Luyện kim - Bách khoa toàn thư Wikipedia

Luyện kim là một lĩnh vực của khoa học và kỹ thuật vật liệu nghiên cứu hành vi vật lý và hóa học của các nguyên tố kim loại, các hợp chất liên kim loại và hỗn hợp của chúng, được gọi là hợp kim. Luyện kim bao gồm cả khoa học và công nghệ kim loại. Đó là, cách mà khoa học được áp dụng vào việc sản xuất kim loại và kỹ thuật chế tạo các thành phần kim loại được sử dụng trong các sản phẩm cho cả người tiêu dùng và nhà sản xuất. Luyện kim khác biệt với nghề thủ công kim loại. Cơ khí phụ thuộc vào luyện kim theo cách tương tự như cách y học dựa vào khoa học y tế để tiến bộ kỹ thuật. Một chuyên gia luyện kim được biết đến như là một nhà luyện kim.

Khoa học luyện kim được chia thành hai loại chính: luyện kim hóa học và luyện kim vật lý. Luyện kim hóa học chủ yếu liên quan đến việc khử và oxy hóa kim loại, và hiệu suất hóa học của kim loại. Đối tượng nghiên cứu trong luyện kim hóa học bao gồm chế biến khoáng sản, khai thác kim loại, nhiệt động lực học, điện hóa hóa học và suy thoái hóa học (ăn mòn).[1] Ngược lại, luyện kim vật lý tập trung vào các tính chất cơ học, tính chất vật lý và hiệu suất vật lý của kim loại. Các chủ đề nghiên cứu trong luyện kim vật lý bao gồm tinh thể học, đặc tính vật liệu, luyện kim cơ học, biến đổi pha và cơ chế thất bại.[2]

Trong lịch sử, luyện kim chủ yếu tập trung vào sản xuất kim loại. Sản xuất kim loại bắt đầu bằng việc xử lý quặng để chiết xuất kim loại, và bao gồm hỗn hợp kim loại để tạo ra hợp kim. Hợp kim kim loại thường là sự pha trộn của ít nhất hai nguyên tố kim loại khác nhau. Tuy nhiên, các yếu tố phi kim thường được thêm vào hợp kim để đạt được các tính chất phù hợp cho một ứng dụng. Nghiên cứu về sản xuất kim loại được chia thành luyện kim sắt (còn được gọi là luyện kim đen) và luyện kim không sắt (còn gọi là luyện kim màu). Luyện kim sắt bao gồm các quá trình và hợp kim dựa trên sắt trong khi luyện kim màu bao gồm các quá trình và hợp kim dựa trên các kim loại khác. Việc sản xuất kim loại sắt chiếm 95% sản lượng kim loại thế giới.[3]

Các nhà luyện kim hiện đại làm việc trong cả hai lĩnh vực mới nổi và truyền thống như là một phần của một nhóm liên ngành cùng với các nhà khoa học vật liệu và các kỹ sư khác. Một số lĩnh vực truyền thống bao gồm chế biến khoáng sản, sản xuất kim loại, xử lý nhiệt, phân tích lỗi và nối các kim loại (bao gồm hàn, brazing và soldering). Các lĩnh vực mới nổi cho các nhà luyện kim bao gồm công nghệ nano, chất siêu dẫn, vật liệu tổng hợp, vật liệu y sinh, vật liệu điện tử (chất bán dẫn) và kỹ thuật bề mặt.

Kim loại được ghi nhận sớm nhất được sử dụng bởi con người dường như là vàng, có thể được tìm thấy miễn phí hoặc "bản địa". Một lượng nhỏ vàng tự nhiên đã được tìm thấy trong các hang động Tây Ban Nha có niên đại vào cuối thời đại Cổ sinh, khoảng 40.000 năm TCN.[4] Bạc, đồng, thiếc và sắt dạng thiên thạch cũng có thể được tìm thấy ở dạng nguyên sinh, cho phép một số lượng gia công kim loại hạn chế trong các nền văn hóa sơ khai.[5] Vũ khí Ai Cập làm từ sắt thiên thạch vào khoảng năm 3000 TCN được đánh giá cao là "dao găm đến từ thiên đường".[6]

Một số kim loại, đặc biệt là thiếc, chì và ở nhiệt độ cao hơn, đồng, có thể được thu hồi từ quặng của chúng bằng cách đốt nóng quặng trong lò lửa hoặc lò cao, một quá trình được gọi là nấu luyện. Bằng chứng đầu tiên của ngành luyện kim khai thác này, có niên đại từ thiên niên kỷ thứ 5 và thứ 6 TCN,[7] đã được tìm thấy tại các địa điểm khảo cổ ở Majdanpek, Jarmovac gần Priboj và Pločnik, ở Serbia ngày nay. Đến nay, bằng chứng sớm nhất về luyện đồng được tìm thấy tại trang Belovode gần Plocnik.[8] Di tích này này cho thấy một chiếc rìu đồng từ năm 5500 TCN, thuộc về văn hóa Vinča.

Việc sử dụng chì sớm nhất được ghi nhận từ khu định cư thời kỳ đồ đá mới tại vùng Yarim Tepe ở Iraq,

"Di chỉ của chì (Pb) tìm thấy ở vùng Cận Đông cổ đại là một chiếc vòng có niên đại thiên niên kỷ thứ 6 trước Công nguyên từ Yarim Tepe ở miền bắc Iraq và một mảnh chì hình nón sau đó đến từ Halaf thời Arpachiyah, gần Mosul.[9] Vì chì bản địa là cực kỳ hiếm, các vật phẩm như vậy làm tăng khả năng suy đoán việc luyện chì có thể đã bắt đầu ngay cả trước khi luyện đồng. " [10][11]

Luyện kim đồng cũng được ghi nhận tại địa điểm này trong cùng khoảng thời gian (ngay sau 6000 TCN), mặc dù việc sử dụng chì dường như trước khi có việc luyện đồng. Luyện kim thời cổ đại cũng được ghi nhận tại địa điểm Tell Maghzaliyah gần đó, dường như có niên đại sớm hơn và hoàn toàn không có đồ gốm đó.

Balkan là nơi có các nền văn hóa thời đại đồ đá mới, bao gồm Butmir, Vinča, Varna, Karanovo và Hamangia.

Di chỉ thành phố Varna, Bulgaria, là một nơi chôn cất trong khu công nghiệp phía tây của Varna (khoảng 4 km từ trung tâm thành phố), quốc tế được coi là một trong những địa điểm khảo cổ quan trọng trong thời tiền sử thế giới. Kho báu vàng lâu đời nhất trên thế giới, có niên đại từ 4.600 TCN đến 4.200 TCN, đã được phát hiện tại địa điểm này.[12] Mảnh vàng có niên đại từ 4.500 TCN, được tìm thấy gần đây tại Durankulak, gần Varna là một ví dụ quan trọng khác.[13][14]

Các dấu hiệu khác của kim loại ban đầu được tìm thấy từ thiên niên kỷ thứ ba TCN ở những nơi như Palmela (Bồ Đào Nha), Los Millares (Tây Ban Nha) và Stonehenge (Vương quốc Anh). Tuy nhiên, sự khởi đầu cuối cùng không thể được xác định rõ ràng và những khám phá mới là liên tục và duy trì đến nay.

Ở Cận Đông, khoảng 3500 năm TCN, người ta đã phát hiện ra rằng bằng cách kết hợp đồng và thiếc có thể tạo ra một hợp kim gọi là đồng điếu. Điều này đại diện cho một sự thay đổi công nghệ lớn được gọi là Thời đại đồ đồng.

Việc khai thác sắt từ quặng của nó thành kim loại nguyên chất khó khăn hơn nhiều so với đồng hoặc thiếc. Quá trình này dường như đã được người Hittites phát minh vào khoảng 1200 TCN, bắt đầu thời đại đồ sắt. Bí mật của việc khai thác và gia công sắt là một yếu tố quan trọng trong sự thành công của người Philistine.[6][15]

Sự phát triển lịch sử trong luyện kim màu có thể được tìm thấy trong một loạt các nền văn hóa và nền văn minh trong quá khứ. Điều này bao gồm các vương quốc và đế chế cổ đại và trung cổ của Trung Đông và Cận Đông, Iran cổ đại, Ai Cập cổ đại, Nubia cổ đại và Anatolia (Thổ Nhĩ Kỳ), Nok cổ đại, Carthage, Hy Lạp và La Mã của Châu Âu cổ đại, Châu Âu thời trung cổ, cổ đại và Trung Quốc thời trung cổ, Ấn Độ cổ đại và trung cổ, Nhật Bản cổ đại và trung cổ, trong số những người khác. Nhiều ứng dụng, thực tiễn và các thiết bị liên quan hoặc liên quan đến luyện kim đã được thiết lập ở Trung Quốc cổ đại, chẳng hạn như đổi mới lò cao, gang, búa dùng thủy lực và ống thổi pít-tông kép.[16]

Một cuốn sách thế kỷ 16 của Georg Agricola tên De re metallicica mô tả các quá trình phát triển và phức tạp của khai thác quặng kim loại, khai thác kim loại và luyện kim thời bấy giờ. Agricola đã được mô tả là "cha đẻ của ngành luyện kim".[17]

Luyện kim bao gồm các quá trình:

Xử lý quặng (nghiền, tuyển, đóng bánh, vê viên để chuẩn bị tách kim loại khỏi quặng); Quặng được đóng bánh nhằm tăng cường độ bền và có kích thước phù hợp cho quá trình luyện kim trong lò

Tách kim loại ra khỏi quặng và các vật liệu;

Làm sạch kim loại (tinh luyện);

Sản xuất kim loại và hợp kim;

Sản xuất bột kim loại (sạch) và những loại Cacbit để phục vụ cho các quá trình chế tạo vật liệu tổ hợp (composite) có cơ tính đặc biệt vượt trội so với các Kim loại, hợp kim thông thường.

Chế tạo các ferro (hoặc silicomangan..) và hợp kim trung gian phục vụ cho luyện kim.

Đúc là quá trình đông đặc kim loại lỏng trong các loại khuôn (khuôn cát, khuôn kim loại, khuôn đúc liên tục..) một số sản phẩm đúc có thể sử dụng được ngay hoặc tạo ra phôi cho quá trình gia công biến dạng khác (cán, rèn dập...)

Cán là quá trình biến dạng dẻo phôi kim loại giữa 2 trục tròn xoay. Sản phẩm có hình học đơn giản (tròn, vằn, vuông, thoi..) đến phức tạp (đường ray, chữ U I...)

Nhiệt luyện bao gồm Nung nóng, giữ nhiệt và làm nguội. Tùy vào cách nung nóng, cách giữ nhiệt và làm nguội ta có các công đoạn "Tôi" "Ram" Ủ" là những nguyên công chủ đạo của nhiệt luyện. Ngoài ra còn các quá trình "thấm" để đạt được cơ tính bề mặt theo nhu cầu. Hầu hết các sản phẩm gia công cơ khí không thể sử dụng ngay nếu không qua nhiệt luyện.

Gia công hoá nhiệt và cơ nhiệt đối với kim loại;

Tráng phủ bề mặt sản phẩm kim loại để bảo vệ hoặc trang trí và khuếch tán những kim loại và phi kim loại khác và bề mặt sản phẩm.

Có hai kiểu luyện kim: thủy luyện kim và hoả luyện kim.

Thủy luyện là quá trình hoàn nguyên kim loại trong môi trường có tác dụng của các chất hóa học hoặc trong môi trường điện phân (thường là điện phân trong môi trường nhiệt độ cao hoặc điện phân nóng chảy).

Hỏa luyện là hoàn nguyên kim loại trong môi trường có chất khử mạnh như C, H2,... Phản ứng hoàn nguyên thường tỏa nhiều nhiệt nên người ta gọi phương pháp hoàn nguyên này là hỏa luyện.

Thủy Luyện quá trình thu hồi kim loại sach bằng các phản ứng hoàn nguyện ở nhiệt độ thấp trong dung môi hóa chất nhỏ hơn 100°. Nguyên tắc: dùng các chất, hợp chất tan trong nước để đẩy kim loại sach ra khỏi chất hợp chất của nó.

Hỏa luyện là quá trình hoàn nguyên kim loại ở nhiệt độ cao (Hỏa). phản ứng hoàn nguyên chủ yếu là nhờ các chất có ái lực hóa học mạnh để tách kim loại ra khỏi hợp chất của nó trong quặng. Từ đó ta thu được kim loại.

ví dụ: quá trình hoàn nguyên sắt trong lò cao nhờ: - Hoàn nguyên trực tiếp bởi Cacbon rắn nằm trong lò, chủ yếu phản ứng này xảy ra ở trong nồi lò. Phản ứng này không phải là phản ứng chủ đạo trong lò do Cacbon rắng không đủ linh động để có thể hoàn nguyện lượng lớn quặng trong lò. - Hoàn nguyên gián tiếp bởi CO. Than Cốc phản ứng khí hóa trong điều kiện thiếp oxy trong lò cao sẽ sản sinh ra CO (còn gọi là khí hoàn nguyên) khí CO di chuyển rất linh động trong lò đi sâu vào lõi của quặng để hoàn nguyên các oxide sắt.

Điện luyện quá trình luyện và tinh luyện kim loại có sử dụng điện phân.

Điện phân thường là quá trình tinh luyện kim loại sach. Đấy là cách thu hồi kim loại sach đạt đến 99,99% mỗi kim loại có một chế độ điện khác nhau I(cường độ dòng), U(điện áp), T°(nhiệt độ) VD điện phân nhôm sạch từ nhôm kỹ thuật từ nhôm kỹ thuật ta đưa vào lò điện phân muối nóng chảy 3 lớp sẽ thu được nhôm sach 99.99% với chế độ điện như sau

T°=750-800 (°C) U = 6-8 (v) I = 150.000 (A) (một trăm năm mươi ngàn Ampe)

Nghiên cứu vĩ mô và vi mô

Các nhà luyện kim nghiên cứu các cơ chế vĩ mô và vi mô để giải thích các hành vi của kim loại và hợp kim, từ đó tìm ra các phương pháp luyện kim hiệu quả nhất:

Vĩ mô: Các nghiên cứu trên mức độ vĩ mô có thể tập trung vào các tính chất tinh thể học; như ảnh hưởng của nhiệt độ và xử lý nhiệt đến pha thành phần của hợp kim, như điểm cùng tinh và tính chất của những pha hợp kim này. Tính chất vĩ mô của kim loại được kiểm tra bằng sử dụng các máy và thiết bị đo độ bền kéo, độ bền nén và độ cứng.

Vi mô: Các cơ chế vi mô bao gồm sự thay đổi xuất hiện ở mức nguyên tử có ảnh hưởng đến tính chất vĩ mô của kim loại (hoặc hợp kim). Ví dụ về công cụ để khảo sát vi mô của kim loại là hiển vi quang học và hiển vi điện tử, và phương pháp phổ khối.

Luyện kim được phân ra hai loại chính: Luyện kim đen và luyện kim màu

Luyện kim đen là sản xuất ra gang và thép (là hợp kim của sắt và các bon). Đây là một trong những ngành quan trọng nhất của công nghiệp nặng, tạo ra nguyên liệu cơ bản cho ngành chế tạo máy móc và gia công kim loại. Hầu như tất cả các ngành kinh tế đều sử dụng các sản phẩm của ngành luyên kim. Kim loại đen chiếm 90% trong tổng khối lượng sản xuất trên thế giới.

* Xem bài chi tiết bài:gang và thép

Ngành luyên kim phát triển mạnh vào thế kỉ XIX nở rộ nhất vào sau thế chiến thứ 2 do nhu cầu kiến thiết lại châu Âu cùng với việc phát minh động cơ đốt trong, xây dựng đường sắt, chế tạo xe lửa, tàu thủy và sau này là công cụ, máy nông nghiệp, ô tô,...

Ngành luyện kim đen cần một lượng lớn nguyên liệu quặng sắt, nhiên liệu than cốc và các chất trợ dung đá vôi. Quy trình sản xuất rất phức tạp.

Luyện Kim truyền thống

Luyện Gang lò cao

Sản xuất gang cần chuẩn bị các nguyên liệu như sau: quặng sắt gồm quặng hematit(Fe2O3) và manhetit (Fe3O4). Ở Việt Nam có nhiều quặng sắt như ở Thái Nguyên, Yên Bái, Hà Tĩnh.... Ngoài ra cần có than cốc, không khí giàu oxy và đá vôi CaCO3. Tất cả các nguyên liệu được đưa vào lò luyện kim (lò cao). Khi than cốc được đốt cháy sẽ sinh ra cacbon monoxide (CO) nó sẽ hoàn nguyên oxide sắt ở nhiệt độ cao và thu được gang.

Muốn sản xuất ra được 1 tấn gang cần phải sử dụng:

+ 1,7 ~ 1,8 tấn quặng sắt (tuỳ thuộc hàm lượng sắt trong quặng, nếu hàm lượng sắt thấp thì con số này sẽ lớn hơn).

+ 0,6 ~ 0,7 tấn đá vôi làm chất trợ dung giúp tạo xỉ để khử một phần tạp chất và tạo màng che phủ trên bề mặt gang lỏng nhằm giảm khả năng oxy hóa sắt trong lò. Trong quặng tuy đã làm giàu nhưng vẫn còn đá không quặng. Nếu đá này thuộc loại acid (như silic oxide) phải dùng đá base (đá vôi) làm chất giúp chảy; còn nếu là đá base (như oxide calci) lại phải dùng chất trợ dung là đá acid (cát thạch anh).

+ 0,6 ~ 0,8 tấn than cốc dùng để làm nhiên liệu vì khả năng sinh nhiệt cao, chịu được sức nặng của phôi liệu, kích thích sự cháy.

Quy trình sản xuất gang

Quặng sắt, than cốc, đá vôi có kích thước vừa phải được đưa qua miệng lò cao và xếp thành từng lớp. Không khí nóng thổi từ 2 bên lò từ dưới lên

Nhờ có khí cacbon monoxide khử oxide sắt:

Ngoài ra trong quặng lẫn tạp chất như MnO2, SiO2 cũng đều bị khử thành đơn chất

Đá vôi phân hủy thanh CaO rồi oxide hóa một số tạp chất có lẫn trong quặng như SiO2 tạo thành xỉ. Xỉ nhẹ nên nổi lên trên và đưa ra ngoài khỏi cửa lò

Khí được tạo ra trong lò thoát ra ở phía trên gần miệng lò.

Quy trình sản xuất thép

Sản xuất thép chủ yếu được sử dụng lò Bessemer, lò Martin để luyện thép. Thổi khí oxi qua lò đựng gang nóng chảy ở nhiệt độ cao. Khí oxi oxy hóa một số kim loại trong gang như Cu, Zn, Si, S.... Sản phẩm thu là thép.

Lưu trình trên đây là lưu trình đi từ quặng sắt qua lò cao thành gang lỏng và qua lò thổi (lò chuyển, lò oxy kiềm BOF) để thành thép. Ngoài ra còn có một vài lưu trình khác mà đáng chú ý là lưu trình từ quặng sắt và thép phế liệu được hoàn nguyên trực tiếp (DRI) thành sắt xốp sau đó vào lò hồ quang điện để ra thép.

Các nước khai thác nhiều

Một số nước dẫn đầu về sản lượng thép như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Đức, Nga, Hàn Quốc, Brazil... Một số nước công nghiệp phát triển chẳng hạn Nhật Bản, tuy trữ lượng không cao nhưng sản xuất thép vẫn lớn mạnh nhờ nhập quặng nguyên liệu từ các nước đang phát triển

Tình hình sản lượng thép thế kỉ XVIII và XIX

Tỉ lệ gia tăng (%)

10,2 (triệu tấn)

16,5 (triệu tấn)

Kinh tế đang dần dần khôi phục, sản xuất công nghiệp nhất là luyện kim đang có xu hướng phát triển nhanh tại các nước phát triển. Phục hồi nhanh do chiến tranh gây ra

Tình hình sản lượng thép kết thúc 2009 và bắt đầu 2010

Sản lượng thép thô thế giới tăng 25,5% trong tháng 1/2010 so với cùng kỳ năm trước và tăng 1,8% so với tháng 12/2009 nhờ các nhà máy thép phục hồi sản xuất trong bối cảnh kinh tế phục hồi.

Theo số liệu của Hiệp hội Thép Thế giới (WSA), sản lượng thép toàn cầu tháng đầu năm nay đạt 108,9 triệu tấn, so với 86,8 triệu tấn cách đó một năm và 107 triệu tấn của tháng 12 năm 2009.

Sản lượng thép của Trung Quốc, quốc gia sản xuất và tiêu thụ thép lớn nhất thế giới, tăng 18,2% trong tháng qua, đạt 48,7 triệu tấn. So với tháng 12/09, sản lượng thép của Trung Quốc tăng 0,2%.

Tại Nhật Bản và Nga, quốc gia sản xuất thép lớn thứ hai và thứ ba thế giới, sản lượng tăng lần lượt 36,8% và 33% trong tháng 1 vừa qua..

Colin Hamilton, chuyên gia phân tích thuộc Macquarie cho biết, các nhà máy thép đang nỗ lực sản xuất càng nhiều càng tốt do giá nguyên liệu thô sẽ tăng trước tháng 4.

Được biết, các tập đoàn quặng BHP Billiton, Rio Tinto và Vale của Brasil đã chốt lại các cuộc đàm phán về giá quặng với các nhà sản xuất thép châu Á cho năm tới. Các công ty này muốn có giá quặng tăng thêm 40%. Kết quả là giá thép cũng tăng lên và sản lượng cũng theo xu hướng này. Tuy nhiên các nhà phân tích tin rằng sản lượng sẽ ở mức rất cao trong năm nay.

Cũng theo WSA, sản lượng thép của Mỹ, quốc gia sản xuất thép lớn thứ 4 thế giới, đã tăng 48,8% trong tháng 1, đạt 6,1 triệu tấn.

Tại châu Âu, sản lượng thép của Đức tăng 27,7% trong tháng 1, đạt 3,4 triệu tấn, sản lượng của Tây Ban Nha tăng 51,1% lên 1,4 triệu tấn.

Trong năm 2009, khu vực gặp khó khăn nhất về sản xuất thép là Bắc Mỹ khi sản lượng sụt giảm 34%, trong đó riêng Mỹ giảm 36,4%.

WSA cho biết thêm, trong tháng 1/2010, công suất sản xuất thép toàn cầu đạt 72,9%, so với 71,9% của tháng 12 năm 2009.[18]

Sản lượng (Triệu tấn)

Ngoài ra có các phương pháp luyện kim phi cốc tạo ra sắt xốp từ quặng mà không cần đến than cốc. Đây là một bước ngoặt trong công nghiệp luyện kim, từ quặng ta có thế sản xuất Gang hoặc Thép theo ý muốn trong khi Luyện kim truyền thống chỉ có tạo ra Gang bằng lò cao từ quặng và tiêu tốn rất nhiều than cốc cho một mẻ Gang. Trong khi hiện tại Việt Nam chưa tự cung cấp được nguồn nguyên liệu Than cốc, chủ yếu là nhập khẩu từ Trung Quốc.

Sản xuất ra các kim loại như đồng, chì, thiếc, nhôm, kẽm, bạc, vàng... không có sắt. Nhiều kim loại có giá trị chiếm lược. Dùng để sản xuất máy bay, tàu cảng, dụng cụ, các công trình xây dựng, điện tử, cơ khí, hóa chất và được dùng trong cả các ngành bưu tính công nghệ thông tin, tin học... Các kim loại màu được phân thành 4 nhóm chính là kim loại màu cơ bản, kim loại màu hợp kim, kim loại màu quý và kim loại màu hiếm.

Sản lượng và khai thác nhiều

Úc, Guinea, Jamaica, Brazil, Việt Nam...

Sản lượng 25 triệu tấn nhôm / năm. Các nước đứng đầu: Hoa Kỳ, Nga, Canada, Úc

Các nước đứng đầu: Hoa Kỳ, Nga, Canada, Úc

Chile, Hoa Kỳ, Canada, Nga, Dambia, Philippine, Congo

Sản lượng 15 triệu tấn / năm Các nước đứng đầu: Chile, Hoa Kỳ, Canada, Nga, Trung Quốc

Các nước đứng đầu: Chile, Hoa Kỳ, Canada, Nga, Trung Quốc

Nga, Canada, Úc, Cuba

Sản lượng 1,1 triệu tấn Các nước đứng đầu: Nga, Canada, Úc

Các nước đứng đầu: Nga, Canada, Úc

Canada, Úc, Hoa Kỳ, Ấn Độ, Peru, Nga

Sản lượng 7 triệu tấn Các nước đứng đầu: Canada, Úc, Hoa Kỳ, Peru, Trung Quốc

Các nước đứng đầu: Canada, Úc, Hoa Kỳ, Peru, Trung Quốc

Tính chất của kim loại

* Xem chi tiết bài: Kim loại

* Quy trình luyện kim nhôm:

Nguyên liệu: Al2O3 (quặng boxide)

Cách 1: Sau khi làm sạch quặng người ta dùng điện phân nóng chảy của nhôm oxide và criolit [19] trong bể điện phân, thu được nhôm và oxi

2Al2O3 (điện phân nóng chảy + criolit) --> 4Al + 3O2

Cách 2: Đun nóng quặng đó lên để trở nên đơn chất Al

Tổng sản lượng (nghìn tấn)

Sản lượng trung bình ngày (nghìn tấn)

8 tháng đầu năm 2008

8 tháng đầu năm 2009

Luyện kim tại Việt Nam

Luyện kim ở Việt Nam cũng khá phát triển. Ở nơi nào có mỏ kim loại thì nơi đó có lò luyện kim.

65.000 tấn/năm [cần dẫn nguồn]

550.000 tấn/năm [cần dẫn nguồn]

150.000 tấn/năm [20]

400.000 tấn/năm [21]

20.000 tấn chì/năm và 10.000 tấn kẽm/năm

20.000 tấn xỉ titan/năm và 10.000 tấn gang hợp kim/năm

4-5 triệu tấn/năm

2-2,5 triệu tấn/năm

Luyện kim tập trung nhiều Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bà Rịa Vũng Tàu, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Hà Tĩnh, Thanh Hóa, Hải Phòng, Hải Dương, Thái Nguyên, Lào Cai, Tuyên Quang, Bắc Kạn, Cao Bằng...

Trong đó ngành luyên kim đen của nước ta có xu hướng phát triển mạnh do khai thác nhiều từ các mỏ quặng sắt và nhập nguyên liệu từ các nước đang phát triển [22]

Lịch sử luyện kim đen của Việt Nam

Xem bài: Hiện trạng và tương lai của ngành công nghiệp thép Việt Nam

Xem bài: Tổng quan luyện thép Việt Nam

↑ Moore, John Jeremy; Boyce, E. A. (1990). Chemical Metallurgy. doi:10.1016/c2013-0-00969-3. ISBN 9780408053693.

↑ RAGHAVAN, V (2015). PHYSICAL METALLURGY: PRINCIPLES AND PRACTICE, Third Edition. PHI Learning. ISBN 978-8120351707.

↑ "Металлургия". in The Great Soviet Encyclopedia. 1979.

↑ "History of Gold". Gold Digest. Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2007.

↑ E. Photos, E. (2010). "The Question of Meteoritic versus Smelted Nickel-Rich Iron: Archaeological Evidence and Experimental Results" (PDF). World Archaeology. Quyển 20 số 3. tr. 403–421. doi:10.1080/00438243.1989.9980081. JSTOR 124562. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 22 tháng 12 năm 2015. Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2020.

1 2 W. Keller (1963) The Bible as History. p. 156. ISBN 0-340-00312-X

↑ H.I. Haiko, V.S. Biletskyi. First metals discovery and development the sacral component phenomenon. // Theoretical and Practical Solutions of Mineral Resources Mining // A Balkema Book, London, 2015, р. 227-233..

↑ Radivojević, Miljana; Rehren, Thilo; Pernicka, Ernst; Šljivar, Dušan; Brauns, Michael; Borić, Dušan (2010). "On the origins of extractive metallurgy: New evidence from Europe". Journal of Archaeological Science. Quyển 37 số 11. tr. 2775. doi:10.1016/j.jas.2010.06.012.

↑ Moorey 1994: 294

↑ Craddock 1995: 125

↑ Potts, Daniel T., biên tập (ngày 15 tháng 8 năm 2012). "Northern Mesopotamia". A Companion to the Archaeology of the Ancient Near East. Quyển 1. John Wiley & Sons, 2012. tr. 302. ISBN 978-1-4443-6077-6.

↑ Gems and Gemstones: Timeless Natural Beauty of the Mineral World, By Lance Grande

↑ "Bản sao đã lưu trữ". Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2020.

↑ https://www.smithsonianmag.com/smart-news/oldest-gold-object-unearthed-bulgaria-180960093/

↑ B. W. Anderson (1975) The Living World of the Old Testament, p. 154, ISBN 0-582-48598-3

↑ R. F. Tylecote (1992) A History of Metallurgy ISBN 0-901462-88-8

↑ Karl Alfred von Zittel (1901). History of Geology and Palaeontology. tr. 15. doi:10.5962/bhl.title.33301. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2015.

↑ Số liệu của WSA vào lúc 25/02/2010

↑ criolit có tác dụng giảm nhiệt độ nóng chảy

↑ "Lò luyện gang". Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 4 năm 2009. Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2010.

↑ Lò luyện Sắt[liên kết hỏng]

↑ "Quy hoạch phát triển ngành Thép Việt Nam giai đoạn 2007 - 2015, có xét đến năm 2025". Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2010. Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2010.

Tư liệu liên quan tới Metallurgy tại Wikimedia Commons

Lịch sử Danh sách các nhánh kỹ thuật

Danh sách các nhánh kỹ thuật

Các chuyên ngànhvàLiên ngành

Xây dựng Kỹ thuật kiến trúc Kỹ thuật ven biển Kỹ thuật xây dựng Kỹ thuật động đất Kỹ thuật môi trường Kỹ thuật sinh thái Kỹ thuật vệ sinh Kỹ thuật địa chất Địa kỹ thuật Kỹ thuật thủy lực Kỹ thuật khai thác mỏ Ngành kỹ thuật cơ sở hạ tầng Kỹ thuật địa kỹ thuật ngoài khơi Sông Kỹ thuật kết cấu Kỹ thuật vận tải Giao thông Đường sắt Cơ khí Kỹ thuật âm thanh Hàng không vũ trụ Ô tô Kỹ thuật sinh cơ học Kỹ thuật năng lượng Kỹ thuật sản xuất Kỹ thuật hàng hải Kiến trúc hải quân Kỹ thuật đường sắt Kỹ thuật thể thao Kỹ thuật nhiệt Ma sát học Điện Kỹ thuật phát thanh Kỹ thuật máy tính Điều khiển Cơ điện tử Điện tử Kỹ thuật vi sóng Kỹ thuật quang học Kỹ thuật năng lượng Kỹ thuật tần số vô tuyến Xử lý tín hiệu Kỹ thuật viễn thông Hóa học Kỹ thuật sinh hóa/Công nghệ sinh học Kỹ thuật sinh học Tài nguyên sinh học Di truyền Mô Phản ứng hóa học Điện hóa Thực phẩm Phân tử Giấy Dầu khí Quy trình Phản ứng Vật liệu Sinh học Gốm sứ Chống ăn mòn Luyện kim Phân tử Nano Polyme Bán dẫn Bề mặt Khác Nông nghiệp Âm thanh Tự động hóa Y sinh Tin sinh học Lâm sàng Công nghệ y tế Dược phẩm Phục hồi chức năng Dịch vụ tòa nhà MEP Kỹ thuật địa cầu Thiết kế Bản vẽ kỹ thuật/Đồ họa Quản lý kỹ thuật Toán học kỹ thuật Vật lý kỹ thuật Chất nổ Cơ sở vật chất Phòng cháy Pháp y Địa chính Công nghiệp Thông tin Thiết bị đo lường và Điều khiển Logistics Robot Cơ điện tử Quân sự Hạt nhân Hệ thống thông tin Đóng gói Bảo mật An toàn Trắc địa An ninh Phần mềm Bền vững Hệ thống Dệt

Kỹ thuật kiến trúc Kỹ thuật ven biển Kỹ thuật xây dựng Kỹ thuật động đất Kỹ thuật môi trường Kỹ thuật sinh thái Kỹ thuật vệ sinh Kỹ thuật địa chất Địa kỹ thuật Kỹ thuật thủy lực Kỹ thuật khai thác mỏ Ngành kỹ thuật cơ sở hạ tầng Kỹ thuật địa kỹ thuật ngoài khơi Sông Kỹ thuật kết cấu Kỹ thuật vận tải Giao thông Đường sắt

Kỹ thuật kiến trúc

Kỹ thuật ven biển

Kỹ thuật xây dựng

Kỹ thuật động đất

Kỹ thuật môi trường Kỹ thuật sinh thái Kỹ thuật vệ sinh

Kỹ thuật sinh thái

Kỹ thuật vệ sinh

Kỹ thuật địa chất

Kỹ thuật thủy lực

Kỹ thuật khai thác mỏ

Ngành kỹ thuật cơ sở hạ tầng

Kỹ thuật địa kỹ thuật ngoài khơi

Kỹ thuật kết cấu

Kỹ thuật vận tải Giao thông Đường sắt

Kỹ thuật âm thanh Hàng không vũ trụ Ô tô Kỹ thuật sinh cơ học Kỹ thuật năng lượng Kỹ thuật sản xuất Kỹ thuật hàng hải Kiến trúc hải quân Kỹ thuật đường sắt Kỹ thuật thể thao Kỹ thuật nhiệt Ma sát học

Kỹ thuật âm thanh

Hàng không vũ trụ

Kỹ thuật sinh cơ học

Kỹ thuật năng lượng

Kỹ thuật sản xuất

Kỹ thuật hàng hải

Kiến trúc hải quân

Kỹ thuật đường sắt

Kỹ thuật thể thao

Kỹ thuật phát thanh Kỹ thuật máy tính Điều khiển Cơ điện tử Điện tử Kỹ thuật vi sóng Kỹ thuật quang học Kỹ thuật năng lượng Kỹ thuật tần số vô tuyến Xử lý tín hiệu Kỹ thuật viễn thông

Kỹ thuật phát thanh

Kỹ thuật máy tính

Kỹ thuật vi sóng

Kỹ thuật quang học

Kỹ thuật tần số vô tuyến

Kỹ thuật viễn thông

Kỹ thuật sinh hóa/Công nghệ sinh học Kỹ thuật sinh học Tài nguyên sinh học Di truyền Mô Phản ứng hóa học Điện hóa Thực phẩm Phân tử Giấy Dầu khí Quy trình Phản ứng

Kỹ thuật sinh hóa/Công nghệ sinh học

Kỹ thuật sinh học Tài nguyên sinh học Di truyền Mô

Tài nguyên sinh học

Phản ứng hóa học

Sinh học Gốm sứ Chống ăn mòn Luyện kim Phân tử Nano Polyme Bán dẫn Bề mặt

Nông nghiệp Âm thanh Tự động hóa Y sinh Tin sinh học Lâm sàng Công nghệ y tế Dược phẩm Phục hồi chức năng Dịch vụ tòa nhà MEP Kỹ thuật địa cầu Thiết kế Bản vẽ kỹ thuật/Đồ họa Quản lý kỹ thuật Toán học kỹ thuật Vật lý kỹ thuật Chất nổ Cơ sở vật chất Phòng cháy Pháp y Địa chính Công nghiệp Thông tin Thiết bị đo lường và Điều khiển Logistics Robot Cơ điện tử Quân sự Hạt nhân Hệ thống thông tin Đóng gói Bảo mật An toàn Trắc địa An ninh Phần mềm Bền vững Hệ thống Dệt

Y sinh Tin sinh học Lâm sàng Công nghệ y tế Dược phẩm Phục hồi chức năng

Phục hồi chức năng

Dịch vụ tòa nhà MEP

Kỹ thuật địa cầu

Bản vẽ kỹ thuật/Đồ họa

Quản lý kỹ thuật

Toán học kỹ thuật

Thiết bị đo lường và Điều khiển

Hệ thống thông tin

Giáo dục kỹ thuật

Cử nhân Kỹ thuật Cử nhân Khoa học Thạc sĩ Tiến sĩ Giấy chứng nhận tốt nghiệp Bằng kỹ sư Kỹ sư có giấy phép

Cử nhân Kỹ thuật

Cử nhân Khoa học

Giấy chứng nhận tốt nghiệp

Kỹ sư có giấy phép

Các chủ đề liên quan

Kỹ thuật A–L M–Z Kỹ thuật hàng không vũ trụ Kỹ thuật xây dựng Kỹ thuật điện và điện tử Kỹ thuật cơ khí Kỹ thuật kết cấu

Kỹ thuật A–L M–Z

Kỹ thuật hàng không vũ trụ

Kỹ thuật điện và điện tử

Danh mục Commons Dự án Wiki Cổng

xtsCác ngành hóa học

Bảng thuật ngữ công thức hóa học Danh sách phân tử sinh học Danh sách hợp chất vô cơ Bảng tuần hoàn

Bảng thuật ngữ công thức hóa học

Danh sách phân tử sinh học

Danh sách hợp chất vô cơ

Hóa học dụng cụ Phương pháp điện hóa phân tích Quang phổ IR Raman UV-Vis NMR Phổ khối lượng EI ICP MALDI Tách chất Sắc ký GC HPLC Tinh thể học Đặc trưng Chuẩn độ Hóa học ướt Nhiệt lượng kế Phân tích nguyên tố

Phương pháp điện hóa phân tích

Quang phổ IR Raman UV-Vis NMR

Phổ khối lượng EI ICP MALDI

Phân tích nguyên tố

Hóa lượng tử Hóa học tính toán Hóa học toán Mô hình phân tử Cơ học phân tử Động học phân tử Hình học phân tử Lý thuyết VSEPR

Hóa học tính toán Hóa học toán

Động học phân tử

Hình học phân tử Lý thuyết VSEPR

Điện hóa học Quang điện hóa học Quang phổ điện hóa Nhiệt hóa học Nhiệt động lực học hóa học Khoa học bề mặt Hóa keo Micromeritics Hóa học lạnh Hóa học siêu âm Hóa học cấu trúc Vật lý hóa học Vật lý phân tử Hóa học femto Động học hóa học Quang phổ học Quang hóa học Hóa học spin Hóa học vi sóng Hóa học cân bằng Cơ học hóa học

Điện hóa học Quang điện hóa học Quang phổ điện hóa

Quang điện hóa học

Quang phổ điện hóa

Nhiệt động lực học hóa học

Hóa keo Micromeritics

Hóa học cấu trúc

Vật lý hóa học Vật lý phân tử

Động học hóa học

Hóa học cân bằng

Phức chất Hóa học từ tính Hóa học cơ kim Hóa học cơ lanthanide Hóa học cụm nguyên tử Hóa học trạng thái rắn Hóa học gốm

Hóa học cơ kim Hóa học cơ lanthanide

Hóa học cơ lanthanide

Hóa học cụm nguyên tử

Hóa học trạng thái rắn

Hóa lập thể Hóa lập thể của ankan Hóa học hữu cơ vật lý Phản ứng hữu cơ Tổng hợp hữu cơ Phân tích ngược tổng hợp Tổng hợp chọn lọc cấu hình đối quang Tổng hợp toàn phần / Tổng hợp bán phần Hóa học fullerene Hóa học polymer Hóa dầu Hóa học cộng hóa trị động

Hóa lập thể Hóa lập thể của ankan

Hóa lập thể của ankan

Hóa học hữu cơ vật lý

Phân tích ngược tổng hợp

Tổng hợp chọn lọc cấu hình đối quang

Tổng hợp toàn phần / Tổng hợp bán phần

Hóa học fullerene

Hóa học cộng hóa trị động

Hóa sinh Sinh học phân tử Sinh học tế bào Hóa sinh học Hóa học sinh học không tương thích Hóa dược Dược lý học Hóa học lâm sàng Hóa học thần kinh Hóa hữu cơ sinh học Hóa học cơ kim sinh học Hóa học vô cơ sinh học Hóa sinh lý học

Hóa sinh Sinh học phân tử Sinh học tế bào

Sinh học phân tử

Hóa sinh học Hóa học sinh học không tương thích

Hóa học sinh học không tương thích

Hóa dược Dược lý học

Hóa học lâm sàng

Hóa học thần kinh

Hóa hữu cơ sinh học

Hóa học cơ kim sinh học

Hóa học vô cơ sinh học

Hóa học hạt nhân Hóa học phóng xạ Hóa học bức xạ Hóa học actinide Hóa học vũ trụ / Hóa học thiên thể / Hóa học sao Địa hóa học Sinh địa hóa học Địa hóa học quang học Hóa học môi trường Hóa học khí quyển Hóa học đại dương Hóa học đất sét Hóa học cacbon Hóa học thực phẩm Hóa học carbohydrate Hóa lý thực phẩm Hóa học nông nghiệp Hóa học đất Giáo dục hóa học Hóa học nghiệp dư Hóa học đại cương Hóa học bí mật Hóa học pháp y Độc chất học pháp y Hóa học sau khi tử vong Hóa học nano Hóa học siêu phân tử Tổng hợp hóa học Hóa học xanh Hóa học click Hóa học tổ hợp Tổng hợp sinh học Kỹ thuật hóa học Phép tính hóa lượng Khoa học vật liệu Luyện kim Kỹ thuật gốm sứ Khoa học polymer

Hóa học hạt nhân Hóa học phóng xạ Hóa học bức xạ Hóa học actinide

Hóa học phóng xạ

Hóa học actinide

Hóa học vũ trụ / Hóa học thiên thể / Hóa học sao

Địa hóa học Sinh địa hóa học Địa hóa học quang học

Sinh địa hóa học

Địa hóa học quang học

Hóa học môi trường Hóa học khí quyển Hóa học đại dương

Hóa học khí quyển

Hóa học đại dương

Hóa học thực phẩm Hóa học carbohydrate Hóa lý thực phẩm

Hóa học carbohydrate

Hóa lý thực phẩm

Hóa học nông nghiệp Hóa học đất

Giáo dục hóa học Hóa học nghiệp dư Hóa học đại cương

Hóa học nghiệp dư

Hóa học đại cương

Hóa học pháp y Độc chất học pháp y Hóa học sau khi tử vong

Độc chất học pháp y

Hóa học sau khi tử vong

Hóa học nano Hóa học siêu phân tử

Hóa học siêu phân tử

Tổng hợp hóa học Hóa học xanh Hóa học click Hóa học tổ hợp Tổng hợp sinh học

Tổng hợp sinh học

Kỹ thuật hóa học Phép tính hóa lượng

Phép tính hóa lượng

Khoa học vật liệu Luyện kim Kỹ thuật gốm sứ Khoa học polymer

Khoa học polymer

Lịch sử hóa học Giải Nobel Hóa học Niên biểu hóa học về các khám phá nguyên tố "Khoa học trung tâm" Phản ứng hóa học Xúc tác Nguyên tố hóa học Hợp chất hóa học Nguyên tử Phân tử Ion Chất hóa học Liên kết hóa học Giả kim thuật Cơ học lượng tử

Giải Nobel Hóa học

Niên biểu hóa học về các khám phá nguyên tố

về các khám phá nguyên tố

"Khoa học trung tâm"

Phản ứng hóa học Xúc tác

Nguyên tố hóa học

Hợp chất hóa học

Liên kết hóa học

Thể loại Commons Cổng thông tin Dự án Wiki

xtsPhân nhánh hóa học

Âm hóa học Điện hóa Địa hóa học Động học hóa học Vật lý hóa học Hàn hóa học Hóa keo Hóa học cân bằng Hóa học cấu trúc (Tinh thể học) Hóa học femto Hóa học lượng tử (Hóa học xoay) Hóa học nano (Hóa học siêu phân tử) Khoa học bề mặt Nhiệt động hóa học Nhiệt hóa học Phổ học Quang hóa học

Hóa học cấu trúc (Tinh thể học)

Hóa học lượng tử (Hóa học xoay)

Hóa học nano (Hóa học siêu phân tử)

Nhiệt động hóa học

Hóa học cộng hóa trị động lực Hóa dầu Hóa dược (Dược lý học) Hóa học fullerene Hóa học lâm sàng Hóa học lý sinh Hóa học hữu cơ sinh Hóa học hữu cơ vật lý Hóa học polymer Tổng hợp hóa học (Toàn phần, Bán phần, Không đối xứng) Hóa không gian học Hóa sinh học (Sinh học phân tử, Sinh học tế bào) Hóa thần kinh học Phản ứng hữu cơ Sinh học hóa học Hóa học cơ kim Hóa học cơ kim sinh

Hóa học cộng hóa trị động lực

Hóa dược (Dược lý học)

Hóa học hữu cơ sinh

Tổng hợp hóa học (Toàn phần, Bán phần, Không đối xứng)

Hóa không gian học

Hóa sinh học (Sinh học phân tử, Sinh học tế bào)

Hóa thần kinh học

Sinh học hóa học

Hóa học cơ kim sinh

Hóa học chất rắn Hóa học cụm nguyên tử Hóa học liên kết phối hợp Hóa học hạt nhân Hóa học men gốm Hóa học vô cơ sinh Hóa học vô cơ vật lý Hóa từ học Khoa học vật liệu Luyện kim Tinh thể học

Hóa học chất rắn

Hóa học liên kết phối hợp

Hóa học hạt nhân

Hóa học vô cơ sinh

Hóa học vô cơ vật lý

Khoa học vật liệu

Đặc tính hóa Hóa học công cụ Hóa học femto Hóa học nano Phép chuẩn độ Phương pháp khối phổ Phổ học Tách chất Sắc ký Tinh thể học

Phương pháp khối phổ

Hóa học đại cương Địa hóa học (Sinh địa hóa học) Hóa carbon học Hóa dầu học Hóa học đất sét Hóa học hạt nhân (Hóa học phóng xạ, Hóa học bức xạ, Hóa học Actini) Hóa học lý thuyết Hóa học nông nghiệp Hóa học môi trường (Hóa học khí quyển, Hóa học đại dương) Hóa học pháp y Hóa học siêu phân tử Hóa học thực phẩm Hóa học tính toán (Hóa học toán) Hóa học tổ hợp Hóa học vũ trụ (Hóa học thiên thể) Hóa học xanh Giáo dục hóa học Sinh tổng hợp

Địa hóa học (Sinh địa hóa học)

Hóa học hạt nhân (Hóa học phóng xạ, Hóa học bức xạ, Hóa học Actini)

Hóa học lý thuyết

Hóa học nông nghiệp

Hóa học môi trường (Hóa học khí quyển, Hóa học đại dương)

Hóa học thực phẩm

Hóa học tính toán (Hóa học toán)

Hóa học vũ trụ (Hóa học thiên thể)

Giáo dục hóa học

Từ điển các công thức hóa học Danh sách các phân tử sinh học Danh sách các hợp chất vô cơ Bảng tuần hoàn

Từ điển các công thức hóa học

Danh sách các phân tử sinh học

Danh sách các hợp chất vô cơ

Phác thảo của công nghệ Phác thảo của khoa học ứng dụng

Phác thảo của công nghệ

Phác thảo của khoa học ứng dụng

Nông nghiệp Kỹ thuật nông nghiệp Nuôi trồng thủy sản Khoa học thủy sản Hóa thực phẩm Kỹ thuật thực phẩm Vi sinh thực phẩm Công nghệ thực phẩm Công nghệ hạn chế sử dụng di truyền Công nghệ thông tin và truyền thông trong nông nghiệp Dinh dưỡng Công nghệ y sinh học Tin sinh học Biomechatronics Kỹ thuật y sinh Công nghệ sinh học Tin hóa học Kỹ thuật di truyền Khoa học chăm sóc sức khỏe Nghiên cứu y học Công nghệ y học Y học nano Khoa học thần kinh Công nghệ thần kinh Dược lý học Công nghệ sinh sản Kỹ thuật mô Xây dựng Kỹ thuật âm thanh Kỹ sư kiến trúc Kỹ thuật xây dựng dân dụng Kỹ thuật xây dựng Công nghệ trong nhà Facade engineering Fire protection engineering Safety engineering Sanitary engineering Structural engineering Công nghệ giáo dục Phần mềm giáo dục Giáo dục trực tuyến Information and communication technologies in education Impact of technology on the educational system Virtual campus Công nghệ năng lượng Kỹ thuật hạt nhân Công nghệ hạt nhân Kỹ thuật xăng dầu Công nghệ năng lượng mềm Công nghệ môi trường Công nghệ sạch Công nghệ than sạch Thiết kế sinh thái Kỹ thuật sinh thái Công nghệ Eco Kỹ thuật môi trường Khoa học kỹ thuật môi trường Công trình xanh Công nghệ nano xanh Kỹ thuật cảnh quan Năng lượng tái tạo Thiết kế bền vững Kỹ thuật bền vững Công nghệ công nghiệp Tự động hóa Tin học kinh tế Quản lý kỹ thuật Kỹ thuật doanh nghiệp Kỹ thuật tài chính Công nghệ sinh học công nghiệp Kỹ thuật công nghiệp Luyện kim Kỹ thuật khai thác mỏ Năng suất cải thiện công nghệ Ma sát học CNTT và truyền thông Trí tuệ nhân tạo Broadcast engineering Kỹ thuật máy tính Khoa học máy tính Công nghệ tài chính Công nghệ thông tin Công nghệ âm nhạc Ontology engineering RF engineering Công nghệ phần mềm Kỹ thuật viễn thông Công nghệ hình ảnh Kỹ thuật Web Công nghệ quân sự Tác chiến điện tử Thông tin liên lạc quân sự Công binh Công nghệ tàng hình Giao thông Vận tải Kỹ thuật hàng không vũ trụ Kỹ thuật ô tô Kiến trúc hàng hải Công nghệ vũ trụ Kỹ thuật giao thông Khoa học ứng dụng khác Chất làm lạnh Electro-optics Điện tử học Kỹ thuật địa chất Vật lý kỹ thuật Thủy lực học Khoa học vật liệu Vi chế Kỹ thuật nano Khoa học kỹ thuật khác Kỹ thuật âm thanh Kỹ thuật sinh hóa Kỹ thuật gốm sứ Kỹ thuật hóa học Kỹ thuật Polymer Kiểm soát kỹ thuật Kỹ thuật điện Kỹ thuật điện tử Công nghệ giải trí Địa kỹ thuật Kỹ thuật thủy lực Kỹ thuật cơ khí Cơ điện tử Kỹ thuật quang học Kỹ thuật Protein Công nghệ lượng tử Tự động hóa Robot Hệ thống kỹ thuật

Kỹ thuật nông nghiệp Nuôi trồng thủy sản Khoa học thủy sản Hóa thực phẩm Kỹ thuật thực phẩm Vi sinh thực phẩm Công nghệ thực phẩm Công nghệ hạn chế sử dụng di truyền Công nghệ thông tin và truyền thông trong nông nghiệp Dinh dưỡng

Kỹ thuật nông nghiệp

Nuôi trồng thủy sản

Khoa học thủy sản

Kỹ thuật thực phẩm

Vi sinh thực phẩm

Công nghệ thực phẩm

Công nghệ hạn chế sử dụng di truyền

Công nghệ thông tin và truyền thông trong nông nghiệp

Công nghệ y sinh học

Tin sinh học Biomechatronics Kỹ thuật y sinh Công nghệ sinh học Tin hóa học Kỹ thuật di truyền Khoa học chăm sóc sức khỏe Nghiên cứu y học Công nghệ y học Y học nano Khoa học thần kinh Công nghệ thần kinh Dược lý học Công nghệ sinh sản Kỹ thuật mô

Công nghệ sinh học

Kỹ thuật di truyền

Khoa học chăm sóc sức khỏe

Nghiên cứu y học

Khoa học thần kinh

Công nghệ thần kinh

Công nghệ sinh sản

Kỹ thuật âm thanh Kỹ sư kiến trúc Kỹ thuật xây dựng dân dụng Kỹ thuật xây dựng Công nghệ trong nhà Facade engineering Fire protection engineering Safety engineering Sanitary engineering Structural engineering

Kỹ thuật xây dựng dân dụng

Công nghệ trong nhà

Facade engineering

Fire protection engineering

Safety engineering

Sanitary engineering

Structural engineering

Công nghệ giáo dục

Phần mềm giáo dục Giáo dục trực tuyến Information and communication technologies in education Impact of technology on the educational system Virtual campus

Phần mềm giáo dục

Giáo dục trực tuyến

Information and communication technologies in education

Impact of technology on the educational system

Công nghệ năng lượng

Kỹ thuật hạt nhân Công nghệ hạt nhân Kỹ thuật xăng dầu Công nghệ năng lượng mềm

Kỹ thuật hạt nhân

Công nghệ hạt nhân

Kỹ thuật xăng dầu

Công nghệ năng lượng mềm

Công nghệ môi trường

Công nghệ sạch Công nghệ than sạch Thiết kế sinh thái Kỹ thuật sinh thái Công nghệ Eco Kỹ thuật môi trường Khoa học kỹ thuật môi trường Công trình xanh Công nghệ nano xanh Kỹ thuật cảnh quan Năng lượng tái tạo Thiết kế bền vững Kỹ thuật bền vững

Công nghệ than sạch

Thiết kế sinh thái

Kỹ thuật môi trường

Khoa học kỹ thuật môi trường

Công nghệ nano xanh

Kỹ thuật cảnh quan

Năng lượng tái tạo

Thiết kế bền vững

Kỹ thuật bền vững

Công nghệ công nghiệp

Tự động hóa Tin học kinh tế Quản lý kỹ thuật Kỹ thuật doanh nghiệp Kỹ thuật tài chính Công nghệ sinh học công nghiệp Kỹ thuật công nghiệp Luyện kim Kỹ thuật khai thác mỏ Năng suất cải thiện công nghệ Ma sát học

Kỹ thuật doanh nghiệp

Kỹ thuật tài chính

Công nghệ sinh học công nghiệp

Kỹ thuật công nghiệp

Năng suất cải thiện công nghệ

CNTT và truyền thông

Trí tuệ nhân tạo Broadcast engineering Kỹ thuật máy tính Khoa học máy tính Công nghệ tài chính Công nghệ thông tin Công nghệ âm nhạc Ontology engineering RF engineering Công nghệ phần mềm Kỹ thuật viễn thông Công nghệ hình ảnh Kỹ thuật Web

Trí tuệ nhân tạo

Broadcast engineering

Khoa học máy tính

Công nghệ tài chính

Công nghệ thông tin

Công nghệ âm nhạc

Ontology engineering

Công nghệ phần mềm

Công nghệ hình ảnh

Công nghệ quân sự

Tác chiến điện tử Thông tin liên lạc quân sự Công binh Công nghệ tàng hình

Tác chiến điện tử

Thông tin liên lạc quân sự

Công nghệ tàng hình

Giao thông Vận tải

Kỹ thuật hàng không vũ trụ Kỹ thuật ô tô Kiến trúc hàng hải Công nghệ vũ trụ Kỹ thuật giao thông

Kiến trúc hàng hải

Công nghệ vũ trụ

Kỹ thuật giao thông

Khoa học ứng dụng khác

Chất làm lạnh Electro-optics Điện tử học Kỹ thuật địa chất Vật lý kỹ thuật Thủy lực học Khoa học vật liệu Vi chế Kỹ thuật nano

Khoa học kỹ thuật khác

Kỹ thuật âm thanh Kỹ thuật sinh hóa Kỹ thuật gốm sứ Kỹ thuật hóa học Kỹ thuật Polymer Kiểm soát kỹ thuật Kỹ thuật điện Kỹ thuật điện tử Công nghệ giải trí Địa kỹ thuật Kỹ thuật thủy lực Kỹ thuật cơ khí Cơ điện tử Kỹ thuật quang học Kỹ thuật Protein Công nghệ lượng tử Tự động hóa Robot Hệ thống kỹ thuật

Kỹ thuật sinh hóa

Kỹ thuật hóa học

Kỹ thuật Polymer

Kiểm soát kỹ thuật

Kỹ thuật điện tử

Công nghệ giải trí

Kỹ thuật Protein

Công nghệ lượng tử

Tự động hóa Robot

Hệ thống kỹ thuật

Công trình hạ tầng xã hội Sáng chế Biên niên sử các sáng chế Tri thức Máy móc Kỹ năng Nghề Dụng cụ Gadget

Công trình hạ tầng xã hội

Sáng chế Biên niên sử các sáng chế

Biên niên sử các sáng chế

Công nghệ femto Công nghệ pico Công nghệ nano Công nghệ micro Kỹ thuật Macro Kỹ thuật Megascale

Kỹ thuật Megascale

Lịch sử công nghệ

Outline of prehistoric technology Neolithic Revolution Ancient technology Medieval technology Renaissance technology Cách mạng công nghiệp Cách mạng công nghiệp lần thứ hai Jet Age Digital Revolution Information Age

Outline of prehistoric technology

Neolithic Revolution

Ancient technology

Medieval technology

Renaissance technology

Cách mạng công nghiệp Cách mạng công nghiệp lần thứ hai

Cách mạng công nghiệp lần thứ hai

Digital Revolution

Các lý thuyết công nghệ,các khái niệm

Appropriate technology Critique of technology Diffusion of innovations Disruptive innovation Dual-use technology Ephemeralization Ethics of technology Công nghệ cao Hype cycle Inevitability thesis Low-technology Mature technology Philosophy of technology Strategy of Technology Technicism Techno-progressivism Technocapitalism Technocentrism Technocracy Technocriticism Technoetic Technoethics Technological change Technological convergence Technological determinism Technological escalation Technological evolution Technological fix Technological innovation system Technological momentum Technological nationalism Technological rationality Technological revival Điểm kỳ dị công nghệ Technological somnambulism Technological utopianism Technology lifecycle Technology acceptance model Technology adoption lifecycle Technomancy Technorealism Triết học siêu nhân học

Appropriate technology

Critique of technology

Diffusion of innovations

Disruptive innovation

Dual-use technology

Ephemeralization

Ethics of technology

Inevitability thesis

Mature technology

Philosophy of technology

Strategy of Technology

Techno-progressivism

Technocapitalism

Technological change

Technological convergence

Technological determinism

Technological escalation

Technological evolution

Technological fix

Technological innovation system

Technological momentum

Technological nationalism

Technological rationality

Technological revival

Điểm kỳ dị công nghệ

Technological somnambulism

Technological utopianism

Technology lifecycle Technology acceptance model Technology adoption lifecycle

Technology acceptance model

Technology adoption lifecycle

Triết học siêu nhân học

Công nghệ mới nổi Danh sách Công nghệ hư cấu Technopaganism Khu thương mại công nghệ cao Thang Kardashev Danh mục công nghệ Khoa học, Công nghệ và xã hội Technology dynamics Khoa học và công nghệ theo quốc gia Technology alignment Technology assessment Technology brokering Công ty công nghệ Technology demonstration Technology education Đại học Kỹ thuật Công nghệ truyền giáo Công nghệ tổng hợp Quản trị công nghệ Tích hợp công nghệ Công nghệ báo chí Quản lý công nghệ Bảo tàng công nghệ Chính sách công nghệ Công nghệ sốc Công nghệ và xã hội Chiến lược công nghệ Chuyển giao công nghệ Vũ khí Danh sách vũ khí

Công nghệ mới nổi Danh sách

Công nghệ hư cấu

Khu thương mại công nghệ cao

Danh mục công nghệ

Khoa học, Công nghệ và xã hội Technology dynamics

Technology dynamics

Khoa học và công nghệ theo quốc gia

Technology alignment

Technology assessment

Technology brokering

Công ty công nghệ

Technology demonstration

Technology education Đại học Kỹ thuật

Đại học Kỹ thuật

Công nghệ truyền giáo

Công nghệ tổng hợp

Quản trị công nghệ

Tích hợp công nghệ

Công nghệ báo chí

Quản lý công nghệ

Bảo tàng công nghệ

Chính sách công nghệ

Công nghệ và xã hội

Chiến lược công nghệ

Chuyển giao công nghệ

Vũ khí Danh sách vũ khí

Danh sách vũ khí

Sách Thể loại Commons Chủ đề Wikiquote

xtsCông nghệ và các khái niệm liên quan

Các công nghệ chínhCác nhu cầu thiết yếu Nông nghiệp Thuần hóa Ghép cây Động vật lao động Quần áo Máy may Nấu ăn Bia Bánh mì Phô mai Xay Rượu vang Bảo quản thực phẩm Gốm sứ Vệ sinh Hệ thống ống nước Nhà vệ sinh Công cụ / Thiết bị Lưỡi dao Búa Cái cày Nêm Vũ khí Súng Xã hội Kế toán Tính toán Bàn tính Lịch Mật mã học Ổ khóa và chìa khóa Tiền tệ Tiền giấy Tiền xu Nhạc cụ Máy hát (Phonograph) Đồ chơi Trò chơi Trò chơi điện tử Chữ viết Sách Bản đồ Máy in Máy đánh chữ Xây dựng Cống dẫn nước Kênh đào Thủy lợi Vòm cung Cầu Tòa nhà Công sự Nền móng Giàn giáo Tháp Đập nước Hộp chìm Thợ đá xây dựng Đường Đường hầm Giao thông Máy bay Khí cầu Máy bay Thủy phi cơ La bàn Thang máy Cưỡi ngựa Bàn đạp Động cơ phản lực Tên lửa Phương tiện cơ giới Đường sắt Tàu hỏa Bộ thiết bị lặn (Scuba) Tàu vũ trụ Vệ tinh Trạm vũ trụ Bộ đồ vũ trụ Tàu thủy Thuyền buồm Tàu biển Tàu ngầm Sản xuất In 3D Thủ công mộc Đúc Ép phun Đúc khuôn sáp Sản xuất hàng loạt Dây chuyền lắp ráp Các bộ phận thay thế Máy công cụ Hàn Máy đơn giản Trục xe Vòng bi Vòng bi cầu Dây đai Xích Đòn bẩy Máy bắn đá Cần trục Gàu tát nước Liên kết Cam Bộ ly hợp Liên kết bốn thanh Pít-tông Bánh răng thanh răng Con lắc Vít Vít Archimedes Chân vịt Lò xo Van Bánh xe Ròng rọc Bánh đà Bánh răng Bàn xoay làm gốm Ròng rọc Cánh Máy móc Máy móc nông nghiệp Thiết bị gia dụng Máy rửa chén Máy giặt Động cơ Động cơ điện Động cơ đốt trong Tua-bin Bánh xe nước Cối xay gió Thiết bị hạng nặng Máy thủy lực Xi-lanh thủy lực Bộ chia thủy lực Máy bơm Cơ chế Đồng hồ Vi sai (thiết bị cơ khí) Bánh răng hành tinh Khớp đỡ Con quay hồi chuyển Cơ chế Whippletree Vi cơ điện tử (MEMS) Khí nén Máy nén Máy khoan phá bê tông Súng tán đinh Bơm chân không Rô-bốt Cánh tay rô-bốt Cơ chế chân Phát triển năng lượng Kiểm soát lửa Lò than Lò nướng Tích trữ năng lượng Pin điện Năng lượng địa nhiệt Bộ trao đổi nhiệt Bơm nhiệt Công nghệ hạt nhân Năng lượng hạt nhân Vũ khí hạt nhân Khai thác dầu Khai thác dầu bằng phương pháp thủy lực (Fracking) Làm lạnh Điều hòa không khí Tủ lạnh Năng lượng mặt trời Pin quang điện Vật liệu Xi măng Bê tông Gốm sứ Gạch Đá mảnh Kính Xây dựng bằng đá Luyện kim Nhôm Đồng thiếc Rèn sắt Thép Vật liệu nano Giấy Nhựa Đất nện Tái chế Cao su Lưu hóa cao su Dệt may Khung cửi Guồng quay sợi Công nghệ sinh học Kiểm soát sinh sản Truyền máu Nha khoa Kỹ thuật di truyền Chỉnh sửa gen CRISPR Xét nghiệm gen PCR Bệnh viện Chẩn đoán hình ảnh y tế Thuốc men Gây mê Thuốc kháng sinh Chi giả Phẫu thuật Vắc xin Hóa học Chất tẩy rửa Xà phòng Thuốc nhuộm Chất nổ Dynamite Pháo hoa Thuốc súng TNT Phân bón Quy trình Haber Đồ thủy tinh trong phòng thí nghiệm Thuốc trừ sâu Chất tạo màu Quá trình tách Sắc ký Chưng cất Lọc Máy quang phổ Tổng hợp hóa học Điện từ học Nam châm điện Laser Đĩa quang học Thấu kính Kính mắt Lưu trữ từ tính Lò vi sóng Gương Sợi quang học Thiết bị quang học Kính hiển vi Kính thiên văn Máy gia tốc hạt Nhiếp ảnh Máy ảnh Phim điện ảnh Radar Viễn thông Điện thoại di động Radio Điện báo Điện thoại Truyền hình Điện lực Mạch điện AC Cầu dao điện DC Lưới điện Cầu chì Máy phát điện Công tắc Máy biến áp Đèn điện Đèn huỳnh quang Bóng đèn sợi đốt Đèn LED Đèn neon Điện tử Tụ điện Bảng mạch Điện trở Cuộn cảm Bóng đèn chân không Cột thu lôi Đồng hồ vạn năng Máy hiện sóng Siêu dẫn Diode Mạch tích hợp Transistor Siêu dẫn Máy tính Trí tuệ nhân tạo Phần cứng máy tính CPU GPU Modem Bo mạch chủ Chuột máy tính RAM Router Lưu trữ Màn hình cảm ứng Mạng máy tính Mô hình Client-Server Email Internet Peer-to-peer Mạng xã hội World Wide Web Ngôn ngữ lập trình Phần mềm Trình biên dịch Cơ sở dữ liệu GUI Phần mềm đồ họa Hệ điều hành Bảng tính Trình duyệt web Trình xử lý văn bản

Các công nghệ chính

Các nhu cầu thiết yếu Nông nghiệp Thuần hóa Ghép cây Động vật lao động Quần áo Máy may Nấu ăn Bia Bánh mì Phô mai Xay Rượu vang Bảo quản thực phẩm Gốm sứ Vệ sinh Hệ thống ống nước Nhà vệ sinh Công cụ / Thiết bị Lưỡi dao Búa Cái cày Nêm Vũ khí Súng Xã hội Kế toán Tính toán Bàn tính Lịch Mật mã học Ổ khóa và chìa khóa Tiền tệ Tiền giấy Tiền xu Nhạc cụ Máy hát (Phonograph) Đồ chơi Trò chơi Trò chơi điện tử Chữ viết Sách Bản đồ Máy in Máy đánh chữ Xây dựng Cống dẫn nước Kênh đào Thủy lợi Vòm cung Cầu Tòa nhà Công sự Nền móng Giàn giáo Tháp Đập nước Hộp chìm Thợ đá xây dựng Đường Đường hầm Giao thông Máy bay Khí cầu Máy bay Thủy phi cơ La bàn Thang máy Cưỡi ngựa Bàn đạp Động cơ phản lực Tên lửa Phương tiện cơ giới Đường sắt Tàu hỏa Bộ thiết bị lặn (Scuba) Tàu vũ trụ Vệ tinh Trạm vũ trụ Bộ đồ vũ trụ Tàu thủy Thuyền buồm Tàu biển Tàu ngầm Sản xuất In 3D Thủ công mộc Đúc Ép phun Đúc khuôn sáp Sản xuất hàng loạt Dây chuyền lắp ráp Các bộ phận thay thế Máy công cụ Hàn Máy đơn giản Trục xe Vòng bi Vòng bi cầu Dây đai Xích Đòn bẩy Máy bắn đá Cần trục Gàu tát nước Liên kết Cam Bộ ly hợp Liên kết bốn thanh Pít-tông Bánh răng thanh răng Con lắc Vít Vít Archimedes Chân vịt Lò xo Van Bánh xe Ròng rọc Bánh đà Bánh răng Bàn xoay làm gốm Ròng rọc Cánh Máy móc Máy móc nông nghiệp Thiết bị gia dụng Máy rửa chén Máy giặt Động cơ Động cơ điện Động cơ đốt trong Tua-bin Bánh xe nước Cối xay gió Thiết bị hạng nặng Máy thủy lực Xi-lanh thủy lực Bộ chia thủy lực Máy bơm Cơ chế Đồng hồ Vi sai (thiết bị cơ khí) Bánh răng hành tinh Khớp đỡ Con quay hồi chuyển Cơ chế Whippletree Vi cơ điện tử (MEMS) Khí nén Máy nén Máy khoan phá bê tông Súng tán đinh Bơm chân không Rô-bốt Cánh tay rô-bốt Cơ chế chân Phát triển năng lượng Kiểm soát lửa Lò than Lò nướng Tích trữ năng lượng Pin điện Năng lượng địa nhiệt Bộ trao đổi nhiệt Bơm nhiệt Công nghệ hạt nhân Năng lượng hạt nhân Vũ khí hạt nhân Khai thác dầu Khai thác dầu bằng phương pháp thủy lực (Fracking) Làm lạnh Điều hòa không khí Tủ lạnh Năng lượng mặt trời Pin quang điện Vật liệu Xi măng Bê tông Gốm sứ Gạch Đá mảnh Kính Xây dựng bằng đá Luyện kim Nhôm Đồng thiếc Rèn sắt Thép Vật liệu nano Giấy Nhựa Đất nện Tái chế Cao su Lưu hóa cao su Dệt may Khung cửi Guồng quay sợi Công nghệ sinh học Kiểm soát sinh sản Truyền máu Nha khoa Kỹ thuật di truyền Chỉnh sửa gen CRISPR Xét nghiệm gen PCR Bệnh viện Chẩn đoán hình ảnh y tế Thuốc men Gây mê Thuốc kháng sinh Chi giả Phẫu thuật Vắc xin Hóa học Chất tẩy rửa Xà phòng Thuốc nhuộm Chất nổ Dynamite Pháo hoa Thuốc súng TNT Phân bón Quy trình Haber Đồ thủy tinh trong phòng thí nghiệm Thuốc trừ sâu Chất tạo màu Quá trình tách Sắc ký Chưng cất Lọc Máy quang phổ Tổng hợp hóa học Điện từ học Nam châm điện Laser Đĩa quang học Thấu kính Kính mắt Lưu trữ từ tính Lò vi sóng Gương Sợi quang học Thiết bị quang học Kính hiển vi Kính thiên văn Máy gia tốc hạt Nhiếp ảnh Máy ảnh Phim điện ảnh Radar Viễn thông Điện thoại di động Radio Điện báo Điện thoại Truyền hình Điện lực Mạch điện AC Cầu dao điện DC Lưới điện Cầu chì Máy phát điện Công tắc Máy biến áp Đèn điện Đèn huỳnh quang Bóng đèn sợi đốt Đèn LED Đèn neon Điện tử Tụ điện Bảng mạch Điện trở Cuộn cảm Bóng đèn chân không Cột thu lôi Đồng hồ vạn năng Máy hiện sóng Siêu dẫn Diode Mạch tích hợp Transistor Siêu dẫn Máy tính Trí tuệ nhân tạo Phần cứng máy tính CPU GPU Modem Bo mạch chủ Chuột máy tính RAM Router Lưu trữ Màn hình cảm ứng Mạng máy tính Mô hình Client-Server Email Internet Peer-to-peer Mạng xã hội World Wide Web Ngôn ngữ lập trình Phần mềm Trình biên dịch Cơ sở dữ liệu GUI Phần mềm đồ họa Hệ điều hành Bảng tính Trình duyệt web Trình xử lý văn bản

Các nhu cầu thiết yếu

Nông nghiệp Thuần hóa Ghép cây Động vật lao động Quần áo Máy may Nấu ăn Bia Bánh mì Phô mai Xay Rượu vang Bảo quản thực phẩm Gốm sứ Vệ sinh Hệ thống ống nước Nhà vệ sinh Công cụ / Thiết bị Lưỡi dao Búa Cái cày Nêm Vũ khí Súng

Nông nghiệp Thuần hóa Ghép cây Động vật lao động

Động vật lao động

Nấu ăn Bia Bánh mì Phô mai Xay Rượu vang

Bảo quản thực phẩm Gốm sứ

Vệ sinh Hệ thống ống nước Nhà vệ sinh

Hệ thống ống nước

Công cụ / Thiết bị Lưỡi dao Búa Cái cày Nêm

Kế toán Tính toán Bàn tính Lịch Mật mã học Ổ khóa và chìa khóa Tiền tệ Tiền giấy Tiền xu Nhạc cụ Máy hát (Phonograph) Đồ chơi Trò chơi Trò chơi điện tử Chữ viết Sách Bản đồ Máy in Máy đánh chữ

Tính toán Bàn tính Lịch

Ổ khóa và chìa khóa

Tiền tệ Tiền giấy Tiền xu

Nhạc cụ Máy hát (Phonograph)

Máy hát (Phonograph)

Đồ chơi Trò chơi Trò chơi điện tử

Trò chơi điện tử

Chữ viết Sách Bản đồ Máy in Máy đánh chữ

Cống dẫn nước Kênh đào Thủy lợi Vòm cung Cầu Tòa nhà Công sự Nền móng Giàn giáo Tháp Đập nước Hộp chìm Thợ đá xây dựng Đường Đường hầm

Cống dẫn nước Kênh đào Thủy lợi

Tòa nhà Công sự Nền móng Giàn giáo Tháp

Đập nước Hộp chìm

Máy bay Khí cầu Máy bay Thủy phi cơ La bàn Thang máy Cưỡi ngựa Bàn đạp Động cơ phản lực Tên lửa Phương tiện cơ giới Đường sắt Tàu hỏa Bộ thiết bị lặn (Scuba) Tàu vũ trụ Vệ tinh Trạm vũ trụ Bộ đồ vũ trụ Tàu thủy Thuyền buồm Tàu biển Tàu ngầm

Máy bay Khí cầu Máy bay Thủy phi cơ

Cưỡi ngựa Bàn đạp

Động cơ phản lực Tên lửa

Phương tiện cơ giới

Đường sắt Tàu hỏa

Bộ thiết bị lặn (Scuba)

Tàu vũ trụ Vệ tinh Trạm vũ trụ Bộ đồ vũ trụ

Tàu thủy Thuyền buồm Tàu biển Tàu ngầm

In 3D Thủ công mộc Đúc Ép phun Đúc khuôn sáp Sản xuất hàng loạt Dây chuyền lắp ráp Các bộ phận thay thế Máy công cụ Hàn

Đúc Ép phun Đúc khuôn sáp

Sản xuất hàng loạt Dây chuyền lắp ráp Các bộ phận thay thế Máy công cụ

Dây chuyền lắp ráp

Các bộ phận thay thế

Trục xe Vòng bi Vòng bi cầu Dây đai Xích Đòn bẩy Máy bắn đá Cần trục Gàu tát nước Liên kết Cam Bộ ly hợp Liên kết bốn thanh Pít-tông Bánh răng thanh răng Con lắc Vít Vít Archimedes Chân vịt Lò xo Van Bánh xe Ròng rọc Bánh đà Bánh răng Bàn xoay làm gốm Ròng rọc Cánh

Vòng bi Vòng bi cầu

Đòn bẩy Máy bắn đá Cần trục Gàu tát nước

Liên kết Cam Bộ ly hợp Liên kết bốn thanh Pít-tông Bánh răng thanh răng

Liên kết bốn thanh

Bánh răng thanh răng

Vít Vít Archimedes Chân vịt

Bánh xe Ròng rọc Bánh đà Bánh răng Bàn xoay làm gốm Ròng rọc

Bàn xoay làm gốm

Máy móc nông nghiệp Thiết bị gia dụng Máy rửa chén Máy giặt Động cơ Động cơ điện Động cơ đốt trong Tua-bin Bánh xe nước Cối xay gió Thiết bị hạng nặng Máy thủy lực Xi-lanh thủy lực Bộ chia thủy lực Máy bơm Cơ chế Đồng hồ Vi sai (thiết bị cơ khí) Bánh răng hành tinh Khớp đỡ Con quay hồi chuyển Cơ chế Whippletree Vi cơ điện tử (MEMS) Khí nén Máy nén Máy khoan phá bê tông Súng tán đinh Bơm chân không Rô-bốt Cánh tay rô-bốt Cơ chế chân

Máy móc nông nghiệp

Thiết bị gia dụng Máy rửa chén Máy giặt

Động cơ Động cơ điện Động cơ đốt trong Tua-bin Bánh xe nước Cối xay gió

Động cơ đốt trong

Thiết bị hạng nặng

Máy thủy lực Xi-lanh thủy lực Bộ chia thủy lực Máy bơm

Xi-lanh thủy lực

Bộ chia thủy lực

Cơ chế Đồng hồ Vi sai (thiết bị cơ khí) Bánh răng hành tinh Khớp đỡ Con quay hồi chuyển Cơ chế Whippletree

Vi sai (thiết bị cơ khí)

Bánh răng hành tinh

Con quay hồi chuyển

Cơ chế Whippletree

Vi cơ điện tử (MEMS)

Khí nén Máy nén Máy khoan phá bê tông Súng tán đinh Bơm chân không

Máy khoan phá bê tông

Rô-bốt Cánh tay rô-bốt Cơ chế chân

Phát triển năng lượng

Kiểm soát lửa Lò than Lò nướng Tích trữ năng lượng Pin điện Năng lượng địa nhiệt Bộ trao đổi nhiệt Bơm nhiệt Công nghệ hạt nhân Năng lượng hạt nhân Vũ khí hạt nhân Khai thác dầu Khai thác dầu bằng phương pháp thủy lực (Fracking) Làm lạnh Điều hòa không khí Tủ lạnh Năng lượng mặt trời Pin quang điện

Kiểm soát lửa Lò than Lò nướng

Tích trữ năng lượng Pin điện

Năng lượng địa nhiệt

Bộ trao đổi nhiệt Bơm nhiệt

Công nghệ hạt nhân Năng lượng hạt nhân Vũ khí hạt nhân

Năng lượng hạt nhân

Khai thác dầu Khai thác dầu bằng phương pháp thủy lực (Fracking)

Khai thác dầu bằng phương pháp thủy lực (Fracking)

Làm lạnh Điều hòa không khí Tủ lạnh

Điều hòa không khí

Năng lượng mặt trời Pin quang điện

Xi măng Bê tông Gốm sứ Gạch Đá mảnh Kính Xây dựng bằng đá Luyện kim Nhôm Đồng thiếc Rèn sắt Thép Vật liệu nano Giấy Nhựa Đất nện Tái chế Cao su Lưu hóa cao su Dệt may Khung cửi Guồng quay sợi

Xây dựng bằng đá

Luyện kim Nhôm Đồng thiếc Rèn sắt Thép

Cao su Lưu hóa cao su

Dệt may Khung cửi Guồng quay sợi

Kiểm soát sinh sản Truyền máu Nha khoa Kỹ thuật di truyền Chỉnh sửa gen CRISPR Xét nghiệm gen PCR Bệnh viện Chẩn đoán hình ảnh y tế Thuốc men Gây mê Thuốc kháng sinh Chi giả Phẫu thuật Vắc xin

Kiểm soát sinh sản

Kỹ thuật di truyền Chỉnh sửa gen CRISPR Xét nghiệm gen PCR

Chỉnh sửa gen CRISPR

Chẩn đoán hình ảnh y tế

Thuốc men Gây mê Thuốc kháng sinh

Thuốc kháng sinh

Chất tẩy rửa Xà phòng Thuốc nhuộm Chất nổ Dynamite Pháo hoa Thuốc súng TNT Phân bón Quy trình Haber Đồ thủy tinh trong phòng thí nghiệm Thuốc trừ sâu Chất tạo màu Quá trình tách Sắc ký Chưng cất Lọc Máy quang phổ Tổng hợp hóa học

Chất tẩy rửa Xà phòng

Chất nổ Dynamite Pháo hoa Thuốc súng TNT

Phân bón Quy trình Haber

Đồ thủy tinh trong phòng thí nghiệm

Quá trình tách Sắc ký Chưng cất Lọc

Tổng hợp hóa học

Nam châm điện Laser Đĩa quang học Thấu kính Kính mắt Lưu trữ từ tính Lò vi sóng Gương Sợi quang học Thiết bị quang học Kính hiển vi Kính thiên văn Máy gia tốc hạt Nhiếp ảnh Máy ảnh Phim điện ảnh Radar Viễn thông Điện thoại di động Radio Điện báo Điện thoại Truyền hình

Laser Đĩa quang học

Thấu kính Kính mắt

Thiết bị quang học Kính hiển vi Kính thiên văn

Nhiếp ảnh Máy ảnh Phim điện ảnh

Viễn thông Điện thoại di động Radio Điện báo Điện thoại Truyền hình

Điện thoại di động

Mạch điện AC Cầu dao điện DC Lưới điện Cầu chì Máy phát điện Công tắc Máy biến áp Đèn điện Đèn huỳnh quang Bóng đèn sợi đốt Đèn LED Đèn neon Điện tử Tụ điện Bảng mạch Điện trở Cuộn cảm Bóng đèn chân không Cột thu lôi Đồng hồ vạn năng Máy hiện sóng Siêu dẫn Diode Mạch tích hợp Transistor Siêu dẫn

Mạch điện AC Cầu dao điện DC Lưới điện Cầu chì Máy phát điện Công tắc Máy biến áp

Đèn điện Đèn huỳnh quang Bóng đèn sợi đốt Đèn LED Đèn neon

Bóng đèn sợi đốt

Điện tử Tụ điện Bảng mạch Điện trở Cuộn cảm Bóng đèn chân không

Bóng đèn chân không

Đồng hồ vạn năng

Siêu dẫn Diode Mạch tích hợp Transistor

Trí tuệ nhân tạo Phần cứng máy tính CPU GPU Modem Bo mạch chủ Chuột máy tính RAM Router Lưu trữ Màn hình cảm ứng Mạng máy tính Mô hình Client-Server Email Internet Peer-to-peer Mạng xã hội World Wide Web Ngôn ngữ lập trình Phần mềm Trình biên dịch Cơ sở dữ liệu GUI Phần mềm đồ họa Hệ điều hành Bảng tính Trình duyệt web Trình xử lý văn bản

Phần cứng máy tính CPU GPU Modem Bo mạch chủ Chuột máy tính RAM Router Lưu trữ Màn hình cảm ứng

Màn hình cảm ứng

Mạng máy tính Mô hình Client-Server Email Internet Peer-to-peer Mạng xã hội World Wide Web

Mô hình Client-Server

Ngôn ngữ lập trình

Phần mềm Trình biên dịch Cơ sở dữ liệu GUI Phần mềm đồ họa Hệ điều hành Bảng tính Trình duyệt web Trình xử lý văn bản

Trình xử lý văn bản

Quan điểmPhê bình Công nghệ phù hợp Công nghệ thấp Luddite Tân Luddite Nguyên tắc phòng ngừa Công nghệ sinh thái Công nghệ môi trường Công nghệ sạch Thiết kế bền vững Kỹ thuật bền vững Chính sách & chính trị Chính quyền bằng thuật toán Sở hữu trí tuệ Bằng sáng chế Bí mật thương mại Công nghệ thuyết phục Chính sách khoa học Chiến lược công nghệ Đánh giá công nghệ Chủ nghĩa công nghệ hiện thực Tiến bộ công nghệ Nghiên cứu về tương lai Dự báo công nghệ Chủ nghĩa không tưởng công nghệ Phong trào kỹ trị Điểm kỳ dị công nghệ Chủ nghĩa siêu nhân Nghiên cứu Sự khuếch tán đổi mới Chuyển giao công nghệ Lịch sử Thời gian của các phát minh lịch sử Triết học Xây dựng xã hội của công nghệ Định mệnh công nghệ Mô hình chấp nhận công nghệ

Phê bình Công nghệ phù hợp Công nghệ thấp Luddite Tân Luddite Nguyên tắc phòng ngừa Công nghệ sinh thái Công nghệ môi trường Công nghệ sạch Thiết kế bền vững Kỹ thuật bền vững Chính sách & chính trị Chính quyền bằng thuật toán Sở hữu trí tuệ Bằng sáng chế Bí mật thương mại Công nghệ thuyết phục Chính sách khoa học Chiến lược công nghệ Đánh giá công nghệ Chủ nghĩa công nghệ hiện thực Tiến bộ công nghệ Nghiên cứu về tương lai Dự báo công nghệ Chủ nghĩa không tưởng công nghệ Phong trào kỹ trị Điểm kỳ dị công nghệ Chủ nghĩa siêu nhân Nghiên cứu Sự khuếch tán đổi mới Chuyển giao công nghệ Lịch sử Thời gian của các phát minh lịch sử Triết học Xây dựng xã hội của công nghệ Định mệnh công nghệ Mô hình chấp nhận công nghệ

Công nghệ phù hợp Công nghệ thấp Luddite Tân Luddite Nguyên tắc phòng ngừa

Công nghệ phù hợp Công nghệ thấp

Luddite Tân Luddite

Nguyên tắc phòng ngừa

Công nghệ sinh thái

Công nghệ môi trường Công nghệ sạch Thiết kế bền vững Kỹ thuật bền vững

Công nghệ môi trường Công nghệ sạch

Thiết kế bền vững Kỹ thuật bền vững

Chính sách & chính trị

Chính quyền bằng thuật toán Sở hữu trí tuệ Bằng sáng chế Bí mật thương mại Công nghệ thuyết phục Chính sách khoa học Chiến lược công nghệ Đánh giá công nghệ Chủ nghĩa công nghệ hiện thực

Chính quyền bằng thuật toán

Sở hữu trí tuệ Bằng sáng chế Bí mật thương mại

Bí mật thương mại

Công nghệ thuyết phục

Chính sách khoa học

Đánh giá công nghệ

Chủ nghĩa công nghệ hiện thực

Tiến bộ công nghệ

Nghiên cứu về tương lai Dự báo công nghệ Chủ nghĩa không tưởng công nghệ Phong trào kỹ trị Điểm kỳ dị công nghệ Chủ nghĩa siêu nhân

Nghiên cứu về tương lai Dự báo công nghệ

Dự báo công nghệ

Chủ nghĩa không tưởng công nghệ Phong trào kỹ trị Điểm kỳ dị công nghệ Chủ nghĩa siêu nhân

Phong trào kỹ trị

Chủ nghĩa siêu nhân

Sự khuếch tán đổi mới Chuyển giao công nghệ Lịch sử Thời gian của các phát minh lịch sử Triết học Xây dựng xã hội của công nghệ Định mệnh công nghệ Mô hình chấp nhận công nghệ

Sự khuếch tán đổi mới Chuyển giao công nghệ

Lịch sử Thời gian của các phát minh lịch sử

Thời gian của các phát minh lịch sử

Triết học Xây dựng xã hội của công nghệ Định mệnh công nghệ

Xây dựng xã hội của công nghệ

Định mệnh công nghệ

Mô hình chấp nhận công nghệ

Các khái niệm liên quanKhoa học ứng dụng Nông học Kiến trúc Xây dựng Kỹ thuật Giám định tư pháp Lâm nghiệp Hậu cần Y học Khai thác mỏ Định vị Khảo sát Đổi mới Thiết kế Công nghệ cao Phát minh Công nghệ trưởng thành Nghiên cứu và phát triển Sự hội tụ công nghệ Chu kỳ công nghệ

Các khái niệm liên quan

Khoa học ứng dụng Nông học Kiến trúc Xây dựng Kỹ thuật Giám định tư pháp Lâm nghiệp Hậu cần Y học Khai thác mỏ Định vị Khảo sát Đổi mới Thiết kế Công nghệ cao Phát minh Công nghệ trưởng thành Nghiên cứu và phát triển Sự hội tụ công nghệ Chu kỳ công nghệ

Khoa học ứng dụng

Nông học Kiến trúc Xây dựng Kỹ thuật Giám định tư pháp Lâm nghiệp Hậu cần Y học Khai thác mỏ Định vị Khảo sát

Giám định tư pháp

Thiết kế Công nghệ cao Phát minh Công nghệ trưởng thành Nghiên cứu và phát triển Sự hội tụ công nghệ Chu kỳ công nghệ

Công nghệ trưởng thành

Nghiên cứu và phát triển

Sự hội tụ công nghệ

Chu kỳ công nghệ

Thể loại Đề cương Cổng thông tin

xtsChủ đề La Mã cổ đại

Đặc điểm chính Thời gian biểu

Thành lập Chế độ quân chủ Chế độ cộng hòa Đế quốc (Thời gian biểu) Nguyên thủ Chuyên chế Suy yếu Sụp đổ Đế quốc phía Tây / Đế quốc phía Đông

Đế quốc (Thời gian biểu)

Đế quốc phía Tây / Đế quốc phía Đông

Lịch sử Vương quốc Cộng hòa Đế quốc Hậu Đế quốc Viện nguyên lão Hội đồng lập pháp Curia Centurion Bộ lạc Plebeia Quan tòa hành pháp

Hội đồng lập pháp Curia Centurion Bộ lạc Plebeia

Quan tòa hành pháp

Curia Forum Cursus honorum Collegiality Hoàng đế Legatus Dux Officium Praefectus Vicarius Nhị thập lục nhân đoàn Vệ sĩ La Mã Magister militum Thống soái Thủ tịch nguyên lão Đại tư tế Augustus Caesar Tứ đầu chế Giai cấp quý tộc Giai cấp bình dân Tỉnh

Nhị thập lục nhân đoàn

Magister militum

Thủ tịch nguyên lão

Giai cấp quý tộc

Giai cấp bình dân

Thông thường Quan bảo dân Quan coi quốc khố Thị chính quan Pháp quan Chấp chính quan Giám sát Promagistrate Tổng đốc Đặc biệt Độc tài Magister Equitum Decemviri Consular Tribune Tam hùng Rex Interrex

Quan bảo dân Quan coi quốc khố Thị chính quan Pháp quan Chấp chính quan Giám sát Promagistrate Tổng đốc

Quan coi quốc khố

Độc tài Magister Equitum Decemviri Consular Tribune Tam hùng Rex Interrex

Magister Equitum

Consular Tribune

Mười hai bảng Tổ tông thành pháp Quyền công dân La Mã Uy quyền Đế quyền Địa vị pháp lý Kiện tụng

Tổ tông thành pháp

Quyền công dân La Mã

Biên giới Tổ chức Cấu trúc Chiến dịch Chi phối chính trị Chiến thuật Kĩ thuật xây dựng Phòng tuyến và thành lũy Castra Kĩ thuật Quân đội Quân đoàn Chiến thuật bộ binh Trang bị cá nhân Thiết bị vây hãm Hải quân Hạm đội Quân trợ chiến Huy chương và trừng phạt Hippika gymnasia Võ sĩ giác đấu

Chi phối chính trị

Kĩ thuật xây dựng

Phòng tuyến và thành lũy Castra

Quân đội Quân đoàn Chiến thuật bộ binh Trang bị cá nhân Thiết bị vây hãm

Chiến thuật bộ binh

Trang bị cá nhân

Thiết bị vây hãm

Hải quân Hạm đội

Huy chương và trừng phạt

Hippika gymnasia

Nông nghiệp Phá rừng Thương mại Tài chính Tiền tệ Tiền tệ thời cộng hòa Tiền tệ thời đế quốc SPQR

Tiền tệ thời cộng hòa

Tiền tệ thời đế quốc

Bàn tính Chữ số Kĩ thuật xây dựng dân sự Kĩ thuật xây dựng quân sự Kĩ thuật quân sự Đường ống dẫn nước Cầu Những chiếc cầu sông Rhine của Caesar Circus Bê tông Forum Luyện kim Đường sá Vệ sinh Thermae

Kĩ thuật xây dựng dân sự

Kĩ thuật xây dựng quân sự

Kĩ thuật quân sự

Đường ống dẫn nước

Cầu Những chiếc cầu sông Rhine của Caesar

Kiến trúc Nghệ thuật Tắm rửa Lịch Trang phục Trang điểm Nấu nướng Đầu tóc Giáo dục Thơ văn Âm nhạc Thần thoại Tôn giáo La Mã hóa Tình dục Nhà hát Rượu

Quý tộc Bình dân Xung đột giai cấp Secessio plebis Tầng lớp kỵ sĩ Gens Bộ lạc Cách đặt tên Phụ nữ Hôn nhân Nô lệ Bagaudae

Xung đột giai cấp

Lịch sử Bảng chữ cái Nhóm ngôn ngữ Rôman Phiên bản Cổ Cổ điển Thông tục Muộn Trung Cổ Phục Hưng Mới Đương đại Giáo hội

Lịch sử Bảng chữ cái Nhóm ngôn ngữ Rôman

Nhóm ngôn ngữ Rôman

Cổ Cổ điển Thông tục Muộn Trung Cổ Phục Hưng Mới Đương đại Giáo hội

Apuleius Caesar Catullus Cicero Ennius Horatius Juvenalis Livius Lucanus Lucretius Martialis Ovidius Petronius Plautus Plinius Già Plinius Trẻ Propertius Quintilianus Sallustius Seneca Statius Suetonius Tacitus Terentius Tibullus Varro Vergilius Vitruvius

Chiến tranh Trận chiến Tướng lĩnh Quân đoàn Hoàng đế Nhà địa lý Thể chế Luật pháp Chấp chính quan Những phụ nữ nổi bật

Những phụ nữ nổi bật

Alexandria Antioch Aquileia Berytus Bononia Carthage Constantinopolis Eboracum Leptis Magna Londinium Lutetia Mediolanum Pompeii Ravenna Roma Smyrna Vindobona Volubilis

Constantinopolis

Tiểu thuyết lấy bối cảnh ở La Mã cổ đại Phim Video game

Cơ sở dữ liệu tiêu đề chuẩn

Hoa KỳPhápBnF dataNhật BảnCộng hòa SécLatviaBa LanIsrael

Bài viết có trích dẫn không khớp

Bài có liên kết hỏng

Bài cơ bản dài trung bình