Chăn nuôi - Bách khoa toàn thư Wikipedia

Chăn nuôi là một ngành quan trọng của nông nghiệp hiện đại, nuôi lớn vật nuôi để sản xuất những sản phẩm như: thực phẩm, lông, và sức lao động. Sản phẩm từ chăn nuôi nhằm cung cấp lợi nhuận và phục vụ cho đời sống sinh hoạt của con người. Chăn nuôi xuất hiện lâu đời trong nhiều nền văn hóa khác nhau kể từ khi loài người chuyển đổi từ lối sống săn bắn hái lượm sang định canh định cư.

Việc chăn nuôi các loài vật bắt nguồn từ quá trình chuyển đổi lối sống của loài người sang định canh định cư chứ không còn sinh sống kiểu săn bắt hái lượm. Con người đã biết thuần hóa động vật và kiểm soát các điều kiện sống của vật nuôi. Dần theo thời gian, các hành vi tập thể, vòng đời, và sinh lý của vật nuôi đã thay đổi hoàn toàn. Nhiều động vật trong trang trại hiện đại không còn thích hợp với cuộc sống nơi hoang dã nữa. Chó đã được thuần hóa ở Đông Á khoảng 15.000 năm, dê và cừu đã được thuần hóa khoảng 8000 trước Công nguyên ở châu Á. Lợn được thuần từ 7000 trước Công nguyên ở Trung Đông và Trung Quốc. Bằng chứng sớm nhất của ngựa thuần là khoảng năm 4000 TCN.[1]

Từ gia súc (en:cattle) có nguồn gốc từ tiếng Anh cổ là "chatel", có nghĩa là tất cả các loại tài sản cá nhân di động (động sản, en:chattel),[2] được phân biệt với các bất động sản không di chuyển được .

Các giống vật nuôi

Tình trạng thuần

Tổ tiên hoang dã

Thời gian giam nuôi đầu tiên / Thuần hóa

Khu vực giam nuôi đầu tiên / Thuần hóa

Lợi ích thương mại hiện hành

Lạc đà AlpacaĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

Giữa 5000 TCN - 4000 TCN

Bò banteng Động vật có vú, Động vật ăn cỏ

Động vật có vú, Động vật ăn cỏ

Đông Nam Á, Đảo Java

thịt,sữa, sức kéo

Bò rừng bizonĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

Lạc đàĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

Lạc đà một bướu và lạc đà hai bướu hoang dã

4000 TCN đến 1400 TCN

chuyên chở, thịt, bơ sữa, lông

MèoĐộng vật có vú, Động vật ăn thịt

Mèo hoang châu Phi

7500 TCN [3][4][5][6]

thú cưng, kết bạn, thịt

Bò nhàĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

Bò rừng châu Âu (tuyệt chủng)

Tây Nam Á, Ấn Độ, Bắc Phi (?)

Thịt (thịt bò, thịt bê, huyết), bơ sữa, lông, sức kéo

NaiĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

1970 [cần dẫn nguồn]

Bắc Mỹ [cần dẫn nguồn]

Thịt (Thịt nai), lông, gạc nai, nhung nai

ChóĐộng vật có vú, Động vật ăn thịt

Sức kéo, săn bắn, chăn gia súc, đánh hơi tìm kiếm, canh giữ nhà, thịt

LừaĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

Lừa hoang châu Phi

Chở hàng, chuyên chở, sức kéo, thịt, bơ sữa

Bò tót nhàĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

Dê nhàĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

sữa, thịt, lông, da, sức kéo

Chuột lang nhàĐộng vật có vú, động vật ăn cỏ

NgựaĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

Cưỡi, sức kéo, sữa, thịt, chuyên chở hàng

Lạc đà không bướuĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

LaĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

Lai giữa lừa và ngựa

Thồ hàng, chở người, sức kéo

LợnĐộng vật có vú, Động vật ăn tạp

Thỏ nhàĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

khoảng 400-900CN

Tuần lộcĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

thịt, da, gạc, sữa, sức kéo,

Cừu nhàĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

khoảng 11000-9000 TCN

lông, sữa, da, thịt

Trâu nướcĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

Trâu nước hoang dã Châu Á, (Arni)

Cưỡi, thồ hàng, thịt, sữa

Bò Tây TạngĐộng vật có vú, Động vật ăn cỏ

Thịt, sữa, lông, cưỡi, thồ hàng, kéo cày

Vai trò của chăn nuôi

Cung cấp thực phẩm (thịt, trứng, sữa).

Cung cấp phân bón.

Cung cấp sức kéo.

Cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp,y học...

Có giá trị xuất khẩu

Cung cấp nguồn hàng xuất khẩu.

Tận dụng phế phẩm cho các ngành công nghiệp, nông nghiệp.

Gắn với nhiều hoạt động văn hóa: chọi trâu, đua ngựa...

Các lĩnh vực chăn nuôi chính

Chăn nuôi gia súc (Trâu, bò, dê, cừu, lừa, ngựa, lạc đà...), chăn nuôi bò sữa.

Chăn nuôi gia cầm

Chăn nuôi các loài vật khác.

Chăn nuôi thả vườn

Chăn nuôi dưới tán rừng

Chăn thả bảo tồn

Chăn thả luân canh

Chăn thả quá mức

Đồng cỏ chăn thả gia súc

↑ "Breeds of Livestock". Department of Animal Science - Oklahoma State University. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2009.

↑ "the definition of chattel". Dictionary.com. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2015.

↑ , domestication of the cat on Cyprus, National Geographic.

↑ "Oldest Known Pet Cat? 9500-Year-Old Burial Found on Cyprus". National Geographic News. ngày 8 tháng 4 năm 2004. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2007.

↑ Muir, Hazel (ngày 8 tháng 4 năm 2004). "Ancient remains could be oldest pet cat". New Scientist. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2007.

↑ Walton, Marsha (ngày 9 tháng 4 năm 2004). "Ancient burial looks like human and pet cat". CNN. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 12 năm 2007. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2007.

Saltini Antonio, Storia delle scienze agrarie, 4 vols, Bologna 1984-89, ISBN 88-206-2412-5, ISBN 88-206-2413-3, ISBN 88-206-2414-1, ISBN 88-206-2415-X

Clutton Brock Juliet, The walking larder. Patterns of domestication, pastoralism and predation, Unwin Hyman, London 1988

Clutton Brock Juliet, Horse power: a history of the horse and donkey in human societies, National history Museum publications, London 1992

Fleming G., Guzzoni M., Storia cronologica delle epizoozie dal 1409 av. Cristo sino al 1800, in Gazzetta medico-veterinaria, I-II, Milano 1871-72

Hall S, Clutton Brock Juliet, Two hundred years of British farm livestock, Natural History Museum Publications, London 1988

Janick Jules, Noller Carl H., Rhykerd Charles L., The Cycles of Plant and Animal Nutrition, in Food and Agriculture, Scientific American Books, San Francisco 1976

Manger Louis N., A History of the Life Sciences, M. Dekker, New York, Basel 2002

Outline Lịch sử Index

Nhà nông học Kỹ sư Tá điền Farm worker Mục đồng

Agribusiness Hợp tác xã Agricultural supplies Khoa học Kỹ thuật Agricultural technology Precision Biotechnology Nông lâm kết hợp Nông học Chăn nuôi Animal-free agriculture Cash crop Cellular agriculture Cultural methods Contract farming Quảng canh Trang trại Nhà trại Feed ratio Chăn nuôi thả vườn Trồng trọt Thâm canh Chăn nuôi công nghiệp Lợn crops Cơ giới hóa Nông nghiệp hữu cơ Paludiculture Permaculture Đồn điền Polyculture Rice-duck farming Rice-fish system Nông nghiệp bền vững Sustainable food system Universities and colleges Nông nghiệp đô thị

Agricultural supplies

Agricultural technology Precision Biotechnology

Nông lâm kết hợp

Animal-free agriculture

Cellular agriculture

Cultural methods

Contract farming

Thâm canh Chăn nuôi công nghiệp Lợn crops

Chăn nuôi công nghiệp

Nông nghiệp hữu cơ

Polyculture Rice-duck farming Rice-fish system

Rice-duck farming

Rice-fish system

Nông nghiệp bền vững

Sustainable food system

Universities and colleges

Nông nghiệp đô thị

West Asia Cổ Ai Cập Ancient Greece La Mã Austronesia Agricultural science Agricultural History Review Arab Agricultural Revolution Argentina Canada China Chile Columbian exchange Cách mạng xanh Indian subcontinent Mesoamerica Trung Cổ Cách mạng Đá mới Organic farming Palestine Peru United Kingdom British Agricultural Revolution Cheshire Scotland United States African-American California

Agricultural science

Agricultural History Review

Arab Agricultural Revolution

Columbian exchange

Indian subcontinent

Cách mạng Đá mới

United Kingdom British Agricultural Revolution Cheshire Scotland

British Agricultural Revolution

United States African-American California

African-American

Agrivoltaic Nuôi trồng thủy sản Nuôi bò Cannabis cultivation Lấy sữa Desert farming Dryland farming Fur farming Nuôi dê Chăn thả Convertible husbandry Chăn thả luân canh Transhumance Thủy canh Insect farming Gia súc Đồng cỏ Mixed Đơn canh Trồng lúa Chăn nuôi Bocage Nuôi lợn Chăn nuôi gia cầm Ranch Rainfed agriculture Vườn cây ăn trái Tự cung tự cấp Nuôi cừu Ruộng bậc thang Nuôi động vật hoang dã

Nuôi trồng thủy sản

Cannabis cultivation

Chăn thả Convertible husbandry Chăn thả luân canh Transhumance

Convertible husbandry

Chăn nuôi Bocage

Rainfed agriculture

Vườn cây ăn trái

Nuôi động vật hoang dã

Tác độngmôi trường

Agricultural expansion Agricultural pollution Agricultural wastewater Chăn thả quá mức Environmental impact of irrigation Overdrafting Climate change and agriculture Multiple breadbasket failure

Agricultural expansion

Agricultural pollution

Agricultural wastewater

Environmental impact of irrigation Overdrafting

Climate change and agriculture Multiple breadbasket failure

Multiple breadbasket failure

Máy nông nghiệp Nông nghiệp theo quốc gia Công ty nông nghiệp Công nghệ sinh học Cannabis cultivation Lịch sử nông nghiệp Gia súc Công nghiệp thịt Chăn nuôi gia cầm Nông nghiệp và môi trường

Nông nghiệp theo quốc gia

Công ty nông nghiệp

Công nghệ sinh học

Lịch sử nông nghiệp

Công nghiệp thịt

Nông nghiệp và môi trường

Nông học Agricultural machinery Food origins Government ministries Universities and colleges

Agricultural machinery

Government ministries

Thể loại Cồng thông tin Commons Wikiproject

Bài viết này vẫn còn sơ khai. Bạn hãy giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn.

Động vật và con người

Bài viết có trích dẫn không khớp

Tất cả bài viết sơ khai

Trang sử dụng liên kết tự động ISBN