Dược lý học - Bách khoa toàn thư Wikipedia

Bài viết này cần thêm chú thích nguồn gốc để kiểm chứng thông tin. Mời bạn giúp hoàn thiện bài viết này bằng cách bổ sung chú thích tới các nguồn đáng tin cậy. Các nội dung không có nguồn có thể bị nghi ngờ và xóa bỏ. (Tìm hiểu cách thức và thời điểm xóa thông báo này)

Sơ đồ của bồn tắm nội tạng được sử dụng để nghiên cứu ảnh hưởng của các mô bị cô lập.

Dược lý học hay dược học (pharmacology) là một môn khoa học liên quan đến thuốc hay tác động của dược phẩm. Cụ thể hơn, nó là môn nghiên cứu về tương tác xảy ra giữa cơ thể sống và các hóa chất tác động tới chức năng hóa sinh bình thường và bất thường. Nếu một chất có các đặc tính thảo dược, chúng được gọi là có dược tính.

Lĩnh vực này bao trùm đặc tính và cấu thành của thuốc, thiết kế thuốc và chất tổng hợp, các cơ chế tế bào và phân tử, các cơ chế cơ quan/hệ cơ quan, dẫn truyền tín hiệu, chẩn đoán phân tử, tương tác thuốc, sinh hóa, trị liệu, và các ứng dụng y học và khả năng chống tác nhân gây bệnh. Hai phạm trù chính của dược học là dược động học (PK) và dược lực học (PD). Dược lực học nghiên cứu về các tác động của thuốc trên hệ cơ quan, còn dược động học nghiên cứu các tác động của cơ thể trên thuốc. Nói nghĩa rộng, dược lực học bàn về các hóa chất và thụ thể sinh học, còn dược động học bàn về sự hấp thu, phân phối, trao đổi chất, và đào thải của các hóa chất khi ở trong hệ sinh học.

Theo định nghĩa cổ điển

Dược lý học là môn khoa học nghiên cứu thuốc men; bao gồm các kiến thức về

Thành phần hóa học, tính chất lý, hoá;

Sự hấp thu, khuếch tán và phân bố vào các mô, chuyển hoá, thải trừ trong cơ thể;

Cơ chế tác dụng, tác dụng có ích, tác dụng có hại và các tương tác;

Áp dụng điều trị: chỉ định, cách dùng - liều lượng và chống chỉ định.

Theo định nghĩa hiện đại

Dược lý học là môn khoa học nghiên cứu về thuốc trên 2 lĩnh vực chính:

Dược lý cơ bản: nghiên cứu mối liên quan giữa thuốc và cơ thể, gồm có dược động học (pharmacokinetics), dược lực học (pharmacodynamics) và độc chất dược học (pharmacotoxicology).

Dược lý áp dụng: nghiên cứu cách vận dụng dược lý cơ bản trong điều trị, gồm có dược đồ (pharmacography) và dược trị liệu (pharmacotherapeutics).

Phân loại theo đối tượng điều trị

Dược lý nhi khoa

Dược lý lão khoa

Dược lý phụ khoa

Dược lý nam khoa

Phân loại dựa vào cơ chế tác động của thuốc

Dược lý di truyền

Dược lý miễn dịch

Phân loại theo các nhóm thuốc nghiên cứu

Thuốc tác động trên bộ máy tiêu hoá Thuốc trị loét dạ dày Thuốc nhuận tràng Thuốc trị tiêu chảy Thuốc làm tan sỏi mật Thuốc trị bệnh trĩ Thuốc chống nôn Thuốc gây nôn Thuốc tẩy ruột Thuốc trị lỵ amip

Thuốc trị loét dạ dày

Thuốc nhuận tràng

Thuốc trị tiêu chảy

Thuốc làm tan sỏi mật

Thuốc trị bệnh trĩ

Thuốc trị lỵ amip

Thuốc tác động trên máu và hệ tạo máu Thuốc trị rối loạn đông máu: thuốc chống huyết khối, thuốc chống chảy máu. Thuốc trị thiếu máu

Thuốc trị rối loạn đông máu: thuốc chống huyết khối, thuốc chống chảy máu.

Thuốc trị thiếu máu

Thuốc tác động trên hệ tim mạch Thuốc trị tăng huyết áp Thuốc trị suy tim Thuốc trị loạn nhịp tim Thuốc chống cơn đau thắt ngực Thuốc lợi tiểu Thuốc làm giảm lipid huyết tương

Thuốc trị tăng huyết áp

Thuốc trị suy tim

Thuốc trị loạn nhịp tim

Thuốc chống cơn đau thắt ngực

Thuốc làm giảm lipid huyết tương

Hormon và thuốc điều chỉnh rối loạn nội tiết tố Hormon vùng dưới đồi và hormon tuyến giáp Hormon tuyến giáp và các thuốc kháng giáp Hormon tuyến tụy và các thuốc điều trị tiểu đường Hormon vỏ thượng thận và các dẫn chất tổng hợp Hormon sinh dục nam Hormon sinh dục nữ Thuốc viên tránh thai

Hormon vùng dưới đồi và hormon tuyến giáp

Hormon tuyến giáp và các thuốc kháng giáp

Hormon tuyến tụy và các thuốc điều trị tiểu đường

Hormon vỏ thượng thận và các dẫn chất tổng hợp

Hormon sinh dục nam

Hormon sinh dục nữ

Thuốc viên tránh thai

Chất kháng khuẩn toàn thân Kháng sinh Thuốc chống nấm Thuốc kháng virus Huyết thanh miễn dịch và globulin miễn dịch Vaccine

Thuốc kháng virus

Huyết thanh miễn dịch và globulin miễn dịch

Thuốc chống ký sinh trùng, diệt sâu bọ Thuốc diệt giun sán Thuốc diệt nguyên sinh động vật: thuốc diệt amib, thuốc trị sốt rét,... Thuốc diệt ngoại ký sinh trùng bao gồm cả ghẻ

Thuốc diệt giun sán

Thuốc diệt nguyên sinh động vật: thuốc diệt amib, thuốc trị sốt rét,...

Thuốc diệt ngoại ký sinh trùng bao gồm cả ghẻ

Thuốc chống ung thư và điều hoà miễn dịch Thuốc chống ung thư: tác nhân alkyl hoá, thuốc kháng chuyển hoá, thuốc chống phân bào, kháng sinh trị ung thư,… Thuốc điều hoà miễn dịch: các cytokine, interferon, interleukine,... Thuốc ức chế miễn dịch

Thuốc chống ung thư: tác nhân alkyl hoá, thuốc kháng chuyển hoá, thuốc chống phân bào, kháng sinh trị ung thư,…

Thuốc điều hoà miễn dịch: các cytokine, interferon, interleukine,...

Thuốc ức chế miễn dịch

Thuốc tác động trên hệ cơ xương Thuốc chống viêm và chống thấp khớp Thuốc điều trị bệnh gout Thuốc điều trị các bệnh về xương, rối loạn hệ cơ xương

Thuốc chống viêm và chống thấp khớp

Thuốc điều trị bệnh gout

Thuốc điều trị các bệnh về xương, rối loạn hệ cơ xương

Thuốc tác động trên hệ thần kinh trung ương Thuốc mê Thuốc tê Thuốc an thần, gây ngủ Thuốc giảm đau opiod và các thuốc kháng opioid Thuốc trị rối loạn tâm thần: thuốc chống trầm cảm, thuốc chống hưng cảm Thuốc chống động kinh Thuốc chống parkinson và các rối loạn vận động khác

Thuốc an thần, gây ngủ

Thuốc giảm đau opiod và các thuốc kháng opioid

Thuốc trị rối loạn tâm thần: thuốc chống trầm cảm, thuốc chống hưng cảm

Thuốc chống động kinh

Thuốc chống parkinson và các rối loạn vận động khác

Thuốc tác động trên hệ thần kinh thực vật Thuốc kích thích hệ giao cảm Thuốc ức chế hệ giao cảm Thuốc kích thích hệ phó giao cảm Thuốc ức chế hệ phó giao cảm

Thuốc kích thích hệ giao cảm

Thuốc ức chế hệ giao cảm

Thuốc kích thích hệ phó giao cảm

Thuốc ức chế hệ phó giao cảm

Thuốc tác động trên hệ hô hấp Thuốc chống hen Thuốc ho

Các vitamin và khoáng chất Các vitamin tan trong nước Các vitamin không tan trong nước Các khoáng chất

Các vitamin tan trong nước

Các vitamin không tan trong nước

Histamin và các thuốc kháng histamin

Lịch sử và triển vọng

Các điểm khởi đầu của dược lý học

Ngay từ đầu thế kỷ 19, các thử nghiệm về dược lý đã được tiến hành: thí nghiệm trên chó của François Magendie về tác động của nux-vomica và phát hiện ra tuỷ sống là vị trí gây ra sự co giật, phát hiện của Claude Bernard nhựa độc curare (tẩm trên các mũi tên) gây giãn cơ vào năm 1842. Cũng vào thời gian này, song song với sự phát triển của ngành hoá học, sinh lý học và bệnh học, quá trình tinh chế các chất từ cây cỏ thiên nhiên diễn ra ngày càng phổ biến hơn như morphin được phân lập từ nhựa thuốc phiện (Papaver somniferum), thuốc chống sốt rét quinidin được phân lập từ vỏ cây Canh-ki-na (Cinchona officinalis). Các sự kiện trên tạo động lực to lớn cho sự phát triển của dược liệu học truyền thống từ chỗ chỉ nghiên cứu nguồn gốc và áp dụng điều trị của hợp chất chữa bệnh thành một ngành khoa học thực nghiệm mới nghiên cứu tác động sinh lý của các hợp chất này.

Đến năm 1847 khi Rudolf Buchheim được cử làm giảng viên đầu tiên đào tạo về dược lý học tại trường đại học Dorpat ở Estonia là sự kiện quan trọng đánh dấu sự ra đời của ngành dược lý học vào năm 1847. Tuy nhiên không phải Bucheim mà người học trò của ông là Oswald Schmiedeberg (1838–1921) mới là người được xem là ông tổ của ngành dược lý học hiện đại. Schmiedeberg là giảng viên dược lý tại trường đại học Strassburg với các công trình nghiên cứu về dược lý của cloroform và cloral hydrat, phát hiện tác dụng của muscarin tương tự khi kích thích dây thần kinh phế vị và tính chất gây mê của urethane. Schmiedeberg xuất bản cuốn sách "Nguyên tắc cơ bản của dược lý học" vào năm 1885. Trong 46 năm giảng dạy tại trường Schmiedeberg đào tạo phần lớn giảng viên dược lý cho toàn nước Đức.

Ở Hoa Kỳ, đội ngũ giảng viên dược lý đầu tiên được thiết lập tại trường đại học Michigan vào năm 1890 do John Jacob Abel là một học trò của Schmiedeberg. Các thành tựu trong nghiên cứu của Abel là phân lập epinephrine từ tuyến thượng thận, phân lập histamine từ tuyến yên (1919) và tinh chế insulin kết tinh (1926).

Từ thử nghiệm trên động vật đến thử nghiệm trên người

Các thử nghiệm dược lý học trong thời gian đầu chủ yếu được thực hiện trên động vật thí nghiệm. Thử nghiệm trên người đầu tiên được thực hiện bởi một dược sĩ người Đức Friedrich Serturner khi ông và ba người bạn tự nguyện uống liều lớn morphin (100 mg) phân lập từ nhựa thuốc phiện. Cả bốn người đều bị xuất hiện các triệu chứng ngộ độc thuốc phiện trong vài ngày.

Mùa đông năm 1961, "Thảm hoạ Thalidomid" làm rung chuyển toàn châu Âu khi hàng loạt đứa bé quái thai do đẻ non ở những người mẹ dùng Thalidomid. Sau sự kiện Thalidomid, Hoa Kỳ và các nước thắt chặt hơn nữa các quy định về cấp giấy phép lưu hành cho các thuốc trong đó kết quả thử nghiệm lâm sàng là một tiêu chuẩn quan trọng.

Ngày nay các thử nghiệm dược lý trên người chỉ được phép ở giai đoạn 1 thử nghiệm lâm sàng nhằm tìm hiểu cơ chế tác dụng của thuốc trên cơ thể người, phạm vi liều an toàn trên người và để loại bỏ bất kỳ một phản ứng độc tính thông thường nào ở mức cao nhất. Thử nghiệm dược lý lâm sàng chỉ được thực hiện sau khi đã qua giai đoạn thử nghiệm tiền lâm sàng, có đầy đủ các tài liệu chứng minh tính hiệu quả, an toàn, nghiên cứu về độc tính trường diễn,… do một hội đồng khoa học có thẩm quyền xác nhận. Tiêu chuẩn quan trọng cho thử lâm sàng trên người là phải thực hiện theo mô hình thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có kiểm soát (RCT - Randomized Clinical Trial) trong đó các người tình nguyện dùng thuốc cần được kiểm soát chặt chẽ.

Các thành tựu và thách thức

Vào năm 1897, nhà hoá học Felix Hoffmann tổng hợp thành công acid acetyl salicylic và được hãng Bayer đăng ký sở hữu công nghiệp với thương hiệu aspirin với chỉ định hạ sốt, giảm đau. Aspirin sau đó đã trở thành một thuốc sử dụng phổ biến trên toàn thế giới. Hơn một thế kỷ kể từ sự kiện trên, ngành dược lý học đã có những bước tiến to lớn và đã phát hiện ra nhiều tác dụng của nhiều thuốc mới quan trọng góp phần quan trọng cải thiện cuộc sống con người.

Các bệnh nhiễm khuẩn được đẩy lùi nhờ phát hiện ra tác dụng kiềm khuẩn của các sulphamid và tác dụng kháng khuẩn của kháng sinh...

Chất lượng sức khoẻ con người nâng cao do sự phát triển không ngừng của các nhóm thuốc điều trị bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tiểu đường, viêm khớp dạng thấp,...

Một số thành công trong điều trị bằng phương pháp hoá trị liệu đem lại những hy vọng mới với các bệnh nhân ung thư...

Với sự kiện giải thích được cơ chế tác dụng của aspirin do John Vane vào năm 1971, "ông lão" aspirin đã được hồi xuân với "sự chào đời" tại khoa tim mạch với tác dụng phòng chống đau thắt ngực do huyết khối cho thấy không chỉ khám phá ra các thuốc mới, ngành dược lý còn phát hiện ra những chỉ định mới cho những thuốc đã sử dụng phổ biến. Sulphasalazin với các chỉ định mới trong bệnh viêm khớp dạng thấp cũng là một ví dụ tương tự.

Tuy nhiên, ngành dược lý học còn phải đối mặt với những thử thách to lớn như sự hạn chế trong việc ngăn chặn sự phát triển của đại dịch HIV/AIDS, sự tăng nhanh của các bệnh ung thư, tỷ lệ kháng kháng sinh tăng cao,... Đây là các thử thách khó khăn đồng thời cũng là các cơ hội cho các nghiên cứu nhằm phát triển, hoàn thiện không ngừng ngành khoa học này.

Dược thư Quốc gia Việt Nam online Lưu trữ ngày 12 tháng 10 năm 2007 tại Wayback Machine

xtsDược lý học: Các nhóm thuốc chính dựa trên hệ thống phân loại giải phẫu - điều trị - hoá học

Ống tiêu hóa/chuyển hóa (A)

Axít dạ dày Các thuốc kháng axít Các thuốc kháng H2 Các thuốc ức chế bơm proton Các thuốc chống nôn Các chất tăng nhu động ruột Các thuốc tiêu chảy/thuốc giảm nhu động ruột Các thuốc béo phì Các thuốc tiểu đường Các Vitamin Các nguyên tố vi lượng

Axít dạ dày Các thuốc kháng axít Các thuốc kháng H2 Các thuốc ức chế bơm proton

Các thuốc kháng axít

Các thuốc kháng H2

Các thuốc ức chế bơm proton

Các thuốc chống nôn

Các chất tăng nhu động ruột

Các thuốc tiêu chảy/thuốc giảm nhu động ruột

Các thuốc béo phì

Các thuốc tiểu đường

Các nguyên tố vi lượng

Máu và các cơ quan tạo máu (B)

Các chất chống đông máu Thuốc chống tiểu cầu Chất chống tạo máu đông Các thuốc phân giải máu đông/sợi fibrin Các chất cầm máu Tiểu cầu Chất đông máu Thuốc ức chế phân giải fibrin

Các chất chống đông máu Thuốc chống tiểu cầu Chất chống tạo máu đông Các thuốc phân giải máu đông/sợi fibrin

Thuốc chống tiểu cầu

Chất chống tạo máu đông

Các thuốc phân giải máu đông/sợi fibrin

Các chất cầm máu Tiểu cầu Chất đông máu Thuốc ức chế phân giải fibrin

Thuốc ức chế phân giải fibrin

cardiac therapy/antianginals Các Glicozit tim chống loạn nhịp tim Cardiac stimulants Antihypertensives Diuretics Vasodilators Thuốc chẹn beta Calcium channel blockers hệ renin-angiotensin Thuốc ức chế men chuyển angiotensin Thuốc đối kháng thụ thể angiotensin II Renin inhibitors Antihyperlipidemics Các Statin Các Fibrate Bile acid sequestrants

cardiac therapy/antianginals Các Glicozit tim chống loạn nhịp tim Cardiac stimulants

Các Glicozit tim

chống loạn nhịp tim

Cardiac stimulants

Antihypertensives

Calcium channel blockers

hệ renin-angiotensin Thuốc ức chế men chuyển angiotensin Thuốc đối kháng thụ thể angiotensin II Renin inhibitors

Thuốc ức chế men chuyển angiotensin

Thuốc đối kháng thụ thể angiotensin II

Renin inhibitors

Antihyperlipidemics Các Statin Các Fibrate Bile acid sequestrants

Bile acid sequestrants

Emollients Cicatrizants Antipruritics Antipsoriatics Medicated dressings

Medicated dressings

Hệ niệu sinh dục (G)

Hormonal contraception Fertility agents SERMs Các hoócmôn sinh dục

Hormonal contraception

Fertility agents

Các hoócmôn sinh dục

Các hoócmôn vùng dưới đồi-tuyến yên Các corticosteroid Glucocorticoids Mineralocorticoids Hoócmôn sinh dục Các hoócmôn tuyến giáp trạng/chất kháng hoócmôn giáp trạng

Các hoócmôn vùng dưới đồi-tuyến yên

Các corticosteroid Glucocorticoids Mineralocorticoids

Mineralocorticoids

Hoócmôn sinh dục

Các hoócmôn tuyến giáp trạng/chất kháng hoócmôn giáp trạng

Infection and infestations (J, P, QI)

Các chất chống vi sinh: Kháng sinh (kháng mycobacterium) Thuốc kháng nấm Thuốc kháng virus Thuốc kháng kí sinh trùng Chất chống động vật nguyên sinh Thuốc chống giun Ectoparasiticides IVIG Vắc-xin

Các chất chống vi sinh: Kháng sinh (kháng mycobacterium)

Thuốc kháng kí sinh trùng Chất chống động vật nguyên sinh Thuốc chống giun Ectoparasiticides

Chất chống động vật nguyên sinh

Thuốc chống giun

Ectoparasiticides

Bệnh ác tính (L01-L02)

Các chất chống ung thư Antimetabolites Alkylating Spindle poisons Thuốc chống khối u Topoisomerase inhibitors

Thuốc chống khối u

Topoisomerase inhibitors

Bệnh miễn dịch (L03-L04)

Immunomodulators Immunostimulants Immunosuppressants

Immunostimulants

Immunosuppressants

Cơ, xương, khớp (M)

Anabolic steroids Thuốc kháng viêm Các NSAID Thuốc chống phong thấp Các corticosteroid Muscle relaxants Bisphosphonates

Anabolic steroids

Thuốc kháng viêm Các NSAID

Thuốc chống phong thấp

Các corticosteroid

Muscle relaxants

Não và hệ thần kinh (N)

Analgesics Anesthetics General Local Anorectics Các chất chống ADHD Thuốc chống nghiện Thuốc chống co giật Tác nhân chống mất trí nhớ Thuốc chống trầm cảm Antimigraine Agents Antiparkinson's Agents Antipsychotics Anxiolytics Depressants Entactogens Entheogens Euphoriants Chất gây ảo giác Chất thức thần Chất gây ảo giác phân ly Deliriants Thuốc ngủ/Thuốc an thần Mood Stabilizers Neuroprotectives Nootropics Neurotoxins Orexigenics Serenics Chất kích thích Wakefulness-Promoting Agents

Anesthetics General Local

Các chất chống ADHD

Thuốc chống nghiện

Thuốc chống co giật

Tác nhân chống mất trí nhớ

Thuốc chống trầm cảm

Antimigraine Agents

Antiparkinson's Agents

Chất gây ảo giác Chất thức thần Chất gây ảo giác phân ly Deliriants

Chất gây ảo giác phân ly

Thuốc ngủ/Thuốc an thần

Mood Stabilizers

Neuroprotectives

Wakefulness-Promoting Agents

Decongestants Bronchodilators Thuốc ho H1 antagonists

Nhãn khoa Otologicals

Chất giải độc Thuốc cản quang Radiopharmaceuticals Dressings

Radiopharmaceuticals

xtsPhân ngành sinh học

Địa chất sinh học Địa lý sinh học Bệnh lý học Cổ sinh vật học Công nghệ sinh học Di truyền học (Di truyền học biểu sinh, Di truyền học tế bào. Di truyền học sinh thái) Dịch tễ học Dinh dưỡng Dược lý học Độc chất học Động vật học (Bò sát-lưỡng cư học) Giải phẫu học Hệ gen học Hệ thống sinh học Hiện sinh vật học Hóa sinh Khoa học thần kinh Ký sinh trùng học Kỹ thuật sinh học Lịch sử sinh học Lý sinh học (Cơ sinh học) Miễn dịch học Mô học Nấm học Phôi thai học Quái thai học Sinh địa học Sinh học bảo tồn Sinh học băng quyển Sinh học biển Sinh học cấu trúc Sinh học hệ thống Sinh học hóa học Sinh học không khí Sinh học lượng tử Sinh học ngoại vi Sinh học người Sinh học nước ngọt Sinh học phát triển Sinh học phân tử Sinh học tế bào Sinh học thời gian Sinh học tiến hóa (Cội nguồn sự sống, Phát sinh chủng loại học, Phân loại sinh học) Sinh học tính toán Sinh học tổng hợp Sinh học vũ trụ Sinh học xã hội Sinh lý học Sinh thái học Tảo học Thống kê sinh học Thực vật học Tin sinh học Toán sinh học Vi sinh vật học (Vi sinh học tế bào) Virus học (Vật lý virus)

Địa chất sinh học

Công nghệ sinh học

Di truyền học (Di truyền học biểu sinh, Di truyền học tế bào. Di truyền học sinh thái)

Động vật học (Bò sát-lưỡng cư học)

Hệ thống sinh học

Hiện sinh vật học

Khoa học thần kinh

Ký sinh trùng học

Kỹ thuật sinh học

Lịch sử sinh học

Lý sinh học (Cơ sinh học)

Sinh học bảo tồn

Sinh học băng quyển

Sinh học cấu trúc

Sinh học hệ thống

Sinh học hóa học

Sinh học không khí

Sinh học lượng tử

Sinh học ngoại vi

Sinh học nước ngọt

Sinh học phát triển

Sinh học phân tử

Sinh học thời gian

Sinh học tiến hóa (Cội nguồn sự sống, Phát sinh chủng loại học, Phân loại sinh học)

Sinh học tính toán

Sinh học tổng hợp

Thống kê sinh học

Vi sinh vật học (Vi sinh học tế bào)

Virus học (Vật lý virus)

xtsCác ngành hóa học

Bảng thuật ngữ công thức hóa học Danh sách phân tử sinh học Danh sách hợp chất vô cơ Bảng tuần hoàn

Bảng thuật ngữ công thức hóa học

Danh sách phân tử sinh học

Danh sách hợp chất vô cơ

Hóa học dụng cụ Phương pháp điện hóa phân tích Quang phổ IR Raman UV-Vis NMR Phổ khối lượng EI ICP MALDI Tách chất Sắc ký GC HPLC Tinh thể học Đặc trưng Chuẩn độ Hóa học ướt Nhiệt lượng kế Phân tích nguyên tố

Phương pháp điện hóa phân tích

Quang phổ IR Raman UV-Vis NMR

Phổ khối lượng EI ICP MALDI

Phân tích nguyên tố

Hóa lượng tử Hóa học tính toán Hóa học toán Mô hình phân tử Cơ học phân tử Động học phân tử Hình học phân tử Lý thuyết VSEPR

Hóa học tính toán Hóa học toán

Động học phân tử

Hình học phân tử Lý thuyết VSEPR

Điện hóa học Quang điện hóa học Quang phổ điện hóa Nhiệt hóa học Nhiệt động lực học hóa học Khoa học bề mặt Hóa keo Micromeritics Hóa học lạnh Hóa học siêu âm Hóa học cấu trúc Vật lý hóa học Vật lý phân tử Hóa học femto Động học hóa học Quang phổ học Quang hóa học Hóa học spin Hóa học vi sóng Hóa học cân bằng Cơ học hóa học

Điện hóa học Quang điện hóa học Quang phổ điện hóa

Quang điện hóa học

Quang phổ điện hóa

Nhiệt động lực học hóa học

Hóa keo Micromeritics

Hóa học cấu trúc

Vật lý hóa học Vật lý phân tử

Động học hóa học

Hóa học cân bằng

Phức chất Hóa học từ tính Hóa học cơ kim Hóa học cơ lanthanide Hóa học cụm nguyên tử Hóa học trạng thái rắn Hóa học gốm

Hóa học cơ kim Hóa học cơ lanthanide

Hóa học cơ lanthanide

Hóa học cụm nguyên tử

Hóa học trạng thái rắn

Hóa lập thể Hóa lập thể của ankan Hóa học hữu cơ vật lý Phản ứng hữu cơ Tổng hợp hữu cơ Phân tích ngược tổng hợp Tổng hợp chọn lọc cấu hình đối quang Tổng hợp toàn phần / Tổng hợp bán phần Hóa học fullerene Hóa học polymer Hóa dầu Hóa học cộng hóa trị động

Hóa lập thể Hóa lập thể của ankan

Hóa lập thể của ankan

Hóa học hữu cơ vật lý

Phân tích ngược tổng hợp

Tổng hợp chọn lọc cấu hình đối quang

Tổng hợp toàn phần / Tổng hợp bán phần

Hóa học fullerene

Hóa học cộng hóa trị động

Hóa sinh Sinh học phân tử Sinh học tế bào Hóa sinh học Hóa học sinh học không tương thích Hóa dược Dược lý học Hóa học lâm sàng Hóa học thần kinh Hóa hữu cơ sinh học Hóa học cơ kim sinh học Hóa học vô cơ sinh học Hóa sinh lý học

Hóa sinh Sinh học phân tử Sinh học tế bào

Hóa sinh học Hóa học sinh học không tương thích

Hóa học sinh học không tương thích

Hóa dược Dược lý học

Hóa học lâm sàng

Hóa học thần kinh

Hóa hữu cơ sinh học

Hóa học cơ kim sinh học

Hóa học vô cơ sinh học

Hóa học hạt nhân Hóa học phóng xạ Hóa học bức xạ Hóa học actinide Hóa học vũ trụ / Hóa học thiên thể / Hóa học sao Địa hóa học Sinh địa hóa học Địa hóa học quang học Hóa học môi trường Hóa học khí quyển Hóa học đại dương Hóa học đất sét Hóa học cacbon Hóa học thực phẩm Hóa học carbohydrate Hóa lý thực phẩm Hóa học nông nghiệp Hóa học đất Giáo dục hóa học Hóa học nghiệp dư Hóa học đại cương Hóa học bí mật Hóa học pháp y Độc chất học pháp y Hóa học sau khi tử vong Hóa học nano Hóa học siêu phân tử Tổng hợp hóa học Hóa học xanh Hóa học click Hóa học tổ hợp Tổng hợp sinh học Kỹ thuật hóa học Phép tính hóa lượng Khoa học vật liệu Luyện kim Kỹ thuật gốm sứ Khoa học polymer

Hóa học hạt nhân Hóa học phóng xạ Hóa học bức xạ Hóa học actinide

Hóa học phóng xạ

Hóa học actinide

Hóa học vũ trụ / Hóa học thiên thể / Hóa học sao

Địa hóa học Sinh địa hóa học Địa hóa học quang học

Sinh địa hóa học

Địa hóa học quang học

Hóa học môi trường Hóa học khí quyển Hóa học đại dương

Hóa học khí quyển

Hóa học đại dương

Hóa học thực phẩm Hóa học carbohydrate Hóa lý thực phẩm

Hóa học carbohydrate

Hóa lý thực phẩm

Hóa học nông nghiệp Hóa học đất

Giáo dục hóa học Hóa học nghiệp dư Hóa học đại cương

Hóa học nghiệp dư

Hóa học đại cương

Hóa học pháp y Độc chất học pháp y Hóa học sau khi tử vong

Độc chất học pháp y

Hóa học sau khi tử vong

Hóa học nano Hóa học siêu phân tử

Hóa học siêu phân tử

Tổng hợp hóa học Hóa học xanh Hóa học click Hóa học tổ hợp Tổng hợp sinh học

Tổng hợp sinh học

Kỹ thuật hóa học Phép tính hóa lượng

Phép tính hóa lượng

Khoa học vật liệu Luyện kim Kỹ thuật gốm sứ Khoa học polymer

Khoa học polymer

Lịch sử hóa học Giải Nobel Hóa học Niên biểu hóa học về các khám phá nguyên tố "Khoa học trung tâm" Phản ứng hóa học Xúc tác Nguyên tố hóa học Hợp chất hóa học Nguyên tử Phân tử Ion Chất hóa học Liên kết hóa học Giả kim thuật Cơ học lượng tử

Giải Nobel Hóa học

Niên biểu hóa học về các khám phá nguyên tố

về các khám phá nguyên tố

"Khoa học trung tâm"

Phản ứng hóa học Xúc tác

Nguyên tố hóa học

Hợp chất hóa học

Liên kết hóa học

Thể loại Commons Cổng thông tin Dự án Wiki

Trang thiếu chú thích trong bài

Bản mẫu webarchive dùng liên kết wayback