Anayasa Mahkemesinin 28/7/2022 Tarihli ve 2018/32734 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-10-04

4 Ekim 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 31973
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL  KARAR  KÜBRA YILDIZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/32734Karar Tarihi : 28/7/2022
Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Dyeler : Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldiz SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Îrfan FIDAN Kenan YAŞAR Raportör : Ayhan KILIÇBaşvurucular : 1. Kübra YILDIZ 2. Rabia Betül YILDIZ 3. Özmen YILDIZ 4. Ipek YILDIZ Başvurucular Vekfli: Av. Nihat YARDiMCl 
L BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru; kamulaştırmasız olarak üzerinden enerji nakil hattı geçirilen taşınmazın irtifak bedelinin eksik belirlenmesi, bu sebeple açılan tazminat davasında aleyhe yargılama giderlerine ve vekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihial edildiği iddjaşına ilişkindir.

I BAŞVURU SÜRECI 
2. Başvuru 26/10/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan õn incelemesinden sonra Komisyona sumulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.


5. Bölüm Başkanı tarafiından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapımaşına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
7.İkinci Bölüm tarafindan 7/10/2021 tarihinde yapılan toplantıda niteliği itibarıyla Genel Kurul tarafindan karara bağlanması gerekli görüldüğünden başvurünun Anayasa Mahkemesi Içtüzüğü'nūn (içtüzök) 28. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.

IIL OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
9.Başvurucular Kübra Yıldız, Rabia Betül Yıldız ve ÎpekYıldız sırasıyla 1995,1998 ve 1966 doğumlu olup Ercişte; başvurucu Özmen Yıldız ise 1991 doğumlu olup Adilcevaz'da ikamet etmektedir.

10. Başvurucular Van ili Erciş ilçesi Kozluca Mahallesi'nde kâin 292 parsel numaralı taşınmazın hisseli malikidir. Sðz konusu taşınmaz, tarla vasfinda olup toplamda 24.970,01 m²dir. Amlan taşınmazın Üzerinden 1983 yılı öncesindę ve sonraşında olmak üzere iki defa -kamulaştırma yapılmaksızın veya idari irtifak tesis edilmeksizin- enerji nakil hattıgeçirilmiştir.

11. Başvurucular 12/5/2016 tarihinde Erciş 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketine (TEDA$) karşı kamulaştırmasız el atma sebebiyle tazminat davası açmıştir. Dava dilekçesinde, TEDAŞ'ı iki defa taşmmazın Üzerinden kamulaştırmaşız olarak enerji nakil hattı geçirmesi sebebiyle -fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak üzere- 500 TL tazminat Ödenmesine hükmediimesini talep etmiştir,
12.Mahkeme 14/4/2017 tarihinde bilirkişilerle birlikte taşınmaz mahallinde keşif yapmıştır. Fen bilirkişisi tarafindan düzenlenen 16/5/2017 tarihli raporda eski gerilim hattının oluşturduğu irtifak alam 1.407,96 m², yeni yüksek gerilim hattının oluşturduğu irtifak alanıise 1.611,11 m² olarak tespit edilmiştir. Elektrik bilirkişisi tarafindan düzenlenen 1/6/2017tarihli rapora göre eski hattın iz dūşümū 192,30 m² olup salınım payı dikkate alındığında irtifak alamı 1.407,96 m², yeni hattın iz düştmü ise 214,50 m² olup salınım payı dikkate alındığında irtifak alanı 1.611,11 m²dir.

13. İki ziraat mühendisi, bir inşaat mühendisi ve bir mimardan oluşan bilirkişi kurulunca hazırlanan 2/6/2017 tarihli raporda, net zirai gelir yöntemiyle taşınmazın m² birim fiyatı 28,08 TL olarak bulummuştur. Raporda her iki hat için aynı ayrı olmak üzere hattın salmım alam ile hattın iz düşümünün kapladığı alana göre ayrı ayrı değer dūşüklüğtıhesaplanmıştır. Buna göre taşınmazda oluşan değer düştükıtiğü 1.407,96 m²lik alam kapsayan eski hattın tamamı dikkate alındığında 13.837,33 TL, sadece iz dūüşüm $(192,30\mathrm{m}^{2})$ dikkate alındığında 1.889,92 TL olarak, 1.611,11 m²lik alam kapsayan yeni hattın tamamı dikkate alındığında 15.833,99 TL, sadece iz dūşüm (214,50 m²) dikkate alındığında 2.108,11 TL olarak belirlenmiştir. Raporda salınım alanı ile iz düştim alanı dikkate almarak hesaplanan tutarların toplamı olan 33.669,35 TL gözönünde bulundurularak ödenmesi gereken tazminat miktarı belirlenmiştir.


14. Daval idarenin itirazı Özerine bilirkişi kurulundan ek rapor düzenlemesi istenmiştir. Bilirkişi kurulunca düzenlenen 31/10/2017 tarihli ek raporda, ödenmesi gereken tazminat miktarı Önceki rapordan farklı olarak salınım alanı ile iz düşüm alanı toplamı değil sadece salmım alanı dikkate alınarak hesaplanmıştır. Buna göre maliklere Ödenmesi gereken toplam tazminat miktarının 29.671,32 TL olduğu ifade edilmiştir.

I5. Başvurucular bilirkişi raporunda belirtilen tutarı esas alarak 10/11/2017tarihinde tazminat taleplerini islah etmiştir.

I6. Mahkeme davanön eski hatta ilişkin kısmı yönünden tefrik kararı vermiş ve yargılamayı sadece eski hatla ilgili tazminat talebiyle sınırlı olarak yürütmüştür.
17. Mahkeme, bilirkişi raporunda birinci hat için salımım payı dikkate alınarak belirlenen 13.837,33 TL üzerinden 15/3/2018 tarihinde davayı kabul etmiştir. Kararın gerekçesinde, idarenin kamulaştırma işlemi yapmaksızın taşmmazın üzerinden elektrik iletim hattı geçirdiğibelirtilmiştir. Gerekçede, bilirkişi raporunun hükme esas alınmaya elverişli olduğu ifade edilerek raporda eski hat için belirlenen 13,837,33 TL üzerinden davanın kabul edilmesi gerektiği açıklanmıştır.

18TEDA$ bu karara karşı istinaf yoluna başvurmuştur. İstinaf dilekçesinde bazıYargıtay kararlarına atifta bulunularak hattın iz düşüm alanı esas almarak tazminat miktarının hesaplanması gerektiği ileri stürülmüştüīr.

19. Başvurucular cevap dilekçesinde, kararın onanması gerektiğini savunmuştur.Cevap dilekçesinde, eski nakil hattı için belirlenen tazminat tutarının hukuka ve Yargıtay içtihadına uygun olduğumu vurgulamıştır. Yargitay 5. ve 18. Hukuk Dairelerinin yerleşik içtihadına göre irtifak bedelinin taşınmazın toplam değerinin %S'ini aşamayacağına işaret eden başvurucular, eski nakil hattı sebebiyle taşınmazda oluşan değer kaybının %1,973olduğunu ve bu tutarın taşımazın toplam değerinin %5'ini aşmadığını ifade etmiştir.Başvuruculara göre Yargıtayın istikrar kazanmış içtihadı sadece iz düşüm alanı değil salınım alam dikkate alınarak değer düişüklüğünün hesaplanması gerektiği yolundadır.
20. İstinaf başvurusunu inceleyen Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi (Bδlge Adliye Mahkemesi) 14/9/2018 tarihli karariyla mahkeme kararımı bozmuştur.Bölge Adliye Mahkemesine göre enerji nakil hattından kaynaklanan irtifak değerinin hesaplanmasında sadece hattın iz düşüm alanının esas alınmasi gerekir. Iz dūşüm alanı ile salınım alanı için ayn ayrı tazminat hesaplarup bunların toplanması suretiyle fazladan tazminat hesaplanması hatalı olmuştur. Bölge Adliye Mahkemesi bilirkişi raporunda her iki hattın iz dūşüm alanı esas alınarak hesaplanan topłam 3.998,03 TL'nin başvuruculara tazminat olarak õdenmesine karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi ayrica davalı TEDAŞIehine 2.180 TL maktu vekâlet Ücretine hükmetmiş, toplam 2.518,80 TL olan yargılama giderinin 1.678,66 TL'sinin başvurucular üzerinde bırakılmasma karar vermiştir.
21. Nibai karar 28/9/2018 tarihinde başvuruculara tebliğ edilmiştir. Başvurucular 26/10/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Huknk 
22.4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 3. maddesi şöyledir:

"Idareler, kamunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle yapmak yükümlüluğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütüimesi içtn gerekdi olan taşınmaz mallar, kaynakları ve irtifak hakdarını; bedellertni nakden ve peşin olarak veya aşağıda belirtilen hallerde eştı takstlerle ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilirler.
Cumhurbaşkanınca kabul olunan, büyük enerfi ve sulama projeleri ile tskan projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kayların korunması ve turizm amacıyla yapılacak kamulaştırmalarda, bir gerçek veya ōzel hukuk tüzelkişisine ōdenecek kamulaştirma bedeltnin o yıl Genel Büçe Kanununda gösterilen mlkari, nakden ve peşin olarak ödentr, Bu mtktar, kamulaştirma bedelinin altıda birinden az olamaz. Bu miktarın üstünde olan kamulaştırma bedelleri, peştn ōdeme mikarından az olmamak ve en fazla beşyl tçinde fatztyle btrltkte ödenmek üzere eşti taksttlere bağlanır. Taksitlere, peşin ödeme gününü takip eden günden ttibaren, Devlet borçları Içtn öngörülen en yüksek fatz haddf uygulanır.

Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çifiçiye ait olanların bedeli, her halde peşin ödenir.

Idarelerce yeterli ödenek temtn edllmeden kamulaşturma işlemlerine başlanılamaz."
23.2942 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Taşınmaz malın mülkiyetinin kamulaştırılması yerine, amaç içtn yeterli olduğu takdtrde taşınmaz malın belirli kesimi, yüksekiği, derinliğı veya kaynak üzertnde kamulaşturma yoluyla irtifak hakda kurulabilir."
24. 2942 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci, beşinci ve sekizinci fikralar $õyledir:
"Idarelerin, bu Kamuna göre, tapuda kayulı olan taşvnmaz mallar hakkında yapacağıkamulaştirmalarda satın alma usulünu ōncelikle uygulamaları esastur.
(Değişik beştnci fikra: 20/8/20166745/31 md.) Malik veya yetkili temsilctsi tarafindan,bu yazının tebliğ tarihinden itibaren on beş gün lçinde, kamulaştırmaya konu taşınmaz malıpazarlikda ve anlaşarak satmak veya trampa isteği lle btrlikte idareye başvurulması hálinde;komisyonca taytn edilen tarihte pazarlık görüşmeleri yapıır, tespit edilen tahmint değeri geçmemek üzere bedelde veya trampada anlaşmaya varilması halinde, yaplan bu anlaşmaya llişkin btr tutanak düzenlentr ve anlaşma komusu taşımaz malın tüm hukukı ve filli vasfları ile kamulaştırma bedelint, malikin kimlik bilgilerini ve taşınmazların tapuda tesciline veya terkinine dair kabul beyanlarını da ihtiva eden tutanak, malik veya yetkili temstlcisi ve komisyon üyeleri tarafindan imzalanur. Bu tutanak malkin ferağ beyanı ve tapuda idare adına yapılacak tesclltn hukuki sebebi sayılır.

Anlaşma olmaması veya ferağ verilmemesi haltnde bu Kamunun 10 uncu maddesine göre işlem yapılır."
25.2942 sayılı Kamun'un 10. maddesinin birinci ve sekizinci fikraları şöyledir:
"Kamulaştırmanın satın alma usulü lle yapuamaması halinde idare, 7 nci maddeye göre topladiığı bilgi ve belgelerle 8 inct madde uyarınca yapturmuş olduğu bedel tespiti ve bu husustaki diğer bilgi ve belgelert bir dilekçeye ekdeyerek taşınmaz malın bulunduğu yer aslye hukuk mahkemesine müracaat eder ve taşınmaz malın kamulaştırma bedelinin tespitiyle, bu bedelin, peşin veya kamulaştirma 3 üncù maddentn ikinci fikrasına göre yopımış ise taksile õdenmesi karşuığında, idare adına tesciline karar veribmesini ister.

Tarafların bedelde anlaşamamaları halinde gerektiğinde hákim tarafindan onbeş gün içinde sonuçlandırıimak üzere yeni bir biltrkşt kurulu taytn edilir ve häkim, tarafların ve bllirkdştlerin rapor veya raporları ile beyanlarından yararlanarak adil ve hakkaniyete uygun bir kamulaştirma bedeli tespit eder. Mahkemece tesplt edilen bu bedel, taşınmaz mal,kaynak veya trtifak hakkının kamulaştırılma bedelidir. Tarafların anlaşması halinde kamulaştırma bedeli olarak anlaşıan miktar peşin ve nakit olarak, hak sahibi adına bankaya yatırılv. Tarafların anlaşamaması halinde håkim tarafindan kamulaştırma bedeli olarak tespit edllen bedeltn (…) mahkemece beltrlenecek banka hesabına yatirlması ve yatıruldığına dair makbuzun ibraz edilmest içtn idareye onbeş gün süre verilir.Kamulaştưrma bu Kanunun 3 üncü maddestntn ikinci fkrasına göre yapılmış ise ilk taksitin ytne peştn ve nakdı olarak hak sahibi adına, hak sahibi tespit edllememiş tse tlertde ortaya çıkacak hak sahibtne verllmek üzere 10 uncu maddeye göre mahkemece yapılacak davettye ve ilanda beltrtilen bankaya yatırıması ve yatırildiğına dair makbuzun ibraz edilmest içın idareye onbes gün süre verilir. Gereken hallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere mahkemece uzatilabtlir. ldarece, kamulaştirma bedelintn hak sahibi adina yatırıdiğına,håkim targfindan kamulaştırma bedeli olarak tesptt edilen bedeltn (….) veya hak sahibinin tespit edtlemediği durumlarda ise ileride ortaya çıkacak hak sahtbtne verilmek üzere bloke edildiğine datr makhuzun ibrazı halinde mahkemece, taşunmaz malın idare adina tesciline ve kamulaştırma bedeltntn hak sahtbine ödenmesine karar verilir ve bu karar, tapu datresine ve paranun yatırildığı bankaya bildirilir. Tescil hükmü kestn olup, tarafların bedele ilişkin isttnaf veya temytz hakdarı sakdıdır. Istinaf veya temyiz incelemesi sonucunda kesinleşen kamulaştırma bedeli, hak sahtbine peştn ve nakit olarak ōdenen tutardan daha az olması durumunda aradaki fark tlgtlstnden talep edilir. Idare tarafindan hak sahibi adına yapıulan ödeme tarthi lle geri ödemeye ilişkin yazımnın ilgilisine teblig edildiği tarth arasındaki süre için falz alınmaz."
26. 2942 sayılı Kanun'un 11. maddesinin dördüncü fikrası şöyledir:
"Kamulaşturma yoluyla irtifak hakka teststnde, bu kamulaştırma sebebiyle taşımaz mal veya kaynakıa meydana gelecek kaymet düşükdüğü gerekçeleriyle belirtilir. Bu kaymer düşükdüğu kamulaştırma bedelidir."
27.2942 sayılı Kanun'un 29. maddesi şöyledir:
"10 uncu madde uyarinca mahkeme heyettnin harcırahlari, 15 inci madde uyarınca mahkemece oluşturulan bllirkişilerin ve keştfte dinlentlen muhtarın mahkemece takdir edilecek ücretlert ile, tapu harçlar ve bu Kamumun gerektirdiği diğer giderler kamulaştırmayı yapan idarece ödentr."
28. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 323.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Yargılama giderleri şunlardr:
a) Başvurma, karar ve tlam harçlan.
b) Dava nedentyle yaplan tebliğ ve posta giderlerl.
**•
d) Keştf giderleri.

g) Vekdlle takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekålet ücrett 
h) Yargılama strasında yapılan diğer glderler"
29.6100 sayılı Kanun'un 326. maddesi ş8yledir:
"(1) Kanunda yazılı háller dışında, yargulama giderlerinin, aleyhine hüküm vertlen taraftan alınmasına karar verilir.

(2) Davada iki taraftan her biri kasmen hakdı çrkarsa, mahkeme, yargilama giderlertmi tarafların hakdılık oranına göre paylaştırır.

(3) Aleyhine hüküm verilenler birden fazla ise mahkeme yargulama giderlerini, bunlar arasında paylaştrabileceği gibt, mūeselsilen sorumlu tutulmalarına da karar verebiltr."
30.6100 sayılı Kanun'un 330. maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir:
"Vekdl tle takip edilen davalarda mahkemece, kamuna göre takdtr olunacak vekålet ücreti, taraf lehine hükmedilir."
31. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 27/3/2018 tarihli ve E.2017/26247, K.2018/5537sayılı kararının ilgili kısmı şöyłedir:
"Dava, kamulaşturmasız el atlarak üzerine pilon dikilip enerfi nakdl hattı geçtrtlen taşınmazın, pilon yeri bedeli tle tritfak hakka karşılığının tahstli istemine ilişkindtr.
**•
... Ancak;
I)2942 saylı Kamulaştırma Kanumunun 1I/son maddest uyarınca irtifak halda karşılığı, bu hak nedeniyle taşınmazın tamamında meydana gelecek değer kaybıdır. Hükme esas alman bilirkiși raporunda, dava konusu taşınmozdan geçen TEDAş'a ait hat nedeniyle 5.434,01 m³'ik kasımda trtifak haka tesis edilmiş olduğu bildirildiğinden ve davalı idarece de trtifak alanı 5.434,01 m² kabul edildiği gözetildiğinde, bu miktarın esas alınması ve taşınmozın tamamında meydana gettreceği değer dúşüklüğu oran belirlenip, sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, enerfi nakl hattının taşınmazdaki izdüşümünün 1.408 m²olarak kabulüyle hesaplama yapan hiltrkişi raporuna gôre eksik bedele hükmedilmesi ve trtifak hakkanın eksik tesctlt,
...
Doğru görülmemiştir."
B. Uluslararast Hukuk 
32. Avrupa Insan Hakları Sözleşmesine (Sözleşme) ek (1) No.lu Protokol'ūn "Mülkiyetin korunması" kenar başlıkhı 1. maddesi şöyledir:

"Her gerçek ve tüzel kıştnin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterllmesini isteme hakka vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörüien koşullara ve uluslararası hukukun genel lkelertne uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bvrakalabiltr.
Yukaridakd hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullamımasıı düzenlemek veya vergllerin ya da başka katkaların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekdi gördükdert yasaları uygulama konusunda sahip olduklarıhakda halel gettrmez."
33. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AfHM) kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davalarmnda mülk sahibi aleyhine vekflet tcretine hükmedilmesi şikâyetini Musa Tarhan/Ttrkdye (B. No: 12055/17, 23/10/2018) kararında inçelemiştir. Bu karara konu olayda başvurucuya kamulaştırma kapsamında uygulanan satın alma usulünde &43,58 TL tutarında kamulaştırma bedeli teklif edilmiş, başvurucu bu teklifi kabul etmeyince Dsi (Devlet Su İşleri) tarafindan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası açılmıştır. Yapılan yargılama neticesinde davayı kabul eden asliye hukuk mahkemesi kamulaştırma bedelini 2.515,38 TL olarak tespit etmiştir. Mahkeme ayrica taraflar aleyhine birbirlerinden alınmak üzere 1.500TL vekâlet ücreti ödermesine karar vermiştir.

34. AlHM öncelikle başvurucunun kamulaştırma bedelini kısmen azaltan, masraf olarak õdenen para tutarının Sözleşme'ye ek (1) No.lu Protokol'ūn 1. maddesi kapsammda mülk teşkil ettiğini vurgulamıştır (Musa Tarhan/Türkiye, § 72). AlHM müdahaleyi ise mülkiyetten barışçıl yararlanma ilkesine ilişkin genel kural çerçevesinde incelemeyi tercih etmiştir (Musa Tarhan/Türkiye, § 73).

35. AlHM başvurucu aleyhine vekâlet ücreti δdenmesi suretiyle mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi adil denge öIçütü yönünden tartışarak bu sonuca varmıştır. AfHM'e göre ilk olarak uyuşmazlığın temeli mülkiyetten yoksun bırakmadır. Böyle durumlarda adil denge,mülkün değeri ile orantılı bir tazminatın ödemmesiyle sağlanmakta; aksi hâłde bireye aşırı bir külfet yüklenmektedir (Musa Tarhan/Türkye, § 76). AlHM olayda başvurucu lehine 2.515TL kamulaştırma bedeli ödenmesine karar verildiğini ancak yarglama süreci sonunda başvurucumun kamulaştirmayı yapan idareye 1.500 TL avukatlık ücreti ödemek durumunda kaldığım, nihayet aldığı tutarın ise kamulaştırma bedelinin %40'ına tekabül ettiğini vurgulamıştır (Musa Tarhan/Türkiye, § 77). AfHM kamulaştırma bedeline ilişkin davalar ile böyle bir yükümlülük içermeyen davalar arasındaki farka dikkati çekmiştir. AlHM başvurucuya ödenecek kamulaştirma bedelinin belirlendiği davalarda devletin bir elle verdiğini yargılama giderlerinin tahsili yoluyla diğer bir elle almasının aslında bir paradoks olarak göründüğünül vurgulamıştır (Musa Tarhan/Tūrkiye, § 78).

36. AtíM, başvurucunun satın alma görüşmeleri sırasında uzlaşmaması yüzünden davayı açmaya sebep olduğu yönündeki hūkümet görüşüne ise itibar edilemediğini açıklamıştır. AfHM'e göre davalı tarafin yargılama masraflarını Ödemesinin meşru bir amacıolsa da somut olayda başvurucunun kaybeden taraf olarak nitelendirilmesi zor gözükmektedir. Bu bağlamda AfHM, satın alma usulünde teklif edilen bedelin 843 TL olduğunu, mahkemenin ise sonuç olarak kamulaştırma bedelini bunun üç katı olan 2.515 TL olarak belirlediğini ifade etmiştir. Buna göre başvurucunun doğru kamulaştırma bedelini ðdemeye zorlamak için idareye dava açtırmasında haklı olduğu vurgulanmıştır. AfHM ayrıca başvurucunum yargılama sürecinde aşırı bir talebinin veya karşı tarafın gereksiz masraf yapmasına yol açtığıa dair bir davranışımın da bulunmadığına dikkat çekmiştir. AfHM bu 

cerçevede idarenin uzmanlarmnca belirlenen bedelin üizerinde bir miktarın teklif edilemediğini, yapılan teklifin de taşınmazın değerinin altında olduğunu belirtmiştir. Buna göre başvurucunun yargılama sürecinin başlatılmasında bir sorumluluğu bulunmamaktadır (Musa Tarhan/Türkiye, §§ 79-82).

37. AtHM sōz konusu davada her iki taraf yararına da vekâlet ücretine Hükmedildiği itirazı yönünden ise sðz konusu yargılama giderleri bağlamındaki yükümlülüklerin birbirini iptal etmediğine vurgu yapmıştır. AlHM başvurucunun idare tarafindan yapılan Ödemenin alicısı olmadığıni, ilgili tarafin her davada kendi avukatına δdeme yapacağımı belirtmiştir. Aynıca 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. inaddesinin idarenin Bdeyeceği vekâlet ücretinin başvurucumum avukatma ödenmesini gerektirdiği zira uyuşmazlığın kaynağının kamulaştırma olduğu ve başvurucunun bu davanın açılmasında bir sorumluluğu bulunmadığı ifade edilmiştir. İkinci olarak yargılama sonunda hükmedilen tutardan idareye ödenecek vekâlet ücreti de düşüldükten sonra kalan tutarın kamulaştırma bedelinin %40'ına denk gelmesi nedeniyle başvurucunun kamulaştırma bedelinin Önemli bir kısmından mahrum kaldığı açıklanmıştır. AfHM belirli durumlarda ise bunm aksinin gerçekleşebileceği ihtimalini uzak tutmamıştır (Musa Tarhan/Türkiye,§§83-86).

38. AlHM sonuç olarak kamulaştırma bedelinde önemli 8lçüide azalma meydana geldiği ve bu sonuca başvurucunun davranışıın yol açtığı gösterilemediğinden başvurucunun kamulaştıran idarenin avukatlık ücretini õdemeye mahküm edilmesinin ona aşırı bir külfet yüklediğini ve kamu yararı ile bireyin haklar arasındaki adil dengenin bozulduğunu değerlendirmiştir. Bu sebeple mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir (Musa Tarhan/Türkiye, §§ 88, 89). Giderim olarak ise başvurucunun zararımın 22/9/2014 tarihi itibarıyla 1.500 TL olduğuna dikkati çeken AfHM, güncellemeden sonra bu miktarın yaklaşık 400 avroya karşılık geldiğint belirterek bu tutarın maddi tazminat olarak başvurucuya verilmesi gerektiği sonucuna varmıştır (Musa Tarhan/Tūrkiye, § 94).
39. ligili uluslararası hukuk için aynıca bkz. Şevker Karataş [GK], B. No:2015/12554, 25/10/2018, 8§ 25-33; Abdülkerim Çakmak ve diğerleri, B. No: 2014/1964,23/2/2017, §§ 21-29.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
40. Anayasa Mahkemesinin 28/7/2022 tarihinde yapınış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşüntldü:
A. Başvurucularm İddialan 
41. Başvurucular, irtifak sebebiyle oluşan değer düşüklüğünün hesaplanmasında enerji nakil hattının salınım alanının dikkate alınması gerektiğini ileri sürmüştür.Başvuruculara göre enetji nakil hatlarının tim canlılar için arz ettiği tehlike sadece iz düştm alanıyla sımırlı değildir. Enerji nakil hattının yanında inşaat yapılması hukuki ve teknik olarak mümkün değildir. Enerji nakil hattının taşmmaza verdiği zararın sadece iz düşüm alanıyla sınırlı olması hayatın olağan akışına uygun değildir. Başvurucular Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 27/3/2018 tarihli ve E.2017/26247, K.2018/5537 sayılı kararına (bkz. § 31) atifta bulunarak irtifak hakkı karşılığının taşınmazın tamamında meydana gelen zarar olduğunu,sadece hattm iz düşüm alanı esas alınarak belirlenen tazminatın gerçek zararı ifade 

etmediğini savummuştur. Başvurucular Bölge Adliye Mahkemesinin yaklaşımının 2942 sayılıKanm'un Il. maddesinin dördüncü fikrasındaki tanımla da uyumlu olmadığını ileri sürmüştühr. Başvurucular taşınmazda oluşan gerçek değer kaybının karşılanmamasının mülkiyet hakkım ihlal ettiğini belirtmiştir.

4.Başvurucular, Bölge Adliye Mahkemesinin bozma kararının gerekçesiz olmasınedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

4. Başvurucular, aleyhe hükmedilen vekâlet ücretinin mahkemeye erişim hakkınıihlal ettiğini ileri sürmüştür. Başvurucular, lehlerine 3.998,03 TL tazminata hükmedildiği hâlde aleyhlerine 2.180TLvekâlet Ücretine hükmedildiğinden ve ayrica 1.678,66 TL yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakıldığından yakınmıştır.

B. Değerlendirme 
44. Anayasa'mın iddianım değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Müßkiyet hakka"kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve miras hakdarına sahtpttr.
Bu hakdar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınvrlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykarı olamaz."
45. Anayasa'nın "Kamulaştırma" kenar başlıklı 46. maddesi şöyledir:
"Devlet ve kamu tüzelkışlleri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıkdarın peşin ödemek şartiyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamınıveya bir kasmın, kanunia gösterilen esas ve usullere göre, kamulaşturmaya ve bunlar üzerinde idari irtifaklar kurmaya yetkilidir 

Kamulaştırma bedelt ile kesin hükme bağlanan artưım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir. Áncak, tarım reformumun uygulanması, būyük enerji ve sulama projeleri ile iskân profelerintn gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştitrtlmest, kayıların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakların bedellerinin ödenme şekdi kanunla gösterilir. Kamunun taksitle ðdemeyi öngörebileceğl bu hallerde, taksitlendirme süresi beş yulı aşamaz; bu takdtrde taksttler eşit olarak ödenir.

Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçuk çtftçtye att olanlarının bedeli, her haide peştn ödentr.

Ikinct fikrada öngörülen taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemişkamulaştırma bedellertnde kamu alacakdarı için öngörülen en yüksek fatz uygulanır. "
46. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağh olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların şikâyetinin δzü, idari irtifak bedelinin düışük belirlenmiştir. Başvurucuların adilyargılanma hakkı kapsamında ileri sürdağü iddiaların da bir bütün olarak mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir.


1. Kabul Edilebilirifk Yönünden 
47. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığıve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianm kabul edjlebilir olduğuna karar veriłmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Mülkün Varhğı
48. Üzerinden enerji nakil hakkı geçirilen taşınmaz başvurucularm mülkiyetinde olduğundan mülkün varlığı noktasında tartışma bulunmamaktadır.

b. Mädahalenin Varlğı ve Tärä
49. Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı, taşmmazın altını ve Üstünü de kapsamaktadır. Bu itibarla taşınmaz maliki, mülkiyet hakkından kaynaklanan yetkilerini taşınmazın fizerinde ve altında da kullanabilir. Nitekim 22/11/2001 tarihli ve 4721sayılı Türk Medeni Kanumu'nun 718. maddesinde; arazi üzerindeki mülkiyetin -kullanılmasında yarar olduğu Slçüde- üstündeki hava ve altındaki arz katmanlarım da kapsadığı açıkça ifade edilmiştir. Bu itibarla taşınmazın üstüinde teleferik ve benzeri ulaşım hatları ile her türlt köprü, taşınmazların altında ise metro ve benzeri raylı taşıma sistemlerinin yapıiması mülkiyet hakkına mūdahale niteliği taşımaktadır (AYM, E.2014/177,K.2015/49, 14/5/2015). Dolayısıyla somut olayda başvurucuların taşimmazının bir böltimüinden kamułaştırmasız el atma yoluyla enerji nakil hattı geçirilmesi suretiyle idari irtifak tesis edilmesinin mülkiyet hakkına mtüidahale teşkil ettiği kuşkusuzdur.
50. Anayasa'nın 35. maddesinin birinci fikrasında, herkesin mülkiyet hakkına sahip olduğu belirtilmek suretiyle mülkten barzsçıl yararlanma hakkına yer verilmiş; ikinci fikrasında da mülkten barışçıl yararlanma hakkına müdahalenin çerçevesi belirlenmiştir Maddenin ikinci fikrasında, genel olarak mülkiyet hakkının hangi koşullarda smırlanabileceği belirlenerek aynı zamanda müllkten yoksun btrakmanun şartlarınun genel çerçevesi de çizilmiştir. Maddenin son fikrasında ise mülkiyet hakkımın kullanımının toplum yararına aykın olamayacağı kurala bağlanmak suretiyle devletin mülkiyetin kullanımım kontrol etmesine ve düzenlemesine imkân sağlanmıştır. Anayasa'mn diğer bazt maddelerinde de devlet tarafindan mülkiyetin kontroltine imkân tanıyan özel hükümlere yer verilmiştir. Ayrıca belirtäek gerekir ki mülkten yoksun bırakma ve müilkiyetin düzenlenmesi, müifkiyet hakkına müdahalenin özel biçimleridir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 252/2017,§§ 55-58).

51. Somut olayda başvurucuların taşmmazına idari irtifak tesis edilmeksizin el konulmuş ve başvurucuların açtığı dava sonucunda verilen yargı kararına dayamılarak irtifak hakkı idare adına tapuya tescil edilmiştir. İdari irtifak tesisiyle arazinin mülkiyetinin kamulaştırılması yerine irtifak hakkı tesis edilmesi öngörülmektedir. Buma göre idari irtifakın yukarıda belirtilen müdahale türlerinden hangisinin kapsamına girdiğinin ber somut olayıkendine özgü koşufları dikkate almarak belirlenmesi gerekir. Mevcut başvuruda idari irtifak tesisinin asıl amacı ise bir inşaat yasağı veya benzeri başka bir sınırlama getirmek değildir.Yukarıda da değinildiği tzere 4721 sayılı Kanımun 718. maddesinin birinci fikrası da dikkate alındığıda taşınmazın alt veya üst katmanlarına olayda olduğu gibi el atılmasımülkten kısmen de olsa yoksun bırakma sonucuna yol açmaktadır. Bu suretle mülk sahibi 

taşınmazın bir böltmü olan üstündeki hava veya altındakd arz katmanından mahrum kalmaktadır. Buna göre başvurucuların taşınmazından enerji nakil hattı geçirilmesi amacıyla idari irtifak tesis edilmesi suretiyle yapılan müdahalenin mülkten yoksun bırakmaya ilişkin ikinci kural çerçevesinde incelenmesi gerekir (benzer yöndeki karar için bkz. Şevket Karataş,§ 42).

c.Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
52. Anayasa'nın 13. maddesi şõyledir;
"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelertnde beltrtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sınırlanabilir. Bu sunırlamalar, Anayasanın sōzüne ve ruhuna, demokratik toplum düzenintn ve láik Cumhuriyetin gerekderine ve ölçülülak ilkesine aykarı olamaz."
53. Anayasa'nın 35. maddesinde mülkiyet hakkı sımrsız bir hak olarak düzenlenmemis, bu hakkın kamu yararı amacryla ve kanunla sımırlandırilabileceği Öngörülmüştür. Mülkiyet hakkına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasına tlişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'mın 13. maddesi de gözönünde bulundurulmalıdır. Amlan madde uyarınca temel bak ve özgürlükler, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçültlük ilkesine aykırı olmaksızın Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sımrlanabilir. Dolayıstyla mülkiyet hakkına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenim Anayasa'nın sözüne aykırı olmaması, kanuna dayanmasi, kamu yararı amacı taşıması ve ölçültılūk ilkesi gözetilerek yapılması gerekmektedir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, § 62).
1. Kanunlifk 
54. Anayasa Mahkemesi, daha önce ceşitli kararlarında kamulaştırmasız el atma yoluyla yapılan müdahalelerin kanuni bir dayanağı bulunmadığından mülkiyet hakkının ihlaline yol açtığım kabul etmiştir (Celalettin Asçıoğlu, B. No: 2013/1436, 6/3/2014; Mustafa Asiler, B. No: 2013/3578, 25/2/2015; Ibrahim Oğuz ve diğerlerl, B. No: 2013/5926,6/10/2015; Şevket Karataş).

55. Kamulaştırmasız el atma idareye, taşınmazı kullanma ve kamulaştırma işlemi yapmadan taşınmazı elde etme imkânı sağlamaktadır. Böyle bir kamulaştırma işlemi olmadığından, kullanılan taşımazın devrini meşrulaştırma ve belli bir hukuki güvence sağlama imkânt sunan tek unsur, idare tarafindan kullanımın yasal olmadığını tespit eden ve bireylere kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat õdenmesine hükmeden mahkeme kararıdır. Kamulaştırmaşız el atma uygulaması, hukuki planda taşınmazların maliki olarak kalan başvurucuları, herhangi bir kamu yararı gerekçesi ile eylemini hakh kılmayan idareye karşı dava açmak zorunda bırakmaktadır. Böyle bir kamu yararı gerekçesinin gerçekliği ancak daha sonra mahkemeler tarafindan değerlendirilmektedir. Başka bir deyişle kamulaştirmasız el atma, her ne olursa olsu, idare tarafindan istenerek oluşturulmuş kanuna aykırı bir durumu hukuki olarak kabul etmeye ve idareye kanuna aykırı davranışından fayda sağlama imkânı sunmaya yol açmaktadır. Idareye resmî kamulaştırma kurallarının Ötesine geçme imkânı sağlayan böyle bir uygulama, kişilere öngörülemez ve keyfi durumlarla karşılaşma tehlikesi taşımaktadır. Söz konusu uygulama, yeterli derecede hukuki güvence temin edecek ve gerektiği şekilde gerçekleştirilen bir kamulaştırmanın alternatifini oluşturacak nitelikte değildir (Celalettin Aşçıoğlu, § 57).


56. Somut olayda da amlan ilkelerden ayrılmayı gerektirir bir durum bulunmamaktadır. Sonuç olarak başvurucuların sõz konusu taşımmazına yapılan kamulaştırmasız el atmanın Anayasa'nın 13., 35. ve 46. maddeleriyle 2942 sayılı Kamun'da belirtilen usule uymayan bir müdahale olduğu ve mülkiyet hakkıa yapılan müdahalenin kanunilik ilkesini ihlal ettiği kanaatine ulaşılmıştır.

57. Başvurucuların şikâyetleri dikkate alındığında kamulaştırmasız el atmanın kanuni dayanağının bulummadığmın tespit edilmesinin somut olayda yeterli olmayacağıanlaşılmıştır. Başvurucular hükmedilen tazminatın idari irtifak sebebiyle taşınmazda oluşan gerçek değer düşüklüğünü karşılamadığından ve aleyhlerine yargılama giderine hükmedilmesi suretiyle bu tutarın azaltıldığından da yakınmaktadır, Başvurucuların sözüedilen şikâyetlerinin de ayrica incelenmesi gerekmektedir.

il. Anayasa'nm Säzüne Uygunluk 
58. Başvurucular, enerji nakil hattımın iz düştim alanı esas alınarak belirlenen tazminatın gerçek değer düşüklüğünü karşılamaktan uzak olduğunu ileri sürmektedir.Başvurucular ayrıca aleyhlerine yargılama giderine hükmedilmesinden şikayet etmektedir.
59. Anayasa'nın I3. maddesinde temel hak ve hürriyetlere yönelik sınırlandırmaların Anayasa'nın söztme aykırı olamayacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan hak ve özgüritiklerin sınırlandırtlması öiçütlerinden biri de Anayasa'nın sōzüne uygunluktur. Anayasa Mahkemesi, somut olaya uygun dūştüğütakdirde kamu güctinü kullanan organların temel hak ya da özgüriüklere yaptıklarımüdahalelerin Anayasa'nın söztne uygun olup olmadığınt da değerlendirir. Böyle bir değerlendirme yapılmasi, Anayasa'nın 13. maddesinin emredici hükmünün bir gereğidir (Kadri Enis Berberoğlu (2) [GK], B. No: 2018/30030, 17/9/2020, § 68; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GKJ, B. No: 2020/32949, 21/1/2021, § 79).

60. Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan "Anayasa'nın sözú" ifadesi Anayasa'nın metnini yani lafzım ifade etmektedir. Temel hak ve özgürlüklere yapılan müdahalelerin Anayasa'nın sözüne uygtun oiması şartı Özellikle Anayasa'nın çeşitli maddeleriyle getirilen ek güvenceler söz konusu olduğunda önem taşımaktadır. Anayasa, çoğu durumda bir hak veya ðzgürlüğü yalnızca tanımakla yetinmeyerek onun kullanılmasını garanti altına almak için bazı yönlerini ayrica vurgulayarak veya bazı yönlerine belli bir önem atfederek koruma altına alır. Anayasa koyucunun bir hakkı tanımanın yanında o hakkın norm alanına giren bir boyutunu ayrica ve özel olarak ifade etmesi, buna ilişkin ek bir güvence getirmesi de mümkün olabilmektedir (Kadri Ends Berberoğlu (2), § 69; Kadri Enis Berberoğlu (3), § 79).
61. Anayasa'nın 46. maddesinin birinci fikrasında kamulaştırmanın taşınmazın gerçek karşıığıun ödenmest şartıyla kullanılabilecek bir yetki olduğu hükme bağlanmıştır.Gerçek karşılığının ödenmesi Anayasa'nın 46. maddesiyle maliklerin lehine olarak getirilen Özel bir güvence mahiyetindedir. Dolayısıyla taşınmazın gerçek karşılığı õdenmeden yapılan kamulaştırma işlemleri Anayasa'nın 46. maddesinin birinci fikrasındaki gerçek karşılığın ödenmest güvencesine aykırı olacaktır.

62. Öte yandan gerçek karşılığın ödenmesi aym zamanda ölçülāłtk ilkesinin de bir gereğidir. Idari irtifak kurulmak suretiyle mülkiyet hakkına yapılan müdahalelerde,hedeflenen kamu yarar ile malikin bireysel yararı arasında gözetilmesi gereken adil denge ancak malike tazminat Ödenmek suretiyle sağlanabilir. Diğer bir ifadeyle idari irtifak 

kurulmak suretiyle müilkiyet hakkına müdahalede bulumulan durumlarda malike tazminat Ödenmesi, müdahaleyle malike yüklenen aşirı külfetin telafi edilmeşini temin eden temel bir araçtır. Anayasa'mn 46. maddesinin birinci fikrasında, gerek kamulaştırmada gerekse idari irtifak kurulmasında taşınmazın gerçek karşılığının ödeneceği htükme bağlanmakla kamu yararı ile malikin menfaatleri arasındaki dengeyi kuracak bedelin taşınmazın gerçek karştlığıolduğu ifade edilmiştir. Idari irtifak kurulan hâllerde gerçek karşılık, idari irtifak kurulmasınedeniyle taşınmazın değerinde meydana gelen azalmayı karşılayan tutardır. Bu itibarla idari irtifak kurulması nedeniyle taşınmazın değerinde meydana gelen azalmayı karşılayacak düzeyde bir tazminatın õdenmediği durumlarda somut olayın koşulları da gözetilerek müdahalenin orantılı olmadığı sonucuna ulaşılabilir (bazı farklarla birlikte bkz. Saader Ekin,B. No: 2014/18103, 26/10/2017, § 35).

Irtifak Bedeli Yönünden 
63. Somut olayda bilirkişi heyetince hazırlanan ilk raporda elektrik hattının iz düşthm alanı ile salmım alam esas alımarak ayrı ayrı zarar tutari hesaplanmış ve bunların toplamunın taşmmazda meydana gelen değer düştiklüğü sebebiyle başvuruculara tazminat olarak Ödenmesi önerilmiştir. Ancak davalı idarenin itirazı üzerine hazırlanan ek raporda yalnızca hattın salınım alanı esas alınarak hesaplanan tutarın tazminat olarak ödenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Mahkeme de ek bilirkişi raporundaki ðneriyi kabul ederek 1983yılından önce taşınmazdan geçirilen hattım salınım alani esas alınarak tespit edilen 13.837,33TL'nin başvuruculara tazminat olarak ödenmesine htkmetmiştir. Mahkeme 1983 yılmdan sonra kurulan ikinci hatta yönelik olarak ise ayırma kararı verdiğinden bir hüküm kurmamıştır. Buna karşılık Bölge Adliye Mahkemesi tazminat miktarının hattın iz düşüm alanı esas alınarak belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuş ve tazminat olarak bilirkişi raporunda (her iki) hattın iz dūşüm alanı esas alınarak hesaplanan tutar olan 3.998,03TL'ye hükmetmiştir.

64. Bölge Adliye Mahkemesinin bozma kararında, ilk derece mahkemesinin hattın salımm alanı ve iz dtüşüm alanı esas alınarak belirlenen tutarların toplamına hükmettiği belirtilmiş ise de ilk derece mahkemesince ilk bilirkişi raporu esas almmtş değildir. Îlk derece mahkemesi sadece hattın salınım alamı esas alınarak tazminat tutarını belirleyen ek bilirkişi raporunu dikkate almıştır. Dolayısıyla Bölge Adliye Mahkemesiniņ bu gerekçesinin ilgisiz olduğu değerlendirilmiştir.

65. Bu durumda somut olaydaki temel mesele Bölge Adliye Mahkemesince tazminat olarak hükmedilen ve taşınmazın üzerinden geçirilen hattın izdüşüm alanı esas alınarak hesaplanan tutarın Anayasa'nın 46. maddesi anlamında idari irtifakın gerçek karşılığıolup olmadığıdır.

66. Taşımmazdaki değer azalmasının tespiti teknik ve uzmanlık gerektiren bir konudur. Bu nedenle kamulaştırılan taşınmazın bedelinin tespiti uzman mahkemelerin ve Yargıtayın bu konudaki uzman dairelerinin yetki ve görevindedir. Anayaşa Mahkemesi bu konuda uzmanlaşmış bir mahkeme olmadığı gibi Anayasa Mahkemesinin mülkiyet hakkıkapsamında yaptlan bireysel başvurularda bedel veya değer düştüklüğünün karşılığınıhesaplamak gibi bir görevi de bulunmamaktadır. Anayasa Mahkemesinin mülkiyet hakkına yapılan müdahale ile ödenen bedel arasındaki ilişki yönünden yapacağı tespit, orantılılık incelemesinden ibarettir (Mukadder Sağlam ve diğerleri, No: 2013/2511, 22/1/2015, §49;Abdülkerim Çakmak ve diğerleri, § 52).


67. Mahkemenin htükme esas aldığı ek bilirkişi raporu incelendiğinde taşınmazın değer düşüklüğüntin neden hattın salınım alanı esas alınarak belirlenmesi gerektiğinin açıklanmadığı görülmüştür. Mahkeme kararında da buna açıklık getirilmemiştir. Buna karştlık Bölge Adliye Mahkemesi kararında hattın iz düşümü alanı esas alınırken de herhangi bir gerekçeye yer verilmemiştir. Bu durumda idari irtifakın tesisi hâlinde taşınmazda meydana gelen değer azalmasının hangi yöntemle belirlenmesinin Anayasa'nın 46.maddesinde belirtilen gerçek karşılığın ödenmest güvencesine uygun olacağının derece mahkemelerince ortaya konulamadığı değerlendirilmiştir.

68. Başvurucu tarafindan başvuru formunda atif yapılan Yargitay 5. Hukuk Dairesinin 27/3/2018 tarihli ve E.2017/26247, K.2018/5537 sayılı kararmda ittifak hakkıkarşılığının taşınmazın tamamında meydana gelen zarar olduğunun ve sadece hattın iz dūşüm alam esas alınarak belirlenen tazminatın gerçek zararı ifade etmediğinin belirtildiği gözetildiğinde (bkz§ 31) başvurucuların zararın hesaplanması yöntemiyle ilgili iddiasının temelsiz olmadığı anlaşılmıştır. Başvurucuların benzer iddiaları istinaf aşamasında da ileri sürdüğü dikkate alındığında mülkiyet hakkına yaptlan müdahalenin Anayasaya uygun olmasının şartlarından olan gerçek karşılığın somut olayda ne olduğunun derece mahkemelerince netleştirilmediği sonucuna ulaşıimıştır.

69. Bununla birlikte idari irtifaklarda elektrik hattımın iz dūşüm alanının mı yoksa salınım alanınn mı taşınmazdaki değer kaybının gerçek karşılığı olacağını belirlemek Anayasa Mahkemesinin görevi değildir. Bu husus teknik bir mesele olup gerekirse uzman bilirkişilerden yardım almak suretiyle ilgili mahkemelerin çözlme kavuşturacağı bir meseledir. Somut olayda Mahkemece başvurulan bilirkişi kurulunun hazırladığı rapor bu konuda yargı mercilerini aydınlatacak bilgi sunmaktan uzaktır. Anılan raporda gerekçesi açıklanmadan hattın salınım alanımın esas alınması gerektiği belirtilmiştir. Bu durumda mahkemelerin başvurucularm mülkiyet hakkıyla ilgili uyuşmazlığın esasını etkileyen meseleyi aydınlatma yükümlülüklerini yerine getirdikleri sõylemez.
70. Bu itibarla somut olayda Bölge Adliye Mahkemesince hükmedilen tazminatın hesaplanma yöntemi itibarıyla taşınmazda meydana gelen değer azalışının gerçek karşılığıolup olmadığı hususu ilgili ve yeterli bir gerekçeyle ortaya konulamadığından başvurucuların mülkiyet hakkımın Anayasa'nı46.maddesinin birinci fikrasında yer alangerçek karşılık güvencesinin de ihlal edildiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Basri BAĞCI ihlal sonucuna farklı gerekçe ile katılmıştır.
Aleyhe Yargılama Giderlerine Hükmedilmesi Yönünden 
71. Anayasa Mahkemesinin Sadettin Ekiz kararında açıklandığı Üzere kamulaştırılan taşınmazın değerinin belirlenmesi ilke olarak kamu makamlarının yükümlülüğündedir. Bu yükümlalüik çerçevesinde yürütülen idari ve yargısal süreçlerdeki masrafların ise ancak hakıgösterilebilecek belirli koşulların varlığı hâlinde mülk sahibine yükletilmesi mümkün görülebilir. Aksi hâlde yani bu masrafların her durumda taşınmazı kamulaştırıldığı hâlde mūlk sahibine yükletilmesi başvurucu açısından aşırı bir külfete yol açabileceği gibi kamulaştirma bedelinin gerçek değeri üzerinden ödenmesini de engellemiş olur (Sadettin Ekz, § 65).

72. Başvuruya konu somut olayda, idarenin yasal prosedüre uymak yerine fiilt el atmada bulunmuş olması nedeniyle dava açmak zorunda bırakılan başvurucular, bu dava sonucunda lehlerine takdir edilen 3.998,03 TL idari irtifak bedeli karşısında aleyhlerine hükmedilen 3.858,66 TL (1.678,66 TL yargılama gideri ve 2,180 TL vekâlet ücreti toplami)

giderle karşı karşıya kalmıştır. Buna göre hakikatte başvuruculara verilen irtifak bedeli 3.858,66 TL azaltılarak 139,37 TL tutarına indirilmiştir. Bu durumda başvurucuların taşınmazı üzerinde kamu lehine tesis edilen idari irtifakı gerçek karşılığınn başvuruculara ödendiğinden bahsedilmesi mümkün görümemektedir.

73.Öte yandan 2942 sayılı Kanun'un 29. maddesinde kamulaştırma bedelinin tespiti davalarmdaki yargılama giderlerinin kamulaştırmayı yapan idarece ödeneceğinin hükme bağlandığı görülmektedir. $öz konusu hükmün Anayasa'nın 46, maddesindeki gerçek bedelin ödenmesi güvencesi gözetilerek malike ödenecek kamulaştırma bedelinin malik aleyhine yargılama giderlerinehükmedilmek suretiyle azaltılmasının Önlenmesi amacıyla getirildiği anlaşılmıştır.

74. Somut olaydaki davanın kamulaştirma bedelinin tespiti davası olmadıği,kamulaştirmasız el atma sebebiyle açılan tazminat davası olduğu, bu nedenle belirtilen hükmüın somut olayda uygulanmayacağı düştnülebilir. Ancak kamulaştırmasız el atma sebebiyle açılan tazminat davaşının amacı ve işlevi dikkate alınarak bu hükmün kamulaştırmasız el atma sebebiyle açılan tazminat davalarında uygulanmasının önünde bir engel bulunmamaktadır. Gerçekten kamulaştırmasız el atma sebebiyle açılan tazminat davalarının amacı kamulaştırma bedelinin belirlenmesidir. Üstelik bu davalarda da kamulaştirma bedelinin tespiti davalarındaki yöntemle tazminatın miktarı belirlenmektedir.Mahkemeleri kamulaştırmasız el atma davalarında vekâlet ücretini ve yargılama giderlerini başvurucuya yüklemeye mecbur tutan açık bir kanun hükmü de bulunmadığına göre mahkemelerin Anayasa'nm 46, maddesindeki özel güvenceleri gözeterek yorum yapması ve 2942 sayılı Kanun'un 29. maddesinin kapsamım bu çerçevede tespit etmesi Anayasa'nın Üsttinlüğa ilkesiyle uyumlu olacaktır.

75. Kamulaştırmasız el atma sebebiyle açılan tazminat davasını inceleyen mahkemelerin idare tarafindan 2942 sayılı Kanun'daki olağan kamulaştırma usultintın işletilmemesinin veya buna bağlt olarak kamulaştırma bedelinin tespiti davası açılmamasının basit bir tercih meselesi olmadığın gözöntinde tutarak değerlendirme yapması gerekir.Idarenin 2942 sayılı Kanun'da öngörülen prosedürüi uygulaması anayasal ve kanuni bir mecburiyettir. Idarenin hukuksuz el atarak anayasal yükümlälüğünü yerine getirmediği gözetildiğinde normal şartlarda idare tarafindan açılması gereken davanın idarenin Anayasa'yı açıkça ihlal eden tutumu sebebiyle malikler tarafindan açılmasından hareketle idarenin olağan kamulaştirma usultindekinden daha avantąjlı bir konuma getirilmemesine Özen gösterilmelidir. Ayrıca kamulaştirmasız el atma Anayasa'nın46. maddesine açıkça aykırı olan bir uygulama olup bu suretle müilkiyet hakkına müdabalede bulunulan hâllerde kamu idarelerinin haksız fillerinden lehlerine haklar çıkaracak ve bu uygulamaları idareler yöntinden daha avantajlı hâle getirecek değerlendirme ve yorumların hukuk devleti ilkesiyle bağdaştırılmasının mümkün olmayacağı da hatırda tutulmalıdır (Göksal Çetin ve İsmail Temel [GK], B. No: 2018/13305, 15/12/2021, § 68).

76. Son olarak Anayasa Mahkemesinin Sadettin Ekiz kararında, malikin haksız yere dava açılmasīna sebebiyet vermesi veya dava sirasında karşı tarafin gereksiz yere masraf yapmasına yol açması hâlinde yargılama giderlerini ödemekle sorumlu tutulmasının orantılıgörülebileceği (Sadettin Ekiz, § 64) belirtilmiş ise de bu yöntiyle somut olayın koşullarının Sadettin Ekiz kararındakinden farklı olduğu anlaşılmıştır. Somut olaydaki davanın açılmasını temel sebebi kamulaştirmasız el atma olgusudur. Dolayısıyla mevcut başvuruda Sadettin Ekiz kararina konu olaydan farklı olarak idarece satın alma usulünüin işletilmesi söz konusu değildir. Anayasa Mahkemesi Sadettin Ekdz kararında maliklerin aleyhlerine dava 

açılmasına sebebiyet verip vermediklerini de bir kriter olarak gözeteceğini belirtmiş ancak amlan olayda idarenin teklif ettiği bedelin mahkeme tarafindan belirlenene nazaran düişük kaldığını dikkate alarak başvurucunun idareyle uzlaşmamada haksız bir konumda olmadığının ortaya çıktığını değerlendirerek mtilkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuma ulaşmıştır. Somut olayda ise idarenin satt alma usultinü işletmesi söz konusu olmadığı gibi idare uzun yıllar kamulaştırma usulünü işletme yönünde hiçbir girişimde bulunmadığından başvurucuların idare aleyhine dava açmalarında Sadettin Ekiz olayından daha çok haklıoldukları değerlendirilmiştir. Bu sebeple mevcut başvuruda Sadettin Ekiz kararındaki gibi idarece teklif edilen bedel ile mahkemenin hükmettiği tutar arasında bir orantılılık karşılaştırması yapılamasına ihtiyaç bulunmadığı gibi -yapılmış bir teklif bulunmadığındanmümkün de değildir.

77. Bunun yanında söz konusu davada her iki taraf yararına da vekâlet Ücreti Ödenmesine karar verilmiş ise de başvurucuların kendi yararına hükmedilen vekâlet Ücretini 1136 sayılı Kanunun 164. maddesi uyarinca avukatına ödemekle yükümlü olduğu dikkate alınmalıdır. Dolayısıyla başvurucularin Ödemek durumunda kaldığı vekâlet ücreti kendi yararına ödenen vekâlet Ücretinin doğrudan bir karşılığı olarak görülemez (Sadettin Ekiz, §67).

78. Soruç olarak Anayasa'nın sözüne uygun olmayan mtdahalenin Anayasa'mın 35.maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkını ihlal ettiği değerlendirilmiştir.
79. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönfinden 
80.30/3/201 1 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme somunda, başvurucumun hakkanıin thlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. thlal kararı verllmesi hälinde thlalin ve soruçlarının ortadan kaldırıiması için yapılması gerekenlere hükmedilir...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve somuçlarınt ortadan kaldırmak için yeniden yargulama yapmak izere dosya ugtli mahkemeye gönderilir.Yeniden yargulama yapumasında hukud yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazmtnata hükmedilebllir veya genel mahkemelerde dava açuması yolu gösterllebiltr.Yeniden yargilama yapmaka yükümla mahkeme, Anayasa Mahkemestnin ihlal kararında açıkdadığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
81. Başvurucular ihlalin tespit edilmesi ve sonuçlarumın giderilmesi için gerekenlere karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

82. Anayasa Mahkemesinin Mehmer Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle somuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B, No: 2016/12506, 7/1 1/2019).

83. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkm ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski håle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

84. Ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrast ile Anayasa Mahkemesi İçtüzlığü'ntin 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldirılması için yemiden yargilama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacryla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya õzgülenen bir giderim yoluru Öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargrlama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarım gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğun, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

85. Incelenen başvuruda; başvurucuların taşınmazlarına kamulaştırmasız olarak el konulması, açılan tazminat davasında idari irtifakın gerçek karşılığının belirlendiğinin gösterilememesi ve başvurucular aleyhine yargılama gideri ile vekâlet ücretine hükmedilmesi nedenleriyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğisonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlal hem idarenin eyleminden hem de mahkemenin kararından kaynaklanmıştır.
86. Bu durumda müilkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırüması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya Özgü düzenlenie içeren 6216 sayıh Karun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilınesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak Üzere Ereiş 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
87. Öte yandan kamulaştırmasız el atma uygulaması Anayasa'nın 13. ve 35.maddeleri yanıda doğrudan 46. maddesine aykırı olarak mülkiyet hakkının ihlaline yol açan cok önemli bir sorumdur. Bununla birlikte 5/1/196l tarihli ve 221 sayıl Amme Hükmi Şahısları veya Müesseseleri Tarafindan Fiilen Amme Hizmetlerine Tahsis EdilmişGayrimenkuller Hakkında Kanun'un 1. maddesi ile 9/10/1956 tarihine kadar, 2942 sayılıt Kanun'um geçici 6. maddesiyle de 9/10/1956 ile 4/11/1983 tarihleri arasındaki kamulaştırmasız el atma uygulanıalarımn tasfiyesi anıacryła düzenlemeler yapılmiştır. Buna rağmen 4/1 1/1983 tarihi sonrasında da idarelerce kamulaştirmasiz el atma uygulamasına başvurulduğu gözlemlenmektedir. Dolayısıyla temel bir hak olarak güvence altına alınan 

mülkiyet hakkının ihlaline sebebiyet veren kamulaştırmasız el atma uygulaması ülkemizde yapısal bir sorun teşkil etmektedir.

88. Buna karşılik derece mahkemelerince yalnızca kamulaştırma bedelinden ibaret olan maddi tazminata hükmedilmesi ve herhangi bir ek tazminat veya manevi tazminat gibi başka yaptırımların uygulanmaması idarelerin olağan kamulaştırma usulüne başvurmak yerine kamulaştırmasız el atma uygulamasını tercih etmesine yol açmaktadır. Hâlbuki kanuni bir dayanağı bulunmayan kamulaştırmasız el atma uygulaması Anayasa'nın öngördūğümülkiyet hakkının korunmasının gerekliliklerini de içermediğinden olağan kamulaştırma usulünün bir alternatifi olamaz, Nitekim 30/4/2021 tarihli ve 31470 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'ne ekli Insan Hakları Eylem Planı'nda da kamulaştırmasız el atma eylemlerinden kaynaklı davaların Öncelikle görülmesinin ve malikin uğradığı zararların en hızłı şekilde ve gecikmeksizin tazmininin sağlanacağı ve bu davalarda yargılama harç ve giderleri ile vekâlet ücretinin ilgili idareye yükletilmesine ilişkin düzenleme yapılacağı belirtilmiştir. Kamulaştırmasız el atma uygulamasına son verilmesi bakımından öngörülen bu tedbirierin ve düzenlemelerin gerçekleştirilmesinin Önemi açıktır.
8. Sonuç olarak Anayasa'nın doğrudan sözfine aykın olduğu ve kanuna dayalt olmadığı tespit edilen kamulaştırmasız el atma suretiyle mülkiyet hakkına yapılan mūdahalenin yukarıda değinildiği üzere yapısal bir sorun teşkil ettiği dikkate alınmalıdır.Buna göre Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlaline yol açıldığımn bilinerek idari anlamda gerekli tedbirlerin alınması ve benzeri nitelikte yeni ihlallere yol açılmaması için kararın bir örneğinin taşımaza el atan sorumlu idare olan TEDAŞ'ın ilgili olduğu Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına da gönderilmesi gerekir.
90. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet Ucretinden oluşan toplam 4.794,70 TL yargilama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkınım ihlal edildiğineilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ÎHLAL EDILDİĞÍNE,
C. Kararın bir örneğinin mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarinın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak Üzere Erciş 1. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2016/683, K.2018/194) GÖNDERILMESINE,
D. Kararın bir örneğinin Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin ilgili olduğu Enetji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 
E. 294,70 TL harç ve 4.500 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 4.794,70 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen stre için yasal FAtZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığma GÖNDERİLMESINE 28/7/2022tarihinde OYBİRLIĞIYLE karar verildi.


Başvuru Numarası : 2018/32734Karar Tarihi : 28/7/2022
AYRIK GEREKÇE 
Kamulaştırma işlemi yapılmaksızın taşınmaz üzerinden enerji nakil hattıgeçirilmesinde, kamulaştırma işlemi yapılmadan mülkiyet hakkına mūdahale edilmesinde ve el atma bedeline yakın bir vekalet ücretine hükmedilmesi nedeniyle gerçek bedelin &denmemesi konularında ihlal görüştıne iştirak etmekteyiz 
Diğer taraftan el atma bedelinin belirlenmesi noktasında iz düşümü veya salınım alanlarından hangisinin esas alınması gerektiğine ilişkin tartışma kanun yolu değerlendirilmesi mahiyetinde olup adli karar mercilerince gözetilmesi gereken bir husustur.
İlk derece ve istinaf mahkemeleri arasındaki anlaşmazlık tam da bu iki olasılıktan hangisinin tercih edilmesi gerekeceği noktasıda düğümlenmiş ve kendi yargılama dinamikleri içerisinde bir sonuca ulaşmıştır.

Anayasa Mahkemesinin gerekçede yeterli izahat bulunmadığını işaret ederek bu tartişmada taraf olması ve tercihlerden birine ağrlık vermek suretiyle ihtilafi çözmesi bireysel başvuruda ifa ettiği fonksiyonuna uygun düşmemektedir.

Kamulaştırmasız el atma ve aleyhe vekalet ücretine hükmedilmesi hususlarının ihlal için yeterli gerekçe oluşturduğumu, iz düştım veya salınım alanları konusunda yaşanan tartışmanın yargılama mercileri tarafindan çözüldüğünü değerlendirdiğimizden,ihlal görüşüne bu gerekçelerle iştirak edilmiştir.

Üye Basri BAĞCI