Anayasa Mahkemesinin 27/10/2021 Tarihli ve 2018/36451 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-01-06

6 Ocak 2022 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31711
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL 
KARAR 
YAĞMUR ERŞAN BAŞVURUSU 

Başvura Nomarası: 2018/36451Karar Taribi : 27/10/2021
Başkan : Zūhtū ARSLAN Baykanvekili : Hasan Taħsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL.M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL YusufŞevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERINOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI Irfan FIDAN Raportör : Ali KoZan Başvurucu : Yağmur ERŞAN Vekili : Av. Ibrahim ERGENÇ
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
I. Başvuru, pasaport iptali nedeniyle δzel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECÎ
2.Başvuru 17/[2/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan δn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafindan yapılmasma karar verilmiştir.


5.Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasıa karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanłık görūştnü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.

7. Birinci Bölüm tarafindan niteliği itibarıyla başvurunun Genel Kurul tarafindan karara bağlanması gerekli görüldüğünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 28.maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.
MII. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar Özete şöyledit:
9. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü mezunu olan başvurucu, Cin Halk Cumhuriyeti'nden yüksek lisans yapmak için karşılıksız burs kazanmışve Pekin Üniversitesi ile bir yıllık asistanlık sözleşmesi imzalamıştır. Çin Halk Cumhuriyeti'nde oturum izni bulunan başvurucu 15/6/2017 tarihinde Türkiye'ye giriş yapmak istemiştir. Başvurucunun pasaportu, havaalanında görevliler tarafindan muhafaza altına alınmuştır. Başvurucuya tebliğ edilen 15/6/2017 tarihli Muhafaza Altına Alma Tutanağı'nda;15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 22. maddesi ve Emniyet Genel Müdürlüğünün 22/8/2016 tarihli ve 124420 sayılı Genelgesi gerekçe gösterilerek başvurucunun umuma mahsus pasaportunun iptal edildiğinin tespit edilmesi Ozerine pasaportun muhafaza altına almdığı belirtilmiştir. Ayrıca tutanakta, sõz konusu pasaportun alındığı il emniyet müdürluğü pasaport şubesine veya pasaport yurt dışı temsilcilikierinden alımmiş ise başvurucunun nüfusa kayıtliı olduğu il emniyet müdtrioğü pasaport şubesine gönderileceği ifade edilmiştir.

10. Başvurucu; Emniyet Genel Müdürlüğüne vermiş olduğu 22/9/2017 tarihli dilekçesiyle, pasaportuna el konulma gerekçesinin bildirilmesini ve kararın gözden geçirilerek pasaportunun iadesimi talep etmiştir. Idare, talebin bilgi edinme hakkı kapsamıdışında olduğu gerekçesiyle cevap verilmeyeceğini ifade etmiştir. Başvurucu ayrıca 25/9/2017 tarihinde pasaport harcıni yatırarak umuma mahsus pasaport verilmesi talebiyle Ankara Emniyet Müdūrlðüğüne başvurmuş ise de talebiyle ilgili bir işlem yapılınamıştır.
II. Başvurucu; umuma mahsus pasaportunun iptal edilmesine, anilan kararın gerekçesininbildirilmesi içerikli dilekçesinin reddine ve 22/9/2017 tarihliyeni bir pasaport verilmesi talebinin işleme konulmaması suretiyle pasaport verilmemesine ilişkin idari işlemlerin iptalitalebiyle dava açmıştir. Dava dilekçesinde başvurucu; Orta Doğu Teknik Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü mezunu olduğunu, siyaset bilimive uluslararast ilişkiler alanında yüksek lisans yapmak amacıyla Çin Halk Cumhuriyeti'nin verdiği karşıltksız devlet bursundan yararlandığını, ayrıca Pekin Üniversitesi ile bir yıllık asistanlık sőzleşmesi imzaladığını belirtmiştir, Ziyaret amacıyla Türkiye'ye döndüığünde haksız şekilde pasaportuna el konulması sonucu Pekin'e dönemediği için bursunun ve oturum izninin iptal edildiğini, iş sõzleşmesinin sonlandırıldığını ifade etmiştir. Pasaportunun iptal nedeninin başvurularına rağmen kendisine bildirilmediğini, hakkında açılan adli ya da ídari soruşturma mevcut olmadığı gibi kesinleşmiş bir mahkeme kararı da bulunmadığınt, pasaportun iptali ve yeniden pasaport verilmesi talebinin reddinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu 

vurgulayarak anılan idari işlemlerin seyahat özgürlüğünü, masumiyet karinesi ile kişi δzgürlüğü ve güvenliği hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

12. Idarece davaya verilen cevapta; Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) Daire Başkanlığının 13/5/2017 tarihli yazısı ile Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/18006 sayılı talimatı çerçevesinde haklarında adli soruşturma yūrütülen şahisların 23/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere flişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 sayilı KHK) (5) numaralı maddesi kapsamında pasaport iptal işlemlerinin yapılmasının talep edildiği, KOM Daire Başkanlığının antlan yazısında başvurucunun adı bildirildiği için pasaportunun iptal edildiği, işlemde hukuka aykırılık olmadığt belirtilmiştir. Mahkeme, ara kararı ile pasaport iptalinin nedenini ve hukuki dayanağını sormuş;Emniyet Genel Müdürlüğü savunma dilekçesinde belirtilen hususlarıcevaben tekrarlamıştır.

13. Ankara 4. Idare Mahkemesi 27/6/2018 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde;
i. 667 sayılı KHK'nın amacı ile anılan maddelerde düzenlenen tedbirlerin kapsamı ve mahiyeti birlikte dikkate alındığında anılan tedbirler vasttasıyla başta Fetullahçı Terör Örgütüne ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) olniak Özere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulu tarafindan devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapi, oluşum veya gruplara tyeliği,mensubiyetiveya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kişilerin tamamının tüm kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarlarak soruşturma sürecinde yurt dışına kaçmalarının engellenmeye çalışıldığıbelirtilmiştir.
ii. Buna gõre pasaport iptalinin adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımiardan farklı olarak terör Örgütieri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların varlığını ortadan kaldırmayıamaçlayan, soruşturmanın sağlıkhı bir şekilde yürütülmesine yönelik olağanüstütedbir niteliğinde bir yaptırım olduğu, KHK'da öngörülen tedbirin uygulanması için mutlaka terör örgütüyle, terör faaliyetleriyle veya darbe teşebbüstüyle tedbir uygulanan arasında bağ kurulması aranmadığı vurgulanmıştır. Milli Güvenlik Kurulu tarafindan, devletin milliı güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara ūye olabileceği gerekçesi ile hakkında idari işlem, soruşturma, kovuşturma yapılan veya dava açılanların yurt dışına çıknıasının engellenmesisuretiyle yapilacak soruşturmaların sağlıklı yürütülmesinin hedeflendiği ifade edilmiştir.

ii. İçişleri Bakanhığı Emniyet Genel Madürlüğünün cevabi yazısında;davacının 667 sayılı KHK uyarnca tanzim edilen evraklarmın Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği,anılan KHK uyarınca pasaportunun iptal edildiğinin bildirildiği belirtildikten sonra bu durumdaki kişilere ait hususi pasaportların iptali için pasaportu iptal edilen kişiler hakkında açılmış herhangi bir soruşturma ve kovuşturma olmasına gerek olmadığı vurgulanmıştır. Anılan KHK kapsamındaki kişiler hakkında olağanüstü hâl kapsamında idari işlem tesis edilmesinin pasaportlarının iptali için yeterli olduğu, başvurucu hakkında da bu kapsamda tesis edilen idari işleminilgili Cumhuriyet Başsavcıłığına gönderildiğianlaşıldığından başvurucunun şikâyet ettiği idari işlemlerde hukuka aykırılk bulunmadığıdeğerlendirmesine yer verilmiştir.


14. Başvurucunun istinaf talebi, Ankara Bölge Idare Mahkemesinin 23/10/2018tarihli kararıyla derece mahkemesinin karannın hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek reddedilmiştir.

15,Nihai karar 16/11/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.
16.Başvurucu 17/12/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
17. İçişleri Bakanlığı ve Ankara Cumhuriyet Başsavcılığından başvurucunun pasaportunun iptalinin ve yeni pasaport verilmemesi işlemlerinin dayanağı ile anılan idari işlemleri gerektiren soruşturma, kovuşturma ya da mahkeme kararı olup olmadıği hususlarısorulmuştur. Içişleri Bakanlığının 23/1/2020 tarihli cevabında; başvurucunun pasaportunun Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/180056 sayılı soruşturma kapsamındaki talimat doğrultusunda,başvurucunun adının ByLock abone listesinde bulunmasından dolayı 667sayılı KHK'nın 5. maddesi gereği iptal edildiği belirtilmiştir. Ayriıca başvurucunun adına kayith telefon hattı üzerinden ByLock kullanıldığuun tespit edildiği, telefon hattına ait CGNAT verilerinin işlem yapılmak Üzere Ankara Cumhuriyet Başsaveılığıa gönderildiği ancak telefon hattının gerçek kullanıcısına yönelik işlem ve gerçek kullanıcı veri girişinin yapılnıadığının anlaşıldığı vurgulanmıştır.

18. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı Terör Suçlan Soruşturma Bürosunun [4/1/2020 tarihli cevabında; başvurucu hakkında 2016/140228 sayılı dosya Üzerinden FETÖ/PDY'ye Öye olma suçundan bir soruşturma yūrütüldāğo, başvurucunun ifadesinin henüz alınumadığı ve hakkında yakalama kararı bulunduğu ifade edilmiştir. Ulusal YargıAğıBilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yaptlan inceleme neticesinde, başvurucunun ifadesinin alınamaması ve başvurucuya ulaşılamaması nedeniyle başvurucu hakkında Cumhuriyet Başsavcılığınm talebi Üzerine Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından 2/12/2019 tarihinde yakalama kararı verildiği, başvurucunun ifadesinin henüz alnamadığı, soruşturmanın devam ettiği, bu soruşturma kapsamında başvurucunun pasaportunun iptaline ve yurt dişına çıkışyasağına ilişkin bir karar alınmadığı görülmüştür. Öte yandan Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/180056sayılı soruşturma dosyasının ByLock kullananların tespitine ilişkin işlemlerin yürütüldüğü bir soruşturma olduğu, pasaport iptali konulu [3/5/2017 tarihli talimatla, ByLock abone listesinde bulunan şahıslar hakkında 667 sayılı KHK'nın S. maddesi kapsamında pasaport iptal işlemlerininyapılmasının istendiği, başvurucunun pasaportunun anılan listede adı olması nedeniyle bu talimat bağlamında iptal edildiği anlaşılmıştır.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
19. 667 sayılı KHK'nın "Yürütülen soruşturmalarda alınacak tedbirler" kenar başhklı 5. maddesi şöyledir:
"(1) Milli givenliğe tehdtt oluşturduğu tespit edilen yapi, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine dyeliği veya iltisaka ya da bunlarla irtibati nedeniyle haklarında idari işlem tesis edilenler ile aynı gerekçeyle haklarında suç soruşturması veya kovuşturmasıyürütülenier, işlemi yapan kurum ve kuruluşlarca ilgtli pasaport birimine derhal bildirilir.Bu bildtrim üzertne ilgili pasaport birimlerince pasuportlar iptal edilir."

20. 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayıhı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Karamamenin Değiştirilerck Kabul Edilınesine Dair Kanun'un "Yürütülen soruşturmalarda alınacak tedbirler" kenar başlıkiı 5. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
"(1) Milli gūvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapi, oluşum veyo gruplara ya da terör ðrgütlerine ūyeliği veya ilttsakı ya da bunlarla irtibatı nedeniyle haklarında idari ișlem tesis edilenler ile aynı gerekçeyle haklarında suç soruşturması veya kovuşturmasıyūrütülenler, lşlemi yapan kurum ve kuruluşlarca ilgili pasaport birimine derhal bildirilir.Bu bildtrim üzerine ilgili pasaport birtmlerince pasaporilar iptal edilebilir..."
21. 5682 sayılı Kanun'un "Pasaport veya vesika verilmesi yasak olan haller" kenar başlıklı 22, maddesi şu şekildedir:
"Yurt dişına çıkmalari; mahkemelerce yasaklanantara, memleketten ayrımalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu lçişleri Bakunlığınca tespit edilenlere ve terör örgütlerine aidtyeti, iltisakı veya irtlbatı belirlenen yurtdışuulaki her türlü eğitim.öğretim ve sağlık kuruluşları ile vakf, dernek veya şirketlerin kurucu ve yöneticisi olduğu veya bu yerlerde çalıştığı lçişlert Bakunlığınca tespit edilenlere pasaport veva seyahat vesikası verilmez."
B. Ultslararası Hukuk 
22. Avrupa Insan Hakları Sözleşmesinin (Sözleşme) "Ozel ve aile hayatına saygıhakkı" kenar başlıkh 8. maddesi şöyledir:
"(l) Herkes özel ve aile hayatina, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkana sahtptir.

(2) Bu hakkan kullanlmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancuk müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenllk, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda sőz konusu olabilir."
23. Sðzleşme'ye ek 4 No.lu Protokol'ūn "Serbest dolaşım ðzgūrlüğü" kenar başlıklı2. maddesi şöyledir;
"I. Bir devletin ülkesi içinde usulüne uygun olarak bulunan herkes, orada serbestçe dolaşma ve ikametgahını seçebilme hakkma sahiptir.

2. Herkes, kendi ülkest de dahil, herhangi bir ülkeyí terk etmekte serbestir.
3. Bu haklar, ancak ulusal güvenlik, kamu emniyeti, kamı düzeninin korunması, suçislenmesinin önlenmesi. sağlık ve ahlakın veya baskalarını hak ve özgürlüklerinin korunması için, demokratik bir toplumda, zorunlu tedbirler olarak ve yasayla öngörülmüşsmırlamalara tabi tutulabilir.

4. Bu maddenin 1. fikrasında sayulan haklar, belli yerlerde. yasuyla konmus ve demokratik bir toplumda kamu yararmnın gerektirdiği sınvlamalara tabi tutulabilir."

24. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AfHM) içtihatlarında özel hayatın eksiksiz bir tanımı bulunmayan geniş bir kavram olduğu belirtilmektedir. Özel hayata saygı hakkı alt kategorisinde geçen ðzel hayat kavramı AfíM tarafından oldukça geniş yorumlanmakta ve bu kavrama ilişkin tüketici bir tanım yapıłmaktan Özellikle kaçıılmaktadır (Koch/Almanya,B. No: 497/09, 19/7/2012, § 51). Bununla birlikte Sözleşme'nin denetim organlarının içtihatlarında bireyin kişiliğıni serbestçe geliştirmesi ve gerçekleştirmesi ve kişisel bağımsızlık kavramlarının Özel hayata saygıhakkının kapsamının belirlenmesinde teme!alındığı anlaşılmaktadır (Sidabras ve Džlautas/Litvanya, B. No: 55480/o0 ve59330/00,27/7/2004, § 43; K.A. ve A.D,/Belçika, B. No: 42758/98, 45558/99, 17/2/2005, § 83;Pretty/Birleşik Krallık, B. No: 2346/02, 29/4/2002, § 61; Christine Goodwin/Birleşik Krallık [BD], B. No: 28957/95, 11/7/2002, § 90).

25. Özel hayata saygı hakkına kamu makamlarının keyfi bir şekilde müdahale etmelerinin önlenmesi, Sözleşme'nin 8. maddesi ile sağlanan güvenceler kapsamında yer almaktadır. AlHM, δzel hayata saygı hakk: kapsamında bulunan bir menfaate devletin müdahale ettiğini tespit ettiğindeSözleşme'nin 8.maddesinin ikincifikrasında belirtilen koşulları incelemektedir. Buna göre kamu makamlarının müdahalesinin yasal bir dayanağının olup olmadığı, anılan fikrada yer alan meşru amaçlara dayalı olup olmadığı, demokratik bir toplumda gerekli ve orantılı olup olmadığı araştrımaktadır (Dudgeon/Birleşik Krallık [GK].B. No: 7525/76, 22/10/1981, § 43; Olsson/Îsveç No. 1 [GK], B. No: 10465/83, 24/3/[988, §59; De Souza Ribeiro/Fransa [BD], B. No: 22689/07, 13/12/2012, § 77).
26. Ayrıca AlHM alınan bir tedbir sonucu bir kimsenin pasaport gibi bir seyahat belgesinden yoksun bırakıImasın Sözleşme'ye ek 4 No.lu Protokol'ün 2. maddesinde güvence altına alınan serbest dolaşım õzgürlüğünün kullanılmasına yönelik bir müdahale olarak değerlendirmektedir (Baumann/Fransa,B. No: 33592/96,22/5/2001. § 62;Sissanis/Romanya, B. No: 23468/02, 23/1/2007, § 63). Ancak AlHM anilan protokol hükümlerinin protokole taraf olmayan ülkeler ile ilgili davalarda uygulanamayacağına dikkat çekerek bu durumda serbest dolaşıma ilişkin şikâyetlerin konu bakımından Sözleşme'yle bağdaşmayacağına karar vermiştir (Riener/Bulgaristan B. No: 2841 [/95, 11/4/[997, § 2:Paşaoğlu/Türkiye, B, No: 8932/03, 8/7/2008, § 41).

27.Öte yandan AlHM, Sðzleşme'nin 8. madde hükümlerinin 4 No.Iu ek Protokol'ün 2. maddesi ile değiştirilemeyeceğine dikkat çekerek protokol maddesi h0kmüyle 8. madde arasıda sıkı bir bağ olduğunu kabul etmiştir. Bu bağlamda AlHM; serbest dolaşımın ve Özellikic sınır δtesi serbest dolaşımın özel hayatın geliştirilmesi açısından esas olarak değerlendirildiği bir çağda, başka ülkede ailevi, mesleki ve ekonomik bağlara sahip olan kişiler sőz konusu olduğunda herhangi bir gerekçe göstermeksizin bu özgürlügüreddetmesinin Sözleşme'ye taraf devlet açısından yükümlülüklerin ciddi ihlalini teşkil edeceğini ifade etmiştir (/letmiş/Türkiye, B. No: 2987i/96, 6/12/2005, § 50;Paşaoğlu/Türkiye. § 42).

28. Bu bağlamda AlHM Türkiye'nin ek protokoiu imzalamasına ruğmen onay sürecinin tamamlanmadığıı tespit ettiği iki kararında serbest dolaşım/seyahat Özgürlüğüne İlişkin şikäyetleri giriş yapıimak istenen üikede kişisel, ailevi ve ekonomik bağların olmast Šlçütünüı uygulayarak özel hayata saygı hakkı kapsamında incelemiştir. lletmiş/Türkiye kararında eşi ve iki çocuğu ile Almanya'da ikamet eden ve bu ülkede çalışan başvurucu.Türkiye'ye ziyarete geldiği sırada 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Tūrk Ceza Kanunu'nun 140. maddesinde düzenlenen yabanci ülkede milli menfaatlere zarar verici faaliyette bulunma suçundan yürütülen soruşturma kapsamında gözaltina alınmış; ifadesi alınarak serbest 

bırakılmasina rağmen pasaportuna el konulmuş, pasaportu ise on beş yıl süren yargılama sonunda verilen beraat kararı sonrası iade edilmiştir (İletmiş/Türkiye, §§ 8-15).
29. Anılan kararda başvurucunun uzun süredir Almanya'da yaşadığı, tüm ailesinin ve işinin bu ülkede olduğu, dolayısıyla gitmek istediği ülke ile sıkı kişisel bağlarının mevcut olduğu kabul edilerek pasaporta el konulması ve pasaportun uzun süre iade edilmemesi nedeniyle özel hayata saygı hakkına müdahale edildiği sonucuna varlmiştır. AlHM'e gōre hiçbir gelişme göstermeden yargılama uzadıkça ve başvuran aleyhine kanıt yokluğu devam ettikçe önleyici tedbirin meşru amacına bağlı yarar zamanla ağırlığını yitirecektir. Bu bağlamda AfíM; başvurucu hakkında yurt dışi çıkış yasağını öngören bir mahkeme kararının mevcut olmadığını, idari makamların yasağı gerekçelendiremediğini belirttikten sonra ahnan tedbirin belirsiz bir sekilde uzun süre devam ettirilmesinin kaçınılmaz sosyal bir ihtiyaçolmadığı ve izlenen müdahaleninSözleşme'nin 8.maddesinde verilen amaçlarla orantılıolmadığı sonucuna ulaşmıştır (lletmiş/Tūrkiye,§§ 42-50).

30. Paşaoğlu/Türkiye kararıda ise başvurucu eşi ve çocuğuyla Yunanistan'da ikamet etmcktedir. Başvurucunun 18/10/1999 yılında yaptığı pasaport süre uzatim talebi Selanik Başkonsolosluğu tarafindan ülke güvenliği açısından sakıncalı olduğu gerekçesiyle hakkında düzenlenen tahdit fişinedeniyle reddedilmiştir. AlHM Öncelikle başvurucu hakkında uygulanan idari tasarrufun bir ceza mahkúmiyeti ya da ceza soruşturmasından kaynaklanmadığını, İçişleri Bakanlığı tarafindan düzenlenen tahdit fişine dayandığını tespit etmiştir. AlHM önleyici tedbirlerin meşru amacına bağlı yararın zamanla ağırlığınıyitirebileceğini, dört yılı aşkın bir süre devam eden idari sūreç boyunca başvurana yöneltilen iddialarla ilgili bir ithamda bulunulmadığını vurgulayarak gizli bakanlık verilerine dayanan belirginlikten yoksun tedbirin uzun süre devam ettirilmesinin başvuranın hayatında yol açtığıbelirsizlik ve sarsıntının hesaba katılması gerektiğini ifade etmiştir (Paşuoğlu/Türkiye,§§44-48).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
31. Anayasa Mahkemesinin 27/10/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adli Yardım Talebi Yönünden 
3.Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılayacak geliri olmadığınıbeyan ederek adli yardım talebinde bulunmuştur.

33. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate alıarak geçimini önemli Blçüde güçleştirmcksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B.Özel Hayata Saygı Hakkmm İhlal Edildiğine İllşkin İddia 
1. Başvarucnnnu İddlaları ve Bakanlk Görüşü
34. Başvurueu;
i. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Uluslararası Ilişkiler Bölümünden mezun olduktan sonra Çin Halk Cumhuriyeti'nin verdiği karşılıksız devlet bursuyla yüksek 

lisans Öğrenimine başladığını ve Pekin Öniversitesi ile bir yıllık asistanlık sözleşmesi imzaladığıni belirtmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti'nin verdiği burs ile ōğrenimine devam ettiği ve kamu görevlisi olmadığı, ayrica hakkında adli ya da idari soruşturmanın bülunmadığı, yine terör Örgütleri ile iltisakı veya irtibatiı olduğuna dair bir tespitin yapılmadığı hususlarına dikkat çekerek 667sayılt KHK'da sayılan pasaportu iptal edilecek kişiler arasında olmadiğımı ifade etmiştir. Bu durum ile birlikte mahkemeler tarafından hakkında konulmuş yurt dışı yasağıa ilişkin bir karar olmadığı ve lçişleri Bakanlığı tarafindan da Ölkeden ayrılmasının güvenlik açısindan genel mahzurları olacağı yönünde bir tespitin ortaya konulamadığıhususları da gözetildiğinde 5682 sayılı Kanun'da belirtilen şartların oluşmadığınıiddia ederek yeni bir pasaport verilmesine ilişkin başvurusunun işleme konulmamasının pasaportunun iptal edilmesi işlemi gibi mevzuata aykırı olduğunu belirumiştir.

ii. Anılan idari işlemler nedeniyle Pekin'e dönemediği için yüksek lisans programından çıkarldığıni, bursunun ve oturum izninin iptal edildiğini, işsözleşmesinin sonlandırıldığmi, hakkında kesinleşmiş bir mahkeme kararı olmadan idari işlem yapıldığını, itiraz merciinin itirazlarını karşılayacak şekilde gerckçe sunmadığını vurgulayarak õzel hayata saygı, mülkiyet, adil yargılanma, Özgürlük ve güvenlik haklan ile masumiyet karinesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Ayrıca başvurucu vekili 26/7/2019 tarihli dilekçesinde, UYAP Özerinden yaptığı inceleme neticesinde başvurucu hakkında soruşturma ya da kovuşturma açıldığına dair bir bilgiye ulaşamadığını bildirmiştir.

35. Bakanlık görüşünde; başvurucunun şikäyetlerinin seyahat özgürlüğūkapsamında kaldığı, dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin daha Önceki içtihatları da gōzetilerek başvuru hakkında konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezlik karanıverilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Diğer yandan başvurucu hakkında idari işlem tesis edilmesine bağlı olarak pasaportunun iptal edilmesinin yasal dayanağının 667 sayılı KHK olduğu, söz konusu KHK'nın Türkiye Büyük Millet Meclisi denetiminden geçerck kanunlaştıği, başvurucunun yeni pasaport talebinin de 5682 sayılı Kanun'un 22.maddesi kapsamında değerlendirildiği, her iki mevzuatın da kanunilik ilkesini karşıladığı belirtilmiştir.Seyahat özgürlüğüne yapıldığı iddia edilen müdahalenin ciddi terör tehdidi altında olan Ülkede ulusal güvenlik ile kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi gibi meşru amaçlar güttüğü ifade edilmiştir. Ayrica 15 Temmuz'da gerçekleşen darbe teşebbüsüsonrası çok sayıda kişi hakkında adli soruşturmalar başlatıłdığı gözetiłdiğinde bazı kişilerin pasaport sahibi olmanın getirdiği kolaylıkla yabancı ülkelere kaçması hâlinde yargılamaların sürdürülmesinin zorlaşacağı vurgulanmıştır. Bu durumla birlikte pasaportun iptal edilmesinin başvurucunun Özel hayatına telafi edilemez nitelikte zarar verdiğini ortaya koyamadığı ve Türk ulusunun maruz kaldığı terör tehdidinin ciddiyeti gözönünde bulundurulduğunda başvurucunun mevcut pasaportunun iptali şeklinde uygulanan tedbirin başvurucu hakkında yürütülebilecek olan soruşturma nedeniyle yurt dişına çıkmasının engellenmesi amacınıtaşıdığı ve orantısız olmadığıın kabulü gerektiği değerlendirilmesine yer verilmiştir.
36. Başvurucu vekili; Bakanlık görüşüne karşı beyanında, AfHM'in değişik tarihlerde vermiş olduğu kararlarda ailevi, nesleki ve ekonomik ilişkilerin ciddi bir şekilde etkilenme riskini tespit ettiği durumlarda pasaportun müsadere edilerek uzun süre geri verilmemesinin özel hayata saygı hakkına müdahale oluşturduğunu kabul ettiğini, somut olayda da sınır Štesi ulaşımın kendi imkânlarıyla lisansüstü eğitim için Pekin 

Üniversitesinden burs temin eden ve anılan tniversitede çalışmaya başlayan başvurucu için Önemli olduğunu belirtmiştir. Anayasa'nın 23. maddesinde yurt dışına çıkışın ancak hâkim karanyla sımrlandırlabileceği belirtilmiş olmasına rağmen S682 sayılı Kanun ile Anayasa'ya aykırı olarak yasağın gemişletildiğini iddia ederek temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırıimasına ilişkin düzenlemelerin dar yorumlanması gerektiğini belirtmiştir.Olağanüstü hal (OHAL) KHK'larında pasaport iptal yetkisinin tahdidi olarak sayıldığıni,ilgili KHK düzenlemeleri ve 5682 sayılt Kanun'un 22. maddesi gözetildiğinde kamu görevlisi ofmayan, hakkında hiçbir soruşturma yapılmayan ve terőr õrgtitleri ile mensubiyeti, irtibatı ve iltisakına ilişkin tespit bulunmayan başvurucuyu kapsayan bir hüküm bulunmadığını ileri sürmüştär.

2. Değerlendirme 
37.Anayasa'nın "Yerleşme ve seyahat hürriyeti" kenar başlıkiı 23. maddesi şöyledir:
"Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.
Yerleşme hürriyeti, suç işlenmestni önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak sağlıkdı ve dizenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak;
Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebtyle ve suç işlenmesini önlemek;
Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.
Vatandaşın yurt dışına çikma hürriyeti, ancak suç soruşturmusı veya kovuşturmasısebebiyle hákim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.

Vatandaş sıır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz."
38. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesine dayanak almacak "Özel hayatın gizlilığı" kenar başlıkı 20. maddesi şöyledir:
"Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkma sahiptir.Ozel hayatın ve aile hayatının gizlliğine dokunulamaz."
39. Özel hayat kavramı eksiksiz bir tanımı bulunmayan geniş bir kavramdır. Bu kapsamda korunan bukuki değer esasen kişisel bağımsızlıktır. Özel hayata saygı hakkının kapsamının belirlenmesinde bireyin kişiliğini geliştirmest ve gerçekleştirmesi kavramı temel altnmaktadır. Anilan hak, herkesin istenmeyen bütün müdahalelerden uzak kendine özel bir ortamda yaşama hakkına sahip olduğuna işaret etmekle birlikte kişiliğin serbestçe geliştirilmesiyle uyumlu birçok hukuki menfaati de içermektedir. Bu açıdan Anayasanın 20.maddesi özel bir sosyal hayat sürdürmeyi de güvence altına almaktadır (Serap Tortuk, B. No:2013/9660, 21/1/2015, §§ 31-36; Bulent Polat, B. No: 2013/7666, 10/12/2015, §§ 61-63; Ata Türkeri, B. No: 2013/6057, 16/12/2015, §§ 30-32; Tevfik Türkmen [GK], B. No: 2013/9704,3/3/2016, §§ 5052).

40. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yaptlan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Somut olayda başvurucunun Çin Halk Cumhuriyeti'nin sağladığı burstan yararlandığı, anılan ülkede yüksek lisans yaptığı ve Pekin 

Üniversitesi ile asiştanlık sözleşmesi imzaladığı hususları dikkate alındığında başvurucunun gitmek istediği ülke ile güçlü kişisel bağlarının olduğu ve pasaportun iptali ile yeni bir pasaport verilmemesinin başvurucununÖzel hayatını etkilediğianlaştlmıştır. Bu durumda başvurucunun pasaportun iptul edilmesi ve yeni bir pasaport verilniesi talebinin işleme alımaması şeklindeki idari işlemiere bağlı şikayetlerin bir bÜtün olarak Anayasa'nın 20.maddesi ile güvence altına alınan Özel hayata saygı hakkı kapsamında incelenmesi uygun görülm@ştür.

a. Uygulanabilirlik Yönünden 
41. Anayasa'non "Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasımn durdurulması" kenar başlıklı 15. maddesini ilgili kısmı şöyledir:
"Savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası Iukuktan doğon yükümlulükler ihläl edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hūrriyetlertn kullanlması kismen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırt tedbirler alınabllir.."
42. Anayasa Mahkemesi Aydın Yavuz ve diğerleri ([GKJ, B. No: 2016/22169.20/6/2017) kararında, olağanüstü yönetim usullerinin uygulandığı dönemlerde alınan tedbirlere ilişkin bireysel başvuruları incelerken Anayasa'nın 15. maddesinde ortaya konulan temel hak ve Özgürltüklere ilişkin güvence rejimini dikkate alacağını belirtmiştir. Buna göre olağanüsta bir durumun bulunması ve bunun ilan edilmesinin yanı sıra bireysel başvuruya konu temel hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden tedbirin olağanüstüi durumla bağlantılıolması hâlinde inceleme Anayasa'nın 15. maddesi uyarınca yapılacaktır (Aydın Yavuz ve diğerleri. §§ 187-191).

43. Torkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerł bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde Olke genelinde OHAL ilan edilmesine karar verilmiştir. OHAL 19/7/2018 tarihinde son bulmuştur. Kamu makamları ve yargı organları-olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsun arkasında Turkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetierine devam eden ve son yıllarda FETÖ/PDY olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir (Aydın Yavuz ve diğerleri, §§ 12-25).
44. Darbe teşebbüsü sirasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY'nin kamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik olarak Cumhuriyet başsavcııkları tarafından soruşturmalar yürütülmüş; çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri uygulanmıştır (Aydın Yavuz ve dlğerlerl, § 51; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No:2016/23672, 11/1/2018, § 12). Ayrıca OHAL dðneminde çeșitli kurumlarda gōrev yapan çok sayıda kamu görevlisi, terör Örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara tłyeliği,mensubiyeti, aidiyeti, itisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle KıK'lar ile kamudan ihraç edilmiş ve terör õrgütü ile mūcadele kapsamında birçok idari tedbir alınmıştīr.
45.Başvurucunun şikâyet ettiği idari işlemlerin OHAL sürecinde başta FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütleriyle mücadele kapsamında alınan tedbirlerden kaynaklandığı.dolayısıyla OHAL ilanını gerekli kılan olaylarla ilgili olduğu görüłmektedir. Bu itibarla OHAL ilanına sebebiyet veren olaylar kapsamında uygulanan tedbirlerin bukuki olup 

olmadığının incelenmesi Anayasa'nın15.maddesi kapsumında yapilacaktir. Bu inceleme sırasında Öncelikle söz konusu tedbirin başta Anayasa'nın (3. ve 20. maddeleri olmak Uzere diğer maddelerinde yer alan güvencelere aykın olup olmadığı tespit edilecek, aykırılık saptanması hâlinde ise Anayasa'nın 15. maddesindeki ölçütlerin bu aykırlığı meşru kılıp kılmadığı değerlendirilecektir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz, Aydın Yavuz ve diğerleri, §§ 193-195, 242).

b. Kabul Edilebflirlik Yönünden 
46.Açıkça dayanaktan yoksun olmadığıve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
Muammer TOPAL, Rıdvan GÜLEÇ ve Basri BAĞCI bu görüşe katlmamıştır.
c. Esas Yönüuden 
i. Müdahalenin Varlığı
47.Serbestçe yer değiştirme olarak nitelendirilebilecek seyahat hürriyeti yurt içi ve yurt dışı seyahati kapsamaktadır. Mevzuatımızda yurt dışına çıkma ve yurda girme işlemleri 5682 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir. Anılan Kanun'un 2, maddesine göre Türk vatandaşlarıile yabancılar, Türkiye'ye girebilmek ve Türkiye'den çıkabilmek için yolcu giriş ve çıkışkapilarındaki polis makamlarına usulüne uygun ve muteber pasaport veya pasaport yerine geçerli bir vesika ibraz ctmeye mecburdur. Bu zorunluluk, seyahat özgürlüğünün kullanımında evrensel bir şekil şartıdır (AYM, E.2004/100, K.2005/16, 5/4/2005).
48.Pasaport, yabancı ülkelere gidecek olaniara kamu otoritesi tarafindan verilen ve yabancı ülke yetkililerinin kimlik incelemesinde geçerli olan belgedir. Anılan belge bireyin vatandaşı olduğu ülke sınırlarından çıkma ve yabancı bir ülke sınırlarından geçerek bu ülkede serbestçe dolaşma imkânının bulunduğunu ifade eder. Pasaport iptali ya da kişiye pasaport verilmemesi hāllerinde kişinin sınırları geçmesinin yasaklandığı açıktır. Ancak başka ülke ile ailevi, ekonomik, mesleki bağlamda stkı kişisel ilişkileri olan bireyler açısından seyahat Özgürlüğünün ve özeldc sınırları geçmenin özel hayatın geliştirilmesi açısımdan önemli olduğu sßylenebilir.

49. Diğer yandan pasaportun iptal edilmesi ya da pasaport verilmemesi şeklindeki idari işlemlerin esas olarak yerleşme ve seyahat hürriyeti kapsamında kaldığı açıktır.Anayasa'nın 23. maddesinde yer alan yerleşme ve seyahat hürriyeti, Sözleşmc'ye ek 4 No.lu Protokol'an "Serbest dolaşım özgürlüğü" kenar başltklı 2. maddesinde düzenlenmiştir.Anayasa Mahkemesinin daha önceki kararlarında anılan protokole ülkemizin taraf olmadığıhatırlatılarak bu Özgürlüğān Anayasa ve Sözleşme ile Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerin ortak koruma alanına girmediği ve Anayasa Mahkemesinin konu bakımından yetkisi dışında kaldığı açıklanmıştır (Mehmet Takımsu, B. No: 2016/63712, 7/1 1/2013. §§78-80; Sebahat Tuncel, B. No: 2012/1051, 20/2/2014, § 53; Fevzi Doğaner. B. No:2014/6453, 20/12/2017, § 14).

50. Bununla birlikte bireysel başvurunun kapsamında olmayan bazı hakların ortak koruma alanı içinde yer alan temel haklarla esaslı şekilde ilişkili olması durumunda ilgili haklarla bağlantı kurularak inceleme yapıIması mümkündür (ifade özgürlüğü bağlamında 

bkz. Özgür Sevg/ Göral, B. No: 2014/[2112, 4/[0/2017). Bu şekildeki inceleme, başlı başına seyahat hürriyell kapsamında değil bircysel başvurunun konusunu oluşturan bir temel hakkın ihlal edilip edilmediği yönünden yapılacaktır. Bu bağlamda özellikle kişinin gitmek istediği ülke ile güçlü kişisel, ailevi, ekonomik ve mesleki bağlarının olduğu durumlarda yurt dışına çıkışı engelleyen tedbirlere ilişkin bireysel başvuruların özel hayata ve aile hayatına saygıhakkı kapsamında değerlendirilmesi mümkündär. Ancak bu şekilde inceleme yapılabilmesi için bireysel başvuru formunda başvurucuların şikâyet edilen tedbirin özel ve aile hayatlarıÜzerindeki olumsuz sonuçlarını somut verilere dayalı olarak uygun şekilde ortaya koymalarıgerekmektedir.

51. Başvuruya konu olayda ise başvurucunun Çin Halk Cumhuriyeti'nin sağladığıburstan yararlandığı, antlan ülkede yüksek lisans yaptığı ve Pekin Üniversitesi ile asistanlık sözleşmesi imzaladığı hususları dikkate alındığında başvurucunun gitmek istediği alke ile sıkı bir kişisel bağının olduğu, pasaportunun iptal edilmesinin ve başvurucuya yeni bir pasaport verilmemesinin Bzel hayatinı etkilediği anlaşılmıştır. Bu durumda başvurucu hakkındaki umuma mahsus pasaportunun iptal edilerek yeni bir pasaport verilmesi talebinin reddediimesi şeklindeki idari işlemierin Anayasa'nın 20. maddesi ile güvence altına alınan δzel hayata saygı hakkına mūdahale teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.
ilMädahalenin İblal Oluşturup Oluştormadığı
52. Anayasa'nın 13. maddesi şõyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, Özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sıırlamalar, Anayasanın säzüne ve ruhuna, demokratik toplum ditzeninin ve låik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
53. Yukarıda belirlenen müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın 17. maddesini ihlal edecektir. Bu sebepie sınırlamanın Anayasa'nın 13. maddesinde õngörülen ve somut başvuruya uygun dūşen, kanun tarafindan öngörülme, meşru amaç taşıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olmama kriterlerine uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir (Halil Berk.B. No: 2017/8758, 21/3/2018, § 49; Siveyda Yarkn, B. No: 2017/39967, 11/12/2019, § 32;Şenmur 4car, B. No: 2017/9370, 27/2/2020, § 34; R.G. [GK], B. No: 2017/31619, 23/7/2020,§ 82).

(1)Kantnillk 
54. Hak ve ðzgürlüklerin kanunla sınırlanması ölçütü anayasa yargısında önemfi bir yere sahiptir, Hak ya da özgürlüğe bir müdahale söz konusu olduğunda öncelikle tespiti gereken husus, müdahaleye yetki veren bir kanun hükmünün yani müdahalenin hukuki bir temelinin mevcut olup olmadığıdır (Sevim Akat E$ki, B. No: 2013/2187, 19/12/2013, § 36).
55. Başvurucu hakkında tesis edilen idari işlemlerin 5682 sayılı Kanun'un 22.maddesi ile 667 sayılı KHK'nın değiştirilerek kabul edilmesine dair 6749 sayılı Kanun'un 5.maddesi temclinde yürütüldüğü anlaşılmaktadır. Bu durumda başvuru konusu idari işlemin yukarıda anılan kanun hükümlerine dayandığı anlaşıldığından yargısal kararların yeterli bir hukuki temele sahip olduğu görülmüştür. Bu durum gözetildiğinde somut olayda 

başvurucunun özel hayata saygı hakkına yaptlan müdahalenin kanuni bir dayanağının mevcut olduğu anlaşımıştır.

(2)Meşru Amaç
56. Anayasa'ntn I3. maddesi temel hak ve özgürlüklerin sıntrlandtrılmasıni, ilgili hak ve özgürlüğe ilişkin Anayasa maddesinde gösterilen özel sınırlandırma sebeplerinin bulunmasına bağlı kılmıştır. Anayasa'nın 20. maddesinin birinci fkrası yönünden Özel sınırlama nedeni düzenlenmemiştir. Maddenin ikinci fikrasmda, birtakım sınırlama sebeplerine yer verilmiş olmakla beraber bu sebepler sadece arama ve elkoyma tedbirlerine yöneliktir. Dolayısıyla bu sebeplerin özel hayata saygı hakkının tüm boyutları yönünden uygulanması mümkün görünmemektedir (AYM, E.2012/100, K.2013/84, 4/7/2013; Ahmet Çilgin, B. No: 2014/18849, 11/1/2017, § 40).

57. Anayasa'nın 20. maddesinde, Özel hayata saygı hakkı için herhangi bir sınırlama nedeni öngörülmemiş olmakla birlikte bunun hiçbir şekilde sınırlandırılmasımūmkün olmayan mutlak bir hak olduğu söylenemez. Özel sınırlama nedeni öngörülmemişolan haklarin dahi hakkın doğasından kaynaklanan bazı sınırları bulunmakta, Anayaşa'nın diğer maddelerinde yer alan kurallara dayanılarak da bu hakların sınırianması mümkün olabilmektedir. Buna göre Anayasa'nın başka maddelerinde yer alan hak ve ðzgüriükler ilc devlete yüklenen ödevierin özel sınırlama sebebi gösterilmemiş hak ve özgüriüklere sınır teşkil edebileceği kabul edilmektedir (AYM, E.2014/87, K.2015/I12, 8/12/2015; E.2016/37,K.2016/135, 14/7/2016, § 9; E.2013/130, K.20(4/18, 29/1/2014; Sevim Akat Eşki, § 33:Ahmet Çilgin, § 39).

58. Bu bağlamda terðr örgütleriyle mücadele kapsamında alınan tedbirler nedeniyle başvurucuya pasaport verilmediği dikkate alındığında özel hayata saygı hakkına yapılan müdahalenin kamu düzeninin ve milli gūvenliğin sağlanması meşru amacına dayandığıanlaşılmıştır.

(3)Demokratik Toplum Däzeninin Gereklerine Uygunlok ve Ölçüläläk 
(a) Genel İlkeler 
59. Temel hak ve özgürltüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacıkarştlaması ve orantılı olması gerekir. Açıktır ki bu başhık altındaki değerlendirme,sınırlamanın amacı ile bu amacı gerçekleştirmek üzere başvurulan araç arasındaki ilişki Üzerinde temellenen ölçülolok ilkesindenbağımsız yapılamaz. Çünkü Anayasa'nın 13.maddesinde demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olmama ve ðlçülülük ilkesine aykırı olmama biçiminde iki ayrı kritere yer verilmiş olmakla birlikte bu iki kriter bir būtünūn parçaları olup aralarında sıkı bir ilişki vardır (Ferhat Üstündağ, B. No: 2014/15428,17/7/2018, § 45).

60. Müdahajeyi olusturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığının kabul edilebiimesi için amaca ulaşmaya elverişli olmasi, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir. Amaca ulaşmaya yardımcı olmayan veya ulaşılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde ağır olan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığı söylenemeyecektir (Ferhat Üstündağ.§ 46).


61. Orantılıltk ise sımırlamayla ulaşılmak istenen amaç ile başvurulan sınırlama tedbiri arasında dengesizlik bulunmamasına işaret etmektedir. Diğer bir ifadeyle orantılılık,bireyin hakkı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amacı başkalarının haklarınıkorumak ise diğer bireylerin hak ve menfaatieri arasında adił bir dengenin kurufmasına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakkın sahibine terazinin diğer kefesinde bulunan kamu menfaati veya diğer bireylerin menfaatine nazaran açrkça orantısız bir külfet yüklendiğinin tespiti hälinde orantılılk ilkesi yönünden bir sorunun varlığından sðz edilebilir (Ferhat Üstündağ, § 48).

62. Buna göre özel hayata saygı hakkına yapılan bir müdahale, zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamtyorsa ya da zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamakla birlikte orantılı değilse demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir müdahale olarak değerlendirilemez.

(b)İlkelerin Olaya Uygulanması
63. 667 sayılı KHK ve 6749 saythı Kanun'da yer alan düzenlemelere dayanılarak terör Örgüto ile irtibat ve iltisakının bulunduğu düşünülenlerin genel bir tedbir olarak pasaportlarının iptal edildiğive bu kişilere yeni bir pasaport verilmediği, başvurucunun maruz kaldığı idari işlemlerin de bu kapsamda kaldığı anlaşılmaktadır. Öncelikle ÖHAL koşullarında belirli istisnai durumlarda terör Brgütü ile bağlantışı olduğu belirlenen kişiler yönūnden yurt dışına çıkışı ve yurda girişi sınırlandıracak çeşitligeçici tedbirler alınmasımümkündür. Ancak bu tedbirlerin kamu düzeninin ve güvenliğinin sağlanması amaçlarıdoğrultusunda uygulanmalarının zorunlu olduğu kişilerin Öznel durumlarıyla ilişkilendirilerek yeterli bir şekilde ortaya konulmalıdır.

64. Ayrıca OHAL koşulları ve Özellikle darbe teşebbüsü sonrasındaki sūreç dikkate alındığında terör örgütlerinin millî güvenlik aleyhine yurt dışında ve yurt içinde yürüttüğüfaaliyetleri engcllemek, terör örgütü ile mücadele kapsamında yürütülen idari ve adli soruşturmaların etkin bir şekilde yūrütülmesini sağlamak amacıyla anıian yapılarla ilgisi tespit edilen kişilerin yurt dışına çıkışlarımı ve yurda girişlerini kontrol edecek geçici tedbirler uygulanmasının kamu düzeni ile güvenliğinin sağlanması amacıa yönelik gerekli ve amacıgerçekleştirmeye elverişli bir tedbir olmadığı sõylenemez.

65. Bununla birlikte kişilerin yurda girişi ve yurttan çıkışlarını sınırlandıran tedbirlerin geçici olmast, temel hak ve hürriyetleri tamamen ortadan kaldıracak şekilde uygulanmaması, ilgili kararlarda tedbirin gerekçelerinin tedbire maruz kalan kişinin somut durumuyla ilişkilendirerek ortaya konulması ve tedbirden beklenen kamusal yarar ile bireyin çıkarlart arasında makul bir dengeleme yapılması gerekir. Ayrica tedbir belirli bir süre ile sınırlandırilarak tedbire neden olan koşulların devam edip etmediği hususunda değerlendirme yapılmasına olanak tanınması gerekir. Bu bağlamda Özel hayata saygı hakkına ilişkin simrlandırmanın belirsiz bir süre uzamaşı hâlinde öngörülen sınırlandırmanın özel hayata etkilerinin zamanla ağırlaşacağı ve her hâlde gözetilmesi gereken kamusal yarar ile bireyin kişisel yararı arasındaki dengenin bozulacağı da unutulmamaldır.

66. Açıklamalar çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde başvurucunun Çin Halk Cumhuriyeti'nin sağlamış olduğu burs ile bu alkede öğrenimine devam ettiği, amlan Alkede oturum izninin olduğu, Pekin Üniversitesi ile asistanlık sðzleşmesi imzaladığıi,pasaportunun iptal edilmesi ve kendisine yeni bir pasaport verilmemesi nedeniyle anılan 

alkeye dönemediği için gitmek istediği alke ile olan kişisel bağlarının koptuğu anlaşılmaktadır. Başvurucu hakkında uygulanan pasaportunun iptaline yönelik tedbirin hakkında yürütülen ceza soruşturmasına dayandığı ve amacın ceza soruşturmasının etkin bir şekilde yürütülmesi olduğu gõrālmüştür.

67. Öte yandan derece mahkemesinin karar incelendiğinde başvurucunun pasaportunun iptal edilmesine ilişkin idarenin bildirdiği genel gerekçe jie yetinildiği,başvurucu hakkında yürütülen ceza soruşturmasına dair ayrica bir araştırma ve değerlendirme yapılmadığı, başvurucunun maruz kaldığı idari işlemlerin nedenierinin başvurucunun Öznel durumuyla ilişkilendirilerek somutlaştırılmadığı görülmüştür. Bu hâlde başvurucu hakkındaki tedbirin -başvurucunun gitmek istediği ülke ile olan sıkı kişisel bağları da gözetildiğindeuygulanumasının demokratik bir toplumda ölçüla bir tedbir olduğunun ortaya koyulamadığısõylenebilir.

68. Buna göre başvurucu hakkında uygulanan söz konusu tedbir olağan dönemde Anayasa'nın 13. ve 20. maddelerinde yer alan güvencelere aykırı olduğundan bunun olağanüsti dönemlerde temel hak ve özgürlüklerin kullanımının durdurulmasını ve sınırlandırlmasını düizenleyen Anayasa'nın 15. maddesi kapsaminda meşru olup olmadığının incelenmesi gerekir.

d. Anayasa'om 15. Maddesf Yönünden 
69. Anayasa'nın 15. maddesine göre savaş, seferberlikveya OHAL dõnemlerinde temel hak ve özgürlüklerin kullanlmasının kısmen veya tamamen durdurulabilmesi ve bunlar için Anayasa'nın diğer maddelerinde öngörülen güvencelere aykın tedbirler altnabilmesi mümkündür. Ancak Anayasa'nın 15. maddesi, bu hususta kamu otoritelerine sınırsız bir yetki tantmamaktadır. Anayasa'nın diğer maddelerinde öngörülen güvencelere aykırı tedbirlerin Anayasa'nın 15. maddesinin ikinci fikrasında sayılan hak ve özgürlüklere dokunmanıası,milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere aykırı bulunmaması ve durumun gerektirdiği ölçüde olması gerekir. Anayasa Mahkemesince Anayasa'nın 15. maddesine göre yapilacak inceleme bu Ölçütlerle sınirlı olacaktır. Anayasa Mahkemesi bu incelemenin usul vc esaslarını ottaya koymuştur (Aydın Yavuz ve diğerleri, §§ 192-211, 344).
70. Özel hayata saygı hakkı; savaş, seferberlik ve OHAL yönetim usullerinin benimsendiği dönemlerde Anayasa'nın [5. maddesinin ikinci fikrasında yer alan dokunu!mast yasaklanan çekirdek haklar arasında değildir. Dolayısıyla bu õzgürlükler yönünden OHAL dðnemlerinde Anayasa'daki güvencelere aykını tedbirler alınması mümkündür. Ayrıca anılan hakka ilişkm tedbirin milletlerarası hukuktan kaynaklanan diğer herhangi bir yükümlüfüğe (olağanüstü dönemlerde de korunmaya devam eden bir güvenceye) aykır olduğu da saptanmamiştir.

71. Bu durumda başvurucunun pasaportunun iptal edilmesi uygulamasinın Anayasa'nın 1S. maddesi kapsamında durumun gerektirdiği ölçüde olup olmadığının tespiti gerekmektedir. Bu tespit yapılırken elbette ülkemizde olağanüstü hal ilanına sebebiyet veren durumun Özellikleri ile olağanüstü hâl ilanı sonrasında ortaya çıkan ve süreç içinde değişen koşulların yanı sıra başvuruya konu olayın özellikleri ve başvurucunun tutumu da dikkate alınacakur (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. Aydın Yavuz ve diğerleri, § 349).
72. Anayasa'nın 1s. maddesinde yer alan ölçülalük iIkesi, temel hak ve özgürlüklerin kullanılmasının sınırlandırlması veya durdurulması için başvuruian aracın 

amacı gerçekleştirmeye elverişli ve bunun için gerekli olmasınt, ayrica araçla amacın ölçülu bir oran içinde bulunmasını ifade etmektedir (AYM, E.1990/25, K.1991/1, 10/1/1991). Buna göre tedbir, olağanüstü durumu oluşturan tehdit veya tehlikenin ortadan kaldtrılması amacına ulaşma bakımından elverişli ve bu amacın gerçckleşmesi için gerekli olmalı; ayrıca ulaşılmak istenen amaç doğrultusunda ortaya çıkan kamu yarar ile temel hak ve Özgürlüğüstnırlandıran tedbirin birey Özerindeki olumsuz etkisi arasıda orantısızlık bulunmamalıdır (Aydın Yavuz ve diğerleri, § 204; birçok karar arastndan bkz. AYM, E.2013/57, K.2013/162,26/12/2013).

73. Öte yandan temel hak ve özgürlüiklere müdahale teşkil eden tedbirin süresi,kapsamı ve ağırlığı, öłçülöloğün belirlenmesinde dikkate alımmalıdır. Nitekim müdahalenin süresi arttıkça bireyin Üzerindeki külfet de ağırlaşmaktadır. Bunun yanında bir tedbir kısa süreli olmakla birlikte kapsamı veya ağırlığı itibarıyla temel hak ve özgürlūkleri çok ciddi ölçüde etkileyebilir, Böylece tedbirin ağırlığı, süresinden bağımsız olarak bireyin aşırı bir külfet altına girmesine neden olabilir (Aydın Yavuz ve diğerleri, § 208).
74. Diğer taraftan temel hak ve özgürlüklere yönelik ölçüsüz veya keyfīmüdahaleler karşısında bireylere, bunlara karşı koyabilecekleri usule ilişkin güvencelerin sağlanması gerekir. Dolayısıyla bireylerin bu güvencelerden önemfi ölçüde yoksun bırakılmaları ölçülülok ilkesiyle bağdaşmayacaktır. Ayrıca bir tedbirin olağanūstü durumu oluşturan tehdit veya tehlikeyi bertaraf etmeye elverişli, bunun için gerekli ve ulaşılmak istenen amaç ile orantılı olup olmadığı hususlarında sõz konusu tehdit veya tehlike ile karşıkarşıya kalan ve onunla mücadele etme bakımtndan Öncelikli sorumluluğu bulunan kamu makamlarının geniş bir takdir alanı bulunmaktadır. Bununla birlikte bireysel başvuruya konu edildiğinde alınan tedbirin bu takdir alanım aşp aşmadığını incelemek Anayasa Mahkemesinin görevidir (Aydın Yavuz ve diğerleri, §§ 209, 210).

75. Bu kapsamda somut olay değerlendirildiğinde darbe teşebbüsü sonrasında ilan edilen OHAL sürecinde on binlerce şüpheli hakkında darbe teşebbüsüyle bağlanul ya da doğrudan teşebbtüsle olmasa da teşebbüsūn arkasındaki yapilanma (terőr Örgütü) olan FETÖ/PDY ile bağlantılı eylemleri sebebiyle ceza soruşturmaları yūrütüłmüş ve bu kişilerin Önemli bir kısmı hakkında yakalama, gözaltı ve tutuklama gibi koruma tedbirleri uygulanmıştır. Buna karşılık anılan yapıłanmayla bağlantısı bulunan çok sayıda kişinin de yurt dışına kaçtığı ve haklarında ceza soruşturmaları ve kovuşturmaları bağlamında yakalama emirlerinin çıkarıldığı bilinmektedir. Bu bağłamda anılan örgütle bağlantılt kişilerin teşebbüs sırasında veya sonrasında ortaya çıkan kargaşadan yararlanmak suretiyle kaçma imkânı ve bu dõnemde delillere ctki edilniesi thtimali normal zamanda işlenen suçlara göre çok daha fazladır. Diğer taraftan FETÖ/PDY'nin ülkedeki neredeyse tüm kamu kurum ve kuruşlarında Örgütlenmiş olması, yūz elliyi aşkın ülkede faaliyet göstermesi ve ciddi seviyede uluslararasıittifaklarının bulunması, bu yaptlanma ile ilgili olarak soruşturmaya tabi tutulan kişilerin yurt dışıa kaçmasını ve yurt dışında barınmasını būyūk öłçüde kolaylaştıracaktır (aynı yöndeki değerlendirmeler için bkz. Aydın Yavuz ve diğerleri, § 272; Selçuk Özdemir [GK], B. No:2016/49158, 26/7/2017, § 79).

76. Somut olayda başvurucu hakkında FETÖ/PDY'ye Oye olma suçundan soruşturma yürütüldüğü ve başvurucunun münhasıran bu terör örgütü mensuplarının kullanımı ve Örgütsel haberleşmesinin sağlanması için tasarlanmış bir program olan ByLock uygulamasını kullandığına yönelik olarak soruşturma mercilerince birtakım verilere ulaşıldığıgörülmektedir (amlan uygulamanın özellikleri ve örgütsel yönüne ilişkin ayrımtılı açıklamalar 

için bkz. Ferhat Kara [GK], B. No: 2018/15231, 4/6/2020; M.T. [GK], B. No: 2018/10424,4/6/2020). Öte yandan başvuru konusu idari işlemlerin, OHAL kapsamında ceza soruşturmalarının etkin şekilde yürütülmesine yönelik bir tedbir olduğunun idarenin Mahkemeye verdiği cevaptan açıkça anlaşıldığı görülmūştür. Dolayısıyla somut olayda ceza soruşturmasındaki konumu ve soruşturma sürecindeki tutumu dikkate alındığında başvurucunun yurt dışına kaçmasının engellenmesine yönelik olarak alınan tedbirlerin OHAL koşullarıda meşru kabuł edilmesi gerektiği sõylenebilir.

77. Bunun yanında pasaportun iptal edilmesi ve pasaport talebinin reddine ilişkin idari işlemlerin OHAL. sürecinde aynı nedene ve aynı mevzuata bağlı olarak gerçekleştirildiği, başvurucunun iddialarının da bu idari işlemlerin nedenine yoğunlaştığı,başvurucunun sonraki süreçle ilgili açıklama ve belge sunmadığı görülmüştür. Mahkemenin de ilgilimevzuatı, idarenin cevabındaki tespitleri, OHALşartiarın ve anilan tedbirin terör Srgütleriyle mūcadele bağlamında kamu dūzeni ve güvenliğini sağlamada elverişli bir yol olduğu hususlarını gözeterek bir sonuca ulaştığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla başvurucunun pasaportunun iptal edilmesinin OHAL koşullarında durumun gerektirdiği ölçüde bir tedbir olduğu değerlendirilmiştir.

78. Dolayısıyla başvurucunun δzel hayata saygı hakkına yönelik Anayasa'nın 13.ve 20. maddelerinde yer alan güvencelere aykın bu müdahalenin OHAl, döneminde tcmel hak ve özgürlüklerin kullanımnın durdurulmasını ve stnırlandırilmasını düzenleyen Anayasa'nın 15. maddesindeki ölçütlere uygun olduğu sonucuna varıłlmıştır 
79. Açıklanan gerekçelerle -Anayasa'nın 15.maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde- başvurucunun Anayasa'nın 20, maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.

Zühta ARSLAN, Engin YILDIRIM, M, Emin KUZ ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ bu gõrūşe katlmamıştır.

VI HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KAßUL EDILEBILIR OLDUĞUNA Muammer TOPAL, Ridvan GÜLEÇve Basri BAĞCI'nın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. Anayasa'nın 20, maddesinde güvence altına alınan δzel hayata saygı hakkının İHLAL EDILMEDIĞINE Zühtü ARSLAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339.maddesinin (2) numaral fikrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağıdan adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,
E. Kararın bir Örncğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERILMESINE 27/10/2021tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarasi : 2018/36451Karar Tarihi : 27/10/2021
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Pasaport iptali nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine dair şikayetin konu edildiği bireyseł başvuruda Mahkememiz çoğunluğu ihlal olmadığına karar vermiştir. Aşağıda açıklanan gerekçelerle bu görüşe katılma imkâm olmamıştır.
2. Başvurucunun pasaportu 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 22. maddesi ve Emniyet Genel Müdarlüğünün 22/8/2016 tarihli genclgesi uyarmca iptal cdildiği gerekçesiyle, burslu olarak öğrenim görmek için gittiği ve Pekin Üniversitesi ile bir yıllık asistanlık sözleşmesi bulunduğu Çin'den Türkiye'ye giriş yaparken muhafaza altına alınmiştir.

3.Başvurucu pasaportunun iptal edilmesine, iptal gerekçesinin bildirilmesini talep eden dilekçesinin reddine ve yeni bir pasaport verilmesi yönündeki talebinin işleme konuimamasına ilişkin idari işlemlerin iptali için dava açmıştır. Idare mahkemesi, 667 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere llişkin Kanun Hükmünde Karamamenin (KHK) 5. maddesi kapsamunda haklarında adlisoruşturma yūrütülen kişilerin pasaport işlemierinin iptal edildiğini, başvurucunun adının da bu kapsamda bildirifdiğini, bu kişilerle ilgili idari işłem yapılmasının pasaport iptali için yeterli olduğunu belirtmek suretiyle davanın reddine karar vermiştir. Başvurucunun istinaf talebi de Ankara Bölge Idare Mahkemesi taraftndan idare mahkemesinin kararında hukuka ve usule aykırlık bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir,
4.Derece mahkemelerinin gerekçelerinde başvurucunun pasaportunun neden iptal edildiğine ve yenisinin verilmediğine dair yeterli açıklama bulunmamaktadır. Nitekim başvuruyu ilk olarak Anayasa'nın 13. ve 20. maddeleri yönünden inceleyen Anayasa Mahkemesine göre “derece mahkemesinin kararı Incelendiğinde başvurucunun pasaportunun iptal edilmesine ilişkin Idarenin bildirdiği genel gerekçe ile yetinildiği. başvurucu hakkında yúrūtülen ceza soruşturmasına dair ayrica bir araştirma ve değerlendirme yapılmadığı.başvurucumun maruz kaldiğı idari işlemlerin nedenlerinln başvurucumun öznel durumuyla ilişkilendirilerek somutlaştırımadığı görülmüştür” (§ 67). Bu ncdenle de başvurucunun özel hayatına saygı hakkına yapılan müdahalenin Anayasa'nın I3. maddesi kapsainında demokratik toplumda õlçülü bir tedbir olmadığına karar verilmiştir (§ 68).
5. Bununla birlikte, çoğunluk bireysel başvurunun incelenmesi sürecinde elde edilen bilgiler ışığında başvuruçu hakkında terör örgütüne Öyelikten dolayı soruşturma yürütüldüğünü ve bu kapsamda başvurucunun “ByLock uygulamasını kullandığına yönelik olarak soruşturma mercilerince blrtakim verilere ulaşıldiği"ni belirterek pasaport iptali işleminin olağanüstā halde temel hakların sıırlandırıimasında ölçli norm olan Anayasa'nın 15. maddesinde öngörülen “durumun gerektirdiği ölçüde” olduğuna hükmetmiştir (§§76,77).

6. Öncelikle belirtmek gerekir ki, anılan tespitler başvuruya konu dcrece mahkemesi kararında yapıłmış olsaydı çoğunluğun ihlal olmadığı yönündcki görüşüne katima imkânı olabilirdi. Lakin yukarıda belirtildiği üzere, başvurucu hakkında ceza soruşturması yürütüldüğüıne ve kcndisinin ByLock kullandığıa dair herhangi bir 

değerlendirme ne idare mahkemesini ne de Bölge Idare Mahkemesinin kararında yer almaktadır. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvurudaki görevi, derece mahkemelerinin kararlarındaki gerekçeyi genişletmek veya ikame etmek değil, bu gerekçelerin bir temel hak veya Özgüriüğün ihłal edilmediğini göstermek bakımından ilgili ve yeterli olup olmadığınıdenetlemektir.

7. Anayasa Mahkemesinin kararlarında belirtildiği Üzere olağanüstü yönetim usulleri hukuku devre dişı brrakan rejimler değildir. Bu nedenle olağanüstü hâle neden olan tehdit ve tehlikelerin bertaraf edilmesine yönelik tedbirlerin Anayasa'nın 15. maddesi bağlamında “durumun gerektirdiğı ölçüde” olması gerckir. Bu da temel hak ve Özgürlüklere yapılan müdahalenin her şeyden önce "keyfi" olmamasını gerektirmektedir. Bu kapsamda temel haklara yönelik bir müdahalenin belirli ve öngörülebilir bir kanuna dayanması gibi (Semih Tekin [GK), B.No: 2018/34064, 17/3/2021, § 41), mūdahalenin hukuka uygun olduğuna karar veren derece mahkemelerinin gerekçelerinin ilgilive yeterli olması da keyfiliğin engellenmesi bakımından zorunludur.

8. Bu çerçevede somut olaya bakildığında, çoğunluk tarafindan da tespit edildiği Üzere, derece mahkemelerinin gerekçeleri başvurucunun Özel hayatına saygı hakkına yapılan müdahalenin demokratik toplumda ölçula olduğumu kabul etmemizi sağlayacak şekilde ilgili ve yeterli değildir (bkz. § 67). Bu sebeple başvurucunun pasaportunun iptal edilerek muhafaza altna alinması, iptalin nedenlerinin bildirilmesine ve yenipasaport verilmesine dair taleplerinin reddi şeklindeki idari işlemler, bu işlemlere karşı açılan iptal davasında yeterli bir gerekçe sunulmadan verilen red kararı ve nihayet yeniden değerlendirme yapılmadan alınan tedbirin belirsiz bir süre uzatilması şeklinde tecelli eden idari ve yargısal işlemler/kararlar bir bttün olarak değerlendirildiğinde, başvurucunun özel hayatına saygıhakkına yönelik müdahalenin Anayasa'nın 15. maddesi kapsamtnda durumun gerektirdiği Blçüde olduğu sßylenemez 

9. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 20. maddesinde güvenceye alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği kanaatini taşıdığımdan çoğunluğun aksi yõndeki kararına katılmtyorum.

Başkan Z0htÖ ARSLAN 

Başvuru Numarası : 2018/36451Karar Tarihi : 27/10/2021
KARŞIOY GEREKÇESİ
I. Çin Halk Cumhuriyeti'nin sağladığı burstan yararlanıp, bu ülkede yüksek lisans yapan ve Pekin Øniversitesi ile asistanlık sōzleşmesi imzalayan başvurucunun pasaportu iptal edilmiş ve yeni bir pasaport verilmesi talebi reddedilmiştir.Bundan dolayı başvurucu adıgeçen Ölkeye dönememiştir.

2. Başvurucunun gitmek istediği ülke ile sıkı kişisel, ekonomik ve mesleki bağlarının olduğu ve pasaportunun iptal edilerek yeni bir pasaport verilmemesinin başvurucunun özel hayatını etkilediği açıktır.

3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AlHM); setbest dolaşımın ve Özellikie sınır δtesi serbest dolaşımın Özel hayatın geliştirilmesi açısından ðnem kazandığı bir çağda, başka ülkede ailevi, mesleki ve ekonomik bağlara sahip olan kişiler söz konusu olduğunda herhangi bir gerekçe göstermeksizin reddedilmesinin Sözleşmeye taraf devlet açısından yūkümlolāklerinin ciddi olarak ihlali anlamına geleceğini ifade etmiştir (letmiş/Türkiye,B.No: 29871/96, 6/12/2005, § 50).

4. Başvurucunun pasaportunun iptaline yönelik tedbirin hakkında yürütülen ceza soruşturmasına dayandığı ancak tedbirin bir süreile sınırlandırılmadığı görülmcktedir.Devam eden soruşturma sürecinde tedbire neden olan koşulların devam edip etmediğine ilişkin yeni bir değerlendirme yapılmadığı gibi başvurucu hakkında yurt dışına çıkmasınıyasaklayan bir mahkeme kararı da bulunmamaktadır.

5. Derece mahkemesi kararinda başvurucunun pasaportunun iptal edilmesine ilişkin idarenin belirttiği gerekçeden başka bir şey bulunmamaktadır. Kararda başvurucunun hangi eylemleri ya da ilişkileri nedeniyle yurt dışına çıkışının millî güvenlik açısından sorun oluşturduğu konusunda bir somutlaştırmaya gidilmemiştir. Bu çerçevedebaşvurucunun maruz kaldığı idari işlemin gitmek istediği ālke ile olan kişisel bağları Üzerindeki etkileri dikkate alınarak beklenen kamusal yarar ile başvurucunun çıkarları arasında bir dengclemc derece mahkemesince yapilmamuştır.

6. Ayrıca başvurucunun pasaportunun iptal edilmesine yönelik idari işleme dair karar verilmesine rağmen başvurucunun iptalin nedenlerinin bildirilmesi talebinin reddi ile yeni bir pasaport verilmesi talebinin reddine ilişkin idari işlemleri dava konusu yaptığı ancak derece mahkemelerinin bu hususlara ilişkin olumlu ya da olumsuz bir karar vermediği anlaşılmaktadır. Hem pasaportun iptaline ilişkin yeterli gerekçe sunulmaması hem de bir kısım dava konuları hakkında karar verilmemesi birlikte gözetildiğinde; müdahalenin somut sebebini öğrenememesi, dolayısıyla buna karşı kendiargümanlarını ve delillerini ortaya koyamarası nedeniyle teoride var olan usule ilişkin güvenceler somut olayda başvurucu yönünden anlamşız hâle geldiği ve özel hayata saygı hakkı bağlamında ðzenli bir yargılama yapılmadığı sðylenebilir.

7. Başvurucu hakkıdaki tedbirin -başvurucunun gitmck istediği ülke ile olan sıkıkişisel bağları da gözetildiğinde- sadece bir idari işleme dayanılarak uzun süre yeniden bir değerlendirme yapilmadan ve yeterli gerekçe sunulmadan uygulanmasının demokratik bir toplumda šlçolo bir tedbir olduğu sōylenemez.


8. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 3. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde 20. maddede güvence altına alınan Özel hayata saygı hakkının ihlal sonucuna ulaşılmiştır.

9. Anayasa'nın I5. maddesine göre savaş, seferberlik, stktyönetim veya OHAL.dönemlerinde temel hak ve özgürlüklerin kullantlmasının kısmen veya tamamen durdurulabilmesi ve bunlar için Anayasa'nın diğer maddelerinde öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilmesi mümkündür. Ancak Anayasa'nın I5. maddesi, bu hususta kamu otoritelerine sınırsız bir yetki tanımamaktadır. Anayasa'nın diğer maddelerinde öngörülen güvencelere aykırı tedbirlerin Anayasa'nın I5. maddesinin ikinci fikrasında sayılan hak ve özgürlüklere dokunmaması, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere aykırıbulunmaması ve durumun gerektirdiğiölçüde olması gerekir. Anayasa Mahkemesince Anayasa'ntn 15. maddesine gõre yaptlacak inceleme bu ölçütlerle sinırlı olacaktır.
10. Özel hayata saygı hakkı; savaş, seferberlik, sıkıyðnetim ve OHAl gibi yõnetim usullerinin benimsendiği dönemlerde Anayasa'nın 15. maddesinin ikinci fikrasında yer alan dokunulması yasaklanan çekirdek haklar arasında değildir. Dolayısıyla bu Özgürlükler yönünden OHAL dönemlerinde Anayasa'daki güvencelere aykirı tedbirler alınmasımümkündür.

[1. Bununla birlikte 667 sayılı KHK dayanak alınarak uygulanan tedbirin başvurucu Özerinde doğuracağı etki de göz önüne alındığında yargılama sürecinde devletten beklenen yükümfofüklerin OHAL koşullarında da yerine getirilmesigerekmektedir.Bu kapsamda pasaportun iptali, iptalin nedenlerinin bildirilmesinin reddi ve bunun reddine ilişkin idari işlemlerin dayanaklarının başvurucuya bildirilmediği, yargılama sürecinde başvurucu hakkındaki ceza soruşturması değerlendirilerek yeterli gerekçe sunulmadıği, usule ilişkin güvencelerin işletilmediği, bir kışım dava konusu hakkında karar verilmediği ve yeniden değerlendirme yapılmadan tedbirin belirsiz bir süre uzatıldığı görülmektedir. Bütün bunlar göz Önüne alındığında başvurucımun Özel hayatına saygı hakkına gerçekleştirilen müdahalcnin ölçüstz olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Anayasada öngörülen güvencelere ve yükümlülöklere uygun şekilde uygulanmayan ve bu kapsamdaki uyuşmazlık hakkında verilen kararın Anayasa'nın 15. maddesinde belirtilen durumun gerektirdiği ölçüde olduğu da söylenemeyeceğinden bu maddenin başvurucunun özel hayatına saygı hakkına yönelik olarak Anayasa'nın 13. ve 20. maddelerinde belirtilen güvencelere aykırı müdahaleyi meşru kılmadığı kanaatine varılmıştır.

12. Açıklanan gerekçelerle «Anayasa'nın 15.maddesiylebirlikte değerlendirildiğinde- başvurucunun Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altina alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği dūşüncesiyle çoğunluk kararına katılmadım.
Üye Engin YILDIRIM 

Başvuru Numarasi : 2018/36451Karar Tarihi : 27/10/2021
KARŞIOY 
Başvurucunun, yūksek lisans eğitimi amacıyla bulunduğu Çin'den 15/6/2017tarihinde Tūrkiye'ye gelmesi üzerine, pasaportuna el konułmuştur. İşlemin hukuki dayanağıolarak olağan Üistü hâl kapsamında çıkartılan 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5.maddesi gōsterilmiştir.

Pasaporta el konułması veya iptal edilmesi, doğrudan kişilerin seyahat ðzgüniüğtüne yapılan bir müdahaledir (Baumann/Fransa, B, No: 33592/96, 22/5/2001, Sissanis/Romanya,B. No:23468/02, 23/1/2007). Avrupa Insan Haklar Sözleşmesinin seyahat δzgtürlüğünūdüzenleyen4 Nolu Ek Protokolünün 2. maddesi Türkiye tarafından imzalanmış olmasına rağmen onay süreci tamamlanmadığından Anayasa'nın 148/3. maddesigereğince bireysel başvuru yapılabilecek haklar kapsamıa girmemektedir.

Diğer taraftan Avrupa Insan Hakları Mahkemesi seyahat özgürlüğünün δzel hayatıilgilendiren yönü itibariyle gidilmek istenen älkede başvuran şahsın kuvvetli ailevi, mesleki veya ekonomik bir hağmın olmasını aramaktadır. AlHM'nin pasaporta el konulması ile sonuçlanan bir olayın seyahat özgürlūğtı bağlamı yerine Özel hayata saygı kapsamında degerlendirdiği olaylarda gidilmek istenen ülkede yakın aile bireylerinin bulunması hususunu gözettiği dikkat çekmektedir.

Bu kapsamda lletmiş/Tūrkiye kararında başvurucu pasaportuna el konulmasınedeniyle eşi ve çocuklarının bulunduğu Almanya'ya gitmesinin 15 yıl süreyle engellenmesini özel hayata saygı bağlamında incelemeye değer bulmuştur. Benzer şekilde Paşaoğlu/Tūrkiye kararında yurt dışında bulunan başvurucuya 4 yılı aşkın bir sūre ile pasaport verilmemesi nedeniyle kişinin Türkiye'de ve yurt dişında bulunan yakın aile çevresiyle irtibatının olumsuz etkilendiği noktasından hareketle konuyu özel hayata saygıhakkı kapsamında değerlendirmiştir.

Somut başvuruda ise ilgili, yūksck lisans eğitimi için gittiği yurt dışındaki eğitiminin ilk yıhını tamamlamak suretiyle dönmüş, müteakip bir yıl daha kalma hakkının bulunduğunu ve bu süre zarfinda asistan olarak istihdam edileceği, ancak pasaportuna el konulmasınedeniyle bu imkândan mahrum kaldığınt dile getirmiştir.

Yukarıda aktarılan AfHM kararları çerçevesinde asıl itibariyle seyahat özgürlüğükapsamında olan hakkın δzel hayat bağlamında değerlendirmeye tutulabilmesi için gidilmek istenilen alkede şahsın kuvvetli şahsi, ekonomik veya mesleki ilişkilerinin bulunmasıgerektiği açıktır. Somut olayda ise gidilmek istenen ülke ile kurulan irtibatın, konunun özel hayata saygı bağlamında izlenmesine yeterli dūzeyde bulunmamaktadır.
AfHM Denisov/Ukrayna kararında, yapılan müdahalelerin Özel hayat açısından değerlendirilmesi için sonuç odaklı bir inceleme yapmak suretiyle oluşan sonucun asgari bir ağırlık eşiğini aşması gerektiğini ve bunun da aşamalarda dile getirilmesinin gözetilmesini işaret etmiştir (B. No. 76639/11, 25.09.2018, Denisov - Ukrayna).
Dosyada bu eşiğin neden aşıldığı noktasında sunulmuş somut verilerden bahsetmek mümkün değildir. Konunun bu bağlamda seyahat δzgürloğünü aşan bir boyutundan söz etmek olası gözükmemektedir.


Bu nedenle ortak koruma alanı içerisinde olmayan seyahat ðzgürlüğü açısından ise konu bakımından yetkişizlik gerekçesiyle kabul edilemezlik kararı verilmesi gerekirken aksi yönde tecelli eden çoğunłuk görüşüne iştirak olunmamıştır.

Uye Muammer TOPAL 
Üye Rıdvan GÜLEÇ
Üye Basri BAĞCI 

Başvuru Numarası : 2018/36451Karar Tarihi : 27/10/2021
KARŞIOY GEREKÇESÎ
Pasaport iptalive yeni pasaport verilmemesi sebebiyle başvurucunun özel hayata saygı hakkınin ihlal edildiği iddiasına ilişkin başvuruda mezkür hakkın ihlal edilmediği sonucuna varilmiștir.

Kararın gerekçesinde; başvurucunun pasaportunun iptal edilmesi ve yeni bir pasaport verilmesi talebinin reddedilmesi Anayasanin 20. maddesinde güvence altina alinan 8zel hayata saygı hakkına müdahale teşkil etse de anılan müdahalenin kanuni dayanağının bulunduğu, kamu düzeni ile milli güvenliğin sağlanması meşru amacına dayandığı.demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülatük bakımından gerckli ve elverişli bir tedbir olmadığının da söylenemeyeceği, ancak ilk derece mahkemesinin kararında idarenin bildirdiği gerekçeyle yetinilerek başvurucu hakkında yürütülen ceza soruşturmasınailişkinbir araştırma ve değerlendirme yapılmaması ve yapılan işlemlerin nedenlerimin başvurucuqun durumuyla ilişkilendirilipsomutlaştırılmaması nedeniyle anılan tedbirin demokratik bir toplumda ölçüla bir tedbir olduğunun ortaya konulamadığı, bu itibarla olağan dönemde Anayasarın t3. ve 20. maddelerinde yer alan güvencelere aykırt olduğu belirtilmiş; bununla birlikte Anayasanın 15. maddesi yönünden yapılan değerlendirmede, anılan işlemlerin OHAL sürecinde gerçekleştirildiği ve bu yönden durumun gerektirdiği ölçüde olduğu ifade edilerek mezkůr hakkın ihlal edilmediğine karar verilıniştir.
Kararda da belirtildiği üzere, başvuruya konu olayda başvurucu sağladığı bursla yurtdışındaki bir üniversitede yūksek lisans yapmış ve ardından aynı Üniversite ile asistanlık sőzleşmesi imzalamıştr. Bu bakımdan, başvurucunun gitmek istediği ülke ile stkı bir kişisel bir bağmın olduğu ve pasaportunun iptal edilerek yeni bir pasaport verilmesi talebinin reddedilmesi nedeniyle yurtdışına çıkamadıği, gitmek istediği aike (ve üniversite) ile bağlarının koptuğu, bunun da Bzel hayatını etkilediği açıktır.

Kuşkusuz, bir terör örgütüyle bağlantısı olduğundan şüphelenilen kişilerin yurtdışıa çıkmalarını sınırlandıracak tedbirler alınması mümkündür. Ancak bu tedbirlerin-çoğunluğun kararında da belirtildiği azere- geçici olmasi, temel hak ve hürriyetleri tamamen ortadan kaldıracak şckilde uygulanmaması, buna ilişkin işlemlerde tedbir gerekçelerinin iigilinin durumuyla ilişkilendirilerek ortaya konulması ve tedbirden beklenen kamu yararı ile kişinin menfaatleri arasında makul bir dengeleme yapılması gibi şartların yanında kişinin yurtdışına çıkmasını yasaklayan bir yargı kararı alımp alınmadığt ve tedbir süresinin ilgilinin gitmek istediği ülke ile olan sıkı kişisel bağları etkileyecek öiçüde uzayıp uzamadığı da gözönünde bulundurulmahdir.

Çoğunluğun kararında OHAL, süreciyle ilgiligenel bilgiler aktarılarak, başvurucu hakkındaki tedbirin OHALşartlarında “durumun gerektirdiği ölçüde" olduğu belirtilmekte ise de başvuru konusu yargılama sürccinde devletten beklenen yükümlolüklerin OHAL şartlarında da yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu sebeple mezkûr tedbirler. çoğunluğun Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk ve Ölçülülok" başlığı altında Anayasanın 13. ve 20. maddelerinde yer alan güvencelere aykırı olduğunu belirlediği sebeplerle Anayasanın 15. maddesine göre de ölçüsüzdür.


Başka bir anlatımla, Anayasada ðngörülen güvencelere ve yükümlölöklere uygun olarak uygulanmayan mezkůr tedbir kararları ile bu kapsamdaki uyuşmazlık hakkında verilen kararın Anayasanin 15, maddesi anfamında durumun gerektirdiği ölçüde olduğu sõylenemez.
Bu itibarla, OHAL dōneminde temel hak ve hürriyetierin kullanılmasının durdurulmasını ve sinırlanmasıni dützenleyen Anayasanın 15. maddesinin, başvurucunun özel hayatima saygı hakkına yönelik olarak 13. ve 20. maddelerinde belirtilen güvencelere aykın olduğu çoğunluk tarafından da kabul edilen söz konusu müdahaleyi meşru kılmadığı açıktır.
Yukarıda açıklanan sebeplerle, Anayasanın 15. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde de başvurucunun özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği düşüncesiyle aksi yöndeki karara katilmıyorum.

Üye M. Emin KUZ 

Başvuru Numarası : 2018/36451Karar Tarihi : 27/10/2021
KARŞIOY GEREKÇESI 
1. Türkiye'de üniversiteden mezun olduktan sonra Çin Halk Cumhuriyctinden yüksek lisans yapmak amacıyla karşılıksız burs kazanan ve bu ülkede oturum izni bulunan başvurucu Pekin Üniversitesi ile de bir yıllık asistanlık sðzleşmesi imzalamıştır. 15 Temmuz 2016 darbe girişiminden on bir ay sonra [5/06/2017 tarihinde Turkiye'ye giriş yaparken başvurucunun pasaportu havaalanımda görevliler tarafindan muhafaza altına alınmıştır.Başvurucunun umuma mahsus pasaportunun 24/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 22. maddesi ve Emniyet Genel Müdürlüğünün 22/8/2016 tarihli ve 124420 sayılıt Genelgesi gerekçe gösterilerek iptal edildiğinin tespit edilmesi üzerine pasaportunun muhafaza altına alındığı kendisine 15/6/2017 tarihli Muhafaza Altına Alma Tutanağında bildirilmiştir.

2. Başvurucunun pasaportuna el konuima gerekçesinin bitdirilmesini ve kararın gözden geçirilerek pasaportunun iadesini içeren 22/9/2017 tarihli dilekçesine ise Emniyet Genel Müdtıriügü talebin bilgi edinme hakkı kapsamı dişında olduğu gerekçesiyle cevap verilmeyeceğini belirtmiştir. Öte yandan başvurucunun 25/9/2017 tarihinde pasaport hareınıyatırarak Ankara Emniyet Müdürlüğüne umuma mahsus pasaport verilmesi talebiyle yaptığıbaşvuru ile ilgili de bir işlem yapılmamıştır.

3. Bunun Üzerine başvurucu pasaport iptali, hakkındaki pasaport iptali kararının gerekçesinin bildirimesi içerikli idareye verdiği dilekçesinin reddi ve yeni bir pasaport verilmesi talebinin işleme konulmamasi suretiyle pasaport verilmemesi biçimindeki oç idari işleme karşı iptal davası açmıştır. Ankara 4. Idare Mahkemesi 27/6/2018 tarihinde iptal talebini reddetmiş, bahse konu karara yōnelik başvurucunun istinaf talebi de Ankara Bölge Idare Mahkemesinin 23/10/2018 tarihli kararıyla, ilk derece mahkemesi kararmın usule ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir.

4. Başvurucu, Anayasa Mahkemesine yapmış olduğu bireysel başvuruda Universiteden mezun olduktan sonra Çin Halk Cumhuriyeti'nin verdiğikarştlıksız devlet bursuyla yüksek lisans öğrenimine başladtğını ve Pekin Üniversitesi ile bir yıllık asistanlık sözleşmesi imzaladığını, Çin Halk Cumhuriyetinin verdiği burs ile Öğrenimine devam cttiğini, kamu gōrevlisi olmadığını, hakkında adli ya da idari soruşturmanın bulunmadığı ve terör Örgütleri ile iltisakı veya irtibatı olduğuna dair bir tespitin yapılmadığı hususlarına dikkat çekerek 667 sayılı KHK'da sayılan pasaportu iptal edilecek kişiler arasında olmadığınt ileri sürmüştür. Öte yandan kendisi ile ilgili olarak mahkemeler tarafiından konulmuş yurt dışi yasağına ilişkin bir karar olmadığı ve Içişleri Bakanlığı tarafindan da Ölkeden ayrılmasının güvenlik açısından genel mahzurlan olacağı yönünde bir tespitin ortaya konulamadığıhususları da gözetildiğinde 5687 sayılt Kanun'da belirtilen şartlarım oluşmadiğınıiddia cderek yeni bir pasaport verilmesine ilişkin başvurusunun işleme konulmamasmın da mevzuata aykırı olduğunu belirtmiştir. Başvurucu bu gerekçelerle iptalini talep ettiği işlemier nedeniyle Pekin'e dönemediği için yüksek lisans programından çıkarıldığınt, bursunun ve oturum izninin iptal edildiğini, iş sözleşmesinin sonlandırıldığıı, hakkıda kesinleşmiş bir mahkeme kararı olmadan idari işlem yapıldığım, itiraz merciinin itirazlarını karşılayacak şekilde gerekçe sunmadığını dikkate alarak ðzel hayata saygı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

5. Mahkememiz çoğunluğunca ise başvurucu hakkında uygulanan sðz konusu tedbirin olağan dðnemde Anayasa'nin I3.ve 20.maddelerinde yer alan güvencelere aykır olmakła birlikte OHAL döneminde temel hak ve ðzgürläklerin kullanımının durdurulmasınıve sınırlandırılmasını düzenleyen Anayasa'nın 15.maddesindeki ölçütlere uygun olduğu sonucuna ulaşılarak Anayasa'nın 15. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde başvurucunun Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan Özel hayata saygı hakkının ihlal edilmediğine karar verilmiştit.

6. Ankara 4. Idare Mahkemesinin işlemin iptal istemini reddettiği karar gerekçesinde başvurucumun İdare Mahkemesi önünde iptalini talep ettiği işlemlerle ilgili olarak ortaya koyduğu gerekçelerde sadece genel değerlendirmelere yer verilmiştir. Anakara 4. Idare Mahkemesi kararında 667 sayılı KHK'nın amacı ile bu kapsamda alınan tedbirler,pasaport iptalinin bu bağiamda olağanüstü bir tedbir olduğu ve Emniyet Genel Müdürlüğünün cevabi yazisına binaen de bu kapsamdaki kişilere ait pasaportların iptali için bu kişiler hakkında açılmış herhangi bir soruşturma veya kovuşturma olmasına gerek olmadığı hususlarına yer verilmiştir.

7. Buradaki en temel sorun da işte bu noktada karşımıza çıkmaktadır. Zira Ankara 4. Idare Mahkemesi başvurucu ile ilgili alman tedbirler ve bu bağlamda başvurucunun iptalini talep ettiği kendisi ile ilgili idari işlemler hakkında hiçbir somutlaştırma yapmamış, idarenin kendisine sunduğu cevabi yazıyı aynen kabul ederek buradan hareketle iptal isteminin reddi sonucuna ulaşmıştır. Yine bu süreçte Ankara 4. Idare Mahkemesi 667 sayılı KHK'daki tedbirler aracılğıyla devletin milligüvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapi, oluşum veya gruplara ūyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kişilerin tamamının tüm kamu kurum ve kuruluşlarından çıkartlarak soruşturma süresindeyurt dişına kaçmalarının engellenmeye çalışıldığı şeklindekigenel tespitlere yer verilmiştir.

8. Bununla birlikte derece unahkeme kararlarinda başvurucunun durumu,başvurucu hakkında tesis edilen işleme dayanak gösterilen hususlar, bunların başvurucu hakkında tesis edilen pasaport iptali ve yeni hir pasaport verilmesi talebinin işleme konulmaması suretiyle pasaport verilmemesi biçimindeki işlemlere etkisi ve bu etkilerin bahse konu mevzuata uygunluğu ile ilgili bir değerlendirme yer almamaktadır.
9. Bununla birlikte Mahkememiz çoğunluk kararında ise bu konu ile ilgili olarak şu gerekçeye yer verilmiştir:
“Somu olayda başvurucu hakkanda FETÖ/PDY'ye ūye olma suçundan soruşturma yürütüldüğü ve başvurucunun münhasıran bu terör örgütü mensuplarının kullanımı ve örgütsel haberleşmesinin sağlanması için tasarlanmıs bir program olan ByLock uygulamasını kullandığına yönelik olarak soruşturma mercilerince birtakım verilere ulaşıldığı görülmektedir (anılan uygulamanın ðzellikleri ve örgütsel yömüne ilişkin ayrıntılıaçıklamalar için bkz. Ferhat Kara [GK]. B. No: 2018/15231. 4/6/2020; M.T. [GK], B. No:2018/10424, 4/6/2020). Ote yandan başvuru konusu idari işlemlerin, OHAL kapsamında ceza soruşturmalarının etkin şekilde yürütülmesine yönelik bir tedbir olduğumun idarenin Mahkemeye verdiği cevaptan açıkça anlaşıldığı gõrūlmūştür. Dolayısıyla somut olayda ceza soruşturmasındakl komumu ve soruşturma sürecindeki tutumu dikkate alındığında başvurucumun yurt dışına kaçmasımn engellenmesine yönelik olarak alınan tedbirlerin OHAL kaşullarında meşru kabul edilmesi gerektiği sõylenebilir" (§ 76).

10. Çoğunluk kararında yer verilen “başvurucu hakkında FETÖ/PDY'ye üye olma suçundan soruşturma yürütüldüğü ve başvurucumun münhasıran bu terör örgütümensuplarının kullanımı ve örgütsel haberleşmeslnin sağlanması için tasarlanmış bir program olan ByLock uygulamasın kullandiğına yōnelik olarak soruşturma mercilerince birtakım verilere ulaşıdığı"şeklindeki bilgiler bireysel başvuru incelemesine konu olan derece mahkemesi kararlarında yer almamış olup bu konularla ilgili olarak Anakara 4. Idare Mahkemesi karar gerekçesinde hiçbir bilgiye rastlamak mümkün değildir. Esasında zaten derece mahkemesi kararlarındaki asıl sorunlu olan ve bu bireysel başvuruda ihlal sonucuna ulaşılması gereğini doğuran ekşiklik te tam da bununla ilgilidir.

I1. Mahkememiz çoğunluğunun somut başvuruda ihlal olmadığı sonucuna ulaşırken dayandığt bu somut veriler ise başvurucunun pasaportunun iptalive yeni pasaport verilmemesi işlemlerinin dayanağı ile anılan idari işlemleri gerektiren soruşturma,kovuşturma ya da mahkeme kararı olup olmadığı hususlarında Mahkememiz tarafindan sorulan sorular Üzerine Içişleri Bakanlığı ve Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen cevaplarda elde edilmiş olup bu husus açıkça zaten kararımızın “Olaylar ve Olgular" başlığıaltında detaylı biçimde ifade edilmiştir (bkz.: §§ 17-18).

12. Mahkememiz çoğunluğunun bu biçimdeki bir yaklaşımla hareket ederek karar vermesi bireysel başvuru incelemesinin temel yaklaşımı ile açıkça çelişmektedir. Zira Anayasa Mahkemesince bireysel başvuru incelemesi yapilırken kamusal yetki kullanan derece mahkemelerinin kararlarından hareketle ihlalsonucuna ulaşılıp ulaşılamayacağına karar verilmektedir. Bununia birlikte derece mahkemesi kararlarında somut başvuru ile ilgili olarak başvurucu hakkında FETÖ/PDY'ye Üye olma suçundan soruşturma yūrütüldūğove başvurucunun ByLock uygulamasını kullandığı şeklindeki bir bilgi mevcut değildir. Bunun gibi derece mahkemesi kararlarında bu biçimdeki bilgilerden hareketle bir değerlendirme yapılmış ve iptal isteminin reddi sonucuna ulaşılmış değildir. Derece mahkemesi kararlarında bu verilerin yer aldığı bir gerekçeye rastlamak mümkün olmamıştır.
[3. Oysa Mahkememiz çoğunluk kararında bireysel başvuru yapıldıktan sonra Mahkememizce İçişleri Bakaniığıve Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ile yapılan yazışma sonucunda başvurucu ile ilgili elde edilmiş olan somut bilgilere dayanılarak bu dosyada başvurucunun hakkımın ihlal edilmediği kanaatine ulaşılmiştır. Bununla birlikte Mahkememizin gerçekleştirdiğibireysel başvuru incelemesinde bðylesi bir yöntemle derece mahkemesi kararlarında yer almamasına rağmen Anayasa Mahkemesinin sonradan yaptığıyazişmalarla elde ettiği somut verileri ikame ederek başvurucunun hakkının ihlal ediłmediği sonucuna ulaştIması bireysel başvuru incelemesinin temel yaklaşımı ile hiçbir şekilde bağdaşmamaktadır.

14. Zira somut başvuruda başvurucunun hakkmın ihlaline sebebiyet veren temel husus zaten derece mahkemesi kararlarındaki gerekçelendirme ile ilgilidir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruda doğrudan derece mahkemesi kararlarını esas alarak yapacağıinceleme ile sonuca ulaşmalıydı. Oysa Mahkememiz çoğunluğu bu noktada derece mahkemesi kararlarındaki sorunlu yaklaşımı ortadan kaldıracak bir yaklaşımla başvurucu hakkında tesis ediłen ve iptali talep edilen işlemlerin hukuka aykırı olmadıklarına dair somut gerekçeleri ortaya koyarak buradan hareketle başvurucunun Anayasa'nın 20. maddesinde düzenlenen özel hayata saygı hakkının ihlal edilmediği kanaatine ulaşmıştır.
15. Elbette ki 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrasında ilan edilen olağanüstühalde alınan olağanüstü tedbirler bağlamında hukukun öngördüğü usule uyularak terör 

Örgütleri ile irtibatlı veya iltisakhı olduğu tespit edilen, hakkında FETÖ/PDY'ye Üyc olma suçundan soruşturma yürütülen ve terör örgütü mensuplarının kullanımı ve örgütsel haberleşmesinin sağlanması için tasarlanmış bir program olan ByLock uygulamasını kullanan kişilerleilgili pasaport iptali veya talcp edilen yeni pasaportun verilmemesi şeklinde tasarruflarda bulunulması mümkündür. Zira bu biçimdeki tedbirlerin terör örgütleri ile mücadele sürecinde suç işlenmesinin önlenmesi ve milli güvenliğin sağlanması şeklindeki meşru amacı gerçekleştirmekte olduğu aşikardır. Ancak bu tedbirlerin aynı zamanda demokratik toplum dützeninin gereklerine uygun ve ölçülü tedbirler niteliğinde olmasıgerekmektedir.

16. Bununla birlikte somut bireysel başvuruya konu olan ihlal iddiaları ile ilgili temel sorunlar da bu aşamada ortaya çıkmaktadır. Zira iptal davasina konu olan başvurucu hakkında tesis edilen idari işlemlerle ilgili Ankara 4. Idare Mahkemesinin karşılamadığı en ciddi argümanlar tam da bu bağlamda ortaya çıkmaktadır. Nitekim başvurucu hakkında tesis edilen pasaportun iptalişeklindeki olağanüstü tedbirin dayanaklarının somutlaştırılarak ortaya konulması ve idare mahkemesi kararında bunların hukuki değerlendirmesine dayalıbiçimde gerekçelendirilerek hükme ulaşılması gerekmekteydi.

17. Oysa burada Ankara 4. Idare Mahkemesi kararında bahse konu pasaport iptali şeklindeki tedbir ile yeni pasaport talebinin reddi işlemleri başvurucunun Özel durumu bağlamında değerlendirilmemiştir.Yine bununla bağlantılı biçimde, bahse konu tedbirlerle elde edilmeye çalışılan kamusal yarar ile kişinin kişisel menfaatleri arasında bir dengeleme yaptlıp oradan hareketle sonuca ulaşılmamiştır. Dolayısıyla burada İdare Mahkemesi bu biçimdeki somutlaştırmayt ve dolayıstyla başvurucunun kişisel menfaati ile dava konusu tedbirlerle elde edilmesi amaçlanan kamusal yararlar arasındaki dengelemeyi yapmamiştır.Ankara 4. Idare Mahkemesi kararında sadece Emniyet Genel Müdürlüğünün bildirdiği genel gerekçe ile yetinilmiştir.

18. Dolayisıyla derece mahkemesi kararında başvurucunun hangi pozisyonu veya eylemlerinin yurt dışına çıkış bağlamında devletin milli güvenliği için tehdit oluşturduğu ve dolaytsıyla buradan hareketle umumi pasaportunun iptaline ve yeni pasaport talebinin reddine yol açtiğı hususlarında bir değerlendirme yer almamış olması başvurucu ile ilgili tesis edilen işlemin incelendiği yargı karanındaki önemli eksiklikler olarak göze çarpmaktadır. İşte bu nedenle bu hususların karşılanmamış olması somut olarak başvurucunun özel hayatıbağlamında ciddi sorunları gündeme getirmektedir.

19. Başvurucu Çin Halk Cumhuriyetinin sağladığı burs ile yüksek lisans yapma sürecine girmiş ve bu ülkedeki bir Üniversite ile bir yıllık asistanłık sözleşmesi imzalamıştır.Öte yandan başvurucu bu ülkede oturum izni de almıştır. Bu şartlar dahilinde süreç devam ederken başvurucunun 15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişiminden on bir ay sonra Türkiye'ye girerken havaalanında pasaportuna el konulması ve sonrasındaki süreçlerde tesis edilen işlemierle ilgili açmış olduğu iptal davasında Ankara 4. Idare Mahkemesinin başvurucunun bu durumu ile ilgili bir somut değerlendirme yapmamış olması başvurucunun Özel hayatı bağlamında ihlale sebebiyet vermektedir.

20. Zira Ankara 4. Idare Mahkemesi kararında esasında genel gerekçeler dışında başvurucunun õzel durumu, bu õzel durumuna binaen hakkında tesis edilen dava konusu işlemlere ilişkin bir değerlendirme yer almamış olması başvurucunun Özel hayatına ilişkin sınırlandırmayt demokratik bir toplumda orantısız bir müdahaleye dönüştürmektedir.Başvurucunun pasaportunun iptaline ilişkin bir gerekçenin davalı idare tarafindan 

mahkemeye sunulmaması başvurucunun bunlara ilişkin kendi argümanlarını ortaya koyma imkanını kullanamamasına ve dolayısıyla usule ilişkin güvencelerin somut başvuruda bir anlam ifade edememesine sebebiyet vermiştir.

21. Öte yandan başvurucunun pasaportunun muhafaza altına alındığı tarihten bireysel başvurunun incelendiği tarihe kadar geçen süre boyunca bahse konu idari işlemlerin dayanağı olarak gösterilen ceza soruşturması bağlamında pasaportun iptali nedenlerinin devam edip etmediği konusunda da bir değerlendirme yapılmadığı, başvurucunun yurt dişına çıkış yasağı ile ilgili bir mahkeme kararı bulunup bulunmadığına dair bir bilgiye de rastlantlmadığı göze çarpmaktadır.

22. Siralanan gerekçelerde de fark edileceği tzere 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüisüne binaen ilan edilen olağanüstü halin yürürlükte olduğu bir dönemde başvurucu hakkındaki ilk tedbir ve sontasındaki talebinin reddi şeklindeki işlemlerde idarenin gerek bir gerekçeyi mahkemeye sunup buna binaen mahkemece bir somutlaştırma yapılmaması ve gerekse başvurucunun Çin Halk Cumhuriyetindeki kişisel ilişkileri ve lisansüstü eğitimle ilgili aşamalarda gerçekleştirdiği adımlar dikkate alınmaksızın uzun sūre başvurucunun yurt dışına çıkışı bağlamında bir değerlendirme yapılmamış olmasıAnayasa'nın 15. maddesi bağlamında yapilan inceleme sonucunda da başvurucunun Anayasa'nın 20. maddesinde gūvence altına altnan Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmasını gerektirmektedir.

23. Olağantüstü halin ilanına sebebiyet veren 15 Temmuz 20t6 darbe girişimi gibi durumlarda dahi özel hayata saygıhakkı bağlamında başvurucu ile ilgili olarak alınan bu biçimdeki tedbirlere rağmen derece mahkemelerinin bunlarla ilgili hiçbir somutlaştirma yapmadan idarenin gerekçelerine dayalt genel değerlendirmelerle bu tedbirlerin hukuka uygun olduğunu ifade etmesi Anayasa'nınI5. maddesi bağlamında “durumun gerektirdiği ölçüde" bir tedbir şeklinde kabul edilemez.

24. Yukarida sıralanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 15. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde Anayasa'nın 20. maddesinde düzenlenen özel hayata saygıhakkıın ihlal edilmediği şeklindeki Mahkememiz çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.
Üye YusufŞevki HAKYEMEZ