Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2021-07-08

8 Temmuz 2021 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 31535
YÖNETMELİK
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:
BANKALARIN
KREDİ İŞLEMLERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİKTE
DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1 –
1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmeliğin 1 inci maddesinin ikinci
fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.
“ğ) Sorunlu alacakların çözümlenmesi,”
MADDE 2 – Aynı Yönetmeliğin 2 nci
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 2 –
(1) Bu Yönetmelik, 19/10/2005 tarihli ve 5411
sayılı Bankacılık Kanununun 47 nci, 48 inci, 49
uncu, 51 inci, 52 nci, 53 üncü, 54 üncü, 55 inci
ve 93 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.”
MADDE 3 – Aynı Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci
fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.
“l) Sorunlu alacaklar: 22/6/2016 tarihli ve 29750
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kredilerin Sınıflandırılması ve
Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik kapsamında yeniden yapılandırılmış alacak ve donuk alacak olarak
kabul edilen alacakları,”
MADDE 4 – Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 4 –
(1) Kanunun 49 uncu maddesinin birinci fıkrası uygulamasında bir gerçek
kişi ile eşi ve çocuklarının genel müdür veya yönetim kurulu üyesi olarak
görev yaptıkları ortaklıkların ilgili gerçek kişinin risk grubuna dâhil
edilip edilmeyeceğinin tespitinde ve Kanunun 49 uncu maddesinin ikinci
fıkrasının uygulamasında bankada yönetim kurulu üyesi, genel müdür, genel
müdür yardımcısı veya başka unvanlarla istihdam edilseler dahi yetki ve
görevleri itibarıyla bunlara denk veya daha üst konumlarda görev yapanlar
ile bunların eş ve çocuklarının genel müdür veya yönetim kurulu üyesi
olarak görev yaptıkları ortaklıkların bankanın risk grubuna dahil edilip edilmeyeceğinin tespitinde;
a) Bu kişilerin görev aldıkları ortaklıklarda
imtiyazlı hisseye sahip olmaları,
b) Bu kişilerin görev aldıkları ortaklıklar
arasında kontrol ilişkisinin bulunması veya birinin ödeme güçlüğüne
düşmesinin diğer bir veya birkaçının ödeme güçlüğüne düşmesi sonucunu
doğuracak boyutta kefalet, garanti veya benzeri ilişkinin varlığı,
c) Görev alınan ortaklıklarda kontrolü elinde
bulunduran gerçek kişi ortaklar ile üçüncü dereceye kadar kan veya ikinci
dereceye kadar sıhri hısım derecesinde akrabalık
ilişkisi bulunması,
ç) Bu kişilere, vasıf ve tecrübeleriyle mütenasip
özlük hakları üzerinde bir hakkın tanınması,
hususları dikkate alınır. Bu hususların birinin ya da
birkaçının varlığı halinde yönetim kurulu üyesi veya genel müdür olarak
görev yapılan ortaklıklar, Kanunun 49 uncu maddesinin birinci fıkrası
uygulamasında ilgili gerçek kişinin risk grubuna; Kanunun 49 uncu
maddesinin ikinci fıkrası uygulamasında ise bankanın dahil
olduğu risk grubuna dahil edilir. Bu fıkranın uygulanmasında ortaklıklar,
banka şeklindeki ortaklıkları da ifade eder.
(2) Banka ve bankanın dahil
olduğu risk grubu içinde yer alan ortaklıkların yönetim kurulu üyeleri ve
genel müdürlerinin, yalnızca bu sıfatları dolayısıyla Kanunun 49 uncu
maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bankanın dahil olduğu risk grubu içinde
yer alması ve ilgili ortaklıklar ile birinci fıkranın (a), (c) ve (ç)
bentlerinde yer verilen bir ilişkisi olmaması kaydıyla, bu kişiler
hakkında, bu ortaklıklara kullandırılacak kredilere ilişkin olarak 5 inci
maddenin dördüncü fıkrası uygulanmaz.”
MADDE 5 – Aynı Yönetmeliğin 11/A maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 11/A
– (1) Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi nezdindeki
en güncel bilgilere göre, bankacılık sektöründeki toplam riski talep edilen
kredi dahil Kurulca belirlenecek tutarın üzerinde
olan, ayrıca merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri ve bunlara bağlı
kuruluşlar, mahalli idareler ile bankalar ve finansal kuruluşlar dışında
kalan ve kredileri Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak
Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca canlı
alacak olarak izlenen müşterilerinden, kredi tahsis aşamasında;
a) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama standartları çerçevesinde
konsolide finansal tablo hazırlama yükümlülüğü
bulunanlardan konsolide, konsolide finansal tablo hazırlama yükümlülüğü
bulunmayanlardan konsolide olmayan, aynı standartlara uygun olarak
hazırlanıp Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu
tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenmiş en
güncel finansal tablolarının ve bağımsız denetim raporlarının,
b) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama standartlarında
tanımlandığı şekilde başka bir işletmenin bağlı ortaklığı olanlardan, söz
konusu standartlardaki tanımlamalara uyan ana ortaklıklarının Kamu
Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından
yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenmiş en güncel konsolide finansal tablolarının ve bağımsız denetim
raporlarının,
c) Başka işletmelerin tek başına kontrolünde
olmayan ancak müşterek kontrol edilen bir işletme olanlardan, müşterek
kontrol eden işletmelerin her birinin Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim
Standartları Kurumu tarafından yayımlanan muhasebe ve finansal raporlama
standartları çerçevesinde hazırlanmış ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim
Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşlarınca
denetlenmiş en güncel haliyle varsa konsolide,
yoksa konsolide olmayan finansal tablolarının ve bağımsız denetim
raporlarının,
ç) (a) ila (c) bentlerinde belirtilen finansal
tablolarda yer verilen bilgilerden hareketle hazırlanacak ve bağımsız
denetim kuruluşunun güvence raporunu içeren Ek-4’te verilen analiz
tablosunun,
d) Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 3/1/2014 tarihli ve 28871 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Kurumsal Yönetim Tebliği (II-17.1)’ne tabi anonim
ortaklıklardan, anılan Tebliğde yer verilen kurumsal yönetim ilkelerine
uyum raporunun,
bankalarca alınması zorunludur.
(2) Bu madde hükümleri uyarınca bankalarca alınması
zorunlu tutulan finansal tablolar, yurt dışında yerleşik kredi müşterileri
bakımından, tabi oldukları yabancı mevzuat uyarınca düzenleyecekleri
uluslararası standartlara uygun dipnotlarını da içeren bilanço ile kâr ve
zarar cetvelleri ile bunlara ek finansal tabloları ifade eder. Yurt dışında
yerleşik kredi müşterileri açısından birinci fıkranın (d) bendi uygulanmaz.
(3) Birinci fıkrada sayılan finansal tabloların,
Ek-4’te verilen analiz tablosunun ve kurumsal yönetim ilkeleri uyum
raporunun, kredi ilişkisinin devam ettiği sürece her yıl hesap dönemini
izleyen altı ay içinde alınmasına devam olunur.
(4) Birinci fıkra kapsamına ilk defa giren
müşterilere, birinci fıkranın (a) ila (ç) bentlerinde belirtilen belgelere
ilişkin bağımsız denetim sürecinin başlatıldığının belgelenmesi kaydıyla
kredi tahsisi yapılabilir.”
MADDE 6 – Aynı Yönetmeliğin 16 ncı
maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“e) 28/3/2002 tarihli ve
4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında
Kanunun geçici 20 nci maddesi çerçevesinde Hazine
ve Maliye Bakanlığı tarafından verilen destek kapsamında sağlanan kefaletler
karşılığı kullandırılan krediler ile anılan Kanun uyarınca verilen Hazine
geri ödeme garantisini haiz nakdi kredilerin teminine yönelik kamu iktisadi
teşebbüslerine kullandırılan gayrinakdi
krediler,”
MADDE 7 – Aynı Yönetmeliğe 18 inci maddeden sonra gelmek
üzere aşağıdaki bölüm eklenmiş ve diğer bölüm buna göre teselsül
ettirilmiştir.
“BEŞİNCİ BÖLÜM
Sorunlu Alacakların Çözümlenmesi
Sorunlu
alacakların çözümlenmesi
MADDE
18/A – (1) Sorunlu alacakların
çözümlenmesi, bankaların sorunlu alacaklarının yönetim ve azaltım faaliyetlerini kapsar.
(2) Brüt donuk alacak tutarının sektörün toplam
brüt donuk alacak tutarına oranı binde beş veya üzerinde olan bankalarca,
sorunlu alacakların yönetimi ve makul bir süre içinde azaltılması amacıyla
sorunlu alacak stratejisi ve çözümleme birimleri oluşturulur. Söz konusu
oranın hesaplanmasında bir önceki yıl sonu verisi
kullanılır.
(3) Brüt donuk alacak tutarının sektörün toplam
brüt donuk alacak tutarına oranı binde beşin altında olsa dahi, belirli bir
coğrafi bölgede, belirli bir sektöre ya da ilişkili müşterilere
kullandırılan kredilerden oluşan bir portföyün
bankaların donuk alacakları içinde önemli bir payının olması durumunda,
Kurum bu bankalardan sorunlu alacak stratejisi oluşturmasını ve çözümleme
birimlerinin kurulmasını isteyebilir.
(4) Yapılacak denetimler ve
değerlendirmeler neticesinde bankaların sorunlu alacaklarında ya da
alacaklardan dolayı edinilen varlıklarında yüksek ya da artan düzeyde
artış, hızlı kredi büyümesi veya düşük karşılık ayırma oranları gibi kredi
riskinde artışa işaret eden durumların tespit edilmesi halinde, Kurum bu
bankalardan da sorunlu alacak stratejisi oluşturmasını ve çözümleme
birimleri kurulmasını isteyebilir.
(5) Yönetim kurulu;
sorunlu alacakların çözümlenmesine ilişkin politikaları oluşturmak, bunların uygulanmasını ve izlenmesini
sağlamak ve gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
Sorunlu
alacak stratejisi ve operasyonel plan
MADDE
18/B – (1) 18/A maddesi kapsamına
giren bankalarca hazırlanacak sorunlu alacak stratejisinin üç yıllık bir
zaman dilimini öngörmesi ve asgari olarak, sorunlu alacakların
çözümlenmesine ve alacaklardan dolayı edinilen varlıkların yönetilmesine
ilişkin takvime bağlı niceliksel hedefleri içermesi ve buna yönelik bir operasyonel plan ile desteklenmesi gerekir.
(2) Bankalarca sorunlu alacak stratejisinde yer
alan hedeflere ulaşmaya yönelik her yıl bir öz değerlendirme yapılarak,
sonuçları yönetim kuruluna bildirilir.
(3) Bankaların sorunlu alacak stratejileri ile operasyonel planları yönetim kurullarınca onaylanarak,
her yıl Eylül ayının sonuna kadar Kuruma gönderilir.
(4) Bankalarca ayrıca, sorunlu alacak stratejileri
ve operasyonel planlar kapsamındaki gerçekleşmeler,
hedefler ve tespit edilen sapmalar ile bunlar için uygulanacak iyileştirici
aksiyonlar da sorunlu alacak stratejileri ve operasyonel
planlar ile birlikte her yıl Eylül ayının sonuna kadar Kuruma gönderilir.
(5) İhtiyaç duyulması halinde, Kurum üçüncü ve
dördüncü fıkralarda belirtilen gönderim tarihini değiştirebilir.
Çözümleme
birimleri
MADDE
18/C – (1) 18/A maddesi kapsamına
giren bankalarca, olası bir çıkar çatışmasının önüne geçilmesini teminen kredi tahsis birimlerinden bağımsız bir
fonksiyon olarak ayrı çözümleme birimleri oluşturulur.
(2) Sorunlu alacak stratejisi kapsamında sorunlu
alacakların çözümlenmesine ilişkin faaliyetler çözümleme birimleri
tarafından gerçekleştirilir.”
MADDE 8 – Aynı Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (a) ve (b) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı
maddenin dördüncü fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir.
“a) Satım yöntemleri: Finansman sağlama amacıyla
müşterinin ihtiyaç duyduğu her türlü maddi ve gayri maddi mallar ile
hakların, bedeli satıcıya ödenerek tedarik edilmesi işlemidir. Satım
yöntemleri; kâr beyanı ile satım (murabaha), kârsız satım (tevliye), pazarlık usulüyle satım (müsaveme),
peşin ödemeli satım (selem), açık hesaplı satım (isticrar),
kâr beyanı ile emtia satımı (teverruk) ve eser
sözleşmesi (istisna) türlerinden oluşur.
b) Kiralama yöntemleri: Finansman sağlama amacıyla,
tüketilmeden kullanılabilen bir varlığın menfaatinin devri veya bir
hizmetin sunulması işlemidir. Kiralama yöntemleri; adi kiralama, finansal
kiralama, faaliyet kiralaması, ürün kiralaması, işgücü kiralaması ve hizmet
kiralaması türlerinden oluşur.
“Usul ve esasları Kurul tarafından
belirlenen hallerde bedelin satıcıya ödenmesi şartı aranmaz.”
MADDE 9 – Aynı Yönetmeliğe 19 uncu maddeden sonra gelmek
üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.
“Rehberler
MADDE
19/A – (1) Kurul, bu Yönetmeliğin
uygulamasına ilişkin rehberler çıkarmaya yetkilidir.”
MADDE 10
– Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki
geçici maddeler eklenmiştir.
“GEÇİCİ
MADDE 8 – (1) Bankalarca 18/B maddesi uyarınca ilk kez hazırlanacak
sorunlu alacak stratejileri ile operasyonel
planlar, 31/12/2021 tarihine kadar Kuruma
gönderilir. Kurum, ihtiyaç duyulması halinde bu süreyi altı aya kadar
uzatmaya yetkilidir.
GEÇİCİ
MADDE 9 – (1) Bankalar, 18/C maddesinde belirtilen çözümleme birimlerini, 31/12/2021 tarihine kadar oluşturur. Kurum, ihtiyaç
duyulması halinde bu süreyi altı aya kadar uzatmaya yetkilidir.
GEÇİCİ
MADDE 10 – (1) 11/A maddesi
çerçevesinde Bankalarca kredi müşterilerinden alınması zorunlu belgeleri
toplama yükümlülüğü 1/1/2022 tarihi itibarıyla
başlar.”
MADDE 11
– Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
MADDE 12 –
Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı
yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete'nin
Tarihi
Sayısı
1/11/2006
26333
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin
Yayımlandığı Resmî Gazete'nin
Tarihi
Sayısı
1-
2/2/2007
26422
2-
12/11/2008
27052
3-
12/11/2009
27404
4-
30/7/2010
27657
5-
30/4/2013
28633
6-
11/7/2013
28704
7-
31/12/2013
28868
8-
25/11/2015
29543
9-
27/9/2016
29840
10-
14/12/2016
29918
11-
12/12/2017
30268
12-
7/6/2018
30444
13-
15/8/2018
30510
14-
27/11/2018
30608
15-
25/1/2019
30666
16-
10/2/2019
30682
17-
19/2/2019
30691
18-
26/2/2019
30698
19-
16/8/2019
30860
20-
14/1/2020
31008