Anayasa Mahkemesinin 7/10/2021 Tarihli ve 2018/35626 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-12-29

29 Aralık 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31704
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNÇİ BÖLÜM 
KARAR 
ELÍF DEMİRKAYA VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2018/35626Karar Taribi : 7/10/2021
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Çağlar ÖNCEL Başvurucular : 1. Zeynepnur DEMiRKAYA 2. Elif DEMİRKAYA 3. Elvan DEMİRKAYA 4. Erol DEMİRKAYA Başvurucular Vekili : Av. Emel ERBAŞI 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1.Başvuru, idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan zararların tazmin edilmemesi nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığının korunması hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 7/12/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5.Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanhığına gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
8.Birinci başvurucu, ikinci ve üçüncü başvurucunun müşterek çocuğu; dördüncübaşvurucu ise başvuruya konu kazanın gerçekleştiği aracın sahibi ve şoförüdür. Bu araçta bulunan birinci başvurucu 30/6/2015 tarihi saat 20.12'de gerçekleşen trafik kazasında yaralanmiştir.

9. Olay tarihinde düzenlenen Kaza Tespit Tutanağı'na göre kaza, yolda 140 cm uzunluğunda, 80 cm genişliğinde ve 10 cm derinliğinde çukur bulunması nedeniyle aracın bu çukura girerek savrulup takla atması sonucu gerçekleşmiştir. Anılan tutanakta; kazanın meydana gelmesinde yolun bakim ve onarımından sorumlu Ankara Büyükşehir Belediyesinin (İdare) yolda oluşan çukuru kapatmaması ve kaza yerinin etrafina uyarı işareti koymamasınedeniyle birinci derece kusurlu olduğu, aracı kullanan başvurucunun kusuru olmadığıyönündeki tespite yer veriłmiştir.

10. Balâ Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) tarafından dördüncü başvurucu hakkında taksirle yaralama suçu nedeniyle soruşturma yapıłmışolup 14/7/2015tarihinde kovuşturmaya yer ołmadığı karan verilmiştir. Kararın gerekçesinde; tutanakta, dördüncübaşvurucunun hız ayarlama kuralını ihlal etmesi nedeniyle birinci derece tali kusurłu olduğu ancak kazada yaralanan mağdurların bu kişiden şikâyetçi olmadıkları belirtilmiştir.
11. 15/7/2016 tarihinde başvurucular vekili tarafindan Ankara 1. Ídare Mahkemesinde (Mahkeme) İdare aleyhinde tam yargı davası açılmıştır. Dava dilekçesinde;trafik kazasının Ídarenin hizmet kusuru nedeniyle meydana geldiği, kaza sonucunda birinci başvurucunun sol kolunun kırıldığı ve piyasa değeri yaklaşık 12.500 TL olan aracın hurda häline gelerek 2.500 TL bedelle satılabildiği belirtilmiştir. Dilekçede; anılan sebeplerle birinei başvurucu yönünden 10.000 TL manevi tazminat, dördüncü başvurucu yönünden ise 10.00o TL maddi tazminat ödenmesine karar verilmesi talep edilmiştir.
12. İdare vekili tarafindan verilen cevap dilekçesinde; kazanın gerçekleştiği yerin yakımında bulunan maden ocakları nedeniyle ağır tonajlı araçların bu yolu sıklıkla kullandığı,Büyükşehir Belediyesinin sınırlarının geniş ołması nedeniyle yoldaki hasarın kısa sürede onarılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. Anılan dilekçede aynca aracı kullanan başvurucunun hız sınırına uymadığının düşünüldüğü zira bu hız siımırına uygun şekilde araçkullanılması hâlinde söz konusu kazanın yaşanmasını mümkün olmadığı ifade ediłmiştir.
13. Mahkeme 26/3/2018 tarihinde maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin kismen kabulü ile 7.500 TL manevi tazminatin Idareden alınarak birinci başvurucuya verilmesine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; kazalı aracın 19/10/2015tarihli satış sözleşmesine konu bedelinin 7.000 TL olduğu, 2013 yıh Ocak ayına ilişkin kasko değerinin ise 6.750 TL olduğu belirtilerek maddi tazminat talebinin bukuki şartlarımn bulunmadığıbelirtilmiştir. Anılan kararda; birinei başvurucuhakkındakiadliraporlarda kolunun kırıldığının belirlenmesi, yaşının küçük olması ve kaza sonucunda yaşadığı ızdırabın giderilmesi amacıyla manevi tazminat talebinin kısmen kabul edildiği belirtilmiştir.
14. Başvurucular vekili ve İdare tarafindan bu karara karşı kanun yoluna müracaat edilmiştir. Başvurucular vekilinin istinaf dilekçesinde; Mahkeme tarafindan Idarenin ağır kusurlu olduğunun belirlenmesi ile kazah aracın olayın öncesindeki ve sonrasındaki piyasa 

değerinin tespit edilmesini sağlamak amacıyla bilirkişi incelemesi yaptırması gerektiği belirtilmiştir. Dilekçede; başvurucunun kolundaki kırığın etkilerinin devam ettiği, yaşının küçüklüğü nazara alındığında Mahkemece hükmedilen manevi tazminatın yetersiz olduğu da vurgulanmıştır. Idare vekili tarafından sunulan istinaf dilekçesinde ise Mahkemenin yeterli inceleme yapmadan ve Idarenin kusurlu olduğuna ilişkin bir tespit olmadan manevi tazminat ödenmesine karar vermiş olmasının hukuka aykıı olduğu ifade edilmiştir.
15. Ankara Bölge Idare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi (Daire) 26/9/2018 tarihli kararı ile Mahkemenin maddi tazminata ilişkin kararını onamış, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne ilişkin kararını kaldırarak davanın bu talep yönünden de reddine karar vermiştir. Karar gerekçesinde tutanağa atıfla kazaya konu aracın istiap haddinin beş kişi olduğu, buna karşın olay sırasında bu araçta dokuz kişi bulunduğu, aracın fennî muayene tarihinin 1/2/2014 tarihinde sona erdiği, araçta çocuklar için gerekli emniyet tedbirlerine uyulup uyułmadığının belirlenemediğiifade edilmiştir, Kararda, kazanın anılan sebeplerle gerçekleştiği belirtilerek dördüncü başvurucunun kusurlu olduğu sonucuna varıldığıvurgulanmıştır.

16.Nihai karar 7/11/2018 tarihinde başvurucular vekiline tebliğ edilmiştir.
17.Başvurucular 7/12/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
18. 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayıh İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2.maddesinin (1) numaralı fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
“Idari dava türleri şunlardır:
b) Idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafindan açılan tam yargı davaları

":.

19. 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesinin birinei fikrası şöyledir:
"Kusurlu ve hukuka aykırı bir fille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür."
20.6098 sayılı Kanun'un 56. maddesi şöyledir:
"Häkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir 

Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir."

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
21. Anayasa Mahkemesinin 7/10/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların İddiaları
22. Başvurucular vekili; İdarenin kusurlu eyłemi sonucunda birinci başvurucunun kolunda kırık oluşacak şekilde yaralandığını, bu sebeple manevi zarara uğradığını, ayrıca kazaya konu aracın hurda hâline geldiğini belirtmiştir. Tutanakta; yaşanan kazanın yolda bułunan çukurdan kaynaklandığı ifade edilmesine karşın Mahkemenin keşif ve bilirkişi incelemesi olmadan karar verdiği, aracın gerçek değerinin araştırılmadığı vurgulanarak kişinin maddi ve manevi varlığını korunması hakkının ihlal edildiği ileri sürüłmüştür.
B. Değerlendirme 
23. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıkhı 17. maddesinin ilgili kısmı şöyłedir:
"Herkes, …., maddî ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir."
24. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, §16). Başvurucuların iddialarının Özünün Idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan zararların tazmin edilmemesine ilişkin olduğu anlaşıldığından başvuru bir bütün hâlinde Anayasa'nın 17.maddesinin bitincifikrasında düzenlenen kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı kapsamında incelenmiştir.(benzer yöndeki değerlendirme için bkz. Fatma Kıhç ve İbrahim Haldız, B. No: 2017/37387,21/4/2021, § 17)

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
a. İkinci ve Üçüncü Başvurucular Yönünden 
25.Anayasa'nın 148. maddesinin (3) numaralı fikrası şöyledir:
“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden. Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir ..."
26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 46. maddesine göre Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunułması için başvuruya konu edilen ve ihlale yol açtığı ileri sürülen kamu gücü eylem veya işleminden ya da ihmalinden dolayı başvurucunun kişisei olarak ve doğrudan etkilenmişolması gerekir (Onur Doğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014, §§ 42-45).
27. Somut olayda ikinci ve üçüncü başvurucuların maruz kaldıklarını ileri sürdükleri ihmal iddiasına konu olaydan kişisel olarak etkilendiklerini ortaya koyamadıklarıanlaşılmıştır. Bu nedenle ikinci ve üçüncü başvurucuların mağdur sıfatlarının bulunduğu söylenemez.


28. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabuł edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabuledilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Birinci ve Dördüncü Başvurucular Yönünden 
29. Açıkça dayanaktan yoksun ołmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşıldığından birinci ve dördüncübaşvurucular yönünden kişinin maddi ve manevi varlığının korunması hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yõnünden 
a. Genel İlkeler 
30. Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasında herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu belirtilmektedir. Bu kapsamda anılan Anayasa hükmü ile kişinin maddi ve manevi varlığının bütünlüğü gerek kamusal yetkilerle donatılmış kişileringerekse özel kişilerin müdahalelerine karşı güvence altına alınmıştır (Özkan $en, B. No: 2012/791, 7/1 1/2013, § 40; Fatma Kılıç ve İbrahim Haldız, § 31).
31. Maddi ve manevi varlığın korunması hakkı öncelikle devletin kişilerin maddi ve manevi varlığına keyfī olarak müdahale etmemesini gerektirir. Anayasa'nın 17. maddesinde düzenlenen maddi ve manevi varlığı koruma ve geliştirme hakkı Anayasa'nın 5. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde devlete, ayrıca vücut ve ruh bütünlüğüne yönelen saldırılar, tıbbi müdahaleler, şeref ve itibara yönelik haksız eylemler karşısında kişilerin maddi ve manevi varlığını etkili biçimde koruma şeklinde pozitif ödevler yükler (Adnan Oktar (3), B. No:2013/1123, 2/10/2013, § 32; Fatma Kilıç ve Ibrahim Haldız, § 32).
32. Devletin kişilerin maddi ve manevi varlıklarına yapılan müdahaleler bakımından söz konusu pozitif yükümlülüğü müdahalelere karşı etkili mekanizmalar kurmak,bu kapsamda gerekli usule ilişkin güvenceleri sunan yargısal prosedürleri sağlamak ve bu suretle yargısal ve idari makamların bireylerin idareyle ve özel kişilerle olan uyuşmazlıklarında etkili ve adil bir karar vermesini temin etmek sorumluluğunu da içermektedir (Hüdayi Ercoşkun, B. No: 2013/6235, 10/3/2016, § 94; Fatma Kılıç ve Ibrahim Haldız, § 33).

33. Etkili yargısal koruma sağlamada mağdurların kendi inisiyatifleri ile hukuk veya idare mahkemesinde açtikları dava yollarının sadece hukuken mevcut bulunması yeterli olmayıp bu yolun uygulamada filen de etkili olması ve başvurulan makamın ihlał iddiasının özünü ele alma yetkisine sahip bulunması gereklidir. Başvuru yolunun ancak bir hak ihlali iddiasını önleyebilmesi, devam etmekteyse sonlandırabilmesi veya sona ermiş bir hak ihlalini karara bağlayabiłmesi ve bunun için uygun bir giderim sunabilmesi hâlinde etkililiğinden söz etmek mümkün olabilir (Tahir Canan, § 26; Filiz Aka, B. No: 2013/8365, 10/6/2015, § 39;Fatma Kılıç ve İbrahim Haldız, § 34).

34. Ayrıca kişilerin vücut bütünlüğüne yapılan bir eylemden doğan zararlara yönelik etkili bir tazminin sağlanamadıği, bu çerçevede devletin Anayasa'nın 17.maddesinden doğankoruma yükümlülüğünüyerinegetirmediğidurumlarda kişinin vücut bütünlüğünün korunduğundan söz edilemez (Özkan Şen, § 40; Yasin Çıldır, B. No:2013/8147, 14/4/2016, § 37; Fatma Kılıç ve İbrahim Haldız, § 35).

35. Diğer taraftan bu yöndeki pozitif yükümlülüğünün sonuç yükümlülüğü değil uygun araçların kullanılması yükümlülüğünü ifade ettiğini hatırlatmak gerekir. Uygun araçların kullanıłması yükümlülüğü, her davada başarılı ołunması veya mağdurların olaylarla ilgili beyanlarıyla bağdaşan bir sonuca varılması gerektiği anlamına gelmemektedir. Bununla beraber kural olarak dava, olayın gerçekleştiği koşulları belirleyecek ve iddiaların doğruluğunun kanıtlanması hâlinde sorumlularının tespit edilerek uygun telafiimkânlarınısağlayacak nitelikte olmalıdır (Nail Artuç, B. No: 2013/2839, 3/4/2014, § 45; Hilmi Düzgüner, B. No: 2014/9690, 11/5/2017, § 50; Fatma Kıliıç ve İbrahim Haldız, § 36).
36. Maddi ve manevi varlığı koruma hakkı kapsamında hukuki sorumluluğu ortaya koymak adına adli ve idari yargıda açılacak tazminat davalarının makul derecede dikkatli ve özenli inceleme şartını yerine getirmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tür olaylara ilişkin yürüttükleri yargıłamalarda Anayasa'nın 17. maddesinin gerektirdiği seviyede derinlik ve özenle bir inceleme yapıp yapmadıklarının ya da ne ölçüde yaptıklarının da Anayasa Mahkemesi tarafindan değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira derece mahkemeleri tarafindan bu konuda gösterilecek hassasiyet, yürürlükteki yargı sisteminin daha sonra ortaya çıkabilecek benzer hak ihlallerinin önlenmesinde sahip olduğu önemli rolün zarar görmesine engel olacaktır (Yasin Çildır, § 57; Tevfik Gayretli, B. No: 2014/18266, 25/1/2018, § 32;Fatma Kılıç ve İbrahim Haldız, § 37).

b. İlkelerin Olaya Uygulanması
37. Somut olayda başvurucuların iddialarının İdarenin hizmet kusuru nedeniyle mađdi ve manevi zarara uğramalarına rağmen tam yargı davasında eksik ve yetersiz inceleme yapılarak davanın reddedilmesine ilişkin olduğu görülmüştür.

38. llgili mevzuatta bedensel bütünlüğün zedelenmesi durumunda olayın özelliklerine göre maddi ve manevi tazminata hükmedilebileceği açıkça düzenlenmiştir (bkz.§§18-20). Maddi tazminat idari eylem ve işlem nedeniyle kişilerin uğradığı maddi zararlarının tazminini sağlarken manevi tazminat aynı işlem veya eylemden dolayı kişinin çektiği izdırabın, elemin yarattığı manevi yıpranmanın hafifletilmesi ve tazmini amacına hizmet etmektedir. Kişinin idarenin işlem ve eylemlerinden kaynaklanan hem maddi hem de manevi zararlarının tazmininin mevzuatta düzenlenmesinin devletin kişilerin maddi ve manevi varhğını etkili biçimde koruma yükümlülüğünün gereği olduğu söylenebilir. Öte yandan somut olayın özelliklerine göre tazminata hükmetmek ve tazminatın nasıl hesaplanacağı konusu hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin bir mesele olarak derece mahkemelerinin takdirindedir. Bariz takdir hatası veya keyfilik içermedikçe Anayasa Mahkemesinin derece mahkemesinin bu takdirine müdahale etmesi uygun değildir (Fatma Kihç ve İbrahim Haldız, § 39}.

39. Somut olayda derece mahkemeleri tarafindan tutanağın incelenmesi suretiyle trafik kazasının dördüncü başvurucunun kusuru sebebiyle meydana geldiği sonucuna varılmış, bu nedenle başvurucuların maddi ve manevi tazminat talepleri reddedilmiştir (bkz.§§ 13-15). Karara konu tutanakta bu kazanın İdarenin sorumluluk alanındaki yo! üzerinde yer alan çukur sebebiyle gerçekleştiğine ve aracı kulłanan başvurucunun kusurunun bulunmadığıyõnünde tespit yapılmış; bunun yanında araçta bulunan kişi sayısı ve fennî muayene tarihine ilişkin bilgilere yer verilmiştir.

40. Bununla birlikte derece mahkemelerinin gerekçesinde bu tutanakta yer alan fennî muayene tarihi ve araçta bulunan kişi sayısına ilişkin bilgilere itibar edilmesine karşın aynı tutanakta yer alan ve yolda bulunan çukura ilişkin tespitlere neden itibar edilmediğine 

dair bir açıklamaya yer verilmemiştir. Derece mahkemeleri, bu sonuca ulaşırken çözümüteknik bir mesele teşkil eden kusur tespiti ile ilgili olarak hangi nedenle bilirkişi deliline müracaat etmediğine dair bir gerekçeye de yer vermemiştir.

41. Bunun yanında başvurucular, söz konusu kazanın yolda bułunan çukur nedeniyle yaşandığını, İdarenin bu çukurun etrafına hiçbir uyarı levhası koymadığını ve gereken önlemleri almadığını ileri sürmüştür. Başvurucuların bu iddiasını dava dilekçesinde ileri sürdüğü ancak derece mahkemelerinin kararında bu konuyla ilgili hiçbir gerekçeye yer vermediği gözetildiğinde anılan iddianın yargılama makamları tarafından karşılanmadığıanlaşıłmaktadır. Öte yandan başvurucułarın istinaf dilekçesinde kazalı aracın gerçek değerinin belirlenmesi için bilirkişi raporu alınması gerektiği, kasko değerlerinin piyasa değerini göstermediği yönündeki iddialarının da derece mahkemeleri tarafından tartışılmadığıgörülmektedir.

42. Sonuç olarak İdarenin kazanın yaşandığı yerde bulunan çukuru zamanında onarmadığı ve tehlike yaşanmaması adına gereken emniyet tedbirlerini almadığı, kazalıaracın hurda hâline gelmesi nedeniyle maddi zarara uğradıkları iddiaları yönünden mahkeme kararlarında konuyla ilgili ve yeterli bir gerekçe ortaya konulmadığı anlaşılmaktadır. Üstelik başvurucuların belirtilen iddia ve şikâyetleri, yargılamanın sonucuna doğrudan etki edebilecek mahiyettedir. Dolayısıylayargısal makamlarca bu değerlendirmelerin yapılmaması nedeniyłe kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi hakkıbakımından kamu makamlannın pozitif yükümlülüklerini yerine getirmedikleri kanaatine varilmiştir.

43. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığının korunması hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
44. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hälinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir ..

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapımasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakia yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
45. Başvurucular, yargılamanın yenilenmesini istemiş ve 50.000 TL tazminat talebinde bulunmuştur.

46. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal 

kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal ediłmesiyle sonuçlanacağıa işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
47. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural,mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağiamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan,§§ 55,57).

48. İhialin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediğidurumlarda Anayasa Mahkemesi 6216sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgilimahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

49. İncelenen başvuruda, maddi ve manevi zararların giderimi konusunda Anayasa'nın 17. maddesi bağlamında özenli bir yargılama yapılmaması nedeniyle ihlalin doğrudan derece mahkemelerinin kararlarından kaynaklandığı anlaşılmıştır.
50. Bu durumda kişinin maddi ve manevi varlığın korunması hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılmasıgereken iş, yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini iblal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun şekilde yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karariın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

51. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar verilmesinin yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

52. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet üeretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargılama giderinin birinci ve dördüncü başvurueulara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.


VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. İkinci ve üçüncü başvurucular yönünden, kişinin maddi ve manevi varlığının korunması hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Birinci ve dördüncü başvurucular yönünden, kişinin maddi ve manevi varlığının korunması hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDiLEBiLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasında güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının İHLAL EDİLDİĠÍNE,
C. Kararın bir örneğinin kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapıłmak üzere Ankara 1.Ídare Mahkemesine (E.2016/2951, K.2018/662) GÖNDERiLMESiNE,
D.Başvurucuların tazminat taleplerinin REDDiNE,
E. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TL yargılama giderinin birinci ve dördüncü başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanbğına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin bilgi için Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesine (E.2018/847, K.2018/949) ve Adalet Bakanlığina GÖNDERİLMESÍNE 7/10/2021tarihinde OYBİRLİĞiYLE karar verildi.