Anayasa Mahkemesinin 15/9/2020 Tarihli ve 2016/11722 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2021-01-08

8 Ocak 2021 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31358
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
BARIŞ KOÇ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2016/11722Karar Taribi :15/9/2020
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mūmtaz AKINCI M. Emin KUZ Yıldız SEFERINOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Selçuk KILIÇBaşvurucu : Brış KOÇ
L BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu olan başvurucunun sıralı amirlerine verdiği dilekçe dolayısıyla disiplin cezası ile cezalandırılmasının ifade Özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/6/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ōn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesininBöldm tarafindan yapımasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapıłmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirilmesine gerek görülmediğini belirtmiştir.
III, OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar Özetle şöyledir:
. Başvurucu, Tūrk Silahlı Kuvvetlerinde (TSK) piyade yüzbaşı olarak görev yapmaktadır.


9. Başvurucu, görev yaptığı komutanlıkta yürütülen nöbet hizmetlerinde bazıdüzenlemeler yapılması ve kanuna aykırı hususların yeniden gözden geçirilmesi talebiyle ūst komutanlığına 25/4/2016 tarihli dilekçe ile başvuruda bulunmuştur. Başvuru içeriğinin bir kısmı şöyledir:
“…4. Bu kapsamda bölük komuanı olduğum …. Klığının konuşlu olduğu … kaşlasında icra edilen nöbetçi amirlik vazifesi ile ilgili taleplerim müteakip maddelerde sunulmuştur.
5. Iç Hz. K. Md.76 nöbet hizmetlerintn beili bir stra ile yūrütülmesi hükmünügetirmiştir. Fakat nōbet tutuğumuz nōbetçi amirliği grubunda eşit sayda nōber tutmayan personel mevcuttur. Iç Hz. K. Md.77 nöbet hizmetlerinin bir talimat ile yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir. Birliğimizde nöbetler talbmat ve emirlere atfen yürütülmektedir.Talimat ve emirler de ise diğerlertne göre eksik saynda nöbet tutan personele ülşkin herhangi bir bilgi bulunmamakiadur.

6. Iç. Hz. Yönetmeliği Md 382'de nöbetin belirli bir sura ile tutulması gerekiğini belirtmektedir. Aynı madde nöbet hizmetlerinden muaf tuulması gereken personeli de beltrtmiştir. Maddelerde yazıı hususlor yeterince açık olup, personele eksik nöbet yazılmasına ilişkin bir bildirim mevcu değildtr. Ayrıca Md.415-416'da nōbetçi amiri olarak kimlerin nöbet tutabileceğı açıklanmıştır.

7. Bu kopsamda istek ve taleplerim şunlardır;
a. Nóbet tutmakda mükellef ve nöbetçi amiri olarak nōbet tutması gereken tüm birlik personeltne eşit sayida nöbet yazumast; aldığı ilave górevler, ilgi (a,b) mevzuat dişında kalan personele hangi şartlarda nöbet yazılmayacak ise yaymnlanacak bir talimat ile esasa bağlanması;
b. …. K.lığında görevli alan ve aynı zamanda hudutta takvhye, vekalet, pusu vb.görevleri icra eden personeltn, huduta geçirdiğt günlerin de göz önünde bulundurulması;huduta gůn geçiren personele eksik nöbet yazımasına yōnelik bir uygulama yürütülecek ise, bu personele de huduta geçirdikdert gün kadar eksik nöbet yazımasi;
c. Kantin Başkanlığı vb. görevler nedenhyle ikiz görev yürütülen personele eşlt nöbet yazuması (bu husus düzeltiimediği sürece birliğimizde dedikoduya mahal vereceği ve uygulamanın personel arasında husumet yaratacağı kanaatindeyim.);
ç. Nöbet tutmaması gereken Merkez Korutanı, Disiplin Subayı, Sayman vb. personelin nóbet tutmamasi;
d. tlgi (c) Muhtıra hükümleri dişında kalan personele Nóbetçi Amirliği yazılmamast;bu durumdaki personel rütbesinin karşuığı gelen kadro ve nöbet grubunda görev yapması;nöbet mazereti olan üst rültbeli personeltn nöbetlerinin kademsiz personel le haber vermeksizin değiştirilmest uygulamasına son verilmest;
e. Saylar eşitlenene kadar fazla nöbett olan personele, nõbet görevi tefrik edilmemesi Komutanlık Emirlerine maruzdur.

f. Yil içerisinde Garnizon Dışı Geçici Harekat Belgesi (GDGH)'ne esas teşkil eden günler ile Hudut Takvhye görevi icra edilen gün kadar nöbet sayularına eklenti yapılması, is bu günlerin nöbet sayuma ekdenmesini talep ediyorum. Şahsıma ait 17 günlük GOGH belgesi ve müteakiben hudutia görev alınan günlere dair belge Ek-(A-B)'de sunulmuştur.

8. Yukarıda sunduğum nedenlerden dolayı, yazılı hususların irdelenmesini; bahse konu uygulamaların kamon ve yönetmeliklere göre yürütülmesinin personel moraline ve huzur ortamına katka sağlayacağını; şayet bir dūzenleme yaplıp nöbetçi amirliği 3 kişi dahi kalsa dahi adil olduğu takdirde verilecek görevlerin askerlik adabı gereği liyakat ile tarafimdan yerine getirileceğini;
Arz ederim."
10. İlgili Alay Komutanlığının (Alay Komutanlığı) 30/4/2016 tarihliyazısıyla başvurucunun dilekçesine cevap verilmiştir. Ayrıca cevap yazısıyla tebliğ edilen 29/4/2016tarihli başka bir yazı ile nöbet hizmetleri hakkında yazdığı 25/4/2016 tarihli dilekçede kuilandığı "istek ve taleplerim", "mevzuatta yeterince açık olup", "bu husus düzeltilmediği sürece birliğimizde dedikoduya mahal vereceği ve personel arasında husumet yaratacağıkanaatindeyim." şeklindeki ifadelerin askerlik adabı, askeri yazışma kuralları ve üst/amire hitap kurallar ile bağdaşmadığı gerekçesiyle başvurucunun savunması istenmiştir. Cevap yazısı şöyledir;
"I. Nöbet hizmetleri hakkanda yazdığınız 25 Nlsan 2016 tarihli dilekçentz incelenmiștir.

2. Nöbet hlzmetlerinin yürütülmestyle ilgili olarak;
α. TSK Iç Hizmet Kanununda; kualarda, kurargahlarda ve askeri kurumlarda nöbet hizmetine tabi tutulacak personelin kimler olacağı, nöbet hizmetlerinin yapılış tarzı ile şeklt ve nöbetçilere ait vazifeler talimatname ile tayin ve tesbit olunacağı.,
b. TSK 1ç Hizmet Yönetmeliğinde; nöbet hizmetine dahil edilmeyecek şekltnde sıralanan makamların yanı sıra aldığı görevin özelliği sebebiyle nöbet hizmetinden affedilenlerin de nöbet hizmetlerine dahil edilmeyebileceği,
c. K.K. Devamlı Emirler Muhtirasında; nöbet hizmetleri Iç Hlzmet Kanunu ve Yönetmeliği ile diğer llgll emir ve yönetmeliklere göre yürütüleceği, her seviyedeki komuan/kurum amiri, emniyetle ilgili tedbirleri almaktan, eksiksiz olarak uygulamaktan ve etkin bir kontrol sistemi tesis ederek emniyetin devamlılığını sağlamaktan sorumlu olduğu bellrtilmektedir.

3. Hudut birlikleri 24 saat esasına göre görev yapan ve sorumluluk alanına yayılmışhalde karakolkışlaları bulunan, buna yönelik özel tedbirler alınması gereken birlikderdir.Hudutta meydana gelen olaylara ilişkin altnan tedbirler, bölgemizde devam eden teröristle mücadele harekatı ve lcra edilen diğer görevlere ilişkin yeterli bilginizin olmadığıyazdığınız dilekçeden anlaşımaktadır.

4. Birlik komutanlarıun; görevin gerektirdiği hususlarla ilgili aldığı tedbtrler kendi yetkt ve sorumluluğundadır. Buna ilişkin verilen yazılı veya sözlü talimatların astlar tarafindan sorgulanuması sōz konusu değildtr.

5. Dilekçenizde 'istek ve taleplerim' şeklindeki ifadeleriniz, askerltk adabt, askert yazışma kuralları ve úst/amire hitap kuralları ile bağdaşmamaktadır.
6. 'İstek ve taleplerim' bölimünde belirttiğiniz hususlar, yukarıda belirtilen maddeler çerçevesinde daha ônce verilen emir ve taltmatlara gõre yürütülmeye devam edilecektir.
Rica ederim."

11. Başvurucu 4/5/2016 tarihinde savunmasını vermiştir. Söz konusu savunmanın ilgili kışmı şõyledir:
…Bahse komu dilekçe metninde geçen 'istek ve taleplerim' beyanı, vatandaş olarak hukuk devletinin temel ilkelerinden olan dilekçe hakkumı kullanma gayretimin özünüoluşturmaktadır, Muhtelif taleplerim dilekçe yazmak suretiyle istirham edilmis, en son paragrafında bir dizenleme mevzu bahsi olduğunda nöbet grubunda 3 (ūç) kişi kalınsa daht askerlik adabı gereği nöbet görevinin liyakat ile tarafimdan yerine getirileceği ifade edilmiştir.

'Mevzuatta yeterince açık olup' ibaresi, uygulamanın Yönetmelik maddelert ile detaylıbir şekilde düzenlendiğıni beyan etmek maksadıyla yazımıştır.

'Bu husus düzeltilmediği sürece birliğimizde dedikoduya mahal vereceğł ve uygulamanın personel arasında husumet yaratacağı kanaatindeyim.' cümlesi, şahsi kanaat ve öngörü mahiyetindedir. Dedikodu yapan bir personel olduğu bilgisini içermemektedir.Bunun yanında, bu dilekçeyi yazarak başkalarını çekiştirmek üzere yapılacak konuşmalara karşı olan, bir thtimal dahi olduğunda kesinlikle önlenmesi gerekaiğini düşünen ve dilekçe Ișleminin kişiye ōzel bir uygulama olmasından sebep, bu fikrimi sıralı amtrlerimle paylaşma samimiyettni gösteren bir personel olduğumun ortaya çıktığmı düşünüyorum.
Yukarıda sumulan beyanların amtrlere hitaben kullanımını veya yazılacak bir dilekçe metni içerisinde kullanımına ilişkin, ANTK-41 (Askeri Nezaket ve Terbtye Kuralları)'na ve ilan veya tebliğ olunan Protokol, Askeri Görgü ve Nezaket Kuralları metinlerine uygun olduğu düşünütmekte olup, askerlik hayatim boyunca amirlerime, üstlerime ve (astlarıma karşı dahi) nezaketstzliğım olmamıştır.

Dilekçemde yazılı taleplere ilişkin saygısızlık veyahut emir kipi içeren bir cümle kullaniması mümkün değildir. Dilekçe metninde 'taleplerim müteaktp maddelerde sunulmuştur.', 'edilmemesi Komutanlık Emirlerine maruzdur.', 'sunulmuştur.', 'Arz ederim'Kelimeleri kullanılarak, muhtelif taleplerimin olduğunu ve bu husustarın amirlerimin takdirinde olmasından mitevellit, Komutanlık Emirlerine maruz olduğuru belirtmek üzere sevgi, saygı ve nezaket kuralları dâhilinde kaleme almmıştır.

Son maddede tarafimdan dilekçenin yazılma maksadı oçıklanmıştır. Aynı maddede verilen emirlerin askerlik adabt gereği özümsenerek, liyakatle yerine getirileceğt arz edilmiştir. Katiyen emirleri sorgulamak gibi amaç taşımamaktadır.
Yazdığum dilekçe bir parçası olduğum birliğimtzi sahiplenme gayreti ile kaleme alvnmıştır. Savunmaya komu dilekçem; mensubu olduğumuz btrliğimtzin daha başarılı bir birlik olması hedefine katka sağlamak amacıyla yazılmıştır."
12. Başvurucu, savunmasınıvermesinimüteakipAlayKomutanlığının9/5/2016tarihli karanıyla üist amiri tarafiından kınama cezası ile cezalandırılmıştır. Kararın gerekçesi $õyledir:
Alay Komutanlığınca nöbet hizmetleri; TSK Iç Hlzmet Kamuru ve Yönetmeliği, K.K.Devamlı Emirler Muhtıurası ile emniyet tedbirleri kapsumında verilen yazılı ve şifahi emirler doğrultusunda düzenlenmiştir. Nöbet hizmett komusunda gerek oryantasyon eğitimlerinde gerekse toplantiarda personel bilgilendirilmis. ilgili karargah subay/astsubaylarıtarafindan personel bilgllendirilmiştir. Ttüm bunlara rağmen P.Yzb.Barış KOÇ'un gerçeği yansumayan beyanları yanında. yüzbaşı rütbesi ve bölūk komutanlığı makamında bulunan 

personele yakaşmayacak uslupla 'Istek ve taleplerim bunlar, yerine getirilmediği takdtrde dedikodu ve husumet olur vb.' ifadeler kullandığı anlaşılmakta ve sōz konusu eylem TSK Disiplin Kamunu 16'mcı maddesinin (a) fikrasında tanumlanan KINAMA cezasını gerektiren 'Amir veya üste nezaketsizlik' disiplinsizliğine temas etmektedir."
13. Başvurucunun anılan cezanın iptal edilmesi talebiyle bir tist amirine yaptığıitiraz, ilgili Tugay Komutanlığının 22/S/2016 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Karar gerekçesi şöyledir:
“3. Personel tarafindan verilen itiraz dilekçesinde, savunmasıa konu olan dilekçe metni içertsinde askeri nezaket ve terbiye kuralları çerçevesinde hilafinda bulunduğu hususlara illşkin detaylı ve açık bir hüküm bulunmadığı ve savunma hakkanı kasıtlayıcı btr tşlem yürütüldüğü tfade edilmiştir.

4. Itiraz dilekçesinde beltrtilen iddiaların, yapilan disiplin soruşturması kapsamında alınan ifadeler ve tutanaklar karşısında doğru olduğumun kabulü mimkün olmamast nedeniyle, disiplin cezasına konu filin gerçekdeştiğine kanaat getirilmiş ve verilen disiplin cezasının hukuka uygun olması nedentyle itirazın reddine karar verilmiştir.."
14. Başvurucu, anılan kınama cezasına karşı 31/1/2013 tarihli ve 6413 sayıl Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu uyarınca mahkemeye başvurma hakkı olmadığınıbelirtmektedir.

15.Başvurucu 17/6/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
TV.İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
16. 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu'nun "Şikayetler" kenar başhklı 26. maddesi şöyledir:
"Her asker, gerek hizmele ve gerek zati lşlerine ait kamun ve nizamların kendisine vermiş olduğu hak ve salahiyetler her hangi bir surette haksız olarak thlal ediltrse veya thlal edildiğini zannederse şikâyet etmek hakkanı haizdir."
17.211 sayılı Kanun'un 27, maddesi şöyledir:
“Şikáyet sõz veya yazı ile en yakın amire yapılır. Eğer bu amtrden ștkâyet olunacaksa bir derece üstündeki amire yapıir. Ve bunun gibi her şikäyet edilen amir geçilir. Sözle yapulan șikâyetler bir zabula tesbit olumur."
[8.211 sayılı Kanun'un 29. maddesi şōyledir:
Şikáyet reddedildiği takdtrde. ştkâyeıçiye bu yüzden ceza verilmez. Ancak şikâyet ederken şikáyetçi bir suç işlemiş veya bir disiplin tecavizünde bulunmuşsa ayrıca mesul olur."
19. 6413 sayılı Kanun'un "Disiplin cezaları" kenar başlıkh 11. maddesinin (2)numaralı fikrası şöyledir:

"Uyarma, kanama, hizmete kasmi süreli devam ve ayliktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafindan; hizmet yerini terk etmeme ve oda hapsi cezaları disiplin kurulları ve disiplin amirleri tarafından: Silahlı Kuvvetlerden ayprma cezası yüksek disiplin kurullarıtarafindan verilir."
20. 6413 sayılı Kanun'un "Kınama cezasıı gerektiren disiplinsizlikler" kenar başlıklı 16. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi şöyledir:
“Kıama cezasıı gerekatren disiplinsizlikler şunlardır:
a) Amir veya üste nezaketsizlik: Hizmette veya hizmete ilişkin hällerde amir veya üste karşı saygısızlik teşkil edecek nitelikae olmayan ancak askeri nezaket, protokol ve terbiye kurallarına aykırılık teşkil eden fillerde bulunmaktır. Askeri nezaket, protokol ve terbiye kurallarının astlara veya maiyete önceden ilan veya tebliğ olunması veya bu disiplinsizliği yapan kiştnin makam ve rütbesi itibarıyla bu kuralları biliyor olması gerektiğinin objekatf olarak kabul görmesi hálinde disiplin cezası verilebilir."
21. 6413 sayılı Kanun'un "Yargı denetimi kenar başlıklı 43. maddesinin (1)numaralı fikrası şöyledir:
"Yüksek dlstplin kurulları tarafindan verilen Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezaları ile subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafindan barış zamanında verilmiş olan aylikdan kesme, hizmet yerini terk etmeme ve oda hapsi cezalarına karşı Askeri Yüksek ldare Mahkemesinde iptal davast açılabilir."
B. Uluslararası Hukuk 
22. Asker kişinin ifade özgürlüğü hakkında uluslararası hukuk kaynakları için bkz Adem Talas {GK], B. No: 2014/12143, 16/11/2017, §§ 2I-23; Engin Kabadaş, B. No:2014/18587, 6/7/2017, § 19.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
23.Mahkemenin 15/9/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dūşÜnüldü:
A.6413 Sayılı Kanun'un 16. Maddesinin Birinci Fıkrasıı (a) Bendinin Îptal Edilmesi Gerektiğine İlişkin İddta 

I. Başvurucunun İddiaları
24. Başvurucu 6413 sayılı Kanun'un 16. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinin Anayasa'ya aykinı olduğunu iddia ederek iptalini talep etmiştir.

2. Değerlendirme 
25. 30/3/201 1 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un45.maddesinin (3)numaralı fikrasında yasama işlemleri ile dÜzenleyici idari işlemlerin doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamayacağıdüzenlenmiştir. Bir yasama işleminin temel hak ve özgürlüğtin ihlaline neden olmasıdurumunda doğrudan yasama işlemi aleyhine değil ancakyasama işleminin uygulanmast mahiyetindeki işlem, eylem ve ihmallere karşı bireysel başvuru yapılabilir (Süleyman Erte, B.No: 2013/469, 16/4/2013, § 17; Serkan Acar, B. No: 2013/1613, 2/10/2013, § 37).

26. Somut olayda başvurucu, yasama işlemlerinin Anayasa'ya aykıı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği iddiasıyla bireysel başvuruda bułunmuştur. Bireysel başvuru kapsamında,yasama işlemlerinin doğrudan ve soyut olarak Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvuru yapılamaz.

27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizinkonu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B.İfade Özgürlüğünün İhlal Edildiğine İlşskin İddia 
1. Başvorucunan İddiaları
28. Başvurucu; dilekçe bakkını kullanması nedeniyle cezalandırıldığını, dilekçesine verilen cevap yazısı ile savunma istem yazısını aynı gün tarafina tebliğ edildiğini, yazlısavunmasındaki hususların gözőnüne alınmakşızın haksız yere cezalandırldığı belirtmiştir.Ayrıca hangi protokol kuralına hilafen hareket ettiğine dair bilgi veriłmeden disiplin cezasıile cezalandırıldığını ve mevzuatta yazılı olmayan bir kural meydana getirilerek yasal dayanaktan yoksun bir cezalandırma işlemi uygulandığım ifade etmiştir. Başvurucu;hakkında verilen kınama cezasının Anayasa'nın 36. maddesinde tanımlanan hak arama hürriyetine, 38. maddesinde tanımlanan suçta ve cezada kanunilik ilkesine, 40. maddesinde tanımlanan yetkili makamlara başvurma hakkına ve 74. maddesinde düzenlenen dilekçe ve bilgi edinņe hakkına aykırı olduğunu ileri sūrmūştür.

2. Değerlendirme 
29. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifīni kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun ōne sürdüğü şikâyetlerin tümünün ifade özgüriūğü kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
30. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Düşünceyf açıklama ve yayma hürriyeti" kenar başlıklı 26. maddesinin ilgili kısmı şõyledir:
“Herkes, dūşnce ve kanaatlerini sōz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hurriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar...
Bu húrrtyetlerin kullanulmast, ... kamu dizeni, .. . amaçlariyla sınırlanabiltr.
Dūşünceyi açıkdama ve yayma hürriyetinin kullanılmasıda uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunta düzentenir."
a.Kabul Edilebilirlik Yönünden 
31, 6216 sayılt Kanun'un 45, maddesinin (2) numaralı fikrası şōyledir:
“Ihlale neden olduğu ileri sūrülen işlem, eylem ya da ihmal için kamunda öngörülmūşidari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan ōnce tūketilmtșolması gerekir."

32. Anılan Kanun hükmüı uyarınca Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulabilmesi için ihlale neden olduğu iddia edilen işlem veya eylem için öngörülen idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tūketilmiş olması gerekir. Bireysel başvurunun ikincil nitelikte bir hak arama yolu olması nedeniyle asıl olan hak ve özgüriüklere kamu otoritelerince saygı gösterilmesi ve olası bir ihlal durumunda bunun idari ve/veya yargısal olağan yollarla gideriimesidir. Bu nedenle bireysel başvuru yoluna ancak kanunda öngörülen olağan yollar tüketilmesinerağmen ihlalin ortadan kaldırlamadığıdurumlarda gidilebilir (Murat Narman, B. No: 2012/1137, 2/7/2013, § 27).

33. Somut olayda başvurucu, disiplin amiri tarafindan kınama disiplin cezası ile cezalandırılmıştır.

34. 6413 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca kınama cezasi, yargı denetimine başvurułabilecek ve iptal davası açılabilecek disiplin cezaları arasında yer almamaktadır. Bu nedenle başvuru tarihi itibarıyla başvurucunun mağduriyetini giderebilecek nitelikte tüketilmesi gereken bir başvuru yolunun bulunmadığı açıktır.

35. Başvurucunun iddialarının dayanaktan yoksun olmadığı, başka bir kabul edilemezlik nedeni de bulunmadığından ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianıkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden 
I. Müdahalenin Varlığı
36. Başvurucu, yūzbaşı olarak görev yaptığı TSK'daki bazı uygulamalara ilişkin olarak yazdığı şikâyet dilekçesi nedemiyle kınama cezası almıştır. Dolayısıyla başvurucunun șikāyetlerini dile getirmesi nedeniyle disiplin cezası alması ifade Özgürlöğüne yönelik bir mūdahale olarak kabul edilmelidir.

i.Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
37. Yukarida anslan müdahale, Anayasa'nın 13.maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı mūddetçe Anayasa'nın 26. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Anayasa'nın [3, maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, …. yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde beltrtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınvrlanabltr. Bu sınvrlamalar, …. demokratik toplum düzeninin …. gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
38. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanunlar tarafindan Öngörüfme, Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullarını sağlayıp sağlamadığının belirlenmesi gerekir.

(1) Kanunflik 
39.6413 sayılı Kanun'un 16. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinin kamunilik öIçūtūnā karşıladığı sonucuna varılmıştır,

(2) Meşru Amaç
40. Başvurucunun gōreviyle ilgili konularda sıralt amirine yazdığı şikâyet dilekçesinde takındığı üslup ve kuflandiğıifadeler nedeniyle verilen disiplin cezasının Anayasa'nın 26,maddesinin ikinci fikrasında sayıan kamu düzeninin sağlanması meşru amacını taşıdığı sonucuna variılmıştır.

(3)Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk 
(a) Genel İlkeler 
(i)Demokratik Toplomda İfade Özgürläğūnün Önemi 
41. Anayasa Mahkemesi ifade Özgürlūğū bağlamında demokratik toplum dūzeninin gerekleri ifadesinden ne anlaşılması gerektiğini daha önce pek çok kez açıklamıştır. İfade özgürlüğü kişinin haber ve bilgilere, başkalarının fikirlerine serbestçe ułaşabilmesi, düşünce ve kanaatlerinden dolayı kınanamaması ve bunları tek başına veya başkalartıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, başkalarina aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamına gelir. Çoğunluğa mubalif olanlar da dâhil olmak Üzere düştncelerin her türlo araçla açıklanmasi, açıklanan düştınceye paydaş sağlanmasi, dūşünceyi gerçekleştirme ve gerçekleştirme konusunda başkalarını ikna etme çabaları ve bu çabaların hoşgörüyle karşılanması çoğulcu demokratik dūzenin gereklerindendir. Dolayısıyla toplumsal ve siyasal çoğulculuğu sağlamak, her türlü düşüncenin barışçıl bir şekilde ve serbestçe ifadesine bağlıdır. Bu itibarla düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğü demokrasinin işleyişi için yaşamsal Önemdedir (Bektr Coșkun[GK}, B. No: 2014/12151, 4/6/2015, §§ 33-35;Mehmei Ali Aydın [GK], B. No; 2013/9343, 4/6/2015, §§ 42, 43; Tansel Çōlaşan, B. No:2014/6128, 7/7/2015, §§ 35-38).

(if)Müdahalenin Demokratik Toplam Dützenmin Gereklerine Uygun Olması
42. Temel hak ve Özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacıkarşılaması ve orantılı bir müdahale olması gerekir. Açıktır ki bu başlık altındaki değerlendirme, sınırlamanın amacı ile bu amacı gerçekleştirmek üzere başvurulan araçarasındaki ilişki Özerinde temellenen ölçülolok ilkesinden bağımstz yaptlamaz.ÇünküAnayasa'nın13. maddesinde "demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olmama" ve "olçülülūk īlkesine aykırı olmama" biçiminde iki ayrı kritere yer verilmiş olmakla birlikte bu iki kriter bir btitünün parçaları olup aralarında sıkı bir ilişki vardır (Bekir Coşkun,§§53-55;Mehmet Ali Aydn, §§ 70-72; AYM, E.2018/69, K.2018/47, 3/5/2018, § 15; AYM,E.2017/130, K.2017/165, 29/11/2017, § 18).

43.Ifade özgürlüğü ūzerindeki sınırlamanın demokratik bir toplumda zorlayıcı bir toplumsal ihtiyacın karşılanması amacına yōnelik ve istisnai nitelikte olması gerekir.Müdahaleyi oluşturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığının kabul edilebilmesi için amaca ulaşmaya elverişli olması, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif Önlem olarak kendisini göstermesi gerekmcktedir. Amaca ulaşmaya yardımcı ołmayan veya ulaşılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde ağır olan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığı sðylenemeyecektir (bazı farklılıklarla birlikte bkz. Bekir Coşkun, § 51; Mehmet Ali Aydın, § 68; Tansel Çölaşan, § 51).


44. Anayasa Mahkemesinin bir görevi de bireylerin fikirlerini ifade özgürlüğüyoluyla ifade etme haklar ile Anayasa'nın 26. maddesinin ikinci fikrasında belirtilen meşru amaçlar arasında adil bir dengenin sağlanıp sağlanamadığını denetlemektir. Meşru amaçların bir olayda varltğının hakkı ortadan kaldirmadığı vurgulanmalıdır. Önemli olan bu meşru amaçla hak arasında olayın şartları içinde bir denge kurmaktır (Bekir Coşkun, §§ 44, 47, 48;Hakan Yiğit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, §§ 58, 61, 66).

45. Orantılılık ise sınırlamayla utaşılmak istenen amaçile başvurulan smrlama tedbiri arasında aşınbir dengesizlikbulunmamasına işaret etmektedir. Diğer bir ifadeyle orantılılık, bireyin hakkı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amacı başkalarının haklarını korumak ise diğer bireylerin hak ve menfaatleri arasında adil bir dengenin kurulmasına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakkın sahibine terazinin diğer kefesinde bulunan kamu inenfaati veya diğer bireylerin menfaatine nazaran açıkça orantısız bir külfet yüklendiğinin tespiti hâlinde orantılılık ilkesi yönünden bir sorunun varlığından söz edilebilir. Kamu gücünü kullanan organların dūşüncelerin açtklanmasına ve yayılmasına müdahale ederken ifade özgürlüğünün kullanılmasından kaynaklanan yarardan daha ağır basan, korunması gereken bir menfaatin ve kişiye yüklenen külfeti dengeleyici mekanizmaların varlığını somut olgulara dayanarak göstermeleri gerekir (Bekir Coşkun, § 57;Tansel Çōlaşan, §§ 46, 49, 50; Hakan Yiğit, §§ 59, 68).

46. Buna göre ifade özgürlüğüne yaptlan bir müdahale, zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamıyorsa ya da zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamakla birlikte orantılıdeğilse demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir müdahale olarak değerlendirilemez,
(b)Asker Kişilerin İfade Özgürltüğü
47. Anayasa'nın 26.maddesinin asıl işlevi herkesin ifade Özgürlüğünü korumaktır.Askerlerin dâhil olduğu kamu görevlileri de toplumun diğer bütün bireyleri gibi ifade Özgürlügünden yararlanır. Bununla beraber Anayasa'nın 12. maddesinin "Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarım da ihtiva eder." biçimindeki ikinci fikrast, kişilerin temel hak ve hürriyetleri kuilanırken sahip oldukları ōdev ve sorumluluklara gönderme yapar (Engın Kabadaş, §36).
48. Bu itibarla yapılacak değerlendirmede somut olayın kendi şartları içinde başvurucunun hangi saik ile beyanda bulunduğu, beyanın bukuki ve fiilî esası, beyan tarzı,beyanın muhtemel yorumlari, kamu kurumuna etkileri ve başvurucunun maruz kaldığıyaptırım gözönünde bulundurulmalıdır. Ayrıca başvurucunun kamu görevinin niteliğive bağlı bulunduğu kurumun ulưsal güvenlik alanıyla doğrudan ilgili özel konumu, TSK'nın içdüzeni ve hiyerarşik yapısını düzenleyen özel kurallarının varlığı da umutulmamalıdır.Anayasa Mahkemesi, belirli kategorilere mensup kamu görevlilerinin ifade õzgüriüğüne yapılan müdahale ile onların ifadeyi kullanma biçimlerinin kurumsal disiplinle uyumlu, sưrıifşa etmeyen nitelikte ve dengeli olmasının sağlanması için mesleki hiyerarşi kurallarına uyma yükümlülākleri arasında bir denge sağlanıp sağlanmadığını olayların bütünselliği içinde gözetecektir (Adem Talas, § 47).

49. Başvuru konusu olay bakımından Anayasa Mahkemesinin yapacağıdeğerlendirmelerin temel ekseni, müdahaleye neden olan askeri makamların katarlarında dayandıkları gerekçelerin ifade özgürlüğünü kısıtlama bakımından demokratik bir toplumda gereklilik ve ölçülölük ilkesine uygun olduğunu inandırıcı bir şekilde ortaya koyup koyamadığı olacaktır (Bekir Coşkun, § 56).


(c) Genel Îlkelerin Somut Olaya Uygulanması
50. Başvuru konusu olayın kendi şartları gözetildiğinde TSK bünyesinde piyade yüzbaşı unvanıyla böltüik komutanı olarak görev yapan başvurucunun bahse konu dilekçesi esas olarak görev yaptığı komutanlıkta yürütülen nöbet hizmetlerinde bazı düzenlemeler yapılmast ve mevzuata aykırı bulduğu hususların gözden geçirilmesi talebine yöneliktir.Başvurucu, dilekçesinde TSK'nın iç hizmet mevzuatlarına yönelik hükümleri yazarak bu hükümlere dair uygulamada oluşan aykırılıklara değinmiş; kendi istek ve talepleri olduğunu belirterek söz konusu hükümlere ne şekilde uyulması gerektiğini izah etmiş ve ilgili konularda gerekli døzenlemeler yapılmazsa oluşabilecek sorunlardan bahsetmiştir (bkz. § 9).
51. Hukuk devletinin gerekleri kapsamında bir askerin kişisel veya görevle ilgili sorun ve taleplerini dile getirmesi bir hak olarak askerî yasalarda öngörülmüş, bu hakkın kullanımı askerî disiplin ve hiyerarşik düzen içinde belli bir yöntem benimsenerek düzenlenmiştir. Belirlenen yöntem ve usullere riayet edilmemesi durumu ise 6413 sayılıKanun'da disiplin cezasıı gerektiren bir eylem olarak nitelendirilmiştir.
52. Somut olayda başvurucu, üst komutanlığına dilekçe verdiği için değil dilekçede kullandığı "Istek ve taleplerim", "mevzuatta yeterince açık olup", "bu husus dūzeltilmediği sürece birliğimizde dedikoduya mahal vereceği ve personel arasında husumet yaratacağıkanaatindeyim." şeklindeki ifadelerin askerlik adabi, askerî yazışma kuralları ve üst/amire hitap kuralları ile bağdaşmadığı gerekçesiyle kınama cezası ile cezalandırılmıştır.
53. Askerlik hizmetinin yerine getirdiği fonksiyonun bir gereği olarak sıkı disiplin ve itaatin geçerli olduğu bir kamu hizmeti türü olması nedeniyle askerî personelden diğer kamu görevlilerine nazaran daha katı bir disiplin beklenmesi doğaldır. Bu kapsamda askerîhiyerarşive disiplin içinde bulunan personellerin askerî makamlara sundukları dilekçelerde belli usullere uygunluğun aranmasının ve bumların dayandırıldığı disiplin yaptırımlarının bulunmasının demokratik toplum düzeninde gerekli olmadığı söylenemez. Ancak dilekçedeki üslubun askerî disipline zarar verip verınediği değerlendirilirken de hassas davranılmast ve askerî personelin dilekçe hakkının orantisız bir biçimde kısıtlanmasına imkân verilmemesi gerekmektedir.

54. Mevcut bireysel başvuruya konu olaya bakildığında başvurucu dilekçesinde öncelikle genel olarak nöbet görevinde adaletsizlik oluşturduğunu dūşündüğü bazıuygulamalardan bahsetmiş, ardından da "Istek ve Taleplerim" şeklinde bir başlık açarak sözünü ettiği adaletsizliklerin yaşanmaması için nasıl bir uygulama benimsenmesi gerektiğine dair önerilerde bulunmuştur. Yine dilekçede yer alan "Bu husus düzeltilmediği sürece birliğimizde dedikoduya mahal vereceği ve personel arasında husumet yaratacağıkanaatindeyim." ifadesinde de başvurucu, adaletsiz olduğunu düşündüğü uygulamanın sürdürülmesi hâlinde kendi kanaatine göre meydana gelmesi muhtemel durumları ve sorunlar dile getirmiştir. Başvurucunun şikâyet dilekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde dilekçede saygisız, sert ve kati bir üsluba yer verilmediği gibi önerilerin ardından sõz konusu Önerileri uygulama inisiyatifinin ilgili komutanlıkta olduğunu belirten "Komutanlık emirlerine maruzdur." ifadesini kullandığı görülmüştür.
55. Buna göre başvurucunun nöbet hizmetlerinde bazı düzenlemeler yapılmasına yönelikönerilerinin ilgili komutanlığa arzına ilişkin dilekçede kullandığıüslup nedeniyle kınama cezası ile yaptirım uygulanmasının demokratik toplum dtizeninde zorunlu bir ihtiyacıkarşılamadığı değerlendirilmiştir.


5.Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünüın ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

Kadir ÖZKAYA ve Yıldız SEFERİNOĞLU bu görūşe katılmamışlardır.
C.6216 Sayıı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
57.6216 sayıhı Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme somunda, başvurucumun hakkanın Ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hálinde ihlalin ve somuçlarının ortadan kaldvrılması için yapıması gerekenlere hükmedilir..

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynakdanmışsa, thlali ve sonuçlarım ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargulama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakda yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemestntn thlal kararında açıkdadığı thlali ve somuçlarıı ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verlr."
58.Başvurucu, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılmasını talep etmiştir.
59. Anayasa Mahkemesinin Mehmer Doğan ([GK] B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
60.Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden Önceki duruma dōntülmesinin sağlanmasıdır, Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurufması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin aläması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§55,57).

61. Incelenen başvuruda idarenin uygulamasıile Anayasa'nın 26.maddesinde gūvence altına alınan ifade özgüritüiğünün ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
62.Bu durumda ifade Özgürlüğünün ihlalimin sonuçlarının ortadan kaldırıması için kararın bir örneğiniņ ilgili kuruma (Milli Savunma Bakanlığı) gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

63. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucuya õdenmesine karar verilmesi gerekir.


VIL. HÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. I, 6413 sayılı Kanun'un 16. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinin iptal edilmesigerektiğineilişkiniddianınkonubakmındanyetkisizliknedeniyleKABUL EDILEMEZ OLDUĞUNA OYBİRLIĞİYLE,
2. Ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDILEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLİĞİYLE,
B. Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade Özgürlüğünün İHLAL EDİLDİĞINE Kadir ÖZKAYA ve Yıldız SEFERINOĞLUoun karşıoylart ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. Kararın bir ömeğinin ifade Özgürlüğünün ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için ilgili kuruma (Millî Savumma Bakanlığı) GÖNDERİLMESİNE,
D.239,50 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, Ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
F.KararınbirÖrneğininAdaletBakanlığınaGÖNDERILMESiNE15/9/2020tarihinde karar verildi.

Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCl M. Emin KUZ 
Oye Yıldız SEFERINOĞLU 
Üye Basri BAĞCI 

Başvuru Numarası : 2016/11722Karar Tarihi : 15/9/2020
KARŞI OY 
Başvurucu; görev yaptığı komutanlkta yürütülen nöbet hizmetlerinde bazıdūzenlemeler yapılması ve kendi kanaatine göre kanuna aykırı olduğunu düşündāğühususların yeniden gözden geçirilmesi talebiyle st komutanlığa dilekçe ile başvuruda bulunmuştur.

llgili Komutanlıkça, bir taraftan başvurucunun dilekçesine cevap verilirken, diğer taraftan cevap yazısıyla tebliğ edilen başka bir yazı ile dilekçede kullanılan "istek ve taleplerim", "mevzuatta yeterince açık olup", "bu busus dutzeltilmediği sürece birliğimizde dedikoduya mahal vereceği ve personel arasında busumet yaratacağı kanaatindeyim."şeklindeki ifadelerin askerlik adabi, askerî yazşma kuralları ve üst/amire hitap kurallarıile bağdaşmadığı gerekçesiyle başvurucunun savunması isteniłmiştir.
Savunmanın alınmasının ardından da, nöbet hizmetlerininT$K Iç Hizmet Kanunu veYönetmeliği, K.K. Devamlı Emirler Muhtirası ile emniyet tedbirleri kapsamında verilen yazılı ve şifahi emirler doğrultusunda düzenlendiği,nöbet hizmeti konusunda gerek oryantasyon eğitimlerindegerekse toplantılarda personelinbilgilendirildiği,buna rağmen başvurucunun (P. Yzb. Barış KOÇ'un) yüzbaşı rūtbesi ve bölük komutanlığı makamında bulunan personele yakışmayacak Öslupla “Istek ve taleplerim bunlar, yerine getirilmediği takdirde dedikodu ve husumet olur" gibi ifadeler kullanmak suretiyle "Amir veya üste nezaketsizlik" disiplinsizlik filini işlediği gerekçesiyłe ūst amiři tarafından kınama cezası ile cezalandırılmiştır.

Anlan cezanın iptali istemiyle bir Üst amirine yaptığıitirazı reddedilen Başvurucu söz konusu kınama cezasına karşı mahkemeye başvurma hakkı olmadığını belirterck 17/6/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

Başvuru formunda, hakkında verilen kınama cezasının Anayasa'nın 36. maddesinde tanımlanan hak arama hūrriyetine, 38. maddesinde tanımlanan suçta ve cezada kanunilik ilkesine, 40. maddesinde tanımlanan yetkili makamlara başvurma hakkına ve 74. maddesinde düzenlenen dilekçe ve bilgi edinme hakkına aykın olduğunu ileri sürmüştür.
Mahkememiz çoğunluğunca, başvurucuya verilen kınama cezasının kanunîdayanağının bulunduğu ve meşru amacınun olduğu kabul edilmiş, ancak ifade özgürlüğūne yapılan bu müdahalenin demokratik toplum düzeninde gerekli bir müdahale olmadığıbelirtilerek, söz konusu özgürlüğün ihlal edildiğine hükmedilmiştir.
Kararda, başvurucunun dilekçesinde öncelikle genel olarak nöbet görevinde adaletsizlik oluşturduğunu düşüındüğü bazı uygulamalardan bahsettiğinin, ardından da "istek ve taleplerim" şeklinde bir başlık açarak sözünő ettiği adaletsizliklerin yaşanmaması için nasıl bir uygulama benimsenmesi gerektiğine dair önerilerde bulunduğunun, "bu husus düzeltilmediği sürece birliğimizde dedikoduya mahal vereceği ve personel arasında husumet yaratacağı kanaatindeyim." ifadesinde de adaletsiz olduğunu dūşündoğü uygulamanın sürdürülmesi hâlinde kendi kanaatine göre meydana gelmesi muhtemel durumları ve sorunları dile getirdiğinin, dilekçede saygısız, sert ve katı bir Ösluba yer verilmediği gibi Önerilerin ardından sõz konusu ðnerileri uygulama inisiyatifinin iłgili komutanlıkta olduğunu belirten "komutanıık emirlerine maruzdur." ifadesinia kullanıldığının görüldoğü; hal böyle 

olunca da dilekçesinde kullandığıüslup nedeniyle kınama cezası ile cezalandırılmasının demokratik toplum dtzeninde zorunlu bir ihtiyacı karşılamadığı kanaatine varılmıştır.
Anayasa'nun 26.maddesinden düzenlenmiş olan ifade özgürlüğünden, elbette ki toplumun diğer bireyleri gibi, askerlerin dâhil olduğu kamu görevlileri de yararlanırlar.Bununla birlikte Anayasa'nın 12, maddesinin ikinci fikrast, kişilerin temel hak ve hürriyetleri kullanırken sahip oldukları ödev ve sorumluluklara gönderme yaptığından, asker kişilerin ifade özgürłüklerine ilişkin olarak yapılacak değerlendirmelerde, Tark Silahlt Kuvvetlerinin iç düzeni ile hiyerarşik yapısını düzenleyen ðzel kuralların varlığının yanı sıra, somut olayın kendine özgü şartları içinde ilgili kişinin hangi saik ile beyanda bulunduğunun, beyanının mahiyetinin, beyan tarzının, beyanının muhtemel yorumlarının, görev yaptığı kuruma etkilerinin ve ayrıca ilgili kişinin maruz kaldığı yaptırımın da göz öntnde bulundurulmasıgerekir.

Nitekim AlHM'in de silah altındakilerin askerî disiplinizayıflatmalarınıŠnlemek amacıyla düzenlenmiş hukuk kuralları bulunmadan bir ordunun gereği gibi görev yapabileceğini düşünmek mümkün olmadığından, askerî disipline karşı gerçek bir tehdidin bulunmastbâlindeifadeözgüriüğünekisıtlamalargetirilebileceğini,dolayısıyla silahlıkuvvetlerin iç düzenini ve hiyerarşik yapısını düzenleyen özel kuralların varlığının kaçınılmaz bir durum olduğunu kabul eden kararları bulunmaktadır. (Vereinigung Demokratischer Soldaten Österreichs ve Gubi/Avusturya, B.No: 15153/89, 19/12/1994, §36). (A.D./Ttrkiye, B. No: 29986/96, 22/12/2005, §21; Pulatl/Turkiye, B. No: 38665/07,26/4/2011, § 20).

Öte yandan, pozitif hukukumuzda da, hukuk devletinin gerekleri kapsamında, bir askerin kişisel veya görevle ilgili sorun ve taleplerini dile getirmesi bir hak olarak askeri yasalarda ðugörülmūş, bu hakkın kullanımı askerî disiplin ve hiyerarşik düzen içinde belli bir yöntem benimsenerek düzenlenmiştir. Belirlenen yöntem ve usullere riayet edilmemesi durumu ise 6413 sayılı Kanun'da disiplin cezasını gerektiren bir eylem olarak nitelendirilmiştir.

Somut olayda başvurucu, üst komutanlığına dilekçe verdiği için değil dilekçede kullandığı ifadelerin askerlik adabı, askerî yazışma kuralları ve ūst/amire hitap kuralları ile bağdaşmadığı gerekçesiyle cezalandırılmıştır. Dolayısıyla cezalandırma nedeni başvurucunun amir ve tistlerine karşı askeri nezaket, protokol ve terbiye kurallarına aykırılık teşkil eden bir Öslup kullanmasıdır.

Tlrk Silahlı Kuvvetlerinde olması gereken etkin bir disiplin sisteminin tesisi,muhafazası ve idamesi için, askerî hiyerarşi ve disiplin içinde bulunan personelin askerîmakamlara (amir ve tüstlerine) sunduklart dilekçelerde belli usullere uygunluğun aranmasının ve buniara aykır davrananlara uygulanmak Özere disiplin yaptirımlarının bulunmasının demokratik toplum dilzeninde gerekli olmadığı söyłenemez.

Öte yandan başvurucu hakkında uygulanan cezanın en hafif disiplin cezalarından biri olduğu gözetildiğinde de olayda bir ölçüsüzlükten de sōz edilemeyeceğisonucuna varilmaktadır.


Belirtilen sebeplerle, çoğunluğun başvurucunun ifade özgürlüğünün ihlal edildiği yőnündeki kararına katılmıyoruz,
Başkan Kadir ÖZKAYA 
Üye Yıldız SEFERINOĞLU