Anayasa Mahkemesinin 10/2/2022 Tarihli ve 2017/35282 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2022-11-29

29 Kasim 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32028
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
GENEL KURUL 
KARAR 
UMDE İNŞ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTI. BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası: 2017/35282Karar Taribi : 10/2/2022
Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili :Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇYusufŞevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERINOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI Irfan FIDAN 
Raportör : Fatma Burcu NACAR YÜCE Başvurucu : Umde Inş. San. ve Tic. Ltd. $ti Vekili : Av. Cavide BIRENGEL 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla yapılan icra takibine yönelikşikâyete ilişkin yapılan yargılamadan alacaklının haberdar edilmemesi nedeniyle mahkeme hakkının ihlal edildiği iddiasma ilişkindir.

II.BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 3/10/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yõnden yapilan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik ve esas inceleınesinin Bolam tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. 2017/35283 numaralı bireysel başvuru dosyasının konu bakımından hukuki irtibat sebebiyle 2017/35282 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine ve incelemenin bu dosya ūzerinden yapılmasına karar verilmiştir.


6. Böltüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7.Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.
8. fkinci B8lüm tarafindan 1I/3/202I tarihinde yapılan toplantida, niteliği itibariyla Genel Kurul tarafindan karara bağlanması gerekligörüldtüğünden başvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğt'ntın (İçtüzük) 28. maddesinin (3) numaralı fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
.Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
10.Başvurucu Umde Inş. San. ve Tic. Ltd. $ti. ($irket), M.M.nin temsilcisi olduğu E.K. Konutları 2. Etap Sitesi (F) Blok'ta tadilat işleri yapmıştır. Taraflar arasında borcun Ödenmesi hususunda ihtilaf ortaya çıkmıştır. Başvurucu Şirket borcun ōdenmediğini iddia etmekte; borçlular ise borcu Ödediklerini, senetleri almadıklarını, Şirket temsilcisi C.B. de borcun ibra edildiğini ileri sürmektedir.

11. Başvurucu 2/8/2015 tanzim tarihli ve 5.300 TL bedelli olan iki ayrı bonoya dayanarak Ankara 32. Icra Müdürlüğünde kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takipleri başlatmıştır.

12.Borçlular, takiplere dayanak senetlerin onaylı suretlerinin gönderilmediğini ve tebligatların usulsüz olduğunu belirterek takiplerin iptali talebiyle Ankara 7. İcra Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) iki aynı şikâyette bulunmuştur. Şikâyet dilekçelerinin başvurucuya tebliğ edildiğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmamaktadır.
[3. Mahkeme; dosya Üzerinden yaptığı inceleme sonucunda verdiği 20/9/2017tarihli kesin kararlarında, takiplerin iptaline ve başvurucu aleyhine her dosya için ayrı ayrı400 TLvekâlet ücreti ile ayrı ayrı 75,50 TL yargılama giderine hükmetmiştir. Mahkeme gerekçeli kararlarında; keşide yeri unsuru bulunmayan dayanak belgelerin bono olarak kabul edilemeyeceğini, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayiı T0rk Ticaret Kanununun 776. maddesinin (1) numaralı fikrasının (f) bendinde 8ngörülen koşulu taşımayan belgelere dayanılarak borçlu hakkında kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapılmasının mümkūn olmadığınıaçıklamıştır. Ayrıca Mahkeme, takibe dayanak senetlerde düzenleme yeri belirtilmediği gibi düzenleyenin adının yanında da herhangi bir idari birim yazılı olmadığı için sözü edilen 2/8/2015 keşide tarihli belgelerin kambiyo senedi vasfi taşımadığını belirtmiştir.
14.Nihai kararlar 29/9/2017 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 3/10/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
15.9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı 1cra ve Iflas Kanunu'nun 16. mnaddesi şöyledir:

"Kamunun halltni mahkemeye braktığı hususlar müstesna olmak üzere Icra ve Iflas dairelertnin yaptığı muameleler hakkında kamuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasmdan dolayı icra mahkemesine şikâyet olunabilir. Şikâyet bu muamelelertn öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapıır.

Bir hakkan yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede brakilmaspndan dolayı her zaman şikâyet olunabillr."
16.2004 sayılı Kanun'un 17, maddesi şöyledir:
"Şikayet icra mahkemesince, kabul edillrse şikayet olunan muamele ya bozulur, yahut düzeltillr.

Memurun sebepsiz yapmadığı veya gecikairdiği işlerin Icrast emrolunur."
17.2004 sayılı Kanun'ưn 58. maddesi şöyledir:
"Icra mahkemestne arz edilen hususlar ivedi işlerden sayir ve bu Lşlerde basit yargılama usulū uygulanır.

Şu kadar ki, talep ve cevaplar dilekçe ile olabileceği gibi icra mahkemesine ifade zaptettirmek suretiyle de olur.

Aksine hüküm bulunmayan hâllerde icra mahkemesi, şlkäyet konusu işlemi yapan icra dairesintn açıklama yapmasına ve duruşma yapılmasma gerek olup olmadığını takdir eder;duruşma yapılmasını uygun gördüğū takdlrde llgilileri en kısa zamanda duruşmaya çağırır ve gelmeseler bile gereken kararı verir. Duruşma yapıimayan işlerde icra mahkemesi, işin kendisine geldiğı tarthten itlbaren en geç on gün içinde kararvnı verir. Duruşmalar, ancak zorunluluk hálinde ve otuz günü geçmemek üzere ertelenebilir."
18.2004 sayılı Kanun'um 170/a maddesi şōyledir:
"Borçlu, alacaklının bu fasıl hükümlerine göre takip hakka olmadiğını 168 inci maddenin 3 üncü bendine göre şikayet yolu ile ileri sürebilir.

Icra mahkemesi müddetinde yapıan ştkayet veya itiraz dolayrsıyle, usulü dairesinde kendistne intikal eden işlerde takdbin müstenidi olan kambiyo senedtnin bu vasfi haiz olmadiğı veya alacakdının kambiyo hukuku mucibince takip hakkana saħip bulunmadığıhususlarınt re'sen nazara alarak bu fasla göre yapılan takibi Iptal edebilir.
Her ne suretle olursa oisun, tmza tnkarı itirazı geri alınmış veya borç kasmen veya tamamen kabul edilmiş ise bu madde hükmù uygulanmaz."
19. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesi şöyledir:
"Davanın tarafları, müdahiller ve yargulamanın diğer ilgilileri, kendi hakdarı ile bağlantlı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler.

(2) Bu hak;
a) Yargulama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını,

b) Açıklama ve ispat hakkını,
c) Mahkementn, açıkdamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini,
İçerir."
20.6100 sayıı Kamun'um 317, maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir:
"Dava açılması ve davaya cevap verilmesi dilekçe ile olur."
21. 6102 sayılı Kanun'un "Bono veya emre yazılt senet'in unsurlar" kenar başlıklı776. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
" (1) Bono veya emre yazuı senet;
a) Senet metninde "bono" veya "emre yazulı senet" kelimesini ve senet Tirkçe'den başka bir dille yazımışsa, o dilde bono veya emre yazılı senet karşıığı olarak kullamılan keltmeyl,
b) Kayitstz ve şartsız beltrli btr bedeli ödemek vaadini,
c) Vadeyi,
d) Ödeme yerini.
e) Kime veya kimin emrtne ōdenecek ise onun adhnu,
f Dizenlenme tarihini ve yerini,
g) Düzenteyenin imzasın 
içerir…."
22. 6102 sayıl Kanun'un "Unsurların bulunmaması" kenar başlıklı 777.maddesinin (1) numaralı fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Ikinci ilá dördüncü fikralarda yazulı håller saklı kalmak izere, 776 ncı maddede gösterilen unsurlardan birini içermeyen bir senet bono sayimaz.

(2) Vadesi gōsterilmemiş olan bono, görūldüğünde ödenmesi şart olan bir bono saylı.
(3) Açıkdık bulunmadığı takdtrde senedin düzenlendiğı yer, ödeme yeri ve aynızamanda dīzenleyenin yerleşim yeri saylı.

(4) Düzenlendiği yer gösterilmeyen bir bono, düzenteyenin admın yanmda yazuı olan yerde düzenlenmtş sayılır."
B. Uluslararası Hukuk 
. Avrupa İnsan Haktarı Şözleşmesi 
23. Avrupa Insan HaklarıSözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin (1) numaralıfikrasının ilgili kısmı şöyledir:

"Herkes davasını, medeni hak ve yükümlülükleriyle tgili uyuşmazlıklar …. komusunda karar verecek olan... bir mahkeme tarafindan .. görülmestni isteme hakkana sahiptir..."
24. Sözleşme'nin "Adil yargılanma hakka" kenar başlıkı 6. maddesinin ilgili kısmı$öyledir:
"Herkes medeni hak ve yükümlülükleri lle tlgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, kamunla kurulmuş bağımstz ve tarafsız bir mahkeme tarafindan davasınm makul bir süre içtnde, hakkantyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakkana sahiptir."
2. Avrupa Insau Hakları Mabkemesi Kararları
a. Uygulanabülirlik Yõuünden 
25. Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AlHM) icra mahkemeleri Önündeki yargılamaların adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil olup olmadığı hususunu bazt kararlarında değerlendirmiştir. Jedamski/Polonya (k.k.), B. No:29691/96, 29/6/2000)kararına konu olayda, kambiyo senedinden kaynaklanan bir alacağın esasına ilişkin bir dava ile bu alacağın Ödenmesine ilişkin esasla ilgili olmayan mahkeme kararının icrası sırasında icra memurunun yaptığı işleme karşı açılan başka bir dava aynı anda devam etmektedir. Her iki davada da makul sürede yargılanma hakkının ihlal ediłdiği iddia edilmiştir. AlHM alacağın esasına ilişkin yargılama bakımından Sözleşme'nin 6. maddesini -doğal olarak tartışma gereği bile duymadan- uygulanabilir bulmuştur. Bununla birlikte AlHM icra memurunun yaptığı işleme karşı açılan davada sõz konusu maddenin uygulanabilir olup olmadığını -hükümetin itirazı bulunmamasına rağmen- kendiliğinden tartışmıştır. Ikinci dava ile ilgili olayda icra memuru mahkeme tarafından verilen icra kararı uyarınca ve alacaklımın talebi tzerine başvurucu aleyhine -icra emrine ekli mal varlığını satmak amacıyla- icra sūreci başlatmıştır. Başvurucu ise icra memurunun eylemlerine karşı mahkemeye başvurmuştur.Başvurucu, icra memurunun eylemlerinin -mahkemece verilen icra karart tek başına başvurucu aleyhine olmasına rağmen kararı evlilik birliğine ait mailara karşı icra ettiği içindoğru ve hukuka uygun olmadığını belirtmiştir. AlHM bu kapsamda icra memurunun eylemlerine karşı açılan davada Sözleşme'nin 6. maddesinin uygulanabilir olup olmadığına ilişkin şu değeriendirmeleri yapmıştır:
"6. maddentn uygulanabilirliğine illşkin Mahkeme önünde dile gettrilmiş bir uyuşmazlıik bulunmamaktadır. Bumunla birlikte Mahkeme, bu komuyu kendiliğinden incelemiş ve aşağidaki gerekçelerle 6. maddenin söz komusu sürece uygulanacağına karar vermiștir.

Mahkementn icra sürecbnin esasa ilişkin yargılamanın ikinci -ve dolayısıyla ayrılmazbir parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğtne karar verdiği diğer davaların (bkz., örneğin Zappia/ltalya karart, Hūkümler ve Kararlar Raporları 1996-IV, p. 1411, §§ 18-20, ve 4Nisan 2000 tarthli Dewicka/Polonya karari, § 41, yayrmlanmamış) akstne mevcut davada -Polonya hukuku uyarınca, kambłyo senedi temelinde verilmlşse, bir tcra karari, kambtyo senedintn ciro edilmesinden kaynaklanan bir alacağın tespit edilip edilmediğine ya da [böyle alacağa ilişkin davanın] mahkeme öminde derdest olup olmadığıa bakalmaksızın,icra edilebiltr olduğu için- icra yargulamasının alacağın esası ile ilgili olan yargılama ile eşzamanlı olarak derdest olduğu doğrudur.

Soz konusu yargılamanun amactın kural olarak icra memurumun eylemlerinin ilgili icra kararına ve hukuka uygun olarak gerçekdeştirilip gerçekleştirilmediğini belirlemek 

olduğu da doğrudur. Bununla birlkae karşı çikalan eylemler başvurucunun daha önce [icra emrine] eklenmiş mal varlığıyla ilgili olarak gerçekleştirilmiştir ve doğrudan onun mülkiyet haklarım kullanma şekliyle ilgilidir. Ayrıca bu sūrecin somucunun esasa ilişkin yargtlamada başvurucunun durumunu, henūz karar verilmemiş olsa da başvurucu aleyhine olan alacağın onun mülkünūn haczi ve sonrasında satışı yoluyla icra edilebilmesine imkan verecek kadar etkileyebileceği dikkate alınmalıdır. Bu nedenle başvurucumun 'medeni hakları'm kullanma şekli' ile ilgili bir 'uyuşmazlık' bulunmaktadır. Dahası anılan uyuşmazlığın sonucunun başvurucunun mülkiyet hakları bakımmdan sahip olduğu geniş çaplı yansumalar dikkate alındığında bu [durum] lgili haklar bakmından 'sadece zayıf bağlantular ve uzak sonuçlar'ın ötesine gider (aksi yönde bkz. 6 Nisan 2000 tarihli Athanassoglou ve Diğerler/Isvtçre [GC] karari, Mahkemenin resmi raporlarında yayimlanmıştır, § 43).Durum böyle olunca Mahkeme, 6. maddenin söz komusu yargılamaya uygulanacağına karar vermlştir."
26. i. Cipolletta/Italya (B. No: 38259/09, 11/1/2018) kararına konu olayda ise başvurucu idari tasfye sūrecinde (İç hukuktaki özel bir prosedürdür olup icra iflas hukukundaki sıra cetveline itiraz davasına benzemektedir.) olan bir sirketin alacaklısı olarak kabul edilebilmesi için tasfiye sürecinin yõneticisine başvurmuştur.Bu kapsamda Haziran 1985'te anulan yönetici, başvurucuyu prosedürtın başladığkonusunda ve şirkete ilişkin taleplerin onay süreci hakkında bilgilendirmiştir. Talebi kabul edilmeyince başvurucu Temmuz 1985'te tasfiye yôneticisine alacaklı olarak kaydedilmesi için bir talep göndermiştir. Ağustos 1985'te tasfiye yöneticisi başvurucunum içinde olmadığı alacaklı listesini hazırlamıştır. Eylül 1986'da başvurucu, alacakhlar listesine karşı itirazda bulunmuştur.

ii. Nisan 1997de yerel mahkeme, başvurucu ve tasfiye yöneticisinin aralarında alacağın tanındığını gösteren bir anlaşma imzaladığı gerekçesiyle başvurucunun itirazını kabul etmiş ve alacaklılar listesini buna gõre yeniden düzenlemiştir. 2010yılı itibarıyla tasfiye süreci devam etmektedir.

iii. Başvurucu, AfHM'e başvurusunda Sözleşme'nin 6. maddesi kapsamında idari tasfiye sürecinin makul bir sürede sona ermediğinden yakınmıştür. AfHM somut uyuşmazlığın adil yargılanma hakkı kapsamında olup ołmadığıkonusunda -eldeki başvuru bakımından da geçerli olabilecek-şu değerlendirmeleri yapmıştır (Cipolletta/Italya,§§ 26-37):
-Sðzleşme'nin 6. maddesinin idari tasfiyeye uygulanabilirliğikonusunda karar verilmesi gerekir.

- Bu konudaki tek karar, Koınisyon tarafindan verilen F.L./Italya (B. No:25639/94, 12/4/1996) kararıdır. Komisyon; başvurunun kabul edilebilirliğine ilişkin kısmi kararında süreçlerin uzunluğuna dair şikäyetleri şikâyetlere konu sürecin idari makamın emri altında gerçekleştirildiğini tespit ederek reddetmiştir. Buna göre Komisyon, başvuranın hakkının varlığı veya şartları ya da kapsamı ile ilgili uyuşmazlık olmadığını tespit etmiştir.

- Bu konunun daha detaylı incelenmesi gerekir, Tasfiye sürecinde olan borçlunun statüsūnden bağımsız olarak iflas davası veya idari tasfiye bağlamında alacakItlara verilen güvencelerle ilgili içtihat hukukunu uyumlu hâle getirmeyi mümkün kılan yeni bir yaklaşım geliştiriłmesi gerekebilir.


- Iç hukuka göre flas davaları tamamen yargısal olmakla birlikte idari tasfiye doğası gereği kısmen idari niteliktedir ve tasfiye yöneticisi, yetkili idari makamın gözetiminde alacaklar listesinin oluşturulmasına başkanlık etmektedir. Alacaklar listesine yönelik herhangi bir itiraz, yargısal niteliğinde tereddüit olmayan iflas davalarında da aynı şekilde uygulanan şikâyete ilişkin yargılamalara neden olmaktadır.

- İflas veya idari tasfiye işlemlerinde alacakli, borçlu şirketin varlıkiarına doğrudan müdahale edilmesini amaçlayan bir icra talebini mahkemeler önüne getiremez. Bu, söz konusu iki süreç bakımından ortak niteliktedir.
« Ayrıca alacakhlara eşit muamele ilkesi her iki süreçte de aynıdır. Bu ilke -idari bir makam tarafindan atanmış olmasına rağmen- tasfiye yöneticisinin sürece dâhil olan kamu aktörünün menfaatleri lehine hareket edemeyeceği anlamına gelir.Tasfiye yöneticisi, tüm alacaklıların çıkarlarını korumak için tarafsız bir şekilde hareket etmelidir.

- Sonuç olarak süreçlere iç hukukta verilen nitelikten bağımsız olarak AlHM için önemli olan tasfiye yöneticisi tarafindan yürütülen faaliyet bağlamında içhukukta tanınan ve bir kişinin en azından savunulabilir bir biçimde ileri sūrebileceği bir hak üzerinde uyuşmazlık olup olmadığına karar vermektir.
- Bu uyuşmazhığın gerçek ve ciddi olması gerekir. Uyuşmazlık bir hakkın varlığıyla ilgili olabileceği gibi kapsamı veya usulüyle de ilgili olabilir. Strecin sonucu tartışma konusu olan medeni hak bakımından belirleyici olmalıdır.
-Sözleşme'nin ruhu uyuşmazlık terimini birbiriyle çelişen iki iddia veya talep şeklinde aşırı teknik bir anlamda ele almamayı, ona şeklî bir anlam vermekten ziyade içeriksel bir anlam vermeyi gerektirir. Ek olarak bir medeni hak üzerindeki uyuşmazhığın varlığımı değerlendirnek için -görünüşün ve kullanılan kelimelerin Ötesinde-gerçekliği her davanın koşullarında ortaya çıktığı şekliyle açıklamaya çalışmak gereklidir.

- Mevcut davada iç hukukta iflas işlemlerine ve idari tasfiyeye atfedilen farkIt niteliklerin ötesinde her iki durumda da alacakli, alacağını elde etme ümidini borcun varlığımı doğrulayan ve onun tasfiyesine girişen Üçüncü bir tarafın faaliyetine dayandırir.

- Iflas işlemlerine ilişkin olarak AlHM her zaman alacaklının talep beyanınısunduğu andan itibaren bir uyuşmazlık olduğu kanaatine varmıştır. Idari tasfiyeye gelince bu, şirketin borçlarımın onaylanması ile ilgili olarak tasfiye yõneticisinin ilk temaslarındandır ve alacaklı, alacağının alacakiar Jistesine kabulü için bir taiepte bulunabilir.

- Eldeki davada yukarıda belirtilen ve alacaklı tarafindan formüle edilen talepten, kambiyo senetlerine dayanan bir alacağın sðz konusu olduğu durumda medeni karakterli bir hakka ilişkin gerçek ve ciddi bir uyuşmazlık ortaya çıkar. Bu nedenle Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrası mevcut davaya uygulanabilir.


27. Société Anonyme Thaleia Karydi Axte/Yunanistan (B. No: 44769/07, 5/11/2009)kararında AlíM, bir mahkeme kararıyla elde edilen õdeme emri çerçevesinde başlatılan icra takibinde borçlu şirkete ait taşınmaz malın açık arttırmayla satışındaki usule aykırıłık iddialarıyla ilgili olarak şirket tarafindan açılan davayı -uygulanabilirlik yönünden ayrıca bir değerlendirme yapmadan- adil yargılanma hakkı kapsamında incelemiştir.
28. Yukarıda yer verilen kararlardan anlaşılacağı üzere AlHM alacağın esası ile ilgili olmayan, onun icrası strecinde icra memurları tarafindan yapılan işlemlere ilişkin uyuşmazlıkları icra sürecinin taraflarmın haklarının etkilenmesi hâlinde -her somut olayın kendine özgü koşuilarını dikkate alarak- medeni hak ve yükümlälükler kapsamında görebilmektedir.

b. Mahkeme Hakkı Yönünden 
29. AÎHM'e gōre S8zleşme'nin 6. maddesinin medeni hukuk alanına giren konularda uygulanabilirliği ilk olarak bir uyuşmazlığın varlığıa bağlıdır. İkinci olarak uyuşmazlık en azından savunulabilir bir şekilde iç hukukta tanınmış olduğu söylenebilecek hak ve yūkümlālükler ile ilgili olmałıdır. Son olarak bu hak ve yükümlālūklerin-her ne kadar bizzat 6. madde bu hak ve yükūmiüłāklere Sðzleşmeci devletlerin hukuk sistemi içinde belirli bir anlam atfetmese de-Sözleşme anlamında medeni nitelikte olması gerekmektedir (James ve diğerleri/Birleşik Krallık [GK], B. No: 8793/79, 21/2/1986, § 81).
30. AfHM; Sözleşme'nin 6. maddesinin Sözleşmeci devletlerin iç hukukunda geçen bir hak için belirli bir anlam öngörīmediğini, bir hakkın var olup olmadığını karara bağlamada ilke olarak iç hukuka başvurulacağım, ulusal mahkemelerin bu konudaki değerlendirmelerinden farklı bir sonuca ulaşılması için güçlü gerekçelerin olması gerektiğini ifade etmiştir. AfHM yetkililerin belli bir başvurucu tarafindan talep edilen tedbir ile ilgili karar verme sürecindeki takdir hakkını kullamıp kullanmadığının dikkate alınabileceğini,hatta bu durumun belirleyici olabileceğini, bununla birlikte salt bir kanun hükmıünün lafzinda bir takdir unsurunun bulunmasının bir hakkın varlığını tek başıa hükümsüz kılmayacağını,benzer durumlarda iddia edilen hakkın yerel inahkemelerce tanınması veya yerel mahkemelerin başvurucunun talebinin esasını incelemesi hususunun da dikkate alınmast gerektiğini belirtmiştir (Boulois/Lüksemburg [BD], B. No: 37575/04, 3/4/2012, §§ 91-94).
31. AlHM; mahkeme hakkı ile ilgili olarak verdiği Kutic/Hrvatistan (B. No:48778/99, 1/3/2002) kararında yaptığı değerlendirmede ise Sözleşme'nin 6. maddesinin (1)numaralı fikrasının hukuki uyuşmazlıkların tespiti için mahkemeye erişim hakkını güvence altına aldığını yinelemekte ancak bu hakkın yalnızca dava açma hakkı ile sınưrhı olmadığım,aym zamanda mahkemenin uyuşmazlık komusundaki kararı elde etme hakkını da kapsadığını belirtmektedir. AfHM'e göre bir taraf devletin ic bukuk sistemiuyarınca, bir birey tarafindan açılan davaya ilişkin yürüıülen yargılamalar neticesinde davanın nihai bir karara bağlanacağı garanti edilıneden bu kişinin bir mahkeme önünde hukuk davası açmasına izin verilmesi yanıltıcı olur. AtHM, Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrasının davacılara tanınan usule ilişkin güvenceleri-adil, aleni ve hızh yargılama- uyuşmazıklarının nihai bir çözüme kavuşturulacağımı garanti etmeksizin detaylı olarak açıklamasının anlamsız olacağına dikkat çekmektedir (Kutic/Hırvatistan,§ 25).

32. Diğer taraftan AlHM bir istihbarat personelinin görevini gerçekleştirmeye zihinsel olarak uygun olmadığına dair doktor raporu nedeniyle görevine son veriłmesi Üzerine açılan davada, yargı yerinin doktor raporunu irdelemeyi reddetmesinin ve raporu 

tartışmamasının Sözleşme'nin 6.maddesinin (I)numaralı fikrasını ihlal ettiğisonucuna varmıştür. AlHM, başvurucunun istihbarat toplama ve verileri işlemekten sorumiu olan Ulusai Güvenlik Teşkilatında bir memur olduğunu ve meşru ulusal gūvenlik hususlarına ilişkin olarak Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fikrasında yer alan hakların kısrtlanmasının haklı kılınabileceğini belirtmiş ancak bununla güdülen amacın meşruluğunun ve orantılılığınıngerekçelendirilmediğine dikkat çekmiştir(Fazliyski/Bulgaristan, B. No:40908/05, 16/4/2013, §§ 5663).

33. Benzer şekilde AfHM, Cezayir'deki tip fakültesinden mezum olan bir başvurucunun diplomasının denkliğinin tamınmaması nedeniyle açtiığı davada, Fransa Danıştayının başvurucu tarafindan ileri sürülen hukuki ineseleler ile maddi olaylarıdeğerlendirmeden yalnızca idari makamların mütekabiliyet şartı ile ilgili görüşüne bağlıkalarak karar vermesi nedeniyle başvurucunun ileri stirdügü iddialar çerçevesinde uyuşmazlığın tespiti ile ilgili tüm olgusal ve hukuki konuları incelemek üzere yeterli yargıyetkisine sahip olan bir mahkemeye eriştiğinin düşünülemeyeceğini belirterek Sözleşme'nin 6. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir (Chevrol/Fransa, B. No: 49636/99, 13/2/2003,§§ 76-84).

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
34. Anayasa Mahkemesinin 10/2/2022 taribinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldüi:
A. Adil Yargılanma Hakkı Kapsammdaki Mabkeme Hakkmm İhlal Edildiğine İlişkin İddia 

. Başvurucunun İddiaları
35.Başvurucu; icra takipleri başlatuığını, takiplere karşı borçlular tarafından yapılan şikâyet başvuruları Özerine Mahkemece şikäyet dilekçeleri kendisine tebliğ edilmediği gibi dilekçeye ilişkin beyanı alımmadan ve dosya üzerinden inceleme yaplarak aleyhine kesin olarak karar verildiğini belirtmiştir. Başvurucu, davadan ancak gerekçeli kararın tebliğedilmesiyle haberdar olabildiğini ve iddialara karşı savunma hakkı tanınmaması dolayısryla adil yargılanma hakkı kapsamında silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüştūr.

2. Değerlendirme 
36.Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Herkes, meşru vasta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı merctleri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkana sahiptir."
37. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucular tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların bukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetinin Özünün başvuru konusu davadan haberdar edilmemesi sonucu iddialarını ve savummalarinı stnmasına imkân sağlanmamasına ilişkin olması nedeniyle ihlal iddialarının adil yargılanma hakkıın güvenceleri arasında yer alan mahkeme hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.


a. Uygulanabilirlik Yönünden 
38.Anayasa'mın 148. maddesinin üçüncü fikrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (1) numaralı fikrasına göre Anayasa Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için kamu gücti tarafından müdahale edildiği iddia edilen hakkın Anayasa'da güvence altına ahınmış olmasının yanı sıra Sözleşme ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerinin kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun kabui edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkūn değildir (Omırhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013,§ 18).

39. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında; herkesin yargı organlarına davacı ve davalı olarak başvurabilme, bunun doğal sonucu olarak da iddiada bulunma,savunma ve adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştir. 3/l0/2001 tarihli ve 4709 sayılıKanun'un Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasına "adil yargtlanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin 14. maddesinin gerekçesinde "değişiklikde Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınmış olan adil yargılama hakka[nın]metne dahil.." edildiği belirtilmiştir. Dolayısıyla Anayasa'nın 36. maddesine sõz konusu ibarenin eklenmesinin amacımn Sözleşme'de düzenlenen adilyargılanma hakkını anayasal güvence altına almak olduğu anlaşılmaktadır (Yaşar Çoban [GK], B. No: 2014/6673,25/7/2017, § 54). Bu itibarla Anayasa'da güvence altına alınan adil yargılanma hakkının kapsam ve içeriği belirlenirken Sözleşme'nin "Adil yargılanma hakkı" kenar başlıklı 6.maddesinin ve buma ilişkin AlíM içtihadının da gözönünde bulundurulması gerekir (Omurhan Solmaz, § 22).

40. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı, suçisnadına bağlı yargılamaların yanında bir kimsenin medeni hak ve yükümlülüklerinin karara bağlanmasıyla ilgili yargılamalarda da uygulanır. Anayasa'nın 36. maddesinin (1) numaralıfikrasının medeni meselelerde uygulanabilınesi için ilk olarak ortada hukuk düzeni tarafindan kişiye tanınmış veya en azından savunulabilir temeli bulunan bir hakkın bulunması gerekir.İkinci olarak bu hakka dair ilgili kişinin menfaatini etkileyen bir uyuşmazlık mevcut olmalıdır. Öte yandan bu uyuşmazlık ihtilaf konusu hakkın tespiti ve bu haktan yararlanılmast bakımmdan belirleyici bir nitelik arz etmelidir (Mehmet Güçlü ve Ramazan Erdem, B. No: 2015/7942, 28/5/2019, § 28).

41. Şikâyet müiessesesi, icra dairesinin somut işlemine karşı bir denetim işlevi yerine getirir ve şikâyet olunan, aslen icra dairesidir. Ancak dava sonucu işlemin iptali veya düzeltilmesi kararı verilmesi hâlinde şikâyet konusu işlemin lehine olduğu kimsenin hukuksal durumu doğrudan etkilendiği için uygulamada bu kişiler davalı olarak gösterilmektedir.Nitekim yargısal kararlarda olduğu gibi başvuru konusu olayda da takip alacaklısı sıfatıyla başvurucu, mahkeme kararında davalı olarak gõsterilmiştir.

42. Şikâyet konusu işlem temelde icra dairesinin işlemi olmakla birlikte şikâyet sonucu verilen karar, takibin taraflarının haklarını Öneınli ölçüde etkilemektedir. Takibin sonuçsuz kalması, haciz veya satış işleminin yapılaniaması ve takip bukukundan doğan bir hakkın var olup olmadığına yönelik tespitler tarafların haklarını doğrudan etkilemektedir. Bu nedenleşikâyetintakibin diğer taraflarını ilgilendirip ilgilendirmediğihususundan ziyade somut olay çerçevesinde ilgilmin hakkının etkilenip etkilenmediğihususunda kategorik bir şekilde değerlendirilmesinin doğru olacağı açıktır.


43. İcra bukuk mahkemelerinin şikâyet başvurularıyla ilgiliverdikleri kararların adil yargılanma hakkı yöntnden bireysel başvuru incelemesine konu olup olamayacağıAnayasa Mahkemesince benzer başvurular kapsamında değerlendirilmiş ve şikâyetin takibin diğer tarafinı ilgilendirip ilgilendirmediğinden ziyade somut olay çerçevesinde şikâyet başvurusu sonunda verilen kararın ilgilinin haklarını etkileyip etkilemediği hususunun değerlendirilmesiyle bir sonuca varılmasımın doğru olacağı kabul edilmiştir (İbrahim Demirayak, B. No: 2013/4075. 10/3/2016, § 25).

.4.Somut olayda başvurucu, alacağı için bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatmıştır. lcra konusu alacağın takip şeklinin usułtne uygun olup olmadığı bususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunduğu görüłmüştüır. Başka bir ifadeyle başvurucunun alacağı ile kanunda ðzel olarak öngörülen takip yöntemine yönelik bir uyuşmazlık mevçuttur.

45. Son olarak bireysel başvuruya konu yargılamanın uyuşmazlık konusu alacak yõnünden belirleyici olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekir. Somut olaya konu şikâyet, icra müdürlüğūntn cebri icra sürecindeki işlem ve eylemlerinin hukuka uygun olup olmadığının karara bağlandığı bir mekanizma olup davada alacağın esasıyla ilgili bir karar verilmemektedir. Bununla birlikte alacağın esasına yönelik bir karar verilmemesi,şikâyete ilişkin uyuşmazlıkları Sðzleşme'nin 6. maddesi ile Anayasa'nın 36. maddesinin ortak koruma alanının kapsamı dışına çıkarmamaktadır. $ōyle ki 2004 sayılı Kanun'un 167. ile 176. maddeleri arasinda düzenlenen kambiyo senetlerine mahsus takip yolunun genel haciz yolu ile yapılan icra takiplerine göre örneğin itiraz üzerine takibin durmamast, seri takip prosedürüyle alacağın hızlı tahsil edilmesi (takipte öncelikie ilk haciz uygulayana ödeme yapılması nedeniyle), ispat kolaylığı gibi birçok hususta avantaj sağladığı açıktır. Dolayısıyla takip usulündeki farkllığın alacağın elde edilmesi yönünden bir belirieyiciliği bulunmasa da alacaklı açısından sõz konusu takip yolunun kullanulmasında medeni hak niteliğindeki birçok hakkın etkilenmesi mümkündür. Bu yönüyle uyuşmazlığın esasının karara bağlanmadığıancak alacağın takip yöntemini belirleyen yargılamaların da bu bağlamda Sðzleşme ile Anayasa'nın ortak koruma alanında olduğu kabul edilebilir.

46.Somut olayda başvurucunun başlattığı icra takibine borçlunun şikâyeti Üzerine Mahkeme, bono vasfi taşımayan belgeye dayanarak borçlu hakkında kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapılmasımın mūmkūn olmadığım belirtip takibin iptaline karar vermiştir. Mahkemenin kararının belli bir miktar paranın ödenmesine ilişkin alacağın ne şekilde icra edileceğine yönelik olduğu, bir başka ifadeyle davada alacağın tahsil usulükonusunda ortaya çıkan uyuşmazlığın çözümlendiği anlaşılmıştır. Bunun yanı sıra yargılamada başvurucu aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmediimek suretiyle başvurucunun birtakım mali yükümlülüklere katlanmak zorunda bırakıldığı da açıktır.
47. Başvuruya konu tałebin hukuk sisteminde uyuşmazlık konusu yapılabildiği aniaşılmakla başvurucunun mahkeme hakkı bağlammdaki adil yargılanma hakkıın ihla!edildiği iddialarımn konusunun Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanının kapsamında yer aldığı ve adil yargılanma hakkının güvencelerinin somut başvuruya uygulanmasıgerektiği kabul edilmelidir.

b. Kabul Edllebilirlik Yönüuden 
48. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığıve kabul edilemezliğine karar veriłmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkeme hakkının ihla! edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


e. Esas Yönünden 
i. Genel Îlkeler 
49. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında, herkesin meşru vasita ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri õnünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.
50. Anayasa'nın 36. maddesinin ikinci fikrasında, hiçbir mahkemenin görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamayacağı belirtilmiştir. Bu bağlamda Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakki, kişilere davanın görüldüğü mahkemeden uyuşmazlğa ilişkin bir karar verilmesini isteme güvencesini de sağlar. Öte yandan Sözleşme'yi yorumlayan AfHM de Sözleşme'nin 6. maddesinin (1)numaralı fikrasmın mahkeme hakkı şeklinde genel bir hakkı düzenlediğini kabul etmekte ve bu hakkın karar hakkıı da içerdiğini ifade etmektedir (İbrahim Demiroğlu [GK], B. No: 2017/15698,26/7/2019, § 54).

51. Demokratik bir toplumda vazgeçilmez bir hak niteliğindeki adil yargılanma hakkının güvencelerinden biri olan mahkeme hakkı uyuşmazlığın bir mahkeme ömüne getirilebilmesini, dava komusu edilen uyuşmazlığa ilişkin esaslı iddia ve savunmaların yargımerctince incelenerek değerlendirilmesini ve bir karara bağlanmasım, ayrica verilen kararın icra edilmesini gerektirir. Buna göre mahkeme hakkı; mahkemeye erişim hakkı, karar hakkıve kararın icrası hakkını içerir (İbrahim Demiroğlu,§ 55).

52. Kişiler dava açmak suretiyle mahkemelerden hak ve özgürlükleriyle ilgili olarak yargısal koruma talep etmektedir. Bireylerin yargisal koruma taleplerine cevap vermek, bu bağlamda dava konusu uyuşmazlığın esasını inceleyerek iddia ve savunmalarıdeğerlendirdikten sonra davayı karara bağlamak yargı mercilerinin anayasal yükümiülüğüdür.Anılan hak yargılama sürecinin adil olarak yürütülmesini teınin edecek birtakım usul güvenceleri sunmaktadır, Dolayısryla bireysei başvuru incelemelerinde adil yargılanma hakkıkapsamında değerlendirme yapılırken davanın sonucuna ilişkin bir çıkarım yapılmasımümkün değildir. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin tarafların õne sürdüğüve esasa etkili olan iddiaların -mahkere hakkının gereği olarak- derece mahkemelerince işin mahiyetinin gerektirdiği ölçüde incelenip incelenmediğinidenetleme görevi bulunmaktadır (Emin Arda Būyūk [GK], B. No: 2017/28079, 2′7/2020, §§ 52, 55).
53. Anayasa'da güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkeme hakkı; davacılarin ileri sürdükleri iddia ve savunmaların mahkemelerce gereği gibi incelenmesinin yanı sıra davalıya ve uyuşmazlıktan hak ve yükümlülükleri doğrudan etkilenen kişilere de iddia ve savunmalarını ileri sürme imkânı vererek davaya etkili sekilde katılmalarıni, bu kişilerin mahkemelerce gereği gibi dinlenmesini de içerir.
ii. İlkelerin Olaya Uygulanması
54.Başvurucu; kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla yapılan icra takiplerinde Mahkemece şikâyet dilekçeleri kendisine teblig edilmeden, iddialara karşı itiraz ve delil sunma hakkı tanunmadan şikâyetlerin kabult ile takiplerin iptaline karar verilmesi nedeniyle Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmÜştür.


55. Somut olayda başvurucunun Ankara 32. Icra Müdürlüğünün E.2017/6277 ve E.2017/6278 sayılı dosyalarında, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla Icra Mūdūrlüğu nezdinde takip başlattığı, takip borçlusu tarafindan takibin iptali talebiyle yapılan şikâyetle ilgili olarak Mahkemenin şikâyet dilekçelerini başvurucuya tebliğ etmeden ve söz konusu şikâyetle ilgili savunmalarını almadan dosya Özerinden inceleme yaparak takibe dayanak senetlerin kambiyo vasfinı haiz olmadığı gerekçesiyle takiplerin iptaline kesin olarak karar verdiği anlaşılmıştır.

56. Mahkeme hakki, kişilerin haklarında açılan davadan haberdar edilmelerini yargısal sürece katılımiarının sağlanmasını yani hukuken davanın süjesi olma Özelliğinin pratiğe yansıtılmasını gerekli kılar. Dolayısıyla hakkıda dava açılan bir kişinin dava ile ilgili beyan ve delillerini sunma hakkıın fülen ortadan kaldırtlması mahkemeye erişim sorununu ortaya çıkarır. Özellikle davanın kesinleşmesinden sonra yargısal süreçten haberdar olan bir kişi için gerçek anlamda bir yargılamanın yapıldığından bahsetmek mümkün değildir. Başka bir ifadeyle yargısal süreçten usulüine uygun bir şekilde haberdar edilerek iddialara ilişkin beyan ve delillerini sunma imkanı tanınmayan bir kişi için gerçek anlamda uyuşmazlığın mahkeme önüne getirildiğinden bahsedilemez.

57. Mahkemenin uyuşmazlığı karara bağlarken davahı tarafin yargılamaya katılımınıihmal ederek iddia-savunma kurgusunu oluşturmadan davayı sonuçlandırması hâlinde -şeklíanlamda uyuşmazlık mahkeme ōmüne getirilmiş olsa bile- ortada gerçek anlamda bir yargılama yapıldığından bahsedilemeyecektir. Çünkü ana süjeden yoksun yürütülen bir yargulamanın sonucunun da hukuken bir anlam ifade etmeyeceği açtktir. Bu durumda uyuşmazlīğa ilişkin yargılama süreci bir yanılsamadan ibaret kalacaktır.
58.Başvurucu, şikâyet dilekçesinin tebliğ edilmemesi nedeniyle dilekçe içeriğinden haberdar olamamış; bu nedenle esasa ilişkin beyan ve itirazlarını sunma hakkından yoksun brakılmıştır. Bunun yanında mahkeme kararımn kesin olması nedeniyle söz konusu eksikliğin sonraki aşamalarda giderilmesi de mümkün olmamıştır. Böylelikle yargısal fonksiyonun gerçek anlamda yerine getirilmesi için zorunlu olan iddiaya karşı savumma hakkının tanındığı taraflarca sunulan deliller çerçevesinde uyuşmazlığın karara bağlandığı bir yargısal süreç başvurucu yönünden yaşanmamıştır. Dolayısıyla başvurucunun davadan (şikâyetten) haberdar edilmeyerek uyuşmazlığa katiılımının sağlanmaması mahkeme hakkından yoksunbưrakıiması sonucunu doğurmuştur.

59. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın36.maddesindegüvence altına alman adil yargılanma hakkı kapsamındaki ımahkeme hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

Rıdvan GÜLEÇ, Yıldız SEFERINOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI ve Irfan FlDAN bu görüşe katılmamışlardır.

B. Diğer İblal İddiaları Yönünden 
60.Başvurucu; icra takibine yönelik yaptığı şikâyetin duruşma yapılmadan dosya Üzerinden karara bağlanması, aleyhine vekâlet ficreti ve yargılama giderine hükmedilmesinin adil yargılanma hakkıı ihlal ettiğini ileri sürmüştür. Başvuruda adil yargılama hakkıkapsamında mahkeme hakkının ihlal edildiğine karar verildiğinden başvurucunum söz konusu iddiaları yõnünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönülnden 
61.6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(I) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkanın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı verilmesi hålinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması içtn yapumast gerekenlere hükmedilir. ….

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynakdanmışsa, ihlali ve somuçlarv ortadan kaldtrmak için yeniden yargılama yapmak itzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargilama yapumasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açıması yolu gōsterilebilir.Yenlden yargilama yapmakda yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararıda açıkladığı ihlali ve sonuçlarım ortadan kaldıracak şekilde mümkůnse dosya izerinden karar verir."
62, Başvurucu, ihlalin tespiti ve yeniden yargılama yapıması ile her bir dosya için 794 TL maddi tazminata hükmedilmesi taleplerinde bulunmuştur.

63.Anayasa MahkemesininMehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kaldırıacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihial kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligūl Alkaya ve diğerleri (2), B, No: 2016/12506, 7/11/2019).
64. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönüimesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise Öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçlarīn ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan,§§55,57).

65. Ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediğidurumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216sayilı Kanun'un 50.maddesinin (2)numaralı fikrası ile İçtüzük'an 79. maddesinin (I) numaralt fikrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak tzere kararın bir örneğinin ilgilimahkemeye gönderilmesine hükmeder. Amlan yasa! düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu Öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihial kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülügü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek Üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmer Doğan, §§58, 59;Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).


66.Başvuru konusu yargılama sürecinde mahkeme hakkıın ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla somut başvuruda ihlalin mahkeme kararlarından kaynaklandığıanlaşılmıştır.

67. Bu durumda adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkeme hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargtlama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken is, yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir Örneğinin yeniden yargilama yapılmak Özere Ankara 7. Icra Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

68.İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıiması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuma ulaşıłmıştır.

69. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 515 TL harç ve 4.500 TL vekâlet Ocretinden oluşan topiam 5.015 TLyargılama giderinin başvurucuya Ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkeme hakkıın ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLİĞtYLE,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkeme hakkının IHLAL EDİLDİĞtNE Rıdvan GÜLEÇ. Yıldız SEFERINOĞLU, Selahaddin MENTEŞ,Basri BAĞCIve Irfan FIDAN'ın karşioyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. Kararın bir örneğinin mahkeme hakkıun ihlalinin sonuçlarsnın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak Özere Ankara 7. Icra Hukuk Mahkemesine (E.2017/766, K.2017/752; E.2017/767, K.2017/753 sayılı dosyalar) GÖNDERÎLMESINE,
D.Başvurucunun tazminat talebinin REDDlNE,
E. 515 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ūcretinden oluşan topiam 5.015 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapilmasına, δdemede gecikme olmasıhâlinde bu strenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASiNA,
G. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMEStNE 10/2/2022tarihinde karar verildi.


Başvuru Numarası : 2017/35282Karar Tarihi : 10/2/2022
KARŞIOY GEREKÇESİ
Somut olaya konu şikâyet, icra müdürlüğünün cebri icra sürecindeki işlem ve eylemlerinin hukuka uygun olup olmadığının karara bağlandığı bir mekanizma olup davada alacağın esasıyla ilgili bir karar verilmemektedir. Bununla birlikte alacağın esasına yönelik bir karar verilmemesi, şikâyete ilişkin uyuşmazlıkları Sözleşme'nin 6. maddesi ile Anayasa'nın 36. maddesinin ortak koruma alanının kapsamı dışına çıkarmamaktadır.Uyuşmazlığın esasının karara bağlanmadığı ancak alacağın takip yöntemini belirleyen yargılamaların da Sözleşme ile Anayasa'nın ortak koruma alanında olduğu kabul edilmiştir.
Başvurucunun ihlal iddiaları iki aynı başlık altında incelenmiştir.
a.Mahkeme Hakkmın İhlalt İddiası Yönünden 
Başvurucu, icra takipleri başlattığını, takiplere karşı borçlular tarafından yapılan şikäyet başvuruları Üzerine İcra Hukuk Mahkemesince şikâyet dilekçeleri kendisine teblig edilmediği gibi dilekçeye ilişkin beyanı alınmadan ve dosya üzerinden inceleme yapılarak aleyhine kesin olarak karar verildiğini belirtmiştir.

Şikâyet"mtessesesi, icra dairesinin somut işlemine karşı bir denetim işlevi yerine getirir ve şikayet olunan, aslen icra dairesidir. “Şikayet", 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanunu'nun 16. maddesinde sınırlı olarak sayılan;
,Işlemin kanuna uygun olmamasi,
-Işlemin hadiseye (olaya) uygun olmamasi,
.Bir hakkın yerine getirilmemesi,
Bir hakkın sebepsiz olarak sürüncemede bırakılması sebeplerine dayalı olarak şikayette bulunulabilir.

Öte yandan 2004sayılı Kanun'un 18. maddesine göre "Icra mahkemesine arz edilen hususlar ivedi işlerden saylır ve bu işlerde basit yargulama usulü uygulanır." Bu yasal düzenleme gereğince icra mahkemeleri mümkün olduğu durumlarda dosya üzerinden incelemeyi yapar ve karar verir. Tanık dinletilmesi veya yemin deliline başvurulması söz konusu değildir. Ancak dosya Üzerinden karar verilmesinin olanaksız olduğu hallerde tarafları duruşmaya çağırır. Taraflar duruşmaya katılmasa dahi gereken karar verilir.
Îcra mahkemesinin vermiş olduğu kararların infazı için kesinleşmesi de zorunlu değildir. Zira iera hukuk mahkemesinin vermiş olduğu kararlar maddi anlamda kesin htiküm oluşturmamaktadır, İcra hukuk mahkemesi sınırlı yetkili bir mahkemedir. Yani sıırlı ve kanunla kapsamı belirli bir yargılama ve inceleme yetkisi bulunmaktadır. İcra hukuk mahkemesi tarafından hakkında karar verilen bir uyuşmazlık daha sonra genel mahkemelerde dava konusu yapilabilecektir. Bunun sebebi icra hukuk mahkemesinin verdiği kararın uyuşmazlığın esasına ilişkin bir kesinlik oluşturmamasıdır.

Şikayet Üzerine icra hukuk mahkemesinin verdiği kararlar maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmese de istihkak davaları sonueu verilen kararlar (ÎtK. m. 97-99) ve ihalenin fesli isteminin reddine ilişkin kararlar (ÎK. m.I34) şekli ve maddi anlamda kesin hükūm teşkil eder. Somut olayda bāyle bir davanın olmadığı hatırda tutulmalıdır.

Icra hukuk mahkemelerince verilen kararlar, yargı yolunun açık olmasısebebiyle şekli anlamda kesinleşmeye elverişli olsa da; uyuşmazlığın esasını maddi anlamda kesin olarak karara bağlamadığı için maddi anlamda kesinleşmeleri mümkün değildir. İcra hukuk mahkemesindeki yargılamanın amacı maddi gerçeği bulmak değil, takip hukuku bakımından uyuşmazlığı seri bir şekilde çözüme kavuşturmaktır.

Öte yandan, şikayetin bir dava olup olmadığı dahi tartişmalıdır. Nitekim doktrinde bunun bir dava olmadığını savunanlar, bu yolun kendine özgü bir başvuru yolu olduğunu bu nedenle HMK'nın I19. maddesindeki (Dava Dilekçesinin İçeriği başlıki hüküm) şartları taşımasına gerek olmadığını belirtmektedirier. Yargıtay12. Hukuk Dairesi de şikayetin bir dava olmadığını bu nedenle bir dava dilekçesindeki unsurları taşımasının gerekmediğini belirtmiştir (Y.12. HD, E. 2016/16845, K.2017/8872, K.T. 6/6/2017).
Nitekim Icra ve Iflas Kanunu'nun I8. maddesine göre sözit talebin tutanağa geçirilmesiyle de şikayet yolunun işletilebileceği gözõnünde bulundurulmalıdır.
Şikâyet konusu işlem temelde icra dairesinin işlemidir. Yukarıda da belirtildiği üzere icra hukuk mahkemesinde dava açılması ve yargılama süreci basit yargılama usulüne göre yürütülür ve huzhca sonuçlandırılır. İcra mahkemesi, dosya üzerinden karar vermesi halinde, işin mahkeme önüne gelmesinden itibaren en geç on beş gün içinde karar vermelidir. Nitekim Icra Hukuk Mahkemesi dosya Üzerinden inceleme yaparak dava tarihinden itibaren bir hafta içinde karar vermiştir.

Icra Hukuk Mahkemesince verilen karar başvurucunun iddia ettiği alacağıortadan kaldıran veya değiştiren bir sonuç doğurmaz, Başvurucu, bu karara rağmen isterse genel mahkemelerde alacak davası açabileceği gibi, kambiyo senetlerine mahsus takip yerine genel haciz yoluyla takip yapmakta da muhtariyete sahiptir. Genel mahkemelerde açılan davada ilgili mahkeme İcra Hukuk Mahkemesindeki dava sonucuyla bağlı olmaksızın tamamen HMK'daki usul kurallarına göre yargılama yapaçak, tarafların iddia ve delillerinin değerlendirerek bir karar verecektir. Bu karar, takip konusu alacağın varlığı veya yokluğu ile ilgili olarak maddi anlamda kesin hüküm teşkil edecektir. Tam tersi açıdan düşūnüldüğünde de icra hukuk mahkemesinin davanın reddine karar vermesi de borçlu açısından kesin hüküm teşkil etmediği gibi, borçlu olduğu iddia edilen kişi, menfi tespit davası açabileceği gibi, cebri icra tehdidi altında borcu Ödemesinden sonra istirdat davası da açabilir, Sonuç olarak, Icra Hukuk Mahkemesi, iddia edilen alacağı ortadan kaldırmamakta, takibin niteliğini değiştirmektedir.

Adnan Altın kararında başvurucu, Icra ve Îflas Kanunu'nun 265. maddesi gereği ihtiyati haciz kararlarına yapılan itirazda, Mahkemenin duruşma açarak değerlendirme yapması zorunlu olduğu halde, Kanun ve yerleşik yargısal içtihatlara aykırı olarak dosya Üzerinden inceleme yaparak karar verdiğini bu nedenle adil yargtlanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Anayasa Mahkemesi yaptığı değerlendirmede; “ihtiyati haciz kararına yapılan itirazda, Ilk Derece Mahkemesinin başvurucuya itirazla ilgili sõzlü beyanda bulunma imkânı tanımadan dosya üzerinden değerlendirme yapmak suretiyle karar verdiği anlaşılmış ise de; Mahkemenin 2004 saylı Kamun'da belirtilen sebepler çerçevesinde tamamen sekli, sıırlı ve teknik nitelikte bir inceleme yaparak itirazı değerlendirdiği,uyuşmazlığın niteliğī göz ömüne alındığında, başvurucumun ktşisel özellikleri, davranışlarıgibi sözlü yargılamayı zorunlu kalan olguların Mahkemenin kararını doğrudan etkileme potansiyeline sahip olmadıği, Mahkemenin yazılı belge ve beyanlara istinaden uyuşmazlığıhakkaniyete uygun bir şekilde sonlandırma imkânına sahip olduğu, başka bir ifadeyle 

davanın yazılı sumumlar temelinde hüküm vermeye elverişli bir yapıda olduğu, nitekim Kamunda da bu elverişliliği sağlama adına, itiraz edene, dilekçesine tüm delil, bilgi ve belgeleri ekleme zorunluluğu getirdiği, dolayısıyla başvurucuya sözlü beyanda bulunma hakkanın kullandırılmamasinın başvurucumun adil yargılanma hakkam ihlal etmediği"sonucuna ulaşmiştır (Adnan Altın, 2013/9748, 7/1/2016, §§ 39-53). Somut olayda da Icra Hukuk Mahkemesinin tamamen şekli, teknik ve sinıriı bir inceleme yaptiğı hatırda tutulmalıdır.

Açıklanan nedenlerle somut olay yönünden başvurucunun mahkeme hakkıu ya da iddia ettiği alacağa yönelik icra takibi yapma hakkını tamamen ortadan kaldưran,imkânsız hale getiren veya zorlaştıran bir durumun söz konusu ołmadığı, dolayısıyla başvuru konusu olay yönünden başvurucunun mahkeme hakkımın ihlal edilmediği kanaatine vardığımızdan, çoğunluğun aksi yōndeki kararına katılmıyoruz 
b. Yargılama Giderleri Nedeniyle Adil Yargılanma Hakkmın İhlali İddiasıYönünden 

Başvurucu, yapmış olduğu icra takibine yõnelik şikayetler sonucu aleyhine vekalet Ücretlerine ve yargılama giderlerine hükmedilmesinin adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

Somut olayda başvurucu aleyhine, kendisine tebliğedilmeyen ve haberdar olmadığı Icra Hukuk Mahkemesindeki şikayet sonucunda yargılama giderlerine hükmedilmiştir. Başvurucunun İcra Hukuk Mahkemesindeki şikayette bir kusurunun olduğu iddiasında bulunulmadığı gibi şikayet konusu da icra dairesinin işlemidir. Bu yõnüyle başvurucunun adil yargılanma hakkına yönelik bir müdahale olduğu açıktır.
Ancak başvurucunun aleyhine, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca aynı ayrı 400 TL vekalet ücretine ve 75,50 TL yargılama giderine hükmedildiğine dair iddialarını içerir başvurunun, kabuł edilebilirjik kriterlerinden olan anayasał ve kişisel önemden yoksun olma kriteri yönünden incelenmesi gerekir.

Anayasal ve kişisel önemden yoksun olma kriterine ilişkin genel ilkeler Anayasa Mahkemesince daha Önce incelenmiş ve bu konuda karar verilmiştir (bkz. K.V.,[GK], B.No:2014/2293, 1/12/2016, §§ 47-68; Anılan kararda başvurucu gerçek kişi olup 184TL karar dūzeltme para cezasi, 660 TL vekâlet Ücreti, 114,85 TL harç ve 100 TL posta masrafi olmak Üzere toplam 1.058,85 TL'nin anayasal ve kişisel öneminin bulunmadığısonucuna varılmiştir.).

Anayasa Mahkemesi, önüne gelen iddialara ilişkin birçok başvuruda mahkemeye erişim hakkının kapsam ve içeriğini belirlemiştir (Mürsel Malkoç, [GK], B.No:2013/9466, 27/10/2015, § 27; Özkan $en, B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 52; Serkan Acar, B. No: 2013/1613, 2/10/2013,§§ 38-39)

Buna göre Mahkemenin sıklıkla uygulanmış açık bir içtihadımın buunduğu mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin başvurunun genel bir soruna işaret etmediği gibi Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanmasıveya temel hakların kapşamının ve sınırlarının belirlenmesi açıstndan da Önem taşıdığının ortaya konulamadığı sonucuna varılmuştir.


Somut olayda başvurucu, sermaye şirketidir. Başvurucunun aleyhine toplam 800 TLvekalet üereti ile 151,00 TL yargılama giderine hükmedilmesinin kendisine ciddi anlamda zarar verdiği ve kendisi için ne denli önemli olduğu hususunda herhangi bir açıklamasının da olmadığı gözetildiğinde Önemli bir zararı olduğu kanaatine ulaşılamamıştır.
Açıklanan nedenierle Anayasa'nın yorumlanması ve uygulanması açısından Önem taşımadığı gibi başvurucunun da Önemli bir zarara uğramadığı somucuna varıldığından,anayasal ve kişisel önemden yoksun olduğu anlaşılan başvurunun bu kısmıın diğer kabul edilebilirlikşartlarıyönünden incelenmeksizin kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerektiği kanaatindeyiz.

Öye Öye Üye Rıdvan GÜLEÇYıldız SEFERÍNOĞLU Selahaddin MENTE$ 
Üye Basri BAĞCI 
Üye Irfan FtDAN