Anayasa Mahkemesinin 7/5/2025 Tarihli ve E: 2022/84 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2025/24 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-10-14

14 Ekim 2025 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 33047
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı  : 2022/84 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/24

Karar Tarihi : 7/5/2025


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Sol Partinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, Irfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL'in katılımlanıyla 7/3/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantiısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. Sol Partinin 2021 yılı kesin hesap dosyasında Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünen Kilis İl Teşkilatına ait kesin hesap cetvelinin sunulmadığı tespit edilmiştir.

3. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Parti yetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu durumda kira sözleşmesi düzenlencrek kiraya isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

4. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıkları hayatın olağan akışıgereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb.birtakım genel yönetim giderlerini de yapmalıdır.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70.maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yaptıkları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
6. Kilis'e ilişkin yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun'un 69. ve 70.maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

7. Bilgilerin istendiği şekliyle Anayasa Mahkemesine verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulmasıinceleme ve araştırmayı engellemeye yönclik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı

Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

8. Bu itibarla Sol Partinin 2021 yıli kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
- İstenen bilgilerin istendiği şekliyle Anayasa Mahkemesine verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
9. Sol Partinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2021 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığınca hazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafindan Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayıl Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerden Partinin 2021 yılıgelirler toplamının 1.079.369,61 TL, geçen yıldan devreden nakit toplamının 153.355 TL ve giderleri toplamının 1.091.349,51 TL, gelecek yila devreden nakit toplamının 141.375,10 TL olduğu anlaşılmıştır.

11. Partinin 2021 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2021 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmiştir.

A. Gelirlerin Incelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 144.884,17 TL olup bu tutarın tamami üye aidatlarından oluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.


2. il Örgütleri Gelirleri 
14. Partinin il örgütlerinin gelirleri toplamı 934.485,14 TL olup bu tutarın 11.900TL'si üye giriş aidatlarından, 52.003,64 TL'si il paylarından, 160.146,28 TL'si bağışlardan,21.548,80 TL'si genel merkez örgütlenme katkı payından, 3.200 TL'si yayın satışgelirlerinden, 683.286,42 TL'si aylık üye aidatlarından ve 2.400 TL'si etkinlik gelirlcrinden oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin geçen yıldan devreden nakit toplamı 49.296,13 TL'dir.
15. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
16. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 209.089,66 TL olup bu tutarın 33.409,60TL'si personel giderlerinden, 305,85 TL'si temsil ağırlama giderlerinden, 2.742,01 TL'si bakım onarım giderlerinden, 1.416 TL'si kirtasiye giderlerinden, 6.688,68 TL'si isınma ve elektrik giderlerinden, 4.453,16 TL'si seyahat giderlerinden, 101.545,12 TL'si basın yayın giderlerinden, 49.462,61 TL'si teşkilata yardımlardan, 9.020,28 TL'si vergi giderlerinden ve 46,35 TL'si genel giderlerden oluşmaktadır. Parti genel merkezinin gelecek yıla devreden nakit toplamı 39.853,68 TL'dir.

17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri 
18. Partinin il örgütlerinin giderleri toplamı 882.259,85 TL olup bu tutarın 529.983,83 TL'si kira giderlerinden, 13.733,96 TL'si kargo giderlerinden, 80.585,33 TL'si temsil ağırlama giderlerinden, 18.933,24 TL'si bakım onarım giderlerinden, 38.133,03 TL'si kirtasiye giderlerinden, 59.729,49 TL'si isınma ve elektrik giderlerinden, 17.100,93 TL'si seyahat giderlerinden, 20.272,86 TL'si basın yayın giderlerinden, 75.572,35 TL'si teşkilata yardımlardan, 1.743,54 TL'si demirbaş giderlerinden, 1.255,20 TL'si vergi giderlerinden,20.659,35 TL'si temsilcilik giderlerinden, 1.359,65 TL'si genel giderlerden ve 3.197,09 TL'si taşıma giderlerinden oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin gelecek yıla devreden nakit toplamı101.521,42 TL'dir.

19. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarinın Íncelenmesi 
20. Partinin 2021 yilı defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Sol Partinin 2021 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

Partinin 2021 yılı kesin hesabında gösterilen 1.079.369,61 gelir, 153.355 TL geçen yıldan devreden nakit toplamı ile 1.091.349,51 TL gider, 141.375,10 TL gelecek yıla devreden nakit toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 7/5/2025 tarihinde OYBiRLİĞiYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Hasan Tahsin GÖKCAN Basri BAĞCI 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Üye İrfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem ÍNCE 
Üye Üye Üye Yılmaz AKÇİL Ömer ÇINAR Metin KIRATLI