Anayasa Mahkemesinin 18/11/2020 Tarihli ve 2017/30526 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-01-20

20 Ocak 2021 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31370
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR 
TRAKYA KALIP VE PLASTİK KAPAK İMALATI SANAYİ VE TÍC. LTD. ŞTİ.BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2017/30526Karar Taribi : 18/11/2020
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN 
Üyeler : Burhan ÜSTÜN 

Hicabi DURSUN 

Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Selahaddin MENTEŞ

Raportör : Eren Can BENAKAY 
Başvurucu : Trakya Kahıp ve Plastik Kapak İmalatı Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. Özge IĞDIR 


I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, sahte fatura kullanma sebebine dayalı olarak resen tarh edilen vergi ziyat cezalı katma değer vergisinin iptali istemiyle açılan davada fatura düzenleyicisi mükellefin faaliyetinin gerçek olduğu yolunda başka mahkemeler tarafindan verilen kararların dikkate alınmaması nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 2/8/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasıa karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir öreği bilgi için Adalet Bakanhğına (Bakanhk)gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.


III. OLAY VE OLGULAR 
7.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olayłar özetle şöyledir 
8. İstanbul Rami Vergi Dairesinin mükellefi olan başvurucu, plastik paketleme malzeme imalati işi ile uğraşmaktadır.

9.Başvurucuya ait 2010 yılı yasal defter ve belgeler üzerinde inceleme yapilmıştır.Anlan incelemede başvurucunun alış belgeleri arasında K. Limitet Şirketinden (Şirket) aldığıfaturalara rastlandığı, bu faturaların yasal defterlere kaydının yapıldığı ve ilgili dönem beyannamelerine intikal ettirildiği hususları tespit edilmiştir. Şirket hakkında düzenlenen 28/11/2013 tarihli vergi tekniği raporunda;
Toptan plastik hurda faaliyetinde bulunmak üzere 11/2/2009tarihinde tesis edilen mükellefiyetinin 31/8/2012 tarihi itibarıyla resen terkin edildiği, defter ve belge isteme yazısı tebliğ edildiği hâlde ibraz ödevinin yerine getirilmediği belirtilmiştir. Şirket nezdinde yapılan yoklamalarda işyerinin küçük olduğu, şube ve deposunun olmadığı, nakliye araeının bulunmadığı, stok emtiasının olmadığ tespit edilmiştir. Şirketin 201l yıhnda mükellefiyeti resen terkin edildikten sonra tekrar mükellef olmak için dilekçe verdiği, mükellefiyeti başladıktan sonra 2012 yılında mükellefiyetinin resen terkin edildiği ifade edilmiştir. Resen terkinden önce yeni adresinde yapılan yoklamada faal olmadığı görülmüştür. 2009 ile 2012 yıllarıarasinda mal ve hizmet alımı vaptiğı firmalar hakkında sahte fatura düzenlediği hususunda vergi tekniği raporları bulunduğu, öte yandan 2010 ile 2012 yıllarıarasında alım yapılan firmaların %98'inin hakkında olumsuzluk (düzenleme yönünde) bulunan mükeliefler olduğu belirtilmiştir. Yine mükellefin 2009 yıl: ile 2012 yıhı arasında çok yüksek satış rakamları bildirmesine rağmen mal ve bizmet alumına ilişkin bildirdiği rakamların satış rakamlarına oranla düşük olduğu ve bu tespitlerden hareketle de başvurucunun düzenlediği tüm faturaların sahte olduğu kanaati ifade edilmiştir.

10. Yukarıda yer verilen tespitlere bağlı olarak Şirketin düzenlediği faturalar sahte olarak kabul edilmiş ve başvurucunun Şirketten yapmış olduğu alımların sahte fatura ticareti niteliğinde olması nedeniy!e hakkında 16/12/2015 tarihli vergi inceleme raporu düzenlenmişve 2010/8 dönemine ilişkin olarak 30/1 2/2015 tarihinde vergi ziyai cezah katma değer vergisi tarhiyatı yapılmıştır.

11, Başvurucu, cezah tarhiyatın iptali istemiyle 27/1/2016 tarihinde İstanbul 14.Vergi Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Dava dilekçesinde alım yapmış olduğu Şirketten kendisi gibi alış yapan başka mükelleflerin açmış olduğu davalarda Şirketin düzenlediği faturaların sahte olmadığına karar verildiğini belirterek amlan mahkeme kararlarıni dilekçesine eklemiştir. Bununla beraber Şirket ile olan ticari ilişkisinin gerçek olduğunu, ödemelerin banka aracılığıyla yapıldığını ifade etmiştir.
12. Mabkeme, başvurucunun açmış olduğu davayı 30/6/2016 tarihli kararı ile reddetmiştir. Kararda Şirket hakkında yukarıda değinilen tespitlere yer verildikten sonra Şirketin defter ve belgelerini ibraz etmediği, 2010, 2011 ve 2012 yıllarındaki alışlarının %98'inin hakkında olumsuzluk (düzenleme yönünde) bulunan mükelleflerden yapıldığı,hakkında olumsuziuk bulunmayan bir kurumdan yapılan alimların ise toplam alışlara oranının uyuşmazlık konusu dönemde binde 7 gibi cüzi bir oranda olduğu şeklindeki 

tespitlerden hareketle Şirketin gerçek ticari muamele gerçekeştimmediğinin kabulü gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle Şirket tarafindan düzenlenip başvurucunun katma değer vergisi beyannamesinde indirim konusu yapmış olduğu faturaların gerçek ticari muameleye dayanmadığı ifade edilerek dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bułunmadığıbelirtilmiştir.

13. Başvurucu 23/9/2016 tarihinde mahkeme kararına karşı istinaf yoluna başvurmuştur. Dilekçesinde, Şirket tarafından düzenlenen faturalara alımlarına ilişkin açılan davalarda Şirketin düzenlediği faturaları gerçek kabul edildiğini ifade etmiş ve emsal gösterdiği kararları dilekçesine eklemiştir.

14. Istanbul Bölge Idare Mahkemcsi (Bölge İdare Mahkemesi) 28/12/2016 tarihinde mahkeme kararını kaldırmış ve davayı kabul etmiştir. Kararda, Şirket hakkında düzenlenen vergi tekniği raporundaki tespitlere yer verdikten sonra Şirketin yapılan yoklamalarda aktif olarak yer almasi, işçisinin bulunması ve sahte fatura düzenlediğine yönelik yeterli ve somut tespit bulunmamasa karşısmda Sirket tarafindan inditim konusu yapilan katma değer vergilerinin yer aldığı faturaların gerçek bir ahm satıma dayaliı olmadığı sonucuna varılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir.

15.Davalı idare 9/2/2017 tarihinde kararın düzeltilmesini talep etmiştir.
16. Karar dūzeltme isteminin de 19/4/2017 tarihłi kararla kısmen kabul edilerek Bölge İdare Mahkemesinin davanın vergi ziyai cezasına ilişkin verdiği iptal kararıpın kaldırılmasma, mahkeme kararın kısmen onanmasına, davanın vergi ziyai cezasını tekerrür nedeniyle artırılan kısmına ilişkin olarak ise istemin reddine karar verildiği görülmektedir.Sonuç olarak davann bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatına ilişkin kısmıreddedilmiştir.

17.Nihai karar başvurucuya 10/7/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.
18. Başvurucu 2/8/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur 
19. Başvurucu, aynı mükelleften alınan faturalarla ilgili yapılan tarhiyatlara karşıbaşka şirketler tarafından açılan davalarda verilen kararlardan bahsederek aynı maddi olgunun farklı değerlendirildiğini vurgulamaktadır. Bu kararlardan Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 23/5/2019 tarihli ve E.2016/19509, K.2019/2360 sayılı kararımın ilgili kısmışöyledir:
"Dava konusu istem: Davacı adıno, Bornova Vergi Dairesi Müdürlüğünün 507070s575 vergi numaralı mükellefi K. Şirketinden aldığı faturaların sahte olduğu yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2011/Mort, Haziran, Ağustos ve Ekim dönemleri için re'sen tarh eailen bir kat vergi ziyai cezalı katma değer vergisi ie 213sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi ayarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

Ilk Derece Mahkemesi kararınn özeti: K. Şirketi hakkındaki 28/11/2013 tarih ve 2013-A-9s9/27 sayli vergi tekniği raporunda yer alan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, şirketin 2011 yılımda iş yerinde yapılan yoklamalarda faal olduğu,çalışan işçilerinin ve emtiasının bulunduğu, mükellefin katma değer vergisi dahil cirosu ile Ba/Bs formaları analiz edildiğinde dengeli bir tablo ortaya çıkuği, defter ve belgelerinde noter tasdikinin bulunduğu, diğer tespitlerin söz konusu faturaların sahte ve muhteviyatı

itibariyle yamlticı olduklarua somut olorak ortaya koyamadıği, vergi incelemesinden beklenilen umucı gerçekleştirmekien uzak ve eksik incelemeye dayalı vergi inceleme raporuna istinaden tarh olunon vergi ve kesilen cezalarda hukuka uyarhk bulunmadiığıgerekcesiyle davanın kabulüne karar verilmistir 
Temyizen incelenen karur usul ve hukuko uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasım gerekirecek nitelikte görülmemiştir."
20. Aynt Dairenin 28/3/2018 taribli ve E.2015/9487, K.2015/11557 sayıh kararı ise şöyledir:
" … Bornova Vergi Dairesi Mūdürlüğünün_5070705575 vergi numaralı mükellefiK.Plastik Kimya Sunayi ve Dış Tic. Lià. Şri'den aldhğı faturalarm sohae olduğu yohanda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayamlarak 2o09/Mayis donemi için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen bir kat vergi ziyan cezasmn kaldırılması istemiyie açdan davayı kabul eden Istanbul 8. Vergi Mahkemesi'nin 25/05/2015 tarih ve E:2014/2445, K:2015/1481 saylı kararmım: dilekçede ileri sürülen sebeplerle bozulmasıistenilmektedir.

temyiz isteminin reddine ve kararın onanmasma..."
Iv. İLGİLİ HUKUK 
21. 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayıl Katma Değer Vergisi Kanunu'nun !.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine tabidir:
1. Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapilan teslim ve hizmetler,
it 
22.3065 sayıłı Kanun'un 29. maddesinin ilgili kısmı şöyledir 
"1. Mükellefler, vaptikları vergive tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak aşağıdaki vergiteri indirebilirler:
a) Kendilerine yapılan testim ve hizmetler dolayisıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisi,
"
23.3065 sayılı Kanun'un 34. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"1. Yurt içinden sağlanan veya ithal olunan mal ve hizmeitere ait Katma Değer Vergisi, alış faturası veya benzeri vesikalar ve gümrük makbuzu üzerinden ayrıca gösterilmek ve bu vesikalar kamuni defterlere kaydedilmekşartıyla indirilebilir.

24.4/1/1961 tarihli ve 213 sayıh Vergi Usul Kanunu'nun "Re'sen vergi tarhı"kenar başhıkh 30. maddesinin ilgili kısmı şöyledir.

"Resen vergi tarlu, vergi motrahınn tamamen veya kismen defer, kayut ve belgelere veya kamuni ölçülere dayamlarak tespitine imkun bulunmayan hallerde takdir komisyonlarıtorafindan takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlorinda belirtilen matroh veva matrah kismi üzerinden vergi tarh olunmasıdır. Inceleme raporunda bu maddeye góre belirlenen matrah veya matrah farka resen tokdir ohummuş soyhr.

Aşağudaki hallerden herhangi birinin bulunmast durumunda, vergi matrahnın tamamen veya kismen defter, kayit ve belgelere veya kammni ölçülere davanılarak tespitinin mümkin olmadiğı kabul edilir.

..
4. Defter kayuları ve hunlarla ilgili vesikalor, vergi matrahunın doğru ve kesin olarak tesbitine imkan vermiyecek derecede noksan, usulsüz ve karısık olması dolayisiyle ihticaca salih bulunmaesa.

..
6. (Ek: 30/12/1980-2365/4 md.) Tututması zorunlu olan defterlerin veya verilen beyannamelerin gerçek durumu yansitmadığına dair delil bułumursa 
3r .

25. 213 sayılı Kanun'un 134. maddesinin "Maksat" kenar başhıklı birinci fikrasışöyledir:
"Vergi incelemesinden maksat, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu craştırmak tespit etmek ve sağlamoktır..."
26.213 sayılı Kanun'un "Vergi ziyaı cezası" kenar başlıklı 344. maddesinin birinci fikrası ile ikinci fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"341 inci maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, müketlef veya sorumlu hakkında ziyaa uğrotılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
27.Mahkemenin 18/1 1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantida başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
28. Başvurucu, Şirket tarafindan düzenlenen faturaların sahte olmadığına ilişkin emsal kararlar bulunduğunu belirtmiştir. Belirtilen bu emsal kararlar uyarınca Şirketin sabte fatura düzenleyieisi olmadığı, dolayısıyla bu faturalara bağlı olarak kesilen vergi cezalarının iptal edilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Buna rağmen cezalar yönünden davasımın 

reddedildiğini ve söz konusu durumda bariz takdir hatası bulunduğunu iddia ederek adil yargılanma hakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal ediłdiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme 
29. Anayasa'mn "Hok orama hürriyeti" kenar başlıkk 36. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Herkes, meşru vasita ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davaci veya davałı olarak iddia ve savumma ile adil yargilamma hakkma sahiptir."
30. Anavasa Mahkemesi, olaylarin başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu, adil yargılanma hakkınm ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüş ise de yukarıda yer verilen şikāyetlerinin özü yargılama sürecinde maddi olayın değerlendirilmesinde açık ve bariz takdir hatası yapilarak davasının reddedilmesidir.Bu itibarla başvurucunun ihla) iddiaları adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkı yönünden incelenmiştir.

31. Anayasa'nın 148. maddesinin dördüncü fikrasında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanmasıile uyuşmazhkla ilgili varlan sonucun adil olup olmaması bireysel başvura konusu olamaz.Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfilik içeren yorum, uygulama ve sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamındadır (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
32. Adil yargılanma hakkı bireylere dava sonucunda verilen kararın değil yargılama sürecinin ve usulünün adil olup olmadığım denetletme imkânı verir. Bu nedenle bireysel başvuruda adil yargılanmaya ilişkin şikâyetlerin incelenebilmesi için başvurucunun yargılama sürecinde haklarma saygı gösterilmediğine, bu çerçevede yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğu deliller ve görüşler hakkında bilgi sahibi olamadığı veya bunlara etkili bir şekilde itiraz etme firsatı bulamadığı, kendi delillerini ve iddialarını sunamadığı ya da uyuşmazhığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının derece mahkemesi tarafından dinlenmediği veya kararın gerekçesiz olduğu gibi mahkeme kararının oluşumuna sebep olan unsurlardan değerlendirmeye ahnmamış eksiklik, ihmal ya da açık keyfiliğe ilişkin bir bilgi ya da belge sunmuş ołması gerekir (Naci Karakoç, B. No: 2013/2767, 2/10/2013, § 22).
33. Öte yandan benzer konularda aynı derecedeki yargı mercileri arasındaki içtihat farkhılıkları tek başına adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde kabul edilemeyeceği gibi derece mahkemeleri ile itiraz ya da temyiz mercilerinin uyuşmazlıkiara ilişkin olarak tarafların talepleri ve delilleri arasındaki yorum farklılıkları da tek başına adil yargılanma bakkının ihlali niteliğinde kabul edilemez (Miras Mümessillik Inş. Taah. Reklam Paz. Bas.Yay. San. ve Tic. A.Ş., B. No: 2012/1056, 16/4/2013, § 36).

34. Somut olayda derece mahkemeleri Şirket hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda yer alan tespitleri değerlendirerek farklı sonuçlara varmış olmakla birlikte olayda farkhlığın kanun hükümlerinin yorumundan kaynaklanmadığı, olguların farklı

değerlendirilmesinin söz konusu olduğu,dolayısıyla içtihat farklhığı olarak nitelendirilemeyeceği anlaşılmaktadır. Bir başka ifadeyle derece mahkemeleri arasında K.Şirketi hakknda yaplan tespitlerin bu Şirketin gerçek bir faatiyetinin bulunmadığıot göstermeye yetip yetmediği hususunda bir değeriendirme farkhlığı bulunmaktadır. Bununla birlikte derece mahkemelerince -ulaşılan sonuçlar birbirinden farkli olmakla birlikte- varlan sonuca hangi nedenle ulaşıldığn başvurucu ve āçüncü kişiler tarafindan objektif olarak anłaşılmasıa imkân verecek yeterli gerekçeler sunulmaktadır 
35. Başvurucu, Şirket tarafundan düzenlenen faturalaru sabte olmadığua ilişkin.emsal kararlar bulunmasına karşm Şirketin düzenlediği faturalar nedeniyle kesilen cezaların kaldırlmadiğını iddia ederek derece mahkemelerinin kararlarında bariz takdir hatasıbulunduğunu ileri sürmektedir. Başvurucu tarafindan ileri sürülen iddialar, mahkemelerce delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallannın yorumlanmasına ilişkin olup mahkeme karar gerekçesinde bariz takdir hatası veva açık bir keyfilik oluşturan bir hususun da butunmadığı dikkate alndığunda ihlat iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

36. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşullanı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. HKÜM 
Açıklanan gerekçelette;
A.Hakkaniyete uygun yargılanma hakkımın ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyłe KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 18/11/2020tarihinde OYBİRLİĞIYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN 
Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Üye Selahaddin MENTEŞ