Yargıtay 9. Hukuk Dairesine Ait Karar
YARGITAY KARARI | 2022-12-22

22 Aralık 2022 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32051
YARGITAY KARARI 
Yargitay 9. Hukuk Dairesinden:
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGITAY İLAMI 
ESAS NO : 2022/14469KARAR N0 : 2022/14499
MAHKEMESİ:Siirt İş Mahkemesi 
TARİHİ: 04.07.2022
NUMARASI : 2022/237-2022/260
DAVACI İSMAİL ÇARTI VEKİLİ

AVUKAT MUHAMMED FURKAN ŞENER 
DAVALI : SİİRT İL ÖZEL İDARESİ VEKİLİ
AVUKAT MEHMET SAIT BÖKE 
DAVA TÜRÜALACAK 


Taraflar arasında, İlk DereceMahkemesinde görülen alacak davasında davanın kismen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafindan istenilmiş olmakla; dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA 
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin kıdem ve ihbar tazminatını tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 20.06.2022 tarihinde davasını tam islah ederek sunduğu yeni dava dilekçesinde ise müvekkilinin toplum yararına çalışma projesi kapsamında davalı Kurum bünyesinde 14.11.2015-30.06.2016 ve 13.06.2017-08.03.2018 tarihleri arasında asgari ücrctle calıştığını, Yargıtay içtihadı uyarınca toplum yararına çalışma projesi kapsamında çalışan kişilerin işçi sayılacağını, isçinin iş görme edimini hangi kuruma karşı yerine getirmiş ise o kurum ile aralarında işçi işveren ilişkisi kurulduğunu, davacıya ilave tediye ödenmesi gerektiğini, müvekkilinin 14.11.2015-30.06.2016 tarihleri arasındaki ilave tediye alacaklarımın zamanaşımına uğradığını, çalışma süresine orantılı kıstelyevm hesabıyla 13.06.2017-08.03.2018 tarihleri arasında ödenmeyen 2.326,70 TL ilave tediye alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP 
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre ve zamanaşımı süreleri geçtikten sonra açılmış olduğundan hak düşürücü süre itirazı ile zamanaşımı def'inde bulunduklarını, davacıın hiçbir zaman müvekkili Kurumda iş sözleşmesi kapsamında çalışmadığın, davacıın kıdem tazminatına ilişkin şartlardan hiçbirini taşımadığını,davacıın işçi, davalımın ise işveren olmadığını beyanla davanın reddini savunmuş, tam ıslah dilekçesi üzerine verdiği cevap dilekçesinde ise zamanaşımı def'i ileri sürerek husumet ve davacıın işçi sayılamayacağına ilişkin savunmalarını tekrarla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DEREÇE MAHKEMESİ KARARI 
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın ilave tediye alacağına ilişkin olduğu, dava konusunun 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müessesclerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkındaki Kanun (6772 sayılı Kanun) ilc düzenlendiğini, davalı Kurumun 6772 sayılı Kanun kapsamında olduğunu, davacıın toplum yararına çalışma projesi kapsamında işçi olarak çalıştiğından 6772 sayılı Kanun kapsamında olduğunu, davacı tarafça tam islah dilekçesinde yapılan hesaplamanın usulüne uygun olduğunu, davacının ilave tediye alacağı almasını engelleyecek bir yasal düzenleme bulunmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

2. ilk Derece Mahkemesi kararı kesin olarak verilmiştir.
IV. KANUN YARARINA TEMYİZ 
A. Kanun Yararına Temyiz Yoluna Başvuran 
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafindan istenilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri 
Adalet Bakanlığı temyiz dilekçesinde; davalıya ait işyerinde toplum yararına çalışma projesi kapsamında çalışan davacının iş sözleşmesinin haksız ve hukuka aykırı şekilde feshedildiği ileri sürülerek kıdem ve ihbar tazminatına karar veriłmesinin istendiğini, daha sonra davanın tamamen islahıyla talebin ilave tediye alacağı olarak değiştirildiğini, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verildiğini ve kararın kesin olduğunu,davalının süresinde sunduğu cevap dilekçesinde yasal süresi içerisinde zamanaşımı definde bulunduğunu, bu durumda Mahkemece davalının zamanaşımı defi değerlendirilerek öncelikle bu hususta bir karar verilmesi gerekirken, zamanaşımı def'i hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmeksizin tahkikata geçilerek hüküm verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek kararın kanun yararına temyizen incelenerek bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme 
Uyuşmazlık, davalının süresi içinde bulunduğu zamanaşımı savunmasıdeğerlendirilmeksizin karar verilmesi noktasındadır.

2. İlgili Hukuk 
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 363 üncümaddesinin birinci fikrası uyarınca ilk derece mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşi, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.

2.Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde, 6100 sayılı Kanun'un 363 üncümaddesinin ikinci fikrası uyarınca karar kanun yararına bozulur ve bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.

3.6100 sayılı Kanun'un 317 nci maddesinin ikinci fikrası uyarınca basit yargılama usulüne tabi dava ve işler yönünden cevap süresi, dava dilekçesinin davaliya tebliğinden itibaren iki haftadır.


4.6100 sayılı Kanun'un 319 uncu maddesinin birince fikrası uyarınca basit yargilama usulüne tabi dava ve işler yönünden iddianın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı dava açılmasıyla, savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı cevap dilekçesinin mahkemeye verilmesiyle başlar.

5.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 161 inci maddesi uyarınca zamanaşımı ileri sürülmedikçe, hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz.
6. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 147 nci maddesi uyarınca kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi diğer dönemsel edimler yönünden beş yıllık zamanaşimi uygulanır.

3.Değerlendirme 
1.Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalmasını ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı,alacak hakkını sona crdirmeyip sadece onu eksik bir borç haline dönüştürür ve alacağın dava edilebilme özelliğini ortadan kaldırır.

2. Borcun zamanaşımına uğramasıyla, borç (alacak) sona crmcz, sadcce alacaklının dava yoluyla alacağını elde etme olanaği, alacağın dava edilebilme niteliği ortadan kalkar.Zamanaşımına uğramış bir borç, ifa edilebilen, fakat dava edilemeyen eksik bir borçtur.
3. Zamanaşımı hukuki açıdan def'i niteliğindedir. Borçlu borcunu ifadan kaçınmak istiyorsa, zamanaşımı def’inde bulunup, alacağın zamanaşımına uğradığıni, dava edilebilme niteliğini kaybettiğini ileri sürebilir. 6098 sayılı Kanun'un 161 inci maddesinde açıkça belirtildiği üzere, zamanaşımı ileri sürülmezse, hâkim bunu kendiliğinden gözönüne alamaz.
4. Bir alacağın zamanaşımına uğraması yani alacağın dava edilebilme niteliğini kaybetmesi için, zamanaşımı süresinin geçmesi gerekir.

5. Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu incelemesi mümkün değildir.

6. Uygulamada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, dava açma tekniği bakımından,tümü ihlal ya da inkâr olunan hakkın ancak bir bölümünün dava edilmesi, diğer bölümüne ait dava ve talep hakkının bazı nedenlerle geleceğe bırakılması anlamına gelir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca benimsenmiş ilkeye göre kismi davada fazlaya ilişkin hakların saklıtutulmuş olması, saklı tutulan kesim için zamanaşımını kesmez; zamanaşımı, alacağın yalnız kısmi dava konusu yapılan miktarı için kesilir.

7. Dava konusunun islah yoluyla arttırılması durumunda, 6100 sayılı Kanun'un 317 nci maddesinin ikinci fikrası ile 319 uncu maddesi uyarinca islah dilekçesinin davalı tarafa tebliği üzerine iki haftalık süre içinde islaha konu kısımlar için zamanaşımı def'indc bulunulabileceği kabul edilmelidir.

8. Ayrıca, ilave tediye alacağı dönemsel alacak niteliğinde olduğundan 6098 sayılıKanun'un 147 nci maddesi uyarınca beş yıllık zamanaşimi süresine tabidir (Yargitay 9.Hukuk Dairesinin 25.04.2022 tarihli ve 2022/4582 Esas, 2022/5176 Karar sayılı karari).

9. Somut uyuşmazlıkta açılan dava kısmi dava olup ıslah dilekçesine karşı davalı taraf süresi içinde zamanaşımı def'i ileri sürebilir. Davalı tarafça davacinın 20.06.2022 tarihli islah dilekçesine karşı süresinde zamanaşımı def'inde bulunduğunun anlaşılmasına göre Mahkemece islaha karşı ileri sürülen zamanaşımı savunmasına değerlendirilerck karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olmuştur.
10. Kanun yararına temyiz isteminin yukarıda açıklanan sebeplerle kabulü ile ilk Derece Mahkemesince verilen kararın kanun yararina bozulması gerektiği sonucuna ulaşılmiştir.

V.KARAR 
Açiklanan Sebeple;
Adalet Bakanlığının 6100 sayılı Kanun'un 363 üncü maddesinin birinci fikrasına dayalıkanun yararına temyiz isteminin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA 

Dosyanın Mahkemesine iadesine, bozma kararının bir örneğinin Resmi Gazctc'de yayınlanması için Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğüne gönderilmesine,
08.11,2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.