Yargıtay 3. Hukuk Dairesine Ait Karar
YARGITAY KARARI | 2022-12-14

14 Aralik 2022 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32043
YARGITAY KARARI 
Yargitay 3. Hukuk Dairesinden:
ESAS NO : 2022/6070
KARAR NO : 2022/7499
TÜRK MİLLETİADINA 
YARGITAY İLAMI 
İNCELENEN KARARIN 

MAHKEMESİ: İSTANBUL 20. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/03/2022

NUMARASI : 2020/422-2022/225
DAVACILAR : 1-FATOŞ SİBEL ERTAN 
2-TURAN ERTAN VEKİLLERİ AV. BÜLENT UĞURSES 
DAVALI : TUNÇ 1 SİTESİ YÖNETİMİ VEK. AV. DUYGU DİLEK 

Taraflar arasındaki alacak davasinin mahkemece yapilan yargilamasıneticesinde davanın reddine dair kesin olarak verilen hükmün Adalet Bakanlığınca kanun yararına bozulması istenilmekle; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:
YARGITAYKARARI 
Davaci, davalı Tunç 1 Sitesinin İstanbul 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/361Esas sayılı dosyasında Tunç 2 Sitesi Yönctimine kat mülkiyetinden doğan alacaklarının tahsili için dava açtiğını ve davanın mahkemenin 23.09.2014 tarih, 2014/317 Karar sayılıkararı ile kabul edildiğini, kararın temyiz edildiğini, ancak teminat toplanamadığı için tehir-i icra talepli temyiz yapılmadığını, davalı Tunç I Sitesinin İstanbul 13. İcra Müdürlüğünün 2014/32313 Esas sayıhı dosyasından Tunç 2 Sitesi Yönetimine karşı mahkemc kararınıdayanak göstererek ilamlı icra takibi başlattığını, bunun üzerine, Tunç 2 Sitesi maliklerinin kendi payları oranında ayrı ayrı ödeme yaptıkłarını, kendilerinin de site malikleri olarak "Tunç 1 Sitesi Cemil Çak" hesabına (T. Garanti Bankası A.Ş. IBAN [IBAN]) 2015 yili içerisinde toplam 16.632,00-TL ödeme yaptıklarıni, İstanbul 23. Asliye Hukuk Mahkemcsinin 2013/361 Esas sayılı dosyasında verilen kararın Yargitay 20. Hukuk Dairesinin 2017/1349 E., 2018/714 K. sayılı kararı ile gerekçeli kararın 1. hüküm fikrasındaki “aylik %5 oranında uygulanacak gecikme” ibaresinin hükümden çıkarılması ve yerine “temerrüt" ibaresinin yazılması surctiyle düzcltilerek onandığıni, karar düzeltme isteminin Yargitay 20. Hukuk Dairesinin 23.10.2018 tarihli kararıile reddedildiğini, söz konusu kesinleşen karar gereğince fazladan yapmış olduğu ödemeyi davalı Tunç 1 Sitesinden talep ettiğini, ancak sonuç alamadığını, yerel mahkeme kararı gereği ödenen tutar ile kesin Yargıtay kararına göre ödenmesi gereken tutarın bilirkişi marifetiyle hesaplanması ve aradaki farkın iadesi gerektiğini belirterek belirsiz alacak davası olarak davanın kabulüne, ileride arttırılmak üzere şimdilik 1.000,00-TL'sinin kesinleşme tarihi olan 29/03/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalidan tahsiline karar verilmesini talep etmişlerdir.

Davacılar vekili 21/02/2022 tarihli dilekçesiyle davayi islah cderek dava değcrini 4.110,00-TL'ye yükscltmiş, 4.110,00-TL'nin kesinleşme tarihi olan 23/10/2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davali, Tunç 2 Sitesi malikleri ile yapılan görüşmelerde sulh yapıldiğıni,mevcut borcun Tunç 2 Sitesi kat maliklerine hisseleri oranında bildirildiğini ve ödeme 

taahhütünde bulunan kat malikleri ile protokol çerçevesinde taksitlendirildiğini ve ödendiğini, davacılar ile de 18/01/2015 tarihinde yapilan protokol ile 16.632,00-TL üzerinden borç kabul edildiğini ve anlaşmaya varıldığını, 4 taksit olarak ödenmesi konusunda davacıTuran ERTAN ve Fatoş Sibel ERTAN imzası ile protokol düzenlendiğini, protokol şartlarının taraflar arasında görüşüldüğünü ve protokol şartlarıı kabul eden davacılar tarafindan kendi imzaları ile onaylandiğıni, protokolün 3.1 maddesinde söz konusu icra takibinc ilişkin, borçluların hissesi oranında, taraflar arasında toplam 16.632,00 TL (onaltıbinaltıyüzotuziki) üzerinden mutabakata varıldığını, borçluların bu bedeli İstanbul 23.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/361 E. ve 2014/317 K. sayılı dava sonucunda kabul ettiğini, varılan mutabakat sonrasında borçluların işbu borcu kabul ettiğini, kendisine ayrıca icra takibi açılmasına mahal vermesi halinde mutabakata varilan rakam üzerinden değil,kanuni hesaplamalar üzerinden işlem yapılacağını kabul, beyan ve taahhüt cder." denildiğini,davacıların işbu protokol ile borcu kabul ettiklerini, protokolün 3.5. maddesinde " Taraflar birbirlerini ödeme bittikten sonra borçluların hissesi oranında gayrikabili rücu ibra edeceklerdir. " denildiğini, ödemelerin davacılar tarafindan zamanında yapıldiğını ve protokol şartları uyarınca tarafların karşılıklı olarak birbirlcrini ibra cttiklerini, protokolde herhangi bir dava haklarını saklı tutmadıklarını savunarak davanın reddini dilemiştir.Mahkemece, davaya konu icra takibinin Tunç 2 Sitesi Yönetimi aleyhine yapıldıği,takip borçlusunun Tunç 2 Sitesi Yönetimi olduğu, davacılar aleyhine yapılmış bir takip bulunmadıği, bu itibarla davacıların icra tehdidi altında 18/01/2015 tarihli protokolüimzaladıklarının kabulünün mümkün olmadığı, bu protokol ilc taraflar davaya konu borçlar-alacaklar yönünden birbirlerini ibra ettiklerinden protokol kapsamında yapıimışödemelerin geri istenemeyeceği (Yargitay 19. Hukuk Dairesinin 2011/11096 Esas, 2012/3644Karar sayılı ilami), üstelik davacılar tarafindan protokole hcrhangi bir ihtirazi kayıit konulmadıği, dava haklarının da saklı tutulmadığı gcrckçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.
Adalet Bakanlığının 08/08/2022 tarihli yazisında; taraflar arasındaki anlaşmanın borca katılma hükmünde olup anılan anlaşmada yer alan ibra maddesinin ise varlığı henüz kesinleşmemiş bir alacağa ilişkin olup geleceğe yönelik olduğundan geçcrli olmayacağı ve ayrıca anlaşmanın temelini oluşturan mahkeme kararının düzeltilerek onandığı gözetilip bu cihette yapılacak incelemenin neticesine göre bir karar verilmesi gerekirken yazilı şekilde davanın reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı bulunduğu ileri sürülerek;kararın, 6100 sayılı HMK'nin 363 üncü maddesinin birinci fikrası uyarınca kanun yararına bozulmasi talep edilmiştir.
Dava, davalı tarafindan mahkeme kararına dayanılarak başlatılan icra takibi sonucu yapilan ödemelerin mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına şeklinde kesinleşmesi sonucu fazla yapılan ödemenin iadesine ilişkin alacak istemidir. Taraflar arasında düzenlenen protokolde yer alan ibranın geçerliliği konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.
Öncelikle taraflar arasındaki hukuki ilişkinin niteliği tespit edilmelidir. Dava tarihinde yürürlükte olan 6098 sayılı TBK'nın 195 ila 204. maddelerinde borcun üstlenilmesi hususu düzenlenmiştir. Borcun üstlenilmesini, borcun iç üstlenilmesi ve borcun dişüstlenilmesi olarak ikiye ayırmak gerekir.
TBK'nın 195. maddesinde düzenlenen iç üstlenme sözleşmesiyle, borç ilişkileri dışında olan üçüncü kişi, borçluya karşı borcu üzerine alma ve borçluya borçtan kurtarma yükümlülüğü altına girer. Üçüncü kişi ile borçlu arasındaki bu ilişki alacaklıyı etkilemez.Borcun iç üstlenilmesi adını alan bu ilişki, borçlu ile üçüncü kişi arasında sonuç doğurur.Üçüncü kişi borcu eda etmezse, borçlu borcu bizzat ifa ctmekle yükümlüdür.

Borcun dış üstlenilmesi ise, aynı Kanun'un 196. maddesinde düzenlenmiş olup,alacakhı ile borcu nakil alan üçüncü kişi arasındaki sözleşmeyi ifade etmektedir. Borcun đışüstlenilmesinin gerçekleşmesi için icap ve kabul iradelerinin birleşmesi yctcrli olup.geçerliliği için herhangi bir şekil şartına gerek yoktur. Şu halde, borcu üstlenen üçüncükişinin icabının alacaklı tarafından kabul edilmesiyle borcun nakli sözleşmesi kurulur.Alacaklının kabulü açıkça olabileceği gibi örtülü de olabilir.
Borcun üstlenilmesi, borç ilişkisinde taraf değişimine yol açan hukuksal bir kurumdur. Borcun yüklenilmesinde, borç ilişkisinin konusu değişmediği halde, taraflarında bir değişim meydana gelmektedir. Borcu üstlenen kişi, alacaklı ile borcun dış yüklenmesini yaptığı anda, artık asıl borçlu borçtan kurtulur, onun yerini borcu üstlenen kişi alır. Buna göre, borcu üstlenen kişi borçluya karşı borcun iç yüklcnilmesi anlaşmasından doğan cdimini,alacaklı ile borcun dış üstlenilmesi anlaşmasını yaptığı anda ifa ctmiş olur. Bu itibarla,borcun dış üstlenilmesi sözleşmesinin kurulmasından sonra alacaklı alacağını ancak, borcu üstlenen üçüncü kişiden isteyebilir, borcu nakleden asıl borçludan isteyemez Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakıldığında; taraflar arasında imzalanan protokol ile davacılar ve davalı arasında borcun dış üstlenilmesi gerçekleşmiştir. Hal böyle olunca taraflar arasındaki hukuki ilişki borcun üstlenilmesi niteliğindedir.
Taraflar arasındaki hukuki ilişkinin niteliği belirlendikten sonra uyuşmazlık konusu olan ibranın geçerliliğinin incelenmesi gerekmektedir.
Türk Hukukunda ibra sözleşmesi 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılıTürk Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiş olup, kabul edilen Yasanın 132. maddesinde “Borcu doğuran işlem kanunen veya taraflarca belli bir şekle bağlı tutulmuş olsa bile borç, tarafların şekle bağlı olmaksızın yapacakları ibra sözleşmesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir’ şeklinde kurala yer verilmiştir.
Açıklanan yasal düzenlemeler ışığında dava dosyasının incelenmesinde; protokolün 3.5. maddesinde yer alan "Taraflar birbirlerini ödeme bittikten sonra borçluların hissesi oranında gayrikabili rücu ibra edeceklerdir." şeklinde düzenlenmenin ibra olarak nitelendirilemeyeceği, doğmamış bir haktan önceden yazılı ibraname ile feragat edilmişolmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
O halde mahkemece, yukarıda yer alan açıklamalara göre davacı ve davalı arasında geçerli ibra bulunmadığı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılışekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olduğundan Adalet Bakanlığı’nın bu yöne ilişen kanun yararına temyiz talebinin kabulü gerekir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle Adalet Bakanłığı'nın kanun yararına bozma talebinin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA, aynı maddenin üçüncü fikrası uyarınca gereği yapılmak üzere bozma kararının bir örneğinin ve dava dosyasının Adalet Bakanlığına gönderilmesine, 10.10.2022tarihinde oy birliği ile karar verildi.