Anayasa Mahkemesinin 20/3/2024 Tarihli ve 2021/52004 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-07-09

9 Temmuz 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32597
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR REŞAT EKİNCİ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2021/52004Karar Tarihi : 20/3/2024
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Muhterem INCE Yılmaz AKÇİL Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucu : Reşat EKINCt Vekili : Av. Güler KILIÇ POLAT 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
I. Başvuru, kararın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı bir iddianın karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucu, I977 doğumlu olup Şanlıurfa'ya bağlı bir köyde yaşamaktadır.Başvurucunun beyanına gőre okuma yazması yoktur.

3. Şanlıurfa Emniyet Müdürlüğü, sosyal medya hesapları aracılığryla terör örgütüi propagandası yapan şahıslara yönelik araştırma başlatmıştır. Bu araştıralar sonucunda 2015yılında çeşitli tarihlerde başvurucunun adıyla açılan, fotoğrafinın bulunduğu bir sosyal medya hesabından terör örgütü propagandası içeren paylaşımlar yapıldığı tespit edilmiştir.
4. Başvurucu, terör örgūtü propagandası yapma suçundan 19/10/2017 tarihinde gözaltına alımmış; 25/10/2017 tarihinde ise tutuklanmiştir. Şanliurfa Cumhuriyet Başsavcılığıbaşvurucu hakkında anılan suçtan kamu davası açmıştır. Şanlıurfa 6. Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) yaptığı yargılama sonucunda 22/12/2017 tarihinde başvurucunun terör Örgütüpropagandası yapma suçundan 4 yıl 8 ay 7 gün hapis cezast ile cezalandırılmasına karar vermiştir.

5. Başvurucu; soruşturma ve yargılamanın her aşamasında suça konu paylaşımların yapıldığı sosyal medya hesabıın kendisine ait olmadığını, başkaları tarafından adının ve fotoğrafının kullanılarak açılan bu sosyal medya hesabının kullanıldığını ileri sürmüştür. Mahkeme, başvurucunun hu savunmasına itibar etmeyerek mahkůmiyetle birlikte tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Mahkemenin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Sank mahkememizde alınan savunmasında paylaşımların kendisine att olmadığını,profil sayfasına fotoğrafinın nasıl girdiğini kendtstninde bilmediğini, facebook hesabı

kullanmadığını, Whatsapp hesabının olduğunu belirtmiş, sanık müdafisi de müvekkilinin üzerine atlı suçun unsurlarımn oluşmadiğıni, müvekkiltnin beraatine karar verilmesini talep etmiş ise de, sanığın mahkememiz kabulünde belirtilen paylaşrmları kendisine att facebook adresinde yayınladığı, facebook hesabının profil sayfasında sanuğın fotoğrafinun bulunduğu, yapılan paylaşımların sayısı ve lçeriğı dikkate alındığında sanığın savunmasının cezalandırılmaktan kurtulmaya yönelik olduğu, samğın açık kaynak araştrma tutanağında belirtildiği üzere stlahh terör örgütü mensubu silahlı kiştlerin bulunduğu fotoğrafların paylaşıldığı, sanığın silahlı terör örgūtü PKK'nın propagandasımı yaptığı, sōz konusu paylaşımların bir kısmında cebir ve şiddett teşvik edecek silahlı paylaşımların bulunmasıdikkate alınarak sanığın sabit olan basın ve yayın yoluyla ve zincirleme suç hükümleri gereğince stlahlı terör örgütünün propagandasım yapma suçundan dolayı 3713 saylıTerörle Mücadele Kanununun 712, birinci cümle, 7/2, ikinci cümle gereğince cezalandırıimasına, yine sanuk 15/07/2014-28/08/2015 tarihleri arasında değişik zamanlarda paylaşımlarda bulunduğundan sanığa verilen cezada zincirleme suçhükümlerini dizenleyen 5237 sayılı TCK'nın 43/1 fikrası gereğince yapılan 50'ye yakan paylaşım dikkate alınarak takdiren 1/2 oranında arurım yoluna gidilerek samğın cezalandirılması yoluna gidilmiştir.

Dosya içerlstnde bulunan l9/10/2017 tarihli tutanakta belirtildiği ūzere, arama sonucunda sanğın cep telefonuna ve sim kartina el konulduğu, sanuğın mahkememizdeki savunmasinda facebook hesabının kendisine ait olduğunu beyan ettiğt dikkate alınarak mahkememizce dijital verilerin beklenmest esasa etkili olmadığından beklenmesine yönellk ara karardan vazgeçllmesine karar verilmiştir.

Samğın sabit olan basın ve yayın yoluyla zincirleme suç hükümleri gereğince silahlıterör örgütünüin propagandasını yapma suçundan dolayı samığın kastının yoğunluğu,meydana gelen tehlikenin ağırlığı, eylemine devam etmekteki ısrarı, yapılan paylaşımların lçertği dikkate alınarak alt sınırdan uzaklaşmak surettyle sanuğın takdiren ve teşdiden neticeten hapts cezası ile cezalandırilmasına, samğa verilen hapis cezasinın süresi dikkate alınarak samğa verilen hapis cezasının ertelenmesine yer olmadığına ve sank hakkanda kurulan hükmün açıklanmasının geri bırakalmasına yer olmadığına, sanığı gözaltında ve tutuklulukta kaldığı sürenin sanığa verilen cezadan S237 sayılı TCK'nın 63. Maddesi gereğince mahsubuna, sanuktan ele geçirilen ve dijital incelemeye esas olmak itzere el konulan dijital materyalların sanıkla ügli rapor geldikten sonra sauğa ladesine, sanuğa verilen ceza mlktarı dikkate alınarak hükmen tutukluluk halinin devamına dair mütalaaya uygun olarak oybirliğtyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
6. Başvurucu, daha ōnceki savunmalarında olduğu gibi paylaşımların yapıldığısosyal medya besabının kendisine ait olmadığını belirterek karara karşı istinaf talebinde bulunmuştur. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi, Mahkeme tarafindan hapis cezasına ilişkin yapılan hesap hatasımı 3 yıl 20 ay 7 gün hapis cezası olarak düzelterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Başvurucu, daha önceki itirazlarını yineleyerek kararı temyiz etmiştir. Yargitay 16. Ceza Dairesi, Mahkemenin ikrara yönelik kabulünün hatalı olduğu tespitinde bulunmasına karşın bunun soruca etkili olmadiğını belirterek 29/6/2021 tarihinde karari onamıştı.

7. Başvurucu, nihai kararı 23/9/2021 tarihinde δğrendikten sonra 21/10/2021tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesini Böltüm tarafından yapıImasına karar verilmiştir.


II. DEĞERLENDİRME 
8. Ödeme gücünden yoksun olduğunu belirten başvurucunun adli yardım talebinin kabulūne karar verilmesi gerekir (Mehmet $erif Ay, B. No: 2012/1181, 17/9/2013).
9. Başvurucu, somut olayda savunmalarına itibar edilmeyip maddi gerçek ortaya konuimaksızın hapis cezası ile cezalandırılmasının hukuka aykın olduğunu belirterek adil yargılanma hakkı ile ifade Özgürlüğünün ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Adalet Bakanlığı(Bakanlık) görüşünde; somut başvuruda bir müdahalenin bulunup bulunmadığı, bulunduğu dūşüntldüğü takdirde müdahalenin meşru bir amaç taşıyıp taşımadığı, şikâyete konu edilen işlemin belirtilen meşru amaç ile orantilı olup olmadıği, bu anlamda idare ve derece mahkemeleri kararlarının ilgili ve yeterli gerekçeler içerip içermediği hususu değerlendirilirken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümlerinin, Anayasa Mahkemesi ile Avrupa Insan Haklan Mahkemesi (AfHM) içtihadmın ve somut olayın kendine Özgü şartlarının da dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.

10. Başvuru, adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı yönünden incelenmiştir.

11. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaştlan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

12. Anayasa Mahkemesince Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının gerekçeli karar hakkı güvencesini de kapsadığı kabul edilmiştir (Abdullah Topçu, B. No: 2014/8868, 19/4/2017, § 75). Nitekim Anayasa'nın 141. maddesinin üçüncü fikrasında da "Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır."denilerek mahkemelere kararlarını gerekçeli yazma yükümlülüğü yüklenmiştir (Abdullah Topçu, § 76). Gerekçeli karar hakkı, kişilerin adil bir şekilde yargılanmalarını sağlamayı ve denetlemeyi amaçlamaktadır (Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014,§§ 31, 34).

13. Mahkemelerin anılan yükümtülüğü, yargılamada ileri sürülen her türlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayrıntılı şekilde yanıt vermesi gerektiği şeklinde anlaşılamaz.Ançak derece mahkemeleri, kendilerine sunulan tüm iddialara yanit vermek zorunda değilse de (Yasemin Ekşi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, § 56) davanın esas sorunlarını incelediği gerekçeli karardan anlaşılmalıdır. Bir kararda tam olarak hangi unsurların bulunmasıgerektiği davanın niteliğine ve şartlarına bağlıdır. Muhakeme sirasında açık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmaların davanm sonucuna etkili, başka bir deyişle davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte olması hâlinde davayla doğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yanıt verilmesi gerekir (Sençer Başat ve diğerleri, § 35).Aksi bir tutumla mahkemenin davanın sonucuna etkili olduğunu kabul ettiği bir husus hakkında ilgili ve yeterli bir yanıt vermemesi veya yantt verilmeyi gerektiren usul veya esasa dair iddiaları cevapsız bırakması hak ihlaline neden olabilecektir (Sencer Başat ve diğerlert, §39).

14. Anayasa Mahkemesinin gerekçeli karar hakkı bağlamındaki görevi uyuşmazliğın esası yönünden önem taşryan meselelere ilişkin olarak derece mahkemelerinin ilgili ve yeterli bir gerekçe ortaya koyup koymadığını incelemekten ibarettir. Anayasa Mahkemesinin derece mahkemesinin gerekçelerinin hukuka uygun olup olmadığını

denetleme gibi bir görevi olmadığı gibi derece mahkemesi kararlarındaki hukuka aykırılıklarıgidermek de Anayasa Mahkemesinin görevi değildir (Halit Kabadağ, B. No: 2019/3589,23/1 1/2021, § 30).

15. Somut olaya konu hapis cezasi, başvurucun adının ve profil fotoğrafinın bulunduğu bir sosyal medya hesabından yapılan ve terör örgütü propagandası içeren paylaşımlar nedeniyle verilmiştir (bkz.§§ 3, 4). Başvurucu soruşturma ve yargılamanın tüm aşamaları ile istinaf ve temyiz dilekçelerinde istikrarlı şekilde anılan hesabın kendisine ait olmadığını, adımın ve fotoğrafımm kullanıldığıı, paylaşımları kendinin yapmadığını ileri sürmfiştür (bkz.§§ 3, 4). Mahkeme ise başvurucunun savunmasına gerekçeli kararda yer verdikten sonra sosyal medya hesabında başvurucunun fotoğrafinın olduğunu belirterek savunmasına itibar etmemiştir (bkz.§ 5). Bununla birlikte Mahkeme, dijital verilerle ilgili araştimanın sonucunun beklenmesine yer olmadığına karar vermiş; bu kararın gerekçesi olarak ise "sanığın mahkememizdekd savunmasında Facebook hesabının kendisine ait olduğunu beyan ettiğinī" göstermiştir (bkz. § 5).

16. Ancak ilk derece mahkemesinde yapılan duruşmada başvurucu, savunmasında *Iddianameye konu facebook hesabının bulunduğu fotoğraf bana aittir. Ancak söz konusu facebook hesabı bana ait değildir. Søz konusu facebook hesabının kime ait olduğunu bilmtyorum. Benim okuma yazmam yoktur." şeklinde beyanda bulunmuştur. Dahasıbaşvurucu soruşturma aşamasından temyiz dilekçesine kadar tm aşamalarda sosyal medya hesabının kendisine ait olmadığım, başkaları tarafmndan adının ve fotoğrafının kullanılarak başkalanı tarafından paylaşım yapıdığını ileri sürmüiştür. O hâlde somut olayda yargımercileri tarafindan aydınlatılması gereken esas konu, anılan hesabın başvurucuya ait olup olmadığıdır. Buna karşılık herhangi bir araştırma yapılmadığı gibi anılan hesapta başvurucunun fotoğrafinın olması hesabın başvurucuya ait olduğunun tespiti için Mahkeme tarafindan yeterli görüfmtiştür.

17. Somnut olayda suça konu paylaşımların yapıldığı Facebook isimli sosyal medya platformunda kullanıcı profilleri herhangi bir sınirlamaya tabi olmaksızın istenen bilgiler girilmek suretiyle kişiler tarafindan oluşturulabilmekte, başkasıa ait fotoğraflar dahi yüklenebilmektedir. Açık kaynaklı bu bilgilerin gerçek sahibine ait olup olmadığmın tespitinin kullanıcının internet protokolü (IP)numarası üzerinden yapılması mümkūn olmaktadır. Başvurucunun sosyal medya profili incelenmemiş; arkadaşları, paylaşımları,yazışmaları gibi veriler değerlendirilerek hesabın kime ait olduğu aydmlatılmaya çalışılmamıştır. Mahkemenin ise başvurucunun savunmasına neden itibar etmediğini açıklamadan çelişkili gerekçelerle karar verdiği, başvurucunun fotoğrafinı profil fotoğrafi olarak kullanılmış olmasını hesabın başvurucuya ait olduğunu kabul etmek için yeterli görerek dijital verileri bekleme karanından vazgeçtiği görülmüştür.
18. Belirli hir davaya ilişkin olarak delilleri değerlendirme ve gösterilen delilin davayla ilgili olup olmadığına karar verme yetkisi kural olarak yargılamayı yūrüten mahkemeye aittir. Ayrıca yine hem bu aşamada hem de bu bağlamda suçlu/suçsuz kararıvermek ya da daha hafif veya ağir ceza belirlemek de Anayasa Mahkemesinin görevi olmadığı gibi Anayasa Mahkemesince burada varilacak olan sonuç başvurucunun mutlaka beraat ettirilmesi veya mahküm edilmesi gerektiği anlamına da gelmemektedir. Burada belirtilen eksikliklerin derece mahkemesince giderilmesi suretiyle yapilacak inceleme ve değerlendirme sonucuna göre bir karar verileceği tabiidir (Ruhşen Mahmutoğlu, B. No:2015/22, 15/1/2020, § 67). Bununla birlikte ceza yargılamasında yargı makamłarınca maddi gerçeği ortaya çıkarmak amacıyla yeterli araştırma yapılmali, olayı aydınlatmaya elverişli 

olduğu görülen deliller toplanmalı ve olay tüm yönleriyle ortaya konularak değerlendirilmelidir. Nitekim AtíM de incelediği bir başvuruda, somut olaya konu sloganları başvurucuların attığının meveut belgelerden tespit edilemediğini belirterek sübutun õnemini vurgulamıştır (Yılmaz ve Kưlıç/Türkiye, B. No: 68514/01, 17/7/2008, § 66). Bu nedenle mahkûm edilecek kişinin belirlenmesinde kuşkuya yer bırakmayacak nitelikte ve objektif bir yöntemin benimsenmesi çok önemlidir.

19. Başvurucu, somut olayda savunmasına itibar edilmeyip herhangi bir araştırma yapılmadan, maddi gerçek ortaya konulmaksızın kendisine hapis cezası verildiğini belirterek Özellikle hesabın kendisine ait olmadığına dair iddialarinın yargılama sürecinde karşılanmadığından yakınmıştır. Somut olayda anılan sosyal medya hesabınm kime ait olduğu hususu sübut değerlendirmesinde temel belirleyicidir. Bu itibarla ilgili hususun net olarak aydınlatılmasının uyuşmazlığın sonucuna etkili olduğu açıktır. Bu anlaında başvurucunun iddiasının davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte olduğu Mahkemenin bu iddiayı ilgili ve yeterli bir gerekçeyle karşılama yükümlülağü altında olduğu kabul edilmelidir.

20. Bu ilkeler ışığında eldeki başvuru ele alındiğında ilk derece mahkemesinin kararının, bir bütün hâlinde failin başvurucu olduğu bakkında kuşkuya yer bırakmayacak şekilde objektif bir yargıya ulaşmayı mümkün kılan ilgili ve yeterli bir gerekçe içermediği kanaatine varılmıştır. Mahkeme, gerekçesinde maddi vakaya uygun düşmeyen değerlendirmeye yer vererek açıkça çelişkiye düştüğü gibi başvurucunun savunmasına ne sebeple itibar etmediğini de açıklamadan mahkümiyet kararı vermiştir, Başvurucunun uyuşmazlığın sonucuna etkili temel iddiaları istinaf ve temyiz mercileri tarafindan da karşılanmamiştır. Dolayısıyla mahkemekararlarının gerekçelerinde başvurucunum olayın sübutuna ilişkin uyuşmazliğı sonucunu etkileyen, ayrı ve açık yanıt gerektiren iddia ve itirazlarıma ilişkin ilgili ve yeterli bir gerekçe olmamasımın yargılamayı bir bütün hâlinde adil olmaktan çıkardığı sonucuna ulaşılmıştır.

21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkımn ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

III. GiDERÎM 
22. Başvurucu, yargılamanı yenilenmesi ve 50.000 TL tanevi tazminat talebinde bulunmuştur. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlenılerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No:" 2016/12506,7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Ents Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§93-100).

23. fhlalin niteliğine göre yeniden yargılama yapıimasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

IV. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B.Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa'nı 36. maddesinde güvence altma alınan adil yargılanma hakkıkapsamındaki gerekçeli krar hakknın ÎHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Kararın bir örneğinin gerekçeli karar hakkmın ihlalinin sonuçlartnın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Şanlıurfa 6. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2017/392, K.2017/248) GÖNDERİLMESINE,
E.Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,
F. 18.800 TL vekâlet ūcretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESÍNE,
G. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığıa başvuru tarihinden itibaren dōrt ay içinde yapılmasına, ōdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 20/3/2024tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.