Anayasa Mahkemesinin 8/9/2022 Tarihli ve E: 2022/61, K: 2022/101 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-10-06

6 Ekim 2022 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31975
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2022/61Karar Sayısi : 2022/101Karar Tarihi; 8/9/2022
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 
İTİRAZIN KONUSU: 2/7/1964 tarihli ve 492 sayıh Harçlar Kanunu'nun;
A. 28. maddesinin birinci fikrasımın 23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanun'un 18.maddesiyle değiştirilen (a) bendinin,
B. 32. maddesinin birinci cümlesinin,
“davalısı harçtan muaf olan davalar" yöntınden Anayasa'nın 2., 5., 35. ve 36.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: Kamulaştirmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davasında itiraz konusu kuralların “davalısı harçtan muaf olan davalar" yönünden Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun'un itiraz konusu kuralların da yer aldığı;
1. 28. maddesi şöyledir:
“Nispi harclarda ödeme zamanı:
Madde 28 - (l) saylı tarifede yazıulı ntspi harçlar aşağıdaki zamanlarda ödenir.:
a) (Değlșik: 23/7/2010-6009/18 md.) Karar ve llam harci,
Karar ve tlam harçlarının dörte biri peşin, geri kalanı kararın tebliğinden ttlharen btr ay lçinde ðdenir. $u kadar ki, ðiüm ve cismani zarar sebebtyle açılan maddl ve manevi tazminat davalarında peşin alınan harcın oranı yirmide bir olarak uygulanır. Bakiye karar ve tlam harcinın ödenmemiş olmasi, hükmün tebliğe çıkarimasına, takibe konuimasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmez 
b) Icra Tahsil Harct,
Icra takiplertnde Tahsil Harcı alacağın Bdenmesi sırasında, ödeme yapumayan hallerde harç alacağının doğması tarihinden itibaren 15 gün içinde Ödenir.
Harç alacağı icranın yerine getirilmestyle doğar.
Komunun değeri tzerinden alınacak Iflas Harclarında da bu bent hükümleri uygulanu.

c) Depozito, defter tuma ve miras ișlerine ait harclar,
(1) Sayılı tarifenin (D) bölümūnde yazilı depozito defter tuma ve mtras işlerine ait harclar iştn somundan itibaren 15 gün içinde ödenir."
2. 32. maddesi şöyledir:
“Harcı ödenmiyen işlemler:
Madde 32 - Yargı işlemlerinden alınacak harclar ödenmedikçe müitaakıp işlemter yaptimaz. Ancak ilgilisi tarafindan ödenmiyen harcları diğer taraf öderse işleme devam olunmakda beraber bu para muhakeme neticesinde ayrica bir tsteğe hacet kalmaksızın hükümde nazara aliır."
IL. İLK İNCELEME 
I. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hūkümleri uyarınca Zuhtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Irfan FIDAN ve Kenan YAŞAR'ım katılımlarıyla 12/5/2022 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle uygulanacak kural sorunu gōrüşülmüştūr.
2. Anayasa'nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çōzümtinde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
3. Itiraz yoluna başvuran Mahkeme 492 sayılı Kanun'un 28. maddesinin birinci fikrasının (a) bendi ile 32. maddesinin birinci cümlesinin “davalısı harçtan muaf olan davalar" yönünden iptallerini talep etmiştir.

4. Anılan Kanun'un 28. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinin ikinci cümlesi ölūm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin alınacak karar ve ilam harcının oranını düzenlemektedir. Bakılan davanın konusu ise kamulaştırmasız el atma nedenine dayanan tazminat talebine ilişkindir. Bu itibarla anulan cümlenin bakılan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.

5. Öte yandan anılan bendin üçüncüı cümlesinde bakiye karar ve ilam barcının ödenmemiş olmasının hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konulmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmeyeceği hükme bağlanmıştır, Bakılan davada bakiye karar ve ilam harcının ödenmemesinden kaynaklanan ve çözülmesi gereken bir hukuki sorun mevcut değildir. Yargıtay tarafindan verilen bozma kararına uyulmasına karar verdikten sonra itiraz 

yoluna başvuran Mahkemenin bakmakta olduğu davada, bakiye karar ve ilam harcının Ödenmemesinin hangi işlemlerin yapılmasına engel olmadığını düzenleyen amılan cümlenin de uygulanma imkânı bulunmamaktadır.

6. Açıklanan nedenlerle 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun;
A. 28. maddesinin birinci fikrasının 23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanun'un 18.maddesiyle değiştirilen (a) bendinin;
1. Ikinci ve üçüncü cümlelerinin “davalısı harçtan muaf olan davalar" yönünden itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından bu cümlelere ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDINE,
2. Birinci cümlesinin “davalısı harçtan muaf olan davalar" yönünden esasının incelenmesine,
B. 32. maddesinin birinci cümlesinin “davalısı harçtan muaf olan davalar"yönfinden esasımın incelenmesine,
OYBİRLIĞIYLE karar verilmiştir.
IL ESASIN İNCELENMESİ
7. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Onur MERCAN tarafindan hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hūkümleri, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ve buniarın gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülūp dūşünüldü:
A. Suırlama Sorunu 
8. Kanun'un 28. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinin itiraz konusu birinci cümlesi uyarınca nispi karar ve ilam harcına tabi davalarda davanın konusundan bağımsız olarak antlan harcın dörtte birinin peşin, geri kalanımın kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerekmektedir.

9. Kamun'un 32. maddesinin itiraz konusu birinci cümlesine göre de davanın konusundan bağımsız olarak yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılması mümkün değildir.

10. Itiraz yoluna başvuran Mahkeme anılan kuralların "davalısı harçtan muaf davalar yömünden" iptalini talep etmiştir. Bununla birlikte kurallar bakılmakta olan kamulaştirmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davasında uygulanacaktır. Bu itibarla 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesinin birinci fikrasının 23/7/2010tarihli ve 6009 sayılı Kanun’un 18. maddesiyle değiştirilen (a) bendinin birinci cümlesi ile 32.maddesinin birinci cümlesinin “davalısı harçtan muaf olan kamulaştưrmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davalart" yönünden esasının incelenmesi gerekir.


Kenan YAşAR bu görüşe katılmamıştır.
B. Anlam ve Kapsam 
11. 492 sayılı Kanun'un gerekçesinde harç, fertlerin özel menfaatlerine ilişkin olarak kamu kurumları ve hizmetlerinden faydalanmalanı karşılığında yaptıkları Ödemeler olarak tanımlanmış, 2. maddesinin birinci fikrasında ise yargı işlemlerinden bu Kanun'a bağlı (1)sayılı tarifede yazılı olanları yargı harçlarına tabi olduğu hūkme bağlanmıştır.
12. Anılan tarifenin “(A) Mahkeme Harçlart:" başlıklı bölümtinün “II1 -- Karar ve ilam harcı:" başhıklı kısmının (I) numaralı fikrasında nispi karar ve ilam harcının oranlarıdüzenlenmiştir. Söz konusu fikramn (a) bendinde konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkmda karar verilmesi hâlinde hūkūm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden binde 68,31 oranında karar ve ilam harcıın alınacağı öngörülmüştür. Anılan kısmın (2) numaralı fikrasinın (a) bendinde ise davanın reddine karar verilmesi durumunda maktu karar ve ilam harcmın alınacağı hükme bağlanmıştır.

13. Diğer yandan söz konusu Kanun'un 31. maddesinde peşin alınan karar ve ilam harcının işin bitiminde ödenmesi gerekenden fazla olduğu anlaşılīrsa fazlahğın istek üizerine geri verileceği belirtilmiştir.

14. Kanun'un 28. maddesinin birinci fikrusının (a) bendinin itiraz konusu birinci cümlesinde nispi karar ve ilam harcının dörtte birinin peşin, geri kalanın ise kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde Ödenmesi gerektiği belirtilmiş, "Mükellef" başlıklı 11.maddesinde ise genel olarak yargı harçlarını davayi açan veya harca konu olan işlemin yapılmasımı isteyen kişilerin ödemekle yükümiü olduklanı hūkme bağlanmıştır. 12/i/2011tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 120. maddesinin (1) numaralıfikrasında da davacının yargılama harçlarını dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorunda olduğu ifade edilmiştir.

15. Kanun'un 32. maddesinin itiraz konusu birinci cümlesi uyarınca yargı harçlarıðdenmedikçe müteakip işlemlerin yapılması mümkütn değildir.

16. Kanun'un 13. maddesinde harçtan istisna tutulan işlemler sayılmıştır. Söz konusu maddenin (j) bendinde genel bütçeye dâhil idarelerin bu Kanun'un (1) ve (3) sayılı tarifelerine giren hütün işlemlerinin harçtan istisna olduğu hükme bağlanmış, ayrıca belirtilen işlemlerin hesaplanacak harçlarının genel bütçeye dâhil idarelerin haklılığ oranında karşı taraftan tahsiline ilgili merci tarafından karar verileceği belirtilmiştir.

17. Yine Kanun'un 123. maddesinin birinci fikrasında Özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle istisna edilen işlemlerden de harç alınmayacağı belirtilmiştir.
18. Taşınmazlarına idare tarafından kamulaştırmasız el atılan kişilerin başvurabildikleri hukuki yollardan biri idare aleyhine tazminat davası açmaktır.Kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davalarının konusu belli bir değerle ilgilidir. Bu itibarla anılan davalar kural olarak nispi karar ve ilam harcına tabidir.

19. Nispi karar ve ilam harcına tabi davalarda davafının harçtan muaf olmasıdavacmın nispi karar ve ilam hareı Ödeme yükümltlüğünü ortadan kaldıran bir neden olarak δngörüimemiştir. Bu itibarla davalısı harçtan muaf olan kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davalarında nispi karar ve ilam harcı ahınmadan müteakip yargısal işlemlere devam edilebilmesi kural olarak mümkün değildir.

C. Itirazm Gerekçesi 
20. Başvuru kararında δzetle; belírsiz alacak davasında talep miktarı belirli hâle geldiğinde talebini artıran davacının gerekli harcı mahkeme veznesine yaurması gerektiği,davalısı harçtan muaf olan davalarda karar kesinleştiğinde davacının yatırdığı harcın kendisine iade edildiği, her durumda iade edilecek olan harcın davacidan altnmasınin adil olmadığı, davanın reddi hâlinde dahi davacıdan maktu harç alındığı, davalısı harçtan muaf olan davalarda davacıdan peşin olarak nispi harç alınmasının bir faydasının olmadığı gibi kamu düzenini ilgilendiren bir yönünün de bulunmadığı, iade edilecek olan harcın davacıdan alınmasının hak arama Özgürlüğüne açıkça aykını olduğu, alınan harcın aynı tutarda iade edilmesi ve davaların sonuçlanmasının uzun zaman alması sebebiyle mülkiyet hakkının da ihlal edildiği belirtilerek itiraz konusu kuralların “davalısı harçtan muaf olan davalar"yönünden Anayasa'nın 2., 5., 35. ve 36. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüiştūr.
Ç. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
21. 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca kurallar ilgileri nedeniyle Anayasa'nın 13. maddesi yöntnden de incelenmiştir.

22. Anayasa'nın 35. maddesinde “Herkes, mülkdyet ve miras haklarına sahiptir./ Bu hakdar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir,/ Mülkdyet hakkanın kullanımasıtoplum yararına aykarı olamaz." denilmek suretiyle mülkiyet hakkı güvenceye bağlanmıştır.Mülkiyet hakkı ekonomik değer ifade eden ve değeri parayla Blçülebilen her türlü mal varlığıhakkını kapsamaktadır. Mülkiyet hakkı; kişiye başkasının hakkına zarar vermemek ve kanunların koyduğu sınırlamalara uymak koşuluyla sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma,semerelerinden yararlanma ve tasarruf etme imkân veren bir haktir. Bu bağlamda malikin mülkünü kullanma, semerelerinden yararlanma ve mülkü üzerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin kısıtlanması veya mülkünden yoksun bırakılması mülkiyet hakkına sınırlama teşkil eder (A YM, E.2021/128, K.2022/68, 1/6/2022, § § 17, 18).

23. Itiraz konusu kurallarla nispi karar ve ilam harcının dörtte birinin peşin, geri kalanının kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödeneceği ve yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yupılamayacağı öngörülmüştür. Kurallar, davalısıharçtan muaf olan kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davalanı yönünden incelenmiştir.

24. Kamulaşurmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davalarımın konusunun belli bir değerle ilgili bulunması nedeniyle anılan davalarda kural olarak davacının nispi karar ve ilam harcı õdemesi gerekmektedir. Davalının harçtan muaf olması da davacıın nispi karar ve ilum harcı ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldıran bir neden olarak öngörülmemiştir.

25. Kanun'a bağlı (1) sayılı tarifenin “(A) Mahkeme Harçları:" başlıklı bōlümünün Ill - Karar ve llam harcz:" başlıklı kismının (2) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca davanın reddine karar verilmesi durumunda maktu karar ve ilam harcı alınmasıgerekmektedir. Diğer yandan Kanun'un 11. maddesinde genel olarak yargı harçlarını davayıaçan veya harca konu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerin õdemekle yükümlü olduklarıbelirtilmiş ise de 6100 sayılı Kanun'un “Yargılama giderlerinin kapsamt" kenar başlıklı 323.maddesinin (1) numaral fikrasının (a) bendinde karar ve ilam harçları yargılama giderleri arasında sayılmış, “Yargılama giderlerinden sorumluluk" kenar başliklı 326. maddesinin (1)numaralı fikrasında ise kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin aleyhine hūküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği hūkme bağlanmıştır.

26. Buna gõre kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları kural olarak nispi karar ve ilam harcına tabi olmakla birlikte davanın reddine karar verilmesi hâlinde davacı maktu karar ve ilam harcından sorumlu olmaktadır. Anılan davaların kısmen veya tamamen kabulüne karar verilmesi durumunda ise davacı ödediği nispi karar ve ilam harcımn tamamını geri alabilmektedir. Bununla birlikte dava sonuçlanana kadar davacı nispi karar ve ilam harcı olarak Ödediği tutardan mahrum kalmış olmaktadır. Bu itibarla kuralların mūlkiyet hakkını sınırladığı sonucuna ulaşılmıştır.

27. Anayasa'nın 13. maddesinde "Temel hak ve hürrtyetler, özlerine dokumulmaksızın yalnızca Anayasanın llgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınrlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasamn sözüne ve ruhuna, demokratik toplum dützeninin ve låik Cumhuriyetin gereklerine ve Ölçülülük ilkesine aykarı olamaz"denilmektedir, Buna göre mülkiyet hakkına sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılması, Anayasa'da öngörülen sınırlama sebebine uygun olması ve Anayasa'nın sőzüyle çelişmemesi gerekir.

28. Bu kapşamda mülkiyet hakkım sınırlamaya yönelik bir kanuni düzenlemenin şeklen var olması yeterli olmayıp kuralların keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli ve öngōrülebilir nitelikte olması gerekir.

29. Esasen temel hakları sınırlayan kanunun bu niteliklere sahip olması Anayasa'nın 2. maddesinde güvenceye alinan hukuk devleti ilkesinin de bir gereğidir, Hukuk devletinde,kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu ōnlem içermesi gerekir. Kanunda bulunması gereken bu nitelikler hukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasım gerekli kılar (AYM, E.2015/41, K.2017/98, 4/5/2017, §§ 153, 154)Dolayısıyla Anayasa'nın 13. maddesinde sınırlama Ölçütü olarak belirtilen kanunilik,Anayasa'nın 2. maddesinde güvenceye bağlanan hukuk devleti ilkesi ışığında yorumlanmalıdır.

30. 492 sayılı Kanun'a bağlı (1) sayılı tarifenin “(A) Mahkeme Harçları:" başlıklıböltmünün “III - Karar ve ilam harci:" başlıkh kısmımın (1) numaralı fikrasında hangi davalarda hangi oranda nispi karar ve ilam harcı alımacağı belirlenmiştir. Kanun'un 28.maddesinin birinci fikrasının (a) bendinin birinci cümlesinde nispi karar ve ilam harcının 

dörtte birinin peşin, geri kalanmın ise kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde Ödeneceği, 32.maddesinin itiraz konusu birinci cümlesinde ise yargı işlemlerinden alınacak harçlar Ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağı öngörülmüiştür. Buna göre hangi oranda alınacağı belirli olan nispi karar ve ilam harcınin ödenme zamanı ve ödenmemesi hâlinde doğacak hukuki sonuç da açık, net, anlaşılabilir, uygulanabilir ve nesnel şekilde duzenlenmiştir. Bu itibarla kuralların kanunilik şartını taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır.
31. Anayasa'nın 35. maddesinin ikinci fikrasında mülkiyet hakkının kamu yararıamacıyla sımırlanabileceği belirtilmiştir. Buna göre kurallarla mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın kamu yararı dışında bir amaca yönelik olmaması gerekir.
32. Anayasa'nı 141. maddesinin dördüncü fikrasında “Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle somuçlandırıması. yargınm görevidir." denilmektedir. Yargımercilerinin makul olmayan bir iş yükü ile karşı karşıya kalmaları hâlinde anılan görevi yerine getirmeleri güçleşebilecektir. Bu itibarla kanun koyucu yargı mercilerinin gereksiz bir iş yükü ile karşılaşmasını engelleyecek nitelikte kurallar öngörebilir.
33. Karar ve ilam harcı yargı mercilerine gereksiz talepler yöneltilmesinin engellenmesi işlevine sahiptir. Bu harcın Ödenme zamanunı düzenleyen ve Ödenmemesi durumunda müteakip işlemlerin yapılamayacağını öngören kuraflar yargı mercilerinin gereksiz iş yükü altında bırakılmasını engelleme amacını taşımaktadır.
34. Yargı mercilerinin gereksiz bir iş yüküyle karşılaşmaması ve bu sayede önlerine gelen uyuşmazlıkları mümkün olan en kısa sürede çözebilmelerinde kamusal bir fayda bulunduğu açıktır. Bu itibarla kurallarla mülkiyet hakkına getirilen sımrlamanın kamu yararıdışında bir amaca yönelik olduğu sõylenemez Bununla birlikte kuralların kamu yararına yönelik olması yanında Anayasa'nın sõzüne uygun olması da gerekir.
35. Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan Anayasa'nı sözi deyimi Anayasa'nın metnini yani lafzını ifade etmektedir, Temel hak ve özgürlüklere getirilen sımırlamaların Anayasa'nın sðzüne uygun olması şartı özellikle Anayasa'nın çeşitli maddeleriyle getirilen ek güvenceler sőz komusu olduğunda õnem taşımaktadır. Anayasa, çoğu durumda bir hak veya 8zgürlüğü yalnızca tanımakla yetinmeyerek onun kullanılmasını güvence altına almak için bazı yōnlerini ayrıca vurgulayarak veya bazı yönlerine belli bir önem atfederek koruma altına altr. Anayasa koyucunun bir hakkı tanımanı yanında o hakkın norm alanına giren bir boyutunu ayrıca ve özel olarak ifade etmesi, buna ilişkin ek bir güvence getirmesi de mümkün olabilmektedir (Kadri Enis Berberoğlu (2) [GK], B, No: 2018/30030, 17/9/2020, § 69).
36. Anayasa'nın 46. maddesinde “Devlet ve kamu tüzel kişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşuıkdarını peşin ödemek şartıyla, özel mülktyette bulunan taşınmaz malların tamamıu veya bir kasmını, kamunla gösterilen esas ve usullere gōre,kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir./ Kamulaştīrma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırum bedeli nakden ve peşin olarak ðdentr. Ancak, tarım reformunun uygulanmasi, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskán projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kayların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakdarın bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir. Kamunun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde, taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz; bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir./ Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten 

küçük ctfiçtye alt olanlarının bedeli, her halde peşin ödenir./ Ikinci fikrada öngörülen taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemis kamulaşturma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır." denilmektedir.
37. Anayasa koyucu kamulaştırmanın doğurduğu sonuçları dikkate alarak Anayasa'nın 46. maddesinde öngördüğü hükümle taşınmazı kamulaştırılacak kişilere mülkiyet hakkı yönünden ek güvenceler tanımıştır. Bu itibarla özel mülkiyete konu bir taşınmaza idarenin tek yanlı iradesi ile müdahale edilebilmesi ancak Anayasa'nın 46.maddesinde Öngörülen güvencelere uyulması şartıyla mümkündür (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. AYM, E.2019/89, K.2021/10, 4/2/2021, § 92; AYM, E.2021/127,K.2022/85, 30/6/2022, § 51).

38. Bu bağlamda özel mülkiyete konu bir taşımaz ancak kamu yararının gerekli kıldığı hâllerde kanunla gösterilen esas ve usullere göre kamulaştırılabilir. Ayrıca kamulaştırma gerçek karşılığın õdenmesi şartına bağlıdır. Gerçek karşılığın kural olarak peşin Ödenmesi, taksitle ödenecek veya herhangi bir şekilde ödenmemiş kamulaştırma bedellerine ise kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizin uygulanması gerekmektedir. Diğer yandan kamulaştırma kamu yararının gerekli kıldığı hâllerde başvurulabilecek bir yol olduğundan taşınmazı kamulaştırılacak kişinin yargı mercileri öntınde kamulaştırmanın kamu yararına yönelik olmadığını ileri sürme imkânı da bulunmaktadır. Bununla birlikte kişilerin mülkiyet hakkına yönelik Anayasa'nın tanıdığı anılan güvencelerden yararlanabilmeleri idarenin Anayasa'ya uygun bir kamulaştırma süreci işletmesine bağlıdır.
39. Kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları idarenin Anayasa ve kanunla õngörülen kamulaştırma usul ve esaslarına uymaksızın özel mülkiyete konu bir taşınmaza fiilen el atması durumunda gündeme gelmektedir. Anılan davaların açılmasına neden olan kamulaştırmasız el atma, mülkiyet hakkına yönelik Anayasa'ya açıkça aykırı bir müdahale niteliğindedir. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarında da idare tarafindan özel mülkiyete konu bir taşmmaza kamulaştırmasız el atılmasının kamuni dayanaktan yoksun ve mülkiyet hakkını ihlal eden bir eylem olduğu kabul edilmektedir (bu yöndeki kararlar arasından bkz. Celalettin Aşçıoğlu, B. No:2013/1436, 6/3/2014).
40. Hukuk devletinde idare, anayasa koyucunun özel olarak öngördüğü güvencelere aykırı eylemde bulunmamak konusunda ciddi bir hassasiyet göstermekle yükümlüdür. Özel mūülkiyete konu bir taşımaza idare tarafindan filen el atılması anayasal bağlamda idareden beklenmeyen, hukuk güvenliğini ortadan kaldıran ve Anayasa ile güvence altına alınmış özel mülkiyet rejimini tehdit eden bir eylemdir. Idarenin Anayasa'ya açıkça aykını bu eylemine dolaylı da olsa müsamaha gösterilmesi sonucunu doğuracak ve kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası açmak zorunda kalan kişileri daha da dezavantajlı bir konuma getirecek düzenlemeler Anayasa'nın46.maddesinde öngörülen güvenceleri işlevsiz hâle getirebilecektir.

41. Kamulaştırmastz el atma nedeniyle açılan tazminat davaları yoluyla taşımazına idarenin fiilen el attığı kişilcre tazminat ödenebilmesinin yeterli bir güvence niteliğinde olmadığı ve anayasal bağlamda kamulaştırmasız el atmanın kamulaştırmanın yerine ikame edilebilecek bir yol olarak görülemeyeceği açıktur (Celalettin Aşçıoğlu, § 57). Bu itibarla idarenin Anayasa'da belirienen usul ve esaslarin tümtiyle dışına çikarak taşınmazına fiilen el attığı kişi, taşınmazın bedelini idareden tahsil edebilmek için açmąk zorunda kaldığı davada 

durumunu daha da ağırlaştıran yükümltlüklerle karşılaşmamalıdır. Başka bir deyişle idarenin Anayasa'ya açıkça aykırı eyleminin sonuçlarına taşınmazına filen el atılan ve anayasal güvenceden yoksun bırakilan kişinin katlanması sonucunu doğuracak nitelikte yükümfülükler öngõrülmesi Anayasa'ya aykırılık teşkil edecektir.

42. Anayasa'ya uygun bir kamulaştırma sūreci içerisinde kamulaştırmanın kamu yararına yönelik olmadığını yargı mercileri Önünde ileri sürme imkânına sahip olan kişiler idarenin taşınmazlarma fiilen el atması durumunda bu imkândan yoksun kalabilmektedir.Ayrıca kamulaştirma bedelinin kural olarak peşin Ödenmesi gerekirken idarenin Anayasa'ya açıkça aykırı eylemi kişilerin bu anayasal güvenceden de mahrum kalmalarına yol açabilmektedir.

43. Diğer yandan kamulaştırma bedelinin belirlenmesinin idarenin görevi olmasısebebiyle bedel tespiti bağlamında kural olarak taşınmazı kamulaştırlacak kişinin herhangi bir yükümlülak altında bulunduğundan sõz edilemez (Sadettin Ekiz, B. No:2016/9364,9/5/2019, § 63). Anayasa'ya uygun bir kamulaştırma sürecinde kamulaştırma bedelinde uyuşmazlık yaşanması durumunda anılan bedelin tespiti talebiyle yargı mercilerine idarenin başvurması gerekirken taşınmazlarına filen el atılmak suretiyle mülkiyet haklarına Anayasa'ya açıkça aykırı şekilde müdahale edilen kişiler dava açmak zorunda bırakılabilmektedir. Başka bir ifadeyle idarenin Anayasa'ya aykırı eylemi dava açma külfetinin yer değiştirmesine yol açmaktadır. Kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası açmak zorunda kalan kişilerin nispi karar ve ilam harcı ödemekle yükümiü olmaları ise mülkiyet hakkına yönelik müdahaleyi daha da ağırlaştırmaktadır. Bu itibarla kamulaştırma bağlamındaki hakları anayasal güvence altında bulunan kişilerin idarenin taşınmazlarına fiilen el atarak gerçekleştirdiği Anayasa'ya açıkça aykırı eylem nedeniyle sürüklendikleri dezavantajlı konumu Anayasa'nın sözītyle bağdaştırmak mümkün değildir.
44. Kaldı ki Anayasa'ya uygun bir kamulaştırma sūrecinde mâlikin taşınmazın gerçek karşılığını elde edebilmek için katlanmast gereken bir külfet bulunmamaktadır. Mälike yüklenecek bir külfet nedeniyle taşınmazın gerçek karşılığı ödenmeden idare adına tescil edilmesi sonucunu doğurabilecek herhangi bir hüküm Anayasa'nın 46. maddesinde Öngörülen gerçek karşılığın ödenmesi güvencesi ile bağdaşmayacaktır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz, Kūbra Yıldız ve diğerleri, B. No:2018/32734, 28/7/2022, § 61). Bu itibarla kuralların Anayasa'nın 46. maddesinde öngörülen gerçek karşılığın ödenmesi koşulu yönünden aynıca ele alınmasi gerekmektedir.

45. Kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davasının kismen veya tamamen kabulüne karar verilmesi durumunda davacı Ödediği nispi karar ve ilam harcının tamamını geri alabilmektedir (§ 26). Bununla birlikte dava sonuçlanana kadar geçecek süre içinde davacının nispi karar ve ilam harcı olarak ðdediği tutarın değer kaybına uğrayabileceği açıktır.

46. Nispi karar ve ilam harcının yalnızca dörtte birinin peşin, geri kalanının ise kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödeneceğini, aynca yargılama giderleri bağlamında karar ve ilam harcıın aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceğini öngören kanun koyucumun, takdir yetkisini karar ve ilam harcının mülkiyet hakkına yönelik getirdiği sınırlamayı mümkün olduğunca hafifletecek yönde kullandığı söylenebilir. Diğer yandan davacıın sunulan adalet hizmeti yoluyla elde ettiği menfaat gözetildiğinde karar ve ilam 

harcı olarak ðdediği tutardan belirli bir süreliğine mahrum kalmasının tek başına Anayasa'ya aykırılık teşkil etmeyeceği de kabul edilebilir. Ancak dava konusu kuralların kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazinat davaları yönünden ele alındığı ve kamulaştırmasız el atmanın Anayasa'da mülkiyet hakkı bağlamında koruma altına alınan güvenceleri açıkça ihlal eden bir yöntem olduğu gözetildiğinde mälike söz konusu ihlallerin yam sıra başka ek külfetler getiren kurallarm Anayasa'nı sözüne aykınlık teşkil etmeyeceği söylenemez.Kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davasının kısmen veya tamamen kabulüne karar verilmesi durumunda davacı Ödediği nispi karar ve ilam harcının tamamını geri alabilmekte ise de dava sonuçlanana kadar geçecek süre içinde nispi karar ve ilam harcıolarak &denen tutarda meydana gelebilecek değer kaybi taşınmazın gerçek karşılığını elde edilememesine de yol açabilmektedir. Söz konusu değer kaybının gerçek karşılığın ödenmesine yönelik anayasal güvenceyi işlevsiz hâle getirmesini engelleyebilecek bir telafi mekanizması da öngörülmemiştir.

47. Bu itibarla Anayasa'nın 46. maddesinde ðngörülen güvenceye açıkça aykırıolarak taşmmazına el atılan kişinin durumunu daha da ağırlaştıran ve bu hususta herhangi bir telafi mekanizması içermeyen kurallar Anayasa'nın sözüne aykmlık teşkil etmektedir.
48. Açıklanan nedenierle kurallar, “davalısı harçtan muaf olan kamulaştırmasız el atma nedeniyle açuan tazminat davalari" yönünden Anayasa'nın 13. ve 35. maddelerine aykırıdır. Iptalleri gerekir.

Yıldız SEFERİNOĞLU ve İrfan FİDAN bu görüşe katılmamışlardır 
Kurallar Anayasa'nın 13. ve 35. maddelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrica Anayasa'nın 2., 5, ve 36. maddeleri yõnünden incelenmemiştir.
IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU 
49. Anayasa'nın 153. maddesinin Üçüncü fikrasında "Kamun, Cumhurbaşkanlığıkararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmī Gazetede yayumlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarthi ayrıca kararlaştrabillr. Bu tarih, kararın Resmt Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir ylı geçemez." denilmekte,6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fikrasıda da bu kural tekrarlanmak suretiyle Anayasa Mahkemesinin gerekli gördüğü hâllerde Resmî Gazete'de yayımlandığıgünden başlayarak iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceği belirtilmektedir.

50. 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun;
A. 28. maddesinin birinci fikrasımın 23/7/2010 taribli ve 6009 sayıh Kanun'un 18.maddesiyle değiştirilen (a) bendinin birinci cümlesinin,
B. 32, maddesinin birinci cümlesinin,
“davalısı harçtan muaf olan kamulaştirmasız el atma nedeniyle açilan tazminat davaları" yönünden iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal 

edecek nitelikte görüldtığünden Anayasa'nın 153. maddesinin ūçüncü fikrasıyla 6216 sayılıKanun'un 66. maddesinin (3) numaralı fikrası gereğince iptal hükmüınün kararın ResmîGazete'de yayımlanmasıdan başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

V.HκÜM 
2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun;
A. 1, 28. maddesinin birinci fikrasının 23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanun'un 18.maddesiyle değiştirilen (a) bendinin birinci cümlesinin,
2.32, maddesinin birinci cümlesinin,
Esasımın “davalısı harçtan muaf olan kamulaştırmasız el atma nedentyle açılan tazminat davaları" yõnünden incelenmesine, Kenan YA$AR'ın karşioyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
B. 1. 28. maddesinin birinci fikrasının 23/7/2010 tarihli ve 6009 sayıl Kanun'un [8.maddesiyle değiştirilen (a) bendinin birinci cümlesinin,
2. 32. maddesinin birinci cürlesinin,
“davalısı harçtan muaf olan kamulaştirmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları"yōnünden Anayasa'ya aykın olduklarına ve İPTALLERiNE, Yıldız SEFERİNOĞLU ile Irfan FİDAN'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, iptal hükümlerinin, Anayasa'nın 153. maddesinin üçünct fikrası ile 30/3/2011 tarihlive 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 66.maddesinin (3) numaral fikrası gereğince KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK DOKUZ AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GIRMESİNE OYBİRLIĞIYLE,
8/9/2022 tarihinde karar verildi.
Başkanvekili Başkanvekili Úye Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA Muammer TOPAL 
Dye Üye Oye M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Öye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERINOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Irfan FIDAN Kenan YAŞAR 

Esas Sayisi ; 2022/61Karar Sayısi : 2022/101
KARŞIOY GEREKÇESÍ
1. Kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davasına bakmakta olan Mahkeme, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesinin birinci fikrasmnın 23/7/2010 tarihli ve 6009 sayıli Kanun'un 18. maddesiyle değiştirilen (a) bendi ile 32. maddesinin birinci cümlesinin “davalısı harçtan muaf olan davalar” yönünden iptalini talep etmiştir. Sayın çoğunluk bakılan davada uygulanacak olan anılan Kanun'un 28.maddesinin birinci fikrasının (a) bendinin birinci cümlesi ile 32. maddesinin birinci cümlesinin “davalısı harçtan muaf olan kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları yōmúnden" Anayasa'ya aykırı olduğu sonucuna ulaşmıştır.
2. Harç, kamu kurum ve kuruluşlarının sunduğu hizmetlerden yararlananlardan, bu yararlanmaları karşılığı alınan bedeldir. Kuşkusuz yargı hizmetleri de, kamu kurumlarının sunduğu en Önemli hizmetlerden biridir. Anayasa'da yargı hizmetlerinin ücretsiz olarak verileceğine ve devletin harç alma yetkisi dışında tutulacağına dair hūküm bulunmamaktadır (AYM, E.2011/13, K.2012/45, 22/3/2012).

3. Kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davalarının konusunun belli bir değerle ilgili olması sebebiyle anılan davalarda davacının nispi karar ve ilam harcı Ödemesi gerekmektedir. 492 Kanun'un 28. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinin itiraz konusu birinci cümlesinde nispi karar ve ilam harcının dörtte birinin peşin, geri kalanın ise kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Anılan Kanun'un 11.maddesinde genel olarak yargı harçlarımı davayı açan veya harca mevzu olan işlernin yapılmasımı isteyen kişilerin ödemekle mükellef olduklanı belirtmiş olmakla birlikte 6100sayılı Kanun'un 323. maddesinin (1) numarah fikrasının (a) bendi ile 326. maddesinin (1)numaralı fikrası uyarınca başvurma ile karar ve ilam harçları davada aleyhine karar verilen taraftan alınacaktir.

4. 492 sayılı Kanun'un 32, maddesinin itiraz konusu birinci cümlesine göre ise yargıharçları ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılması mümkün değildir.
5. Davaltsı harçtan muaf olan kamulaştirmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davalarında davacıdan nispi karar ve ilam harcı alınmadan davanın görülebilmesi mümkün olmadığından kurallar mülkiyet hakkım sınırlamaktadır.

6. Karar ve ilam harcı yargı mercilerine gereksiz talepler yöneltilmesinin engellenmesi işlevini görmektedir. Bu harcın ödenme zamanını ve Ödenmemesi durumunda müteakip işlemlerin yaplamayacağımı dtlzenleyen kurallar mahkemelere yöneltilebilecek gereksiz talepler yoluyla yargının iş yükü altında bırakılmasını önlemektedir. Bu itibarla kuralların kamu yararı dışında bir amaca yönelik olmadıkları açıktır. Bununla birlikte kuralların kamu yararına yönelik olması yanında õlçülū olması da gerekir.
7. Kamulaştırmasız el atma iddiasıyla açılan tazminat davalarının tamamında davacıın iddialarınin doğru olduğunun düşünülmesi, başka bir anlatımla davanın başında davacının harç ödemesi gereken evrede ortada bir kamulaştırmasız el atma bulunduğunun peşinen kabul edilebilmesi mümkün değildir. Bu itibarla anılan davalar yönünden de yargt mercilerine yöneltilebilecek gereksiz taleplerin engellenmesini sağlayacak nitelikte kurallar 

öngörmek kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamındadır. Davahsı harçtan muaf olan kamulaştırmasız el atma iddiasıyla açılan tazminat davalarında da nispi karar ve ilam harcının dörtte birinin peşin, geri kalanının kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmesi ve anılan harcın õdenmemesi hâlinde müteakip işlemlerin yapılmaması yargı mercilerine gereksiz talepler yöneltilmesini belirli oranda engelleyebilecek niteliktedir. Bu nedenle kurallarla mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın amacı gerçekleştirmeye elverişli olmadığısõylenemez.

8. Diğer yandan vergi politikasıın belirlenmesi ve uygulanmast bakımından kamu makamlarının geniş bir takdir yetkisi bulunmaktadır (Omer Tuncer, B. No: 2016/T2712,8/9/2020, § 46). Dolayısıyla belirli davalarda nispi karar ve ilam harcının alınmasınıöngörmek kanun koyucunun takdirindedir. Nispi olarak belirlenen bu harcın belirli bir kismının peşin ödenmesinin, ödenmemesi halinde ise müteakip işlemlerin yapılmamasının mahkemelere gereksiz taleplerin yöneltilmemesi bakımından gerekli olmadığı da söylenemez.Davalısı harçtan muaf olan kamulaştırmasız el atma iddiasıyla açılan tazminat davalarında davacının bu barcı ödemekle yükümla olmaması durumunda anılan davalar bağlamında mahkemelere yöneltilebilecek gereksiz taleplerin önüne geçilemeyeceği açıktır. Bü itibarla kurallar gereklilik alt ilkesiyle çelişmemektedir.

9. Kanun'da yer alan (I) sayılı tarifede konusu belli bir değerle ilgili olan davalarda alınacak nispi karar ve ilam harcının oranı binde 68,31 olarak belirlenmiştir. Kuraluyarınca anulan tarifeye göre hesaplanan nispi karar ve ilam harcının yalnızca dörtte birinin peşin,kalan kısmının ise kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmesi öngörülmektedir. Nispi karar ve ilam harcının yalnızca dörtte birinin peşin õdenmesini, davanın reddine karar verilmesi hâlinde ise davacıdan maktu karar ve ilam harcının ahınmasını öngören kanun koyucunun takdir yetkisini kişiler üzerinde yargı harçlarının yaratabileceği olumsuz etkiyi azaltacak yönde kullandığı açıktür. Ayrıca davalısı harçtan muaf olan kamulaştırmasız el atma davalarında davacı nispi karar ve ilam harcı ōdese de bu harcı bir sthre sonra geri alabilmektedir. Davacının sunulan adalet hizmeti yoluyla elde ettiği menfaat gözetildiğinde karar ve ilam harcı olarak Ödediği tutardan belirli bir streliğine mahrum kalmasının davacıya katlanamayacağı bir külfet yüklediği sőylenemez 
10. Ayrıca 6100 sayılı Kanun'un 334. maddesinin (1) numaralı fikrasında kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimselerin, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilecekleri, 335, maddesinin (1) pumaralı fikrasının (a) bendine ise adli yardım kararinın yapılacak tūm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet sağladığı hükme bağlanmıştır. Bu itibarla ekonomik gūcü zayıf kişiler yönünden kuralların Anayasa'ya aykırı bir sonuç ortaya çıkarmaması için gerekli tedbirin alındığı da açıktır. Bu itibarla kurallar orantılılık alı ilkesiyle de çelişmerektedir,
I1. Sayın çoğunluk Anayasa'nın 46. maddesindeki düzenlemeden yola çıkarak idarenin Anayasa'ya açıkça aykın şekilde taşmmazına fiilen el attığı kişiden nispi karar ve ilam harcı ahnmadan kamulaştrmasız el atma nedeniyle açılan davaların görülememesinin Anayasa'mın sözüne aykırı olduğu sonucuna ulaşmıştır. Öncelikle belirtmck gerekir ki Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarında kamulaştırmasız el atma davalarında 

davacıya yargılama gideri yüklenmesinin ihlale yol açuğımı kabul etmesinin bakılan itiraz başvurusunu etkileyen bir yönü bulunmamaktadır. Zira nispi karar ve ilam harcı hüküm altına aliınan tutar üzerinden hesaplanmakta olup kamulaştırmasız el atma davasının kısmen reddine karar verilmesi durumunda davacıya yüklenecek yargılama giderleri arasında karar ve ilam harcı bulunmayacaktır.
12. Diğer yandan davacının nispi karar ve ilam harcı olarak ödediği tutarın dava sonuçlanana kadar anayasal bağlamda önemsiz görülemeyecek bir değer kaybına uğrayabileceğinin peşin olarak kabul edilmesi de mümkün değildir. Kaldı ki davacının Ödediği nispi karar ve ilam harcının diğer davalarda da değer kaybına uğrayabilmesi ihtimal dahilindedir. Kuralların söz konusu değer kaybının anayasal açıdan önemli görtlebilecek bir miktarı oluşturması halinde idarenin Anayasa'ya açıkça aykırı eylemi nedeniyle bu duruma sebebiyet verdiği belirtilerek dava açılmasıni engellediği de ileri sürülemez. Dolayısıyla kuralların Anayasa'nın sözüne aykını olduğuna ilişkin yoruma katılmak olanaksızdır.
13. Idarenin Anayasa'ya aykırı diğer eylemleri ile kamulaştırmasız el atma arasında anayasal bağlamda anlamlı bir fark bulunduğunu ortaya koymak oldukça güçtür. İdarenin hukukun dışına çıkarak kişileri dava açmak ve bu bağlamda harç ödemek zorunda bıraktığıtek durum kamulaştırmasız el atma olmadığından davalısı harçtan muaf olan kamulaştırmasız el atma nedeniyle açilan tazminat davalarında davaciya harç muafiyeti tanınması idarenin hukukun tümüyle dışına çıkması nedeniyle açılan benzer davalar gözetildiğinde sınırlarıbelirsiz bir harç muafiyetine kapı aralayabilecektir. Bu durumda ise mahkemelere yöneltilebilecek gereksiz taleplerin önüne geçilemeyeceği açıktır.

Açıklanan nedenlerle kuralların Anayasa'ya aykın olmadığına ve itirazın reddine karar verilmesi gerektiğini düşündüğümüzden çoğunluk görüşüne katılmıyoruz 
Oye Yıldız SEFERINOĞLU 
Üye Irfan FIDAN 

Esas Sayısi : 2022/61Karar Sayısi : 2022/101
KARŞI OY GEREKÇESİ
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesinin I. fikrasının (a) bendinin birinci cümlesi ve 32. maddesinin birinci cümlesinin “davalısı harçtan muaf olan davalar" yönünden Anayasa'ya aykırılığı, "kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları"yönünden icelenmiştir. Iptal sonncuua katılmakla birlikte kararda yapılan sınırlandırmaya dair çoğunluğun görüşüue iştirak edilmemiştir.
Konusu para ile ðlçttlebilen davalarda itiraza konu kuralların ilkinde olduğu gibi karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin olarak alımmaktadır.

Davanın kazanılması halinde peşin olarak davacı taraftan alınan bu harç yurgılama giderleri ile birlikte davalı taraftan karar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte tahsil edilebilmektedir. Davanın kaybedimesi durumunda ise peşin olarak alnan bu nispi harç davacı tarafa iade edilmektedir.

Davalı tarafin harçtan muaf olduğu davalarda ise davanın kazanıiması veya kaybedilmesi hallerinde peşin olarak davacı taraftan abnan harcın davacıya iadesine karar verilmekte ve ancak karar kesinleştiğinde davacı tarafa ödenmektedir.
Idarece taşınmazına kamulaştırmasız el atılarak mağdur edilen kişiler peşin harçÖdeme yükümltilüğü ile ikinci kez mağduriyet içerisine girmektedirler.
Îtiraz başvurusunda olduğu ūzere söz konusu iptalin sadece “kamulaştırmasız el atma davaları" yönünden değil, "davalısı harçtan muaf olan" tüm diğer davalar yönünden yapıiması gerekirdi.

Bu tür davalarda sonuç ister davacının lehine istet aleyhine sonuçlansın nihai olarak Ödenecek harç maktu harçtır. Her halūkârda peşin olarak alınan harç davacıya iade edilmektedir. O halde en kötü senaryoda dahil davanın sonunda maktu bir harç Ödemek durumunda kalacak olan kişiden nispi bir harç istenmesi gerekli ve orantılı değildir.
Her halükârda iade edileceği kesin olan harcın davacıdan almmasının hiçbir yararıyoktur.

Tüm bu sebeplerle “kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davalan"yönünden itiraz konusu kuraliarın iptaline ilişkin karara katılmakla birlikte sınırlamanın başvuran mahkemenin talebi doğrultusunda "davalıst harçtan muaf olan" tüm davalar yönünden yapılması gerektiği kanaati ile sınırlandırmaya dair çoğunluğun görüşüne iştrak edilmemiştir.

Üye Kenan YAŞAR