Nükleer Tesislerin ve Nükleer Maddelerin Emniyetine İlişkin Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2024-06-11

11 Haziran 2024 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 32573
YÖNETMELİK
Nükleer Düzenleme Kurumundan:
NÜKLEER TESİSLERİN VE NÜKLEER MADDELERİN
EMNİYETİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, nükleer tesislerle ve
nükleer maddelerle ilgili düzenleyici kontrole tabi faaliyetlerin
yürütülmesi sırasında alınması gereken emniyet önlemlerine ilişkin esasları
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2-
(1) Bu Yönetmelik, Türkiye
Cumhuriyeti sınırları içerisinde barışçıl amaçlarla kullanılan nükleer
maddeleri ve bu maddeleri çıkarmak, üretmek, işlemek, kullanmak,
bulundurmak, yeniden işlemek veya depolamak üzere yetkilendirmeye tabi
tesisleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 5/3/2022 tarihli ve 7381 sayılı
Nükleer Düzenleme Kanununun 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile 95 sayılı
Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve 5 inci
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Anahtar: Mekanik, kartlı, biyometrik, lazer
optik, elektronik ve benzeri kilit açma mekanizmalarını,
b) Bilgi güvenliği: Bilgilerin gizliliğinin,
bütünlüğünün ve erişilebilirliğinin sağlanmasını,
c) Bilmesi gereken ilkesi: Bir konuyu veya işi
sadece görev veya sorumlulukları gereği öğrenmekle, incelemekle, gereğini
yerine getirmekle ve korumakla yükümlü bulunanların yetkileri düzeyinde
bilgi sahibi olmasını ve nüfuz etmesini,
ç) Dereceli yaklaşım: Bir faaliyetin emniyet
açısından önemi ve sebep olabileceği risklerle orantılı olarak yürütülmesini,
yönetilmesini ve düzenleyici kontrolünü,
d) Düzenleyici kontrol: Bu Yönetmelik kapsamındaki
nükleer tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili faaliyetlere ilişkin olarak
Kurumun yürüttüğü düzenleme, yetkilendirme, değerlendirme ve denetleme
faaliyetleri ile yaptırımların uygulanmasını,
e) Emniyet: Nükleer tesisleri ve nükleer maddeleri
hedef alan hırsızlık, sabotaj, yetkisiz erişim ve diğer kötü niyetli
girişimleri engellemek, tespit etmek ve gerektiğinde müdahale etmek üzere
fiziksel koruma önlemleri ile bilgi güvenliğini ve siber güvenliği
sağlamaya yönelik önlemlerin alınmasını ve bu önlemlerin etkinliğinin
sürdürülmesini,
f) Emniyet kültürü: Emniyeti desteklemek,
güçlendirmek ve sürdürmek amacıyla kişilerin sahip olması gereken
özellikler, tutumlar ve davranışlar bütününü,
g) Fiziksel bariyer: Yetkisiz erişimi engellemek
veya geciktirmek üzere tasarlanan ve erişim kontrolünü tamamlayan duvarı,
çiti ve benzeri düzenekleri,
ğ) Fiziksel koruma sistemi: Nükleer tesisleri ve
nükleer maddeleri hedef alan hırsızlık, sabotaj, yetkisiz erişim ve diğer
kötü niyetli girişimleri engellemek, tespit etmek ve gerektiğinde müdahale
etmek üzere oluşturulan, etkinliği ve yeterliliği sürekli analiz edilen ve
güncellenen idari, teknik ve organizasyonel bütünleşik önlemleri içeren
geniş kapsamlı koruma sistemini,
h) Güvenilirlik teyidi: Kişiye ilgili mevzuat
uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmasını ve
yetkilendirilen kişi tarafından kişinin istihdam edilmesinde sakınca
bulunmamasını,
ı) Hayati alan: Korunan alanın içerisinde bulunan
ve sabotaja maruz kalması durumunda doğrudan veya dolaylı olarak yüksek
radyolojik sonuçlara sebebiyet verebilecek yapı, sistem ve bileşenlerin
veya nükleer maddelerin bulunduğu alanı,
i) Hırsızlık: Kendisine ya da başkasına yarar
sağlamak maksadıyla nükleer maddelerin yetkisiz veya kötü niyetli kişilerce
bulunduğu yerden alınmasını,
j) İç alan: Korunan alanın içerisinde bulunan ve
Ek-1’de yer alan I. sınıf nükleer maddelerin bulunduğu, kullanıldığı veya
depolandığı alanı,
k) İç tehdit: Nükleer tesislere ve nükleer
maddelere veya bunlarla ilgili hassas bilgilere erişim yetkisine sahip olan
ve bunlara yönelik kötü niyetli eyleme teşebbüs eden veya kötü niyetli
eylemleri kolaylaştıran kişiyi,
l) İzinsiz giriş: Hırsızlık, sabotaj veya diğer
kötü niyetli bir amaçla nükleer tesislere veya nükleer maddelerin bulunduğu
yerlere erişim eylemini,
m) Kısıtlı erişim alanı: Nükleer tesisler ile
Ek-1’de yer alan III. sınıf nükleer maddelerin bulunduğu, kullanıldığı veya
depolandığı, erişimin sınırlandırıldığı alanı,
n) Korunan alan: Kısıtlı erişim alanı içerisinde
bulunan, sabotaja hedef olabilecek unsurları içeren veya Ek-1’de yer alan
II. sınıf nükleer maddelerin bulunduğu, kullanıldığı veya depolandığı
alanı,
o) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,
ö) Merkezi Alarm İstasyonu (MAİ): Alarmların tam ve
sürekli olarak izlendiği ve değerlendirildiği, nükleer tesis yönetimi, özel
güvenlik görevlileri, emniyete ilişkin sorumluluğu bulunan diğer personel
ile kolluk kuvvetleri arasında haberleşmeyi sağlayan mekânı,
p) Özel güvenlik görevlisi: 10/6/2004 tarihli ve
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamında görev yapan silahlı
veya silahsız özel güvenlik görevlisini,
r) Sabotaj: Nükleer tesisleri ve nükleer maddeleri
hedef alan, radyoaktif maddelerin salımına sebep olmak veya radyasyona
maruz bırakmak suretiyle doğrudan veya dolaylı olarak çalışanların, halkın
ve çevrenin sağlık ve güvenliğini tehlikeye sokabilecek kasıtlı eylemi,
s) Saha: Nükleer tesisin yer aldığı, etrafı
fiziksel bariyerlerle çevrili, giriş ve çıkışı kontrollü olan ve Kurum
onayına tabi alanı,
ş) Siber güvenlik: Fiziksel koruma sisteminde,
nükleer madde sayım ve kontrol sisteminde ve güvenliğe ilişkin sistemlerde
yer alan bilgisayarların, bilgisayar tabanlı sistemlerin, elektronik
iletişim araçlarının, ağların ve verilerin; siber saldırılara, çıkar amaçlı
kullanıma ve benzeri kötü niyetli girişimlere karşı korunmasını,
t) Siber olay: Siber güvenliğin ihlal edilmesini
veya ihlal edilmesine yönelik teşebbüste bulunulmasını,
u) Tasarıma esas tehdit (TET): Fiziksel koruma
sisteminin tasarımına ve değerlendirilmesine temel teşkil eden, nükleer
tesisleri ve nükleer maddeleri hedef alan hırsızlıkla, sabotajla, yetkisiz
erişimle ve diğer kötü niyetli girişimlerle sonuçlanabilecek tehdidi,
ü) TET Belgesi: Tasarıma esas tehdidi içeren
“Gizli” gizlilik derecesini haiz belgeyi,
v) TET Komisyonu: Kurum, Cumhurbaşkanlığı İdari
İşler Başkanlığı, İçişleri Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı, Millî
İstihbarat Teşkilâtı Başkanlığı, nükleer santraller için Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığı ve ilgili diğer bakanlık, kurum ve kuruluşların
temsilcilerinden oluşan komisyonu,
y) Yetkilendirilen kişi: Bu Yönetmelik kapsamındaki
bir faaliyetin yürütülmesi için Kurum tarafından kendisine lisans, izin
veya yetki belgesi verilen gerçek veya tüzel kişiyi,
z) Yüksek radyolojik sonuç: Nükleer tesislerde
gerçekleşebilecek bir sabotaj sonucunda 16/6/2023 tarihli ve 32223 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Radyasyon Acil Durumlarının Yönetimi Hakkında
Yönetmelikte belirtilen Ulusal Radyasyon Acil Durum Planında yer alan
ihtiyati koruyucu eylemlerin uygulanmasını gerektiren doz seviyelerinin aşılmasına
sebebiyet verebilecek radyolojik sonucu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel İlkeler ve Hükümler
Genel
ilkeler
MADDE 5- (1) Nükleer tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili
faaliyetlerin yürütülmesi sırasında emniyetin sağlanmasında asıl sorumluluk
yetkilendirilen kişiye aittir.
(2) Yetkilendirilen kişi, emniyetin sağlanmasında
bu Yönetmelik uyarınca fiziksel koruma sistemi kurup etkin bir şekilde
işleterek nükleer tesisleri ve nükleer maddeleri hedef alan hırsızlık,
sabotaj, yetkisiz erişim ve diğer kötü niyetli girişimlerin önlenmesini,
olasılıklarının ve etkilerinin en aza indirilmesini, nükleer maddenin
çalınması veya kaybolması durumunda ilgili mercilerin en kısa sürede
bilgilendirilmesini sağlayarak halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin
korunmasını sağlar.
(3) Nükleer tesislerin ve nükleer maddelerin
emniyetine ilişkin Kurum tarafından yapılan düzenleyici kontrol
faaliyetlerinde dereceli yaklaşım esas alınır.
(4) Nükleer tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili
faaliyetleri yürüten kişilerin emniyet kültürüne sahip olmaları gerekir.
(5) Nükleer tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili
faaliyetleri yürüten kişiler, emniyet, güvenlik ve nükleer güvence
unsurlarını birlikte analiz eder ve birbirlerinin etkinliklerini
zayıflatmayacak şekilde fiziksel koruma sistemini tasarlar ve işletir.
(6) Nükleer tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili
faaliyetleri yürüten kişiler, kötü niyetli kişilerin amacını gerçekleştirmesini
önlemek veya bu kişileri caydırmak için çoklu engeller oluşturarak
derinliğine savunmayı uygular.
Nükleer
madde sınıfları
MADDE 6- (1) Yetkilendirilen kişi, yetkilendirildiği
faaliyetle ilgili nükleer maddeleri Ek-1’de yer alan tabloya göre
sınıflandırır. Bu sınıflandırmaya göre, III. sınıf nükleer maddeler kısıtlı
erişim alanında, II. sınıf nükleer maddeler korunan alanda, I. sınıf
nükleer maddeler iç alanda bulundurulur, kullanılır veya depolanır.
(2) Ek-1’de yer alan tablodaki sınıflandırmaya
dâhil olmayan miktarlardaki nükleer maddeler ile doğal uranyum, tüketilmiş
uranyum ve toryumun emniyetinin sağlanması için alınması gereken emniyet
önlemleri Kurum tarafından belirlenir.
Tasarıma
esas tehdit
MADDE 7- (1) TET Komisyonu Kurum koordinasyonunda kurulur ve
Komisyonun çalışma usul ve esasları Kurum tarafından belirlenir.
(2) İlgili mevzuat kapsamında Kurum tarafından
yetkilendirmeye tabi tutulan ve Ek-1’de yer alan tabloya göre
sınıflandırılmış nükleer maddeleri içeren tesisler için dereceli yaklaşım
esas alınarak TET Komisyonu tarafından TET Belgesi düzenlenir. TET Belgesi,
yetkilendirilen kişiye Kurum tarafından bildirilir.
(3) Nükleer hammadde işleme tesisleri ve madenler
için TET Belgesi düzenlenmez.
(4) TET Belgesi, TET Komisyonunda yer alan
bakanlık, kurum ve kuruluşlardan herhangi birinin gerekli görmesi hâlinde
veya en geç üç yılda bir TET Komisyonu tarafından değerlendirilir ve
gerekiyorsa güncellenir. Güncellenen TET Belgesi, yetkilendirilen kişiye Kurum
tarafından bildirilir.
(5) Yetkilendirilen kişi TET’i esas alarak fiziksel
koruma sistemini tasarlar ve işletir.
(6) TET Belgesi, TET Komisyonunda yer alan
bakanlık, kurum, kuruluşlar ile yetkilendirilen kişi tarafından gizlilik
derecesine göre korunur ve bilmesi gereken ilkesine uygun olarak paylaşılır
ve kullanılır.
İş
birliği
MADDE 8- (1) Nükleer tesislerle ve nükleer maddelerle ilgili
faaliyetlerin yürütülmesi sırasında emniyetin sağlanması amacıyla
yetkilendirilen kişi, kolluk kuvvetleri ve ilgili kurum ve kuruluşlarla iş
birliği yapar. Nükleer santraller için iş birliği, Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığının koordinasyonunda gerçekleştirilir.
(2) Nükleer tesislerin Kurum tarafından belirlenen
yetkilendirme süreçleri için, yetkilendirilen kişi ve kolluk kuvvetleri
arasında iş birliği protokolleri imzalanır. Bu protokollerde;
a) Özel güvenlik görevlileri ve kolluk
kuvvetlerinin emniyetin sağlanmasıyla ilgili görev, yetki ve sorumlulukları,
b) Yetkilendirilen kişi tarafından kolluk
kuvvetlerine sağlanacak nükleer tesise özgü eğitimlere ve kolluk kuvvetleri
ile ortaklaşa yürütülecek tatbikatlara ilişkin hususlar,
c) Emniyetin sağlanmasında iş birliğine yönelik
kolluk kuvvetlerinin taleplerinin karşılanmasına ilişkin hususlar,
ç) Kolluk kuvvetlerinin kullanacağı yapı ve
sistemlerin kurulması ile kolluk kuvvetleri, özel güvenlik görevlileri ve
MAİ personeli arasında kurulacak haberleşme ve iletişim sistemlerine
ilişkin hususlar,
d) Emniyetin sağlanmasına yönelik iş birliği
yapılması gereken diğer hususlar,
net bir şekilde tanımlanır.
Tatbikat
MADDE 9- (1) Yetkilendirilen kişi, fiziksel koruma
sisteminin yeterliliğinin ve etkinliğinin değerlendirilmesi ve iş
birliğinin güçlendirilmesi amacıyla kolluk kuvvetleriyle yılda en az bir
defa tatbikat gerçekleştirir ve tatbikatla ilgili sonuç raporlarını
“Hizmete Özel” gizlilik derecesiyle en geç on beş iş günü içinde Kuruma
sunar. Sonuç raporunda yer alan tespitler doğrultusunda, yetkilendirilen
kişi tarafından emniyete yönelik gerekli görülen düzeltici ve önleyici
faaliyetler mümkün olan en kısa sürede yerine getirilir. Bu doğrultuda
Kuruma sunulan planlarda değişiklik olması durumunda planlar güncellenerek
Kuruma sunulur.
Raporlar
MADDE 10-
(1) Yetkilendirilen kişi, nükleer
tesisleri ve nükleer maddeleri hedef alan hırsızlık, sabotaj, yetkisiz
erişim ve diğer kötü niyetli girişimleri, gerekli önlemlerin alınmasını
sağlayarak derhâl Kuruma, ilgili valiliğe ve ilgili kolluk kuvvetlerine
bildirir. Olayla ilgili alınan ve alınması planlanan önlemleri de içeren
ayrıntılı rapor en geç üç iş günü içinde yetkilendirilen kişi tarafından
Kuruma, ilgili valiliğe ve ilgili kolluk kuvvetlerine sunulur.
(2) Yetkilendirilen kişi nükleer tesislere ve
nükleer maddelere karşı kötü niyetli bir girişimden şüphelendiğinde,
gerekçeleriyle birlikte durumu derhâl Kuruma ve ilgili kolluk kuvvetlerine
bildirir ve bu durumu en geç üç iş günü içinde Kuruma, ilgili valiliğe ve
ilgili kolluk kuvvetlerine rapor eder.
Bilgi
güvenliği ve siber güvenlik
MADDE 11-
(1) Emniyete ilişkin bilgi
güvenliğinin ve siber güvenliğin sağlanmasından yetkilendirilen kişi
sorumludur.
(2) Gizlilik derecesine sahip bilgi ve belgeler ile
bu bilgi ve belgelere erişim yetkisine sahip olacak personel,
yetkilendirilen kişi tarafından belirlenir.
(3) Fiziksel koruma sisteminde yer alan bilgisayar
ve bilgisayar tabanlı sistemlere internet bağlantısı yapılmaz. Bu
bilgisayarlar ile bilgisayar tabanlı sistemler, elektronik iletişim
araçları ve ilgili cihazlar kötü niyetli girişimlere karşı korunur.
(4) Kurum tarafından belirlenen nükleer tesisler
için, siber güvenliğe ilişkin plan veya programlar yetkilendirilen kişi
tarafından hazırlanır ve “Hizmete Özel” gizlilik derecesiyle Kuruma
sunulur. Planların biçim ve içeriği dereceli yaklaşım esasına göre Kurum
tarafından belirlenir.
(5) Yetkilendirilen kişi siber olaylara müdahale
yönetim sistemini kurmakla ve bu kapsamda siber olayı en kısa sürede tespit
etmekle ve siber olaylara müdahale ekiplerine ve ilgili birim, kurum ve
kuruluşlara bildirmekle; etkin şekilde siber olaya müdahale etmekle; siber
olayın etkilerini hafifletmeye ve siber olaydan etkilenen sistemleri kurtarmaya
yönelik önlemleri almakla yükümlüdür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Emniyete İlişkin Planlar
Planlara
ilişkin genel hususlar
MADDE 12-
(1) Ek-1’de yer alan tabloya göre
sınıflandırılmış nükleer maddeleri içeren yetkilendirmeye tabi tesisler
için, emniyet önlemlerini içeren inşaat emniyet planı ve nükleer emniyet
planı yetkilendirilen kişi tarafından hazırlanır ve “Gizli” gizlilik
derecesiyle Kuruma sunulur. Planların biçim ve içeriği dereceli yaklaşım
esasına göre Kurum tarafından belirlenir.
(2) İnşaat emniyet planı ve nükleer emniyet planı,
Kurum tarafından değerlendirilir. Bu değerlendirme sürecinde nükleer
santraller için İçişleri Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı, Enerji ve
Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Millî İstihbarat Teşkilâtı Başkanlığı ve Kurumun
uygun gördüğü ilgili diğer bakanlık, kurum ve kuruluşların görüşleri
alınır. Nükleer santrallerin dışındaki nükleer tesisler için Kurumun
gerekli görmesi durumunda ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınır.
Değerlendirme sonucunda planlarda değişiklik veya düzeltme yapılmasına
karar verilmesi hâlinde, değerlendirme sonuçları yetkilendirilen kişiye
bildirilir ve gerekli değişiklik veya düzeltmeleri yapması istenir. Yetkilendirilen
kişi, değerlendirme sonuçlarında belirtilen değişiklik veya düzeltmeleri
dikkate alarak planları hazırlar ve Kuruma yeniden sunar.
(3) Planlar, Kurum tarafından uygun bulunması
hâlinde uygulanır. Kurum tarafından verilen uygunluk, emniyete ilişkin
sınır ve koşullar içerebilir. Planlarda yer alan emniyet önlemlerinin
alınması, planların uygulanması, uygulamaların düzenli olarak izlenmesi,
gerektiğinde iyileştirme yapılması ve değişikliklerin Kuruma bildirilmesi
yetkilendirilen kişinin sorumluluğundadır.
(4) TET’in değişmesi veya planların uygulanmasını
etkileyecek bir değişikliğin oluşması hâlinde, planlar yetkilendirilen kişi
tarafından Kurumun belirlediği süre içerisinde güncellenir ve
değerlendirilmek üzere Kuruma sunulur.
İnşaat
emniyet planı
MADDE 13-
(1) İnşaat emniyet planı, saha
hazırlanmasına ilişkin iznin alınmasından sahaya nükleer madde
getirilmesine kadar olan süreçte alınacak emniyet önlemlerini içerir.
(2) Saha hazırlanmasına ilişkin iznin alınmasından
sahaya nükleer madde getirilmesine kadar olan süreçte alınması gereken
emniyet önlemlerinin belirlenmesi amacıyla ilgili tehditler TET Komisyonu
tarafından belirlenerek Kurum tarafından yetkilendirilen kişiye iletilir.
Yetkilendirilen kişi, alınan emniyet önlemlerini ve diğer bilgileri içeren inşaat
emniyet planını, saha hazırlama izni başvurusu sırasında Kuruma sunar.
(3) Nükleer hammadde işleme tesisleri ve madenler
için inşaat emniyet planı hazırlanmaz.
Nükleer
emniyet planı
MADDE 14-
(1) Nükleer emniyet planı, sahaya
nükleer madde getirilmesinden sahanın düzenleyici kontrolden çıkartılmasına
kadar olan süreçte alınacak emniyet önlemlerini içerir.
(2) TET Belgesi iletilen tesisler için nükleer
emniyet planı, yetkilendirilen kişi tarafından TET esas alınarak
hazırlanır.
(3) Yetkilendirilen kişi, inşaat izni başvurusu
sırasında gerekli bilgileri içeren nükleer emniyet planını Kuruma sunar.
(4) Nükleer emniyet planının Kurum tarafından uygun
görülmesini müteakip fiziksel koruma sistemine ilişkin teknik bileşenlerin
işletme testleri gerçekleştirilir.
(5) Sahaya getirilecek nükleer maddenin emniyetine
ilişkin nükleer emniyet planında yer alan önlemler uygulanmaya başlanmadan
nükleer madde sahaya getirilemez.
(6) Reaktör içeren nükleer tesisler için kısıtlı
erişim alanının, korunan alanın, iç alanın ve hayati alanın emniyetine
ilişkin nükleer emniyet planında yer alan önlemler uygulanmaya başlanmadan
reaktöre yakıt yüklenemez.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yetkilendirilen Kişinin Yükümlülükleri ve Önlemler
Yetkilendirilen
kişinin yükümlülükleri
MADDE 15-
(1) Yetkilendirilen kişi,
emniyetin sağlanmasına ilişkin olarak;
a) Nükleer tesislerin ve nükleer maddelerin
hırsızlık, sabotaj, yetkisiz erişim ve diğer kötü niyetli girişimlere karşı
emniyetini sağlamak üzere dereceli yaklaşım esasına göre gerekli önlemleri
almak, sahanın emniyetini sağlamak ve fiziksel koruma sistemini kurmakla,
b) Bu Yönetmelik kapsamındaki planları ve
programları hazırlamak ve iş birliği protokollerini yapmakla,
c) Nükleer maddeleri sınıflarına göre belirlenen
alanlarda bulundurmak, kullanmak ve depolamakla,
ç) Bilgi güvenliğini ve siber güvenliği sağlamakla,
d) Kısıtlı erişim alanı, korunan alan, iç alan ve
hayati alana ilişkin bu Yönetmelikte belirtilen emniyet önlemlerini
almakla,
e) Kısıtlı erişim alanına, korunan alana, iç alana,
hayati alana, nükleer maddenin bulunduğu yerlere veya gizlilik derecesine
sahip bilgi ve belgelere erişim yetkisine sahip olacak personeli emniyet
kültürüne sahip, güvenilirlik teyidi sağlanmış kişilerden seçmekle, nükleer
tesislerde kısıtlı erişim alanı için üç yılda bir, korunan alan için iki
yılda bir, iç alan ve hayati alan için her yıl güvenilirlik teyidi için
gerekli işlemleri gerçekleştirmekle,
f) Nükleer tesislere ve nükleer maddelerin
bulunduğu yerlere veya bilmesi gereken ilkesine uygun olarak nükleer tesisler
ve nükleer maddelerle ilgili bilgilere erişim sağlayacak kişilerin sayısını
sınırlandırmakla,
g) Tehdit durumunda dahi fonksiyonlarını yerine
getirebilecek özelliklere sahip ve bu Yönetmelikte belirtilen şekilde MAİ
kurmakla ve işletmekle,
ğ) MAİ’deki işletme personeli, özel güvenlik
görevlileri ve kolluk kuvvetleri arasında iş birliğine ve sorumluluk
paylaşımına ilişkin hususları iş birliği protokolleriyle belirlemekle,
h) MAİ’yi, izinsiz girişi tespit etmeye yönelik
dedektörleri, alarm sistemlerini ve iletişim hatlarını korumakla,
ı) Kolluk kuvvetlerinin gerektiğinde olaya
zamanında müdahale edebilmesini sağlayacak önlemleri almakla,
i) İlgili mevzuatla tanımlanan gereklilikleri
sağlayan, emniyet konusunda yetkin, deneyimli ve yeter sayıda özel güvenlik
görevlisi ve ilgili diğer personeli görevlendirmekle,
j) Nükleer tesis çalışanlarını yılda en az bir
defa, yaptıkları işlere ve bilmesi gereken ilkesine uygun olarak, emniyet
konusunda düzenli olarak eğitmekle,
k) Nükleer tesise özgü emniyete ilişkin ve gerekli
görülen diğer konularda görev ve sorumluluklarına uygun olarak özel
güvenlik görevlilerini yılda en az bir defa eğitmekle ve emniyetin
sağlanmasında iş birliğine yönelik kolluk kuvvetlerine yılda en az bir defa
eğitim olanağı sağlamakla,
l) Bu Yönetmelikte belirtildiği şekilde tatbikat
yapmakla,
m) İletişim ve izinsiz girişi tespit etme ve
değerlendirme sistemlerinin yanı sıra fiziksel koruma sisteminin diğer
bileşenlerinin kesintisiz çalıştığını teyit etmek ve bu bileşenlerin
performansını en fazla altı ayda bir test etmek ve yetersizlik tespit
edilmesi durumunda gerekli düzeltici faaliyetleri en kısa sürede yerine
getirmekle,
n) İç tehdide karşı gerekli önlemleri almakla,
o) Sahanın kısıtlı erişim alanının dışındaki
alanları kapsaması durumunda ilgili mevzuat uyarınca bu alanlar için
gerekli emniyet önlemlerini almakla,
ö) Bu Yönetmelik hükümleri kapsamındaki kayıtları
tutmak, raporları düzenlemek ve ilgili bildirimleri Kuruma yapmakla,
p) Emniyete ilişkin, 27/4/2022 tarihli ve 31822
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Tesisler, Radyasyon Tesisleri ve
Radyoaktif Atık Tesislerinde Yönetim Sistemi Yönetmeliği hükümleri uyarınca
yönetim sistemini oluşturmak ve uygulamakla,
yükümlüdür.
Merkezi
Alarm İstasyonu
MADDE 16-
(1) Ek-1’de yer alan tabloya göre
sınıflandırılmış nükleer maddeleri içeren nükleer tesisler için
yetkilendirilen kişi tarafından MAİ kurulur ve işletilir.
(2) MAİ’nin korunan alan içerisinde
konuşlandırılması esastır. Yetkilendirilen kişi tarafından işlevini etkin
bir şekilde yerine getirebileceği farklı bir yerin talep edilmesi ve Kurum
tarafından uygun bulunması durumunda MAİ korunan alan dışında da
konuşlandırılabilir. Nükleer santrallerde MAİ işlevini görecek nitelikte
yedek bir alarm istasyonu da kurulur.
(3) MAİ’ye erişim, yetkilendirilen kişinin
görevlendirdiği, güvenilirlik teyidi sağlanmış personelle sınırlandırılır.
MAİ’de sürekli ve yeter sayıda personel bulundurulur.
(4) Yetkilendirilen kişi, kuracağı fiziksel koruma
sistemiyle; 18/12/1981 tarihli ve 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve
Güvenlik Bölgeleri Kanunu ve ilgili diğer mevzuat uyarınca
sınırlandırılmış, emniyeti sağlamakla yükümlü olduğu alana ait ilgili
verileri toplar. Bu kapsamda elde edilen tüm veriler eş zamanlı olarak
MAİ’ye iletilir.
(5) Alarmların izlenmesi, değerlendirilmesi ve
müdahaleyle ilgili tüm verilerin kayıtları en az beş yıl süreyle MAİ’de yer
alan arşivde muhafaza edilir.
(6) MAİ’ye iletilen kamera kayıtlarından kısıtlı
erişim alanına ilişkin kayıtlar en az bir ay, korunan alanlara, hayati
alanlara ve iç alanlara ilişkin kayıtlar en az altı ay muhafaza edilir. Bu
süreler, nükleer santraller dışındaki tesisler için, talep edilmesi
durumunda dereceli yaklaşım esasına göre Kurum tarafından değiştirilebilir.
Kısıtlı
erişim alanında alınması gereken asgari emniyet önlemleri
MADDE 17-
(1) Kısıtlı erişim alanında,
yetkilendirilen kişi tarafından asgari aşağıdaki emniyet önlemleri alınır:
a) Kısıtlı erişim alanına erişim noktalarının
mümkün olan en az sayıda olması sağlanır ve bu alana sadece erişim yetkisi tanınan
kişiler erişim sağlayabilir. Giriş ve çıkış yapan kişilerin kimlikleri
doğrulanır ve kayıt altına alınır. Bu kişilere geçiş kartları verilir ve
geçiş kartları kısıtlı erişim alanında bulunulduğu sürece görünecek şekilde
taşınır.
b) İzinsiz girişin tespiti, görüntülenmesi ve kaydı
için gerekli önlemler alınır. Giriş ve çıkışlar kontrol altında tutulur,
yazılı ve görüntülü kayıt altına alınır.
c) Giriş veya çıkış yapan kişiler, araçlar ve
paketler aranır. Yetkilendirilen kişi ile kolluk kuvvetlerinin birlikte
belirleyeceği yasak eşya, kısıtlı erişim alanına sokulmaz.
ç) Kısıtlı erişim alanının çevresi fiziksel
bariyerlerle çevrilir. Nükleer santrallerde kısıtlı erişim alanının çevresi
çift fiziksel bariyerle çevrilir.
d) Özel güvenlik görevlilerinin ve gerekli hâllerde
kolluk kuvvetlerinin görevlerini yerine getirebilmeleri için gerekli
şartlar sağlanır.
e) Özel güvenlik görevlileri tarafından devriye
hizmetleri yürütülür.
f) Özel güvenlik görevlilerince veya MAİ
personelince kolluk kuvvetlerine iş birliği protokolüne uygun olarak rapor
verilir.
g) Nükleer maddelerin bulundurulduğu alanlar için
çoğaltılması zor olan anahtar tipleri ve karmaşık şifre kombinasyonları
kullanılır. Bu alanlara erişim geçmişi ve anahtar kontrolü için gerekli
düzenlemeler yapılır ve ilgili kayıtlar tutulur. Şifreler belirli
aralıklarla değiştirilir, şüphe duyulması durumunda kilitler, anahtarlar ve
şifreler derhâl değiştirilir.
ğ) Geçici hizmet personeline ve diğer
ziyaretçilere, bu alanlara erişim yetkisi olan personel tarafından nezaret
edilir.
h) Nükleer maddenin nükleer tesis içinde yerinin
değiştirilmesi durumunda; nükleer maddenin sınıfına göre muhafaza edilmesi,
sürekli gözetim altında tutulması ve nükleer maddenin, konteynerlerin ve
kullanıldıysa mühürlerin bütünlüğünün korunduğunun doğrulanması için
gerekli önlemler alınır.
ı) Nükleer maddenin nükleer tesis içinde devir
tesliminde, olağanüstü bir durumun veya hırsızlığın olup olmadığının
tespiti, raporlanması ve gerekli kayıtların tutulmasına yönelik
düzenlemeler yapılır.
Korunan
alanlarda alınması gereken asgari emniyet önlemleri
MADDE 18-
(1) Kısıtlı erişim alanında alınan
emniyet önlemleri, yetkilendirilen kişi tarafından korunan alanlarda da
alınır. Bu önlemlere ek olarak;
a) Korunan alanlara erişim noktalarının mümkün olan
en az sayıda olması sağlanır ve bu alanlara sadece erişim yetkisi tanınan
kişiler erişim sağlayabilir.
b) Korunan alanın çevresinde yeterince aydınlatılan
boş ve açık alanların bulunması sağlanır, çevresi fiziksel bariyerlerle
çevrilir ve izinsiz girişi tespit etmeye yönelik dedektörler ve kameralar
yerleştirilir. Kurumun uygun görüşü alınarak binanın duvarları da fiziksel
bariyer olarak tanımlanabilir.
c) Dedektörler veya kameralar tarafından tespit
edilen olayları zamanında değerlendirmek üzere alarm sistemi kurulur.
ç) Giriş veya çıkış yapan kişiler, araçlar ve
paketler aranır.
d) Korunan alanlara hususi motorlu taşıt giremez.
Bu alanlara erişim, nükleer tesise özel araçlarla yapılır.
e) Acil durum tatbikatı, bakım, onarım veya başka
bir sebeple nükleer tesisin düzenli işleyişinin dışına çıkıldığı durumlar
için erişim kontrolüne yönelik gerekli düzenlemeler yapılır. Bu durumlar
sonrasında yetkisiz veya kötü niyetli bir girişimin olup olmadığının
tespitine yönelik inceleme ve değerlendirmeler yapılır, gerekli önlemler
alınır.
f) Hırsızlığa ve sabotaja karşı ek önlemler
uygulanır.
İç
alanlarda alınması gereken asgari emniyet önlemleri
MADDE 19-
(1) Korunan alanlarda alınan
emniyet önlemleri, yetkilendirilen kişi tarafından iç alanlarda da alınır.
Bu önlemlere ek olarak;
a) İç alanlar, çalışan trafiğinin fazla olduğu
yerlerin yakınında kurulamaz.
b) İç alanlara erişim noktalarının mümkün olan en
az sayıda olması sağlanır ve bu alanlara sadece erişim yetkisi tanınan
kişiler erişim sağlayabilir. İç alanlarda aynı anda en az iki kişi bulunur
ve faaliyetlerini birbirlerinin gözetimi altında yürütürler.
c) İç alanı oluşturan yapı ya da yapıların tavanı,
duvarları ve zemini izinsiz girişi engelleyecek şekilde tasarlanır ve inşa
edilir. Acil çıkış noktaları ve giriş yapılabilecek diğer yerler izinsiz
girişi tespit etme ve değerlendirme sistemleriyle donatılır.
ç) İç alanlarda nükleer maddelerin bulundurulduğu
yerler kilitli tutulur ve bu yerlerde çalışanların olmadığı zamanlarda
alarm sistemleri aktif hâle getirilir. Kilitlerin anahtarları sınırlı
sayıda bulundurulur ve sadece korunan alan içinde muhafaza edilir.
d) İç alanlar sürekli gözetim altında tutulur.
Hayati
alanlarda alınması gereken asgari emniyet önlemleri
MADDE 20-
(1) Korunan alanlarda alınan emniyet
önlemleri, yetkilendirilen kişi tarafından hayati alanlarda da alınır. Bu
önlemlere ek olarak;
a) Hayati alanlara erişim noktalarının mümkün olan
en az sayıda olması sağlanır ve bu alanlara sadece erişim yetkisi tanınan
kişiler erişim sağlayabilir.
b) Hayati alanı oluşturan yapı ya da yapıların
tavanı, duvarları ve zemini izinsiz girişi engelleyecek şekilde tasarlanır
ve inşa edilir. Acil çıkış noktaları ve giriş yapılabilecek diğer yerler
izinsiz girişi tespit etme ve değerlendirme sistemleriyle donatılır.
c) Hayati alanlarda çalışanların olduğu zamanlarda
yetkisiz faaliyetlerin zamanında tespit edilmesine yönelik önlemler alınır.
Bu alanlarda çalışanların olmadığı zamanlarda, bu alanlara yetkisiz erişimi
engelleyecek önlemler alınır ve alarm sistemleri aktif hâle getirilir.
ç) Tek başlarına veya birlikte sabotaja maruz
kaldıklarında doğrudan veya dolaylı olarak yüksek radyolojik sonuçlara
sebebiyet verebilecek nükleer maddelerin ve güvenlik açısından önemli yapı,
sistem ve bileşenlerin analizleri yapılarak sabotaj riskini azaltmaya veya
sabotaj olması durumunda sabotajın sebep olacağı radyolojik sonuçları
hafifletmeye yönelik önlemler alınır.
İç
denetim
MADDE 21-
(1) Yetkilendirilen kişi, plan ve
prosedürlerin uygulanmasını ve fiziksel koruma sisteminin etkinliğini
tespit ve teyit etmek amacıyla her altı ayda bir iç denetim yapar.
Gerçekleştirilen iç denetim; biçim ve içeriği Kurum tarafından belirlenen
iç denetim raporlarıyla kayıt altına alınır.
(2) Yetkilendirilen kişi, iç denetim sırasında
tespit edilen hususlarla ilgili mümkün olan en kısa sürede düzeltici ve
önleyici faaliyetleri yerine getirir; varsa tespit edilen hususlara ilişkin
düzeltici ve önleyici faaliyetler de dâhil olmak üzere, hazırlanan iç
denetim raporlarını iç denetimi takip eden on beş iş günü içerisinde
“Hizmete Özel” gizlilik derecesiyle Kuruma sunar.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Denetim
ve yaptırım
MADDE 22-
(1) Yetkilendirilen kişinin
emniyetle ilgili yükümlülükleri Kurumun denetimine tabidir. Denetime
ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
(2) İlgili
mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı
hareket edildiğinin tespit edilmesi hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari
yaptırımlara ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler
uygulanır.
Öngörülemeyen
durumlar
MADDE 23-
(1) Bir nükleer tesisin veya
nükleer maddenin bu Yönetmelik kapsamı dışında olduğuna, nükleer tesisin
veya nükleer maddenin özellikleri ile emniyet açısından riskleri kapsamında
dereceli yaklaşımla yapılacak değerlendirmeler sonucunda Kurum tarafından
karar verilir.
(2) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında öngörülmeyen
durumların oluşması hâlinde, sürecin nasıl ve hangi koşullarla devam
edebileceğine Kurum tarafından karar verilir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 24-
(1) 8/8/2020 tarihli ve 31207
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Tesislerin ve Nükleer Maddelerin
Emniyetine İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Mevzuatta, iş birliği protokollerinde ve
planlarda birinci fıkra ile yürürlükten kaldırılan Nükleer Tesislerin ve
Nükleer Maddelerin Emniyetine İlişkin Yönetmeliğe yapılan atıflar bu
Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Geçiş
hükmü
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce Kuruma sunulan planlar geçerliliğini
sürdürür. Kurum tarafından güncellenmesine karar verilen planlar belirlenen
süre içerisinde Kuruma sunulur.
Yürürlük
MADDE 25-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 26-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.
Eki için tıklayınız.