Anayasa Mahkemesinin 6/10/2022 Tarihli ve 2019/9692 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-11-04

4 Kasim 2022 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32003
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
MAXXIUM PAZARLAMA VE TİCARET AŞ. BAŞVURUSU 

Başvuru Numarası; 2019/9692Karar Tarihi : 6/10/2022
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Raportör : Ayhan KILIÇ
Başvuruca : Maxxium Pazarlama ve Ticaret A.ș.Vekili : Av. Ömer YÜKSEL 
L. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, resen tarh edilen katma değer vergisinin indirim konusu edilmesinin kabul edilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkınm ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 22/3/2019 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilehilirlik incelemesinin Böltüm tarafimdan yapıimasına karar verilmiştir.
3. Başvuru belgelerinin hir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurueu, Bakanlığın görüşüne karşısüresinde beyanda hulunmuştur.

III OLAY VEOLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar Özetle şöyledir:
5.Başvurucu Şirket, ithalat ve ihracat işleriyle iştigal etmektedir.
6. Başvurucu Şirketin Mersin Serbest Bölgesi'nde bulunan şubesi tizerinden ithal ettiği emtianın gümrük kıymetlerinin düşük gösterildiği gerekçesiyle başvurucu hakkında vergi incelemesi başlatilmiştır. İnceleme sonucunda başvurucunun toplam 3.924.529,67 TL katma değer vergisini eksik beyan ettiği tespit edilerek hakkında cezalı ek katma değer vergisi tarhiyatı yapılmıştır. Başvurucu sõz konusu tarhiyata karşı dava açmış, davalar derdestken 3/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapıłlması Hakkında Kanun yürüriüğe girmiştir.

Anılan Kanun'dan yararlanan başvurucu 3.924.529,67 TL'yi 2011 yılı Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarında vergi idaresine õdemiştir.

7. Başvurucu bu suretle Ödediği 3.924.529,67 TL katma değer vergisinin 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29. maddesi uyarınca indirim konusu yapılması gerektiği ihtirazi kaydıyla 23/8/201 1 tarihinde 2011 yılı Temmuz dönemi katma değer vergisi beyannamesini vermiştir. Vergi idaresince başvurucunun ihtirazi kaydı kabul edilmemiştir.

8. Başvurucu ihtirazi kaydın kabul edilmemesi nedeniyle, tarh edilen 3.924.529,67TL katma değer vergisinin iptali istemiyle 22/9/2011 tarihinde Istanbul 8. Vergi Mahkemesinde (VergiMahkemesi) dava açmştir. Dava dilekçesinde, indirimin kabul edilınemesinin mükerrer vergilendirmeye yol açtığı ileri sürülmüştür.
9. Davalı vergi idaresinin savunma yazışmda ise katma değer vergisinin ancak vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği takvim yılı içinde indirin konusu yapılabileceği, bu nedenle somut olayda indirimin koşullarının oluşmadığı belirtilmiştir.
10. Vergi Mahkemesi 18/9/2012 tarihinde davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, 3065 sayılı Kanun'un 29. maddesine göre mükelleflerin vergiye tabi alışişlemleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin satış işlemleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden indirebilmesi için indirim konusu yapılacak katma değer vergisinin fatura veya benzeri belgelerde gösterilmesi, bu belgelerin kanuni defterlere kaydedilmesi ve indirim hakkının vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim yılı aşılmamak koşuluyla kullanılması şartlarının bir arada bulumması gerektiği ifade edilmiştir. Kararda; somut olayda katma değer vergisinin belgelerde gösterilmesi, yasal defterlere kaydedilmesi ve indirim hakkının ilgili takvim yılında kullanılması şartlarının gerçekleşmediği vurgulanmıştır.
11. Başvurucu, bu karara karşı temyiz yoluna başvurmuştur. Temyiz dilekçesinde;resen tarh edilen katma değer vergisinin indiriminin ödemenin gerçekleştiği takvim yıh içinde mümkün olmaşı gerektiği, nitekim vergi idaresinin bu yönde mukteza ve genel tebliğlerinin bulunduğu iddia edilmiştir. Temyiz dilekçesinde, resen tarh edilen ve 61 I1 sayılıKanun kapsamında yapılandırılarak ödenen katma değer vergisinin vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği yıl içinde indirim konusu edilmesinin fiilen mümküın olmadığı savunulmuştur.DanıştayDokuzuncu Dairesi 19/1 1/2015 tarihinde VergiMahkemesi kararını onamıştır.Karar düzeltme istemi de aym Dairenin 7/12/2018 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Nihai karar 3/3/2019 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
12.3065 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Türkiye'de yapılan aşağıdak işlemler katma değer vergisine tabidir:
2. Her türlü mal ve hizmet ithalati,
n *..

13.3065 sayılı Kanun'un 29. maddesinin ilgili kısmının olay tarihinde yürürlükte bulunan hâli şöyledir:
"I. Mükellefler, yaptikdarı vergtye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanunda akstne hüküm olmadıkça, faaltyetlerine ilişkin olarak aşağıdaki vergileri tndtrebiltrler:
a) Kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vestkalarda gösterilen katma değer vergisi,
b) Îthal olunan mal ve hizmetler dolayısıyla ödenen katma değer vergisi,
...
3. (Ek: 3/6/1986 — 3297/9 md.) Îndirim hakka vergiyt doğuran olayın vuku bulduğu takvim ylhı aşımamak şartıyla, tlglli vesikaların kanuni defterlere kaydedildiği vergllendtrme döneminde kullanlabilir."
14.3065 sayılı Kanun'un 34. maddesinin (1) numaralı fikrası şöyledir:
"Yurt lçinden sağlanan veya thal olunan mal ve hizmetlere att Katma Değer Vergisi,alış faturasi veya benzeri vesikalar ve gùmrük makbuzu üzerinden ayrıca gösterilmek ve bu vesikalar kanuni defierlere kaydedilmek şartıyla indirilebilir."
V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
15. Anayasa Mahkemesinin 6/10/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
16.Başvurucu; resen tarh edilen katma değer vergisinin kesinleştiği tarihten önce indirim konusu yapılmasının fiilen mümkün olmadığını, resen tarh edilen verginin &dendiği 2011 Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarından sonra indirim konusu yapılmasına müsaade edilmemesinin mülkiyet hakkım ihlal ettiğini ve inükerrer vergilendirmeye sebebiyet verdiğini ileri sürmūştür. Başvurucu, ilgili mevzuat hükūmleri karşısında davanın kabulügerekirken reddedilmesi nedeniyle kanun önüinde eşitlik ilkesinin ve tarafstz mahkemede yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

17. Bakanlık görüşünde; olay ve olgular değerlendirildikten sonra ilgili mevzuat büktmlerine yer verilmiş ve başvurucunun meşru beklentisinin bulunup bulunmadığı,başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olup olmadığı hususları değerlendirilirken bunların gözetilmesi Anayasa Mahkemesinin dikkatine sunulmuştur. Bakanlık görüşüinde ayrıca Gelir İdaresi Başkanliğı tarafindan gönderilen belge ve görüşlerin de dikkate alınması talep edilmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafindan Bakanlık aracılığıyla gönderilen yazıda, 6111sayılı Kanun'un 3. maddesinin (10) numaralı fikrasında bu madde hükmtınden yararlanılmasıiçin madde kapsamına giren alacaklara karşı dava açılmamasının, açılmış davalardan vazgeçilmesinin ve kanun yollarına başvurulmamasının şart olduğu belirtilmiş; müikellef hakkında tesis edilen iş ve işlemlerde vergi mevzuatına aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir.

18. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formundaki iddialarınıtekrarlamıştır.

B. Değerlendirme 
19.Anayasa'nın "Mülkiyet hakka" kenar başlıklı 35, maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve miras hakdarına sahiptir.
Bu hakdar, ancak kamu yararı amacıyla, kamunla sınırlanabilir.
Mūlkiyet hakkanın kullaniması toplum yararına aykarı olamaz."
20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu, esas olarak yūklendiği katma değer vergisini indirim konusu yapamamaktan şikâyet etmektedir. Başvurucunun bu şikâyetinin mūlkiyet hakkıın ihlal edildiği iddiası kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.
21. Öte yandan başvurucu, ilgili mevzuat hükümleri karşışında davaņın kabulūgerekirken reddedilmesi nedeniyle kanun Önünde eşitlik ilkesinin ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkmın ihlal edildiğini iddia etmiş ise de anılan şikâyetin karmaşık ve zorlama olduğu değerlendirilerek incelenmesine gerek görülmemiştir.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
22. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
a. Mülkün Varlığı
23. Somut olayda başvurucu adına ek katma değer vergisi tarh edilmiştir.Vergilendirme işleminin ınülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiği hususunda tereddūt bulunmamaktadır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. İskenderun Demir ve Çelik A.$.[GK], B. No: 2015/941, 25/10/2018, § 45; Tưrkiye f$ Bankaşșı A.$. [GK], B. No: 2014/6192,12/11/2014, § 48).

b. Müdahalenin Varlığı ve Türü
24. Anayasa'nı 35. maddesinde bir temel hak olarak güvence altına altnmış olan mülkiyet hakkı kişiye -başkaştmnın hakkına zarar vermemek ve yasaların koyduğu sınırlamalara uymak koşuluyla- sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma ve ondan tasarruf etme, onun Ürünlerinden yararlanma olanağı verir (Mehmer Akdoğan ve diğerleri, B. No:2013/817, 19/12/2013, § 32). Dolayısıyla malikin mülküınü kullanma, mūlkün semerelerinden yararlanma ve mülku üzerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin smırlanmasımülkiyet hakkına inūdahale teşkil eder (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546,2/2/2017, § 53).


25. Anayasa'nın 35. maddesi ile mülkiyet hakkına temas eden diğer hükümleri birlikte değerlendirildiğinde Anayasa'nın mülkiyet hakkına müdahaleyle ilgili ūīç kural ihtiva ettiği görülmektedir. Buna göre Anayasa'nın 35. maddesinin birinci fikrasında, herkesin mülkiyet hakkına sahip olduğu belirtilmek suretiyle mülkten barışçı yararlanma hakkına yer verilmiş; ikinci fikrasinda da müilkten barışçıl yararlanma hakkına müdahalenin çerçevesi belirlenmiştir. Maddenin ikinci fikrasında, genel olarak mtülkiyet hakkının hangi koşullarda sınırlanabileceği belirlenerek aynı zamanda mülkten yoksun brrakmann şartlarının genel çerçevesi de çizilmiştir. Maddenin son fikrasında ise mülkiyet hakkının kullanımının toplum yararına aykırı olamayacağı kurala bağlanmak suretiyle devletin mülkiyerin kullanımım kontrol etmesine ve düzenlemesine imkân sağlanmıştır. Anayasa'nın diğer bazı maddelerinde de devlet tarafindan mülkiyetin kontrolüne imkân tanıyan özel hükümlere yer verilmiştir.Ayrıca belirtmek gerekir ki mülkten yoksun bırakma ve mülkiyetin düzenlenmesi, mülkiyet hakkına müdahalenin özel biçimleridir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, §§ S5-S8).
26. Olayda başvurucunun yūklendiği katma değer vergisini indirim konusu etmesi kabul edilmemiştir. Katma değer vergisinin indirim konusu yapılamaması mülkiyet hakkına müdahale teşkil etmektedir. Vergi ve benzeri yükümlüłüklerin devletin mülklerin kullanımınıdūzenleme veya müikiyetin kamu yararına kullanımını kontrol yetkisi kapsamında incelenmesi gerekir (ArifSarıgül, B. No: 2013/8324, 23/2/2016, § 50).
c. Mädahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
27.Anayasa'nın 13. maddesi şõyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sınırlanabiltr. Bu sınrlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lalk Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
28. Anayasa'nın 35. maddesinde mūülkiyet hakkı sınırsız bir hak olarak düzenlenmemiş, bu hakkın kamu yararı amacıyla ve kanunla sıırlandırılabileceği öngörülmüştür. Mülkiyet hakkına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgthrlüklerin sınirlandırılmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'nın I3, maddesinin de gözönünde hulundurulması gerekmektedir. Dolayısryla mülkiyet hakkına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanması, kamu yararıamacı taşıması ve ayrıca ölçülülük ilkesi gözetilerek yapılması gerekmektedir (Recep Tarhan ve Affe Tarhan, § 62).

1 Kanunflik 
29. Mülkiyet hakkına yönelik müdahalelerde ilk incelenmesi gereken ölçtt kanuna dayalı olmadır. Bu ölçütün sağlanmadığı tespit edildiğinde diğer ölçütler bakımından inceleme yapılmaksızın mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varılacaktır. Müdahalenin kanuna dayalı olması, müdabaleye ilişkin yeterince ulaşılabilir, belirli ve öngörülebilir kanun hükümlerinin bulunmasını gerektirmektedir (Türkiye İş Bankası A.$., § 44; Necmtye Çifiçi ve diğerleri, B, No: 2013/130I, 30/12/2014, § 55; Ford Motor Company, B. No: 2014/13518,26/10/2017, § 49).

30. Başvurucunun katma değer vergisi indirimlerinin kabul edilmemesi; indirim konusu edilen katma değer vergisinin alış belgelerinde gösterilmesi, yasal defterlere 

kaydedilmesi ve inditim hakkının ilgili takvim yılında kullanılması sebeplerine dayandırılmıştır. 3065 sayıl Kanun'un 29. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendinde mükelleflerin yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden -anılan Kamun'da aksine hüiküm olmadıkça- faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısryla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri, (3)numaralı fikrasında ise indirim hakkının vergiyi doğuran olayı vuku bulduğu takvim yılı aşılmamak şartıyla ilgili vesikaların kanuni defterlere kaydedildiği vergilendirme döneminde kullanılabileceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun'un 34. maddesinin (1)mumaralı fikrasında ise yurt içinden sağlanan veya ithal olunan mal ve hizmetiere ait katma değer vergisinin alış faturası veya benzeri vesikalar ve gümrük makbuzu üzerinden ayrıca gösterilmek, bu vesikalar kanuni defterlere kaydedilmek şattıyla indirilebileceği belirtilmiştir.Sözü edilen htikümlerin olay tarihinde yürürlükte bulunan hâline göre indirim hakkının kullanılabiłmesi için indirime konu edilecek katma değer vergisinin alış belgelerinde gösterilmesi, alış belgelerinin kanuni defterlere kaydedilmesi, ayrıca indirim hakkının vergiyi doğuran olayı gerçekleştiği takvim yılı içinde kullanılması şartlarının arandığı anlaşılmıştır.

31. Somut olayda ek tarhiyata konu katma değer vergisinin alış belgelerinde gösterilmediği ve vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği takvim yilı içinde indirime konu edilmediği tartışmasızdır. Dolayısıyla başvurucunun katma değer vergisi indirimlerinin kabul edilmemesinin kanuni dayanağının bulunduğu anlaşılmaktadır.

H. Meşru Amaç
32. Başvurucunu yüklendiği katma değer vergisi indirimlerinin kabul edilmemesinin ana sebebinin bunlarin alış belgelerinde gösterilmemesi olduğu anlaşılmıştır.Zira bu şartın eksikliği, indirim hakkının doğmasını önlemektedir. Buna karşılık indirim hakkının vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği takvim yılı içinde kullanılması hakkın kullanılabileceğizaman sımırım göstermektedir. Diğer bir ifadeyle ilk şart esasa ilişkinken ikinci şart usule ilişkindir, tlk şartın gerçekleşmemesi hakkın doğmasına engel teşkil edeceğinden bu bâlde ikinci şartın tartışılmasının bir anlamı kalmayacaktir. Bu nedenle -somut olayın koşulları gözetildiğinde- sadece birinci şarta yönelik inceleme yapımasının uygun olacağı değerlendirilmiştir.

33. Indirim konusu edilecek katma değer vergisinin alış belgelerinde gösterilmesi zorunluluğu getirilmesinin amacı bunların gerçekten yüklenildiğinin ve Hazineye intikal ettiğinin tespit edilmesidir. Alış belgesinde gösterilmeyen katma değer vergisinin Hazineye intikal etmediğiaçıktır. Dolayısıyla katma değer vergisinin alış belgesinde gösterilmesi Hazineye intikal ettiğini ispatlama işlevi görmektedir. Hazineye intikal ettiği ispatlanamayan bir verginin indirim konusu edilmesinin kabul edilmemesinde kamu yararı olduğu tartışmastzdır,
1i.Ölçülalik 
(1)Genel flkeler 
34.Ölçüİülük ilkesi elverişlilik, gerekdilik ve orantılılık olmak Üizere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasını yani aynı amaca daha hafif bir mūdahale ile ulaşılmasının mümkün olmamasını,

orantılılık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında maku!bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56,11/4/2012; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016, § 18;Mehmet Akdoğan ve diğerleri, § 38).

35. Orantılılık ilkesi gereği kişilerin mülkiyet hakkımın sımırlandırılması hâlinde elde edilmek istenen kamu yararı ile bireyin hakları arasında adil bir dengenin kurulmasıgerekmektedir. Bu adil denge, başvurucunun şahsi olarak aşırı bir yüke katlandığının tespit edilmesi durumunda bozulmuş olacaktır. Anayasa Mahkemesi, müdahalenin orantılilığınıdeğerlendirirken bir taraftan ulaştlmak istenen meşru amacın Önemini diğer taraftan da müdahalenin niteliğini, başvurucunun ve kamu otoritelerinin davranışlarını gözöntınde bulundurarak başvurucuya yüklenen külfeti dikkate alacaktır (Arif Güven, B. No:2014/13966, 15/2/2017, §§ 58, 60; Osman Ukav, B. No: 2014/12501, 6/7/2017, § 71).
36. Anayasa'nın 35. maddesi usule ilişkin açık bir güvenceden söz etmemektedir.Bumunla birlikte müikiyet hakkının gerçek anlamda korunabilmesi bakımından bu madde,Anayasa Mahkemesinin ceşitli kararlarında da ifade edildiği Özere mülk sahibine mūdahalenin kanun dışı veya keyfī ya da makul olmayan şekilde uygulandığına ilişkin savunma ve itirazlarımı sorumlu makamlar öntnde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tanınması güvencesini kapsamaktadır (Bekir Yazıcı [GK], B. No: 2013/3044,17/12/2015, § 71). Bu değerlendirme ise uygulanan sürecin bütüntine hakılarak yapılmalıdır (Züllye Öztürk, B. No: 2014/1734, 14/9/2017, § 36).

(2)İlkelerin Olaya Uygulanması
37. Indirim hakkından yararlanılabilmesi için indirime konu edilecek katma değer vergisinin alış belgelerinde gösterilmesi zorunluluğu getirilmesi, önceki aşamada ödenen katma değer vergisinin Hazineye intikal etmesini sağlama amacma ulaşılması yöntinden elverişli bir araçtır. Öte yandan katma değer vergisinin Hazineye intikal etmesini sağlama amacına ulaşılması için bunun alış faturasında gösterilmesi zorunluluğu getirilmesinin kamu otoritelerinin takdir yetkisi kapsamında kalan bir çare olduğu değerlendirilmektedir. Buna göre asıl tartışılması gereken husus müdahalenin orantılılığıdır.

38. Orantılılık yöntınden ise öncelikle katma değer vergisi indiriminin kabul edilmemesine karşı iddia ve savunmalarını etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının başvurucuya tanınup tanınmadıği değerlendirilmelidir. Başvurucu, resen tarh edilen ve kendisinden tahsil edilen katma değer vergisini indirim konusu yapabileceği iddiasını ihtirazi kayıtla beyanname vermek suretiyle dava konusu edebilmiş; davanın reddine ilişkin karara karşı da temyiz yoluna başvurabilmiştir. Başvurucunun yargılama safhasında tüm iddia ve savunmalarını etkin bir biçimde ortaya koyabilme imkânına sahip olduğu anlaşıimıştır.
39. Başvurucu; resen tarh suretiyle bile olsa idareye ōdediği katma değer vergisini indirim konusu yapabilmesi gerektiğini, aksi takdirde mükerrer vergilendirmenin sðz konusu olacağını ileri sürmüştür. Bu iddia karşısında 3065 sayılı Kanun'da õngörülen katma değer vergisi tahsil yönteminin irdelenmesi gerekmektedir.

40. Katma değer vergisi yansitmalı bir vergidir. Katma değer vergisinin kanuni mūkellefi, mal ve hizmet tesliminde bulunan kişidir. Mal ve hizmet tesliminde bulunan kişi,mal ve hizmetin satış bedeline eklediği katma değer vergisini de satış faturasında göstererek bunu alıcıdan tahsil etmekte ve sonrasında da bu fatura içeriğindeki katma değer vergisini 

beyan ederek Hazineye ödemektedir. Alıcı da satıcrya ödediği katma değer vergisini, ilgili dönemde Ödemesi gereken katma vergilerinden indirme hakkı elde etmektedir (Ayfer Atalmış,B. No: 2016/12198, 9/6/2020, § 62).

41. Önceki aşamada ödenen katma değer vergisinin indirilebilmesinin Öngörülmesinin sebebi Hazine tarafindan mükerrer vergi tahsil edilmesinin önlenmesidir.Emtianın alış belgesindeki katma değer vergisini satıcı üzerinden devlete ödeyen mükellefin bu tutarı indirim konusu yapamaması devletin aynı satış işleminden birden fazla defa katma değer vergisi tahsil etmesi sonucunu ortaya çıkarr. Bu da kanuna aykırı vergilendirme işlemi yapılmasına sebep olur. Ancak alış belgesinde katma değer vergisinin eksik gösterilmesi,eksik gösterilen tutar kadar katma değer vergisinin Hazineye intikal etmemesine yol açar. Bu durumda, eksik gösterilen tutarı inükellefin yüklenmesi de söz konusu değildir, Mükellefin yüklenmediği bir vergiyi indirim konusu yapması düşünülemez.

42. Başvurucu, resen tarh suretiyle de olsa 3.924.529,67 TL katma değer vergisi yüklendiğini belirtmektedir. Başvuruçu adına 3.924.529,67 TL katma değer vergisi tarhiyatıyapıldığı bir vakıadır. Ancak resen tarh edilen bu tutar, indirim mekanizması bağlamında yüklenilen katma değer vergist değildir, Indirim sisteminde yükenilen katma değer vergisi kavramı ticari işlemler zincirinde bir önceki aşamadaki satıcrya ödenen katma değer vergisini ifade etmektedir. Malı ithal eden kişi yönünden Türkiye'deki tedavül sürecini ilk başlatan,kişinin kendisi olduğu için ithalden doğan vergiyi de doğrudan kendisi ödeınektedir. Bu sebeple malı ithal eden kişi bakımından yüklenilen katma değer vergist kavramı ithalat sırasında devlete ðdediği katma değer vergisini anlatmaktadır. Başvurucunun eksik beyan ettiği katma değer vergisi devlete ödenmediğinden indirime konu edilebilecek katma değer vergisinin varlığından sðz edilemez 

43. Kuşkusuz başvurucu kendi beyanıyla olmasa bile 3.924.529,67 TL katma değer vergisini δdemek durumunda kalmıştır. Ancak başvurucunum ödediği bu tutar ithal edilen emtianın fiyatına eklenmemis, dolayısıyla ticari işlemler zincirinin sonraki aşamalarına yansıtılmamıştır. Indirim hakkmın kabul ediltnesinin sebebinin devletin mükerrer katma değer vergisi tahsil edilmesini önlenmesi olduğu gözetildiğinde malın fiyatına yanstılmayan katma değer vergisinin mükerreren tahsil edilmesi riski bulunmamaktadır. Aksine emtianın fiyatına yansıtılmayan ve vergi incelemesi sonucu ortaya çıkarılan 3.924.529,67 TL katma değer vergisinin indirim konusu yapılması devletin gerçekte bu vergiyi hiç tahsil etmemesi sonucumu doğuracaktir.

44. Başvurucunun imdirim talebinin kabul edilmemesinin 3.924,529,67 TLkatma değer vergisinin nihai olarak başvurucunun yüklenmesi neticesini ortaya çıkardığı inkâr edilemez bir gerçektir. Ancak bu vergiye nihai olarak katlanmasına başvurucunun kendi fili sebep olmuştur. Başvurucu, emtianın gümrük krymetini düştük göstermek suretiyle eksik tutarın sonraki aşamalara yansıtılmasını önlemiştir. Başvurucunun kendi kusurlu fiilinin sonucu olarak 3.924,529,67 TL katma değer vergisine nihai olarak katlanması makul karşılanmalıdır. Özellikle 3605 sayılı Kanun'un 29. ve 34, maddelerindeki düzenlemelerin net ve açık olduğu gözetildiğinde başvurucunun hukuka aykırı filinin sonuçlarını Öngörebilecek durumda olduğu anlaşılmöştır.

45. Bu durumda başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin içerdiği kamu yararı amacı ile karşılaştırıldığıda ve özellikle somut olayda ithal edilen emtianın gümrük krymetinin düştük gösterildiğine ilişkin bir ihtilafın da bulunmadığı dikkate ahndığında başvurucuya şahsi olarak aşırı bir külfet yüklenmediği değerlendirilmiştir.

Dolayısıyla başvurucunun mülkiyet hakkı ile kamu yararı arasında olması gereken adil dengenin bozulmadığı ve müdahalenin ölçtīlti olduğu sonucuna varımıştır.
46. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'mın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine karar veriłmesi gerekir.

VL HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın KABUL EDfLEBtLIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 35.maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının IHLAL EDILMEDIĞINE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu Üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın birörneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERILMESiNE6/10/2022tarihinde OYBfRLIĞtYLE karar verildi.