İstatistiki Sınıflamalar Yönetmeliği
YÖNETMELİK | 2020-01-28

28 Ocak 2020 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 31022 (Mükerrer)
YÖNETMELİK
Hazine ve Maliye Bakanlığı (Türkiye İstatistik
Kurumu)’ndan:
İSTATİSTİKİ SINIFLAMALAR
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı;
a) Ek-1’de yer alan Amaca Göre Bireysel Tüketim
Sınıflamasının; hanehalkı tüketim harcamalarına,
b) Ek-2’de yer alan Devlet Fonksiyonları
Sınıflamasının; devlet tarafından yapılan harcamalara,
c) Ek-3’te yer alan Eğitim ve Öğretim Alanları
Sınıflamasının; çalışma alanlarına göre eğitim programları ile ilgili
yeterliliklere,
ç) Ek-4’te yer alan Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflamasının; ekonomik faaliyetlere,
d) Ek-5’te yer alan Faaliyete Göre Ürünlerin İstatistiki Sınıflamasının; ürünlere,
e) Ek-6’da yer alan Genişletilmiş Ödemeler Dengesi
Hizmetler Sınıflamasının; uluslararası hizmet ticaretine,
f) Ek-7’de yer alan Kamu Sektörü Sınıflamasının;
kamu sektörüne,
g) Ek-8’de yer alan Sanayi Ürünleri Sınıflamasının;
sanayi ürünlerine,
ğ) Ek-9’da yer alan Standart Eğitim Sınıflamasının;
eğitim seviyelerine göre eğitim programları ve ilgili yeterliliklere,
h) Ek-10’da yer alan Standart Meslek
Sınıflamasının; iş ve mesleğe,
ı) Ek-11’de yer alan Tarım, Ormancılık ve
Balıkçılık Ürünleri Sınıflamasının; tarım, ormancılık ve balıkçılık
ürünlerine,
ilişkin toplanacak, paylaşılacak ve yayımlanacak
bilgilerde, idari kayıt veya kayıt sistemlerinde kullanılması; ortak
sınıflamaların kullanılmasıyla birlikte ulusal ve uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir,
uygun ve güvenilir bilgi üretilmesine katkı sağlanmasıdır.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 10/11/2005
tarihli ve 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanununun 10 uncu ve 11 inci
maddeleri, 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4
sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer
Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
600 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (g) bentleri ile 601 inci,
795 inci ve 796 ncı maddeleri ve 10/4/2006 tarihli ve 2006/10343 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İstatistik Konseyi
Yönetmeliğinin 6 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Birim: Hakkında veri toplanacak gerçek ve tüzel
kişiler ile mekânlar gibi sabit bir nesne sınıfını,
b) Çalışma alanı: Bir eğitim programı, ders veya modülde kapsanan içeriğin konusu, disiplini veya
branşını,
c) Eğitim ve öğretim programı: Daha önceden belirlenmiş
öğrenme amaçlarını gerçekleştirmeye veya kesintisiz bir dönemde belirli bir
eğitsel görev setini başarmaya yönelik olarak tasarlanmış ve düzenlenmiş
eğitim faaliyetlerinin uyumlu bir setini veya sırasını,
ç) Eğitim seviyeleri: Tasarlanan her bir programda
verilen bilgi, beceri ve yetkinlikler de dâhil, öğrenme tecrübelerinin
derecelerine bağlı olarak eğitim programlarını gruplayan bir sıralı seti,
d) Ekonomik faaliyet: Ekipman, işgücü, imalat
teknikleri, bilgi ağı veya ürünler gibi kaynakların bazılarının ya da
tamamının belirli mal ya da hizmetleri ortaya çıkaracak şekilde bir araya
getirilmesini,
e) Hanehalkı: Tek başına yaşayan kişiler ile
aralarında akrabalık bağı bulunsun ya da bulunmasın aynı konutta yaşayan,
barınma, gıda ve benzeri ihtiyaçlarını ortaklaşa karşılayan, hanehalkı
hizmet veya yönetimine katılan kişilerden oluşan topluluğu,
f) İdari kayıt: Kurum ve kuruluşların gerek mevzuat
çerçevesinde tutmakla zorunlu oldukları gerekse kurumsal hizmetlerin
yürütülmesinde ihtiyaç duydukları konularda kişi, işletme veya olay bazında
düzenlenen doğum raporu, ölüm raporu, işyeri tescil belgesi, vergi mahsubu
gibi rapor, belge ve benzeri dokümanları,
g) Kayıt sistemi: Çoğunlukla istatistiksel bilgi
üretmek amacıyla bir ya da birden fazla veri setinin birleştirilmesinden
oluşan, sistematize edilmiş veri sistemlerini,
ğ) Konsey: İstatistik Konseyini,
h) TÜİK: Türkiye İstatistik Kurumunu,
ı) Kurum ve kuruluşlar: 5429
sayılı Kanunun 2 nci maddesinin (e) bendinde yapılan tanım kapsamında Cumhurbaşkanlığı
ve bakanlıklar ile bunların bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarını,
mahallî idareler ve bunların bağlı ve ilgili kuruluşları ile birlik ve
şirketlerini, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Borsa İstanbul A.Ş. ve
üniversiteler de dâhil olmak üzere, tüzel kişiliği haiz enstitü, teşebbüs,
teşekkül, birlik, döner sermaye, fon ve sair adlarla kurulmuş olan diğer
kurum ve kuruluşlar ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını,
i) Meslek: Ana görev ve sorumluluklar açısından
büyük oranda benzer özellikleri olan iş kümesini,
j) Sınıflama: İstatistiki
gözlemler evrenini, istatistik amaçlı araştırmanın niteliklerine göre
olabildiğince homojen gruplara ayıran, verilerin uyumlu bir şekilde
toplanmasında, işlenmesinde ve sunulmasında kullanılan ortak dili,
k) Sınıflama komisyonu: Sınıflamadan sorumlu kurum
başkanlığında oluşturulan ve sınıflamaya ilişkin teknik çalışmaları yürüten
komisyonu,
l) Sınıflama Sunucusu: Ulusal ve uluslararası istatistiki sınıflamaların ve ilgili teknik dokümanların
yer aldığı portalı,
m) Sorumlu
kurum: İlgili sınıflamanın güncellenmesi, ulusal düzeyde kullanılmasına
yönelik kaynakların hazırlanması, kurumlar arası koordinasyonun sağlanması
ve benzeri çalışmaları yürüten kurum ve kuruluşu,
n) Ürün: Ekonomik faaliyetler sonucunda ortaya çıkan
mal ve hizmetleri,
o) Yeterlilik: Bireyin öğrenme kazanımlarını
belirli ölçütlere göre edindiğinin bir değerlendirme ve geçerlilik
kazandırma sürecinin sonunda tanınması halinde elde edilen resmi belgeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Bağlayıcılık
MADDE 4 –
(1) 5429 sayılı Kanunun 11 inci
maddesi uyarınca, mezkur Kanunun 2 nci maddesinin
birinci fıkrasının (e) bendi kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, istatistik
üretiminde, idari kayıtlarda ve kayıt sistemlerinde bu Yönetmelik ekinde
yer alan sınıflamaları kullanmakla; kendi ihtiyaçları doğrultusunda bu
sınıflamaların farklı versiyonlarını veya farklı sınıflamaları kullanmaları
halinde ise, bu Yönetmelik ekinde yer alan sınıflamalara dönüştürülmesini
sağlayacak tedbirleri almakla yükümlüdür.
Sorumlu
kurum
MADDE 5 – (1) Bu Yönetmeliğin Ek-1, Ek-2, Ek-3, Ek-4, Ek-5,
Ek-6, Ek-7, Ek-8, Ek-9, Ek-10 ve Ek-11’inde yer alan sınıflamalar TÜİK’in
sorumluluğundadır.
Sorumlu
kurumun yükümlülükleri
MADDE 6 – (1) Sınıflamadan sorumlu kurumun yükümlülükleri
şunlardır:
a) Uluslararası sınıflamalara ilişkin metodoloji ve gelişmeleri takip etmek ve sınıflamanın
güncelliğini sağlamak.
b) İlgili kurum ve kuruluşlar arasında
koordinasyonu sağlamak.
c) İlgili sınıflamanın ulusal düzeyde
kullanılmasına yönelik teknik çalışmaları (çeviri, dönüşüm tablosu, sözlük
ve benzeri) yürütmek.
ç) Ulusal ihtiyaç olması durumunda uluslararası
sınıflamalar temel alınarak ulusal sınıflamaların oluşturulması
çalışmalarını yürütmek.
d) İlgili sınıflamayı kullanan kurum ve kuruluşları
sınıflamadaki değişiklik ve gelişmeler hakkında bilgilendirmek, bunların
uygulanmasına yönelik çalışmaları yürütmek ve güncel sınıflamaya geçiş
takvimini oluşturmak.
e) İlgili sınıflamanın doğru kullanılmasına yönelik
teknik altyapı, eğitim ve benzeri tedbirleri almak, teknik destek sağlamak.
f) İhtiyaç dâhilinde sınıflamaların konusuna özgü
sınıflama komisyonu kurmak, sekretarya hizmetlerini yürütmek ve alınan
kararları üyelere bildirmek.
(2) Sorumlu kurum, sınıflamalara ilişkin
yürüttükleri metodolojik, teknik ve benzeri çalışmalarda TÜİK’in uygun
görüşünü alır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Sınıflama
Komisyonları, Sınıflamaların Kullanımı ve Sınıflama Sunucusu
Sınıflama
komisyonlarının oluşumu
MADDE 7 – (1) İhtiyaç halinde sınıflama komisyonları sorumlu
kurumun başkanlığında oluşturulur.
(2) Sınıflamaların yapısına göre sınıflama
komisyonlarında yer alacak kurum ve kuruluşlar sorumlu kurum tarafından
belirlenir.
(3) Sınıflama komisyonları, ilgili kurum ve
kuruluşlarca görevlendirilecek personelden oluşur. Sınıflama komisyonu
üyelerinin kurum ve kuruluşlardaki asli görevleri sona erdiğinde, sınıflama
komisyonu üyelikleri de kendiliğinden son bulur.
(4) TÜİK, sınıflama komisyonlarının doğal üyesidir.
(5) İhtiyaç halinde, toplantılarda görüşülecek
konuların niteliğine göre sınıflama komisyonu üyesi haricinde farklı
temsilciler toplantılara çağrılabilir.
Sınıflama
komisyonlarının görevleri ve çalışma ilkeleri
MADDE 8 – (1) Sınıflama komisyonlarının görevleri şunlardır:
a) Sınıflamaların kullanılmasına ilişkin teknik
çalışmaları (çeviri, dönüşüm tablosu, sözlük ve benzeri) yürütmek.
b) Sınıflamaların kullanılmasına ilişkin üyeler
tarafından bildirilen kurumsal görüşleri değerlendirmek ve karar almak.
(2) Sınıflama komisyonu çalışmalarını sorumlu kurum
yürütür.
Sınıflamaların
kullanımı
MADDE 9 – (1) Kurum ve kuruluşlar, bu Yönetmelikte yer alan
sınıflamalar arasından hakkında bilgi toplanan birime uygun sınıflamaya ya
da sınıflamalara Konseyin belirleyeceği süre içerisinde geçişi sağlar.
Güncel sınıflamayı veya sınıflamaları istatistik üretim süreçlerine veya
idari kayıtlarına yansıtırlar.
(2) Konsey, sınıflama komisyonlarında karara
bağlanamayan konuları ve sınıflamaların kullanımında karşılaşılan sorunları
değerlendirir. Gerek duyduğunda re’sen sınıflama komisyonları kurabilir.
İstisna
MADDE 10
– (1) İstatistik üretiminde,
verilerin uluslararası karşılaştırılabilirliğini sağlamak koşuluyla bu
Yönetmeliğin ekinde yer alan sınıflama versiyonuna geçiş, bu Yönetmeliğin
yayımını takip eden ilk baz yılı değişimi ve/veya
ana revizyon ile birlikte sağlanır.
Sınıflama
Sunucusu
MADDE 11
– (1) Sınıflama Sunucusunun
yönetiminden TÜİK sorumludur.
(2) Sorumlu kurum tarafından hazırlanan
sınıflamalar ve ilgili teknik dokümanlar Sınıflama Sunucusunda yayımlanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Düzenleme
yetkisi
MADDE 12
– (1) Bu Yönetmeliğin uygulanması
sırasında ortaya çıkabilecek tereddütlerin giderilmesi ve uygulama
birliğinin sağlanması için TÜİK’in bağlı olduğu Bakan tarafından idari
düzenlemeler yapılabilir.
Yürürlük
MADDE 13
– (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 14
– (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Türkiye İstatistik Kurumunun bağlı bulunduğu Bakan yürütür.
EK-1
EK-2
EK-3
EK-4
EK-5
EK-6
EK-7
EK-8
EK-9
EK-10
EK-11