Anayasa Mahkemesinin 15/3/2023 Tarihli ve 2019/8391 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-05-05

5 Mayıs 2023 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayi : 32181
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET ZİLE BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/8391Karar Tarlhi : 15/3/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Raportör : Berrak YILMAZ Başvurucu : Mehmet ZİLE 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, başvurucunun hakkında adli kovuşturma bulumduğu gerekçesine dayalı olarak bilirkişi listesinden isminin çıkarıması nedeniyle özel bayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 22/2/2019 taribinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasma karar verilmiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüştünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşıstresinde beyanda bulunmuştur.

. OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şõyledir 
AOlağanüistü Hål Sürecinde Uygulanan Tedbirler 
5. Ülkemizin 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmasına ilişkin streç, Millf Güvenlik Kurulu kararlarıi, darbe teşebbüsünün bastırımasının akabinde Bakanlar Kurulu tarafından ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hâl (OHAL)süreci ve bu süreçte uygulanan tedbirler Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarında detaylışekilde yer almaktadır (Aydhın Yavuz ve diğerlerl [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§12-66; Šelçuk Ozdemir [GK], B. No: 2016/49158, 26/7/2017, §§20, 21; Alparslan Altan [GK], B. No: 2016/I5586, I1/1/2018, § 10; ayrica bkz. Yargitay Ceza Genel Kurulunun 26/9/2017 tarihli ve E.2017/16.MD-956, K.2017/370 sayılı karari).

6. OHAL, sürecinde genel ve soyut normlar ihdas edilerek alman tedbirlerin yan sıra kişiler hakkında doğrudan etki doğurucu nitelikte işlemier tesis edilmiştir. Örneğin 22/6/2017 tarihli ve 30104 mükerrer sayıl Resmî Gazete'de yayımlanan 691 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapıłması Hakkinda Kanu Hükmünde Kararname'nin (691 sayılı OHAL KHK'sı) 10. maddesiyle bilirkişilik faaliyetinde bulunacak gerçek kişilerde aranacak şartlardan biri olarak terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlıolmamak şeklinde yeni bir koşul getirilmiştir.

7.Türkiye Cumhuriyeti 21/7/2016 tarihinde, Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğine Avrupa Insan Hakları Sözleşmesine ilişkin (AfHS/Sözleşme), Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine ise Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası S8zleşme'ye (MSHUS) dair derogasyon (askıya alma/yükümlølūk azaltma) beyanında bulunmuştur, OHAL'in uzatılmasına ilişkin kararlar da Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğine ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine bildirilmiştir (Aydım Yavuz ve diğerleri, § 50).
B. Bilirkişi Listesinden Çıkarılmaya İlişkin Süreç
8. Başvurucu, Mersin Üniversitesinde öğretim tlyesi olarak görev yapmaktadır.Adana Bilirkişilik Bölge Kurulumun (Kurul) 13/4/2018 tarihli karari ile başvurucunun bilirkişi listesinde mevcut olan kaydı çıkarılmıştır. Kararda başvurucunun Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasına (FETÖ/PDY) tiye olma suçundan adli soruşturma geçirdiği, yapacağı işle adaletin yara almaması için yasa ve yönetmeliğin tüm şartlarının eksiksiz sağlanması gerektiği, 3/1 1/2016 tarihli ve 6754 sayılı Bilirkişilik Kanumu'num 10.maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendinde bilirkişiliğe engel suçların tek tek sayıldığı,(b) bendinde "terör örgütüyle iltisaklı ve irtibatlı olmamak" şartının arandığı, hakkında beraat kararı bulunsa da bu karar kesinleşmediğinden ilgilinin bilirkişilik yapamayacağı kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

9. Başvurucu hakkında Mersin 2. Ağır Ceza Mahkemesi tarafindan 30/3/2018tarihinde beraat kararı verilmiş ve bu karar 9/4/2018 tarihinde kesinleşmiştir.
10. Başvurucu, kesinleşmiş beraat kararımı ekleyerek 7/5/2018 tarihinde Kurul'a itiraz etmiş, itirazı 11/5/2018 tarihinde reddedilmiştir. Kararda; başvurucumun FETÖ/PDY'ye üye olması suçundan yargılandığı, bölgede başvurucu hakkında söylenti çıktiğı, bu nedenle mahkemelerde biliīrkişilik yapmasmın doğru olmayacağı, ilgili dalda bölge listesinde yeterli bilirkişinin bulunduğu, mevzuata göre en liyakatli, objektif ve şaibesiz kişilerin listeye alınmasıın kanuni zorunluluk olduğu belirtilmiştir.

11. Başvurucu bilirkişilik listesinden çıkarılmasına dair Kurul kararımın iptali için dava açmıştır. Başvurucu; dava dilekçesinde, Kurul kararına gerekçe olarak gösterilen ceza davasından beraat ettiğini ve bu kararın kesinleştiğini, hâlihazırda Mersin Üniversitesinde Öğretim üyesi olarak görev yaptığını vurgulamıştır. Adana 3. İdare Mahkemesi (Mahkeme)19/9/2018 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Mahkeme; kararda başvurucu hakkında verilen beraat kararının delil yetersizliği nedeniyle verildiğini, 6754 sayılı Kanun'un 10.maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendinde bilirkişiliğe engel suçların tek tek sayıldığım,(b) bendinde ise herhangi bir ceza mahkümiyetinden bahsediimediğini, bu bağlamda bilirkişilik listesi oluşturulurken bölge kurullarına başvuranlar arasından seçme konusunda takdir yetkisi tanındığını, başvurucunun bilirkişilik listesinden çıkarılmasına dair Kurul kararında hukuka aykınılık bulunmadığım ifade etmiştir.


12. Başvurucu bu karara karşı istinaf yoluma başvurmuştur. Konya Bölge İdare Mahkemesi 5. Idari Dava Dairesi 31/12/2018 tarihinde ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasım gerektiren bir neden bulunmadığından istinaf başvurusumun reddine kesin olarak karar vermiştir.

13.Nihai karar 4/2/2019 tarihinde başvurucuya tebliğ ediImiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
14.6754 sayılı Kanun'un "Bilirkişiliğe Başvuru Şartları"başlıklı 10. maddesinin (1)numaralı fikrası şöyledir:
"(1) Bilirkışilik faaltyettnde bulunacak gerçek kişilerde aşağıdaki şartlar aranır:
a) 26/9/2004 uarihli ve 5237 saylı Turk Ceza Kamununun 53 üncu maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayn btr yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu ditzenin işleytştne karşı suçlar, zimmet, irtikāp, rüşvet, hrsızlık, dolandrıcılık,sahtecllik, güveni kötüye kullanma, hilell iflas, thaleye fesat karıştưrma, edimin fasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan małvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçıık, gerçeğe aykarı biltrkişllik veya tercümanlık yapma, yalan tanıkdık ve yalan yere yemin suçlarından mahkum olmamak.

b) (Ek 5/6/2017-KHK-691/10 md.; Aynen kabul: 31/1/2018-7069/10 md.) Terör örgüsleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak.

c) Daha önce kendi isteğı dışıda bütrkışilik sicilinden çıkarılmamış olmak.
ε) Distplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarilmamış ya da sanat icrasından veya meslekd faaliyetten geçict ya da súrekli olarak yasaklanmamış olmak.
d) Başka btr bölge kurulunun listestne kayulı olmamak.
e) Bilirkişilik temel eğitimini tamamlamak.
f) Biltrkıştlik yapacağı uzmanlık alanında en αz beş yıl filen çalışmış olmak ya da daha fazla çalışma sūresi belirlenmiş ise bu süre kadar fillen çalışmış olmak 
g) Meslek mensubu olarak görev yapabilmek için mevzuat tarafindan aranan şartlarıhatz olmak ve mesleğinı yapabtimek için gerekdi olan uzmanlık alanını gösteren diploma,meslekd yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya benzert belgeye sahip olmak 
ğ Blltrkişilik temel ve alt uzmanlık alanlarına göre beltrlenen yeterlilik koşullarııtaşımak..."
15. 6754 sayılı Kamun'un "Biltrkişlliğe başvuru, seçilme usulü ve stcile kayπt" kenar başlıklı 11. maddesi şõyledir:
"...

(3) Bölge kurulu karar vertrken sicile kayt bakmından öncelikde başvuranın 10 uncu maddedekd şartlar taşıyıp taşumadığın değerlendirir ve şartları taşryanlar arasından başvuranın mesleki tecrübestni, katildığı meslek içt eğttimleri veya uzmanlığı gösteren belgeleri dikkate alarak en liyakatll olanları seçer.

(4) Bltrkiştliğe kabul edllenler, siclle üç yı içın kaydedlltr."
16. 6754 sayılı Kanun'un "Biltrkişilik sicilinden ve listesinden çıkarıma" başlıkı13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Blitrkdştler, aşağıdaki şartlardan birintn gerçekdeşmesi hälinde sicilden ve listeden çıkarlır:
a) Butrkiştlige kabul şartlarmnın kaybedlbmest veya stcile kabul tarihinde gereki şartların bulunmadığının sonradan tespit edilmesi.

b) Kamunt btr sebep olmaksızın blltrkiştlik yapmaktan kaçınıması veya raporun beltrienen süre içtnde mazeretstz olarak verlimemesi.

c) Biltrkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği erik tkelerle bağdaşmayan, güven duygusumu sarsicı rutum ve davranışlarda bulunulması.

c) 3 üncü maddede belirtilen temel ilkelere aykurı olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunulması.

d) Bölge kurulu tarafindan yapılacak performans değerlendtrmelert sonucunda yeterli bulunulmaması

e) Bilirkişilik süresinin dolmasına rağmen süresi içerisinde yenileme talebinde bulunulmamasi.

f Biltrkiştnin stcilden çıkarılmayı talep etmest 
(2) Btrinci fikranın (b), (c), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen hällerde thlaltn niteliğine göre sicilden ve listeden çikarma yaptvrımı yerine uyarma veya btr yla kadar geçict süreyle listeden çıkarma yaptırumı uygulanabilir."
B. Uluslararası Hukuk 
17. Sðzleşme'nin "Özel ve alle hayatına saygı hakka" kenar başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"(1) Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkana sahiptr.

(2) Bu hakkan kullanılmasına btr kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalentn yasayla öngörülmüş ve demokratik btr toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenligi, alkenin ekonomik refahı, düzenin korunmast, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekdt btr tedbir olmasıdurumunda sāz konusu olabiltr."
18. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AlHM) içtihadmda Özel hayatın eksiksiz bir tamımı bulunmayan geniş bir kavram olduğunu belirtımektedir. Özel hayata saygı hakkı alt 

kategorisinde geçen özel hayat kavramı AlHM tarafindan oldukça geniş yorumlanmakta ve bu kavrama ilişkin tüketici bir tamm yapılmaktan özellikle kaçımılmaktadır (Koch/Almanya,B. No: 497/09, 19/7/2012, § 51). Bumunla birlikte S8zleşme'nin denetim organlarmın içtihatlarında bireyin kişiliğini serbestçe geliştirmesi ve gerçekleştirmesi ile kişisel bağımsızlık kavramlarıun özel hayata saygı hakkının kapsamının belirlenmesinde temel alındığı anlaşılmaktadır (Pretty/Btrleşik Krallık, B. No: 2346/02, 29/4/2002, § 61; Christine Goodwin/Birleşik Krallık [BD], B. No: 28957/95, 11/7/2002, § 90; Sldabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00, 59330/00, 27/7/2004, § 43; K.A. ve A.D./Belçłka, B, No:42758/98, 45558/99, 17/2/2005, § 83).

19. AlHM içtihatlarımda sonuca dayalı yaklaşımı uyguladığı başvurularda iddia edilen ihlallerin ağırlık ve ciddiyet derecesini değerlendirmeye yönelik kıstaslar oluşturmuştur. Bu kapsamda başvurucunun sðz konusu tedbir öncesi ve sonrasındaki yaşamıkıyaslanarak maruz kaldığı olumşuz etki değerlendirilmektedir. Ayrıca sonuçların ciddiyetinin belirlenmesinde, başvurucunun iddia ettiği öznel algiların somut başvuruda mevcut nesnel koşuliarla birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Bunun yanı sıra yapılacak incelemenin iddia edilen tedbirin hem maddi hem de manevi etkilerini kapsamasıgerekmektedir. AfHM, başvurucuların şikâyet edilen tasarrufum Özel hayatları üzerindeki olumsuz sonuçlarını somut verilere dayalı olarak uygun şekilde ispatlamakla yükümiüolduklarımı ifade etmektedir. Ayrıca başvurucular söz konusu şikâyetlerini ulusal merciler δntinde de uygun şekilde dile getirmiş olmalıdır (Denisov/Ukrayna, [BD], B. No:2011/76639, 25/9/2018, §§ 113-117).

20. AfHM, Lekavičienė/Litvanya davasında, avukatlık mesleğinin onuruna,ilkelerine aykır davranışlarda bulunduğu ve yüksek ahlaki karaktere sahip olmadığıgerekçesiyle baro levhasına yazılma talebi reddedilen başvurucunun şikâyetlerini ele almış ve avukatlık mesleğine ilişkin çeşitli tespitlerde bulunmuştur (Lekavičienė/Litvanya, B. No:48427/09, 27/6/2017). Mahkeme, hukuk fakültesi mezunu olan başvurucunun baro levhasına yazıima talebinin reddedilmesinin onun itibarmı ve mesleki ilişkilerini etkilediğini belirtmis ve verilen kararla Sözleşme'nin 8. maddesinde düzenlenen temel haklara müdahale edildiğini kabul etmiştir (Lekavičienė/Litvanya, § 37).

21. AfHM; Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin R(2000)21 sayıl Tavsiye Kararı'na değinmiş ve adaletin tesis edilmesinde Önemli ve özel rolleri bulunan avukatların bağımsız şekiłde görev yapan profesyoneller olduklarmı, birçok konuda sorumluluklarının bulunduğunu, avukatların meslek hayatlarında dtrüst ve onurlu davranmaları gerektiğini, sır tutmakla yükümlü olduklarını ifade etmiştir. AfHM; evrakta sahtecilik ve dolandırıcılık yapan, bu nedenle hakkında ceza soruşturmaları başladıktan sonra ismimi baro levhasından sildiren başvurucunun baro levhasma yeniden yazılma talebinin reddedilmesinde keyfi bir durumun bulunmadığı, diğer bireylerin haklarımı korumak ve yargı sistemini doğru şekilde işletmek amacıyla başvurucuya yönelen müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olduğu sonucuna ulaşmıştır. Ayrıca AfHM, hâkim ve savcılara çok daha sıkı koşulların uygulandığını belirtmiş ve neticede Özel hayata saygı hakkının thlal edilmediği sonucuna ulaşmıştır (Lekavičienė/Lttvanya, §§51-57).

22. AlHM, Mataescu/Romanya davasında Özel hayata yönelik müdahalelerin kanunla öngörülmüiş olma, meşru amaç taşıma ve demokratik toplumda gerekli olma koşułlarını taşımadığı strece AlHS'in özel hayata ilişkin 8. maddesini ihla! edeceğini hatırlatmıştır. Mahkeme kanunla öngörülmüş olma şartının kanunun kalitesi, anlaşılabilirliği,erişilebilirliği, öngörülebilirliği gibi birtakım hususları ihtiva ettiğini belirtmiştir. Mahkeme 

somut olayda, avukatlık mesleğinin yapılmasını düzenleyen kuralların başvurucu açısından başka bir mesleğin yapılmasının avukatlık mesleğinin icrasına engel olduğunun anlaşılmasınısağlayacak ölçüde öngörülebilir olmadığını tespit etmiş, mūdahalenin öngörülebilir olmadığıgerekçesiyle kanunla öngörülmüş olma şartının gerçekleşmediği sonucuna varmış ve 8.maddenin ihlal edildiğine karar vermiştir (Mataescu/Romanya, B. No: 1944/10, 14/1/2014,§§ 2633).

V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
23.Anayasa Mahkemesinin 15/3/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dtiştünüldü:
A.Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
24. Başvurucu; Kurul ve mahkeme kararlarının hiçbir somut bilgi ve belgeye dayanmadığını, bilirkişilik listesinden çıkarıma gerekçesi olan suçtan beraat kararıverildiğini, bilirkişi listesinden çıkarılmış olması nedeniyle hayatının sonuna kadar bilirkişilik yapamayacağını belirterek hukuk devleti ilkesinin, eşitlik ilkesinin, masumiyet karinesinin ve adil yargılanma hakkının iblal edildiğini ileri stīrmüştür.

25. Bakanlık görüşünde; somut olaya, mevzuat hükümlerine ve Anayasa Mahkemesi kararlarına yönelik açıklamalar yapıldıktan sonra 6754 sayılı Kanun'un 10.maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde bilirkişiliğe engel suçların tek tek sayıldıği, (b)bendinde ise herhangi bir ceza mahkümiyetinden bahsedilmediği, bu nedenle Başkanlığa bilirkişilik listesi oluşturulurken başvuranlar arasından seçme konusunda takdir hakkıtamındığı, yapılan işlemde herhangi bir keyfiliğin bulunmadığı ifade edilmiştir. Başvurucu,Bakanlık görüşüne karşı önceki beyanlarımı tekrar etmiştir.

B. Değerlendirme 
26. Anayasa'nın "Özel hayanı gizliliği" kenar başlıklı 20. maddesinin birinci fikrasının ilgili kışmı şöyledir:
"Herkes, özel hayatına …. saygı gösterilmesini isteme hakkana sahtpttr. Ozel hayatın ..gizlliğine dokunulamaz.'
27. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahi Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarımın bilirkiși listesinden kaydının silimmesine ilişkin tesis edilen işleme karşı açılan iptal davasının reddedilmesine,dolayısıyla bilirkişilik faaliyetinin engellenmesine ilişkin olduğu görülmektedir. Kişilerin mesleki hayatlarının onların özel hayatlarıyla sıkı ilişkisinin olduğu ve meslek hayatına yönelik müdahalelerde özel hayata saygı hakkının gündeme geldiği yadsınamaz. Bununla birlikte öncelikle bu tür müdahalelerin hangi durumlarda özel hayata saygı hakka kapsamında incelenmeye uygum olduğu veya başvuru konusu edilen uyuşmazhklarn hangilerinin bu bağlamda uygulanabilir kabul edileceği hususlarında belirlenen ölçütler dikkate almarak değerlendirmeler yapılması gerekmektedir (Tamer Mahmutoğlu [GK], B. No: 2017/38953,2377/2020, § 82).


28. Anayasa Mahkemesi, önceki birçok kararında, Özel hayata ilişkin herhangi bir nedene dayamlmaksızın mesleki hayata yönelen müdahalelerin özel hayata saygı hakkıkapsamında değerlendirilebilmesi gerekli olan koşulların neler olduğuna ilişkin detaylıdeğerlendirmelerde bulunmuştur (Tamer Mahmutoğlu, §§84-90; CA. (3) [GK], B. No:2018/10286, 2/7/2020, §§ 97-101; Ayla Demir lşar [GK], B. No: 2018/24245, 8/10/2020, §§106-110). Başvurucunun bilirkişi listesinden çıkarılma kararının Özel hayata saygı hakkının otomatik olarak uygulanabilirliğini sağlamamakla birlikte mevcut başvurudaki müdahalenin başvurucunun mesleki faaliyetlerinin aksamasına, sosyal çevresiyle olan ilişkilerine ve itibarına olumsuz şekilde etki ettiği, bu etkinin ciddi olduğu ve belirli bir ağırlk düzeyine ulaştüğı değerlendirildiğinden başvuru, Özel hayata saygı hakkı yönünden uygulanabilir bulunmuş ve bu kapsamda incelenmiştir.

29. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
30. Anayasa'nm 15. maddesine göre yapilacak inceleme; müdahalenin Anayasa'daki çekirdek haklarla ilgili olup olmadığı, anılan maddenin ikinci fikrasında sayılan bak ve Özgürlüklere dokumup dokunmadığı, milletlerarası hukuktan doğan yükümltılüklere aykırılık teşkil edip etmediği ve durumun gerektirdiği ölçüde olup olmadığınım tespitiyle sınırlıolaçaktır (Ayla Demir İşat, § 146).

31. Savaş, seferberlik veya OHAL gibi olağantstü yönetim usullerinin benimsendiği dönemlerde Anayasa'nın 15. maddesinin ikinci fikrasında yer alan dokumulmasıyasakianan çekirdek haklar arasında õzel hayata saygı hakkı yer almamaktadır. Dolayısıyla bu hak yönünden OHALlerde Anayasa'daki güvencelere ayktr tedbirler alınmasımümkündür. Ayrıca anılan hak, milletlerarası hukuktan kaynaklanan yükümlülük olarak insan haklanı alanmda Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden Özellikle MSHUS'nin 4, maddesinin (2) numaralı ve AfHS'in 15. maddesinin (2) numaralı fikralarında ve bu Sözleşme'ye ek protokollerde dokunulması yasaklanan çekirdek haklar arasında da sayılmamıştır. Ayrıca somut olaydaki özel hayata ilişkin tedbirin milletlerarası bukuktan kaynaklanan diğer herhangi bir yükümlülüğe (olağanüstü dönemlerde de korunmaya devam eden bir güvenceye) aykrı olduğu da saptanmamıştīr (Ayla Demir İşα, §§ 147, 148).
32. Bununla birlikte özel hayata saygı hakkı, üçüncü kişiler tarafindan da olsa hakkın öngördüğü güvencelere keyfi şekilde müdahale edilmesini yasaklamaktadır. Kişilerin mesleki hayatlarına ve dolayısıyla Özel hayatlarına keyfî şekilde müdahale edilmemesi, aksi yöndeki durumda meydana gelmesi muhtemel olan etkiler ve sonuçlar düşünüldüğünde en önemli güvenceler arasmdadır. Öngörülen yükümlüläklerin yerine getirilmesi, kişilerin ve ailelerinin geleceğini, itibarīnı etkileyen mesleki hayata yönelik tedbirlerin keyfi olmaması,bu kapsamda doğan uyuşmazlıkların özel hayata saygı hakkıın gereklilikleri bağlamında çözümlenmesi olağanüstü yönetim usullerinin benimsendiği dönemlerde de geçerli olan temel güvencelerdir (Ayla Demir Ișat, §§ 149, 150).

33. Anayasa'mn 15. maddesi uyarınca olağanüstü yönetim rejimlerinin uygulandığıdönemde temel bak ve özgürlüklere müdahale oluştıran tedbirin meşru olup olmadığıhususunda yaptlacak son inceleme, bunun durumun gerektiraiği ölçüde olup olmadığının belirlenmesidir.


34. Başvurucunun bilirkişi listesinden çıkarılmasına ilişkin tedbirin ve bu kapsamda derece mahkemelerince somuca bağlanan uyuşmazlığm Anayasa'nın 15. maddesi kapsamında durumun gerektirdiği ölçüde olduğunum söylenebilmesi için öncelikle keyfi olmamasıgerekir. Diğer taraftan söz konusu tedbirin ölçülü olup olmadığı değerlendirilirken elbette ülkemizde OHAL ilanına sebebiyet veren durumum Özellikleri ve OHAL ilam sonrasında ortaya çıkan koşullar dikkate alınmalıdır.

35. Anayasa'ım 15. maddesindeki ölçültlūk, olağanüstü yönetim usullerinin uygulanmasına neden olan durum karşısındaki ölçültiüğü ifade etmektedir. Buna göre temel hak ve Özgürlüklerin kullanılmasının sınırlandırılması veya durdurulması için başvurulan aracın amacı gerçekleştirmeye elverişli ve bunun için gerekli olmasi, ayrica araçla amacıölçülū bir oran içinde bulunması gerekir (AYM, E.1990/25, K.1991/1, 10/1/1991). Tedbir,olağanüstü durumu oluşturan tehdit veya tehlikenin ortadan kaldırılması amacına ulaşma bakımından elverişli ve bu amacın gerçekleşmesi için gerekli olmalı; ayrıca ulaşılmak istenen amaç doğrultusunda ortaya çıkan kamu yararı ile temel hak ve özgürltığü sınırlandıran tedbirin birey üzerindeki olumsuz etkisi arasında orantisızlık bulunmamalıdır (Ayla Demir Işαt, § 154; birçok karar arasından bkz AYM, E.2013/57, K.2013/162, 26/12/2013).
36. Ölçülülüğtin unsurlarının tespitinde tedbirin alındığı dönemin tüm koşullarıbirlikte değerlendirilmelidir. Ayrıca müdahale edilen hak ve özgüriüğün niteliği de önemlidir.Yine tedbirin alndığı zamanım da ölçültlüğtin belirlenmesinde gözöntne alınması gerekir.Bu bakrmdan olağanüstü durumiu oluşturan olayların yaşandığı ve somut tehlikenin tüm gerçekliğiyle birlikte ortada olduğu dönemde alınan bir tedbir ile tehlikenin veya bunu doğuran tebdidin büyük ölçüde bertaraf edildiği bir zamanda alıman tedbir farklı şekilde değerlendirilmelidir. Öte yandan temel hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden tedbirin süresi, kapsamı ve ağırlığı, ölçülülüğün belirlenmesinde dikkate alınmalıdır. Nitekim müdahalenin süresi arttkça bireyin üzerindeki külfet de ağırlaşmaktadır. Burun yanında bir tedbir kısa süreli olmakla birlikte kapsamı veya ağırlığı itibarıyla temel hak ve özgürltikleri çok ciddi ölçüde etkileyebilir, Böylece tedbirin ağırlığı, süresinden bağımsız olarak bireyin aşırı bir külfet altıma girmesine neden olabilir (Ayla Demir İşat, §§ 155, 156).
37. Diğer taraftan temel hak ve özgtürlüklere yönelik ölçüstiz veya keyfi müdahaleler karşısında bireylere, bunlara karşı koyabilecekleri usule ilişkin güvencelerin sağlanması gerekir. Bu bağlamda idari makamlar ve mahkemeler, tedbirin keyfi olmadığınıortaya koyan ilgili ve yeterki gerekçeler oluşturmalıdır. Dolayısıyla bireylerin bu güvencelerden önemli ölçüde yoksun bırakılmaları ðlçüłülük ilkesiyle bağdaşmayacaktır.Ayrica bir tedbirin olağanüstüdurumu oluşturan tehdit veya tehlikeyi bertaraf etmeye elverişli, bunun için gerekli ve ulaşılmak istenen amaç ile orantılı olup olmadığı hususlarında söz konusu tehdit veya tehlike ile karşı karşıya kalan ve onunla mücadele etme bakımından Öncelikli sorumluluğu buluman kamu makamlarının geniş bir takdir alanı bulummaktadır.Bumınla birlikte bireysel başvuruya konu edildiğinde alman tedbirin bu takdir alanını aşıp aşmadığıı imcelemek Anayasa Mahkemesinin görevidir (Ayla Demir İşat, § 157).
38. Somut olayda, öğretim görevlisi olan ve bilirkişilik listesinde kaydı bulunan başvurucu hakkında terör örgütü üyesi olma suçu kapsamında kamu davası açılmasınedeniyle başvurucu, bilirkişilik listesinden çıkarılmıştür. Başvurucu; Kurul ve mahkeme kararlarımn hiçbir somut bilgi ve belgeye dayanmadığımı, bilirkişilik listesinden çıkarıma gerekçesi olan suçtan beraat kararı verildiğini, bu karar değerlendirilmeksizin ve hakkındaki şüphenin varlığı ispat edilmeksizin bilirkişi listesine yeniden kaydım yapılmadığınıbelirterek Ömür boyu bilirkişilik yapamamasının zel hayata saygı hakkını ihlal ettiğini ileri sürmÖştlr.


39. OHAL koşulları dikkate alındığında terör örgütleriyle irtibat veya iltisakınun bulunduğu hususunda objektif veikna edici nitelikte gerekçelerin bulunması durumunda ilgili kişilerin öngörülen meşru amaçlar doğrultusunda ilave tedbirlere maruz bırakılması makul kabul edilebilir. Bu noktada önemli olan husus, amılan amaç doğrultusunda tesis edilen işlemlerin ilgili mevzuat kapsaminda olduğunun ve iltisaklı ya da irtibatlı olma durumunun somut olgulara dayalı olarak bulunduğunun idari ve yargısal makamlar tarafindan ilgili ve yeterli gerekçelerle ortaya konulmasıdır. Zira alınan tedbirin keyfi olmadığıın sõylenebilmesi için sõz konusu yükümltiltığün OHAL koşullarında da olsa yerine getirilmesi gerekir.

40. Bilirkişiler, 6754 sayılı Kanum'um 12. maddesinin (4) numaralı fikrasına göre sicile kaydolmak şartıyla yemin! ederek göreve başlarlar. 8. madde gereğince bilirkişiliğe kabule ve bilirkişilerin sicilekaydedilmesine karar verme yetkisi her bölge adliye mahkemesinin bulumduğu yerde oluşturulan bilirkişilik bölge kurullarına aittir. Davayla ilgili vakaların takdirinde özel ve teknik bilginin gerekli olması hâlinde hâkim tarafindan bilgisi ile oyuna başvurulan, olay hakkındaki görüşünü mahkemeye bildiren ve bu anlamda karar vermede hâkime yardımcı olan bilirkişinin, görevi sıraşında håkimin izni ile tanıklara veya sanığa doğrudan doğruya soru sorabilmesi ve dava dosyası kapsamında ber türiü bilgi ve belgeyi inceleyebilmesi gibiyetkileri gözetildiğinde adalet hizmetlerinin yerine getirilmesinde önemli roller üstlendiği görülmektedir. Hâkimin görevlendirmesi sonucu görüşbildirmek ve rapor hazırlamak suretiyle yargılama faaliyetine katılması sebebiyle bilirkişinin bir kamu hukuku ilişkisine girmiş olduğunda ise bir tereddüit bulunmamaktadır. Bilirkişi,hâkim tarafindan belirlenen görev sınırları çerçevesinde kamu hizmeti niteliğinde ki yargılama faaliyetinin yerinegetirilmesine ve işleyişine katk sağlamaktadır (AYM,E.2018/89, K.2019/84, 14/11/2019, § 5961).

41. Bu bağlamda bilirkişilerin idare hukuku anlamında kamu hizmeti veren diğer mesleklerden önemli ve farklı bir komuma taşındığı söylenebilir. Dolayısıyla bilirkişilik faaliyetinde bulunacak gerçek kişilerde aranacak şartlar yönünden bilirkişi bölge kurullarıtarafindan kullanılan takdir yetkisinin daha geniş olması makul kabul edilebilir. Bununla birlikte önemli olan husus, söz konusu takdir yetkisi kapsamında tesis edilen işlemlerin ilgili mevzuat kapsamında olduğununve iltisaklı ya da irtibatlı olma durumunum somut olgulara dayalı olduğunun idari ve yargısal makamlar tarafindan ilgili ve yeterli gerekçelerle ortaya konulması gerekir.

42. Kurul tarafindan alman kararda; başvurucumun beraat etmiş olsa bile terör örgütüine üye olma suçundan yatgılandığı, bölgede başvurucu hakkında söylenti çıktığı, bu nedenle mahkemelerde bilirkişilik yapmasının doğru olmayacağı, ilgili dalda bölge listesinde yeterli bilirkişinin bulunduğu, męvzuata göre en liyakatli, objektif ve şaibesiz kişilerin listeye alınmasının kanuni zorunluluk olduğu belirtilmiştir.

43. Kurul kararının iptali amacıyla açılan davada Mahkemece verilen kararda,başvurucu hakkındaki beraat kårarının delil yetersizliğinedeniyle verildiği, 6754 sayılıKanun'un I0. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinde bilirkişiliğe engel suçların tek tek sayıldığt, (b) bendinde ise herhangi bir ceza mahkümiyetinden bahsedilmediği belirtilmiştir.Kararda bölge kurullarına bilifkişi listesi oluşturulurken başvuranlar arasından seçme konusunda takdir hakkı tanındığı, başvurucumum bilirkişilik listesinden çıkarılmasma dair Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir. Dolayısıyla işlemin iptali talebiyle açılan davada başvurucumun terör Örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olduğunun kabulü için bir ceza yargılaması yapılmasının tek başına yeterli kabu! edildiği 

anlaşıimaktadır. Öte yandan anılan streçte başvurucunun öğretim üyeliği görevine devam ettiği görülmektedir.

44. Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarihli ve E.2018/89, K.2019/84 sayilıkararımda gerçek kişilerin bilirkişilik faaliyetinde bulunabilmesi için terör örgütleriyle iltisaki veya irtibatli olmamaları koşulu Öngörülmesini Anayasa'ya aykırı görmemiştir. Amlan kararda kuralın uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların yargıya taşınabilmesini kuralın amacı dışında keyfī olarak kullanılmasını önleyecek yasal güvencelerden biri olarak vurgulamıştır. Kararda; kural yargı yoluna başvurma güvencesi bakımından herhangi bir sımrlama getirmediğinden bilirkişiliğe kabul edilmeyen bireylerin kuralın öngördügü koşulun gerçekleşmediği, bir başka deyişle herhangi bir terör örgütüyle iltisaklı veya irtibatlıolmadıkları iddiasıyla yargı yoluna başvurmalarında ve yargı yerlerince haklı bulunmalarıhâlinde bilirkişiliğe kabul edilmelerinde bir engel bulunmadığı ifade edilmiştir. Mahkeme;kuralla ulaşılmak istenen amaca ilişkin kamu yararı ile bireyin kamu hizmetine girme hakkıarasında bulunması gereken makul dengenin gözetildiği, kamu hizmetine girme hakkınısmırlandıran kuraltn orantısız bir müdahaleye de neden olmadığından ölçüsüz bir sımrlama getirmediği sonucuna ulaşmıştır.

45. Anayasa Mahkemesinin ifade edilen kararı da dikkate alındiğında derece mahkemeleri tarafindan yapılan yargılamalarda bireylere temel hak ve özgürlüklere yönelik šlçüsüz veya keyfī müdahalelere karşı koyabilecekleri usule ilişkin güvencelerin sağlanmasıdaha da önem kazanmaktadır. Bu bağlamda mahkemelerin verdikleri kararlarda uygulanan tedbirin keyfi olmadığım ilgili ve yeterli gerekçelerle ortaya koyması gerekir. Somut olayda derece mahkemeleri kararların gerekçelerinde başvurucu hakkmda var olan herhangi bir bilgiye, başvurucunun bir eylemine veya iltisaklı ya da irtibatlı olunduğunu gösteren herhangi bir vakıaya yahut olguya yer vermemiş; başvurucu hakkında bir ceza yargılamasının yapılmasını terör örgütütyle iltisakı ya da irtibatlı olmak bakımından yeterli kabul etmiştir.Başvurucunun söz konusu terör örgütüyle irtibatlı ya da iltisaklı olduğunun kabul edilebilmesi açısından bir ceza davası yargılaması yapılmasının bir süpheye neden olduğu kabul edilebilir ise de daha sonra başvurucunun beraat ettiği dikkate alındığında bu türden bir şüpheye dayalı olarak meveut olaydaki gibi ağır sonuçları olan işlemler tesis edilmesi kamusal makamlardan beklenen ikna edici nitelikte gerekçe ortaya konuimasıyükümltılüığüne aykırılık oluşturacaktır. Yine irtibatlı ya da iltisaklı olarak kabul edilmek için başvurudaki gibi yalnızca kovuşturma bulunmastnın yeterli kabul edilmesi, söz konusu kavtamların kapsam ve sınırlatının yargı kararlarıyla belirlenmesi konusunda yargısal makamlara tanınan takdir yetkisinin öngörülen yükümlültüklere uygun şekilde kullanılmamasıanlamina gelecektir.

46. Neticede mevcut başvuruya özgü koşullarda, başvurucunun terör örgütleriyle irtibatlı ya da iltişaklı olduğu hususunda verilen idari ve yargısal kararlarda objektif ve ikna edici nitelikteki gerekçelerin ortaya konulamadığı ve başvurucunun ilave tedbirlere marüz bırakılmasına ilişkin gerekliliğin söz konusu kavramların kapsamını gösterecek şekilde somut olgulara dayalı olarak ilgili ve yeterli gerekçelerle açıklanamadığı değerlendirilmiştir.Uygulanan somut tedbirin başvurucu üzerinde doğuracağı etki de gözönüine alındığında Özellikle yargılama sürecinde devletten beklenen yükümltlüklerin OHAL koşullarında da yerine getirilmesi gerektiği açık olmastna rağmen mevcut başvurunun koşullarında anılan yükümlülüğe uygun şekilde hareket edilmediği kanaatine varlııştır.
47. Bu itibarla öngörülen güvencelere uygun şekilde gerçekleştirilmeyen tedbirin durumun gerektirdiği ölçüyü koruduğu söylenemeyeceğinden OHAL döneminde temel hak 

ve Özgürltiklerin kullanımımın durdurulmasını ve sınırlandırılmasını düzenleyen Anayasa'nın 15. maddesindeki δlçtitlere uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

48. Açıklanan gerekçelerle ðzel hayata saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır.

C. Giderim Yönünden 
49. Başvurucu; ihlalin tespiti, yargılamanın yenilenmesi ve 7.500 TL manevi tazminata hükmedilmesi talebinde bulunmuştur.

50. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarıın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuma ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasmnda düzenlenen bireysel başvuruya õzgü yeniden yargılama kurumunun δzefliklerine ilişkin kapsamßı açıklamalar için bkz, Mehmer Doğan [GK], B. No: 2014/8875,7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 5360,66; Kadri Ends Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
51. thlalin ve sonuçlarımın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan δzel hayata saygı hakkının THLAL EDİLDİĞINE,
C. Kararın bir örneğinin &zel hayata sayg hakkının ihlalinin sonuçlarmın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak Özere Adana 3. Idare Mahkemesime (E.2018/571, K.2018/867) GÖNDERILMESINE,
D.Başvurucunun tazminat talebinin REDDiNE,
E.364,60 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığıa başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ðdeme tarihine kadar geçen stre için yasal FAtZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin bilgi için Konya Bölge İdare Mahkemesi S. İdari Dava Dairesi (E.2018/1859, K.2018/2003) ile Adalet BakanIığına GÖNDERILMESINE 15/3/2023tarihinde OYBfRLIĞtYLE karar verildi,