Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Avrupa Komisyonu Tarafından Temsil Edilen Avrupa Birliği Arasında Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Avrupa Komisyonu Arasındaki Türkiye’ye İlişkin ‘Bölgesel Kalkınma’ Bileşeni Altındaki Katılım Öncesi Yardım Aracından Sağlanan Topluluk Yardımına Yönelik Çok Yıllı ‘Bölgesel Rekabet Edebilirlik’ Operasyonel Programı ile İlgili Finansman Anlaşmasını Değiştiren Finansman Anlaşmasının İlişik Notalarla Birlikte Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 4597)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMALAR | 2021-10-04

4 Ekim 2021 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 31618 (Mükerrer)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA 
°C 
Karar Sayısı: 4597
Türkiye Cumhuriyeti adına 8 Haziran 2021 tarihinde imzalanan ekli "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Avrupa Komisyonu Tarafindan Temsil Edilen Avrupa Birliği Arasında Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Avrupa Komisyonu Arasındaki Türkiye'ye İlişkin ‘Bölgesel Kalkinma' Bileşeni Altındaki Katılım Öncesi Yardım Aracından Sağlanan Topluluk Yardımına Yönelik Çok Yillı ‘Bölgesel Rekabet Edebilirlik' Operasyonel Programı ile İlgili Finansman Anlaşmasını Değiştiren Finansman Anlaşması"nın ilişik Notalarla birlikte onaylanmasına, 244 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile 9 sayılı CumhurbaşkanlığıKararnamesinin 2 nci ve 3 üncü maddeleri gereğince karar verilmiştir.
4 Ekim 2021
Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ
iLE 
AVRUPA KOMİSYONU TARAFINDAN TEMSİL EDİLEN AVRUPA BİRLİĞİ
ARASINDA 
TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ
İLE 
AVRUPA KOMİSYONU 
ARASINDAKi 
TTN ANTRNN TNT TNA AN MTAA RAA AAAN RAAN TT TT R TI RTR R TT STTI 
TSNAINNIAN 
AANNANNINNI 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ
Ve 
AVRUPA KOMİSYONU TARAFINDAN TEMSİL EDİLEN, AVRUPA BİRLİĞİ,
Bundan böyle müşterek olarak “Taraflar" olarak veya ayrı ayrı ifade edildiğinde, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti "yararlanıcı ülke", Avrupa Komisyonu ise "Komisyon" olarak anilacaktir.

Finansman Anlaşmasının 110. Maddesi uyarınca,
1) Yararlanıcı ülke ile Komisyon arasında Türkiye'deki “bölgesel kalkınma" bileşeni altındaki katılım öncesi yardım aracı kapsamındaki Topluluk yardımına yönelik çok yıllı “Bölgesel Rekabet Edebilirlik" operasyonel programına ilişkin Finansman Anlaşması 3 Eylül 2009tarihinde imzalandığından ve en son 10 Aralık 2015 yürürlük tarihi ile 8 Aralık 2015tarihinde değiştirildiğinden;
2) 7 Kasım 2017'de sektörel izleme komitesi, Finansman Anlaşması değişikliğine yönelik bir öneriyi düşündüğünden ve onayladığından; Önerilen değişiklik kapanış hazırlıklarına ilişkin 'göstergeler' ve 'mali plan'la ilgili olduğundan; Önerilen değişiklik ayrıca Yönetim Otoritesinin organizyonuyla ilgili değişiklikleri de içerdiğinden;
3) 26 Aralık 2017'de, Türkiye'deki Ulusal IPA Koordinatörü ve Stratejik Koordinatör ile işbirliği içerisinde Ulusal Yetkilendirme Görevlisi, K(2007) 5729 sayılı Komisyon Kararıyla kabul edilen ve en son K(2015) 8832 sayılı Komisyon Uygulama Kararıyla değiştirilen Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) kapsamındaki çok yıllı “Bölgesel Rekabet Edebilirlik"operasyonel programının revizyonuna yönelik bir talep ilettiğinden;
4) 22 Ağustos 2018 tarih ve K(2018)5622 sayılı Komisyon Kararı ile Komisyon operasyonel programı değiştirdiğinden;
5) Buna bağlı olarak, çok yıllı “Bölgesel Rekabet Edebilirlik" operasyonel programıyla ilgili Finansman Anlaşmasının değiştirilmesi gerektiğinden;
AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE ANLAŞMAYA VARMIŞLARDIR:

Madde 1
Çok yıllı “Bölgesel Rekabet Edebilirlik" operasyonel programına ilişkin Finansman Anlaşmasıaşağıdaki gibi değiştirilmiştir:
1.1. Maddenin, 2. paragrafì şu şekilde değiştirilmiştir:
"2. Bu Anlaşma, Türkiye’deki Katılım Öncesi Yardım Aracı altında yer alan “Bölgesel Kalkınma" bileşeni kapsamındaki Topluluk yardımına ilişkin çok yıllı "Bölgesel Rekabet Edebilirlik" operasyonel programına yönelik olup 29 Kasım 2007 tarihli ve K(2007) 5729 sayılı Komisyon Kararı ile kabul edilmiştir ve en son 22 Ağustos 2018tarih ve K(2018) 5622 sayılı Komisyon Uygulama Kararı ile değiştirilmiştir”.
2.Finansman Anlaşmasının Ek I’i (Mali Plan) işbu Finansman Anlaşması Değişikliğinin Ek l’inde yer alan metinle değiştirilmiştir.

3.Finansman Anlaşmasının Ek XIX’u (operasyonel program) işbu Finansman AnlaşmasıDeğişikliğinin Ek Il'sinde bulunan metinle değiştirilmiştir.

Madde 2
Bu Anlaşma, yararlanıcı ülkenin Komisyon'a, bu Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için Türkiye Cumhuriyeti'nde gerekli iç prosedürlerin yerine getirildiğini bildirdiği tarihte yürürlüğe girer.
Büyükelçi Faruk KaymakcıMarc Lemaître, Bölgesel ve Kentsel Ulusal IPA Koordinatörü (NIPAC)Politikalar Genel Müdürlüğü Genel AB Başkanı ve Dışişleri Bakan YardımcısıMüdürü
tarafindan,tarafindan,
'da ..tarihinde Brüksel'de ...tarihinde 
(imza)
(imza)
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti nam Komisyon nam ve hesabına imzalanmıştır ve hesabına imzalanmıştır.


EKI 
TR 
“EKI 
Türkiye'deki Bölgesel Kalkınma “Bölgesel Rekabet Edebilirlik” programı değiştirilen mali tablosu 
Yillar: 2007
Toplam IPA tahsisatı: 41 900 000

Yillar: 2008
Toplam IPA tahsisatı: 43 500 000

Yillar: 2009
Toplam IPA tahsisatı: 43 179 315

Yillar: 2010
Toplam IPA tahsisatı: 35 583 003

Yillar: 2011
Toplam IPA tahsisatı: 71 908 800

Yillar: 2012
Toplam IPA tahsisatı: 89 016 598

Yillar: 2013
Toplam IPA tahsisatı: 91 720 588

Yillar: 2007-2013 Toplami
Toplam IPA tahsisatı: 416 808 304
IPA Fonu: (a)
Ulusal eş- finansman: (b)
Toplam fon: (c) = (a) +(b)
Eş- finansman orani: (d) = (a)/(c)

Öncelik: Öncelik 1: İş Ortamının Geliştirilmesi
IPA Fonu: 328,337,525
Ulusal eş- finansman: 57,941,933
Toplam fon: 386,279,458
Eş- finansman orani: 85.00%

Öncelik: Öncelik 2: Girişimcilik kapasitesinin güçlendirilmesi ve girişimciliğin teşvik edilmesi
IPA Fonu: 12,862,275
Ulusal eş- finansman: 2,269,819
Toplam fon: 15,132,094
Eş- finansman orani: 85.00%

Öncelik: Öncelik 3: Teknik Destek
IPA Fonu: 15,959 775
Ulusal eş- finansman: 2,816,436
Toplam fon: 18,776,211
Eş- finansman orani: 85.00%

Öncelik: Öncelik 4: Suriyeli mülteci kriziyle ilgili AB Güven Fonuna fon transferi
IPA Fonu: 59,648,729
Ulusal eş- finansman: 10,526,247
Toplam fon: 70,174,976
Eş- finansman orani: 85.00%

Öncelik: Toplam (2007-2013)
IPA Fonu: 416,808,304
Ulusal eş- finansman: 73,554,435
Toplam fon: 490,362,739
Eş- finansman orani: 85.00%

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanligi 
EK II 
“EK XIX 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Opcrasyonel Programı (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığ:
İÇİNDEKİLER SAYFA 
Yönetici Özeti 8
1.Kapsam, Danışma ve Koordinasyon 10
1.1.Ulusal Politika ve Sosyo-Ekonomik Çerçeve 16
1.2.Topluluk Strateji Çerçevesi 20
1.3.Ortaklık İstişaresi 22
1.4.Ön-Değerlendirme 

1.5.Suriye krizi nedeniyle f AB Güven Fonu'na katkı sağlanması, 'Madad Fonu'
(ABGF)23
2.Stratejik Önceliklerin, Orta Vadeli İhtiyaçların ve Hedeflerin Değerlendirilmesi 24
2.1.Sosyo-Ekonomik Analiz 24
2.1.1. Makro-Ekonomik Ortam 24
2.1.2. İşletmeler 36
2.1.2.1. Imalat Sanayi 38
2.1.2.2. KOBi'ler 45
2.1.2.3. Turizm İşletmeleri 56
2.1.3. AR&GE ve İnovasyon 60
2.1.4.Bilgi Toplumu 70
2.1.5.Sosyo-Ekonomik Analizde Ortaya Konan Önemli Bulgular 76
2.1.6.SWOT Analizi 

2.1.7. Sağlık ve eğitime yatırım 80
2.2. Stratejik Öncelikler 80
3.Program Stratejisi 94
3.1.Öncelik Eksenleri ve Tedbirler 94
Öncelik 1: İs Ortamının İyileștirilmesi 94
Tedbir 1.1: Sanayi Altyapisıın Geliştirilmesi 100
Tedbir 1.2: Finansman Araçlarının Oluşturulması ve Geliştirilmesi 104
Tedbir1.3:Ar-Ge, Înovasyon, Teknoloji ve Bilgi Iletişim Teknolojileri Altyapısınım 
ve Çevresinin Geliştirilmesi 108
Tedbir 1.4: Turizm Altyapısi, Pazarlama ve Tanıtımım Faaliyetlerinin İyileştirilmesi 112
Öncelik 2: İşletme Kapasitesinin Arttırılması ve Girişimciliğin Desteklenmesi 115
Tedbir 2.1: İşletmelere Temel Bilgi ve Danışmanlık Desteği Sağlanması120
Tedbir 2.2: Sanayi Alanında İşbirliğinin Güçlendirilmesi 124
Öncelik 3: Teknik Yardım 127
Tedbir 3.1: OP'nin Hazırlanması Yönetimi, Uygulanmasi, İzlenmesi, Konirolü-ve 
Değerlendirilmesine Destek Tedbir 3.2: OP Tedbirlerinin Tanıtılması ve Teşvik Edilmesi 4 ve0e 129131
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Öncelik 4: ABGF'ye Katkı Sağlanması

3.2.Yatay Konular 133
3...3.Diğer Yardım Türleri ile Sağlanan Tamamlayıcılık ve Sinerji 139
3.3.1. Diğer Operasyonel Prgramlarla Tamamlayıcılık ve Sinerji 139
3.3.2. Ulusal Programlarla Tamamlayıcılık ve Sinerji 145
3.3.3. Topluluk Programlarıyla Tamamlayıcılıik ve Sinerji 146
4.Mali Tablolar 148
5.Uygulama Düzenlemeleri 160
5.1.Yönetim ve Kontrol Yapiları160
5.1.1. Yapılar ve Otoriteler 160
5.1.2. Görevlerin Ayrılığı166
5.2.İzleme ve Değerlendirme 167
5.2.1.İzleme Düzenlemeleri 167
5.2.2.İzleme ve Değerlendirme Sistemleri (MIS)171
5.2.3.İzleme Sistemi ve Göstergeleri 171
5.2.4.Projelerin Seçimi 172
5.2.5.Sektörel Yıllik ve Nihai Uygulama Raporları174
5.2.6.Değerlendirme Düzenlemeleri 174
5.3.Bilgilendirme ve Tanıtiım 175
5.3.1. Giriş175
5.3.2.Gereklilikler 175
5.3.3.Faaliyetler 175
5.3.4.Tahmini Bütçe 176
5.3.5.Yönetim ve Uygulama 177
5.3.6.İzleme, Değerlendirme ve Raporlama 177
5.3.7.Ortaklık ve Ağlar 178
5.3.8.Internet 178
EKLER 179
1. IPA Çalışma Grubunun Paydaşları180
2.BROP'un öncelik sektörleri ve desteklenebilir faaliyetlerine ilişkin bölgesel ve yerel ortakların 
görüşleri 192
3. Ön Değerlendirme raporuna ilişkin konular 198
4. Sosyo-ekonomik analize ilişkin tablolar 202
5. BROP'un yoğunlaşma stratejisine ilişkin tablolar 212
6. Genel IPA Yapilanması218
7. Program Otoritesi Yapilanması219
8. Düzey II Bölgelerinin listesi 220
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığu 
TABLO LÍSTESİ
Tablo 1:Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı ile Ulusal Stratejik Dokümanların 
Uyumu 

Tablo 2:Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının Tematik ve Coğrafi Yoğunlaşması
Tablo 3:Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının (BROP) Topluluk Stratejik 
Dokümanları ile Uyumu 

Tablo 4:12 NUTS II Bölgesi ve 15 Cazibe Merkezi bağlamında kişi başı milli gelire göre coğrafī
yoğunlaşma 

Tablo 5:Nüfus Projeksiyonu (2015)

Tablo 6:12 Düzey II Bölgesinde ve 15 Büyüme Merkezinde Nüfus 
Tablo 7:İstihdam Göstergeleri (%)

Tablo 8:12 Düzey II Bölgesindeki İstihdam Rakamları (2005)

Tablo 9:Turizm Gelirlerinin Dış Ticaret Açığını Karşılama Oranı

Tablo 10:Temel İhraç Ürünleri 

Tablo 11;Temel Íthalat Ürünleri 

Tablo 12:12 NUTS II Bölgesinin Dis Ticaret Verileri 
Tablo 13:Cazibe Merkezlerinin Diş Ticaret Göstergeleri 
Tablo 14:Ímalat Sanayi Göstergeleri 

Tablo 15:İmalat Şanayi Sektöründe Faaliyette Bulunan İşletmelerin Sektörel Dağılımı
Tablo 16:50.000 ve daha fazla istihdam oluşturan imalat sanayi sektörlerinin dağılımı
Tablo 17:Îmalat Sanayi Üretim ve Ihracatınin Yapısı (%)

Tablo 18:Organize Sanayi Bölgelerinin (OSB) Dağılımı

Tablo 19:Küçük Sanayi Sitelerinin (KSS) Dağılımı

Table 20:İGEM ve İŞGEM'lerin Dağılımı

Tablo 21:KOBi Tanımı Yönetmeliğine Göre İşletmelerin Sınflandırılması
Tablo 22: 12 Düzey (NUTS) II Bölgesinde ve 15 Cazibe Merkezindeki KOBİ'lerin ve Oluşturulan 
İstihdamın Sayısı

Tablo 23:KOBİ'lerin İhracat Kapasitesi 

Tablo 24:KOBi'lerin İhracata İlişkin Önemli Sorunları

Tablo 25:AB Ülkelerine İhracat 

Tablo 26:12 Düzey Il Bölgesi ve 15 Cazibe Merkezindeki Belediye Belgeli Tesislere Gelen Turist 
Sayisı

Tablo 27:Turizm İşletmelerinin 12 Düzey II Bölgesi ve 15 Cazibe Merkezine Göre Coğrafi Dağılımı
Tablo 28:12 Düzey II Bölgesinde ve 15 Cazibe Merkezinde Bulunan Turizm Yatirım Belgeli ve 
İşletme Belgeli Konaklama Tesislerine İlişkin Toplam Yatak Kapasitesi 
Tablo 29:Türkiye'nin GSYIH İçindeki Ar-Ge Harcamaları

Tablo 30:Kişi Başıa GSYIH'nın Yüzdesi olarak Türkiye'nin Ar-Ge Harcamalarının Dağılımı
Tablo 31:12 Düzey II Bölgelerindeki Üniversiteler için Tahsis Edilen Yatırım Bütçesi 
Tablo 32:12 Düzey II Bölgesindeki 15 Üniversitenin Akademik Yayın Sayısı (2006)
Tablo 33:2006 yılindaki Düzey II Bölgelerindeki 15 Üniversitenin Araştırmaci Sayısı
Tablo 34:Meslek Grubu ve Sektöre Göre İnsan Kaynakları Ar-Ge 
Tablo 35:12 Düzey II Bölgelerindeki Teknoloji Geliştirme Bölgeleri 
Tablo 36:12 Düzey II Bölgelerinde Teknoloji Geliştirme Merkezleri 
Tablo 37:Bilgi ve İletişim Teknolojileri Harcamalarının-telekomünikasyon GSYİH içindeki payı
Tablo-38:Bilgi ve İletişim Teknolojileri Harcamalarının-Bilgi Teknolojisi GSYİH içindeki payı
Tablo-39:Bilgi Teknolojileri Yaygınlık ve Kullanım Araştırması

Tablo-40:Ínternete Ulaşan Şirket Orani (%)

Tablo-41:İşletmelerde bilişim teknolojilerinin kullanım alanları oranı

Tablo-42:Şirketlerin e- ticaretten elde ettiği toplam cironun yüzdesi 
Tablo-43:Elektronik Ortamda Verilen Kamu Hizmetleri 
Tablo 44:Ulusal Politikalarla ve Topluluk Politikalarıyla Uyum 
Tablo 45:Hedefler ve Öncelikler 


*Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bitim, Sanayi ve Teknoloji Bakanligi 
Tablo 46:BROP'un Bölgesel ve Tedbir Bazlı Müdahale Stratejisi 
Tablo 47:Hedef Bölgedeki Öncelikli Sektörler 

Tablo 48:Diğer Operasyonel Programlar İle Tamamlayıcılık 
Tablo 49:BROP ve İnsan Kaynaklarını Geliştirme OP'si Arasındaki Tamamlayıcılık 
Tablo 50:12 Düzey (NUTS) HI Bölgesindeki İşletmelerin Sektörel Dağılımı (Ek-4)
Tablo 51:15 Cazibe Merkezindeki İşletmelerin Sektörel Dağılımı (Ek-4)
Tablo 52:12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki Imalat Sanayinde Yeralan 
Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı (Ek-4)

Tablo 53:12 Düzey (NUTS) II Bölgesi İmalat Sanayinde Sektörel Yoğunlaşmalar(Ek-4)
Tablo 54:15 Cazibe Merkezinde İmalat Sanayinde Sektörel Yoğunlaşmalar (Ek-4)
Tablo 55:Müdahale Alanlari, Öncelikli Sektörler ve Müdahale Eksenlerine Göre Doğrulama 
Göstergeleri (Ek-5)


ŞEKİLLERİN LİSTESİ
Sekil 1:Satın Alma Gücü Paritesine Göre NUTS II Düzeyinde Kişi Başı Milli Gelir 
Şekil 2:Toplam İhracat, İthalat, Diş Ticaret Hacmi ve Diş Ticaret Dengesi 
Şekil 3:İhracatın İthalatı Karşılama Oranı

Şekil 4:İhracatın Kompozisyonu 

Şekil 5:Îthalatın Kompozisyonu 

Şekil 6:İşletmelerin Sektörel Dağılımı (2002)

Şekil 7:Büyüme Oranları (%)

Şekil 8:Türkiye'nin Ar-Ge Harcaması/Kişi Başına GSYIH (%) Oranı

Şekil 9:Kişi Başına GSYIH'nın Yüzdesi Olarak Ar-Ge Harcamaları

Şekil 10:Kişi Başına GSYIH’nın Yüzdesi olarak Türkiye'nin Ar-Ge Harcamalarının Dağılımı
Şekil 11:Türkiye’de Araştırmacıların Sektörel Dağılımı

Şekil 12:10.000 çalışana karşılık düşen tam zamanłı Ar-Ge personeli sayısı
Şekil 13:Bilgi ve İletişim Teknolojileri Harcamalarının GSYİH içindeki payi, 2003
Şekil 14:Genişbant Erişim Maliyetlerinin Kişi Başı Ortalama Gelire Oranı
Şekil-15:İşletmelerin büyüklük grubuna göre bilgisayar ve web sitesi sahipliğiyle internet erişim oranı
Şekil 16:Akış Diyagramı

Şekil 17:BROP’un Diğer OP’ler ile Tamamlayıcılığı


HARİTALARIN LİSTESİ
Harita 1:DÜZEY II Bölgelerine Göre Turistik Yatak Kapasitesi/ Nüfus Haritası
Harita 2:Turizm Çeşitlilik Haritası

Harita 3:AB 6. Çerçeve Programi Kapsamında Düzey II (NUTS) Bölgelerine Göre Ar-Ge Proje 
Tekliflerinin Dağılımı

Harita 4:15 Cazibe Merkezi ve 12 Düzey Il Bölgesi 
Harita 5:Türkiye Rekabet Edebilirlik Haritası

Harita 6:Müdahale Anlamında Hedef Bölge Grupları

Harita 7:Türkiye'de coğrafi yoğunlaşma gösteren imalat sanayi sektörlerinden örnekler 
(Ek-4)


Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıgı
KISALTMALAR LİSTESİ
AB Avrupa Birliği 

ABGF Suriyeliler Krizine yönelik Avrupa Birliği Bölgesel Güven Fonu “Madad Fonu"
AK Avrupa Konseyi 

AR&GE Araştırma ve Geliştirme 

BIT Bilgi ve İletişim Teknolojileri 

BT Bilgi Teknolojileri 

BROP Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı
BSTB Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

ÇED Çevresel Etki Değerlendirmesi 

DGP Verimlilik Genel Müdürlüğü

DIS Merkezi Olmayan Yönetim Sistemi 
DYY Doğrudan Yabancı Yatırım 

EDIS Geliştirilmiş Merkezi Olmayan Yapılanma Sistemi 
EMAS Çevresel Yönetim ve Denetim Plani 
EUROSTAT Ávrupa İstatistik Enstitüsü

GSYİH Gayri Safi Yurtiçi Hasıla 

IPA Katilım Öncesi Yardım Aracı

IPARD Kırsal Kalkınma için Katılım Öncesi Yardım Aracı

iBBS (NUTS)İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması

İGEM İşletme Geliştirme Merkezleri 

İGKO İşgücüne Katılım Oranı

İŞGEM İş Geliştirme Merkezleri 

KB Kalkınma Bakanlığı

KOBİKüçük ve Orta Büyüklükte İşletmeler 
KOSGEB Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı
KOSV Küçük Ölçekli Sanayi Varlıkları

KTKGB Kültür ve Turizmi Koruma ve Geliştirme Bölgesi 
MEB Milli Eğitim Bakanlığı

MIPD Çok Yıllı Endikatif Planlama Belgesi 
OECD Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü

OP Operasyonel Program 

OSB Organize Sanayi Bölgesi 

ÖUKP Ön Ulusal Kalkınma Planı

SAGP Satın Alma Gücü Paritesi 

SWOT Güçlü ve Zayif Yanlar, Fırsatlar ve Tehditler Analizi 
SÇB Stratejik Çerçeve Belgesi 

STA Serbest Ticaret Anlaşması

STK Sivil Toplum Kuruluşları

SEKE Sosyo Ekonomik Kalkınma Endeksi 
TEN-T Trans Avrupa Ağı- Ulaştırma 

TESK Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu 
TESKOMB Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez 
Birliği 

TGB Teknoloji Geliştirme Bölgesi 

TGM Teknoloji Geliştirme Merkezi 

TOBB Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği 
TPE Türk Patent Enstitüsü

TSE Türk Standartları Enstitüsü

TTGV Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı


Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıği 
TUÍK Türkiye İstatistik Kurumu TURKAK Türk Akreditasyon Kurumu TÜBİTAK Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu UAÍA Ulaştirma Altyapısı İhtiyaç Analizi UFK Uluslararası Finans Kuruluşları

Bölgesel Rekabet Edebilirtik Operasyonet Programı (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığa 
YÖNETİCİ ÖZETİ
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (BROP), ülkemizde Katılım Öncesi Yardım Aracı IPA'nm uygulanmasındaki en temel dokümanlardan biridir.

Programın amacı Topluluğun uyum politikasının yönetilmesi ve uygulanmasına hazırlamasını teminen Türkiye'ye katkı sağlamak ve de Avrupa Birliği üyeliğine hazırlanması için ülkemizi desteklemektir.Aday ülke olarak Türkiye, bu kapsamda 5 bileşenden faydalanabilecektir. Bu bileşenler, Geçiş Desteği ve Kurumsal Yapılanma, Sınır ötesi İşbirliği, Bölgesel Kalkınma, İnsan Kaynakları ve Kırsal Kalkınma bilesenleridir. Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı Bölgesel Kalkınma bileşeni altında bulunan 3 alt bileşenden biridir.

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıği, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının Program Otoritesi olarak bu dokümanı merkezi ve bölgesel ortaklarların aktif katkıları ile hazırlamışbulunmaktadır. Program, Avrupa Komisyonunca hazırlanan "Çok Yıllı Endikatif Planlama Dokümanı" ve Kalkınma Bakanlığı'nca hazırlanan “Stratejik Çerçeve Belgesi" ile uyumlu bir şekilde hazırlanmıştır.

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı kapsamında yapilan yardımın amacı Avrupa Birliği ekonomisine yakınsamasını teminen Türk ekonomisinin rekabet edebilirliğinin arttırılması ve bölgesel sosyo-ekonomik farkhılıkların azaltılmasıdır. Bu hedeflere ulaşmak amacıyla Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı kaynaklarını, programın etkisinin ve katkısının en yüksek düzeyde olacağı belirli sayıdaki sektör, bölge ve önceliklere yoğunlaştırmaktadır.
Program, sektörel olarak imalat sanayi ve turizm sektöründe faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmeler, bilgi toplumu, araştırma geliştirme ve inovasyona yoğunlaşacaktır. Diğer taraftan Program coğrafi olarak kişi başına düşen milli geliri Türkiye ortalamasının % 75'inin altiında kalan bölgelere odaklanmaktadır. Ayrıca, Program 2 tematik önceliğe dayanmaktadır;
Öncelik 1: İş Ortamının Geliştirilmesi 
Bu önceliğin tedbirleri şunlardır; sanayi alt yapısının geliştirilmesi, finansal araçların geliştirilmesi ve oluşturulması, araştırma geliştirme ve inovasyonun ve teknoloji ve bilişim teknolojilerinin altyapısıın iyileştirilmesi, turizm alt yapısıın ve pazarlama ve görünürlükfaaliyetlerinin geliştirilmesi 
Öncelik 2: İşletme Kapasitesinin geliştirilmesi ve girişimciliğin desteklenmesi 
Bu önceliğin tedbirleri; KOBİ'lerin girişimcilik, bilişim, inovasyon ve araştırma ve geliştirme kapasitelerinin geliştirilmesi ve sanayi özel sektör işbirliğinin geliştirilmesine odaklanmaktadır.
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının bu sektörlere ve bölgelere yönelik 2007—2009dönemine ait bütçesi şu şekildedir; 2007 yılnda 55.866 milyon Avro, 2008 yılında 58.000 milyon Avro ve 2009 yilında 73.066 milyon Avro'dur.

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı 5 temel bölümden ve eklerden oluşmaktadır. İlk bölüm, Programın ulusal ve AB politikaları ile uyum ve tamamlayıcılığını ve ortaklık mekanizmasınıortaya koymaktadır. Bu bölüm ayrıca, programın ön değerlendirmesine ilişkin bir özet sunmaktadış2F3
Programın ikinci bölümü, bir SwOT analizi ile birlikte, makro-ekonomik bir çalışmay çeren ve bùçalışma sonucunda ortaya çıkan temel problemleri ve bulguları ortaya koyan sosyo-ekóņomiksnaliz sunmaktadir.

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanliga 
Programın üçüncü bölümü, SwOT analizi sonucu ortaya çıkan zayıf yönlerin ve tehditlerin dikkate alındığı ve fırsatların geliştirildiği bir strateji sunmaktadır. Bu yaklaşım çerçevesinde, Program açıkça,temel müdahale alanlarını, öncelikleri, tedbirleri ve desteklenebilir faaliyetleri açıklamaktadır.
Programın dördüncü bölümü, bütçenin öncelikler ve tedbirler arasında dağılımının gösterildiği finansal tablolara yer vermektedir.

Son olarak Programın beşinci bölümünde, izleme ve değerlendirme süreçleri ve uygulama mekanizmasi açıklanmaktadır.

2015'te, yeni bir Öncelik - Suriye'deki kriz nedeniyle, fonların AB Güven Fonu'na (ABGF)aktarılması, Türkiye'deki Suriyeli mülteciler ile mültecilere ev sahipliği yapan Türk halkının ve kamu idarelerinin ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik olarak ilgili AB birimleriyle istişare içerisinde acil durum tedbiri olarak Program’a eklenmiştir.

Bölgesel Rekabet Edebilirtik Operasyonel Programi (2007-2013)

Turkiye Conuhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlig 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik  Operasyonel Programi (BROP)
1. Kapsam, Danışma ve Koordinasyon 
Türkiye- AB ilişkileri 1999 yılının Aralık ayında Helsinki Avrupa Konseyi Zirvesinde Türkiye'nin aday ülke olarak ilan edilmesiyle birlikte yeni bir döneme girmiştir. Bu süreçte, Türkiye'ye yönelik finansal işbirliği mekanizmasi yeniden yapılandırılmış ve Türkiye 2002-2006 döneminde katılım öncesi fonlardan tam anlamıyla yararlanmıştır.

2007-2013 dönemini kapsayan Katılım Öncesi Yardım Araci, aday ülkeleri Yapısal fonlara hazırlamayı amaçlamakta ve böylece bu ülkelerin AB üyelik hazırlarına katkı sağlamaktadır. Katılım Öncesi Yardım Aracı ayrıca aday ülkelerin AB politika ve standartlarına kademeli olarak uyum sağlamlarına yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Katılım öncesi yardımın yasal çerçevesini çizen 1085/2006 sayılı Konsey Tüzüğü 17 Haziran 2006 yılında kabul edilmiştir.
Katılım Öncesi Yardım Aracına ilişkin Konsey Tüzüğü Avrupa Birliği Resmi Gazetesinde 31 Haziran 2006 tarihinde yayınlanmasının ardından yürürlüğe giren ve 1 Ocak 2007 tarihinden 31 Aralık 2013tarihine kadar geçerli olacak olan bir çerçeve tüzüktür. Diğer taraftan, bu Tüzüğün uygulama hükümleri 12 Haziran 2007 tarihli 718/2007 sayılı Komisyon Tüzüğü ile ortaya konmuştur. Uygulama Tüzüğü olarak bilinen söz konusu tüzük Avrupa Birliği'nin Resmi Gazetesinde 29 Haziran 2007tarihinde yayınlanmıştır.

Bu düzenleyici çerçeveye göre Katılım Öncesi Yardım Aracı 5 bileşenden oluşmaktadır. Bu bileşenler,Geçiş Desteği ve Kurumsal Yapılanma, Sınır Ötesi İşbirliği, Bölgesel Kalkınma, İnsan Kaynakları ve Kırsal Kalkınma bileşenleridir. Tüzüğe göre, aday ülkeler bu araç kapsamındaki bütün bileşenlerden faydalanırken, potansiyel aday ülkeler' sadece Geçiş Desteği ve Kurumsal Yapılanma ve Sinır Ötesi İşbirliği bileşenlerinden faydalanabilecektir.

Türkiye Katılım Öncesi Yardım Aracı kapsamındaki bütün bileşenlerden faydalanabilecek ülkelerden biridir. Katılım Öncesi Yardim Aracı sürecindeki programlama, uygulama, izleme ve değerlendirme aşamaları Türkiye'yi Yapısal Fonlara hazırlamada en temel araçlardır. Stratejik Çerçeve Belgesi ve Operasyonel Programlar için oluşturulan kurumsal mekanizmalar ve hazırlık süreçleri Yapısal Fonlar için birer başlangıç aşaması olacaktır.

Bu itibarla, Katılım Öncesi Yardım Aracının en önemli eksenlerinden birisi programlamadır. Katilım Öncesi Yardım Aracında Programlama aşamasının somut çıktisı Operasyonel Programlardir. Bu süreçteki Operasyonel Programlardan biri de Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programudır.²

2011/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (BSTB) bu Programın hazırlanması ve uygulaması sorumluluğunu yüklenmiştir.

1.1.Ulusal Politika ve Sosyo-Ekonomik Çerçeve 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın koordinasyonunda ilgili bütün paydaşların aktif katılımı ile hazırlanmıştır. Program, 9. Kalkınma Planı
1 Aday Ülkeler Türkiye, ve Makedonya Cumhuriyetidir.
Potansiyel aday ülkeler ise Arnavutluk, Bosna Hersek, Karadağ ve Kosova dahi olmak üzere Sırbistan'd 2 Bölgesel Rekabet Edebilirlik Opcrasyonel Programı Bölgesel Kalkınma Bileşeni altında bulunan alt bdeşenierder biridir Bölgesel Kalkınma bileşeninin diğer alt bileşenleri çevre ve ulaştırmadır.
- Botgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Progranu (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakantığt 
ve bu Planın Orta Vadeli Programı, Türkiye için Sanayi Politikası Dokümanı (AB Üyeliğine Doğru),KOBi Stratejisi ve Eylem Planı ve Bilgi Toplumu Stratejisi ile uyumlu bir şekilde hazırlanmıştır.(Bakınız Tablo 1)

Operasyonel Programın hedefleri, stratejisi ve müdahale alanları 20072013 dönemi için hazırlanmışolan 9.Kalknma Planı ile uyumludur. Kalkınma Planının en temel eksenleri “Rekabet Edebilirliğin arttırılmasi" ve “Bölgesel Kalkınmanın Sağlanmasi"dır. Planda, bölgesel kalkınma farklılıklarının azaltılmasını ve bölgelerde rekabet edebilirliğin arttırılmasını amaçlayan dengeli bir bölgesel kalkınma stratejisi sunmaktadır.

Bu bağlamda, Kalkınma Planı “Büyüme Merkezleri" yaklaşımını ortaya koymuştur. Bu yaklaşımın en temel noktası özellikle az gelişmiş bölgelerde büyüme ve civarına faydalı olma anlamında yüksek potansiyele sahip bazı büyüme merkezlerinin tayin edilmesidir. Kalkınma Planında bu merkezler için belirlenen en temel öncelikler bu merkezlerin erişebilirliklerini arttırmak, bunların fiziki ve sosyal alt yapılarını güçlendirmek ve bu merkezlerde yatırımların içeriye doğru teşvik edilmesi suretiyle yeni endüstriyel odak noktaları oluşturmaktır. Bu yaklaşım aynı zamanda Komisyon'un 28 Haziran 2007tarihli yazısı ile mutabık kalınan “Stratejik Çerçeve Belgesi"ne yansıtılmıştır.
Orta Vadeli Programin temel hedefleri işletmelerin rekabet edebilirliklerinin arttirılmasi, bölgesel kalkınmanın sağlanması ve farklılıkların azaltılmasıdır.

Orta Vadeli Programın en önemli tematik müdahale alanları aşağıda sunulmaktadır;
-Girişimciliğin desteklenmesi,
Înovasyonun, verimliliğin ve teknolojinin etkin kullanımının desteklenmesi,
Finansal araçların çeşitlendirilmesi,
İşletmelerin fiziki ve teknolojik alt yapılarının iyileştirilmesi ve işletmeler arasında işbirliğinin arttırılması,
Kurumsallaşmanin arttirılmasi,
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi, bu tematik müdahale alanları ile uyumludur.Ayrıca, Operasyonel Program ile Orta Vadeli Program arasında bölgesel yaklaşım olarak da bir uyum söz konusudur. Orta Vadeli Programda, bölgeler arası göçün belli bölgelere yönelmesini sağlamak amaciyla bölgesel büyüme merkezleri öngörülmektedir.

KOBi Stratejisi ve Eylem Planının temel hedefi Türk KOBi'lerinin rekabet edebilirliklerini arttırmaktır. Bu amaca ulaşmak için KOBi Stratejisinde ve Eylem Planında bütün ülke için ortaya konulan en önemli müdahaleler aşağıda verilmektedir;
Girişimciliğin geliştirilmesi 
İşletmelerin Kalkınması,
KOBf'lerin uluslararası pazarlarla entegrasyonu,
İş Ortamının iyileştirilmesi,
Teknoloji ve İnovasyon kapasitenin arttırılması,
Bütün bu müdahaleler Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı ile tamamen uyumludur.
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının hazırlanmasında dikkate alınan bir diğer rehber doküman Bilgi Toplumu Stratejisidir(20062010).

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasvonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlig 
Bilgi Toplumu Strateji ve bu stratejiye ilişkin eylem planını uygulanması Türkiye'de bilgi toplumunun geliştirilmesine büyük katkılar sağlayacaktır. Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının bilişim teknolojileri alanındaki temel müdahaleleri Bilgi Toplumu Stratejisi ile uyumlu olacak sekilde gelistirilmistir.

Strateji, Türkive'nin bilgi toplumuna dönüsümü sürecindeki öncelikleri ortava kovmaktadır. Sosval dönüşüm bu Stratejinin en temel eksenlerinden biridir. Bu dokümanda belirlenen diğer öncelik alanları şunlardır;
Bilişim teknolojilerinin iş ortamında yayılması,
Vatandaş odaklı hizmet dönüşümü,
Kamu yönetiminde modernizasyon,
Küresel pazarlarda rekabet edebilir bir bilişim sektörü.
Rekabet edebilir, erişebilir ve ucuz iletişim alt yapisı ve hizmetleri 
Bölgeset Rekabet Edebilirtik Operasyonel Programi (2007-2013)

Tückiye Cumhuniyeti 
Bilun, Sanayi ve Teknoloji Bakanlig 
Tablo 1: Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı ile Ulusal Stratejik Dokümanların Uyumu 
Doküman: Tematik
Yillar: Bölgesel
Temel Müdahale Eksenleri: Tematik
Müdahale Alanfarı: Bölgesel

Doküman: 9. Kalkınma Plani
Yillar: 110-1207
Temel Müdahale Eksenleri: Rekabet Gücünün arttırılmasi, İstihdamın arttirılmasi,
Müdahale Alanfarı: Bölgesel Kalkınmanın Sağlanması

Doküman: Orta Vadeli Program
Yillar: 600-1000
Temel Müdahale Eksenleri: İşletmelerin rekabet güçlerinin arttirılması
Müdahale Alanfarı: Bölgesel kalkınma ve bölgesel farkııkların azaltıiması

Doküman: KOBi Stratejisi ve Eylem Plan
Yillar: 6000-2000
Temel Müdahale Eksenleri: KOBİ'lerin katma değerdeki paylarım ve rekabet edebilirliklerini arttırmak, KOBİ Politikası
Müdahale Alanfarı: Türkiye'deki KOBi'lerin rekabet güçlerinin arttirılması Bölgesel bir ayrım olmaksizın KOBİ'lerin kalkımasını sağlamak,

Doküman: Bilgi Toplumu Stratejisi
Yillar: 000-9000
Temel Müdahale Eksenleri: Sosyal Dönüşüm
Müdahale Alanfarı: Küresel Pazarlarda rekabet edebilir bilişim sektörü
Bolgesel Rekabet Edebilirlik Operasyunel Programi (2007-2013)

Nede Cumilonye 
bdhra, ano e se Teanion Bakande 
Bütün bu stratejiler ve ilgili ulusal dokümanlar ışığında, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı kapsamında verilecek yardımın amacı "Türkiye'nin AB'ye yakınsamasına ve bölgesel farklılıkların azaltılarak Türkiye'nin sosyal ve ekonomik kalkınmasına katkı sağlamaktır." Bu amaçlara ulaşılmasını teminen, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı kaynaklarıı,programın etkisinin ve katkısının en yüksek olacağı belirli sayıdaki sektörlere ve bölgelere (bölgesel ve tematik yogunlaşma) yoğunlaştırmıştır.

Bu bağlamda, 9.Kalkınma Planının temel eksenlerinden biri olan “rekabet edebilirliğin arttırılması"Operasyonel Programın tematik yoğunlaşmasının, Planın bir diğer ekseni olan "bölgesel kalkımanın sağlanması" da Operasyonel Programın coğrafi yoğunlaşmasının temelini oluşturmuştur.
Ayrıca Operasyonel Programda, daha ileri düzeyde bir coğrafi ve tematik yoğunlaşma sağlanmasınıteminen, Orta Vadeli Programin ve Çok Yilh Endikatif Planlama Dokümanının tematik yoğunlaşmasını da oluşturan KOBi'lere ve girişimciliğe dayahı bir yaklaşım geliştirilmiştir.9.Kalkınma Planmda da ana sektörler arasıdan bulunan imalat sanayi ve turizm sektörü de Bölgesel rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının sektörel yoğunlaşmasının ana unsurlarınıoluşturmaktadır. (Tablo 2)

Tablo 2: Bölgesel Rekabet edebilirlik Operasyonel Programının Tematik ve Coğrafi Yoğunlaşması

Bolgesel Rekaber Edebilirlik Operasyonel Programu Yogunlasma: TEMATIK YOĞUNLAŞMA COĞRAFİ YOĞUNLAŞMA

Bolgesel Rekaber Edebilirlik Operasyonel Programu Yogunlasma: Rekabet Edebilirliğin arttırılması Bölgesel Kalkınmanın sağlanması
Öte yandan, coğrafi olarak, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı, kişi başına düşen milli geliri Türkiye ortalamasının % 75'inin altinda kalan bölgelere odaklanacaktir. Operasyonel Programda benimsenen bu yoğunlaşmaya ilave olarak ve de coğrafi yoğunlaşama prensibine ilişkin daha kapsamlı bir yaklaşım oluşturmasını teminen Stratejik Uyum Çerçeve Belgesinde Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı kapsamında desteklenebilecek bölge olarak 15 Cazibe Merkezi belirlenmiştir. Bu bağlamda Stratejik Uyum Çerçeve Belgesine göre coğrafi yoğunlaşmanın büyük bir bölümü kişi başına düşen milli geliri Türkiye ortalamasını % 75'inin altında kalan 12NUTS II bölgesinden seçilen 15 Büyüme Merkezine yönelik olacaktır. Böylece, 15 Büyüme Merkezini de kapsayan 12 DÜZEY IIª bölgesi Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının esas faydalanıcısı olacaktır. Operasyonel Program, õte yandan, ülke içinde bölgeler arası işbirliğine de öncelik verecektir. Büyüme merkezleri ile bu merkezlerin civarımdaki iller arasında oluşturulacak işbirlikleri ve hedef bölge ile diğer bölgeler (% 75 eşiğinin üstünde kalan batı bölgeleri) arasında özellikle araştırma geliştirme ve işbirliği ağının oluşturulmasına yönelik oluşturulacak işbirlikleri Operasyonel Programın coğrafi yoğunlaşmasıın önemli ayaklarından birini oluşturmaktadır.Operasyonel Programın Yoğunlaşma Stratejisine "Stratejik Öncelikler" bölümünde detaylıca yer verilmektedir.

1 1835 sayı ve 30 Nisan 2007 tarihli Komisyon Kararı
*Bu belgede geçen NUts Il sıniflandırması ilgili fasilların müzakerelerinde kaydedilen ilerlemelere bağhıdı
6
f 

14

Hafoesel R-kabey Eleho(en Oneravyse Povwnmmm (70o2 0013)

Türkiye Cunhuriyet 
Bilin, Sanayi ve Teknotoji Bakanlt 
Türkiye ekonomisi 2001 krizine rağmen çok ciddi bir performans sergilemiştir. 2002—2006 yıllarıarasında uygulanan makroekonomik politikalar ve reformların bu performansta büyük rolü olmuştur.Ancak, Türkiye'de hala bazı sorunların çözülmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Örneğin, Türkiye OECD üye ülkeleri arasında 459,8 milyar Dolarlık Gayri Safi Milli Hâsılası ile 2000 yılında 12 sırada yer almasına rağmen hala ülkede büyük bölgesel farklılıklar bulunmakta ve kişi başına düşen milli gelir hala herhangi bir AB üye ülkesinden daha düşük seviyelerde kalmaktadır.
Diğer taraftan, düşük katma değerli olan sektörlerin üretim, yatırım ve ihracatta büyük paylarının olduğu görülmektedir. Türk ekonomisinin % 99,8'ini teşkil eden KOBi'lerin rekabet edebilirlikleri ve verimlilikleri düşüktür. Ayrıca, KOBİ'ler finansa, bilgiye ve danışmanlık hizmetlerine erişimde sıkıntıyaşamaktadırlar. Ayrıca, Türkiye'de imalat sanayi işletmeleri büyük bir çoğunlukla küçük ve orta ölçekli işletmelerden oluşmaktadır. Bu işletmelerin verimlilikleri, teknoloji düzeyleri ve ihracat kapasiteleri çok düşük düzeylerdedir. Bu tür bir yapı beraberinde kurumsallaşmanın yetersiz olması,düşük verimlilik ve kamu yönetiminin uzun dönemli sektörel politikaları oluşturmasında karşılaştığızorluklar gibi bazı problemleri de getirmektedir. Bu sebeplerden dolayıdır ki Türkiye'de KOBi'lerin sadece % 35'i ihracat yapabilmektedir. Kaynakların yetersiz olması, bilgi eksikliği ve düşük düzeyli teknoloji kullanımı ihracatin önündeki en temel engellerdendir.

Artan dış ticaret hacmine rağmen, ödemeler dengesindeki açık azaltılamamıştır. Turizm gelirlerinin ihracat gelirlerinde olduğu kadar ülkenin dış kaynaklı gelirler içerisinde büyük payı olmasına rağmen Türkiye'de hala doğal ve tarihi miras korunamamakta ve ticarileştirilememektedir. Türkiye'de farklıbölgelerde farklı turizm çeşitleri için büyük bir potansiyel bulunmaktadır fakat bu potansiyel turizm sektöründe karşılaşılan bazı darboğazlar nedeniyle keşfedilememiştir. Doğal ve tarihi mirasın korunması, geliştirilmesi ve ticarileştirilmesi noktasında yetersiz kalınması, turizmin coğrafi olarak genişlemesi ve çeşitlendirilmesi için yetersiz alt yapi, etkin tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinin azlığıbu darboğazlardan bazılarıdır.

Bilgi toplumu konusunda ise Türkiye'de iletişim ve bilgi altyapısının yetersiz olduğu görülmektedir.Ayrıca, sanayi sektöründe araştırma geliştirme ve inovasyon kullanımı yetersizdir. Ekonomi daha çok düşük teknoloji kullanımı ve ucuz iş gücüne dayanmaktadır. KOBİ'lerin bilişim teknolojilerini kullanımlari, onların kalkınmalarında ve rekabet edebilirliklerini arttırmalarında yeterli düzeyde destek görememektedir. Türkiye'de KOBi'lerin beşte üçünden fazlası bir bilgisayara sahipken, % 50'den fazlasının internete erişimleri ve % 20'sinin geniş bant erişimi bulunmaktadır.
Ayrıca, KOBi'lerin küresel pazarlara açılabilmeleri için e-ticaret ve e-işletme uygulamaları işletmelere yeterince tanıtılmamış ve Türkiye'deki bu alandaki bilinç henüz geliştirilmemiştir. Avrupa Birliği'nde işletmelerin internet kullanım oranlarının yaklaşık % 90 düzeyinde olduğu düşünülürse ülkemizde işletmelerin bilişim teknolojilerini kullanımlarını arttırmak için bu bilinci artık faaliyete dönüştürmenin ne kadar önemli olduğu ortaya çıkmaktadır.

Türkiye'de araştırma ve geliştirme faaliyetleri dikkate alındığında, AR&GE, inovasyon ve teknoloji tabanlı faaliyet yürüten üniversite, araştırma merkezi, kurum ve işletme sayısının yetersiz düzeyde olduğu açıktır. Ayrıca, üniversiteler ile işletmeler arasında işbirlikleri yetersiz düzeyde olduğundan yüksek teknoloji tabanlı faaliyet sürdüren KOBi sayısı fazla değildir. Yüksek teknoloji içeren projelere dâhil olan KOBi sayısı da oldukça yetersiz olduğu gibi mevcut KOBi, bu tür projelere dâhil olabilmeleri için sağlam alt yapı ve diğer farklı desteklere ihtiyaç duymaktadır.
5 2001 verilerine göre Türkiye'de kişi başı milli gelir düzeyi en yüksek olan TR42 Düzey II bölgesi ile kişi 
seviyesi en düşük olan TR-A2 Düzey I bölgesi arasında 5 kat fark bulunmaktadır.
° Diş ticaret açığı 2001'de 26.7 Milyar'dan 2005'de 43.1 Milyar’a çıkmıştır.


Bölgesel Rekaber Edebllirhk Operasyonel Programi (2o07-2013)
basi milli gelir Qs 
A 

Türkiye Cunthuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakantığı
Öte yandan, ülkedeki potansiyel genç iş gücü ve nüfusa rağmen bu işgücünün becerisinin düşük olduğu ve ülkede ciddi işgücü piyasası dengesizliklerinin bulunduğu gözlenmektedir. İstihdam oranı% 41 seviyelerinde olup özellikle kadın ve genç istihdam düşük seviyelerdedir.
Bu itibarla, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi, KOBİ'lerin verimliliklerini arttiırmak,onların araştırma ve geliştirme alt yapılarını yükseltmek, bilişim teknolojilerini kullanımlarınıarttırmak, onların hizmet kalitelerini, tanıtım ve pazarlama kapasitelerini iyileştirmek için yukarıda bahsi geçen darboğazlara yoğunlaşmayı amaçlamaktadır. Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programinın bu hedefleri, 2001—2023 dönemini kapsayan ve daha rekabetçi bir üretim yapısına geçmeyi ve gelirin yüksek düzeyde ve daha dengeli bir şekilde dağıtilmasını ve de bilgi toplumuna geçişi tamamlamayı amaçlayan “Türkiye'nin Uzun Dönemli Stratejisi" ile düşünüldüğünde Operasyonel Programın yol haritası daha da çok belli olmaktadır.

1.2. Topluluk Strateii Cercevesi 
Katılım öncesi stratejiye dayanan Katılım Ortaklığı Belgesi, Türkiye'nin AB'ye üyelik hazırlıklarında rehberlik sağlayan temel dokümanlardan birdir. Bu doküman, kurumsal yapılanma,müktesebat ile uyumun sağlanmasını teminen gerekli düzenleyici alt yapının güçlendirilmesi ve ekonomik ve sosyal uyumun geliştirilmesindeki ihtiyaçları belirlemektedir. KOBi'lere yönelik is ortamının basitleştirilmesine vurgu yapan bu doküman, bölgesel farkhılıkların azaltılmasını amaçlayan ekonomik ve sosyal uyum stratejik çerçevesinin geliştirilmesine devam cdilmesi gerektiğini altınıçizmektedir.

2010 yılına kadar Avrupa Birliği'ni dünyanın en dinamik ve en rekabetçi ekonomisi yapmayıamaçlayan Lizbon Stratejisi, araştırmadan eğitime, çevreden istihdama kadar bir dizi politika alanınıkapsayan bir diğer önemli politika dokümanıdır. Bu strateji, rekabetçi, dinamik, bilgi tabanlı bir ekonomiye geçişi öngörmekte ve bilgi toplumundaki değişiklikleri kabullenilmesinde ve araştırma ve geliştirmenin ilerletilmesindeki ihtiyaca vurgu yapmaktadır. Bu süreçte, Lizbon Stratejisi ile birlikte,2005 yılında revize edilen ve daha sağlam ve uzun soluklu büyümeye ve daha çok istihdamın yaratılmasına yönelik çabalara odaklanan yeni Strateji dikkate alınmıştır.
Çok Yıll Endikatif Planlama Dokümanı, her bir IPA bileşeninin programlanmasına ilişkin temel hususları ortaya koyan stratejik IPA planlama dokümanlarından biridir. Bu dokümanda, Türkiye'nin bölgesel kalkınma bileşenindeki en temel hedefinin bölgesel farklılıkların azaltılarak yakınsamanın sağlanması olduğu ortaya koyulmaktadır. Doküman, Türkiye'de bölgeler arasındaki farklılıklarıyüksek düzeyde olduğunu vurgulamakta ve KOBi'lerin ve kişi başına düşen milli geliri Türkiye ortalamasının % 75'inin altinda kalan Düzey II bölgelerinde KOBİ'lerin ve iş ortamının iyileştirilmesini öngörmektedir. Ayrıca, bu doküman, iş ortamının iyileştirilmesi, yeni işletmelerin desteklenmesi ve teşviki, inovasyonun ve yeni teknolojilerin kullanımının desteklenmesi, KOBİ'lerin ihracat pazarıa girişlerinin arttırılması ve KOBi'lerin bilişim teknolojilerini kullanım kapasitelerinin arttirılmasının altini çizmektedir.

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının dikkate aldığı bir diğer önemli doküman Stratejik Çerçeve Belgesidir. Bu doküman Kalkınma Bakanlığı'nca Program Otoritelerinin aktif katkılari ile hazirlanmıştir.

Stratejik Çerçeve Belgesi, bölgesel rekabet edebilirlik konusunda Türkiye'de bölgesel farklılıklarıazaltılarak yakınsamanın sağlanmasını öngörmektedir. Daha ileri düzeyde bir yoğunlaşma örneği sergileyen bu belge bir büyüme merkezleri yaklaşımını geliştirmiştir. Bu yaklaşıma göre, kişi başına düşen milli geliri Türkiye ortalamasının % 75'inin altında kalan 12 Düzey II bölgesindeki 15 büyüme merkezi belirlenmiştir. Bu bölgelerin potansiyelleri ve ihtiyaçları, güçlü ve zayıf yanları dikkate alındığında, bu belge, kuruluş aşamasındaki işletmelerin, işletmelerin üretim becerilerini geliştirek içindanışmanlık hizmetlerinin desteklenmesini, kümelenmelerin geliştirilmesini, işleteleřę-dęstëk sağlayan kurum ve ajansların teşvik edilmesini, turizm alt yapısının ve tanıtımfaaliyetleřinin iyileştirilmesini, işletmelerin internet ve bilgisayar kullanımlarının arttırılmasının alfnçizmektedir.
aJfaaliyetlerim 
Böfgeşel Rékabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanltğt 
desteklenmesine, işletmeler arasında işbirliği ağlarını oluşturulmasına, işletmelerin standardizasyon,kalite ve belgelendirme faaliyetlerinin teşvik edilmesine, işletmelerin risk sermayesi uygulamalarının genişletilmesine, marka oluşturulması ve tanıtımına, işletmelere hizmet sağlayan kurumlar, kuruluşlar ve işletmeler arasıdan kümelenme ve işbirliği ağlarının oluşturulmasına, ihracata yönelik faaliyetlerin desteklenmesine, Teknoloji Geliştirme Bölgesi, Teknoloji Geliştirme Merkezi ve kuluçka merkezleri gibi girişimlerin desteklenmesine, fikri mülkiyet haklarının korunması ve geliştirilmesine, fikri mülkiyet haklarının sayisının özellikle patent sayısının arttırılmasına, işletmelerin AR&GE ve inovasyon faaliyetlerinin desteklenmesine ve işletmelerin ileri teknoloji tabanlı faaliyetlerinin teşvik edilmesine vurgu yapmaktadır.

Bütün bu müdahaleler ve ilgili AB ve ulusal dokümanların eksenleri göz önüne alındığında, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi, kişi başına düşen milli geliri Türkiye ortalamasının %75'inin altında kalan 12 Düzey II bölgesinde ve 15 büyüme merkezinde rekabet edebilirliği arttırmayıamaçlamaktadır. Bu amaca ulaşmak için Operasyonel Program, iş ortamının iyileştirilmesi ve işletme kapasitesini geliştirilmesi ve girişimciliğin teşvik edilmesi hususlarını öncelikli olarak dikkate alacaktir.

Bu bağlamda, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı, Türkiye'de özellikle az gelişmişbölgelerde iş gücünün becerilerinin geliştirilmesi, finansa erişim, işletme alt yapılarına yatırım yollarıile bölgesel farklılıkları azaltılmasına imkân sağlayacak kaynak mobilizasyonu ve politika geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

6 Ekim 2006 tarihli ve 2006/702/EC sayilı Konsey Kararı ile Kabul edilen ve 2007-2013 dönemini kapsayan “Topluluk Stratejik Rehberi" Topluluğun Uyum Politikasında dikkate alınan önemli dokümanlardan biridir. Bu doküman, Lizbon Stratejisinin rekabet edebilirlik hedefi ile ekonomik ve sosyal uyumun yakınsama hedefini birleştirmektedir. Bu doküman, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programına olduğu kadar 9.Kalkınma Planina ve Stratejik Çerçeve Belgesine de önemli girdiler sağlamıştir.

Topluluk Stratejik Rehberi Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının şekillenmesinde dikkate alınmıştır. Bu bağlamda, Operasyonel Programın temel müdahale alanları ile Topluluk Stratejik Rehberinin öncelikleri Tablo 3'de de görüleceği üzere, uyuşmaktadır.
Bu tablo aynı zamanda, burada bahsi edilen dokümanlardaki stratejik önceliklerin AB Lizbon Stratejisinin ve Topluluk Stratejik Rehberinin de sahiplenildiğinin bir göstergesi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu konu, özellikle inovasyon, bilgi tabanlı ekonomi, istihdam, insan sermayesi,girişimcilik, küçük ve orta ölçekli işletmelere destek ve finansa erişim gibi hususlarda önemini korumaktadir.

En yüksek düzeyde etki sağlanmasını teminen, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi,IPA'nın farklı bileşenleri arasındaki işbirliğine büyük önem vermektedir. Bu bağlamda, Operasyonel Program, özellikle İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programi, Çevre, Ulaştırma Operasyonel Programları ve Kırsal Kalkınma Planı ile tamamlayıcılığı ve işbirliğine öngörmektedir.İşbirliği ve tamamlayıcılık konusundaki detaylar 3,4 numaralıt “Diğer Yardım Türleri ile Sinerji ve Tamamlayicılık" bölümünde verilmektedir.

Bölgesel Rckabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
C 

Doküman: Tematik
Yillar: Bölgesel
Temel Müdahale Eksenleri: Tematik
Müdahale Alanları: Bölgesel

Doküman: Katılım Ortaklığı
Temel Müdahale Eksenleri: İşletme ve Sanayi Politikası
Müdahale Alanları: Bölgesel Politika ve Yapısal Araçların Koordinasyonu

Doküman: Lizbon Stratejisi
Yillar: 0102-000
Temel Müdahale Eksenleri: Rekabetçi, dinamik, bilgi tabanhı bir ekonomi ve bilgi toplumu ve AR&GE için daha iyi politikalar
Müdahale Alanları: Dünyanın en dinamik ve en rekabetçi bilgi tabanhı ekonomisi olmak ve daha çok ve daha iyi istihdam ile sürdürülebilir ekonomik büyümeyi sağlamak ve sosyal uyum

Doküman: s e Rehberi & A a
Yillar: 2007-2013
Temel Müdahale Eksenleri: Ce t Daha çok ve daha iyi istihdam
Müdahale Alanları: Avrupa'yı ve bölgesini yabrım ve çahşmak için Sınırsal Uyum ve İşbirliği
Cn mro di de te ed rr c  e 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Opevasyonet Progrann (2007-2013)

Doküman: Tematik
Yıllar: Bölgesel
Temel Müdahale Eksenleri: Tematik
Müdabale Alanları: Bölgesel

Doküman: Çok Yilh Îndikatif Planlama Dokümanı
Yıllar: 6000-0000
Temel Müdahale Eksenleri: Bütün iş ortamumı Güçlendirmek, Yeni isletmeleri destekemek ve teşvik etmek, İnovasyonu desteklemek ve yeni teknolojileri adapte etmek, KOBİ'lerin yeni pazarlara girişini arttırmak, KOBİ'lerin bilisim teknolojileri kullanma kapasitelerini arttırmak,
Müdabale Alanları: Bölgesel farklılıkların azaltıiması yoluyla yakınsamayı sağlamak,

Doküman: Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi
Yıllar: 6007-0000
Temel Müdahale Eksenleri: Rekabet edebilirliğin arttırilması
Müdabale Alanları: Bölgesel kalkınmanın sağlanması

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanhığı
1.3. Ortakhık İstişaresi 
Ortaklık prensibi Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının uygulanmasinda çok önemli bir husustur. IPA Uygulama Tüzüğüne göre "IPA kapsamında yapılacak yardımlar işbirliği ve ortaklık ilkelerine uymalıdir." 7 Bu bağlamda, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının hazırlanma süreci doğrudan Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın bünyesinde oluşturulan IPA Çalışma Grubuna katılım sağlamaları için davet edilen paydaşların bu Çalışma Grubuna dâhil edilmeleri ile başlamıştır. Söz konusu paydaşların Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının hazırlanması aşamasında verdikleri katkı onların Programın uygulama aşamasında da katılım sağlamlarına imkân verecektir.

Bu itibarla, ortaklık istişaresi, IPA Çalışma grubu bünyesinde oluşturulan sektörel komitelerin (İmalat sanayi ve KOBi'ler, AR&GE ve İnovasyon, Bilgi Toplumu ve Turizm) oluşturulması ile başlamıştır. Bu sektörel komitelerin içerinde bulunan paydaşlar büyük bir titizlikle seçilmiştir.Paydaşların sadece kamu kurumlarından değil sivil toplum kuruluşlarından da olmasına önem verilmiştir. Bu bağlamda, “ortaklık ilkesi" daha başından dikkate alınan en önemli husustur.
Bu itibarla, Bölgesel Rekabet edebilirlik Operasyonel Programının Sosyo-ekonomik paydaşlarışunlardır;
Kamu kurumlarından paydaşlar;
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın bazı bağlı ve ilgili kurumları;
Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı-KOsGEB 
Türk Patent Enstitüsü-TPE 
Türk Standartları Enstitüsü - TSE 
Prodüktivite Genel Müdürlüğü
Türk Akreditasyon Kurumu  TURKAK 
Avrupa Birliği Bakanlığı
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
Ekonomi Bakanlığı
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı
Kültür ve Turizm Bakanlığı
Kalkınma Bakanlığı
.

Hazine Müsteşarlığı
Yüksek Öğretim Kurulu 
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırmalar Kurumu- TÜBiTAK 
Türkiye İstatistik Kurumu -TUİK 
Sivil toplum örgütlerinden paydaşlar,
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)
Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK)
Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfi (TTGV)
Organize Sanayi Bölgeleri ve Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Yönetimleri 
Sektörel Birlikler 
Bölgesel ve sektörel STK'lar (Bakıniz Ek-1)
7 Komisyon/Tüzüğü (EC) No. 718/2007, Madde 3
Bölgesel Rekabet Edebitirtik Operasyonel Programı (2007-2013)

Ltrkive Cunhuriyeti 
Bitim, Sanayi ve felnotoli Bakanlig 
IPA Çalışma Grubu içerisinde bulunan sektörel komiteler arasında hızlı bir iletişim mekanizmasıoluşturulmasını teminen, bir e-posta iletişim grubu8 oluşturulmuştur. Bu mekanizma, komitelerce hazırlanan dokümanların hızlı bir şekilde yayılmasını sağlamıştır.

İlgili bölgesel ve yerel ortaklar tarafindan Operasyonel Programın daha etkin bir şekilde sahiplenilmesini sağlamak üzere, hedef düzey II bölgelerinden bazı bölgesel ve yerel paydaşlar Operasyonel Programın hazırlanması sürecine dâhil edilmiştir. Bu kapsamda, hedef düzey II bölgelerinde bulunan bölgesel ve yerel ortaklar (Sanayi ve Ticaret Odasi, Organize Sanayi Bölgesi,Teknoloji Geliştirme Bölgesi ve Merkezi, İlgili Sektörel Dernekler, Kalkınma ve Hizmet Birlikleri ve diğer ilgili sivil toplum örgütleri) Operasyonel Programın hazırlanması aşamasına davet edilmiştir.Bu temsilcilerden taslak Operasyonel Program ile ilgili görüşleri sorulmuş ve kendilerine bu amaç için hazırlanmış anketler yöneltilmiştir. Bölgesel ve yerel ortaklarımiızın e-postaları Operasyonel Programin ekinde yer almaktadir. (Ek-1)

Daha ileri düzeyde bir ortaklık mekanizması için, hazırlanan taslak Operasyonel Programa, bir Yönetici Özeti ve bir anket ile birlikte Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın internet sayfasında yer verilmiştir. Bu danışma sürecinde, 17 Ağustos 2007 tarihi itibariyle, 200'den fazla anket alınmışve 200o'den fazla kişinin internetten erişim sağladığı gözlenmiştir. Böylelikle bu süreçte bu anketler sayesinde, 12 düzey II bölgesinde bulunan yerel ve bölgesel ortakların yanı sıra Türkiye'deki tüm kamuoyuna Operasyonel Programın hazirlanması sürecine dâhil edilme firsatı verilmiştir. Ortakların anketler ile sunmuş oldukları öneriler gruplandırılmış ve bu öneriler Operasyonel Programa yansıtılmıştır.'º Devamlı olarak yürütülecek bu danışma süreci daha da geliştirilecek ve bu tür bir ortaklik mekanizması Operasyonel Programın uygulanması süresinde de sağlanacaktır.
Diğer Operasyonel Programlarla tamamlayıcılığın ve uyumun sağlanmasını teminen Çalışma Grubunun bazı temsilcileri diğer Operasyonel Programların hazırlanmasına ilişkin çalışmalara katılmak üzere görevlendirilmiştir. Ayrıca, sıkı bir işbirliği gerektiren Insan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programi ile Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programinin müdahalelerine ilişkin bilgi değişimi sağlanması ve düzenli bir diyalog oluşturulmasını teminen Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile bir Teknik Komite kurulmuştur. Bu teknik komite kapsamında 3 toplantı gerçekleştirilmiştir. (5 Ekim 2006, 3 Kasım 2006 ve 29 Haziran 2007) Bu Komite aynı zamanda, her iki Operasyonel Programın uygulanması aşamasında koordinasyonu sağlamaktan sorumlu olacaktır.

BSTB ayrica, tamamlayıcilığın sağlanması ve Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı ile diğer Operasyonel Programlar arasındaki sınır çizgilerinin belirlenmesi amaçları ile Ulaştırma ve Çevre Operasyonel Programlarımın Çalışma Grubu toplantılarına ve Kırsal Kalkınma Planı Yürütme Komitesine iştirak etmektedir.

Kırsal Kalkınma Planı ile tamamlayıctlığın sağlanması ve çakışmaların önlenmesi amacıyla 5 Mart 2007 tarihinde Gıda,Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile bir toplantı gerçekleştirilmiştir. Bu toplantıda Kırsal Kalkınma Planı ile Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı arasındaki sınır çizgileri taraflar arasında imzalanan bir mutabakat zaptı ile belirginleştirilmiştir. (Bakınız Bölüm 3.4.1. Diğer Operasyonel Programlarla Sinerji ve Tamamlayicilık)

Ayrıca, Stratejik Koordinatör KB koordinasyonunda ve temel Bakanlıkların katılımı ile Bakanlıklar arası İletişim Grubu oluşturulmuştur. Bu Grup, Operasyonel Programların uygulamaya başlamasından önceki dönemde Programların tanıtımı için taslak bir İletişim Eylem Planıhazırlamıştır. Bu taslak Eylem Planına göre, Program Otoritesi Bakanlıklar, hedef düzey II bölgelerindeki bazı illere ziyaretlerde bulunacak ve bu illerde ilgili ortakları ve faydalanıcılarıbilgilendirmek amaciyla seminerler organize edeceklerdir.

[EMAIL] 

9http://www.sanavi.ov.tr/lPAWeb/Dosvalar/ipa_anket.doc 
1°Anket ve anketin sonuçlarının Operasyonel Programa yansımasını gösteren tablolar Ek-2'de verilmektedir.

Bolgesel Rekabet Fdebilirlik Operasyonet Programu (20o7-2013)
4S 
o 

iS 



Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanltğt 
Gelecek dönemde yine, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının uygulanması süreci merkezi, bölgesel ve yerel ortakların aktif katılımları ile sürdürülecektir. Bu ortaklar her senenin başında düzenli olarak gerçekleştirilecek “Danışma Toplantılari"na davet edileceklerdir. Bu toplantının çıktıları İzleme Komitesine sunulacaktır. İzleme Komitesi, gerektiğinde bu toplantının çıktılarını dikkate alacaktır. Diğer taraftan, Bakanlık bazı bölgesel ve yerel ortakların dönüşümlüolarak İzleme Komitesinde yer almalarını sağlayacaktır.

Bilim, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ayrıca, ortaklarla ilişkilerden sorumlu olacak ve tek durak ofisleri gibi çalışacak birer temsilciyi 43 ildeki Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüklerinden görevlendirecektir. Bu temsilciler ortaklarla Program Otoritesi arasında irtibat noktası gibi çalışacaktır. Bu danışma süreci Program Otoritesinin kaynakları ve tecrübeleri bir araya getirmesine imkân sağlayacak daha geniş bir işbirliği ağı oluşturacaktır.

1.4. Ön Değerlendirme 
Operasyonel Programın ön değerlendirmesi IPA Uygulama Tüzüğünün 166. maddesi ile uyumlu bir şekilde gerçekleştirilmiştir.

Bu süreç, “Ekonomik ve Sosyal Uyum Tedbirlerinin Uygulanması Amacıyla Devlet Planlama Teşkilatının Merkezi, Bölgesel ve Yerel Düzeyde Kapasitesinin Arttırılması” projesi kapsamında yürütülmüştür. Bu projeye göre, GTZ önderliğindeki bir şirketler birliği Operasyonel Programların öndeğerlendirmelerini yürütmüştür. Proje Kalkınma Bakanlığı tarafindan hazırlanmış olsa da Operasyonel Programların ön değerlendirmeleri Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumluluğunda ve Bakanlık ile değerlendirmeyi yapan yabancı uzman arasındaki yapıcı bir diyaloga dayanan etkileşim süreci ile sürdürülmüştür.

Operasyonel Programın taslağına ilişkin ilk ön değerlendirme raporu, Mart 2007 tarihinde alınmıştır.Operasyonel Program bu raporda belirtilen tavsiyelere göre yeniden düzenlenmiştir. İkinci Ön değerlendirme raporu, 3 Haziran tarihli ve daha önce Komisyona sunulan BROP 2. taslağına göre Ağustos 2007 tarihinde alınmiştir. Operasyonel Programı bu mevcut hali son ön değerlendirme raporu kapsamında sunulan sonuçlar ve tavsiyeleri içermektedir. Taslak ön değerlendirme raporunun temel noktaları ve programlama ekibince nasıl dikkate alındığı Ek-3'de verilmektedir.
Ön değerlendirme çerçevesinde, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programında yer alan "SWOt Analizi", "Stratejinin Bütünsel Uyumluluğu ve Rasyonelliği", “Göstergeler ve Hedefler",Beklenen - Sosyo-ekonomik Etkiler ve Finansal Kaynakların Dağılımı ve Politikanın Gerekçelendirilmesi", Uygulama ve İzleme Düzenlemelerinin Kalitesi" değerlendirmeye tabi tutulmuştur.

"SwoT Analizine" ilişkin olarak, raporda, Program ile birlikte Türkiye çapında büyük bölgesel farklılıkların ortaya konulduğu geniş bir analiz yapıldığı ve programın genel metodolojisinin Kabul edilebilir olduğu ifade edilmiştir. Diğer taraftan, raporda SwOt analizini güçlendirebilecek bazıhususlar tavsiye edilmiştir. Bu itibarla, raporda belirtilen tavsiyeler doğrultusunda SwOT analizine yeni güçlü ve zayıf yanlar eklenmiştir.

“Stratejinin Bütünsel Uyumluluğu ve Rasyonelliğr" bölümünün analiz edilmesini teminen,değerlendirici, öncelikli olarak bir matris ile programın uyumu ve strateji/ihtiyaç analizi ortay koymuştur. Bu değerlendirme sonucunda, program mevcut temel ihtiyaçların giderilmesi ve genel olarak doğru yapılmış SwOT analizinde altı çizilen güçlü yanların değerlendirilmesi noktasında gayet tatmin edici bulunmuştur. Ancak, taslak üzerinde çalışan ekip tarafından değerlendiricini tavsiyeleçi üzerine, güçlü ve zayıf yanların kümelenmesinde bazı küçük düzenlemeler yapılmıştır.
Rapor, programın iç uyumuna ilişkin olarak, bütün önceliklerin çok tatmin edici düžeyde uyümlu.olduğuna ve birçok planlanan faaliyetin diğerleri için önemli olduğuna işaret etmektedr.Diger bir 
«Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanhiıği 
deyişle, rapor Programın sadece içsel olarak uyumlu olmadiğını aynı zamanda genel olarak da bütüncül bir yapismın olduğunu vurgulamaktadır.

Rapor Programın dış uyumuna ilişkin olarak, Programın diğer programlarla yeterli düzeyde bir koordinasyonunun sağlandığının ve karşılıklı pozitif etkilerinin bulunduğunun altını çizmektedir.Programın faaliyetleri ve önceliklerinin, Stratejik Çerçeve Belgesi ve Ulusal Kalkımma Planının yeteri düzeyde ortak desteklerinin olduğu belirtilmektedir.

Finansal hususlara ilişkin ise, bütçenin tedbir bazında dağılımı taslak üzerinde çalışan ekip tarafından ön değerlendirme raporunda geçen tavsiyelere göre ve Komisyonun desteklenebilir faaliyetlere ilişkin görüşleri ışığında yeniden düzenlenmiştir.

“Göstergeler ve Hedefler" bölümüne ilişkin olarak, raporda belirtilen bütün öneriler dikkate alınmışve Operasyonel Programa yansitilmiştır.

"Beklenen Sosyo-ekonomik Etkiler ve Finansal Kaynakların Dağılımı ve Politikanın Gerekçelendirilmesī"' bölümü her bir tedbirin sosyo-ekonomik etkisini ve her bir düzey II bölgesi için düzenlenen matrisleri gösteren tablolarda analiz edilmiştir. Bu analizler her bir tedbir ve çoğu bölge için programın potansiyel etkisinin iyi olduğunu göstermektedir. Bu analizler sonucu raporda,Operasyonel Programın kesinlikle hedef bölgeden faydalanacağı ancak hedef bölgedeki nüfusun ve ekonominin büyüklüğü ile program kapsamında yapılan yardımın azlığı ve birçok hedef bölgede görülen büyük düzedeki mevcut bölgesel farklılıklar ile mevcut sosyo-ekonomik farklılıklarının karışık yapısı karşılaştırılması nedenlerinden doları etkinin çok zor görülebileceği ifade edilmektedir.
Programın “Uygulama ve İzleme Düzenlemelerinin Kalitesi" bölümü altı kritere göre değerlendirilmiştir. Program Otoritesinin ve Stratejik Koordinatörün kurumsal kapasiteleri bazıalanlardaki performansları dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Yapılan analizin sonucunda, Rapor,teorik olarak sağlam uygulamanın birçok yönünün ve bunun gerekliliklerinin Program Otoritesi için tatmin edici düzeyde olduğunu ve de Stratejik Koordinatörün Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınıilk defa bir Operasyonel Program uygulayacağını düşünerek kendisini daha çok beceri transferini yapacak kaynak olarak görmesi gerektiğini belirtmektedir.

1.5. Suriye krizi nedeniyle AB Güven Fonu'na (ABGF) Katkı Sağlanması
2011'de Suriye'deki krizin başlamasından bu yana Türkiye, sayıları giderek artan ve Ekim 2015'te yaklaşık 2 milyona ulaşan mültecilere ev sahipliği yapma konusunda kayda değer çaba sarf etmiştir.Bunun sonucunda, Türkiye, mültecilerin kısa vadeli insani ihtiyaçlarının karşılanması sorunu ile karşıkarşıyadır, fakat bunun da ötesinde, özellikle mültecilere yoğun olarak ev sahipliği yapılan bölgelerde sağlık ve eğitime erişim gibi konularda orta ve uzun vadeli güçlüklerle karşılaşmaktadır., İlaveten Suriye krizi Türkiye'nin ekonomisi, sosyal hizmetleri ve alt yapısı üzerinde ulusal ve bölgesel düzeyde önemli sonuçlar doğurmuştur.

Temmuz 2015'te, Türkiye ulusal IPA koordinatörü, Komisyondan, kriz durumu ile ilgili mali tedbirlerin, Türkiye'deki IPA fonlarının III ve IV. bileşen programlarından finanse edilmesine izin verilmesini istemiştir. Söz konusu bu tedbirler, Aralık 2014'te Komisyon tarafindan oluşturulan,Suriye krizine yönelik Avrupa Birliği Güven Fonu'ndan (ABGF) finanse edilecektir. Güven Fonu'nun genel hedefi, Suriyeliler krizinde komşu ülkelerde bulunan Suriyeli mülteciler ile mültecilere ev sahipliği yapan Türk halklarının ve bunların kamu idarelerinin ihtiyaçlarını karşılamak üzere, Suriye krizine yönelik uyumlu ve kuvvetlendirilmiş bir yardım sağlamaktır.

Suriye krizinin yönetilmesine ilişkin 23 Eylül 2015 tarihli ve COM(2015) 490 sayılı Komisyon Bildirimi'nin ardından Komisyon, Türkiye'nin teklifini kabul etmiştir ve IPA fonlarının ABGF'ye aktarımını sağlamak için bir dizi operasyonel, bütçesel ve yasal tedbiri devreye sokmuştur 
BROP kapsamında, ABGF'ye katkı sağlanmasi, programın yeni münferit Öncelik 4/kapsamında bir operasyonu temsil etmektedir.

Tédhir.
+
1e 
oe-L C CoC 

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanliği 
Bu operasyona özgü uygulama düzenlemeleri, tadil edilen BROP Finansman Anlaşması'nın yanı sıra Bölüm 3.1: Ana Öncelik Eksenleri ve Tedbirler'de açıklanmaktadır. Özel niteliği göz önünde bulundurularak, Öncelik 4/ Tedbir 4.1, BROP belgesinin analitik ve stratejik programlamaya ilişkin kısımlarına yansıtılmamıştır.

2.Stratejik Önceliklerin, Orta Vadeli İhtiyaçların ve Hedeflerin ve Değerlendirilmesi 
2.1. Sosyo-Ekonomik Analiz 
Sosyo-ekonomik analiz bölümü her bir alt-sektör için makro ölçekte ülke çapında bir değerlendirme yöntemini içermektedir. Genel ölçekli değerlendirmeyi takiben, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının (BROP) sektörel ve coğrafi yoğunlaşmasını da içeren bir bölgesel analiz yapılmıştır.

Bu çerçevede BROP, sosyo-ekonomik analiz makro boyutlu değerlendirmelerini hem tüm ülke bazında hem de hedef bölgesini için yapmıştır.'l İkinci olarak, imalat sanayi, KOBi'ler ve turizm işletmelerini içeren özel bir analiz yapılmıştır. Üçüncü olarak, Ar-Ge, inovasyon ve bilgi toplumu konulari, MIPD ve BROP'un müdahale alanlarına paralel olarak değerlendirilmiştir.
İkinci bölümde yapılan bütün sosyo-ekonomik analizler öncelikle tüm ülkeyi kapsayacak biçimde daha sonra MIPD ve SÇB' de tanımlanan coğrafya temelinde geliştirilmiştir.
Analiz sonucunda ortaya cıkan mevcut duruma ilişkin temel bulgular, BROP'un ana müdahale alanlarını ortaya çıkarmış, aynı zamanda söz konusu bulgular hem Türkiye'nin geneli hem de hedef bölge için orta vadeli ihtiyaçlar olarak ifade edilmiştir. Benzer biçimde, hem ülke düzeyinde hem de hedef bölge için geliştirilen GZFT analizi de İkinci Bölümün omurgasını oluşturmaktadır.
BROP'un orta vadeli ihtiyaçlar, öncelikler ve tedbirleri geliştirilirken Tablo 1 ve 3'te gösterilen ve daha üst düzeyde yer alan (MIPD, 9. Kalkınma Plani, Orta Vadeli Program ve SÇB) belgeler de nazarıdikkate alınmıştır.

Görece az gelişmiş bölgeler ile gelişmiş bölgeler arasındaki işbirliği ve sinerji oluşturulması az gelişmiş bölgelerin dışsal potansiyellerinden daha etkin kullanmalarını sağlayacaktır. Bu veri dikkate alındığında BROP'un, bölgesel boyutları bulunan ve az gelişmiş bölgelerin rekabet edebilirliklerini artıracak ulusal politikaları, kurumları ve projeleri desteklemesi aşikârdır.
Bu bakış açısından temel "BRoP ilkesi"; öncelikleri ve müdahale alanlarını ülkenin rekabet edebilirliği için önemli olmakla birlikte, ulusal sosyo-ekonomik ve sanayi politikaları ile uyumlu ve uygulamanın temel olarak görece geri kalmış bölgelerde gerçekleştirilmesi olarak ortaya çıkmıştır.
2.1.1 Makroekonomik Ortam 
Bu bölümde, makroekonomik ortam hem ülke ölçeğinde hem de BROP'un kapsadiğı hedef bölge bazında analiz edilmiştir. Bu çerçevede, kişi başı milli gelir, nüfus, istihdam, dış ticaret göstergeleri ve turizm gelirlerinin ödemeler dengesi içerisindeki payı hem ulusal hem de bölgesel düzeyde değerlendirilmiştir.

Gayrı Safi Yurtiçi Hâsıla ve Kişi Bașı Milli Gelir 
Bölgesel Rekabet Edebitirlik Operasyonel Programi (2007-2013)%

" Hedef Bölge terimi BROP'un uygulanacağı coğrafyayı ifade etmcktedir. MIPD ve SÇB belgeleri dikke álindığındāBROP NUTS Il Düzeyinde 12 bölgede ve 15 Cazibe Merkezi ilde coğrafi yoğunlaşma gösterecektir. Bundaf dolaşit, hedef bölge" terimi 12 NUTS II Bölgesi ile 15 Cazibe Merkezini ifade etmektedir.

C 

Türkiye Curnhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknotoji Bakanlığı
Türkiye ekonomisi 2o01 yılında yaşadığı kriz sonrası uygulamaya koyduğu yeni makroekonomik politikalarla 2002 yılı başından itibaren toparlanma ve büyüme sürecine girmiştir. 2001 yılında %9.5 daralma ile tarihinin en önemli küçülmelerinden birini yaşayan GSMH, 2002 yılında %7.9, 2003yılında % 5.9, 2004 yılında %9.9 ve 2005 yılında %7.6 büyüme kaydetmiştir.
20002004 yılları arasında OECD üyesi ülkelerin GSYiH'leri ortalama %7.85 artmıştır. Bu zaman zarfında, en yüksek büyüme oranı %34.9'luk artış oranı ile Yunanistan'da gerçekleşmiştir. 2000yilında, toplam 459,8 Milyar ABD Doları GSMH'si ile OECD ülkeleri arasında 12. sırada yer alan Türkiye, 2004 yılı sonu itibari ile GSMH' sini yaklaşık % 20 yükselterek 551,9 Milyar ABD Dolarına çıkarmış ve 2001 yılında yaşadığı krize rağmen sıralamadaki yerini korumuştur.
Tüm bu rakamlar kiyaslamalı bir açıdan değerlendirildiğinde, satın alma gücü paritesine (SAGP)göre 1970--2004 yılları arasında Türkiye ile OECD ülkeleri arasındaki farkın kapanmadıği, bununda ötesinde, 1970 yilında OECD ortalamasıın % 27.7'sine karşılik gelen bu oranın, 2004 yıhnda %27'ye düştüğü görülmektedir. Benzer şekilde, cari fīyatlarla Türkiye'de kişi başı milli gelir 2004yilında AB15 ortalamasının % 26.7'sine karşılik gelirken, bu oran 1970 yılında % 28.1 olarak gerçekleşmiştir.

Özet olarak, son 35 vıllık sürecte Türkiye hem AB-15 hem de OECD ülkeleri ile kiyaslandığında,SAGP göre kişi başı milli gelir düzeyinde aradaki farkı kapatamadığı gibi, bu fark daha da açılmış ve Türkiye ile gelişmiş ülkeler arasında bir yakınsama gerçekleşmemiştir.

Kişi başı milli gelir dikkate alındığında, Türkiye orta-alt gelir grubu ülkeler arasında yer almaktadır.2000 yılında cari fiyatlarıyla 2,879 ABD Doları olarak gerçekleşen kişi bașı milli gelir, 2005 yılında 5,042 ABD Doları olarak gerçekleşmiştir.

Dokuzuncu Kalkınma Planı (2007-2013)'nda, kişi başı milli gelir cari fiyatlarla plan dönemi sonu itibariyle ortalama yıllık % 9.9'luk bir artış sağlayarak 10,099 ABD dolarına yükselmesi, SAGP bazında yıllık ortalama %8.3'lük bir artış sağlayarak 15,332 ABD Dolarına yükselmesi öngörülmektedir.

Öte yandan, 2005 yılı verileri dikkate alındığında Türkiye'de kişi başı milli gelir AB15 ortalamasının %15'ine karşılıik gelmektedir.12

Satın alma gücü paritesi dikkate alınarak, AB-15 ile kıyaslandiğında bu oran göreceli olarak daha yüksek çıkmakta ve %25.8'lik bir orana karşılık gelmektedir.³ OECD verileri dikkate alındığında,satın alma gücü paritesine göre 7,687 ABD Doları kişi başı milli geliri ile Türkiye, örgüt üyesi ülkeler arasında en düşük kişi başı milli gelire sahip ülke olarak karşımıza çıkmaktadır.14
Aşağıdaki grafikte satın alma gücü paritesine göre kişi başı milli gelirin İBBS (NUTS) II düzeyinde dağılımı gösterilmektedir. Grafikten de görülebileceği üzere kişi başı milli gelir anlamında Türkiye'de üç farklı bölge bulunmaktadır. Kişi başı milli geliri Türkiye ortalamasının üzerinde yer alan NUTS II Bölgeleri (turuncu), kişi başı milli geliri Türkiye ortalamasının altında fakat %75’inin üzerinde yer alan NUTS Il bölgeleri (yeşil) ve kişi başı milli geliri Türkiye ortalamasının %75'inin altında kalan NUTS II bölgeleri (kırmızi) olarak karşımiza çıkmaktadır.

t2 AB-15 Cari Fiyatlarla Ortalama Kiși Bași Milli Gelir 33,517 US S - 2005. (EUROSTAT)
13AB-15 SAGP Ortalama Kişi Bașı Milli Gelir 31,503 US $ - 2005.
I* SAGP'ne göre 2004 yilt, OECD Fact Book 2006

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
.



TwaieCtonyet 
Bon Sanw  Pomefon Bahamt 
Şekil 1: Satın Alma Gücü Paritesine Göre NUTS II Düzeyinde Kişi Başı Milli Gelir (2001, TR=100)

200C 

175

101LERL TR10

TR51D 

1TR4)D TR81

-001TR33TR7I 
TR52
S5

-0s 

2538C 
0


Kaynak: EUROSTAT 
1995 yılıda kişi başı milli geliri Türkiye ortalamasmın %75'inin altında 11 olan NUTS Il bölgesi sayısı, 2001 yılında TR-63 NUTS II bölgesinin de eklenmesi ile 12'ye çıkmıştır.
2001 yılı verilerine göre, satın alma gücü paritesine göre en yüksek kişi başı milli gelire sahip TR-42(Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova - 191.45) bölgesi ile en düşük kişi başı milli gelire sahip TRA2 (Ağri, Ardahan, Iğdır, Kars - 34.00) bölgesi arasında beş kat fark bulunmaktadır.
BROP'un müdahale alanında yer alan 12 NUTS II düzey bölgesi (Kırmızı Bölge) kişi başı milli gelir anlamında değerlendirildiğinde, söz konusu bölgeler arasında da çok önemli farklılıklar bulunduğu görülmektedir. 12 NUTS Il bölgesi içerisinde; TR-63 (Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye) düzey II bölgesi 74.51 ile (Türkiye Ortalaması=100) en yüksek orana sahip iken, TR-A2 (Agri, Ardahan, Iğdır,Kars) 34'lük oranı ile en düşük kişi başı milli gelire sahip bölge olarak karşımıza çıkmaktadır.
NUTS II ve NUTS III seviyesinde kişi başı milli gelir anlamında çok önemli farklılıklar bulunduğu Tablo-4'te görülebilecektir. Cazibe Merkezi (Samsun, Elazığ, Kayseri) olarak belirlenmiş olan NUTS Ill bölgeleri, NUTS Il düzeyi baz alındığıda Türkiye ortalamasının %75'inin altında kalırken, NUTS Il seviyesinde ortalamanın %75 inin üzerinde yer almaktadırlar.

ColstReUa Elllidh Dmnved Pneam@in

TuCamn 
Bat. aom Tekaio utan 
Tablo 4: 12 NUTS II Bölgesi ve 15 Cazibe Merkezi bağlamında kişi başı milli gelir anlamında coğrafi yoğunlaşma 
S: okaze
0 00: KBMG, 2001
R: (TR=100)

S: Merkezleri

S: TR-42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce,Bolu, Yalova)
0 00: 1
R: 191,4

S: TR-31 (Izmir)
0 00: 23
R: 149,8

S: Türkiye Ulusal Ortalaması
0 00: 100
R: 100

S: TR-63 (Hatay, K.Maraş,Osmaniye)
0 00: 15
R: 74

S: TR-83 (Amasya, Çorum,Samsun, Tokat)
0 00: 16
R: 72,6

S: TR-82 (Çankıri, Kastamonu, Sinop)
0 00: 17
R: 69,8

S: TR-B1 (Bingöl, Elazığ, Malatya,Tunceli)
0 00: 18
R: 66,6

S: TR-90 (Artvin,Giresun,G.Hane,Ordu,Rize,Trabzon)
0 00: 19
R: 66,5

S: TR-72 (Kayseri,Sivas, Yozgat)
0 00: 20
R: 66,3

S: 52
0 00: 65,2
R: Sivas

S: TR-Cl (Adiyaman,G.Antep,Kilis)
0 00: 21
R: 65,1

S: TR-C2 (Diyarbakır, Ş.Urfa)
0 00: 22
R: 53.9

S: TR-A1 (Bayburt,Erzincan,Erzurum)
0 00: 23
R: 50,4

S: TR-C3 (Batman, Mardin,Şırnak,Siirt)
0 00: 24
R: 46,3

S: TR-B2 (Bitlis,Hakkari,Muş, Van)
0 00: 25
R: 34.9

S: TR-A2 (Ağri,Ardahan,Iğdir,Kars
0 00: 26
R: 34
Kaynak: TÜiK, 2001 (15 Cazibe Merkezi verileri il merkezi düzeyindedir)
Nüfus 
2000 yılı genel nüfus sayımı sonuçlarma göre Türkiye'nin nüfusu 67.803.927 olarak belirlenmiştir. Bu dönemde nüfusun % 65'i şehirlerde, %35'i kırsal bölgelerde yaşamaktadır. 2000yilı verileri baz alındığında nüfus yoğunluğu kilometrekareye 86 kişi olarak gerçekleşmiştir. Bununla birlikte, 2005yılı ortası itibari ile Türkiye nüfusunun 72.065.000 kişi olduğu tahmin edilmektedir.
Türkiye'de 2000 yılında %1.66 olan ortalama nüfus artış oranı, 2004 yılında%1.49'a düşmüştür.Dokuzuncu Kalkinma Planında nüfus yapısında ve ortalama artış oranında çok dikkat çekici değişimler gerçekleşeceğini ve gelişmiş ülkelere benzer yapılar oluşacağı öngörülmektedir. Bu öngörülere göre, Türkiye'de nüfus artış hızının % I.0l'e düşeceği ve toplam nüfusun Plan dönemi sonu itibari ile (2013) 79 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir.

Türkiye mevcut nüfusu ile dünyada en çok nüfusa sahip ilk 20 ülke arasında yer almaktadır. Gençnüfus oranı gelişmekte olan ülkeler ile aynı, gelişmiş ülkelerden yüksektir. Türkiye'nin demografik yapısı hem OECD hem de AB ülkelerinden daha genç bir görünüm arz edecektir. (Tablo 5)
BAga Rekabs Edenne Dperasvow fmuuEneoi 

Dktya Conha ten 
Brlan, Soy  Tinulon Balamh 
Tablo 5: Nüfus Projeksiyonu (2015)

BROP'un uygulanacağı 12 NUTS II Bölgesinin toplam nüfusu Türkiye toplamının % 37'sini oluşturmaktadır. Diğer yandan, BROP'un coğrafi yoğunlaşma temelini oluşturan cazibe merkezlerinin toplam nüfusu, Türkiye toplamının yalnızca %19.9'unu oluşturmaktadır. Detaylı nüfus analizleri için tablo 6'ya bakınız.

Bazı NUTs Il bölgelerinde nüfus artış hızı Türkiye ortalamasının üzerinde ve net göç oranı negatiftir.
Ancak, ilgili tablolardan elde edilen verilerden de görülebileceği üzere, Türkiye'nin rekabet edebilirlik anlamında geri kalmışlığıın arkasında yatan önemli sebeplerden birinin nüfus kaynaklı olduğu görülebilecektir.

Tablo 6: 12 Düzey II Bölgesinde ve 15 Büyüme Merkezinde Nüfus 
Düzey II Bölgesi: Toplam Nüfus Nüfus

Düzey II Bölgesi: TR-63 (Hatay, K.Maraş,Osmaniye)
Büyüme Merkezi: 2,704.242

Düzey II Bölgesi: TR-83 (Amasya, Çorum,Samsun,Tokat)
Büyüme Merkezi: 2,995,433

Düzey II Bölgesi: TR-82 (Çankıri, Kastamonu, Sinop)
Büyüme Merkezi: 874,312

Düzey II Bölgesi: TR-B1 (Bingöl, Elazıg, Malatya, Tunceli)
Büyüme Merkezi: 1,764,188

Düzey II Bölgesi: TR-90 Artvin,Giresun.G.Hane,Ordu,Rize.Trabzon)
Büyüme Merkezi: 3.122,890

Düzey II Bölgesi: TR-72 (Kayseri,Sivas, Yozgat)
Büyüme Merkezi: 2,498,442

Düzey II Bölgesi: 755,921
Büyüme Merkezi: Sivas

Düzey II Bölgesi: TR-CI (Adiyaman,G.Antep,Kilis)
Büyüme Merkezi: 2,011,087

Düzey II Bölgesi: TR-C2 (Diyarbakır. Ş.Urfa)
Büyüme Merkezi: 2,781,433

Düzey II Bölgesi: TR-A1 (Bayburt,Erzincan,Erzurum)
Büyüme Merkezi: 1,348,720

Düzey II Bölgesi: TR-C3 (Batman, Mardin,Şırnak,Siirt)
Büyüme Merkezi: 1,765,935

Düzey II Bölgesi: TR-B2 (Bitlis,Hakkari,Muş, Van)
Büyüme Merkezi: 1,941,210

Düzey II Bölgesi: TR-A2 (Ağri,Ardahan,Iğdır,Kars)
Büyüme Merkezi: 1.154,318

Düzey II Bölgesi: 12 NUTS II Bölgesi Toplamu
Büyüme Merkezi: 24,955,805

Düzey II Bölgesi: TÜRKİYE Toplam
Büyüme Merkezi: 67,420,000

Düzey II Bölgesi: 15 Cazibe Merkezinin Türkiye'ye Orani- %
Büyüme Merkezi: 19.9
Balgesel Rekalen Edchatidik Opyasyaed Prograw (007-(mt0

Türkive Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Tcknololi Bakanltgt 
İstihdam 
2005 yılı TUİK verilerine göre Türkiye'de toplam işgücü yaklaşık olarak 24,5 milyon kişi ve toplam istihdam 22,1 milyon kişidir. 2006 yılı EUROSTAT verilerine Türkiye'de ortalama % 45.9 olan isgücüne katılım oranı, AB üyesi ülkeler ile kıyaslandığında göreceli olarak düşük bir katılım oranına işaret etmektedir.

Diğer yandan, yine EUROSTAT'ın 2006 genel istihdam verileri dikkate alındığında, Türkiye %9.9'luk işsizlik oranı ile AB içerisinde Polonya (% 13.8) ve Slovakya (% 13.4)'dan sonra üçüncüsirada yer almaktadir.

Tablo 7: İstihdam Göstergeleri (%)
2000: 36.0
2002: 34.9
2005: 29.5

2000: 17.7
2002: 18.5
2005: 24.7

2000: 46.3
2002: 46.6
2005: 45.8

2000: 6.7
2002: 10.6
2005: 10.5

2000: 9.4
2002: 15.0
2005: 13.6

2000: 13.1
2002: 19.2
2005: 19.3

2000: 28.2
2002: 38.0
2005: 30.9

2000: 52.4
2002: 52.3
2005: 51.3

2000: 28.0
2002: 29.5
2005: 26.5

2000: 76.9
2002: 75.1
2005: 76.2

2000: 48.9
2002: 46.7
2005: 45.9
Kaynak: TUIK 
Tablo 7'den de görülebileceği üzere Türk istihdam piyasasının en önemli sorunları yapısal işsizlik,kadınlarda işgücüne katılım oranının düşüklüğü ve eğitim imkanlarına erişim düşüklüğü olarak karşımiza çıkmaktadır.

Tarım sektöründe istihdam imkanlarının daralması ve 2001 krizinin etkisi ile genel işsizlik oranı 2000yılında % 6.5 iken, 2005 yilında bu oran % 10.5 olarak gerçekleşmiştir. Tarım dışı işsizlik orani, 2000yılında %9.4, 2002 yılında %15 ve 2005 yılında %13.6 olarak gerçekleşmiştir. Genel işsizlik oranının iki katına ulaşan genç işsizlik oranı ise hala önemini korumaktadır.(Tablo 7)
Türk istihdam piyasasının önemli sorunlarından birisi de AB ülkeleri ile kıyaslandığında oldukça düşük kalan işgücüne katılım oranı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bundan daha önemlisi erkekler ile kıyaslandığında oldukça düşük olan kadın işgücüne katılım oranıdır. 2005 yılı verilerine göre, erkekler için işgücüne katılım oranı % 76.2 ve kadımlar için % 26.5 olarak gerçekleşmiştir. (Tablo 7)
Kadın işgücüne katılım oranı açısından bakıldığında Türkiye ile AB arasında oldukça ciddi bir farkın bulunduğu görülmektedir. 1664 yaş grubu için, erkeklerde işgücüne katılım oranı Türkiye'de AB ortalamasına (% 77.9 - % 76.2 ) yakın iken, kadın işgücüne katihm oranı AB ortalamasının (% 62.9)oldukça altında, % 26.5 olarak gerçekleşmiştir 

Eğitim imkanlarına düşük erişim ile kayıt dışı istihdam da Türk istihdam piyasasının önemli sorunlarıolarak karşımıza cıkmaktadır. 2005 yılında toplam işgücünü oluşturanların % 62'si orta Öğretim 
5nsan Kaynaklarımın Geliştirilmesi Operasyonel Programı (İKGO), Çalşma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
5

-x .

2
S 

8j 

Aótzesel Rekabet Edebilirlik Operasvonet Programi r2007-2013)

Tikive Comlonyen 
Bith Sanay ve Teknoloj Bakawlig 
12 NUTS II bölgesinde istihdam ortalama % 44 ile tarım sektöründe yoğunlaşma göstermektedir. Bu bölgede hizmetler sektöründe istihdam edilenlerin ortalama oranı % 41, sanayi sektöründe istihdam edilenlerin oranı ise yaklaşık % 15'tir.(Tablo 8)

Tüm Türkive'de tarım sektöründe istihdam edilenlerin %51,8'i hedef bölgede ver alan 12 NUTS II bölgesinde bulunmaktadır. Buna karşın, tüm Türkiye nüfusunun % 37'sinin bu 12 NUTS II bölgesinde yaşadığı göz önüne alındığında, ekonomik faaliyetlerin büyük oranda tarıma dayalı olduğu ifade edilebilir.

Tarımsal faalivetlerin düsük katma değer üretme potansiveli göz önüne alındjğında, BROP'un müdahale ekseninde yer alan NUTs Il bölgelerinin kişi başı milli gelir ortalamasının düşüklüğü ve düşük istihdam oluşturma kapasitesinin temelinde yatan neden daha anlaşılır olmaktadır.
Göreceli olarak sanayi ve hizmetler sektörünün gelişmiş olduğu bazı NUTs II Bölgelerinde genel işsizlik oranlarını ülke ortalamasından yüksek olduğu da Tablo 8'de görülebilir. Bu kapsamda yer alan, TR-A1 (Erzurum Kent Merkezi ). TR-B1 (Malatya ve Elazığ kent merkezi),TR-B2 (Van kent merkezi), TR-C1 (Gaziantep kent merkezi),TR-C2 (Diyarbakır ve Şanliurfa kent merkezi), TR-72(Kayseri ve Sivas kent merkezi),TR-90 (Trabzon kent merkezi)'ne ilişkin BROP değerlendirmeleri açısından yeterli veri bulunmadığı için istihdam anlamında derinliğine analiz yapılamamıştır.
Tablo 8: 12 Düzey II Bölgesindeki İstihdam Rakamları (2005)
DÜZEY II BÖLGELERİ: TR-Ai (Erzurum. Erzincan,Bayburt)
a (000) C00): 466
Istihdam (000): 444
Tarm (000): 276
Sanayi (000): 23
Sanayi (%): 5.2
S Ba: 32.9
Issiz (00): 22
S Oranı (%): 53,5
(: 4,7

DÜZEY II BÖLGELERİ: TR-A2 (Agn,Kars,Igdır,Ardaham)
a (000) C00): 337
Istihdam (000): 326
Tarm (000): 201
Sanayi (000): 18
Sanayi (%): 5,5
S Ba: 32,8
Issiz (00): 11
S Oranı (%): 49,6
(: 3,2

DÜZEY II BÖLGELERİ: TR-BI (Malatya,Elazig.Bingol.Tunceli)
a (000) C00): 542
Istihdam (000): 445
Tarm (000): 192
Sanayi (000): 61
Sanayi (%): 13,7
S Ba: 43,1
Issiz (00): 98
S Oranı (%): 44.8
(: 18

DÜZEY II BÖLGELERİ: TR-B2 (Van.Muş,Bitlis,Hakkari)
a (000) C00): 457
Istihdam (000): 417
Tarm (000): 200
Sanayi (000): 49
Sanayi (%): 11,8
S Ba: 40.3
Issiz (00): 40
S Oranı (%): 40,8
(: 8.8

DÜZEY II BÖLGELERİ: TR-CI (Gaziantep.Adıyaman,Kilis)
a (000) C00): 577
Istihdam (000): 497
Tarm (000): 103
Sanayi (000): 167
Sanayi (%): 33,6
S Ba: 45,7
Issiz (00): 80
S Oranı (%): 42
(: 13,8

DÜZEY II BÖLGELERİ: TR-C2 (Şanlturfa.Diyarbakır)
a (000) C00): 615
Istihdam (000): 551
Tarm (000): 210
Sanayi (000): 77
Sanayi (%): 14.0
S Ba: 47.9
Issiz (00): 64
S Oranı (%): 35,5
(: 10,4

DÜZEY II BÖLGELERİ: TR-C3 (Mardin, Batman.Şımak,Siirt)
a (000) C00): 366
Istihdam (000): 325
Tarm (000): 95
Sanayi (000): 48
Sanayi (%): 14.8
S Ba: 56.0
Issiz (00): 41
S Oranı (%): 33,7
(: 11,1

DÜZEY II BÖLGELERİ: TR-63 (Hatay.K.Maraş.Osmaniye)
a (000) C00): 904
Istihdam (000): 763
Tarm (000): 263
Sanayi (000): 166
Sanayi (%): 21.8
S Ba: 43.8
Issiz (00): 141
S Oranı (%): 47.8
(: 15,6

DÜZEY II BÖLGELERİ: TR-72 (Kayseri.Sivas, Yozgat)
a (000) C00): 776
Istihdam (000): 690
Tarm (000): 250
Sanayi (000): 151
(00 a: 289
Tarim (%): 36,2
Sanayi (%): 21,9
S Ba: 41.9
Issiz (00): 86
S Oranı (%): 44,1
(: 11,1

DÜZEY II BÖLGELERİ: TR-82 (Kastamonu, ÇankıriSinop)
a (000) C00): 242
Istihdam (000): 221
Tarm (000): 97
Sanayi (000): 36
(00 a: 87
Tarim (%): 43,9
Sanayi (%): 16,3
S Ba: 39,4
Issiz (00): 21
S Oranı (%): 39,1
(: 8,6

DÜZEY II BÖLGELERİ: TR-83 (Samsun.Tokat.Çorum, Amasya)
a (000) C00): 1,190
Istihdam (000): 1122
Tarm (000): 643
Sanayi (000): 132
(00 a: 347
Tarim (%): 57.4
Sanayi (%): 11,8
S Ba: 31,0
Issiz (00): 68
S Oranı (%): 56,2
(: 5,7

DÜZEY II BÖLGELERİ: TR-90 (Trabzon.Ordu,Giresun,Rize, Artvin,G.Hane)
a (000) C00): 1,531
Istihdam (000): 1,446
Tarm (000): 834
Sanayi (000): 136
(00 a: 475
Tarim (%): 57,7
Sanayi (%): 9,4
S Ba: 32,8
Issiz (00): 85
S Oranı (%): 65.4
(: 5,6

DÜZEY II BÖLGELERİ: 12 NUTS Il Bölgesi Toplam
a (000) C00): 8,003
Istihdam (000): 7,247
Tarm (000): 3,364
Sanayi (000): 1,064
(00 a: 3,165
Tarim (%): 44.4
Sanayi (%): 14.9
S Ba: 40,7
Issiz (00): 757
S Oranı (%): 46
(: 9,7

DÜZEY II BÖLGELERİ: TÜRKİYE TOPLAMI
a (000) C00): 24,565
Istihdam (000): 22,046
Tarm (000): 6,493
Sanayi (000): 5,452
(00 a: 10,101
Tarim (%): 29,5
Sanayi (%): 24,7
S Ba: 45.8
Issiz (00): 2,520
S Oranı (%): 48,3
(: 10,3

DÜZEY II BÖLGELERİ: 12 Düzey Il Bölgesinin Türkiye'ye Oranı- %
a (000) C00): 32.5
Istihdam (000): 32.8
Tarm (000): 51.8
Sanayi (000): 19.5
(00 a: 31.3
Issiz (00): 30
(: 737
Kaynak: TUIK 
O-0100000/5050 1E Q0P8 5008

rokOEonnet 
E101Mn/ a 
Diş Tiearet ve Turizm Gelirleri 
Rekabet edebilirliğin ve gelişmişliğin" en önemli göstergelerinden birisi de dış ticaret rakamlarıdır.1990 yılında 12,9 Milyar ABD Doları olan toplam ihracat, % 266'lik artış ile 2006 yılında 85,5 Milyar ABD Dolarına yükselmiştir.

Şekil 2: Toplam İhracat, İthalat, Diş Ticaret Hacmi ve Dış Ticaret Dengesi 
250

200

150

100

50

0

-50

-100

1990Ihracat 1995200020022003Ithalat 200420052006=Denge Hacim 

Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı
İhracatın ithalatı karşılama oranı dikkate alındığında ise, 1980 yılında % 36.8 seviyesinde olan bu oran yaklaşık % 62'lik bir artış sağlayarak, 2005 yılı itibari ile % 61.8'e yükselmiştir.(Grafik 3)
Şekil 3: İhracatın İthalatı Karşılama Oranı
80

707569.9
6058,160,664.862961,8
5051

403036,8

20

10

0

1980 198519901995200020012002200320042005 2006
Kaynak: TUIK 


Bal L EaN D PooPneT 

1nnv 
1san maesTedod Balund 
20012006 yıllarımı kapsayan dönemde diş ticaret hacmi 82,3 Milyar ABD Dolarından 223,798 Milyar ABD Dolarına yükselmiştir. Aynı dönemde, ihracat artış hızının ithalattan daha fazla olmasıa rağmen, dış ticaret açığı -26,7 ABD Dolarından - 52,8 Miyar ABD Dolarına yükselmiştir. Dış ticaret açığı 2006'da %97.3 ile 52.8 Milyar Dolara ulaşmıştır. Özetle artan dış ticaret hacmi, ülkenin dışticaret dengesinde pozitif katkı sağlamamuştır.

Turizm gelirleri, diğer taraftan, ülkenin dış àlem gelirleri içerisinde ihracat yanıda önemli bir kalemi oluşturmaktadır. Turizm sektörü dış ticaret açığıın kapatılmasinda ve ödemeler dengesinin sağlanmasında önemli bir enstrüman olarak değerlendirilmektedir. (Tablo 9)
Tablo 9: Turizm Gelirlerinin Dış Ticaret Açığını Karşılama Oranı
Yillar: 2000
Dış Ticaret Açığı (Milyar $): 26.6
Turizm Gelirleri (Milyar S): 7.6
Karşılama Oranı (%): 28,6

Yillar: 2001
Dış Ticaret Açığı (Milyar $): 9.3
Turizm Gelirleri (Milyar S): 10.1
Karşılama Oranı (%): 107

Yillar: 2002
Dış Ticaret Açığı (Milyar $): 15.7
Turizm Gelirleri (Milyar S): 11,9
Karşılama Oranı (%): 76,3

Yillar: 2003
Dış Ticaret Açığı (Milyar $): 21.8
Turizm Gelirleri (Milyar S): 13,6
Karşılama Oranı (%): 62,5

Yillar: 2004
Dış Ticaret Açığı (Milyar $): 34,3
Turizm Gelirleri (Milyar S): 15,9
Karşılama Oranı (%): 18,4

Yillar: 2005
Dış Ticaret Açığı (Milyar $): 42.6
Turizm Gelirleri (Milyar S): 18,0
Karşılama Oranı (%): 24.6
Kaynak: TCMB 
Öte yandan ihracat odaklı kalkınma ve büyüme modeline geçildiği dönemde ihracatin kompozisyonunda da önemli yapısal dönüşümler gerçekleşmiş, yine 80'li yılların başında toplam ihracatın %36'sını sanayi ürünleri oluştururken, bu oran 2005 yılında %93,7'ye ulaşmıştır.
Şekil 4: İhracatın Kompozisyonu 
100

90

80

70

60

%050

40

30

20

10

S 
0

1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005

-=İmalat Sanayi --Tarım ve Ormancılık Madencilik ve Taş OcakçılığıKaynak: TUIK 

2001-2005 döneminde imalat sanayi içinde gıda, tekstil-giyim ve demir çelik sektörleri ağırlığınısürdürürken, otomotiv, makine, elektronik, metal eşya, petrol ürünleri ve lastik-plastik sektörleri payıı artırmıştır. Türkiye'nin ihracatını oluşturan ana ürün grupları için Tablo 10'a bakıız.
Boluel Rubaber Etehintik Openeynat Ssm (Zmzemu 

Torkhe Cunhuriven 
Silim, Sapuyi ve Teknotoji Baiunleg 
Tablo 10:Temel İhraç Ürünleri 
ilk 10 İhraç Kalemleri - 2006 değerleri ile (000 ABD Doları)
2004: 8.288.799
2005: 9.[TELEFON]: 11.885.549

2004: 6.259.222
2005: 6.[TELEFON]: 6.937.140

2004: 4.793.599
2005: 5.426.197
2006: 6.324.491

2004: 4.122.641
2005: 5.243.569
2006: 6.515.552

2004: 5.359.512
2005: 4.973.475
2006: 6.272.831

2004: 4.[TELEFON]: 4.862.368
2006: 4.709.132

2004: 2.226.923
2005: 2.731.357
2006: 3.334.507

2004: 1.429.186
2005: 2.641.145
2006: 3.567.424

2004: 1.902.515
2005: 2.[TELEFON]: 2.387.052

2004: 1.856.536
2005: 1.969.748
2006: 1.920.219

2004: 40.775.761
2005: 46.[TELEFON]: 53.853.897

2004: 63.167.153
2005: 73.475.881
2006: 85.502.238

2004: 64,6
2005: 63,3
2006: 62.9
Kaynak: TUIK 
Ancak, geleneksel sektörlerde azalan ihracat ve yükselen sektörlerde artan ithalat gereği cari işlemler açığında önemli bir azalma gerçekleşmemiş, ara malı ithalatındaki artış 1981-2001 yılları arasında %9.5 iken 20022005 döneminde %30'a yükselmiştir.

Dış ticarete ilişkin gelişmelere ithalat cephesinden bakıldığında, 2005 yılında %19.7'lik, 2006 yılında ise % 18.4'lük bir yükseliş kaydedilmiştir. 2000 yılında 54,5 Milyar ABD Doları olan Türkiye'nin ithalati, % 154.2'lik bir artış göstererek 2006 yıli itibari ile 138,3 Milyar ABD Dolarına çıkmıştır.Îthalatta yaşanan bu yükseliş temelinde artan iç talep, yükselen petrol fiyatları, Türk Lirasında yaşanan değerlenme ve Türk ihracatinın önemli oranda dış girdi talebinde yaşanan artiş yatmaktadır. Ana ürün grupları itibariyle, sermaye mallarının ithalatı 2004 yılına göre % 15'ten fazla artarak toplam ithalat içerisinde yaklaşık %1 7'lik bir paya ulaşmıştır.

Şekil 5: İthalatın Kompozisyonu 
80

70

60

50

40

30

2

20S 
10e 

o 

1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005
Ara MallarsjeSermaye Malları*guTüketim Malları

Kaynak: TUIK 
Ara malı ithalatı toplam ithalatın %71.5'ini oluşturmaktadır. Tüketim malları ithalatı 2004 yılında %50 artış göstermiş ve 2005 yılında cüzi bir düşüş gerçekleşmiştir. Tüketim mallarının toplam ithalat içerisindeki oranı 2005 yılında %8.5 olarak gerçekleşmiştir. (Grafik 5)

An skoe am 
inda %
e/(kałmşt grup: olafak 
)9 A 
Bölgesel Rakabet Edebilirlik Operasyonel Progrann (C007-2013)

Türkive Cumhuriyeti 
Bilin, Sanayi ve Teknoloji Bakanligi 
karşımıza çıkmaktadır. Temel ithalat ürün grupları Tablo 11'de görülebilir. 2005 yılı itibari ile imalat sanayi ürünleri ithalatı bir önceki yıla göre % 17'lik bir artış sağlayarak 94,207 Milyar ABD dolarına ulaşmıştır.

Tablo 11: Temel İthalat Ürünleri 
İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Mineral Yakıtlar, Mineral Yağlar ve Müstahsallari, Mumlar Nükleer Reaktörler, Kazan; Makine ve Cihazlar, Aletler,
2006: 14.407.288

İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Parçaları
2006: 13.411.276

İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Motorlu Kara Taşıtları, Traktör, Bisiklet, Motosiklet ve Diğer
2006: 10.237.024

İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Elektrikli Makine ve Cihazlar, Aksam ve Parçaları
2006: 8.417.452

İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Demir ve Çelik
2006: 8.031.522

İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Plastik ve Plastikten Mamul Eşya
2006: 4.763.094

İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Inciler, Kiymetli Tas Ve Metal Mamulleri, Madeni Paralar
2006: 3.763.424

İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Organik Kimyasal Müstahsallar
2006: 3.014.784

İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Eczacılık Ürünleri
2006: 2.710.136

İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Optik. Fotoğraf, Sinema. Ölcü. Kontrol. Avar Cihazları. Tibbi Alet
2006: 1.927.983

İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Liste Toplami
2006: 70.683.983

İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Toplam İthalat
2006: 97.539.766

İthalatta ilk 10 Kalem - 2005 fiyatları ile (000 USD) 2004: Toplam İthalat İçerisindeki Oranı (%) Kaynak: TUIK, DTM
2006: 72,5
12 NUTS II bölgesinin ihracat rakamları dikkate alındığında, bu bölgenin 2006 yılı itibari ile toplam 6,175 Milyar ABD Doları civarında ihracat gerçekleştirdiği, bu oranın tüm ihracat içerisinde yaklaşık %7,2’lük bir oranı içerdiği Tablo 12'de görülmektedir.

Bununla birlikte 12 NUTS II bölgesinde ihracatın gelişim hızı Türkiye ortalamasının üzerinde bir performans sergilemiş ve 20012005 döneminde toplam % 186,8'lik bir artış kaydedilmiştir.
Diğer vandan, 12 NUTS II bölgesinde dis ticaret verileri istikrarlı bir sevir izlememektedir. Tablo 12'de de görülebileceği üzere, makro ölçekte Türkiye nüfusunun yaklaşık % 37'lık bir dilimini barındıran bu bölgelerde toplam ihracat ve ithalat anlamında ülke geneli içerisinde sırasıyla %7,2 ve %3, 7 olmak üzere bir dilime sahip olunduğu görülmektedir.

İhracat yüzdeleri toplam içerisinde %1'den daha büyük olan üç NUTS II bölgesi (TR63, TR90,TR-C1) bulunmaktadır. Ancak söz konusu bölgelerin göreceli olarak daha yüksek ihracat ve ithalat rakamlarına sahip olmaları içsel potansiyellerinden ziyade, ihracatın ve ithalatın lojistik olarak bahsi geçen bölgelerden yürütülmesinden kaynaklanmaktadır. Özellikle ihracat anlamında bu üç bölgenin ikisinde (TR63 ve TR-90) ihracat ve ithalat altyapısı gelişmiş limanların bulunuyor olmasi, global rakamlar bazında bazı yanılgılar oluşturabilecektir.

BötgeselRekabet Edebilirlik Operasyonel Program (C007-201j)
425303s1.V 3s 



1mA0


I vnsiwDuadlEnanto 
Tablo 12: 12 NUTS II Bölgesinin Dıs Ticaret Verileri 
HATTEE: - TR-83 (Amasya. Çorum,Samsun.Tokat) TR-82 (Çankin, Kastamonu, Sinop) TR-B1 (Bingöl, Elaziğ. Malatya, Tunceli) TR-90 (Artvin,Giresun,G.Hane,Ordu,Rize.Trabzo n) TR-72 (Kayseri,Sivas, Yozgat) TR-C1 (Adiyaman,G.Antep.Kilis) TR-C2 (Diyarbakır, S.Urfa) TR-A1 (Bayburt,Erzincan,Erzurum) TR-C3 (Batman, Mardin.Şirnak,Siirt) TR-B2 (Bitlis,Hakkari, Muş. Van) TR-A2 (Ağrı.Ardahan.Igdır,Kars) 12 NUTS II TOPLAMI
e (000 USD): E26386
c o t (%): 1.15
Toplam Ithalat (000 USD): 1.493.298
Cee e Toplam İthalat (%): 1.07
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 2.477,271
C a e Hacmindeki Payı (%): 1.1
Diş Ticaret Dengesi (000 USD): -509,325

HATTEE: 220.686
e (000 USD): 0.25
c o t (%): 402.143
Toplam Ithalat (000 USD): 0.29
Cee e Toplam İthalat (%): 622,829
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 0.27
C a e Hacmindeki Payı (%): -181,457

HATTEE: TR-82 (Çankin, Kastamonu, Sinop) TR-B1 (Bingöl, Elaziğ. Malatya, Tunceli) TR-90
e (000 USD): 71.070
c o t (%): 0.08
Toplam Ithalat (000 USD): 75.490
Cee e Toplam İthalat (%): 0.05
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 146,560
C a e Hacmindeki Payı (%): 0.06
Diş Ticaret Dengesi (000 USD): -4.420

HATTEE: 187.496
e (000 USD): 0.21
c o t (%): 92,899
Toplam Ithalat (000 USD): 0.06
Cee e Toplam İthalat (%): 280.395
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 0.12
C a e Hacmindeki Payı (%): 94.597

HATTEE: 1.611.855
e (000 USD): 1.88
c o t (%): 208.605
Toplam Ithalat (000 USD): 0.15
Cee e Toplam İthalat (%): 1.820.460
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 0.81
C a e Hacmindeki Payı (%): 1.403,250

HATTEE: 728.955
e (000 USD): 0.85
c o t (%): 974.649
Toplam Ithalat (000 USD): 0.7
Cee e Toplam İthalat (%): 1.703.604
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 0.76
C a e Hacmindeki Payı (%): -245.694

HATTEE: n)
e (000 USD): 1.654,382
c o t (%): 1.93
Toplam Ithalat (000 USD): 1.730.018
Cee e Toplam İthalat (%): 1.25
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 3,384.400
C a e Hacmindeki Payı (%): 1.51
Diş Ticaret Dengesi (000 USD): -75.636

HATTEE: TR-72 (Kayseri,Sivas, Yozgat)
e (000 USD): 89.273
c o t (%): 0.1
Toplam Ithalat (000 USD): 134.595
Cee e Toplam İthalat (%): 0.09
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 223,868
C a e Hacmindeki Payı (%): 0.1
Diş Ticaret Dengesi (000 USD): -45.322

HATTEE: TR-C1 (Adiyaman,G.Antep.Kilis)
e (000 USD): 22.773
c o t (%): 0.02
Toplam Ithalat (000 USD): 16,386
Cee e Toplam İthalat (%): 0.01
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 39,159
C a e Hacmindeki Payı (%): 0.01
Diş Ticaret Dengesi (000 USD): 6,387

HATTEE: TR-C2 (Diyarbakır, S.Urfa)
c o t (%): 0.55
Toplam Ithalat (000 USD): 51,238
Cee e Toplam İthalat (%): 0.03
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 523.136
C a e Hacmindeki Payı (%): 0.23
Diş Ticaret Dengesi (000 USD): 420,660

HATTEE: TR-A1 (Bayburt,Erzincan,Erzurum)
c o t (%): 0.06
Toplam Ithalat (000 USD): 9.239
Cee e Toplam İthalat (%): 0.006
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 68.343
C a e Hacmindeki Payı (%): 0.03
Diş Ticaret Dengesi (000 USD): 49,865

HATTEE: TR-C3 (Batman, Mardin.Şirnak,Siirt)
e (000 USD): 72.601
c o t (%): 0.08
Toplam Ithalat (000 USD): 45.219
Cee e Toplam İthalat (%): 0.03
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 117,820
C a e Hacmindeki Payı (%): 0.05
Diş Ticaret Dengesi (000 USD): 27.382

HATTEE: TR-B2 (Bitlis,Hakkari, Muş. Van)
e (000 USD): 6,174,066
Toplam Ithalat (000 USD): 5,233,779
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 11.407.845
Diş Ticaret Dengesi (000 USD): 940.287

HATTEE: TR-A2 (Ağrı.Ardahan.Igdır,Kars)
e (000 USD): 85,502,238
Toplam Ithalat (000 USD): 138,295,379
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 223,797.617
Diş Ticaret Dengesi (000 USD): -52,793,141

HATTEE: TÜRKİYE TOPLAMI 12 NUTS Il Bölgesinin Türkiye payi (%)
c o t (%): 7.2
Ticaret Hacmi (000 USD) Diş: 3.7
Kaynak: DTM (2006 - yalnızea sehir merkezlerini içermektedir)
Diğer yandan, ihracat verileri anlamında NUTS II düzeyi ile NUTS III düzeyi arasında göz ardi edilemeyecek farklılıklar bulunmaktadır. Örnek olarak, TR-C1 NUTS 1I bölgesi içerisinde yer alan NUTS III bölgesi Gaziantep toplam ihracatta önemli bir paya sahiptir. (%1.93) Buna rağmen Gaziantep ili, dahil olduğu NUTS Il Bölgesinin tüm ihracatınin % 98.2'sini tek başına gerçekleştirirken, yine aynı TR-C1 bölgesinde yer alan diğer iki NUTS Ill bölgesinin (Adıyaman,Kilis) payi oldukça küçüktür (% 1.8 ). TR-C1 bölgesi ithalat cephesinden ele alındığında ihracata benzer bir yapı ortaya çıkmaktadır. Bu bölgenin yapmış olduğu toplam ithalatın % 97.8'i yalnızca Gaziantep ili tarafindan gerçekleştirilmektedir. Özetle bu bölgede Gaziantep dominant bir görünüm arz etmekte olup, sanayinin ve diş ticaret hareketlerinin lokomotifi konumundadır.
15 Cazibe Merkezinin detaylı dış ticaret göstergeleri için Tablo 13'e bakınız.
15 Cazibe Merkezinin toplam ihracatı 2005 yılında 4,2 Milyar ABD Doları olarak gerçekleşmiştir ki,bu oran tüm ihracatın % 4.96'sına karşılık gelmektedir. Bununla birlikte bu 15 Cazibe Merkezi ilin ihracat performansları 2001-2005 döneminde %205.1'lik bir artış göstermiştir. 15 Cazibe Merkezinin temel sürükleyici gücü olan Gaziantep, Kayseri ve Trabzon 2005 yıli itibari ile 12 NUTS II bölgesindeki toplam ihracatın % 88.7'lik kısmını gerçekleştirmiştir.

BavcdaaaEuanemmm oA 
3623

Turkayn Comdoriyn 
Bdon anavi ve Teknoloj Bakanhig 
Tablo 13: 15 Cazibe Merkezinin Dış Ticaret Göstergeleri 
e: Samsun
Toplam Ihracat (000 S): 158.329
(% e Toplam Íhracat: 0.18
Toplam İthalat (000 S): 346,691
c Toplam Íthalat: 0.25
0: 505.020
C di cea (%): 0.22
Diş Ticaret Dengesi(000: -188.36

e: Elazığ
Toplam Ihracat (000 S): 68,265
(% e Toplam Íhracat: 0.07
Toplam İthalat (000 S): 85.400
c Toplam Íthalat: 0.06
0: 153,665
C di cea (%): 0.06
Diş Ticaret Dengesi(000: -17,135

e: Malatya Trabzon
Toplam Ihracat (000 S): 149.586 728,710
(% e Toplam Íhracat: 0.17
Toplam İthalat (000 S): 43.893 74.421
c Toplam Íthalat: 0.03 0.05
0: 193.479
C di cea (%): 0.08
Diş Ticaret Dengesi(000: 105.693

e: Kayseri
Toplam Ihracat (000 S): 751.085
(% e Toplam Íhracat: 0.85 0.87
Toplam İthalat (000 S): 1.093,252
c Toplam Íthalat: 0.79
0: 803.131 1.844.337
C di cea (%): 0.35 0.82
Diş Ticaret Dengesi(000: 654.289

e: Sivas
Toplam Ihracat (000 S): 21,701
(% e Toplam Íhracat: 0.03
Toplam İthalat (000 S): 77,096
c Toplam Íthalat: 0.05
0: 98,797
C di cea (%): 0.04
Diş Ticaret Dengesi(000: -342.167

e: G.Antep
Toplam Ihracat (000 S): 1.856.942
(% e Toplam Íhracat: 2.17
Toplam İthalat (000 S): 1.834.350
c Toplam Íthalat: 1.32
0: 3,691.292
C di cea (%): 1.64
Diş Ticaret Dengesi(000: -55.395

e: Diyarbakır
Toplam Ihracat (000 S): 66,942
(% e Toplam Íhracat: 0.07
Toplam İthalat (000 S): 37.518
c Toplam Íthalat: 0.02
0: 104.460
C di cea (%): 0.04
Diş Ticaret Dengesi(000: 22,592

e: Ş.Urfa
Toplam Ihracat (000 S): 45,922
(% e Toplam Íhracat: 0.05
Toplam İthalat (000 S): 149,176
c Toplam Íthalat: 0.1
0: 195,098
C di cea (%): 0.08
Diş Ticaret Dengesi(000: 29.424 -103.254

e: Erzurum
Toplam Ihracat (000 S): 20.546
(% e Toplam Íhracat: 0.02
Toplam İthalat (000 S): 15,424
c Toplam Íthalat: 0.01
0: 35.970
C di cea (%): 0.01
Diş Ticaret Dengesi(000: 5.122

e: Van
Toplam Ihracat (000 S): 15.306
(% e Toplam Íhracat: 0.01
Toplam İthalat (000 S): 10.372
c Toplam Íthalat: 0.01
0: 25,678
C di cea (%): 0.01
Diş Ticaret Dengesi(000: 4,934

e: Kastamonu
Toplam Ihracat (000 S): 59.381
(% e Toplam Íhracat: 0.06
Toplam İthalat (000 S): 59.770
c Toplam Íthalat: 0.04
0: 119.151
C di cea (%): 0.05
Diş Ticaret Dengesi(000: -389

e: Kars
Toplam Ihracat (000 S): 1.945
(% e Toplam Íhracat: 0.002
Toplam İthalat (000 S): 1,082
c Toplam Íthalat: 0.001
0: 3.027
C di cea (%): 0.001
Diş Ticaret Dengesi(000: 863

e: Kahramanmaraş
Toplam Ihracat (000 S): 286.213
(% e Toplam Íhracat: 0.33
Toplam İthalat (000 S): 435,705
c Toplam Íthalat: 0.31
0: 721.918
C di cea (%): 0.32
Diş Ticaret Dengesi(000: -149.492

e: Batman
Toplam Ihracat (000 S): 17,991
(% e Toplam Íhracat: 0.01
Toplam İthalat (000 S): 11.488
c Toplam Íthalat: 0.01
0: 29.479
C di cea (%): 0.01
Diş Ticaret Dengesi(000: 6,503

e: 15 CAZİBE MERKEZİ
Toplam Ihracat (000 S): 4,248,864
Toplam İthalat (000 S): 4,275,640
0: 8,524,504

e: TOPLAMI TÜRKİYE TOPLAMI
Toplam Ihracat (000 S): 85,502,238
(% e Toplam Íhracat: 4.96
Toplam İthalat (000 S): 138,295,379
c Toplam Íthalat: 3.09
0: 223,797,617
C di cea (%): 3.8
Diş Ticaret Dengesi(000: -26,776 -52,793,141

e: 15 Cazibe Merkezinin Türkiye İçerisindeki Payı (%)
(% e Toplam Íhracat: 68.8
c Toplam Íthalat: 81.6
C di cea (%): 74.7

e: 15 Cazibe Merkezinin 12 NUTS

e: I1 Bölgesi İçerisindeki Payı (%)
Kaynak: DTM (2006 - yalnızea şehir merkezlerini içermektedir)
2.1.2. İşletmeler 
Türkiye'de işletmeler Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu (TESK) ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafindan temsil edilirler. TESK ve TOBB çok sayıdaki üyeleri ile Türkiye'de özel sektörü temsil eden üst birliklerdir. Bugün TESK'e bağl, 13 Meslek Federasyonu, 82Esnaf ve Sanatkarlar Odası Birliği ve 3166 Esnaf ve Sanatkar Odası bulunmaktadır. Bununla birlikte,TOBB'un yerel bazda ticaret odası, sanayi odası, sanayi ve ticaret odası ve deniz ticaret odasıbiçiminde yapılanmış 364 adet üyesi bulunmaktadır. Bu itibarla, TOBB ve TESK'in temel fonksiyonu girişimcilere rehberlik ve önderlik etmektir.

İşletmelerin sayısı ve sektörel dağılımı
TÜiK 2002 verilerine göre Türkiye'de 1,858,191 işletme bulunmaktadır. Bu rakam, kırsal girişimler ile münferit çiftçileri kapsamamaktadır.

Botgesel Rekabel Edebilwbk Dpeasyouel Progranu Cnoz-o11)

1okr omh 
mSnmo1on 
Şekil 6: İşletmelerin Sektörel Dağılımı (2002)
2%

1% 5% 0%5% 0%15%0%
14%

9%

47%

Madencilik ve Taşocakpılğ

Elcktink,Gaz ve Su Rezervi 

Motoriu Araçlarm Toptan Tumir ve Bakum, Motorsiklet ve Salsi Ev Esvalan 
Utaştirma. Depolama and elim 

Gayrimenkui,Kiralama ve İş Etkinlikleri 
Saglik and Sosyal Görev 


 ima 

Inşaar 

Otel ve Restoraniar 
Fmansal Aracılk 

Egitim 

s Diğer Toplum. Sosyal ve Özel Hizmet Faali 

Şekil 6'da işletmelerin sektörlere göre dağılımı verilmektedir. Türkiye'de işletmelerin sektörel dağılımı hem gelişmekte olan ülke nitelikleri hem de GSMH bileşenleri çerçevesinde değerlendirildiğinde tutarlı bir dağılım göstermektedir. Bununla birlikte, girişimcilik cephesinden ele alındığında, ekonomik ve siyasi dalgalanmalar yeni iş kurma ve/veya sektörel dönüşüme karar verme süreçleri üzerinde olumsuz etkiler yaratabilmektedir.

Ayni zamanda, Türkiye gibi tarımdan beslenen bir sanayileşme sürecinin etkisinden tam olarak kurtulamamış bir ülkede, GSMH büyümesi, artan ve sürdürülebilir ihracat artışı, istihdam artışı ve gelir dağilımında daha dengeli bir noktanın elde edilmesinde imalat sanavi, istihdam oluşturma kapasitesi de dikkate alinarak lokomotif misyonu üstlenebilecektir.

Benzer bir yaklaşım, ülkelerin kalkıma süreçleriyle uyumlu olarak, tarım toplumundan, sanayi toplumuna oradan da bilgi toplumuna geçişte de söz konusudur.

Türkiye'de hizmetler sektöründe faaliyette bulunan işletmelerin sayısı imalat sanayi sektöründekilerin yaklaşık 3.5 katı olmasına karşın, bu sektörlerin yarattığı istihdama baktığımızda, imalat sanayi sektörünün hizmetler kadar istihdam yaratma kapasitesine sahip olduğu, oluşturduğu etki ile hatta hizmetler sektörünü de beslediği görülmektedir. Dolayısıyla, imalat sanayi sektöründe yeni girişimlerin yaratıması ve mevcut işletmelerin de desteklenmesi istihdamın artırılması ve işsizliğin önlenmesinde önemli bir etki yaratacaktır.

Türkive'de işletmelerin bölgesel dağılım bakımından, %25,7'sinin 12 NUTS II bölgesinde ve %14'ünün ise 15 Cazibe Merkezinde bulunduğu bilinmektedir. Aynı coğrafi sıırlamalar içinde, bu işletmelerin sektörel dağılımına bakıldiğında ise, toptan ve perakende satış ilk sırada olmak üzere,imalat sanayi, otel ve lokantalar sektörlerinin önemli sektörler otdukları görülebilir. 12 NUTS Il bölgesinde ve 15 Cazibe Merkezinde bütün işletmelerin yaklaşık %50'si toptan ve perakende satış.sektöründe faaliyette bulunmaktadır. Bu sektörü sırasıyla imalat sanayi ve otel ve lokantalar sektőrütakip etmektedir. 12 NUTS I1 bölgesinde imalat sanayi işletmelerinin %21,5'i, otel ve loklntalār lokantalar sektörünün de %11,9'u bulunmaktadır (Bakınız Ek 4, Tablo 50-51).
de mer ve 
mlytoLaEumlOomvma MmonumDoo 

twspommu 
jo1o Laneryy ve Toowhan fadam 
2.1.2.1. İmalat Sanayi 
Türkiye'de ekonominin son 25 yıllk sürede göstermiş olduğu genel performansın en önemli alt bileşenlerinden birisi de imalat sanayinde yaşanan gelişimdir. Bu süreçte ekonominin büyüme performansmın temel itici gücünü, sanayi sektöründe meydana gelen ilerleme oluşturmuştur. Sanayi sektöründeki gelişme beraberinde hem hizmetler sektörünün büyümesine pozitif katkı sağlamış hem de birçok kez toplam GSYİH büyümesinin üzerinde bir gelişme kaydetmiştir (Şekil 7).
Şekil 7: Büyüme Oranları (%)

10,0

8,0+

6,0

4,0

2,00'0+

r 2001o 2005
-6,0

-8,0

-10,0

—Kişi Başına GSYiH -Sanayi 
Kaynak: TÜIK 


Sanayi sektöründeki büyüme oranları son dört yıldır üst üste % 4'ün üzerinde gerçekleşmiştir (Şekil 7,Tablo 14). Bu sürecin sonunda yaşanan verimlilik artışları dört yıllık kesintisiz büyüme sürecinde önemli bir etkiye sahiptir. Ancak, 20i krizi sonrası büyüme firmaların işgücü yapılarını yeni koşullara göre ayarlayıp verimliliklerini artırmalarından kaynaklanmıştır.
İmalat sanayinde yaratılan katma değer açısından bakıldığında yıllk ortalama büyüme oranı 19801990 döneminde % 6.6, 1990-2000 döneminde % 4.2, 2000-2005 döneminde ise % 5.1 olarak gerçekleşmiştir.

Tablo 14: İmalat Sanayi Göstergeleri 
Göstergeler (%): GSYİH İçindeki Payı
2000: 19.2
2005: 20.8
2001-2005 Ortalaması: 20.4
AB (2004): 20.5 (1)

Göstergeler (%): Üretim Artışı (Sabit Fiyatlarla) (2)
2000: 6.5
2005: 4.8
2001-2005 Ortalaması: 4.9
AB (2004): 2.8(3)

Göstergeler (%): İhracat Artıșı (Cari Fiyatlarla)
2000: 6.7
2005: 15.2
2001-2005 Ortalaması: 21.9
AB (2004): 9.5(4)

Göstergeler (%): İthalat Artışi (Cari Fiyatlarla)
2000: 29.8
2005: 16.6
2001-2005 Ortalaması: 16.3
AB (2004): 8.8(4)

Göstergeler (%): Özel Sektör Yatırımlarındaki Payi
2000: 26.5
2005: 41.4
2001-2005 Ortalaması: 35.5

Göstergeler (%): Özel Kesim Kapasite Kullanım Oranı
2000: 74.6
2005: 78.9
2001-2005 Ortalaması: 74.6

Göstergeler (%): Çahşan Başına Kısmi Verimlilik Artışı
2000: 8.8
2005: 5.6
2001-2005 Ortalaması: 6.0
AB (2004): -0.3(5)
Kaynak: TÜIK-EUROSTAT 
(1) AB-25 Sanayi Verisi,
(2) Sanayi Uretim Endeksi artış hızi kullanimiştır 
(3) AB-25 Imalat Sanayi 2005 Yili verisi,
(4) A8-25 SITC Siniflandirmasina Góre.
(5) AB-15


Şekil 6'da görüldüğü üzere, Türkiye'de işletmelerin yaklaşık %15'i imalat sanayi sektöründe faatiyette bulunmaktadır.

R0le) R a Preate Orenvo Pnos (Dgoot 

Tul ive Cumburivet 
Bilun, Sanayiw Feknotoji Bakantie 
Tablo 15: İmalat Sanayi Sektöründe Faaliyette Bulunan İşletmelerin Sektörel Dağılımı
Çalışan Sayısı: 1 - 9
İşletme Sayısı: 245.789
%: 90.2
İstihdam: 588.31
%: 27

Çalışan Sayısı: 10  49
İşletme Sayısı: 21.236
%: 7.8
İstihdam: 444.694
%: 20.3

Çalışan Sayısı: 50 - 150
İşletme Sayısı: 3499
%: 1.3
İstihdam: 298.009
%: 13.6

Çalışan Sayısı: 151-250
İşletme Sayısı: 875
%: 0.3
İstihdam: 168.31
%: 7.7

Çalışan Sayısı: 251 +
İşletme Sayısı: 1083
%: 0.4
İstihdam: 683.94
%: 31.4

Çalışan Sayısı: Toplam Kaynak: TÜİK (2002)
İşletme Sayısı: 272.482
%: 100.00
İstihdam: 2.183.286
%: 100.00
Kaynak: TÜİK (2002)
İmalat sanayi işletmelerinin %98'e yakını 1-49 işçi çalıştıran küçük ölçekli işletmelerdir (Tablo 15).İmalat sanayi sektöründe, mikro ve küçük ölçekli firmalarla birlikte %99.6, orta ölçekli işletmeler %1.6, büyük işletmeler ise %0.4 paya sahiptir. Türkiye'de imalat sanayi işletmelerinin çok büyük bir kısmının küçük ve orta ölçekli olması beraberinde, kurumsallaşma eksikliğini ve düşük verimliliği getirmekte, kamunun sektörel uzun soluklu politikalar üretmesine engel teşkil etmektedir. Serbest piyasa koşulları altında faaliyette bulunmak zorunda olan mikro ölçekli firmaların talep cephesi ve üretim süreçleri konularında maruz kaldıkları “bilgi eksikliği" çok fazla sayıda firmanın kısa vadeler içerisinde üretim piyasasından çekilmesine, özetle firmaların ömürlerinin kisa vadeli olmasına neden olmaktadır.

Küresel rekabetin hızla yoğunlaştığı günümüz ekonomik hayatında mikro ölçekli firmaların düşük katma değerli sektörlerde yoğunlaşmaları (Tablo 16). karlılıkları üzerinde olumsuz etki oluşturmaktadır. Bu açıdan düşük karlılık işletme ve yatırım sermayesi oluşturma noktasında firmaların büyüme taleplerini kısıtlamakta, firmaların uzun yıllar piyasada tutunmasına mani teşkil etmektedir.

Küçük ölçekli firmaların verimlilikleri, teknolojik düzeyleri ve ihracat kapasiteleri de düşük kalmaktadir. Firmaların rekabet gücünü artırmak için talep hareketlerini dikkate alarak ölçeklerini büyütmeleri, büyük ölçekli firmalar ile küçük ölçekliler arasında ve işletmelere hizmet veren kurumlar arasında işbirliği ağlarının geliştirilmesini gerektirmektedir.

Türkiye açısından sektörel dağılım ve ölçeksel büyüklük bir arada değerlendirildiğinde, makro düzeyde toplam talebin yurt içi üretim kapasitesinin altında olduğu, belirli sektörlerde toplam arzın talebin üzerinde oluşması nedeniyle rekabetin yıkıcı bir yapıya büründüğü görülmektedir.
Firmaların yaşamış oldukları ölçek sorunu yanında serbest piyasa koşulları altında maruz kaldıklarırekabet baskisı sonucunda, firmalar dönemsel olarak üretim maliyetlerinin altında talebin karşılanmasıyolunu tercih etmekte, dolayısıyla oluşan talep küçük ölçekli firmalara ilave istihdam oluşturma imkani sağlamamaktadir.

.
Bülgesal Rekabet Edebilirhik Operasyonel Prouranu (3007-3013)

Turkiye Cunhurlyeti 
Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakantigi 
Tablo 16: 50.000 ve daha fazla istihdam oluşturan imalat sanayi sektörlerinin dağılımı
Faaliyet Adi: Tekstil ürünleri imalatı
İşletme Sayısı: 20.432
%: 8,28
İstihdam: 400.026
%: 19,31

Faaliyet Adi: Giyim eşyası imalatı; kürkün işlenmesi vb.
İşletme Sayısı: 31.592
%: 12,8
İstihdam: 302.219
%: 14,59

Faaliyet Adi: Gida ürünleri ve içecek imalatı
İşletme Sayısı: 27.781
%: 11,25
İstihdam: 257.037
%: 12,41

Faaliyet Adi: B.Y.S. Makine ve techizat imalat
İşletme Sayısı: 17.643
%: 7,15
İstihdam: 139.525
%: 6,73

Faaliyet Adi: Makine ve teçhizatı hariç; metal eşya sanayi
İşletme Sayısı: 33.304
%: 13,49
İstihdam: 137.163
%: 6,62

Faaliyet Adi: Metalik olmayan diğer mineral ürünlerin imalati
İşletme Sayısı: 11.130
%: 4,51
İstihdam: 131.485
%: 6,35

Faaliyet Adi: Mobilya imalati; B.Y.S. diğer imalat
İşletme Sayısı: 31.695
%: 12,84
İstihdam: 115.200
%: 5,56

Faaliyet Adi: Motorlu kara taşıti, römork vb. İmalatı
İşletme Sayısı: 3.798
%: 1,54
İstihdam: 84.171
%: 4.06

Faaliyet Adi: Plastik ve kauçuk ürünleri imalatı
İşletme Sayısı: 7.950
%: 3,22
İstihdam: 83.746
%: 4,04

Faaliyet Adi: Ağaç ve mantar ürünleri imalatı (mobilya hariç )
İşletme Sayısı: 26.861
%: 10,88
İstihdam: 78.120
%: 3,77

Faaliyet Adi: Kimyasal madde ve ürünlerin imalatı
İşletme Sayısı: 3.786
%: 1,53
İstihdam: 76.497
%: 3,69

Faaliyet Adi: Ana metal sanayi Kaynak: TÜIK
İşletme Sayısı: 5.616
%: 2,27
İstihdam: 75.467
%: 3,64
Kaynak: TÜIK 
Tablo 17: İmalat Sanayi Üretim ve İhracatının Yapısı (%)
Türkiye: Üretim

Türkiye: 2000(2)
AB ihracatı (4): 2002

Teknoloji Yoğunluğu(1): Yüksek
Türkiye: 5.9
AB ihracatı (4): 5.1

Teknoloji Yoğunluğu(1): Ortanın Üstü
Türkiye: 22.5
AB ihracatı (4): 18.2

Teknoloji Yoğunluğu(1): Ortanın Alti
Türkiye: 30.4
AB ihracatı (4): 26.7

Teknoloji Yoğunluğu(1): Düşük
Türkiye: 41.2
AB ihracatı (4): 50.0

Teknoloji Yoğunluğu(1): Toplam
Türkiye: 100.0
AB ihracatı (4): 100.0
Kaynak: TÜIK, OECD STAN Database 

(1)OECD Science, Technology and Industry Scoreboard sıniflaması esas ahınmıştır.
(2)10+Kişi çalıştıran işyerlerini kapsamaktadır.

(3)2002 Yıli fiyatlarıyla KB tahminidir,
(4) OECD Üyesi AB Ülkeleri 


2002-2005 döneminde ihracat ve üretimdeki yüksek artışlar nedeniyle orta ve ileri teknoloji sektörlerinin imalat sanayindeki payı önemli oranda yükselmiştir. Ancak AB ülkeleri ile karşılaştırıldığında bu sektörlerin payı hala düşük kalmaktadır. Bu sektörlerde aynı zamanda yüksek oranda ithal girdiye bağımlılık nedeniyle katma değer artışı beklenen düzeyde gerçekleşememektedir (Tablo 17).

Türk imalat sanayinin rekabet gücündeki göreli artışa rağmen, AB entegrasyon sürecinde rakip olarak değerlendirilebilecek ülkelerle mukayese edildiğinde bu oran düşük kalmaktadır. AB'de ithalatının son 10 yılda en hızlı büyüme göstermiş olduğu 20 ürün grubunda, Türkiye'nin pazar payı %1,7'den %2,5 düzeyine yükselmiş, ancak benzer artış rakip ülkelerde daha fazla olmuştur.
Günümüzde imalat sanayinde yüksek teknoloji sektörlerinde Ar-Ge harcamalarının payı oldukça yüksek olup, bu sektörlerde bilgi ve teknoloji üretimi, düşük teknoloji sektörlerinde ise işgücü maliyeti rekabet gücünün belirleyici unsurlarıdır. Her iki grupta da ana sektörlerin alt faaliyet alanlarında bilgi ve yenilikçiliğin rekabet gücünde farklılık yaratabildiği gözlenmektedir.
Rekabet gücüne ilişkin analizde incelenmesi gereken bir diğer nokta da rekabet gücü artan sektörlerin toplam ihracat içindeki payındaki değişimdir. Rekabet gücü yükselen sektörlerin ihracattaki payının artması ihracat yapısıın rekabet gücü yüksek sektörlere kaydığı şeklinde bir yorumla olumlu değerlendirilebilecektir.

Ancak, bazı sektörlerde rekabet gücü yükselirken, üretimde ve istihdamda büyük paya sahipbazısektörlerin rekabet gücünde düşüş gözlenmektedir. Büyüme imalat sanayinin tüm ektörlerinde simetrik bir etki yaratmamaktadır.eacrt 
Bölgeset Rekabet Edebilirtik Operasyonel Program: (2007-2013)

Tarkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıg,
12 NUTS II Bölgesi, imalat sanayindeki işletmelerin ve çalışanların sayısı' temelinde analiz edildiğinde, işletmelerin %21,5'inin ve çalışanların ise %15,2'sinin bu bölgede yer aldığıgörülmektedir (Bakınız EK 4-Tablo 52).

Diğer yandan, 15 Cazibe Merkezi analiz edildiğinde, ‘imalat sanayindeki işletmelerin ve çalışanların sayısı' bazında Türkiye'deki işletmelerin %12,7'si, çalışanların %8,5'inin bu merkezlerde bulunduğu görülmektedir. 15 Cazibe Merkezinin 12 NUTS Il bölgesi ile karşılaştırılması halinde ise, Cazibe Merkezlerinin 12 NUTS II bölgesindeki işletmelerin %59'unun, çalışanların ise %56'sım kapsadığıgörülmektedir (Bakınız EK 4-Tablo 52).

12 NUTS II bölgesinde imalat sanayinde en fazla istihdama sahip bölge %2,9 pay ile TR-C1, en az istihdama sahip bölge ise %0,2 pay ile TR-A2 ve TR-C3'dür.

Cazibe Merkezleri düzeyinde, şehir merkezleri göz önüne alındığında, imalat sanayinde %2,6'lık pay ile Gaziantep ili en yüksek istihdam oranına sahip olup, buna karşın, %0. I'lik pay ile Batman ve Kars şehir merkezi en düşük istihdam oranına sahiptir.

Önceki bölümde belirtildiği üzere, imalat sanayinin makro verileri gelişmiş ülkeler ile karşılaştırıldığında çok düşük bir seviyede kalmaktadır. Türkiye'nin doğal kaynaklar ve belirli sanayi sektörleri için hammaddeye sahip olmasına karşın bu kaynaklardan elde edilen katma değerin yetersiz olması, AB Üyesi Ülkelerle karşılaştırıldığında Türkiye'nin düşük rekabet edebilirlik gücüne sahip olmasının nedenlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sektörel Dağılım ve Yoğunlaşmalar 
Imalat sanayi sektöründe, ülke genelinde, 26 NUTS II Bölgesi incelendiğinde; gıda, orman ürünleri,metalik olmayan mineral ürünleri imalatı ve ana metal ve metal ürünleri sektörlerinde yoğunlaşmalar olduğu görülmektedir (EK 4-Harita 7). Bu sektörlerin yaygınlaşmasında, ileri teknoloji ve uzmanlık gerektirmemesi, temel ihtiyaçları karşılamaya dönük olması, hammaddenin kolay ve ucuz temin edilebilir olması ve küçük ölçekli yatırımlarla gerçekleştirilebiliyor olması önemli rol oynamaktadır.
Buna karşın, basım ve yayım, kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri ve nükleer yakit imalatı, büro makineleri ve bilgisayar imalati, başka yerde sınıflandırılmamış elektrikli makine ve cihazların imalatıve geri dönüşüm sektörleri hiçbir bölgede öne çıkan sektörler olarak görülmemektedir. Ancak,özellikle İstanbul (TR-10), Izmir (TR-31), Ankara (TR-51), Kocaeli (TR-42), Adana (TR-63) ve Bursa (TR-41) gibi sektör çeşitliliği ve büyüklüğü olan yerlerde, bu sektörler il için önemli katkılar sağlamaktadır. Bu sektörler uzmanlaşma, ileri teknoloji, yatırımdaki ölçek büyüklüğü ve nitelikli işgücü gereksinimleri nedeniyle, orta ve düşük seviyede gelişmiş bölgelerimizde, özellikle 12 NUTS II bölgesinde, sürükleyici sektör olarak ortaya çıkamamaktadır.

Orta ve ileri teknoloji kullanımı gerektiren uçak ve savunma sanayi, optik ve medikal sanayi ile telekomünikasyon araçları ve otomotiv üretimi ise yine İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli, Manisa ve Tekirdağ (EK 4-Harita 7) gibi gelişmiş illerimizde yaygınlaşma potansiyeli göstermektedir. Bu illerin üniversite ve araştırma merkezi altyapısı ve yetişmiş insan kaynağı bakımından potansiyeli bu sektörlerin gelişimine zemin hazırlayabilmektedir.

Öte yandan, orta ve ileri teknoloji üretimine yönelik yukarıda bahsedilen altyapıların ve potansiyellerin bulunmadığı az gelişmiş 12 NUTS II bölgesindeki sektörel yoğunlaşmaları gösteren EK 4- Tablo 53 incelendiğinde ise; her NUTS II düzeyinde gıda sektörünün ilk sırayı aldıği, bunu tekstil ürünleri ve giyim eşyası imalatı sektörünün takip ettiği, orman ürünleri ve mobilya sektörünün özellikle TR-A1, TR-90, TR-A2, TR-82 ve TR-B2 düzeylerinde yaygın olduğu, metalik olmayan diğer görülmektedir.

Be 
,1- Tabto/54sektör olacak 4y·337
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkive Cumhuriveti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
görülmekle birlikte, Gaziantep, Malatya, Şanlıurfa ve Kayseri illerinde Tekstil ve Giyim EşyasıÍmalati, Diyarbakır, Sivas, Elaziğ, Trabzon ve Van illerinde Taş ve Toprağa Dayalı Sanayi ve Samsun, Kayseri ve Sivas'ta ise başka yerde sınıflandırılmamış makine ve teçhizat öne çıkan sektörlerdir.

Dış Ticaret bölümünde bahsedildiği üzere, 12 NUTS II bölgesinin Türkiye'nin ihracatı içindeki payı%8,4'dür. Hem 12 NUTS II bölgesinde hem de 15 Cazibe Merkezinde başlica ihracat ürünlerini gida ürünleri ve içecek, başka yerde sınıflandırılmamış makine ve teçhizat ile tekstil ürünleri oluşturmaktadır (Bakınız EK 4-Tablo 53-54).

Sektörel kümeleşmenin önem arz ettiği günümüz rekabet koşullarında, özellikle gelişmişlik düzeyleri ülke ortalaması civarında ya da altında olan bölgelerin potansiyelleri, gelişme eğilimleri, sektörel yapıları ve sektörlerin üretim zincirindeki bağlantıları iyi tespit edilerek, bu bölgelerin üstlenebileceği roller hazırlanacak sektörel ve bölgesel strateji dokümanları ile ortaya konulmalıdır, böylelikle az gelişmiş bölgelerin rekabet güçleri kuvvetlendirilebilir.

EK 4-Harita 7'de Türkiye'de coğrafi yoğunlaşma gösteren imalat sanayi sektörlerinin dağılımıverilmektedir.

İmalat Sanayi Sektöründe Fiziki Altyapı
Türkiye'de imalat sanayi sektörünün mekansal dağılımına baktığımızda sanayileşmenin büyük kentler ve limanlar etrafında yoğunlaştığını görebiliriz. İstanbul (TR-10), Ankara (TR-51), İzmir (TR-31) gibi büyük kentler, gelişmiş sosyo-ekonomik imkanları, karayolu, demiryolu, hava ve deniz limanı gibi ulaşım imkanları, yetişmiş insan kaynağı ve sermaye birikimi ile imalat sanayi ve hizmetler sektöründe merkezi konumlarını korumaktadırlar. Bununla birlikte, bu kentlerin etki alanında bulunan komşu illerde de sanayi odakları gelişerek, TR-42, TR-41, TR-21, TR-33 bölgelerinde yoğunlaşmalara neden olmuştur. Ayni şekilde, Anadolu'nun bazı bölgelerinde kendi imkanları ile gelişim gösteren Gaziantep (TR-C1), Denizli (TR-32), Konya (TR-52) gibi iller de imalat sanayi sektöründe gösterdikleri performans ile bulundukları bölgelerin itici gücü olmuş, önemli bir katma değer ve istihdam yaratan bölgeler olarak öne çikmışlardır,
Türkiye'de imalat sanayi sektörüne önemli bir altyapı ve yatırım ortamı sunan, çevre yönetim sistemleri ve atıksu aritma tesisleri ile sanayileşmenin çevreye verdiği olumsuz etkileri kontrol altına alan, şehirleşmeyi ve planh sanayileşmeyi destekleyen Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve Küçük Sanayi Siteleri (KSS) Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın kontrolü, denetimi ve desteği ile kurulmaktadır. Türkiye'de imalat sanayi sektöründe faaliyette bulunan işletmelerin hemen hemen yarisi OSB ve KSS'lerde üretimlerine devam etmektedirler.

Türkiye genelinde tam olarak faaliyete geçen 93 OSB ve 399 KSS bulunurken, altyapı inşaatı ve kurulumun farkli aşamalarında olan devam eden 108 OSB, 69 KSS bulunmaktadır. KOBi yatırımı için en uygun alanlar olan tamamlanmış ve devam eden OSB ve KSS’lerin Türkiye genelindeki mekansal dağılımına baktığımızda, bu bölge ve taşınmazların Türkiye'nin tüm bölgelerinde homojen bir mekansal dağılımı olduğu görülmektedir. Ancak bu bölge ve taşınmazlardaki doluluk oranları bağlıoldukları bölgelerin gelişmişlik oranlarına göre farklılaşmaktadır. Örnek olarak, daha az gelişmişbölgelerdeki OSB ve KSS doluluk oranları düşükken, gelişmiş bölgelerde yüksektir. OSB ve KSS'lerin kurulmasiyla yatırımcilara uygun yatirım alanları sunulsa da bu gölgelere cezbedici yatırımlar bölgede diğer sosyo-ekonomik altyapıların mevcudiyetini gerektirmektedir. Dolayısıyla,fiziksel sanayi altyapısının kurulması, diğer politika alanlarıyla tamamlayıcılığın sağlanması ve desteklenmesi olmadan daha az gelişmiş bölgelerde tek başına yeterli değildir.
Biten ve devam eden OSB ve KSS'lerin 12 NUTS II Bölgesinde ve 15 Cazibe Merkezindękídağižm Tablo 18 ve 19'da verilmektedir.4 v y e t 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Farkiye Coumhurgyett 
Blam. Sooay Be Teknologi Baladgr 
Tablo 18: Organize Sanayi Bölgelerinin (OSB) Bölgesel Dağılımı

Kaynak: BSTB, 2007
Tablo 19: Küçük Sanayi Sitelerinin (KSS) Bölgesel Dağılımı
Türkiye (81 ): n
Düzey II Bölgeleri: Deva n m Eden
15 Cazibe Merkezi: Deva m Eden

Düzey II Bölgeleri: TR-83 (Amasya. Çorum,Samsun,Tokat)
15 Cazibe Merkezi: 25

Türkiye (81 ): TR-82 (Çankıri, Kastamonu, Sinop)
Düzey II Bölgeleri: 19
15 Cazibe Merkezi: 1

Düzey II Bölgeleri: TR-B1 (Bingöl, Elazığ, Malatya,Tunceli)
15 Cazibe Merkezi: 12

Düzey II Bölgeleri: TR-90 (Artvin,Giresun,G.Hane,Ordu,Rize,Trabzon)
15 Cazibe Merkezi: 19

Türkiye (81 ): 0 9
Düzey II Bölgeleri: TR-72 (Kayseri,Sivas, Vozgat)
15 Cazibe Merkezi: 22

Türkiye (81 ): TR-CI (Adiyaman,G.Antep,Kilis)
Düzey II Bölgeleri: 10
15 Cazibe Merkezi: 6

Düzey II Bölgeleri: TR-C2 (Diyarbakır, Ş.Urfa)
15 Cazibe Merkezi: 10

Türkiye (81 ): TR-AI (Bayburt.Erzincan..Erzurum)
Düzey II Bölgeleri: 8
15 Cazibe Merkezi: 3

Türkiye (81 ): TR-C3 (Batman, Mardin,Şırnak,Siirt)
Düzey II Bölgeleri: 5
15 Cazibe Merkezi: 4

Türkiye (81 ): TR-B2 (Bitlis,Hakkari,Muş,Van)
Düzey II Bölgeleri: 15
15 Cazibe Merkezi: 3

Türkiye (81 ): TR-A2 (Ağri.Ardahan,Iğdır,Kars)
Düzey II Bölgeleri: 7
15 Cazibe Merkezi: 2

Türkiye (81 ): TOPLAM
Düzey II Bölgeleri: 166
15 Cazibe Merkezi: 44
Kaynak: BSTB, 2007
Tablo 18ve 19'da görüldüğü üzere, 12 NUTS Il Bölgesinde faaliyete geçen 32 OSB, 166 KSS, devam eden 57 OSB, ve 44 KSS, 15 Cazibe Merkezinde ise tamamlanan 13 OSB ve 42 KSS ile devam eden 14 OSB ve 4 KSS bulunmaktadir. TR-83, TR-72 ve TR-C1 tamamlanan ve devam eden OSB ve KSS sayıları ile öne çıkan NUTS II düzeyleri olup, TR-A2, TR-B2, TR-A1, TR-C2 ve TR-C3 diğēT düzeylere göre sanayi altyapısı daha az gelişmiş bir görünüm sunmaktadır. 15 Cazibe Merkezinde ise.Gaziantep ve Sivas illeri OSB ve KSS altyapısı bakımından ileri seviyedeki iller olup, Van, Diyarbakır ve Trabzon daha az sayıda OSB ve KSS'ye sahiptir. Tablo 18-19'dan da görülebileceği üzeré her bif NUTs Il Bölgesi ve Cazibe Merkezi, yatırımcılardan gelen talepler üzerine kurulmuş, enazbr ad 
Bolgesel Rekabet Edebiurtik Qperasyonel Pozgramy (2007-70131
BAR 

Türkiye Cumhuriyeti 
Bitim, Sanayi ve Teknoloji Bakanliği 
tamamlanmis ya da devam eden OSB ve KSS'ye sahiptir (Trabzon'un merkez ilçesi hariç, onda da Trabzon'un diğer ilçelerinde tamamlanan ya da devam eden OSB'ler bulunmaktadır).
18. ve 19. tablolardan anlaşılacağı üzere, 12 NUTS II Bölgesi ve 15 Cazibe Merkezinde KOBi yatırımları için uygun fiziki altyapı imkanı sunan yeterli sayıda tamamlanan ve devam eden OsB ve KSS bulunmaktadır. Bu bölgelerde asıl sorun, devam eden OSB ve KSS'ler için; bölge altyapıinşaatlarının tamamlanabilmesi ve yatırımci çekerek optimum doluluk oranlarına ulaşabilmesidir. Aksi takdirde, aktarılan kit kaynaklar ile tamamlanan bölgeler atil kalmakta, OSB ve KSS'lerin yörenin kalkınmasına istenilen düzeyde katkı sağlamaları temin edilememektedir. Dolayisıyla, 12 NUTs II ve 15 Cazibe Bölgesinde yeni girişimlerin ve yatırımların desteklenmesi, OSB ve KSS'lere yeni yatırımların çekilmesi ve doluluk oranlarının artırılması bakımından önem arz etmektedir.
il bazında bu veriler dikkate alındığında, OsB ve KSS'lerin sayısının yeterli olduğu açıkça görülecektir. Ancak, tamamlanan OSB ve KSS'lerde yer alan işletmelere destek ve danişmanlık mekanizmalarının sağlanması büyük önem taşımaktadır. Bu destekler yönetim ve iş idaresi, kalite ve standardizasyon, kümelenme ve şebekeleşme (clustering and networking), ihracat ve pazarlama,teknoloji transferi, Ar-Ge ve inovasyon ile KSS'lerin rekabet koşullarında varlıklarını sürdürmelerine ve beceri ve kapasitelerini iyileştirmeye yönelik konulara odaklanmalıdır.
Ayrıca, OSB ve KSS altyapılarının kurulmasıdansa işletmelerin daha acil ihtiyaçları; İşletme Geliştirme Merkezleri (İGEM) ve İş Geliştirme Merkezleri (İșGEM), inkubatörler ya da ortak kullanım laboratuvarları ve atölyeler yoluyla danışmanlık ve destek hizmetlerine ulaşmaktır.16
KOSGEB Bölgesel Sanayi Geliştirme Merkezleri aracılığıyla KOBİ'lerin ihtiyaçlarına ve değişen işortamı koşullarına göre eğitim, danışmanlık, altyapı-üstyapi, ihracat, teknoloji geliştirme ve yeni girişimci destek hizmetleri vermektedir.

KOSGEB koordinatörlüğünde kurulan İŞGEM'ler birer inkübatör merkezleridir. İŞGEM'lerde KOBł'lere, mülkiyet hakkı yerel ya da özel tüzel kişilere ait olan üretim alanlarıyla birlikte ortak kullanıma yönelik makine ve ekipman, sekreterya, iş geliştirmeye yönelik eğitim, danışmanlık ve rehberlik hizmetleri sağlanmaktadır. İGEM'ler Türkiye'de bir yerel kalkınma ve girişimcilik geliştirme modeli olarak desteklenmektedir.

Tablo 20'de 12 NUTS II ve 15 Cazibe Merkezindeki İGEM ve İŞGEM'lerin dağılımı verilmektedir.Tablo 20'de görüldüğü üzere, 12 NUTS II Bölgesinde bulunan 43 ilin sadece 11 tanesinde İGEM bulunmakta olup hepsi de Cazibe Merkezlerindedir. Ayrıca, 12 NUTS II bölgesindeki 43 ilde 6İşGEM bulunmakta ve söz konusu İŞGEM'lerin 4'ü 15 Cazibe Merkezinde yer almaktadır. Her NUTS II Bölgesinde ve Cazibe Merkezinde en az bir tane OSB ve KSS olmasina karşın her NUTS II Bölgesi ve Cazibe Merkezinde İŞGEM ve İGEM bulunmamaktadır. Her ne kadar her NUTS II ve Cazibe Merkezinde OSB ve KSS bulunsa da bu bölgelerin doluluk oranları düşüktür, aynı zamanda bu bölgelerde üretim yapan işletmeler İşGEM ve İGEM'lerden yeteri kadar faydalanamamaktadır.Dolayısıyla, hedef bölgede temel bilgilendirme ve danışmanlık faaliyetleri yapılarak işletmelerin 
16 iGEM'ler KOSGEB'in yerel destek birimleri iken iŞGEM'ler KOSGEB girişimi ile yerel ortaklar tarafindan kurulan inkubatörlerdir,
Bölgešel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Toolbe Cuolto tyen 
Babme Sanaveve Teknote Bakonte 
İGEM ve İşGEM'lerin sundukları hizmetler hakkındaki farkındalıklarının artırılması ve İGEM ve İşGEM kurulmasımn desteklenmesi gerekmektedir.

Table 20: İGEM ve İŞGEM'lerin Dağılımı

Kaynak: KOSGEB, 2007
2.1.2.2. Küçük ve Orta Boy İşletmeler (KOBi'ler)
Türkiye'de 18 Mayıs 2006 tarihinde yürürlüğe giren yeni KOBi tanımı ile, AB KOBi tanımıuyumlaştırılmış (Tablo 21). tüm kurum ve kuruluşlar için tek bir tanim getirilmistir. Yeni KOBi tanımı ile çalışan sayısı esas alınırken mali bilanço değeri, yıllık net satış hasılatı, aidiyet gibi kriterler de bir işletmenin tanımlanmasında dikkate alınmaya başlanmıştır. Ayrıca, işletmenin ölçeğine üç yıllık bir dönemdeki veriler dikkate alınarak karar verilmektedir.

Tablo 21: KOBi Tanımı Yönetmeliğine Göre İşletmelerin Sımiflandırılması
Çalışan Sayısı: 0-9
Ölçek: Mikro
Mali Bilanço Değeri (YTL): 1.000.000
Yıllık Net Satış Hasılatı (YTL): 1.000.000

Çalışan Sayısı: 10-49
Ölçek: Küçük
Mali Bilanço Değeri (YTL): 5.000.000
Yıllık Net Satış Hasılatı (YTL): 5.000.000

Çalışan Sayısı: 50-249
Ölçek: Orta
Mali Bilanço Değeri (YTL): 25.000.000
Yıllık Net Satış Hasılatı (YTL): 25.000.000

Çalışan Sayısı: ≥250
Ölçek: Büyük Kaynak: KOBi Tanımı Yönetmeliği, 2005
Mali Bilanço Değeri (YTL): ≥25.000.000
Yıllık Net Satış Hasılatı (YTL): ≥25.000.000
Kaynak: KOBi Tanımı Yönetmeliği, 2005
2.1.2 'İşletmeler' bölümünde de belirtildiği üzere, her ölçekteki işletme birlikte düşünüldüğünde,Türkiye'de 1.858.191 işletme bulunmaktadır. TÜİK'in 2002 Yılı Genel Sanayi Sayımı verileríne görè,Türkiye'de mikro işletmeler tüm işletmelerin %96'sını, küçük ve orta boy işletmeler isef%3.6'sıj teşkil etmektedir. Mikro işletmeler ile küçük ve orta boy işletmeler birlikte KOBi olarak 
Bolgesel Rekaber Edebihauk Dpernvoned Pooamv (nnt-Cu13)

Tme Cmhu 
Bihin, Sanayi e Tekrolont Gakantey 
tanımlanmakta ve tüm işletmelerin %99.9'unu oluşturmaktalar. Türkiye'de KOBi niteliğindeki (0-249çalışanı olan işletme) işletmelerin sayısı 1.856.340 civarındadır.

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının uygulanacağı hedef bölgedeki KOBi'lerin bölgesel dağılımına baktığımızda; KOBl'lerin %25,7'sinin,(calışan sayısı 0-250) toplam istidamun ise 1.186.187 çalışan ile %22,I'inin 12 NUTS II Bölgesinde bulunduğu görülmektedir (Tablo 22). 15Cazibe Merkezi göz önüne alındığında ise, KOBi'lerin %12,5'inin, toplam istihdamın ise %11,8'inin bu illerde bulunduğu, gıda işleme, makine ve tekstil sektörlerinin hem hedef bölgede hem de Cazibe Merkezlerinde yoğunluklu sektörler olarak öne çıktığı görülmektedir.
Tablo 22: 12 Düzey (NUTS) II Bölgesinde ve 15 Cazibe Merkezindeki KOBİ'lerin Sayısı
Düzey 11 Bölgeleri: TR63 (Hatay, K.Maraş, Osmaniye)
n: 141.472 K.Maraş
I: 18 078
uers: 39 877

Düzey 11 Bölgeleri: Tr83 (Samsun, Tokat. Çorum. Amasya)
n: 185 433 Samsun
I: 34 016
uers: 90 475

Düzey 11 Bölgeleri: TR82 (Kastamonu, Çanlari, Sinop)
15 Cazibe Merkezi: 49 152 Kastamonu
I: 11 837
uers: 24 683

Düzey 11 Bölgeleri: TRBi (Malatya, Elazig, Bingol, Tunceli)
n: 81.909
15 Cazibe Merkezi: Elazığ
I: 12 398 14325
uers: 31 751

Düzey 11 Bölgeleri: TR90 (Trabzon, Ordu, Giresun, Rize
n: 175 366 Trabzon
15 Cazibe Merkezi: Malatya
I: 21 080
uers: 39 595 56261

Düzey 11 Bölgeleri: Artvin, Gümüşhane)
15 Cazibe Merkezi: Kayseri
I: 22 714
uers: 85 328

Düzey 11 Bölgeleri: TR72 (Kayseri, Sivas, Yozgat)
n: 142 959
15 Cazibe Merkezi: Sivas
I: 15 239
uers: 35 222

Düzey 11 Bölgeleri: TRCI (Gaziantep, Adiyaman, Kilis)
15 Cazibe Merkezi: 135 160 Gaziantep
I: 34 411 17297
uers: 109 769 44 772

Düzey 11 Bölgeleri: TRC2 (Sanhurfa, Diyarbakar)
n: 95115
15 Cazibe Merkezi: Diyarbakır Şaniturfa
I: 24 297
uers: 50 343

Düzey 11 Bölgeleri: TRA1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt)
15 Cazibe Merkezi: 50 670 Erzurum
I: 14 168
uers: 34 885

Düzey 11 Bölgeleri: TRC3 (Mardin, Batman, Ştmak, Siirt)
15 Cazibe Merkezi: 44 725 Batman
I: 4 460
uers: 13281

Düzey 11 Bölgeleri: TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari)
n: 49418 Van
I: 12 102
uers: 28 749

Düzey 11 Bölgeleri: TRA2 (Agrı, Kars, Igdır, Ardahan)
n: 34 808 Kars
I: 5 068
uers: 10 792

Düzey 11 Bölgeleri: 12 Düzey I1 Toplami
n: 1 186 187

Düzey 11 Bölgeleri: 15 Cazibe Merkezi Toplamı

Düzey 11 Bölgeleri: Türkiye Toplam
n: 5 352 627
I: 222 884
uers: 631 883

Düzey 11 Bölgeleri: 12 Düzey !! Bölgesinin Türkiye'deki Pay
n: 22.1

Düzey 11 Bölgeleri: 15 Cazibe Merkezinin Türkiye'deki Payı
I: 12.5 48.9
uers: 11.8 53.2

Düzey 11 Bölgeleri: 15 Cazibe Merkezinin 12 Düzey 1I Bölgesindeki Payı

Düzey 11 Bölgeleri: Kaynak: TÜik - 2002 Genel Sanayi ve İşyeri Sayımı
Türkiye'de toplam istihdamın %76.7'si, toplam katma değerin ise %26.5'i KOBi'ler tarafindan yaratılmaktadır. KOBi'lerin toplam ihracat içindeki payları, yıllar itibarıyla değişiklik göstermekle beraber, ortalama % 10 oranında gerçekleşmektedir. AB ülkelerindeki KOBl'lerin sayısı ve istihdama katkıları ülkemiz ile benzerlik gösteriyor olsa da, KOBi'lerin yarattığı katma değer oranlarıkıyaslandığı, AB'deki KOBi'lerin yaklaşık 2 kat daha fazla katma değer ürettikleri görülmektedir. Bir diğer önemli farklılık ise, Türkiye'de KOBi'lerin toplam kredilerden aldığı pay yaklaşık olarak %24'tür. Bu oran AB'de ise%35-40'lara ulaşmıştır.

EUROSTAT 2002 verilerine göre, AB'deki işletmelerin %89.1'ini mikro işletmeler, %1küçük ve orta ölçekli firmalar oluşturmaktadır. Çalışan sayısına göre dağılımda ise, büyük payı %33.1, mikro ölçeklilerin %27.8, küçük ve orta ölçeklilerin ise %38.9'dur. AB'de 25
37Lunüis ksuketlerie Ger féela 8
Solese Rekaber Edobilelk Orerasvouet Fnwrant (Jnoz ta)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanligi 
çalışanı olan büyük işletmelerde yaratılan katma değer %40.3 iken, mikro işletmelerin payı %20.8,küçük ve orta ölçekli firmaların payı ise%38.9'dur. KOBi niteliğindeki firmaların yarattığı toplam katma değer %59.7 civarındadır. AB KOBİ'lerinin ihracat oranları ise yaklaşık %41'dir.
Ülkemizdeki ve AB'deki KOBi'lerin yarattıkları katma değer, ihracat oranları ve teknoloji kullanım düzeyleri karşılaştırıldığında, KOBi'lerin bugünkü durumları ve sermaye yapılarıyla AB işletmeleriyle rekabet etmesi oldukça zordur. Bu nedenle, küresel pazarlarda rekabet eden KOBi'lerin, ürün geliştirme, ürün tasarımı, teknoloji, üretim ve yatırım planlamasi, modernizasyon-yenileme, standartlar ve ölçek ekonomileri gibi teknik bilgiler yanında rakiplerin durumu, talep, ürün fiyatı ve pazarlama faaliyetleri gibi pazar bilgileri, ayrıca, oto finansman, diş finansman, leasing, factoring, risk sermayesi ve krediler gibi finansman bilgilerinin öneminin farkında olmaları gereklidir.
KOBİ'lere yönelik Temel Bilgilendirme Desteği ve Danışmanlık Hizmetleri konusunda Milli Produktivite Merkezinin hedef bölgenin bazı illerinde (Rize, Kahramanmaraş, Ordu, Batman, Mardin,Diyarbakır, Şanlıurfa, Yozgat, Malatya, Elazığ ve Adıyaman) 353 KOBi ile yaptığı çalışma ve KOSGEB'in 50.000 firmayı kapsayan ve ülke genelinde yürüttüğü çalışma göstermiştir ki, KOBi'lerin Eğitim ve Danışmanlık alanında ihtiyaç duydukları konular; üretim planlaması ve kontrolü, satışpazarlama ve müşteri memnuniyeti analizleri, verimlilik, kalite yönetim sistemleri, insan kaynaklarıyönetimi, dış ticaret, iş yeri güvenliği ve sağlığı, kurumsallaşma, yönetim becerileri, CE işareti,standardizasyon ve belgelendirme ve muhasebe alanlarında yoğunlaşmaktadır.
Türkiye'de KOBi'lerin destelenmesine yönelik olarak geliştirilen kurumsal yapinın, “kümelenme",ortaklık", "kamu-özel sektör işbirliği", "iyi yönetişim", “teknolojik yenilik", "küreselleşme" gibi olgular çerçevesinde değerlendirilmesi elde edilen kazanımlara dayanılarak mevcut yapının geliştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Devam eden KOBi Destek Faaliyetleri 
Bu bağlamda, İstanbul Tekstil ve Hazır Giyim Sanayicileri Birliği (ITKIP) 2003 yılında, tekstil ve hazır giyim sektöründeki KOBi'ler ve KOBi'lere hizmet veren kuruluşlar ve yapılar arasında yerel,ulusal ve küresel düzeyde işbirliğini artırmak amacıyla 'Moda ve Tekstil Kümesi' adı altında AB fonuyla desteklenen bir kümelenme projesi başlatmıştır. Projenin ilk aşaması sonunda, bir kümelenme analizi yapıldı ve Kümelenme Koordinasyon Ajansı ile Tekstil Ar-Ge Merkezi ve Moda Enstitüsünün kuruluşu tamamlandı, ITKIP'in ve projeyle ilgili diğer kuruluşların kapasitesi artırıldı. Projenin ikinci aşaması 2005 yilında başladi, Kümelenme Koordinasyon Ajansı'nın, Tekstil Ar-Ge Merkezi ve Moda Enstitüsünün ihtiyacı olan ortak kullanıma yönelik ekipman temin edildi ve kullanılmaya başlandı.KOBf'ler için Moda ve Tekstil Kümelenmesine yönelik destek hizmetleri oluşturuldu ve işler hale getirildi.

Bununla birlikte, Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM) 2005 yılında Türkiye'de sürdürülebilir sosyal,cevresel ve ekonomik bir kalkınmaya katkıda bulunacak kapsamlı ve vizyonu olan bir kümelenme politikası geliştirmek üzere ‘Türkiye'de Kümelenme Politikasının Geliştirilmesi' başhığı altında AB destekli bir proje başlattı. Bu projeyle DTM'nin ve ilgili diğer kuruluşların kurumsal kapasitesi artırılacak, ulusal kümelenmelerin haritası hazırlanacak ve yol haritaları geliştirilecektir. Projenin ilk aşamasından sonra, projenin 2. ve 3. aşamalarında 10 adet küme desteklenecektir.
AB destekli bu projelerden başka, kümelenme ve sektör stratejilerinin geliştirilmesi konuları ABTürkiye İş Geliştirme Merkezlerince yürütülen çalışmalarda da tartışılmıştır. Örneğin GaziantepABiGEM Gaziantep'de Makine ve Makine Ekipmanları Stratejileri ile El Sanatları ve Halı sektörüstratejileri üzerine bir çalışma yürütmüştür. Aynı şekilde, Şanlıurfa Girişimci Destekleme MerkeziGAP GiDEM (GAP GİDEM'ler AB destekli KOBI geliştirme projeleri olup, GAP Bölgesel Kalkınma İdaresinin koordinasyonunda Birleşmiş Milletler Kalkınma Projesi tarafindan yönetilmektedir) organik tarım sektöründe, Diyarbakır GAP-GiDEM mermer sektöründe, Adıyaman GAP-GiDEM tekatif konfeksiyon sektöründe kümelenme konularında çalışmalar yürütmüştür. Bu çalışmalar net bjrşel 
ser ekayes 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıği 
ortamında ayakta kalabilmek için sektörel kümelenmenin ve farklı bölgeler arasında şebekeleşmenin sağlanması büyük önem taşımaktadır.

Maliyetleri düşürmek, yeni beceriler geliştirmek, pazara girişte karşılaşılan engellerin üstesinden gelmek, ortak altyapıyı, kaynakları ve işgücü havuzunu kullanmak ve nihayetinde öğrenme süreçlerini hızlandırmak için yukarıda bahsedilen AB destekli projelerin sonuçları ve hedef bölgelerin bazıillerinde yürütülen çalışmalar;12 NUTS II Bölgesinde desteklenecek kümelenme ve şebekelenme projeleri için temel oluşturacaktır.

Bu bağlamda imalat sanayindeki KOBİ'leri desteklemek amacı ile kurulmuş olan Küçük ve Orta Ölçekli İşletme Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB), ülke çapına yayılmışmerkezleri ile KOBī'lere; rekabet gücünün artırılması, dünya pazarlarına açılma, teknoloji üretimi ve/veya yeni teknolojilerin kullanılması, insan kaynaklarınin geliştirilmesi, bilgi ve iletişim teknolojilerinden yararlanılarak e-iş dünyasında yer alınması gibi konularda hizmet sunmaktadır. Bu çerçevede 20 İşletme Geliştirme Merkezi, 18 Teknoloji Geliştirme Merkezi, 15 Bölge Sanayi Geliştirme Merkezi, 8 Duvarsız Teknoloji Geliştirme Merkezi bulunmaktadır. Ayrıca işletmelere verilmekte olan hizmet ve desteklerin bölgesel düzeyde daha da yaygınlaştırılması amacı ile 2004 yılıitibariyle “Sinerji Odakları" kurulması ve işletilmesi faaliyetlerine başlanmıştır. Sinerji Odakları, yeni bir ‘işbirliği modeli' örneği olarak, Sanayi/Ticaret Odaları, Ticaret Borsaları, Esnaf Birlikleri, Esnaf Kefalet Kooperatifleri, Organize Sanayi Bölgesi Yönetimleri, Küçük Sanayi Sitesi Yönetimleri ile Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerle ilgili vakıf ve dernekler ile KOSGEB'in işbirliği içinde kurulmakta olup, model Belediyeler ve Üniversitelerin de işbirliği ve katılımına açıktır. Eylül 2006 itibarıyla, 75il/ilçede sinerji odakları hizmet vermektedir.

Teknoloji Geliştirme Merkezleri (TEKMER), teknoloji oryantasyonlu gelişimi desteklemeyi hedefleyen "iş Kuluçkalama-Inkübasyon" merkezleri olarak çalışmaktadır. Sundukları altyapı ve hizmetlerle yeni kurulan bir işletmenin başlangıç maliyetlerini azaltmayı ve gelişmekte olan bir işletmenin başarısız olma olasılığını en aza indirmeyi hedeflemektedir. Temel amaç, piyasa şartlarında mücadele edebilecek olgunluğa erişen işletmelerin piyasaya açılması ve boşalan yere yeni teknoloji tabanlı işletmelerin gelmesidir. TEKMER'lerde Kamu (KOSGEB)-Üniversite-Sanayi Odaları İşbirliği modeli uygulanmakta olup, TEKMER'lerin yönetimi ve desteklenecek KOBi AR-GE projeleri ile ilgili kararlar, KOSGEB, Üniversite ve Sanayi Odası Temsilcilerinin bulunduğu kurullar tarafindan gerçekleştirilmektedir. Önümüzdeki dönemde TEKMER'lerin sektörel anlamda ihtisaslaşmasıgündemdir. Ayrıca, Duvarsız Teknoloji Geliştirme Merkezleri de işlik tahsisi dışındaki Teknoloji Geliştirme Merkezi hizmetlerini sağlamaktadır.

2005 yılında, KOSGEB Türkiye genelinde bir saha araştırması yapmış ve 48.000 işletmenin faaliyet gösterdikleri işkollarına göre kümelenmesi için uygun iller tespit edilmiştir. Bu kapsamda 34 ile yönelik işkolları ve bu illere ait kümelenme potansiyelleri belirlenmiştir.
Türkiye'de genel olarak KOBi'lerin yaşadıkları sorunlar ve yapılması gerekenler değerlendirildiğinde aşağıda hususlar öne çıkmaktadır;
Makroekonomik dengeler ve ani şoklar KOBi'leri doğrudan etkilemektedir. Bu etkileri en aza indirgemek için KOBi'lere daha esnek üretim ve yönetim modelleri kazandırmak üzere değişime ayak uydurabilen profesyonel yönetim anlayışının yaygınlaştırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Zira,KOBi'lerin yaşadıği sorunlar, yarattıkları istihdam ve üretim kapasitesi ile genel ekonomiyi ve sosyal yapıyı etkileyebilir niteliktedir. Mevcut ve potansiyel girişimciliğin özendirilmesi kapsamında KOBi'lerin kuruluşundan, olgunlaşma aşamalarına kadar olan süreçte ihtiyaçlarına uygun danışmanlık ve eğitim faaliyetleri ile desteklenmeleri, KOBi'lerin rekabet güçlerini artırmaları açısından önemlidir.
Bölgelerarası farkhlıklar farklı yaklaşımları gerektirmektedir. Bölgelerin yerel dinamiklerinin härekete geçirilmesi ve her yörenin kendine has olan rekabet unsurunun ön plana çıkarılarak desteklenmesi gerekmektedir. Farklı bölgelerin KOBi destekleri de bulundukları yörenin şartlarına, şektöre ve işletmelerin teknoloji kullanımı, inovasyon, tasarım, nitelikli insan gücü, iyi yönetişim gibi rekabēt avantajisağlayan unsurlarına göre farklılıklar göstermektedir. Bununla birlikte, bölgelere rekabet 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)
48

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
avantajı sağlayan unsurların bütüne olan etkileri de gözetilerek, diğer politika alanlarıyla olan etkileşimleri ve uyumlarının sağlanması da önem arz etmektedir.

Finansa Erişim 
Türkiye'de KOBł'lerin diğer bir önemli sorunu ise, ‘finansal araçların yetersiz kullanımı'dır. Bu sorun, finansal araçların sayısının ve çeşidinin yetersizliğiyle birlikte, bu araçların sundukları şartların KOBİ'lere ağır gelmesinden kaynaklanmaktadır. Özellikle mikro ölçekli işletmeler finansal araçların kullanımında isteksiz davranmaktadır.

AB ve Kreditanstalt für Wiederaufbau (Kfw) tarafindan desteklenen ve Bankakademie International tarafından 2005 yılinda yapılan saha araştırması da KOBi finansmanının arz ve talep yönünde karşılaştığı engellere işaret etmektedir. Bu araştırma hedef grup, bölge ve temaları bakımından bu operasyonel program ile örtüştüğünden programın ilgili bölümlerinde söz konusu araştırmaya atıflar yapılmiştır.

Araştırma Bölgesi (Batman, Diyarbakır, Elaziğ, Erzurum, Gaziantep, Kahramanmaraş, Kayseri,Samsun, Siirt, Sivas, Trabzon, Şanliurfa ve Van) büyük çapta Bölgesel Rekabet edebilirlik Operasyonel Programının (BROP) hedef bölgesiyle çakışmaktadır. Siirt hariç bütün diğer iller,BROP’un cazibe merkezleridir.

Araştırma çalışması kapsamında önceden seçilmiş 13 ilde 653 işletmeye anket formu gönderilmiştir.50'den az çalışanı olan küçük işletmeler çalışmanın ana odak noktasını oluşturmaktadır. Örneklenen küçük işletmelerin ortalama çalışan sayısı 9 kişidir. Çalışmanın kapsamındaki işletmelerin büyük kısmı (%72'si) 1 ile 9 arasında çalışanı olan mikro işletmelerdir.

Söz konusu çalışmanın finansmana erişimde tespit ettiği engeller aşağıdaki gibidir:
-Ticari bankaların KOBi'lerden talep ettiği teminat en göze çarpan engeldir. İşletmelerin %83 gibi büyük bir kısmı bu engeli ya ilk ya ikinci ya da üçüncü engel olarak kaydetmiştir.
-İşletmelerin yarısından fazlası (%54) faiz oranlarını ikinci en önemli engel olarak görülmektedir.Genel görüş faiz oranlarının çok yüksek olduğu yönündedir.

-Ticari bankalara ilişkin olarak bürokrasi ve hantal işleyen prosedürler ankete cevap verenler tarafindan en önemli 3. engel olarak belirtilmiştir.

Dolayisıyla, Türkiye'de KOBi'ler yeni teknolojileri ve modern yönetim ve idari becerileri takip edebilmek için ek finansal kaynaklara ihtiyaç duymaktadır. Özellikle, imalat sanayi sektöründeki KOBi'ler yatırımları için yeterli sermayeyi bulmakta zorluk çekmektedir. Bu yeni iş kuracak girişimciler için de geçerlidir. Başlangıç aşamasında olan girişimcilerin kısa vadede öz kaynak sağlamaları gerekmektedir. Bu bağlamda, yeni iş kuracak girişimciler için yetersiz sermaye temel darboğaz alanını oluşturmaktadır.

Bununla birlikte, özellikle yeni ve küçük ölçekli girişimcilerden banka kredisi kullanabilmek için yüksek teminatlar talep edilmektedir. Öte yandan, KOBi'ler ölçekleri, sermaye ve organizasyon yapıları, düşük üretim düzeyleri nedeniyle ihtiyaç duydukları garanti ve teminatı elde etmekte zorluklar yaşamakta, dolayısıyla, düşük faizli ve basit prosedürlü kredileri tercih etmekteler. Doğal olarak, bu durum KOBi'lerin kullandığı banka kredisi oranlarının düşük kalmasına neden olmaktadır.Elde edilebilen verilere göre, 200o yılında KOBf'lerin kullandıkları kredi miktarı %6 iken, bu oran KOBi tanımında yapılan düzenleme ile 2006'da %24'e yükselmiştir. 2001 yılında finansal sektörde başlayan reform sürecinden sonra finans kurumları (bankalar, factoring ve leasing kuruluşłărī)KÓBi'ler ile daha çok işbirliğine yöneldiler. Bu çerçevede, kredilerin gayrisafi milli hasjłaya làn 12 Milyar Avro'ya, leasing ise 4 Milyar Avro'ya yükselmiştir.

si -28,
Bölgese! Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Bu gelişmelere karşın, finansman kuruluşları KOBi'lerin finansmanını riski yüksek, getirisi düşük olarak görmekte bundan dolayı da KOBi'leri destekleyen yeterli sayıda ve etkinlikte finansal kuruluşbulunmamaktadır.

Örneğin, Türkiye'de faaliyette olan 2 adet Girişim Sermayesi Kuruluşu bulunmaktadır. Bunlardan biri,İşRišK 2001 yılından beri faaliyette olan özel bir şirket olup, KOBi Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.$ ise bir kamu ortaklığıdır. KOBİ Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş vizyon sahibi girişimcilerin, Türkiye ekonomisine katkı sağlayacak, rekabet avantajına sahip ürün veya hizmet projelerini, sermaye ve yönetim desteği ile gerçekleştirmelerini sağlamaktır. Türkiye'de KOBİ'lerin kullandıkları girişim sermayesi %2 civarında olup, çok düşük bir seviyededir.
Öte yandan, kredi garanti sistemi olarak, Kredi Garanti Fonu İşletme ve Araştırma A.Ş. (KGF) 1994yılından beri faaliyette olan tek fondur. Bu fonun temel amacı KOBi'lerin finansman ve kredi kullanımlarını artırarak KOBİ'leri desteklemektir. KGF aracı bir kuruluş olarak, banka kredisine başvurmak için yeterli teminat gösteremeyen KOBi'lerin kredi kullanıminı sağlamakta, böylelikle bankaların müşteri sayılarının artmasına ve riski minimize etmelerine katkı sağlamaktadır. 2005 yılısonu itibariyla, KGF 982 işletmeye 81.8 Milyon Avro teminat vermiştir. KGF verilerine göre, 2005yılında, verilen teminatların %85'i imalat sanayi sektörüne yönelik olup, verilen toplam teminatın %5'i Doğu Anadolu Bölgesinde kullanılmıştır.

Türkiye'de diğer bir önemli KOBİ finansman aracı ise TESKOMB'dur. TESKOMB’a bağlı 921 adet Esnaf Kefalet Kooperatifi bulunmakta olup, Halkbank tarafindan esnaf ve sanatkarlara verilen kredilere teminat sağlanmaktadır. TESKOMB tarafindan teminat verilen işletmelerin tüm işletmelere orani %12'dir.

Türkiye'de faaliyette olan herhangi bir mikro kredi mekanizması bulunmamaktadır.
Bütün bu unsurlar değerlendirildiğinde, sadece KOBİ'ler bakımından değil Türkiye'deki finansal araçların geliştirilmesi bakımından da, KOBi'lerin finansmana ulaşımlarına yönelik şartlarının, uygun finansman mekanizmalarının ve/veya desteklerinin kurularak iyileştirilmesi gerektiği açıktır.
Araștırma ve Geliștirme 
Rekabet edebilirlik ve teknolojik gelişimin sağlanmasında sınai mülkiyet haklarında kaydedilen aşama da çok önemlidir. KOBi'lerin aldiği tescilli marka, patent ve faydalı model sayısı ve AR-GE potansiyelleri dikkate alındığında, Türkiye ile AB ülkeleri arasında göz ardı edilemeyecek farklılıklar bulunmaktadir.

Yapılan patent başvurularıın tamamına yakıını yabancı başvurular oluşturmakta, yerli başvuruların tescil oranının %10 düzeyinde olduğu görüłmektedir. Faydalı modelde yerli başvurular daha fazla olsa da ancak yarısı tescil ile sonuçlanmaktadır. Tasarım başvuru sayisı da yıllar itibariyle artmasına rağmen, yetersizdir. Ancak, marka başvurusunda ve tescil sayısında oranlar yüksek olup, başvuruların %60'ı tescil ile sonuçlanmaktadır. Endüstriyel tasarım başvurularında da artış gözlenmektedir.
Kişi başı milli geliri ulusal ortalamanın %75 altında olan 12 NUTS II Bölgesinden ve 15 Cazibe Merkezinden yapılan patent ve faydalı model tescilleri göz önüne alındığında, bu bölgeler ile ülkenin daha gelişmiş bölgeleri arasında önemli bir dengesizliğin olduğu görülebilir. 12 NUTS II Bölgesinde tescil edilen toplam patent sayısı 8, faydalı model sayısı ise 199 olup, bu sayılar Türkiye toplaminın sırasıyla %6.5'ine ve %12'sine karşılık gelmektedir. 15 Cazibe Bölgesi değerlendirildiğinde ise, bu illerde tescil edilen toplam patent sayısı 5, faydalı model sayisı ise 188 olup, bu sayilar Türkiye toplamının sırasıyla %4'ine ve %11.3'üne karşılık gelmektedir. Bu oranlar 15 Cazibe Merkezinin tescil edilen patent ve faydalı model sayıları bakımından 12 NUTS II Bölgesi içinde çok önemli bir %94, tescil edilen patentte ise %62.5 paya sahiptir.
17 Alinan garantilerin %44'ü Marmara Bölgesinden, %26'si Ege, %17'si Orta Anadolu ve %8'i Karadeniz B 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
i 
6i 



Turkive Cunhurtyet 
Bilim, Sanayine Telmoloiy Bakanlig 
İhracat Kapasitesi 
Bölgesel Rekabet edebilirliğin en belirgin göstergelerinden birisi işletmelerin ihracat kapasiteleridir.Firmalar talebe göre uygun maliyette ve kalitede ürün üretebiliyor ve bu ürünleri ihraç edebiliyorsa,yarattıkları katma değer ile hem bölgesel gelişmeye hem de istihdama önemli bir katkıda bulunuyorlardır. KOSGEB'in ülke genelinde 50.ooo firmayı kapsayacak şekilde yaptığı saha çalışmasına göre; ancak firmaların %35'i ihracat yapabilmektedir (Tablo 23). Kaynakların yetersizliği ve bilgi eksikliği ihracatın önündeki en önemli engellerdir (Tablo 24).

KOBi'lerin en önemli sorunlarından birisi de kalitedir. KOBi'lerin ihracat yapabilmeleri aynızamanda uluslararası standartları ve kaliteyi yakalayabilmeleri için gerekli olan kalite belgelerini alabilen işletmelerin sayısı düşüktür. KOBi'lerin nitelikli insan gücü bakımından kapasitelerinin yetersiz olduğu bilinmektedir. Öte yandan, ülkemizde KOBi'lerin ihtiyaçlarını karşılayabilecek imkanlara sahip üniversite, meslek lisesi ve meslek yüksek okulları bulunmakla birlikte bu eğitim kurumlarının müfredatlarının pivasanın ihtiyaç duyduğu iş gücü profiline ve becerilerine uygun olarak geliştirilmesi, firmalar ile eğitim kurumlari ve üniversiteler arasında diyalogun ve işbirliğinin oluşturulması için daha çok çaba harcanması gerekmektedir.

Tablo 25'de AB ülkeleri ve bu ülkelere ihracat yapan KOBİ'lerin sayıları verilmektedir. Bu tablodan KOBi'lerin ihracat kapasitelerini iyileştirebilmeleri için iç ve dış pazarlara dair bilgi ve danışmanlık destekliğine ihtiyaç duydukları görülebilmektedir. Yine aynı tablodan, Türk KOBİ'lerinin Almanya pazarında daha aktif oldukları, ancak, aynı zamanda diğer Avrupa ve küresel pazarları özellikle komşu Orta Doğu pazarlarını takip ettikleri anlaşılmaktadır.

Tablo 23: KOBİ'lerin İhracat Kapasitesi 
İhracat Yapıyorlar mı?: Evet
Firma Sayısı: 18.423
Yüzdesi (%): 36,53

İhracat Yapıyorlar mı?: Hayır
Firma Sayısı: 29.615
Yüzdesi (%): 58,72

İhracat Yapıyorlar mı?: Cevap yok
Firma Sayısı: 2.398
Yüzdesi (%): 4,75

İhracat Yapıyorlar mı?: Toplam Firma Sayısı
Firma Sayısı: 50.436
Yüzdesi (%): 100,00
Kaynak: KOSGEB Saha Çalışması
Tablo 24: KOBİ'lerin İhracata İlişkin Önemli Sorunları
Neden İhracat Yapamiyorsunuz?: Yetersiz Kaynaklar
Firma Sayısı: 15.571
Yüzdesi (%): 28,09

Neden İhracat Yapamiyorsunuz?: Dış Pazarlara İlişkin Bilgi Eksikliği
Firma Sayısı: 8.568
Yüzdesi (%): 15,46

Neden İhracat Yapamiyorsunuz?: Yönlendiricilerin yetersizliği
Firma Sayısı: 5.957
Yüzdesi (%): 10,75

Neden İhracat Yapamiyorsunuz?: iç Pazardan tatmin olma
Firma Sayısı: 9.089
Yüzdesi (%): 16,40

Neden İhracat Yapamiyorsunuz?: Fiyat dezavantaji
Firma Sayısı: 5.590
Yüzdesi (%): 10,08

Neden İhracat Yapamiyorsunuz?: Düşük kaliteli ürün
Firma Sayısı: 5.431
Yüzdesi (%): 9,80

Neden İhracat Yapamiyorsunuz?: Yabancı dil yetersizligi
Firma Sayısı: 5.224
Yüzdesi (%): 9,42
Kaynak: KOSGEB Saha Çalışmast 
Bolgesel Rekabet Cdebilidik Operesyonet Programt (?oo7-3013)

Türkiye Cumbuciyeti 
Bilin, Sanayi ve Teknoloji Bakanligi 
Tablo 25: AB Ülkelerine İhracat 
Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Almanya 6.025 25,34

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Ingiltere 2.838 11,93

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Fransa 2.685 11,29

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Yunanistan 2.530 10,64

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Hollanda 2.111 8,88

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Ítalya 1.888 7,94

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Belçika 1.193 5,02

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Íspanya 1.032 4,34

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Avusturya 602 2,53

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Danimarka 564 2,37

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Polonya 405 1,70

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Macaristan 389 1,64

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): İsveç 386 1,62

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Çek Cumhuriyeti 209 0,88

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Portekiz 203 0,85

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): irlanda 175 0,74

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Finlandiya 162 0,68

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Litvanya 102 0,43

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Slovenya 97 0,41

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Slovakya 64 0,27

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Malta 55 0,23

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Estonya 29 0,12

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Lüksemburg 16 0,07

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Letonya 9 0,04

Ülkeler Firma Sayısı Yüzdesi (%): Toplam 23.769 %100,00
Kaynak: KOSGEB Saha Çalışması
Bilgi ve teknoloji tabanlı KOBi'lerin, Ar-Ge'ye, tasarıma ve marka yaratmaya dayalı yenilikçi anlayışla katma değeri yüksek mal ve hizmet üretimini sağlamak üzere desteklenmeleri gerekmektedir.Bu sayede KOBi'lerin rekabet gücü artırılabilir, rekabet gücü ise KOBi'lerin verimlilikleri ile doğrudan ilişkilidir. Firmalar arası işbirliği ağlarının ve küçük ölçekli firmalar ile daha büyük firmalar arasında etkin ticari ilişkilerin ve ağların geliştirilmesi, mikro ve küçük ölçekli firmaların verimliliklerini yükseltecektir. Dolayısıyla, KOBi'lerin verimliliğinin ve ürettikleri katma değerin artırılması için, AB'deki en iyi uygulamaların değerlendirilerek kümeleşme anlayışının yaygınlaştırılması önemli araçlar olarak görülmektedir.

Kazanilan Deneyimler 
Türkiye'de ekonomik ve sosyal uyuma AB desteği çerçevesinde iki destek alanı bulunmaktadır.Bunlardan ilki İş Geliştirme diğeri ise Bölgesel Gelişmedir.

İş Geliştirme Desteği kapsamında tamamlanmış, devam eden ve yeni başlamış projeler aşağıda verilmektedir:
GAP Bölgesel Kalkınma Projesi Küçük ve Orta Ölçekli İşletme Geliştirme 
Proje GAP Bölgesindeki KOBi'lerin yönetim, girişimcilik ve operasyonel kapasitelerin iyileştirilmesini desteklemektedir. Program kapsamında, birçok firmadan 800 katılımcı gářişmčiłği 
Bolgesel Rekabet Edebiliclik Operasyonel Programt (2007-2013)
girişimeiligin,

Türkiye Cumhuriyeti 
Bitim, Sanayi ve Teknoloji Bakanligi 
işletme yönetimi ve gelişimi ile rekabet edebilirliğe ilişkin çeşitli alanlarda eğitim programlarına katıldı. 700 kişi ise Adıyaman Tekstil Eğitim Merkezinde becerilerini ve istidam edilebilirliklerini geliştirmeye yönelik eğitim programlarına katılım gösterdi. 600'den fazla kişi iş geliştirme hizmetleri ile 500 kişi danışmanlık hizmeti aldı. Mevcut ve olası aktivitelere ilişkin kapsamlı fizibilite, araştırma,sektör analizi ve Pazar araştırması çalışmaları yayımlandı. Bölge için bir KOBi veri tabanı geliştirildi ve yakın bir zaman önce web sitesi kuruldu ve bu site üzerinden bölgedeki kadın girişimcilerin ürünleri tanıtılmaya başlanacak.

İs geliştirme, danışmanlık ve eğitim konularında hizmet vermek üzere Girişimci Destek Merkezleri (GiDEM) 4 ilde kuruldu.

KOBI Finansmam 
Proje, Türk Lirasının enflasyon riskine karşın bankaları korumak amacıyla takas riskini kompanse eden bir fon (ERCF) temin etmektedir. Proje, aynı zamanda fonları cazip faizler ile on-lending (borçalınan fonları başkalarına borç verilmesi) bankalara açmış (OLB) hem de kalkınma bölgeleri olarak seçilen illerde piyasadaki faiz oranlarına yakın oranlarda KOBi'lere on-lending imkanı sağlamıştır.Sadece 7.9 Milyon Avro ya da 21.3 Milyon Avro'nun %37'si olan KOBi sermaye kredisi olarak KfW tarafından sağlanmış ve 55 firmaya 60 adet kredi olarak dağıtılmıştır, 3 firma birden fazla kredi almıştır. OLB dağıtımı 2006 Aralık'da son bulmuş, ERCF'nin tekrar tahsisi için henüz karar alınmamıştır.

SELP 1
Küçük İşletme Kredi Programı (SELP 1) OLB'ye katılımda bir değişim gerçekleştirilmesine katkıda bulunmuştur. Bu program doğrudan kredi temini performansını etkilemiştir, küçük kredilere yoğunlaşma 20.000 Avro'luk kredilerin %67 oranında dağıtılması sonucunu getirmiştir. Ayrıca, SELP 1 uzun vadeli küçük işletme finansmanı üzerinde de önemli bir etki yaratmiştır, kredilerin %71'i 12aydan daha uzun vadeye sahiptir. 1,607 SELP 1 kredisi, geri dönüş olarak, 2,281 adet yeni iş ve 15,299 işletmenin faaliyetini koruması sonucu ile yerel ekonomiler ve ikincil pazarlar üzerinde farkedilebilir bir etki yaratmıştır. SELP l'in imkan verdiği yeni işler göz önüne alındığında sonuçmaliyeti 11,467 Avro’dur 

SELP 2
SELP 1 kapsamında yapılan araştırmalar özellikle Türkiye'nin az gelişmiş bölgelerinde mikro ve küçük işletmelerin hala en çok bankalardan hizmet aldıklarını göstermiştir. Her ne kadar KOBi Finansmanı Projesi, kredi dağıtımında coğrafi odaklanmanın yetersizliğinin ve az gelişmiş bölgelerde nispeten az sayıda banka şubesinin olması nedeniyle zorluk yaşandığını ortaya koymuş olsa da SELP 2projesi de yine bu bölgeleri kapsayacaktır. SELP 1'de yer alan bütün OLB'ler SELP 2'ye de katılmak istediklerini belirtmişlerdir. Bütün bu bankalar ek şubeler açtılar ve kendi ağlarını önemli ölçüde yayginlaştiran bu programi benimsiyorlar.

Moda Tekstil Kümelenmesi (Bakınız sayfa 46, Devam eden KOBİ destek faaliyetleri)
Kümelenme Politikasımn Geliştirilmesi (Bakınız sayfa 46, Devam eden KOBi destek faaliyetleri 
Kadın Girisimciliğinin Desteklenmesi 
Proje iki bileşenden oluşmaktadır. İlk bileşeni TESK tarafiından uygulanacak olup, 25 ilde kurulacak olan amfili eğitim merkezlerinde girişimcilik ve yönetim eğitimleri ile kadınlar için danışmanlık hizmetleri verilecektir. Bu sayede TESK'in söz konusu illerdeki eğitim merkezlerinin devamlılığınısağlayabilmesi ve başka bölgelerde de benzer faaliyetleri yineleyebilmesi için kapasite geliştirmesīn imkan sağlanmış olacaktır. Projenin ikinci bileşeni kapsamında ise, 4 iş geliştirme inkübatörü (kļuçka merkezi) KOSGEB danişmanlığında kurulacak ve her biri en az 20 işletmeye (KOBiyg) yer verecektir. Bu bileşen aynı zamanda girişimcileri desteklemek üzere inkübatörlerinin kenc kendni 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıgı
idare edebilir, kar amacı gütmeyen işletmeler haline gelebilmeleri için kapasite geliştirmelerine de imkan sağlayacaktır. Bununla birlikte, ikinci bileşen KOSGEB'in tüm KOBī politikalarını ve inkübatör uygulamalarını destekleyecektir.

Bölgesel Gelişme Desteği kapsamında ise tamamlanmış, devam eden ve yeni başlamış projeler aşağıda verilmektedir:
Doğu Anadolu Kalkinma Programi (DAKP)
Kalkınma Bakanlığı - KB (önceki Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı - DPT)'nın koordinatörlüğünde yürütülen bu hibe programı Bitlis, Hakkari, Muş ve Van illerinin dahil olduğu TBB2 Düzey II bölgesini kapsamış olup toplam 29.091 Milyon Avro'luk 309 adet hibe sözleşmeye bağlanmış ve tahsis edilmiştir.

GAP Bölge Kalkınma Program-Kırsal Kalkınma ve Mikro Kredi Bileşeni 
87 adet hibe sözleşmeye bağlanmış olup hibe alanları desteklemek üzere proje yönetimi, satın alma ve izleme konularında birçok eğitim faaliyetleri yürütülmektedir.

GAP Bölge Kalkınma Programt-Kültürel Miras 
ISAP'i tanıtmak ve uygulamalarını takip etmek üzere Güney Doğu Anadolu Kültürel Mirası ve Turizmi Geliştirme Birliği resmi olarak kurulmuş olup faaliyetlerine başlamıştır. Hibe fonlarıkapsamında restorasyon işleri ve kültürel mirası koruma faaliyetleri devam etmektedir.
Samsun, Kastamonu ve Erzurum Düzey II Bölgelerinde Kalkınma Programı
Mayıs 2006 sonu itibarıyla 396 adet hibe sözleşmeye bağlanmış olup 37 Milyon Avro'luk AB fonunun %98'ini oluşturmaktadir. Hibe fonu kapsamında düzenlenen eğitim faaliyetlerinden 14,696 kişi faydalanmış olup 3,425'i kadın, 3,185'i genç ve 386'sı özürlüleri oluşturmaktadır. Bu hibe programıkapsamında 1,637 kişi yarı ya da tam zamanłı olarak istihdam edilmiştir.
Konya (Konya ve Karaman), Kayseri (Kayseri, Sivas, Yozgat), Malatya (Malatya, Bingöl, Elaziğ ve Tunceli) ve Ağrı (Ağrı. Iğdır, Kars ve Ardahan Düzey II Bölgelerinde Bölgesel Kalkınma 
Bilgilendirme, eğitim ve tanıtım faaliyetleri kapsamında yaklaşık 7,00o kişi Nisan ve Haziran 2006arasında-bu bölgelerdeki faaliyetlere katılım göstermiştir. Toplam 1,680 proje teklifi Merkezi Finans ve İhale Birimine sunuldu ve Kasım 2006 itibariyla bunlardan 509'u sözleşmeye bağlandi. Bu da 61,25 Milyon Avro'luk AB hibesinin %105'ine tekabül etmektedir.

TR90 Düzey II Bölgelerinde Bölgesel Kalkınma 
Önemli miktarda iç göç alan Öncelikli Düzey Bölgeleri olan Kentlerde Ekonomik ve Sosyal Uyum Sorunlarının Çözümüne Yönelik Destek 

KOBİ'lere Yönelik Temel Bulgular 
Hedef bölgedeki KOBi'lerin karşılaştıkları zorluklara ilişkin olarak yukarıda yapılan analizin bir özeti olarak aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
-Toplam işletmeler içinde KOBi'lerin sayısı %99'a ulaşmaktadır. Türkiye'de işletmelerin %25.7'si 12Düzey II Bölgesinde, %14'ü ise 15 Cazibe Merkezinde bulunmaktadır. 12 Düzey II Bölgesinde yaratılan istihdam 1,186,187 olup bu sayı KOBi'lerin yarattığı toplam istihdamın %22.L'ine-denk gelmektedir.12 Düzey II Bölgesindeki KOBi'lerin çoğunluğu toptan ve perakende satş konjisunda faaliyet gösteriyor olup bu sektörü imalat sanayi, otel ve lokantalar takip etmektedir.
* 5.


Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakantıgi 
-KOBi'lerin 12 Düzey II bölgesinde ve 15 Cazibe Merkezinde katkıları düşüktür, benzer şekilde KOBİ'lerin istihdam yaratma kapasiteleri de bu bölgelerde düşük kalmaktadır.
-Imalat sanayi işletmeleri çoğunlukla küçük ve orta boy işletmelerdir. Bu yapı, ölçek küçüklüğükurumsallaşmama ve düşük verimlilik gibi sorunlara neden olmakla birlikte kamunun uzun dönemli sektörel politika yapmasında da zorluklara neden olmaktadır.

-Serbest piyasa koşullarında faaliyette bulunan mikro işletmelerin üretim süreçleri ve talep konusundaki bilgi eksikliği birçok işletmenin pazarda tutunamamasına ve piyasadan çekilmesine neden olmaktadır.

-Mikro işletmeler düşük katma değer üreten sektörlerde faaliyet göstermekte olup bu sektörler küresel rekabetten çok çabuk bir şekilde olumsuz olarak etkilenmekte ve firmaların kar oranları düşmektedir.Düşük karlılık durumu ise firmaların işlerini büyütmelerini ve yatırım sermayelerini artırmalarınıkısıtlamakta hem de işletmelerin uzun vadede hayatta kalmalarını engellemektedir.
-Türkiye'de küçük ölçekli işletmelerin verimlilik oranları, teknoloji düzeyleri ve ihracat kapasiteleri düşüktür.

-Makro düzeyde, toplam talep üretim kapasitesinden düşüktür, bir başka deyişle, bazı spesifik sektörlerde toplam arzin toplam talebin üzerinde olması gerçeği rekabeti de yıkıcı bir hale getirmektedir.

-İşletmeler üretim maliyetinin altında kalan talebi karşılama eğiliminde olması mikro işletmelerin ek istihdam firsatlarını değerlendirmesine olanak tanımamaktadır.

-Birçok sektörün yüksek düzeyde ithal ara girdiye bağımlı olması katma değerin beklenilen seviyede gerçekleşmesine engel olmaktadır.

-OSB ve KSS'leri KOBi'ler için en uygun yatırım alanlarıdır, ancak, bu sanayi alanlarının bulundukları bölgenin gelişmişlik düzeyine bağlı olarak doluluk oranları farkhılık göstermektedir.
-İşletmelerin acil ihtiyacı yeni OSB ve KSS altyapılarının oluşturulmasından daha ziyade İşletme Geliştirme Merkezleri (İGEM), İş Geliştirme Merkezleri (İşGEM), inkübatörler ya da ortak kullanım laboratuvarları ve ortak kullanım atölyeleri aracılığıyla destek ve danışmanlık hizmetlerine ulaşımlarının sağlanmasıdır.

-Kamu ve özel sektör arasında daha etkin bir işbirliğinin sağlanması ve KOBi'lerin deneyimli kişiler tarafindan eğitilmesi ve yönlendirilmesi gerekmektedir. Aynı şekilde, hem işletmeler arasında, hem de özel sektör ve kamu kurumları arasında diyalogun geliştirilmesi, kamu kurumları aracılığıyla işletmelere danışmanlık ve yönlendirme yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
-İşletmelerin rekabet gücünün artırılabilmesi için ilk kuruluşlarından gelişim aşamalarına kadar uygun eğitim ve danışmanlık faaliyetleriyle desteklenmelerine ihtiyaç bulunmaktadır.
-12 Düzey II bölgesindeki kayıtlı patent sayısı 8, kullanışlı model sayısı ise 199 olup Türkiye'de kayıtlı toplam patent sayısının %6.5'ini, kullanışlı model sayısının ise %12'sini oluşturmaktadır. Bu oranlar çok düşük kalmaktadır.

-İhracat yapabilmek, uluslararası standartlara ve kaliteye ulaşabilmek için gerekli olan sertifikalara sahip işletme sayısı çok düşüktür. Aynı zamanda kalifiye eleman çalıştırabilen KOBi'lerin de sayisının az olduğu bilinmektedir.

-Türkiye'de KOBi'lerin ancak yaklaşık %35'i ihracat yapabilmektedir. Kaynak yetersizliği ve bilgi eksikliği ihracatın önündeki en önemli engel olarak görülmektedir.

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonef Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakantığı
2.1.2.3. Turizm İşletmeleri 
Türkiye ekonomisinde turizmin rolü ve de bu sektörün geliştirilmesindeki sıkıntılar dikkate alındiğında, turizm işletmelerinin rekabet edebilirliklerinin ve kalkınmalarının çok önemli bir konu olduğu görülecektir. Turizm sektörü içsel büyüme için çok önemli bir fırsat olduğundan, yerel niteliklere dayalı bölgesel ekonominin geliştirilmesi için bu sektörün kalkındırılması çok büyük önem arz etmektedir.

9. Kalkınma Planı'nın 2013 yılına kadar turizm konusunda öngördüğü hedefler arasında sektöre ülkedeki farklı refah ve gelişmişlik düzeylerini azaltmaya yönelik rehberlik etmek, bugüne kadar yararlanılamamış turizm potansiyeline sahip bölgelerin ekonomik ve sosyal kalkınmasında turizmin katkısını arttırmak, yeni kapasitelerin oluşturulmasını sağlamak ve de sektördeki tanıtım, pazarlama ve hizmet kalitesi ve altyapısını iyileştirmek hususları yer almaktadır.

9.Kalkınma Plani'nda yer alan hedeflerle uyumlu bir şekilde Stratejik Çerçeve Uyum Belgesinde de turizm altyapısının, hizmet kalitesinin, tanıtim ve pazarlama kapasitesinin geliştirilmesi konusunda bir ihtiyacın bulunduğu belirtilmektedir. Ayrıca, Çok Yıllı İndikatif Planlama Dokümanında, Türkiye'de KOBi'lerin kalkınmasında imalat sanayinin ve turizm sektörünün büyük önem arz ettiği ifade edilmektedir.

Çok Yıllı Îndikatif Planlama Dokümanında da belirtildiği üzere, Türkiye'de zengin sosyo-kültürel bir miras, uzun ve geniş sahil şeridi ve de belli bölgelerde gelişmiş bir turizm altyapısı bulunmaktadır.Türkiye, MÖ.8ooo yüzyıldan bugüne birçok medeniyetin miras bıraktığı bir toprak parçası üzerine kurulmuştur. Tarihi varlıklar eşsiz doğal güzelliklerle ve hava koşulları ile birleştiğinde Türkiye'yi turistler açısından değişik seyahat deneyimlerinin yaşanabileceği en tercih edilir ülke konumuna getirmektedir.

Türkiye'de turizm sektörü özellikle 1980'lerden sonra çok büyük bir ilerleme kaydetmiştir ve sektör dış ticaret açıklarının kapatılmasında, ödemeler dengesini önemli miktarlarda sağladığı dış kaynaklarla iyileştirilmesinde ve işsizliğin azaltmasında çok önemli bir araç haline gelmiştir. Türkiye'de istihdam oluşturma kapasitesi anlamında turizm sektörünün rolü çok büyüktür. Turizm sektöründe doğrudan oluşturulan bir birimlik bir istihdam diğer ilgili sektörlerde 1.5 birimlik bir istihdam artışıa imkan sağlamaktadır. Bu itibarla, sektörde doğrudan ve dolaylı olarak oluşturulan istihdam yaklaşık 2 milyon civarındadır. Bu rakam Türkiye'de toplam istihdamın % 18'ini oluşturmaktadır. Avrupa Birliği Üye Ülkelerinde ise bu rakam % 6 civarındadır.

2005 yılıda uluslararası turizm faaliyetlerinden elde edilen gelirin GSMH'ye oranı % 5.5 olarak gerçekleşmiştir. Turizm gelirlerinin AB toplam milli geliri içindeki payı ise % 2'dir. Ayrıca, turizmin ihracata oranı 1980'lerde % 13.8 iken bu oran 2005 yılında % 24.5'e yükselmiştir. Gelişmiş ülkelerde ise bu oran % 7, gelişmekte olan ülkelerde ise % 9.6 civarındadır.

Dünya Ticaret Örgütünün 2004 istatistiklerine göre Türkiye, 16,8 milyonluk turistle ve pazarda % 2,2lik payı ile küresel düzeyde 12. sırada, AB 25 içerinde 6. sırada ve Akdeniz bölgesinde Fransa,İspanya ve Îtalya'dan sonra 4. sırada yer almaktadır.

Turizm gelirleri açısından, Akdeniz bölgesinde ve AB-25 ülkeleri içerisinde İspanya, Fransa ve İtalya'dan sonra 4. sırada olup 15,9 milyar dolarlık turizm geliri ve %2,6'lık pazar payı ile küresel siralamada 8. sirada bulunmaktadır.

Tkiede  indkdm i.
ny 99 turizh 4lük sirada vei 
.Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyone[ Programi (2007-2013)

InnMm 
o y 
   a m t (a 

 c de  d  e  ce   td aa a  c cr  d c 
Bütün bu olumlu gelişmelere rağmen, Türkiye'deki turizm sektöründe işletmelerin fiyatları ve yıllık ortalama doluluk oraniarı standartların altında kalmaktadır. Turizm işletmelerinin temel problemi pazarlama ve tanitım faaliyetlerinin eksikliğidir.

Turizm sektöründeki bir diğer problem doğal ve tarihi mirasın korunması, ticarileştirilmesi ve tanıtımımın yeterli düzeyde yaptlamamasıdır. Tarihi ve doğal kaynakların korunması, rehabilitasyonu,ticarileştirme ve tanıtımına yönelik faaliyetler söz konusu bölgenin cazibesini arturacaktır. Doğal olarak bu durum bölgedeki turizm işletmelerini direk olarak etkileyecek ve iş stokunda bir artışsağlanacaktır. Öte yandan bu artış yeni iş imkānlarının ortaya çıkmasını sağlayacaktır. Turizm sektörünün hedef bölgedeki önemi, bu bölgedeki istihdam oranları dikkate alındığında, ülkenin gelişmiş bölgelerine göre göreceli olarak daha fazladır.

Doğal ve tarihi mirasın korunması ve ticarileştirilmesi ayrica turizm ürünlerinin çeşitlendirilmesi ve turizmin coğrafi olarak yaygınlaştırılması için de önemlidir.

Turizmin ekonomik faydalarının artırılarak tüm bölgelere yayılması ve turizm sezonunun uzatılarak tüm yıla yayılması ülkemiz turizminin gelişmesinde dikkat edilmesi gereken en temel faktörlerdendir.Turizm faaliyetlerinin ceşitlenememesi nedeniyle turizmde mevsimsellik ve kıyi bölgelerinin aşırıkullanımı gibi sorunlar yaşanmaktadır. Bu çerçevede, ülkemiz turizminde ağırlıklı bir yere sahip olan deniz, güneş, kum, odaklı turizm anlayışmın yanı sıra, kaplıca-sağlık turizmi, kış turizmi, dağ turizmi,golf turizmi, yayla turizmi, kültür turizmi inanç turizmi, İpek Yolu, antik kentler ve tarihi çekim merkezleri, yat, akarsu, doğa yürüyüşü, mağara, kongre, sualtı dalış, sportif olta balıkçılığı gibi farkıturizm çeşitlerinin temel altyapılarının desteklenmesi turizm sektörünün gelişmesine ve bölgesel farklilıikların azaltılmasına katkı sağlayacaktır.

Turizm İşletmelerinin Mekansal Dağılımı
Turizm sektöründeki talep bölgesel olarak yoğunlaşmaktadır. Mevcut yatak kapasitesi ve yüksek kalitedeki konaklama tesisleri kıyı turizmine olan bağımlılık sebebiyle daha çok Akdeniz ve Eğe kıyılarında yoğunlaşmaktadır. (Harita 1)

Harita 1: DÜZEY II Bölgelerine Göre Vatak Kapasitesi/ Nüfus Haritası
TR 21

TR 

TR 42TR 83TR 90
TR22TR AI TRA2
TR 47YR51

TR 33TR 72
TRB1
TR71B2
TR 52TR 63TR C3
1 33TR 02
TR062TR C1
o 

Tte Saam Erchlmul Ocme Imi_ amdsoegon 

Tadiye_omburya 
Bitan. Sanayi ve Tekmloit Bakanker 
Türkiye'ye gelen turistlerin %74,2'si Antalya, İstanbul, Muğla, Izmir ve Aydın gibi kıyı şeridinde yer alan illeri ziyaret etmekte, aynı zamanda yatırım belgeli konaklama tesislerinin %70'i, işletme belgeli konaklama tesislerinin ise %65,7'si bu illerde ver almaktadır.

Diğer taraftan 12 Düzey II bölgesi ve 15 Cazibe Merkezi dikkate alndığında, bu bölgelere gelen turist sayısı Ege ve Akdeniz'deki kıyı bölgelerine gelen turist sayısına göre çok düşük düzeydedir. 12 Düzey II bölgesi ve 15 Cazibe Merkezinin Türkiye'deki payı sırasıyla % 10,3 ve % 5,16 düzeyindedir.(Tablo 26)

Tablo 26: 12 Düzey II Bölgesi ve 15 Cazibe Merkezindeki Belediye Belgeli Tesislere Gelen Turist Sayısı


Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı (2004)
Turizm işletmelerinin (oteller ve restoranlar) bölgesel dağılımı dikkate alındığında, Türkiye'deki toplam turizm işletmelerinin % 22,2'si %75 eşiğinin altında olan 12 Düzey II bölgesinde, % 11,9'u ise 15 Cazibe Merkezinde yer almaktadır. (Tablo 27)

Tablo 27: Turizm İşletmelerinin 12 Düzey II Bölgesi ve 15 Cazibe Merkezine Göre Dağılımı

58
Bölgesel Rekabel Edebitatik Opecasvonel Progra (2007-2013)

100 Coton 
Balm  Tdo bakate 
11.9: 22.2

I5 Cazibe Merkezinin Türkiye'ye Oranı (%): Türkiye Toplamı

11.9: 20,796

I5 Cazibe Merkezinin Türkiye'ye Oranı (%): 12 Düzey Il Bölgesi Toplamt

I5 Cazibe Merkezinin Türkiye'ye Oranı (%): 870 1,632 Van

11.9: 341
I5 Cazibe Merkezinin Türkiye'ye Oranı (%): TR-C3 (Batman, Mardin,Şırnak,Siirt)
Kaynak: TÜiK -2002 Genel Sanayi ve İşyeri Sayımı
Ayrıca, yatak kapasitesi bakımından 12 Düzey Il bölgesi Türkiye'deki toplam yatak kapasitesinin %6,39'sıni, 15 Cazibe Merkezi ise % 3,76'sıı oluşturmaktadır. (Tablo 28)
Tablo 28: 12 Düzey II Bölgesinde ve 15 Cazibe Merkezinde Bulunan Turizm Yatırım Belgeli ve İşletme Belgeli Konaklama Tesislerine İlişkin Toplam Yatak Kapasitesi 
DÜZEY Il Bölgeleri: TR-63 (Hatav, K.Maras,Osmanive)
Toplam Yatak Kapasitesi: 3.898
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 13.78
Cazibe Merkezleri: K.Maraş Samsun
Toplam Yatak Kapasitesi: 701 1491
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 6.77 12.55

DÜZEY Il Bölgeleri: TR-83 (Amasya, Çorum,Samsun, Tokat)
Toplam Yatak Kapasitesi: 4.968
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 16.73

DÜZEY Il Bölgeleri: TR-82 (Çankirı, Kastamonu, Sinop)
Toplam Yatak Kapasitesi: 1.171
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 14.97
Cazibe Merkezleri: Kastamonu
Toplam Yatak Kapasitesi: 816
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 25.26

DÜZEY Il Bölgeleri: TR-B1 (Bingöl. Elazığ, Malatya.Tunceli)
Toplam Yatak Kapasitesi: 2.587
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 14.06
Cazibe Merkezleri: Elazığ
Toplam Yatak Kapasitesi: 877 1002
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 14.73 10.85

DÜZEY Il Bölgeleri: TR-90 (Artvin,Giresun,G.Hane.Ordu.Rize.Trabzon)
Toplam Yatak Kapasitesi: 11.924
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 37.39
Cazibe Merkezleri: Trabzon
Toplam Yatak Kapasitesi: 5128
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 48.33

DÜZEY Il Bölgeleri: TR-72 (Kayseri.Sivas. Yozgat)
Toplam Yatak Kapasitesi: 3.883
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 15.32
Cazibe Merkezleri: Kayseri
Toplam Yatak Kapasitesi: 2800
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 25.54

DÜZEY Il Bölgeleri: Sivas
Toplam Yatak Kapasitesi: 689
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 9.69 30
Cazibe Merkezleri: TR-Cl (Adiyaman,G.Antep.Kilis)
Toplam Yatak Kapasitesi: 5.114
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 23.21

DÜZEY Il Bölgeleri: TR-C2 (Diyarbakır. Ş.Urfa)
Toplam Yatak Kapasitesi: 3.630
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 11.36
Cazibe Merkezleri: Diyarbakır
Toplam Yatak Kapasitesi: 1818
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 12.16

DÜZEY Il Bölgeleri: $.Urfa
Toplam Yatak Kapasitesi: 1812
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 10.65

DÜZEY Il Bölgeleri: TR-Al (Bayburt.Erzincan..Erzurum)
Toplam Yatak Kapasitesi: 3.703
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 27.24
Cazibe Merkezleri: Erzurum
Toplam Yatak Kapasitesi: 3196
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 33.32

DÜZEY Il Bölgeleri: TR-C3 (Batman, Mardin.Şirnak,Siirt)
Toplam Yatak Kapasitesi: 2.016
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 10.24
Cazibe Merkezleri: Batman
Toplam Yatak Kapasitesi: 611 1478
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 11.79

DÜZEY Il Bölgeleri: TR-B2 (Bitlis,Hakkari,Muş. Van)
Toplam Yatak Kapasitesi: 2.627
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 12
Cazibe Merkezleri: Van
Toplam Yatak Kapasitesi: 14.59

DÜZEY Il Bölgeleri: TR-A2 (Ağri,Ardahan.Iğdır.Kars)
Toplam Yatak Kapasitesi: 4.559
Toplam Yatak Kapasitesi: 2805
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 97.73

DÜZEY Il Bölgeleri: Toplam/ Ortalama
Toplam Yatak Kapasitesi: 50.080
Cazibe Merkezleri: Toplam/ Ortalama
Toplam Yatak Kapasitesi: 29.505

DÜZEY Il Bölgeleri: Türkiye Toplamı/ Ortalama
Toplam Yatak Kapasitesi: 783.319
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 107.3
Toplam Yatak Kapasitesi: 783.319
10,000 Kişiye düşen Yatak Sayısı*: 107.3
Kaynak: Kültur ve Turizm Bakanligı (2006) * Kaynak: TURKSTAT 2000-2010 Yıl ortası nüfus sayımi 
Turizmin Sezon ve Coğrafi Olarak Dağılmı
Operasyonel Programın uygulanacağı bölgede değişik turizm çeşitlerinin gelişmesinde önemli doğal ve tarihi potansiyel bulunmaktadır. Bu potansiyelden tam manasıyla faydalanılamamaktadır.
Yeni binyılın başlamasıyla birlikte Türkiye turizmin çeşitlendirilmesine ve sürdürülebilmesine büyük önem vermiştir. Varış yeri odaklı turizmin geliştirilmesi ve tanıtım stratejisi bu politika ile uyumlu olup bu durum yerel ekonomik kalkınmaya katkı sağlama ve turizm faaliyetlerinin bölgesel yoğunlaşmasına yönelik olarak sürdürülebilirliği sağlamaktadır.
Turizmin cesitlendirilmesine yönelik bir diğer araç da 2634 sayılı Turizm teşvik Kanununda Kültür ve Turizmin Korunması ve Kalkındınlması Bölgeleri"dir. Bu bölgeler Kültür 
T.C.belirtilen vé surizuj 
2
Dvigwet Aekavet Elenond Operestnel Frughom20 13

TONe M 
Bdmemsmotondnam 
Bakanlığı'nın önerisi sonucunda Bakanlar Kurulu'nda belirlenmiş ve bölgelerin doğal, tarihi.arkeolojik ve Sosyo-kültürel varlıikları dikkate alınmıştır.

Bu bağlamda bu güne kadar 85 kıyı turizm bölgesi, 34 Sağlık ve termal turizm merkezleri, 19 kışsporları merkezi, 25 yayla turizmim merkezi belirlenmiş bulunmaktadır.(Bakınız harita 3)
Harita 2: Turizm Çeşitlilik Haritası
TR 21TR B1TR 82o 
TR 83TR 42TR 90TR 22TR41P TRA1TR A2TR 51A0A 
TR 72
o TR B1TR 3TR71TR B2TR 32TR61TR 52TR 63TR C2TR C3
TR 62TR C1Yavla Turizmi Turizm Δ Termal Turizmi Yatak Kıs Turizmi Kapasitesi Diğer Turizm Cesitleri 

Kaynak: Koltür ve Turizm Bakanhığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıgi 
Turizm çeşitlilik haritasından da görüleceği üzere, termal, kış ve yayla turizmi ve diğer turizm çeşitleri 12 Düzey II bölgesinde ve 15 Cazibe Merkezinde ön plana çıkmaktadır.
Sonuç olarak, hedef bölgelerde turizm sektörünün en temel problemi aşağıda özetlenmektedir;
Doğal ve tarihi mirası yetersiz korunması, geliştirilmesi ve ticarileştirilmesi Turizmde coğrafi genişlemenin ve çeşitliliğin sağlanması için yeterli alt yapının olmaması ve turizmin ekonomik faydasının bütün bölgelere yayılamamasıEtkin tanitım ve pazarlama faaliyetlerinin olmamasi,
Turizm KOBf'leri ve tesislerinin alt yapı ihtiyaçlarının giderilmesindeki zorluklar 
2.1.3. Araştırma Geliştirme ve Ínovasyon 
Ar-Ge ve inovasyon sonuçlarının hızla ekonomide uygulanması rekabet gücünü artırmak için kaçınıımazdır.

Buna paralel olarak. 9. Ulusal Kalkınma Planının gelişme eksenlerinden biri olarak ülkenin rekabet gücünün artırılması belirlenmiştir. Bu hedefi gerçekleştirebilmek için Planda ön görülen araçlardan birisi Ar-Ge ve inovasyondur. Planda Ar-Ge, inovasyon için 2013 yılı itibarıyla gerçekleştirilmesi ön görülen temel hedefler;
Kişi başıa GSYiH ve özel sektör katkılarıda Ar-Ge harcamalarının payıın artırılması
Girişim sermayesi gibi finansal araçlarla teknoloji ve inovasyon tabanlı girişimciliğin 
desteklenmesi 


Doluesad ReOhes Edabido bd UprovvoneLProurom (2007- 1011)

Türkive Cunhuriver 
Bilim, Sanayi ve Teknololi Bakaolg 
Özel sektörce araştırma kurumlarının ya da merkezlerinin kurulmasının desteklenmesi 
Bilim, teknoloji ve inovasyon alanlarında farkındaliğın artırılmasına yönelik aktivitelerin düzenlenmesi 

Ülkenin ekonomik, sosyal ve kültürel gelişimine katkıda bulunacak, üniversitelerce yürütülen ArGe aktivitelerinin belirlenmesi 

Üniversite-sanayi işbirliğinin geliştirilmesi 
Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin (TGB) altyapısının tamamlanması ve bu bölgelerin öncelikli sektörlerde ihtisaslaşmasının desteklenmesi 

Ar-Ge, inovasyon bilgisini sanayiye ve üretime aktaran Teknoloji Transfer merkezlerinin kurulmasıdır.

9. Kalkınma Planının hedefleri ile uyumlu olarak Stratejik Çerçeve Belgesinde (SCF) de; teknoloji altyapısını oluşturan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri, Teknoloji Geliştirme Merkezleri ve Teknoloji Transfer Merkezlerinin kurulacağı ve mevcutların durumlarının iyileştirileceği; işletmeler arasında şebekeleşme ve kümelenme faaliyetlerinin, aynı zamanda, işletmeler ile üniversiteler ve araştırma kurumları arasında işbirliğinin geliştirileceği; uygun üretim teknolojisi seçiminde ve inovasyona yönelik faaliyetlerde işletmelerin kapasitesinin ve farkındalığının artırılacağı belirtilmektedir.
MIPD'de ise, Ar-Ge ve inovasyon alanındaki özel müdahale alanlari, esas olarak iş geliştirme şebekeleri ve kümelerin oluşturulması ile KOBi'lere yönelik altyapı ve teknoloji hizmetlerinin desteklenmesi yoluyla inovasyonun, girişimciliğin ve teknoloji transferinin teşvik edilmesini kapsamaktadır.

Araştırma, teknolojik gelişme ve inovasyon aracılığıyla işletmelerin rekabet gücünün artırılmasına yönelik Türkiye'nin Ar-Ge sisteminin genel görünümü analiz edildiğinde; 2003 yılı itibarıyla Ar-Ge harcamalarmın kişi başına GSYiH'ya oranının %0.61 olduğu görülmektedir. Bu oran 2004 yılında %0.67'ye yükselmiş olup (Tablo 29, Grafik 8), 2006 yılı için 9. Kalkınma Planında tahmin edilen oran %0.8'dir. Hükümet, üniversiteler, sanayi ve STK temsilcilerinden oluşan, bilim ve araştırma alanında Türkiye'nin en üst düzeyde politika yapıcı kuruluşu olan Bilim ve Teknoloji Üst Kurulu'nun Lisbon Stratejisinin 2010 yılı hedeflerini gerçekleştirebilmek için koyduğu oran ise %2'dir. Ancak,AB-25'de şu anda bu oran ortalama %1.9 olup, Türkiye'deki oranın çok üstündedir (Grafik 9).
Kamunun araştırma kurumları, kamu ve özel sektör çalışanlari, yatırım programı bütçeleri,üniversitelerin personel envanterleri ve muhasebe kayitlarını göz önüne alarak yaptığı araştırmalara göre, Türkiye'nin kişi başına GSYİH'sından 2003 yılında yaptığı araştırma ve geliştirme harcaması2,197 YTL olup bu miktar 2004’de 2,898 YTL olarak gerçekleştirilmiştir.
Satın alma gücü paritesine göre Ar-Ge harcamalari, 2003'deki 2,920.1 ABD Dolarından %31.6'lik bir artışla 2004 yılında 3,653.4 ABD Dolarına yükselmiştir. Benzer şekilde, kişi başına Ar-Ge harcamasıaynı yil 41.6 ABD Dolarından 51.4 ABD Dolarına çıkmıştır.

Tablo 29: Türkiye'nin Kişi Başına GSYIH İçindeki Ar-Ge Harcamaları
Cari Fiyatlar (TL): 2004
Satin Alma Gücü Paritesi (USD $): 2003

Cari Fiyatlar (TL): 2,197.09
Satin Alma Gücü Paritesi (USD $): 2,897.52

Cari Fiyatlar (TL): 0.61 31.28
Satin Alma Gücü Paritesi (USD $): 0.67 40.72
Kaynak: TÜİK 
Bölgesel Rekaber Ldebilrlik Cperasyonel Program (2007-2013)

Tordige Cmtwngdt 
Bitun, Somyiv T-NnotonBakontfgt 
Şekil 8: Türkiye'nin Ar-Ge Harcaması/Kiși Başına GSYIH (%) Oranı
8

7

6.7
6,4

6

5

A 43.23,8

3

2

0

1990199520002001200220032004

Kaynak: TÜIK 
Şekil 9: Kişi Başına GSYIH'nın Yüzdesi Olarak Ar-Ge Harcamaları
EU-251,9
EU-15EEA 
TR 0.67

CN 1,31

JP 3.15
RU 1.17

US 3.59
00,5I 1,522.533,5

Kaynak: Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD)
Tablo 30: Kişi Başına GSYIH'nın Yüzdesi olarak Türkiye'nin Ar-Ge Harcamalarının Dağılımı
Türkiye'nin Ar-Ge'de Toplam Yurtiçi Harcaması: % Finanse Eden

Türkiye'nin Ar-Ge'de Toplam Yurtiçi Harcaması: Yüksek Öğretim

Türkiye'nin Ar-Ge'de Toplam Yurtiçi Harcaması: 66.3
Bolgesel Rekaber Edehatictik Opebayouel Prugano (Coi7- ut 3)

oamn 

Kaynak: TUK 
Kişi başına GSYiH içindeki Ar-Ge harcaması oranının artırıması için, Ar-Ge yatırımları ve desteklerine vönelik kamunun ayırdığı bütçenin yükseltilmesinin yanı sıra, özel sektörünün Ar-Ge harcamalarınin da artırılması gerekmektedir. Tablo 30'dan görülebileceği üzere, Ar-Ge yatırımlarının önemli bir kısmı kamu kurumlarınea ve üniversitelerce gerçekleştirilmektedir (yaklaşık %70'i), buna karşın gelişmiş ülkelerde teknolojik gelişmenin itici gücü özel sektördür. 2013 yıhı itibarıyla Türkiye'de Ar-Ge yatırımlarının en az %60'inın özel sektörce gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir. Bu itibarla, kamu destekleriyle özel sektörün Ar-Ge aktivitelerinin artırılması sağlanacaktır.
Şekil 10: Kişi Başına GSYIH'nın Yüzdesi olarak Türkiye'nin Ar-Ge Harcamalarımın Dağıhmı
Sanayi 23,224.2
67,9Yüksek Öğretim 66,3Devlet 8[10.4
020780505070W 20032004Kaynak: TÜtK 

Bilim ve teknolojik gelişme ile Ar-Ge kapasitesi bakımından Türkiye'nin genel durumu değerlendirildiğinde, son yıllarda önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Özellikle Türk bilim insanlarınca yapılan bilimsel yayınların sayısındaki artış başta olmak üzere, bilimsel üretimde etkileyici bir ilerleme sağlanmıştir. Bununla birlikte, Türkiye'de önemli bir genç eğitimli nüfus potansiyeli bulunmaktadır. Bilimsel yayınlarda Türkiye 1985 yılında 493 yayın ile 44. sırada iken, 2002'de 9303yayın ile 22. sıraya yükselmiş, 2004'de ise 13.773 yayın ile 20. sırada yer almıştır.
Kişi başına GSYİH'sı Türkiye ortalamasmın %75'inin altında kalan 12 Düzey 1l (NUTS) Bölgesinde 15 üniversite bulunmaktadır. Tablo 31'de bu üniversitelerin isimleri, bulundukları iller ve 2005 ve 2006 yılları itibarıyla yatırım oranları verilmektedir.

Bu üniversitelere ek olarak, 17 Mart 2006 tarihli Resmi Gazetede yaymlanan 5467 sayılı konun ile 15yeni üniversite kurulmuştur. Bu üniversitelerin 9'u bu Operasyonel Programın hedef bölgesinde bulunmaktadır. Bununla birlikte, 29 Mayıs 2007 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 5662 sayılıkanunla da 17 üniversite daha kurulmuştur. Bu üniversitelerin de 12 adedi hedef bölgededir'. Ancak bu üniversiteler henüz kuruluş aşamalarında oldukları için tabloların içinde yer almamaktadırlar.
18 Hedef bölgede kurulan üniversitelerin isimleri: Amasya Universitesi (Amasya). Hitit Üniversitesi (Çorum), Kastamonu Üniversitesi (Kastamonu), Giresun Úniversitesi (Giresun), Ordu Úniversitesi (Ordu), Rize Úniversitesi (Rize), Bozok Úniversitesi (Yozgat), Adryaman Úniversitesi (Adiyaman), Erzincan Úniversitesi (Erzincan)19Hedef bölgede kurulan üniversitelerin isimleri: Agn Dagi Üniversitesi (Ağri), Sinop Universitesi (Sinop). Siin Üniversitesi (Siirt), Kilis 7 Aralıik Üniversitesi (Kilis). Çankın Karatekin Üniversitesi (Çankıri), Artvin Çoruh Ünivérsiteg (Artvin), Bitlis Eren Universitesi (Bitlis), Osmaniye Korkut Ata Úniversitesi (Osmaniye), Bingöl Üniversitesi (Bitgól), Mu Alparslan Universitesi (Muş). Mardin Artuklu Universitesi (Mardin), Batman Úniversitesi (Batman)
U-omC o0

Türkiye Cumhuriyeri 
Buim, Sanayı ve Teknoloji Bakandgi 
Tablo 31'den görülebileceği üzere, 2006'da üniversitelere yapılan yatırımlarda önemli bir artışolmuştur. 12 Düzey (NUTS) II Bölgesindeki üniversitelere yapılan yatırım 2005'deki miktarla kıyaslandığında %377 artışla 2006'da 32.385 YTL'ye ulaşmıştr. Bu oran Türkiye'deki bütün üniversitelere tahsis edilen miktarın %12,73'üne karşılık gelmektedir. 12 Düzey (NUTS) 11Bölgesinde yer alan 15 Cazibe Merkezinde bulunan üniversiteler ise tahsis edilen bu miktarın büyük bir bölümünü almıştır. 2006'da 15 Cazibe Merkezinde bulunan üniversitelere tahsis edilen bütçe miktari, 12 Düzey (NUTS) Il Bölgesindeki tüm üniversitelerin aldığı toplam miktarın %92.46'sınt oluşturmaktadır.

Tablo 31: 12 Düzey II Bölgelerindeki Üniversiteler için Tahsis Edilen Yatırım Bütçesi 
Üniversite: Atatürk Üniversitesi *
Yer: Erzurum
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 900
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 2,552

Üniversite: Cumhuriyet Üniversitesi *
Yer: Sivas
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 400
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 1,875

Üniversite: Dicle Üniversitesi *
Yer: Diyarbakır
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 98
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 2,791

Üniversite: Ercives Üniversitesi *
Yer: Kayseri
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 770
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 2,610

Üniversite: Firat Üniversitesi *
Yer: Elazığ
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 463
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 966

Üniversite: de
Yer: dee
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 111
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): E00E

Üniversite: Sa
Yer: Coe
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 196
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 1,645

Üniversite: Harran Úniversitesi *
Yer: Urfa
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 458
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 273

Üniversite: Inönü Üniversitesi *
Yer: Malatya
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 138
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 4,939

Üniversite: Kafkas Üniversitesi *
Yer: Kars
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 369
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 499

Üniversite: Kahramanmaras Sütcü Imam Üniversitesi*
Yer: K.maraş
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 507
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 821

Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi N
Yer: Trabzon
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 297
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 2,916

Üniversite: Mustafa Kemal Üniversitesi
Yer: Hatay
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 721
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 796

Üniversite: Yüzüncü Yil Üniversitesi*
Yer: Van
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 460
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 1,844

Üniversite: 19 Mayıs Üniversitesi *
Yer: Samsun
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 329
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 4,325

Üniversite: 12 Düzey II Bölgelerindeki 15 Üniversitenin Toplami
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 6,786
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 32,385

Üniversite: 15 Cazibe Merkezlerinin Toplamı
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 5,602
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 29,944

Üniversite: Türkiye Toplamı
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 119,040
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 254,415

Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): Villara göre pay oraniarı (%)

Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 2005
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 2006

Üniversite: 12 Düzey II Bölgelerinin Türkiye'deki Payı
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 5.70
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 12.73

Üniversite: 15 Cazibe Merkezinin Türkiye'deki Payı
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 4.71
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 11.77

Üniversite: 15 Cazibe Merkezinin 12 Düzey I1 Bölgelerindeki Payı
Yatırımın Miktarı 2005 (1000 TL): 82.55
Yatırımın Miktari 2006 (1000 TL): 92.46

Üniversite: *15 Cazibe Merkezi Kaynak: KB
Tablo 32'dan görüldüğü üzere, Türkiye'de üniversiteler tarafından yapılan toplam yayı sayısı16.836'dır. 12 Düzey (NUTS) Il Bölgesindeki 15 üniversitenin toplam yayın sayısı 3.789 olup tüm üniversitelerden yapılan yayınların %22,51'ine karşılık gelmektedir. 15 Cazibe Merkezinde bulunan üniversitelerden yapılan yayın sayıst, 2005 yılı itibarıyla, 12 Düzey (NUTS) II Bölgesindeki tüm üniversitelerden yapılan yayın sayısının %93,48'ine, Türkiye'deki tüm üniversitelerden yapılan yayın sayısinın ise %21,04'üne karşibk gelmektedir.

Aynı şekilde, Tablo 33'de, 2004-2005 Öğretim yılında, 15 üniversitedeki araştırmacı sayısının 6.682ile tüm üniversiteler arasında %20,83'lük bir paya sahip olduğu, 15 Cazibe Merkezinde bulunan üniversitelerde çalışan araştırmacı sayısının ise 12 Düzey (NUTS) 11 Bölgesi içinde %92,19Türkiye'deki tüm üniversiteler arasıda ise %19,21'lik bir paya sahip olduğu gösterilmektedir 
tedir.78%
Bölgesel Rekabet Edebilirtik Operasyonel Programt (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığ
Verilerden kolayca anlaşılabileceği üzere, kişi başına GSYİH'sı Türkiye ortalamasının %75'inin altında kalan az gelişmiş bölgelerde bulunan üniversiteler, kamu üniversitelerine tahsis edilen toplam yatırım, araştırmacı ve yayın sayısı bakımından yeterli kapasiteye sahip değildir. Ar-Ge anlamındaki asıl kapasite gelişmiş bölgelerde bulunmaktadır. KOBi'lere yönelik olarak Ar-Ge anlamında bir ilerleme kaydedilebilmesi için Ar-Ge projelerinin gelişmiş bölgelerle birlikte yürütülmesi faydalıolacaktır.

Tablo 32: 12 Düzey II Bölgesindeki 15 Üniversitenin Akademik Yayın Sayısı (2006)
Üniversitenin Adı: Atatürk Üniversitesi*
Yayın Sayısı: 448

Üniversitenin Adı: Cumhuriyet Üniversitesi *
Yayın Sayısı: 165

Üniversitenin Adı: Dicle Üniversitesi *
Yayın Sayısı: 194

Üniversitenin Adı: Erciyes Üniversitesi *
Yayın Sayısı: 436

Üniversitenin Adı: Firat Üniversitesi *
Yayın Sayısı: 402

Üniversitenin Adı: Gaziantep Üniversitesi *
Yayın Sayısı: 193

Üniversitenin Adı: Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Yayın Sayısı: 133

Üniversitenin Adı: Harran Üniversitesi *
Yayın Sayısı: 153

Üniversitenin Adı: İnönü Üniversitesi *
Yayın Sayısı: 329

Üniversitenin Adı: Kafkas Üniversitesi *
Yayın Sayısı: 83

Üniversitenin Adı: Kahramanmaraş Süteü İmam Üniversitesi *
Yayın Sayısı: 168

Üniversitenin Adı: Karadeniz Teknik Üniversitesi *
Yayın Sayısı: 312

Üniversitenin Adı: Mustafa Kemal Üniversitesi
Yayın Sayısı: 114

Üniversitenin Adı: 19 Mayıs Üniversitesi *
Yayın Sayısı: 457

Üniversitenin Adı: Yüzüncü Yıl Üniversitesi *
Yayın Sayısı: 202

Üniversitenin Adı: 12 Düzey II Bölgesindeki 15 Üniversitenin Toplamı
Yayın Sayısı: 3.789

Üniversitenin Adı: 15 Cazibe Merkezinin Toplamı
Yayın Sayısı: 3.542

Üniversitenin Adı: Türkiye Toplamı
Yayın Sayısı: 16.836

Yayın Sayısı: Orani (%)

Üniversitenin Adı: 12 Düzey II Bölgesinin Türkiye'ye Oranı
Yayın Sayısı: 22,51

Üniversitenin Adı: 15 Cazibe Merkezinin Türkive've Oranı
Yayın Sayısı: 21,04

Üniversitenin Adı: 15 Cazibe Merkezinin 12 Düzey Il Bölgesine Oranı
Yayın Sayısı: 93,48
* 15 Cazibe Merkezi 
Kaynak: Yüksek Öğretim Kurulu 
Tablo 33: Düzey II Bölgelerindeki 15 Üniversitenin Araştırmacı Sayısı
Üniversitenin Adi: Atatürk Üniversitesi*
Araştırmacı Sayısı: 1120

Üniversitenin Adi: Cumhuriyet Üniversitesi *
Araştırmacı Sayısı: 419

Üniversitenin Adi: Dicle Üniversitesi *
Araştırmacı Sayısı: 442

Üniversitenin Adi: Erciyes Üniversitesi *
Araştırmacı Sayısı: 544

Üniversitenin Adi: Fırat Üniversitesi *
Araştırmacı Sayısı: 596

Üniversitenin Adi: Gaziantep Üniversitesi *
Araştırmacı Sayısı: 289

Üniversitenin Adi: Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Araştırmacı Sayısı: 244

Üniversitenin Adi: Harran Üniversitesi *
Araştırmacı Sayısı: 271

Üniversitenin Adi: İnönü Üniversitesi *
Araştırmacı Sayısı: 392

Üniversitenin Adi: Kafkas Üniversitesi *
Araştırmacı Sayısı: 145

Üniversitenin Adi: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi *
Araştırmacı Sayısı: 22

Üniversitenin Adi: ams
Araştırmacı Sayısı: P79

Üniversitenin Adi: e
Araştırmacı Sayısı: 827

Araştırmacı Sayısı: ∀E

Üniversitenin Adi: e
Araştırmacı Sayısı: 350

Üniversitenin Adi: 12 Düzey Il Bölgesindeki 15 Üniversitenin Toplamı
Araştırmacı Sayısı: 6.682

Üniversitenin Adi: 15 Cazibe Merkezinin Toplam
Araştırmacı Sayısı: 6.160 *

Üniversitenin Adi: Türkiye Toplamı
Araştırmacı Sayısı: 32.073

Üniversitenin Adi: Oranı (%)
Araştırmacı Sayısı: L
Bölgesel Rekabet Edebitirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Torkiye Cumludiyeti 
Bilin, Sanay; ve Teknoloji Bakantggy 
12 Düzey II Bölgesinin Türkiye'ye Oranı: 15 Cazibe Merkezinin Türkiye'ye Oranı
20,83: 19,21

12 Düzey II Bölgesinin Türkiye'ye Oranı: 15 Cazibe Merkezinin 12 Düzey 11 Bölgesine Oranı
20,83: 92,19
Kaynak: Yüksek Öğretim Kurulu 
*Fakülte üyelerine ilişkin veriler (Doçent, Profesör, Ögretim Görevlisi) ÖSYM'nin 2005-2006 Akademik Yih Yüksek Ögretim Istatistiklerinden alınmiştır.

Düşük Ar-Ge harcamaları (kişi başına GSYİH içinde Ar-Ge harcamaları 2004 yılımda %0.67 iken bu oranın OECD ülkelerindeki ortalaması %2'dir) ve az sayıdaki patent tescilleri (inovasyon sistemi içinde, Fikri Mülkiyet Haklarımı korumak üzere 1994 yılında Türk Patent Enstitüsü kurulmuştur. Aym sene, Enstitü uluslararası TRIPS anlaşmasını imzalamıştir. 1994 yılında tescil edilen triadik patent sayısı 2 iken bu sayı 2002'de 9'a çıkmıştır. Ancak, AB ve OECD ülkeleriyle karşılaştırıldığında bu sayılar hala çok düşüktür) gibi Ar-Ge göstergelerinden yansıyan dezavantajlı durumuna karşın Türk Ar-Ge yapısı beklenenden daha iyi bir performans sunmaktadır. Bilimsel yayın ve patent sayılarındaki yetersizlik, bilimsel çalışmaların uygulamaya dönüştürülemediğinin bir göstergesi olarak kabul edilebilir.

Uygulamaya yönelik Ar-Ge çalışmalarındaki yetersizliğin başlıca nedeni, Ar-Ge altyapısının büyük bir çoğunlukla üniversitelerde kurulmuş olması ve bu aktivitelerin üniversitelerce ve kamu araştırma kurumlarınca yürütülmesidir. Bununla birlikte, ileri teknolojiye dayalı aktiviteler yürüten KOBi sayısıyetersiz olup, ileri teknolojiye yönelik proje çalışmalarına dahil olabilecek KOBi sayısı da azdır. Bu tarz projeleri yürütebilmek için mevcut KOBł'lerin güçlü bir altyapıya ve diğer desteklere ihtiyacıvardir.

AB 6. Çerçeve Programına KOBi'lerin yetersiz katılımı da bu gerçeğin altını çizmektedir. Bu programa Türkive'den katilım gösterenlerin hemen hepsi Akademik cevrelerden olmustur. Buna ek olarak, üniversite-sanayi ilişkilerinin ve bu iki grup arasındaki sinerjinin desteklenmesi gerekmektedir.Akademik dünya, kamu kurumları ve sanayi arasında yeterli düzeyde işbirliğinin geliştirilememesinin sonucu olarak, üniversiteler ve araştirma kurumlarınca yürütülen Ar-Ge faaliyetleri ticarileştirilememekte ya da bu faaliyetler sanayinin ihtiyaçlarından, taleplerinden uzak kalmaktadır.Bu eksikliği gidermek üzere, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Konseyinin koordinasyonunda oluşturulan Türkiye Araştirma Alanı (TRA), Ar-Ge faaliyetleri yürüten, fonlayan ve talep eden kurumlar (üniversiteler, kamu araştırma kurumları ve özel sektör) arasında sinerji yaratmayıhedeflemektedir.

Ar-Ge alanında Türkiye'de yaşanan diğer bir problem ise yetersiz insan kaynağıdır. Türkiye'de 1000kişilik toplam istihdam içindeki toplam Ar-Ge personeli sayısı OECD ülkeleri arasındaki en düşük orana sahiptir. Aynı zamanda bu personelin büyük çoğunluğu, OECD ülkelerindeki durumdan farklıolarak, üniversitelerde görev yapmaktadır.

Tablo 34: Meslek Grubu ve Sektöre Göre İnsan Kaynakları Ar-Ge 
Meslek Grubu: Sanayi
Yil: Devlet
Sektör: Yüksek Öğretim

Meslek Grubu: Toplam
Yil: 2003

Yil: Sayi
Sektör: 10848

Meslek Grubu: 2004
Yil: TZD
Sektör: 7837

Meslek Grubu: Araştırmacı
Sektör: Sayi

Yil: TZD
Sektör: 8836 6090

Meslek Grubu: 2003
Yil: Sayı TZD

Meslek Grubu: 2004
Sektör: 4788

Meslek Grubu: Teknisyen
Sektör: Sayi TZD

Yil: 2003
Sektör: Sayı

Yil: TZD
Sektör: 2200

Meslek Grubu: 2004
Yil: Sayı
Sektör: 3412

Yil: TZD
Sektör: 2434
Bölgesel Rckabet Edebilirtik Oberasvonel Pnowrara (2007-2011)

(mn 
Dr, SwotLsesalane 
Diğer Destekleyiei: 425
2003: 1282

Diğer Destekleyiei: Personel
2003: 2004
Sayi TZD: Sayi
1713 849: 2145
395 224: 493
1318 625: 1652
2704 1707: 2716
588: 573
2116: 2143

Sayi TZD: TZD
1713 849: 1029
395 224: 278
1318 625: 751
2704 1707: 1713
588: 399
2116: 1314
,: -
TZ.D: T'am Zamanh Deger, T=Toplam, K=Kadin, E= Erkek Kaynak: TÜlK. Ar-Ge Eylem Raporu, 2006.
Türkiye'de 2003 yılı itibarıyla tam zamanlı Ar-Ge çalışanı sayısı 38.308 idi, bu sayı 2004'de 39.960'a yükseldi, ancak, hala AB-25 ortalaması olan 1.2 Milyon kişinin çok altındadır. Şekil 11araştırmacıların özel sektör. kamu ve yüksek öğrenimdeki dağılımını vermektedir.
Şekil 11: Türkiye'de Araştırmacıları Sektörel Dağılım 
Public 
16%
Private 
22%Higher Educat 
62%

Kaynak: TÜIK. Ar-Ge Eylem Raporu, 2006.
Aynı zamanda, 10.000 kişilik toplam istihdam içindeki tam zamanlı Ar-Ge çalışanı sayısı 2003'de 18.1, 2004'de ise 18.3'dür (Şekil 12).

Şekil 12: 10.000 çalşana karşıhk düşen tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısı
2

1818,T 4s3
16

140-1294136
12

10

9.0

8

6

4

2

.0

1990199520002001200220032004

Kaynak: TOlK, Ar-Ge Eyiem Raporu, 2006.
Şekil I1'de görüleceği üzere, Türkiye'deki araştırmacıların %62'si yüksek öğretimden olmasına karşın bu oran AB-25'de %40'dır. AB-25 ile Türkiye'nin değerleri karşılaştırıldığında, Türkiye'de özel sektörde görev yapan araştırmacıların sayısının AB-25'e göre çok düşük olduğu görülmektedink Bunun nedeni özel sektörde bilim ve teknoloji alanındaki farkındalık düzeyinin yetersiz olmasıdır.Buna paralel olarak, işletmeler rekabet gücü kazanmanın gerçek kaynağı olarak Ar-Ge ve inovasyon aktivitelerini görmemektedir.
67
mg Bam0 OrPmoC0

Dode Comhonn 
Baline Swovr Tunoon bulanter 
Türkiye'de üniversiteler, kamu araştırma kurumları ve sanayi kendi bilgi düzeyleri ve araştırma deneyimleri doğrultusunda AB'nin farklı araştırma programları içinde yer almaktadır. Türkiye, 2003yılmda AB 6. Çerçeve Programina katılarak, TRA'nın ERA'ya entegrasyonunu başlatmış oldu.Türkiye'nin bu programa katıhm oranı yaklaşık 2 Milyon Avro'luk makul bir miktar ile %15 olarak gerçekleşmiştir. Türkiye'nin Ar-Ge ile ilgili olan yapılarının AB tarafınca yürütülen Ar-Ge işbirliği programlarına katılımlarının ve şebekelerden ortak fayda sağlayabilmeye yönelik çabalarının yetersiz olduğu görülmektedir. Bu durumun en temel nedenlerinden birisi, Ar-Ge altyapısi, araştırmacı niteliği ve niceliğinde görülen vetersizliklerdir.

Harita 3'de AB 6. Çerçeve Programına sunulan Ar-Ge projelerinin coğrafi dağılımı verilmektedir.Haritadan açıkça görülebileceği üzere, Ar-Ge alanında güçlü bir coğrafi yoğunlaşma bulunmakta olup,proje teklifleri büyük bir çoğunlukla göreceli olarak daha güçlü üniversite, araştırma enstitüsü ve sanavi işbirliğinin olduğu batıdaki büyük şehirlerden yapılmakta, buna karşın Bölgesel Rekabet Edebilirlik OP'sinin hedef bölgesi olan Düzey Il Bölgelerinin Ar-Ge proje tekliflerindeki payı küçük kalmaktadır. Bu bölgeden daha az katılım olmasıın ana nedeni, altyapı eksikliği, yetersiz sayidaki araştırmacı, araştırma kurumu ve üniversiteler ile Ar-Ge ve inovasyon aktivitelerine KOBi'lerin ilgisiz kalmasidır.

Harita 3: AB 6. Çerçeve Programı Kapsamında Düzey II (NUTS) Bölgelerine Göre Ar-Ge Proje Tekliflerinin Dağılımı

1453

258159
1693
56738

8
85
196

155916207
756

Kaynak: TÜBİTAK 
Türkiye'de üniversiteler ile işletmeler arasındaki işbirliği çok gelişmemiştir. Genel olarak üniversiteler ve diğer bilimsel kuruluşlar çahışmalarını teorik konulara yoğunlaştırmakta, bu da sanayi sektörünün üniversitelerce yürütülen çalışmalardan uzak kalmasına sebep olmaktadır. Ancak, Ar-Ge çalışmaların sürdürülebilir olması, kaçınılmaz olarak, özellikle sanayi sektöründe kendine uygulama alanıbulmasına bağhıdır. Sanayi ve üniversite taraflarını işbirliğine yöneltecek bazı mekanizmalar bulunmaktadır.

BSTB, bu mekanizmaları Ar-Ge, inovasyon ve teknolojik işbirliğine finansman sağlayarak destekleyen uygulayıcı bir kuruluştur. Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB) Kanunu, üniversiteler,araştırma kurumları ve üretim sektörü arasında işbirliğini sağlayarak yüksek/ileri teknolojilerin kullanımınt, Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde teknoloji ya da yazılımın geliştirilmesini/üretimini, ArGe kapasitelerinin artırılmasını desteklemektedir. Finansman desteği arazi, altyapı ve idari bina TGB içindeki araştırmacıların yer değiştirmesine yönelik de teşvikler bulunmaktadır.
42
Dotod Rahabo Dhdbhd OuerazyonetIroram EJod St3)

(n 
O o, T 
Türkiye'de 22 adet TGB bulunmakta olup, çoğunlukla bu bölgeler üniversiteler tarafindan araştırma birimleriyle üretim sektörü arasmdaki açığı kapatmak üzere kurulmaktadır. TGB'lerden 5 adedi Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının (BROP) uygulanacağı hedef bölgede bulunmaktadır (Tablo 35). Ancak, henüz bu bölgelerden bir tanesi işlevseldir. Fiziksel altyapı ve teknik altyapıyı oluşturmak için ihtiyaç duyulan finansman eksikliği diğer TGB'lerin işlevsel olmasıönündeki engelleri olusturmaktadır.

Tabto 35: 12 Düzey II Bölgelerindeki Teknoloji Geliştirme Bölgeleri 
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri: 1 Erciyes Üniversite TDZ** 2 Trabzon TDZ**
Yer: Kayseri Trabzon

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri: 3 Erzurum Ata TDZ**
Yer: Erzurum

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri: 4 Gaziantep TDZ**
Yer: Gaziantep
Operasyonel 

15 Cazibe Merkezierinde Bulunan TGB'ler 
Kaynak: BSTB 


Tüm TGB'lerdeki toplam Ar-Ge personeli sayısı yaklaşık 3500 kişidir. Akademisyenlerce kurulan 21,akademisyenlerin ortak olduğu 27 işletme bulunmaktadır. Son 4 yılda TGB'lerde faaliyette bulunan işletmelerce alinan patent sayısı 18'dir.

Araştırma çevresi, iş dünyası, yeni teknoloji üreterek gelecek vadeden işletmeler arasında yakın işbirliğini geliştirmek üzere KOSGEB tarafindan geliştiren araçlardan biri de Teknoloji Geliştirme Merkezleri (TEKMER) ve Duvarsız İnkübatörlerdir. Bu iki araç ile KOBİ'lerin Ar-Ge, inovasyon ve yeni ürün/üretim geliştirmelerine yönelik projeler finansal olarak desteklenmektedir.
Üniversite kampüsleri icinde kurulan 18 adet TEKMER bulunmaktadır. Sanayi Bölgeleri içinde kurulan Duvarsiz İnkübatörlerin sayısı ise 8'dir. TEKMER ve Duvarsız İnkübatörlerde toplam 900işletme ve 5125 çalışan bulunmaktadır. Bunlara ek olarak Ericsson, Koç Holding ve Siemens tarafından kurulan 3 adet de özel inkübatör bulunmaktadır. BROP'un hedef bölgesinde (12 Düzey Il Bölgesi) kalan sadece 3 adet TEKMER bulunmakta olup, bu merkezlerde 110 işletme ve 1600 çalışan bulunmaktadır (Tablo 36).

Tablo 36: 12 Düzey II Bölgelerinde Teknoloji Geliştirme Merkezleri 
Teknoloji Geliştirme Merkezleri: Erciyes Üniversitesi TGM*
Yer: Kayseri

Teknoloji Geliştirme Merkezleri: Karadeniz Teknik Üniversitesi TGM*
Yer: Trabzon

Teknoloji Geliştirme Merkezleri: Gaziantep Úniversitesi TGM*
Yer: Gaziantep
15 Cazibe Merkezi Kaynak: KOSGEB 
Akademi ve iş dünyası arasındaki işbirliğini güçlendirmek üzere Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nca uygulanan diğer bir program ise SAN-TEZ'dir. Bu program ile sanayide yaşanan spesifik bir problem akademik bilginin yüksek katma değer içeren teknolojik ürüne dönüştürülmesiyle üniversite tezlerinde çözüme kavuşturulmaktadır. Böylelikle, akademik bilginin ticarileştirilmesi ve araştırmaya yönelen KOBi'lerin sayısının artırılması amaçlanmaktadır.

Bunun yanı sıra, işbirliğini güçlendirmek üzere TÜBiTAK tarafindan; Bilimsel ve Teknolojik İşbirliği Ağlarını Oluşturmaya Yönelik İnisiyatiflerin Desteklenmesi (ISBAP)', 'Sanayinin Katldiği Uluslararası Ar-Ge Projeleri (USKA)' ve 'Piyasa Platformu Ar-Ge Projelerine Destek Programi uygulanmaktadır. TÜBiTAK aynı zamanda sanayinin yürüttüğü araştırma ve teknoloji geliştirme 
:69
PUAMT TO OA 

Tday Oohayn 
Baare Sw o Tcoplojl Bakanke 
faaliyetlerini desteklemek üzere 'Sanayi Ar-Ge Projelerine Destek Programı'n yürütmektedir. Bu program hem KOBi'leri hem de büyük işletmeleri kapsamaktadır. TÜBİTAK benzer şekilde 'Yeni Girişimci KOBi'lere Ar-Ge Destek Programt' ile de KOBi'terin Ar-Ge faaliyetlerini desteklemekte,onların bu tür faaliyetlere başlamalarını teşvik etmektedir. Bunlara ek olarak, TÜBiTAK 'Teknoloji ve Inovasyon Odaklı İşletme Programı (TEKNOGiRişiM)'ni başlatmış olup girişimciliği ve inovasyona destek sağlamaktadır.

Akademi ve iş dünyası arasında işbirliğini güçlendirmeye yönelik faaliyette bulunun diğer bir önemli uygulayıcı kuruluş ise Kalkınma Bakanlığı (KB) olup araştırma, teknoloji geliştirme ve inovasyon konularında rehberlik yapmakta, araştirma projelerine ve kamu üniversitelerinin araştırma altyapısına yönelik finansman destekleri sağlanmaktadır.

Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfi (TTGV) önemli mekanizmalardan biri olup, bilim ve teknoloji alanında üretim sektöründen gelen projeleri destekleyen, kar amacı gütmeyen, bir Sivil Toplum Kuruluşudur. TTGV; teknoloji geliştirme projelerini, teknoparkları ve teknoloji merkezlerini. girişim sermayesi fonlarıni, yeni girişimci fonlarmi, ortak teknoloji geliştirme projelerini, Ar-Ge projelerinin ticarileştirilmesini ve risk paylaşımını desteklemektedir. TTGV 473 teknoloji geliştirme projesine 165Milyon ABD Doları destek sağlamıştır.

Özet olarak. Ar-Ge, inovasyon alanında yaşanan başlıca sorunlar;
 Ar-Ge, inovasyon ve teknoloji tabanlı aktiviteleri yürüten işletme, kurum/kuruluş/araştırma merkezi ve üniversite sayısı yetersizdir.

Üniversite ve işletmeler arasmndaki işbirliği yeterli düzeyde bulunmamaktadır, Genel olarak,üniversiteler ve diğer bilimsel kuruluşlar çalışmalarmi teorik konularda yoğunlaştırmakta, bu da sanayinin bu çalışmalardan uzak kalmasına neden olmaktadır.

Ar-Ge alanındaki altyapi eksikliği, araştırmacı sayısı ve niteliğindeki yetersizlik ile KOBi'lerin Ar-Ge ve inovasyona yönelik faaliyetlere ilgi göstermemesi, AB 6. Çerçeve Programı gibi Topluluk Programlarma katılumın düşük kalmasına neden olmaktadır.
BROP' un hedef bölgesinde kalan üniversiteler, başarilı Ar-Ge projeleri yürütebilmek için gerekli olan altyapı imkanına sahip olmayıp. Ar-Ge projelerini uygulamaya yönelik yüksek kapasiteye sahip üniversiteler, araştırma merkezleri ve kapsamlı laboratuvarlar ülkenin batıdaki gelişmişbölgelerinde bulunmaktadır.

X Ar-Ge altyapısının büyük bir çoğunluğu üniversiteler ve kamu araştırma kuruluşlarında oluşturulmuştur, dolayısıyla, Ar-Ge faaliyetieri bu altyapıya sahip yerlerde yürütülmektedir. ArGe faaliyeti yürütebilen ve ileri teknoloji projelerine dahit olabilecck kapasiteye sahip olan KOBi'lerin sayısı çok düşük olup. bu tür projeleri yürütebilmek için KOBi'lerin güçlü bir altyapıya ve diğer desteklere ihtiyaçları bulunmaktadır.

Ar-Ge ve inovasyon alanında faaliyette bulunabilecek insan kaynağı yeterli sayıda ve nitelikte değildir.

2.1.4. Bilgi Toplumu 
Ülkelerin sürdürülebilir bir rekabet edebilirliği sağlamada en önemli aracı ülkelerin verimlilik »seviyesindeki artış olarak görülmektedir. Bilgi ve iletişim teknolojileri (BiT) verimlilik artışıın varatilmasında ve sürdürülmesinde anahtar rol oynamaktadır.

Bu bağlamda, 9.Kalkınma Planına göre, Bilgi ve İietişim Teknolojilerinin yaygınlaştırılmaşı rekabet artırma konusunda en temel faktörlerden birisidir. Bilgi ve İletişim teknolojileri /altyapisınu geliştirilmesi, bu amaçla elektronik haberleşme sektöründe rekabetin artırılacağı, alternațf àltyapi ve hizmetlerin sunumu ile bilgiye etkin, hızli, güvenli ve uygun maliyetlerle erişimin şağlánacağı;
70
Sntoeset Rakaher Eitedavitik Opwnnvoudd Enynid Do7 em1

Tosmom 
PckrkSol 
sektörün yazılım ve hizmetler alanında bölgesel ve küresel bir oyuncu olarak konumlandırılacağı,elektronik haberleşmedeki vergi yükünün tedricen makul seviyelere çekileceği, geniş bant erişim altyapılarının yaygınlaştırılacağı, İşletmelerin, vatandaşların ve kurumların bilgi ve iletişim teknolojilerini yaygin kullanımının sağlanacağı, kamu yayın hizmetinin bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelere göre geliştirileceği, toplumun farklı kesimlerinin ihtiyaçlarına cevap verecek ve seçme hakkı tanıyacak bir içeriğe kavuşturulacağı 9. Kalkmma Planında öngörülmektedir.
Ayrıca, yukarıda anılan planda; Bilgi teknolojileri sektöründe rekabet gücünün artırılması amacıyla,doğrudan yabancı yatırimlar için uygun ortam oluşturulacağı ve buyolla teknoloji transferinin sağlanacaği ve teknoparkların yazılım ve hizmetler alanında bölgesel ve öncelikli endüstrileri destekleyecek şekilde ihtisaslaşmasmın sağlanacağı ifade edilmektedir.

Bilgi toplumu olma yolunda, Türkiye Bilgi Toplumu Stratejisi (2006-2010) gibi ulusal dökümanlarıkullanmayı planlamaktadır. Bilgi toplumunda bir yol haritast niteliğinde olan Strateji belgesinin ve onun Eylem Planıın uygulanması Türkiye'de bilgi toplumunun gelişimine katkı sağlayacaktır.Strateji dökümanı'nın õncelikleri ile uyumlu olarak, e-ekonomi ve on-line kamu yönetiminin gelişmesi yoluyla Bilgi Teknolojilerinin daha iyi kullanımmı teşvik edici bir faktör olacaktir.
Söz konusu Strateji dökümanında bahsedildiği üzere, Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) GSYİH'nın artışında ve istihdam yaratmada önemli bir potansiyel oluşturmaktadır. Bunun imalat ve hizmet sektörlerindeki üretkenliği artırıcı bir katkısı olacağı beklenmekte olup ulusal ve uluslararasıpiyasalarda da yeni iş olanakları yaratacaktır. BiT teknolojileri, aynı zamanda sanayi alanıdaki ARGE ve yenilikçilik konularmda da büyük öneme sahiptir. Birçok yan sanayi ve hizmet sektörü de bilgi teknolojilerindeki gelişmelere ilişkin olarak ilerleme kaydetmektedir (örneğin e-ticaret, e-öğrenme,v.b.).

Ülkemizde, telekomünikasyon sektörünün serbestleşmesine ilişkin faaliyetler 2000 yılımda Telekomünikasyon Kurumunun kurulmast ile hızlanmış ve 2004 ytlt başı itibariyle sektör rekabete açılmiştır. Türk Telekom A.Ş'nin yüzde 55 oranındaki hissesi 2005 ytlı içerisinde blok satış yoluyla özelleştirilmiştir. Mobil haberleşme alanında,gelir ortakhığı modeliyle yürütülen faaliyetler, 1998yılından itibaren lisans altında yürütülmeye başlanmıştır. Halen üç işletmecinin faaliyet gösterdiği bu alanda, özellikle lisansların verilmesi sonrasında huzlı bir gelişme görülmüştür. 2006 yılında.telekomünikasyon sektörü pazarının 12,5 milyar ABD Doları, bilgi teknolojileri pazarının ise 3,5milyar ABD Doları seviyesine ulaştığı tahmin edilmektedir.

Bilgi ve iletişim sektörü, bilgi teknolojileri ve telekomünikasyon olmak üzere iki alt sektörde değerlendirildiğinde; bu iki alt sektörden telekomünikasyon sektörünün büyüklüğünün GSYiH'ye oranı %3,3 olup bilgi teknolojilerinde ise bu oran %0,8 dir (Figür-13). AB25 için bu oranlar sırasıyla %3,4, %3.0, AB15 için ise sırasiyla %3,3 ve %3,1'dir (Tablo-37 ve 38).
Şekil 13: Bilgi ve İletişim Teknolojileri Harcamalarımım GSYİH içindeki payı, 2003
8766432-Q 


ToreLltEmanohl DnumlmuamCoog 



Türkrye Canhuriyeti 
Bitim. Sanayi ve Teknotoyi Bakantıği 
Kaynak: OECD IT Outlook, 2004
Tablo 37:Bilgi ve İletişim Teknolojileri Harcamalarının-telekomünikasyon GSYİH içindeki payı

Telekomünikasyon, yazılım, donanım, ekipman ve diğer hizmetler için yıllık harcamaların GSYiH içindeki payı.: AB (25 ülke)

Telekomünikasyon, yazılım, donanım, ekipman ve diğer hizmetler için yıllık harcamaların GSYiH içindeki payı.: AB (15 ülke)
Kaynak:Eurostat 
Tablo-38 - Bilgi ve İletişim Teknolojileri Harcamalarımn-Bilgi Teknolojisi GSYİH içindeki payı

Yazılım, donanım, ekipman ve diğer hizmetler için vıllık harcamaların GSYiH içindeki payı.: AB (25 ülke)

Yazılım, donanım, ekipman ve diğer hizmetler için vıllık harcamaların GSYiH içindeki payı.: AB (15 ülke)
Kaynak: Eurostat 
Şekil 14: Genişbant Erişim Maliyetlerinin Kiși Başı Ortalama Gelire Oranı
Denmark C 
Cee cooedooC 
tie    d t et t  t aa  c accR ae t    e d temsil yeteneği anlamında Türkiye'de bu konuda gerçekleştirilmiş en kapsamlı saha araştırması olan “Bilgi Teknolojileri Yaygılık ve Kullanım Araştırmasr" yürütülmüştür. Bazı göstergeler Türkiye'nin coğrafi bölgelerindeki farkllıklar hakkında bir fikir verebilmesi amacıyla aşağıda Tablo-39'da verilmiştir. Aşağida verilen coğrafi bölgelere ait verilerin incelenmesi neticesinde, BROP belgesinde belirtilen coğrafi bölgede bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımmın yaygınlık seviyesinin oldukça düşük olduğu görülecektir. Bunun nedeni ise altyapı ve yetkinlik eksikliğidir 
Tablo-39: Bilgi Teknolojileri Yaygılık ve Kullanım Araştırması

ee-   e 

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıği 
Akdeniz Bölgesi: Karadeniz Bölgesi
11,9: 8,6
42: 53
7,30: 13,60
97,5: 97,6
1,50: 7,50
7,00: 10,00

Akdeniz Bölgesi: Iç Anadolu Bölgesi
11,9: 18,9
42: 52
7,30: 13,10
97,5: 97,6
1,50: 3,20
7,00: 12,00

Akdeniz Bölgesi: Marmara Bölgesi
11,9: 32,3
42: 61
7,30: 16,80
97,5: 97,3
1,50: 6,70
7,00: 16,00

Akdeniz Bölgesi: G. Dg And. Bölgesi
11,9: 7,3
42: 36
7,30: 9,10
97,5: 94,8
1,50: 1,30
7,00: 6,00

Akdeniz Bölgesi: Ege Bölgesi
11,9: 15,4
42: 46
7,30: 11,20
97,5: 97,5
1,50: 2,90
7,00: 10,00

Akdeniz Bölgesi: D.Anadolu Bölgesi
11,9: 5,7
42: 29
7,30: 1,20
97,5: 94,3
1,50: 0,00
7,00: 0,00
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin iş dünyasında kullanımında bir gösterge olarak kullanılan internet erişimi olan firma sayıları dikkate alıninca, özellikle küçük işletmelerde AB değerleri ile Türkiye değerleri arasında önemli fark olduğu dikkat çekmektedir (Tablo-40).

Tablo-40: İnternete Ulaşan Șirket Oranı (%)
Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): 2003

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): -

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): 86

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): 87

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): Küçük İşletmeler (10-49) çalışan

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): 2003

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): -

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): 84

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): 85

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): 2003

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): -

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): 95

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): 96

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): Büyük Ölçekli İşletmeler (250 çalışan veya daha fazla)

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): 2003

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): -

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): 99

Hepsi (10 çalıişan veya daha fazla): 99
Kaynak: Eurostat Kaynak: TURKSTAT (Heber Bülteni 07.06.2006/93, 2005 datasi)
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Prograim (2007-2013)

Tdve Thiutll 
HUllim, Samep Ad wnlore takdoos 
Şekil-15: İşletmelerin büyüklük grubuna göre bilgisayar ve web sitesi sahipliği ile internet erişim oranı

Girişim lerin büyüklük grubuna göre bilgisayar ve web sitesi 
%sahipligi ile internete erişim orani 
99,81 99,22
10096,3392,2990,47
87,7686,03

80,4377.97

8070.89
60

48,20

43,29
40

20

o 

10+10 - 4950 - 249250 +
BilgisayarInternet  Web sitesi 

Kaynak: TURKSTAT (haber bülteni 07.06.2006/93, 2005 datası)
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin iş dünyasında yaygılaşması ile hem bu sıkıntıların kısmen giderilmesi, hem de bilgi ve iletişim teknolojilerinin iş süreçlerinde kullanılması, elektronik ortamda işyapma biçimlerinin ve e-Ticaretin yaygınlaşması ile işletmelerin maliyetlerini düşürmeleri,verimliliklerini artırmalari ve satış potansiyellerini geliştirmeleri beklenmektedir (Tablo-41 ve 42).Bilgi ve iletişim teknolojileri, şirketler arasındaki etkin iletişim platformlarını destekleyerek, sektör içi ve sektörler arası yatay ve dikey sinerjilerin ortaya çıkarılmasını sağlayacaktır.
Bilgi Toplumu Stratejisine göre, Türkiye'de KOBi'lerin beşte üçünden fazlası bilgisayar sahibidir,%50'den fazlasmın internet erişimi ve %20'sinin de geniş bantl erişimi bulunmaktadır. AB'de işletmelerin %90'dan fazlasmın internet kullandığı düşünülürse, Türk KOBi'lerinde farkındalığın artmasıın gerekli bir unsur olduğu anlaşılmaktadır.

Farkındalığın arttırılması ile KOBl'lerin bilgi ve iletişim teknolojilerini günlük işleri için nasıl kullanacaklarını öğrenmeleri, teknolojiyi üretim süreçlerine entegre etme ve dolayısıile üretim süreçlerini teknoloji kullanımı ile daha verimli hale getirmeleri ve teknoloji alanındaki gelişmelerden yeterince haberdar olmaları sağlanacaktır.

Türkiye'de kurumsal kaynak planlaması veya müşteri ilişkileri yönetimi bilgi çağının gerektirdiği modern iş uygulamalarını kullanan işletme sayısı oranı %3 civarındadır. KOBi'lere elektronik ortamda sunulabilecek hizmetlere kamu kurumları açısından bakıldığında, birçok kurum ve kuruluş görev alanları itibari ile ilgili oldukları kesimlere farklı yaklaşımlar içeren hizmetler sunmaktadırlar. Hali hazırda bu sektöre elektronik ortamda verilen hizmetler birbirinden bağımsız olarak yürütülmekte ve entegre edilememektedir.

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanhığı'nın hizmet sunduğu kesimlerin nicelik ve nitelikleri dikkate alındığında, yeni versiyon hizmet sunma ortamlarının oluşturulması, halen sunulmakta glan hizmetlerin günün koşullarına göre uyarlanması, hem de mevcut kurulu sistemlerin ortak bramaća hizmet edecek biçimde entegre edilmesi ihtiyacı bulunmaktadır.

Dngset Betatar Ebibb Oomyao-tPryram o0701D 
e 

2

a 74
0



Torkye Cuoburiyeti 
Bilm, Sonayi ve leknolojs Bakanligi 
Tablo-41: İşletmelerde bilişim teknolojilerinin kullanım alanları
Temel Gösterge*: E-ticaret satislarının toplam ciroya oranı
Mevcut Durum: % 0 - % 3

Temel Gösterge*: Kurumsal kaynak planlaması yönetimi kullanan işletme oranı
Mevcut Durum: % 0 - % 3

Temel Gösterge*: Tedarik zinciri vönetimi kullanan işletme oranı
Mevcut Durum: % 0 - % 1

Temel Gösterge*: Müşteri ilişkileri yönetimi kullanan işletme oranı
Mevcut Durum: % 0 - % 0.5
Kaynak:Bilgi Toplumu Stratejisi 
* Küçük, Orta ve Büyük Ölçekli (10 ve daha fazla çalışanı olan işletmeler) işletmeler için 
Tablo-42: Şirketlerin e- ticaretten elde ettiği toplam cironun yüzdesi 
2003: 2,1
2004: 2,5

2003: 2,2
2004: 2,8

2003: 2,1
2004: 2,2
Kaynak: Eurostat 
Kamuda hizmet sunumunda birçok başarılı projeye rağmen, büyük fayda potansiyeli taşıyan temel uygulamalarda eksiklikler bulunmaktadir. E-Avrupa Girişimi çerçevesinde tanımlanan 20 temel kamu hizmetinin Türkiye'de henüz 12'si elektronik kanallardan sunulmaktadır (elektronik ortamda verilen kamu hizmetleri) (Tablo-43). 2005 itibariyle, ülkemizin 20 temel elektronik hizmeti sunma oranı %53iken, AB15 ülkesinin 2004 ortalaması %72, AB25 ülkesinin ise %65 olarak gerçekleşmiştir.
Mevcut durumdaki eksikliklerin kapatılarak fırsatların nesnelleştirilebilmesi amacıyla, birçok kamu kurumunun son yıllarda teknoloji kullanımını artırmaya yönelik çaba sarf ettiği görülmektedir.Özellikle vatandaş numarası ve e-imza gibi temel yapı oluşturacak projeler tamamlanmış, gerekli atılımın yapılması için hazırlıklar önemli noktalara ulaşmiştır. Hizmet bazında incelendiğinde ise, vergi beyannamesi ve gümrük bildirimleri gibi uygulaması daha zor projelerin mümkün olan en üst düzeyde tamamlandığı görülmektedir.

Tablo-43: Elektronik Ortamda Verilen Kamu Hizmetleri 
e-iş hizmetleri: Kamu Hizmetleri

e-iş hizmetleri: 1

e-iş hizmetleri: 2

e-iş hizmetleri: 3

e-iş hizmetleri: 4

e-iş hizmetleri: 6

e-iş hizmetleri: 7

e-iş hizmetleri: 8

e-iş hizmetleri: 9

e-iş hizmetleri: 10

e-iş hizmetleri: 11

e-iş hizmetleri: KOBİ portalı 12
Bolgesel Rekobai Edebitidik Ooerasvonel Program (C0o7-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıgu 
Yukarıda belirtilen konular ışığında, KOBi'ler bağlamında, Türkiye'nin bilgi toplumu alanındaki temel darboğazları ve eksiklikleri aşağıda özetlenmiştir:
KOBi'lerin rekabet gücünü ve ekonomik gelişimini yükseltmek için BiT kullanımının yeterli düzevde desteklenmediği 

KOBİ'lerin küresel marketlere katılımına katkida bulunmak için, e-is ve e-ticaret konularında işletmelere yeterli düzeyde tanıtım yapılmadığı ve bu alanda farkındalığın geliştirilmediği.
2.1.5. Sosyo-Ekonomik Analizde Ortaya Konan Önemli Bulgular 
Sosyo-ekonomik analiz sonucunda elde edilen bulgular aşağıdaki gibidir:
>Sanayinin gelişimi ve rekabet gücü üzerinde çok önemli etkileri olan makroekonomik dengeler sanayinin önceliklerinden bağımsız olarak oluşturulmaktadır.
>Kamu-özel sektör bilgi üretimi ve paylaşımı mekanizmasmın zayıflığı nedeniyle yatırımcılar değer zincirine katilım konusunda hedef pazar, yatırım bölgesi ve ürün tespitinde yeterli düzeyde bilgi sahibi olamamakta ve yönlendirme eksikliği bulunmaktadır.
>Rakip ekonomiler ülke ihracatının ve istihdamın itici gücü olan ve bazı bölgelere rekabet gücüolusturan sektörlerde rekabet baskisi yaratmaktadır.

>Sanavi isletmelerinin mekânsal dağıhımında görülen dengesizlikler bölgeler arası gelişmişlik farklilıklarına etki etmekte ve her bölgenin kendine has yerel potansiyellerinin harekete geçirilerek rekabet gücü yaratan unsurlarının desteklenmesine ihtiyaç duyulmaktadır.
y Üretim yapısı gittikçe daha çok ithal ara girdiye gereksinim duyar bir biçimde gelişim göstermekte, teknolojik ilerleme ve yenilikçiliğe dayalı verimlilik artışları tabana yayılamamaktadır.

>Ana sanayi-yan sanayi entegrasyonunda olumlu dışsallık ilişkisi yaygın bir yapı arz etmemekte, artan üretim miktarı ile istihdam arasında pozitif korelasyon sağlanamamaktadır.
y Ölcek ekonomilerinden faydalanmak üzere firmalar temelinde kurumsallaşma ve işbirliği ağları yaygın değildir.

>Bölgesel kalkınmanın ve rekabet gücü yaratmanın en temel aracı olan fiziki ve sosyal altyapi eksiklikleri bulunmaktadır.

A KOBi'lerin verimlilikleri, ürettikleri katma değer AB ülkelerine kiyasla düşüktür, kaliteli ve standartlara uygun mal ve hizmet sunan, çağdaş pazarlama teknikleri kullanan KOBi'lerin sayısı yetersiz kalmaktadır.

Kamunun ve özel sektörün AR-GE, inovasyon ve ileri teknoloji kullanımına yönelik altyapı,personel ve sermaye eksiklikleri bulunmaktadır.

KOBi'ler mevcut finansal araçları yaygın olarak kullanmamakta ve KOBi'lere yönelik finansman araçlarının geliştirilmesi ve güçlendirilmesine acil ihtiyaç duyulmaktadır.
>KOBi'lerin bulundukları yöre, sektör ve kendilerine has şartları göz önüne alınarak, rekabet unsuru yaratabilen KOBi'ler yeteri kadar desteklenememekte, yeni kurulan işletmelere yönelik destekler ise yetersiz kalmaktadır.

>KOBi'lerin kendi arasında ve büyük firmalarla olan ilişki ağlarının geliştirilmesine yönelik kümelesme faaliyetleri yaygınlaştırılamamıştır.

İşletmeler AB çevre, iş güvenliği ve hijyen şartlarını uyum göstermekte zorlanmaktadırlar.
Ekonomik büyüme ve KOBi'lerin rekabet edebilirliğini artırmada, BIT kullanımına yönelik faaliyetler yeterince desteklenememektedir.

KOBi'lerin küresel pazarlara katılımlarına yardımcı olmak amacıyla, işletmelere e-iş ve eticaret uygulamaları yeterince tanıtılamamış ve bu alanlarda bir farkındalık sağlanamamıştır.
Doğal ve tarihi mirasın korunması, artırılması ve ticarileştirilmesi yetersiz kalmaktadır.
Turizmin çeşitlendirilmesi ve coğrafi olarak yaygınlaştırılmasına yönelik yeteyl ałtyáp!yetersizliği ve turizmin ekonomik faydaları tüm bölgelere yayılamamıştır.
Turizme yönelik yeterli tanıtım ve pazarlama faaliyetleri yapılamamaktadır.>Turizm KOBİ'leri ve tesisleri altyapı ihtiyaçlarını karşılayamamaktadır.
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Tdann 
01OYLa0
İmalat sanayi ve turizm işletmelerinin destekienmesine yönelik müdahale alanları, mevcut durum analizinin verileri ışığında tanımlanmıştır. Türkiye'nin Bölgesel Rekabet edebilirlik başlığı altında müdahale alanları, hem Türkiye'nin geneli için, hem de Çok Yılh Gösterge Planlama Dokümanının (12 Düzey II Bölgesi) ve SCF'nin (15 Cazibe Merkezi) coğrafi ve sektörel kısıtlamaları doğrultusunda bölgesel ve sektörel olarak ortaya konulmuştur.

Çok Yıllı Gösterge Planlama Dokümanınin ve Stratejik Çerçeve Belgesinin öngördüğü üzere, Bölgesel Rekabet edebilirlik Operasyonel Programı, kişi başına GSYiH'sı Türkiye ortalamasının %75 altında olan Düzey II Bölgelerinde uygulanacaktır. Bu itibarla, coğrafi konsantrasyon 12 Düzey II Bölgesi içinden seçilen 15 Cazibe Merkezinde olacaktır. Bu nedenle, sosyo-ekonomik durum hem Türkiye geneli, hem 12 NUTS II bölgesi, hem de SCF'nin coğrafī odaklanma olarak seçtiği 15 il merkezinin makroekonomik arka plani, istihdam, dış ticareti ve işletme verileri değerlendirilerek ortaya konulmuştur. Aynı şekilde, sektörel düzeyde, imalat sanayi ve turizm sektörünün genel durumu ortaya konmuş, tematik anlamda ise ulusal öncelikler, Çok Yıllı Gösterge Planlama Dokümanının ile Stratejik Çerçeve Belgesinin öncelikleri ve konsantrasyonları da göz önüne alınarak Ar-Ge, inovasyon ve bilgi toplumunda genel durum değerlendirilmesi yapılmıştır. Genel olarak, 12 Düzey II Bölgesinin ve 15 Cazibe Merkezinin Türkiye'nin ekonomik göstergelerine ve endüstriyel gelişimine yaptığıkatkılar tartişılmıştır. Bununla birlikte, sosyo-ekonomik analizde, bu bölgelerin ve Cazibe Merkezlerinin sektörel ve ölçeksel benzerlikler i ile üretim yapıları arasındaki bağlar değerlendirilmiştir.

Harita 4: 15 Cazibe Merkezi ve 12 Düzey II Bölgesi 
ADANE [TR CI TRBI TR 83CORUM TORAT SHPNE TR 902240M J0OIR TR C3caTWon AGRI TRAI TRA2TUNCELI TR B2TR 82BLAZIG TR C2TR 63WLGHE TR 72AOH-MAT 
HUD 
0SMAN 
ZJANTER 
KTA 
15 Cazibe Merkezi 
Bu değerlendirmeler sonucunda, genel olarak, Türkiye'nin orta vadeli ihtiyaçları ve hedefleri;
>Türkiye'nin rekabet gücünü artırması
Şebeke ve İşbirliğinin kurulması için gelişmiş bölgelerle az gelişmiş bölgeler arasında pozitif dışsallıkların sağlanması

Az gelişmiş bölgelerden daha gelişmiş bölgelere olan göçün azaltılması için yerel potansiyellerin daha etkin kullanımı

>Farkı kalkınma düzeyleri arasındaki bölgesel gelişmişlik farkılıklarının giderilmesi 
>Düşük teknoloji ağırlıklı üretim altyapısının orta ve yüksek teknolojili ürünlerin üretimine kaydırilması

İşletmelerde verimliliğin ve mevcut kapasite kullanımının arttırılması
Ar-Ge, inovasyon ve teknoloji kuflanımına yönelik altyapıların oluşturulması ve döntişüme yönelik faaliyetlerin geliştirilmesi 

AH1XFrnm1E001-01G 

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanliğı
>Ar-Ge, inovasyon ve teknoloji aktarımı faaliyetlerinden ve bu faaliyetlerin ticarileşmesinden en yüksek faydanın sağlanması

>KOBi'lerin AR-GE, Teknoloji ve İnovasyona Artan İlgisinin temin edilmesi 
y İşletmeler ve onlara hizmet veren kurumlar arasında şebeke ve kümelenmelerin oluşturulması
>İs gücüne katılım oranlarını yükseltebilmek üzere yeni yatırımların ve girişimcilik faaliyetlerinin desteklenmesi 

Turizm altyapisını güçlendirmesi, tanıtım ve pazarlama faaliyetlerine ağırlık vermesi 
İşletmelerin finansmana ulaşımının kolaylaştırılması
>Bölgelerin ekonomik ve sosyal potansiyellerin canlandırılmasına yönelik olarak tarihi, kültürel ve eko-turizm potansiyellerinin kullanılması

Bölgesel, sektörel ve temasal anlamda ise, coğrafi konsantrasyonun ön görüldüğü ve SCF'nin 15Cazibe Merkezinin de içinde yer aldiğı12 NUTS II Bölgesinde ise orta vadeli ihtiyaçlar ve hedefler ise şöyledir;
>Îmalat sanayi ve turizm işletmelerinin sayısının artırılması
İstihdam yaratan faaliyetlerin desteklenmesi 
Yeni iş kuracak KOBi'lere danışmanlık ve bilgilendirme destek hizmetlerinin sağlanması
Sanayinin ihtiyaç duyduğu fiziki altyapı eksikliklerinin giderilmesi 
Mevcut işletmelere yönetim, organizasyon, ihracat, pazarlama, kalite, standart v.b.konularında bilgi ve danışmanlık hizmetlerinin sağlanması

İsletmeler ve onlara hizmet veren kurumlar arasında şebekelerin ve kümelenmelerin oluşturulması

Ar-Ge, inovasyon ve teknoloji kullanımına yönelik altyapıların oluşturulması
Üniversiteler, kurumlar ve işletmeler arasında sebeke ağlarının kurulmasına yönelik faaliyetlerin desteklenmesi 

Üniversiteler, Ar-Ge enstitüleri ve işletmeler arasında ortak yürütülen Ar-Ge ve inovasyon projelerinin ticarileștirilmesi 

İşletme operasyonlarında web sitesi, internet ve bilgisayar kullanımının yaygınlaştırılması
>Yeni iş kuranlar, işletmeler ve firmaları temsil eden kuruluşlar için mevcut ve yeni finansman araçlarinın desteklenmesi ve tanitilmasi 

>Farklı Düzey II Bölgeleri arasında işbirliğini geliştirmek üzere bölgelerin farkl potansiyellerinin güçlendirilmesi ve böylelikle bölgelerinin birbirlerine yakınlaşmasınısağlayacak araçların oluşturulmasının sağlanması

>Turizm sektöründe etkin tanītım ve pazarlama faaliyetlerinin yapilması
Turizm cazibe noktalarının yenilenmesi ve peyzajına yönelik faaliyetlerin desteklenmesi 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
d ; s 

M 
:j 


Zayıf Yanlar 
Az Bir Üniversitenin Ve Meslek Yaksek Okulunun Bulunmasi Bölgenin Üretim Kabiliyetiyle lgili Olarak Her Bir NUTS II Bölgesinde En Tarihi ve Kültürel Değerlerin VarlığıTurizm için Dogal,
Uluslararası Pazara Ulaşımda Gümrük Birliğinin Sağladığı Rekabet Coğrafi ve Jeopolitik Konumun Sağladığı Pazar Avantajları
S 4.8N 


Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim. Sanavi ve Teknoloji Bakanlig 
2.1.7 Sağlik ve eğitime yatırım 
Türkiye topraklarında bulunan Suriyeli mültecilerin acil durumlarının ortaya konulmasi, mültecilerin ve mültecilere ev sahipliği yapan Türk halkının orta ve uzun vadedeki ivedi ihtiyaçlarının karşılanmasıve Türkiye'nin sosyoekonomik durumundaki ilgili değişikliklerin ele alınması için, BROP, sadece Öncelik 4, Tedbir 4.1 kapsamında, bölgesel kalkınmanın gerekliği olduğu yerlerde eğitim, sağlık ve sosyal altyapıya yatırım yapabilir.

2.2. Stratejik Öncelikler 
Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi'nin stratejileri ve temel müdahale alanlarının biçimlendirilmesinde, sosyo-ekonomik ve SwOT analizinden elde edilen hedefler ve orta vadeli ihtiyaçlar kullanılmıştır.

Öncelik 4, Tedbir 4.1, Suriyeli mültecilerin ülkeye kitlesel akınından kaynaklanan Türkiye'deki duruma karşılık vermektedir. ABGF'ye katkı sağlanması şeklinde münferit bir operasyonu içerir. Bu öncelik, Suriyeli mülteciler ile mültecilere ev sahipliği yapan Türk halkının orta ve uzun vadeli ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik tedbirler öngörmenin yanı sıra aynı zamanda, BROP'un,Türkiye'deki bölgelerin rekabet edebilirliğinin güçlendirilmesi şeklindeki genel hedeflerine katkıda bulunacaktir.

Özel niteliği göz önünde bulundurularak, Öncelik 4/ Tedbir 4.1, GZFT (SWOT) analizi ve Tablo 44,45, vb.'de yer alan Şekil 16-Akış diyagramı gibi BROP'un analitik ve stratejik programlamaya ilişkin kisımlarına yansıtılmamıştır 

Stratejik öncelikleri belirleme sürecinde, sosyo-ekonomik analizin anahtar noktaları belirlenmiş ve GZFT (SWOT) analizine dönüştürülmüştür. Ardından, SWOT analizindeki noktalar değer kümelerini kuvvetli yönler ve firsatlardan ve sorun kümelerini zayiflıklardan ve tehditlerden ayırt etmek için kategorize edilmiştir.

Turizm potansiyeli ve alternatiflerin yanında 12 Düzey II bölgesinin bazı girdilerini ihraç kapasitesi,pazar çeşitliliği ve gelişen küresel pazarlara yakınlık, genç nüfus olarak Şekil I6'daki gibi sınıflandırılmıştır. Bu değerler, üretimin promosyonu ve çeşitliliği, girişimlerin faaliyetlerini pazarlama ve ihraç etme, girişimci kültürün yayılarak yeni girişimci sayısının artırılması, girişimler ve enstitüler bünyesinde birleştirici faaliyetlerin desteklenmesi, enstitülerin ve girişimlerin turizm alanındaki faaliyetlerinin tanıtımı ve pazarlamasi, üniversiteler ve girişimlerin Ar-Ge ve innovasyona yönelik faaliyetleri arasında bağlantı kurulması, ICT ve e-ticaretin girişimlerin iş operasyonlarında kullanımının yaygınlaştırılmasını temelli fırsatları maksimize edecek stratejileri artıracaktır.
12 NUTS Il bölgelerinin sorunları ile ilgili asıl sınıflandırma; fiziki altyapı, mali kaynakların KOBi'ler ve Yeni Girişimciler tarafından kullanımi, zayıf kümeleme ve işbirliği ağları, KOBi'ler ve Yeni Girişimcilere yetersiz danışmanlık hizmetleri, hatalı Ar-Ge ve innovasyon faaliyetleri, turizm alanlarında yetersiz altyapı/yenileme destekleri, turizmde yetersiz tanıtım, pazarlama ve ticaretleştirme faaliyetleri, iş operasyonlarında ICT'nin düşük kullanım seviyesi, işsizlik ve nüfus artış oranlarıalanları şeklindedir. Benzer olarak bu sorunlar bölgedeki endüstri, Ar-Ge, innovasyon, ICT ve turizm altyapısı iyileştirilmesinin teşvik edilmesi, mevcut ve yeni finansal araçların desteklenmesi ve geliştirilmesi, bilgi ve danışmanlık destekleri ile girişimlerin yeteneklerinin ve girişimci kapasitelerinin güçlendirilmesine dayanan tehditleri minimize edecek stratejileri yaratır.
Fırsatların maksimize edilmesi ve tehditlerin minimize edilmesi için güçlü yönler ve zayıflıklara dayanan stratejiler hedeflerde sonuçlandırılmıştır. Şekil I6 da görüldüğü üzere olan asıl sorun aynızamanda 12 Düzey II bölgelerinin varlığı olan genç fakat işsiz nüfustur. Bölgenin diğer belirgin özelliği bu insan sermayesini değerlendirecek iş stoğunun yetersizliği ve mevcut olanların isedüşük katma değer üretmesidir. İşletmelerin Desteklenmesi ile Rekabet Edebilirliğin Arttrilmasi akdedilmiştir.

)


Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlig 
Bu küresel hedef altında, Bölgesel Rekabet Edebilirlilik Operasyonel Programının sosyo-ekonomik ve SwOT analizinden yola çıkılarak geliştirilmiş olan spesifik hedefler şöyledir 
1- Fiziki ve Finansal Altyapının Geliştirilmesi 
2-is Hacminin Arttırılması

3- Üretken Sektörünün İstihdam Arttırma Kapasitesinin Yükseltilmesi 
4- Üretimdeki Katma Değerin Arttırılması


Bölgesel-Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

yaygınlaşturmak.



Türkive Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıgı
Türkiye'nin ortalamasıın %75'inin altında kişi başına milli gelirine sahip Düzey II bölgelerini ve 15Cazibe Merkezini hedefleyen bu amaçlar MIPD ve SCF'nin uygunluk kriterleri ile uyumludur. Bu amaçlar özellikle Türkiye'nin belirli bölgesi için tasarlansa da, Türkiye'nin küresel pazarda toplam rekabet gücünün artırılmasını amaçlayan milli politikalar ve desteklerle uyumludur.
Öncelikli ulusal strateji dokümanı, daha ziyade politikalar ve stratejiler üzerinde genel ana yapıyıçizen ve sanayi ve işletmeler ile ilgili konuları içeren öncelikleri belirleyen dokuzuncu gelişme planı(2007-2013) ve orta vadeli program (2007-2009)'dır. Rekabet Edebilirliğin artırılmasi beş gelişme ekseninin biri olarak dokuzuncu gelişme planında (2007-2013) belirlenmiştir. Bu bağlamda endüstride yüksek değer katılmış üretim yapısına geçişin sağlanması ana öncelik olarak hedeflenmiş ve ilgili politikalar tanımlanmıştır.

İmalat sanayinin dışa yönelmiş yapıda ekonomik büyümeyi sürdürecek temel sektör olmasıhedeflenmiştir. Planda politikanın belirli elemanlari, ihracatın artırılması, yatırımların teşvik edilmesi,Ar-Ge ve teknolojik faaliyetlerin artırılması, kalite ve üretkenliğin artırılması, yetenekli iş gücünün artırılması, KOBİ'lerin ve girişimciliğin iyileştirilmesi, sürdürülebilir gelişmenin başarılması ve rekabetin güçlendirilmesi belirtilmiştir.

Bununla birlikte, bu amaçlar “Türkiye için Sanayi Politikası (AB üyeliğine doğru)" dokümanı ve “KOBi Stratejisi ve Eylem Planı" ile uyumludur. Aynı zamanda AB'nin girişim, endüstriyel ve KOBi politikaları ve ilkeleri ve Dokuzuncu Kalkınma Planı ile uyumludur.

Benzer şekilde bu amaçlar MIPD ve SCF’nin stratejileri ve amaçları ile aynı doğrultudadır (Tablo 44).SCF de belirtildiği üzere Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programının öncelikleri şöyledir.
Öncelik 1: İş Ortamının İyileştirilmesi 
Öncelik 2: İşletme Kapasitesinin Arttırılması ve Girişimciliğin Teşvik Edilmesi 
Bu öncelikler ve altında yer alan tedbirler ile global ve spesifik hedeflere ulaşılmak temel amaçtır (Şekil 16). Öncelikler Türkiye'nin göreceli olarak rekabet gücü zayıf olan bölgelerinde bulunan imalat sanayi ve turizm işletmelerini, temel olarak, KOBi sektörüne yönelik olup, bölgedeki işletmelerin sayisını ve kattıkları değeri artirmak, faaliyetlerin artırılmasını ve istihdam yaratılmasını ön görmektedir.

Türkiye'nin içsel anlamda bölgeler arası rekabet farklılıklarını gidermeye yönelik olarak az gelişmişbölgelerinde uygulayacağı önlemler dışsal anlamda küresel pazarlardaki rekabet gücünükoruyabilmesine katkı sağlayacaktır. 15 Cazibe Merkezi il bulunduğu bölgenin kalkınmasına katkısağlayacak, bu bölgeler ise genel olarak Türkiye'nin rekabet düzeyini ve istihdam kapasitesini güçlendirecek, bölgeler arası gelişmişlik farkı azalma eğilimde olan bir Türkiye'nin ise AB'ye yakınsamasının araçları desteklenmiş olacaktır. Cazibe merkezlerinin sürücü etkisi 12 Düzey II bölgesinde benzer kapasitelerin ve yeteneklerin kurulması ile sonuçlanır. Genel resim olarak,bölgedeki insan sermayesinin istihdamı ve girişimlerin iş yeteneklerinin iyileştirilmesi bölgenin rekabet seviyesini artıracak ve bölgesel farklılıkların azaltılmasını sağlayacaktır. Sonuç olarak,hedeflenen bu gelişimler bölgenin diğer gelişmiş bölgelerine yakınsaması ve Türkiye'nin AB ye yakınsamasını sağlayacak araçlar olarak yorumlanabilir.

Makro Ölçekli Müdahale Eksenleri 
Birinci önceliğin amaci, 12 Düzey II Bölgesindeki ve 15 Cazibe Merkezindeki sanayi, Ar-Ge, ICT ve Turizm altyapıları için uygun yer sağlanmasına yönelik ihtiyaçlarının özellikle kamu kuruluşlarının faaliyetlerinin desteklenmesidir.

Böylelikle yöreye gelen yerli ve yabancı imalat sanayi yatırımcılarına uygun yatırım yeri, Ar-Ge e promosyon konularinda imkanlar sunulmuş olacaktir.

;..
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Törkive Cumhuriyeti 
Bifim. Sanavi ve Teknoloji Bakanhiığı
Yörede yatırım yapmak isteyen, işini büyütmek ya da yeni üretim modellerine ve ürünlere yönelmek isteyen yatırımcılara uygun yeni finansman modelleri oluşturulacaktır. Birinci öncelikle yapılması ön görülen tedbirlerin diğer yörelerdeki sanayi ve turizm faaliyetleri ile eşgüdümü ve kamunun genel rekabet politikaları ile uyumu sağlanacaktir.

Mikro Ölcekli Müdahale Eksenleri 
İkinci öncelikle ise, doğrudan işletmelere ve onların faaliyetlerine yönelik olup, firmaların yönetim ve organizasyon modellerini oluşturma, uluslararasılaşma, kalite, standardizasyon, pazarlama, ihracat,yeni iş kurma, finansmana ulaşım, markalaşma, patent, teknoloji kullanımı ve transferi v.b. konularda danışmanlıik hizmetlerini içermektedir.

İkinci öncelik firmaların daha yenilikçi ve teknoloji kullanabilen bir yapıya dönüşümlerini destekleyerek, dünyadaki gelişimleri takip eden, ihracata yönelen, verimliliklerini ve karlılıklarınıartırabilen, marka ve kalite bilincine sahip, pazarlama tekniklerini ve bilgi teknolojilerini kullanabilen firmalar oluşturmayı ve desteklemeyi hedeflemektedir.

Bu iki önceliğin temel amaci, yöreye yatırımcı çekmek, yeni işletmelerin kurulmasını sağlamak,yöredeki istihdamın artırılması ile bu bölgelerden gelişmiş illere yönelen göçü önlemek ve sonuçitibariyle bölgelerin görece geri kalmış gelişmişlik düzeylerini ve rekabet güçlerini artırmaktır.
Bölgesel Rekabet Edebitirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
à y 9o1+n 
;
;



Genel Hedef: İşletmelerin desteklenmesi ve iş ortamının iyileştirilmesiyle bölgesel rekabet edebilirliğin artırılması
BÖLGESEL REKABET EDEBİLİRLİK PROGRAMI:

Spesifik Hedef: İşletmelerin desteklenmesi ve iş ortaminun iyileştirilmesiyle bölgesel rekabet edebilirligin artımlması
Türkiye'nin AB'ye yakınlaşmasına katkı sağlamak 

Ge HedefBölgesegeşmişli farklarm azaltmasveinsan kaynakar iyileştrilmesiyeem Türkiye'nin ekonomik vsosyal kakmasa hede 
STRATEJİK ÇERÇEVE BELGESİ (SCF)


artınlacak.

Orta ve yüksek teknolojili mal ve hizmetlerden Tarkiye'nin yaptıgı ihracat 
Imalat sanayi mal ve hizmetler inden KOBl'lerin ürettigi toplam ciro iyileştirilecek.
Yeni iş alanları yaratılacak mevcutlar iyileştirilecek.
korunacak 
Imalat sanayi ve hizmet sektoründe yeni işletmeler yaratılacak ve mevcutları

Ekonomik ve Sosyal Gelişme Eksenleri 

9 KALKINMA PLANI 


Tablo 44: Ulusal Politikalarla ve Topluluk Politikalarıyla Uyum 
Bilio Sanay ve Telnologi Bakanhg 
ÇOK YILLI ENDİKATİF PLANLAMA DOKÜMANI (MIPD)
KOBi teknoloji tabanlarıın, inovasyon ve çevre uygulamalarımın iyileştirilmesi modemizasyonu aracihgiylaKOBl'terin rekabet gücünün artnlmasi Uluslararası en iyi uygulamalar ve standartlar ile yönetim ve üretim süreçlerinin mevcutları korumak üzerebölgelerin kapasitelerinin artırılması yoluyla 

Arttirilmasi 

Ar&Ge, İnovasyon ve Teknoloji 

Desteklenmesi 



Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanhığı
BROP’un Yoğunlaşma (Konsantrasyon) Stratejisi 
Stratejik önceliklerin tanımlanmasında, sosyo-ekonomik analizin tespit edilen anahtar noktalarıbelirlenmiş ve GZFT analizine dönüştürülmüştür. Bundan sonra, GZFT analizinde yer alan konular güçlü yanlar ile fırsatları bir araya getirip tanımlayacak biçimde, yine aynı yöntemle zayıf yönler ile tehditleri bir araya getirip tanımlayacak biçimde kümelendirilmiştir.

Mantıksal akış çerçevesi içerisinde, sosyo-ekonomik analiz ile GZFT analizinin ortaya koyduğu teşhislerden yola çıkarak, BROP bir global hedef ile spesifik hedefler seti tanımlamıştır. Dolayısı ile MiPD ve SÇB'nin tanımlamış olduğu hedef ve stratejilere paralel olarak, “9. Kalkınma Planı",Türkiye Sanayi Politikası Dokümani (AB Üyeliğine Yönelik)", “KOBi Stratejisi ve Eylem Plani",işletmelere, sanayiye ve KOBi'lere yönelik AB Politikaları ile uyumlu olarak, öncelikler, tedbirler ve yürütülebilecek faaliyetler tanımlamıştır.

Buna rağmen, BROP kapsamında sağlanan kaynaklar bölgesel kalkınma üzerinde doğrudan makro ekonomik etki oluşturmak için yetersizdir. Bu nedenle, müdahale alanları anlamında en yüksek etkiyi sağlamaya yönelik olarak çok güçlü ve yoğun bir coğrafi ve sektörel bir odaklanma gereklidir.
BROP, sürdürülebilir tedbirler ile kaynakların etkin kullanımını temin etmek üzere oldukça yoğun bir coğrafi ve sektörel odaklanmaya özel önem atfetmiştir.

Bu kapsamda, BROP'un yoğunlaşma stratejisi üç ayak üzerine oturtulmuştur. Kaynak kullandırılacak projelerin seçilmesinde temel kriter olarak kullanılacak “Rekabet Edebilirlik Haritası", “Sektörel Yoğunlaşma Tabloları” ve “Cazibe Merkezleri Sınıflandırması”.

Söz konusu bu üç ayağa ilave olarak, BROP bölge-içi işbirliği faaliyetlerine geniş bir önem yüklemiş,cazibe merkezlerinin kendi hinterlandları ile içsel ilişkileri ve hedef bölgenin ülkenin özellikle ArGe, inovasyon ve işbirliği ağları konularında görece daha iyi konumda olan diğer bölgeleri ile ilişkileri ana ekseninde olmak üzere projeleri önceliklendirme bazında iki ilke oluşturmuştur.
BROP kapsamındaki tüm tedbirler için yapılacak tüm proje çağrıları sınırlayıcı olmayacak ve hedef coğrafyanın tümünü kapsayacaktır. Bununla birlikte, projelerin seçimi esnasında BROP'un yoğunlaşma stratejisine uygun olarak detayh bir biçimde geliştirilen seçim kriterleri ile de projeler önceliklendirilecektir.

Rekabet Edebilirlik Haritası ve Müdahale Yoğunlaşma Stratejisi 
BROP kapsamındaki müdahale stratejisi ekonometrik bir model sonucunda oluşturulan Türkiye Rekabet Edebilirlik Haritası ile geliştirilmiştir.

Söz konusu ekonometrik model her bir NUtS II bölgesi için rekabet edebilirlik konseptine göreceli katkisı olan 42 farklı etkenin (ekonomik, demografik, sosyal, istihdam, turizm ve diğer sosyoekonomik veriler) belirli ağırlıkla ölçülmesine dayalı bir rekabet edebilirlik indeksi geliştirmiştir.Sonuç olarak bölgeleri rekabet edebilikleri bağlamında farklı ölçütlerde tanımlayan ve sınıflandıran bir harita yapılmiştır.

Açıktan (en az rekabet edebilir bölge) koyu kahverengiye (rekabet edebilirliği en yüksek bölge) doğru birbirine yakın rekabet edebilirlik indekšleri bulunan farklı beş ana grup, NUTS II seviyesinde tanımlanmıştır. (Bakınız Harita 5)

Bununla birlikte, imalat sanayi işletme sayısi, 6. Çerçeve Programa sunulan projelerin dağılımi, mali ve turizm verilęri gibi ülke çapında gösteren haritalar birlikte değerlendirildiğinde bölgeleria üzere farklıharitalä geliştirilmiştir.

ar X 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Tonemlmm 
Dumo Mn  Tsotan Malnlen 
Harita 5: Türkiye Rekabet Edebilirlik Haritası
1R 21TR 81TR 82
TR 22TRWI TR 42TR6T TR 83TR 90TR A1TRA2TR 38TR 72TR B1
TR71B2TR 32TRET TR52TR62TR.63TRCI TR C2TR C3
Temel altyap. ginsimoshk ve start-uplara yánelik danişmanlik ve linansal destek, bólge-igi ve korumlar arst isbirhgi ve turizm 

Temel altyapi, girtsmeilik ve start-uplara yonetik danuşmaolk, çesitlendirilmis finansal destek mekanizmatan.hölge içi ve bolzeler amsi ortakliklar. sector içi sinerit ve jurizm 
thracat, verumlitik ve arün gelıştinme cğitemleri, kurumsallaşma ve BiT kullanmunı yaygintaştirilmasi.teknolon transferı ve vükseltilmest, befgefendime ve standardizasyon, krethi garanti srstemi, turzm.
Kumelenme. yen teknoloriler. risk sermayes ve kredi garanti sistem belgelendime ve standardizasyon Ar-Go ve Bit kullanmi, Sınar mülkryet haklanı

Ar-Ge, iunvasyon. BiT altyaprsanın gelistirilmesi uluslarurasi ve bólgeler aras işbirigi ve smert ve ortakhktan ve unai mülkiver hakfarı

Rekabet edebilirlik indeksi ve haritası dikkate almdığında, İllerde Öne Çıkan Sanayi Sektörleri (Ek -4/ Tablo 53-54, 12 NUTS II Bölgesinde ve 15 Cazibe Merkezinde İmalat Sanayinde Sektörel Yoğunlaşma ), kişi başı milli gelir (Grafīk 1) göstergeleri birlikte değerlendirildiğinde, BROP'un hedef coğrafyasında yer alan illerin sanayileşme anlamında ülkenin diğer bölgelerinden oldukça geri kalmış olduğu görülebilecektir. Bununla birlikte, hedef bölgede faaliyette bulunan firmalar üretimlerini yoğunluklu olarak tarımsal ürünler ile hammadde üretimine dayandırmışlardır. (Ek-4,Tablo 53-54)

Yapısal işsizlik, düşük istihdam oluşturma kapasitesi, düşük oranlı nitelikli işgücü, düşük ihracat,yüksek oranda dış girdiye bağımlılik, yetersiz Ar-Ge, inovasyon ve teknoloji kullanımı, düşük finansman aracı kullanımı, düşük katma değerli ürün yapısı gibi veriler dikkate alındığında, hedef bölgenin bölgesel kalkmma ve rekabet edebilirlik anlamında ülkenin diğer bölgelerinin oldukça gerisinde olduğu, bununla birlikte sektör içi yıkıcı rekabete maruz kaldığı görülebilecektir.
Düşük katma değerli ürünler segmentinde yer alınması nedeniyle üretim maliyetleri içerisinde girdi maliyetleri hala yüksek orandaki önemini korumaktadır.

Buna rağmen, tarımsal sanayiye bağlı yüksek oranlı istihdam oluşturma potansiyeli ve sermaye birikimi zorluğu hala devam etmek etmektedir. Bunun yanında toplam imalat sanayi üretimi ve ihracat içerisindeki düşük teknolojili ürünlerin oranı hala oldukça yüksektir.

Aynı zamanda, hedef bölgede üretim sürecindeki teknolojik gelişme/yükseltme belirli bir oranda işsizliğe neden olmaktadır.

Müdahalelerin Yoğunlaşma Stratejisi 
.BROP' un müdahalelerinin yoğunlaşma stratejisinin oluşturulması için, hedef bölgede yer alan NUTS Il düzeyleri Türkiye ulusal kişi başı milli gelirinin ortalamasıın % 75'inin altında kalan bölgeler kendi aralarında bir rekabet edebilirlik kategorisine ayrıştırılmıştır. (Bakıız Harita 6)
86
BatgedReRabet Ededahk Opsvone PrmanLm070131

mktytumoyo 
Binmayby olaidetolaninn 
Harita 6: Müdahale Anlamında Hedef Bölge Grupları
OR DI 
CAHHIA CORHN 

VOIGAL 3740AVEMEC 
NGIL 
TONCE AS 
XAYEE EMAJST ELATIO 
Ln 
COIYAMAN (00) (0)
HARON 
DSM IREW 
COSIANTER 

NUTS II düzeyinde rekabet edebilirlik seviyeleri birbirine yakın olan bölgeler yüksekten düşüğe doğru hangi tedbirin hangi faaliyetler ile destekleneceğini ifade edecek biçimde gruplandırılmıştır.
Bu çerçevede, BROP hedef bölgeyi aşağıdaki gibi yeniden tanımlamıştır;
TR-AI 

TR-A2

TR-B2Düşük Rekabet Edebilirlik (kırmızı)
TR-C2

TR-C3

TR-B1

TR-82

TR-83Orta Düzey Rekabet Edebilirlik (yeşil)
TR-90

TR-C1

TR-63Yüksek Rekabet Edebilirlik (mavi)
TR-72


Bu yeniden tanımlama BROP'un belirli tedbirlerinin belirli coğrafyalarda yoğunlaşmasının temelini oluşturmaktadir.

Bununla birlikte, hedef bölgenin gelişmişlik düzeyleri (mevcut durum ve potansiyelleri) ve ihtiyaçlarıhomojen olmamakla birlikte, yukarıdaki metodoloji farklı bölgeler için benzer problemleri bulunan bölgelerde tedbirlerin benzer yollarla uygulanmasına önderlik edecektir.
Bu çerçevede, Rekabet Edebilirlik haritasında "temel altyapı, girişimciliğin ve start-up'ların desteklenmesi, danışmanlık ve finansal hizmetler, bölge-içi ve kurumlararası ilişkilerin geliştirílmesini öngören" müdahale alanları düşük rekabet edebilirlik bölgelerinde yoğunluklu olarak kullanılacaktır.Bununla birlikte, iş hacminin artırılmasına yönelik olarak, sanayi ve özellikle imalat sanayinde anlapk kullanılacaktır.

s..
Baget Bedaher Eaehiicil Opresyanel Progame (2007,7013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığ
Bununla birlikte, Rekabet Edebilirlik Haritasında “iş alemini temsil eden kuruluşların kapasitelerinin yükseltilmesi ve bu kurumlar arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi"ni öngören müdahaleler hedef bölgenin ihtiyaçlarını karşılamak üzere kullanılacaktır. Düşük rekabet edebilirlik bölgelerinde hem NUTS II bölgeleri hem de iller arasında işbirliği ağlarının geliştirilmesi ve ortak üretim ve pazarlamaya yönelik faaliyetleri de desteklenecektir.

İşletmelerin kurumsallaşmasını, iş ve ürün geliştirmeye yönelik danışmanlık hizmetleri, sektörel dönüşüme yardımcı olacak bölge-içi ve bölgesel işbirlikleri, müdahaleleri yoğunluklu olarak kullanılacaktır. Yıkıcı rekabet potansiyeli olmayan ve sektörler arası işbirliği geliştirme potansiyeli bulunan alanlar desteklenecektir. Turizm potansiyelleri dikkate alınarak düşük rekabet edebilirlik bölgesinde yer alan NUTS II bölgelerinde bu tedbir de uygulanabilecektir.
Rekabet edebilirlik ekseninde bulunan NUTS II bölgelerinde mevcut üretimin katma değerinin yükseltilmesini ve küresel rekabet ile baş edebilmesini temin edecek tedbir seti ile bu setin uygulanmasını sağlayacak temel altyapının geliştirilmesine ilişkin tedbir seti daha yoğun kullanilacaktir.

Birinci programlama (2007-2009) sürecinde geçerli olacak bu kaynak kullandırma yaklaşımı, bu dönem sonunda sektörel ve coğrafi ihtiyaçlara göre yeniden şekillendirilecektir. Müdahale stratejisinin önemli hedeflerinden birisi de oluşacak ihtiyaçlara kademeli bir yaklaşım içerisinde farklı tedbirlerle farklı zaman dilimleri içerisinde müdahale edebilmektir.

Bu açıdan görece geri kalmış bölgelerin rekabet edebilirliklerinde pozitif etki doğurabilecek, sektörel değişim ve dönüşümleri tetikleyebilecek nitelikte birden fazla tedbirin ortak bir coğrafyada uygulanması da müdahale yaklaşımının temel ilkelerinden birisi olarak belirlenmiştir.
Bununla birlikte, hedef bölgede yer alan fakat müdahale mantığı içerisinde farklı tedbir setinde yer alabilecek ve uygulanması durumunda önemli kazanımlar sağlayacağı görülebilen proje önerilerinin desteklenmemesi mantikli olmayacaktir 

BROP'un bölgesel ve tedbir temelli müdahale stratejisi aşağıdaki matriste gösterilmiştir.(Bakınız tablo 46) Müdahale stratejisi hazırlanırken sektörel, bölgesel ve yerel tarafların görüşleri dikkate alınmış ve stratejiye yansıtılmıştır. (Bakınız Ek 2) Stratejinin geliştirilmesi ile birlikte, BROP'un tedbirleri için coğrafi yoğunlaşma da sağlanmıştır. Bu stratejiye göre, BROP’un tüm tedbirleri tüm bölgelerde uygulanamayacaktır. Coğrafi ve sektörel yoğunlaşma stratejisi oluşturulurken OP'nin mevcut durum analizi ile söz konusu coğrafyaya ilişkin istatistiki veriler temel alınmıştır.
Sektörel yoğunlaşmayı temin etmek için, hedef sektörler (alt sektörleri kapsamamaktadır) NACE kodlamasi kullanılarak hem NUTS II hem de il düzeyinde aşağıdaki tablolarda gösterilmektedir.
Bu nedenle, ilgili bölgede uygun olan tedbirler NUTS II düzeyinde Cazibe Merkezlerini de kapsayacak biçimde hazırlanmış sektörel yoğunlaşma verileri dikkate alınarak uygulanacaktır.Yoğunlaşma stratejisi ve gerekçeleri Ek-5 ve Tablo 55’te gösterilmektedir.
Sektörel Yoğunlaşma Stratejisi 
Aşağıdaki tablolar, müdahale stratejisinin gruplama yaklaşımı dikkate alınarak hazırlanmıştır. Hedef Bölgedeki öncelikli sektör tabloları (Tablo 47)'da düşük, orta ve yüksek rekabet edebilirlik bazında gruplandırılmıştır.

Bölgesel Yoğunlaşma Stratejisi 
in,SCBdec utfa, Elaziğ.;
88.
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakaniig:
Trabzon, Kayseri, Sivas, G.Antep, Diyarbakir, Ş.Urfa, Erzurum, Batman, Van ve Kars)kullandirilmasidir.

Bölge-içi Yoğunlaşma Stratejisi 
BROP, hem bölge içi hem de hedef bölge ile ülkenin diğer bölgeleri ile daha yakın işbirliği sağlamak üzere iki prensip çerçevesinde bölgeler arası yoğunlaşma stratejisi geliştirmiştir. Bunlar;
e Cazibe Merkezleri ile hinterlandı arasındaki etkileşim,
Hedef bölge ile ülkenin diğer bölgeleri arasında özellikle ar-ge, inovasyon ve işbiriliği ağlarıkonularında etkileşim,
olarak öngörülmüştür.
Bu iki prensip projelerin seçim sürecinde önceliklendirilecektir.
MIPD'de bahsedildiği üzere, BROP'un uygulanacağı 12 NUTS II bölgesi ve 15 Cazibe Merkezi dışında, yoğunlaşma yaklaşımı, ulusal politikalar veya kurumlar ile geri kalmış bölgelerin rekabet edebilirliklerinin yükseltilmesine katkı sağlayacak bölgesel boyutu olan projelerin desteklenmesine mani olmamaktadır. Bu nedenle bu faaliyeti düzenleyen 2.2. numaralı tedbir hem 12 NUTs II bölgesinde yer alan bölgeler ile hem de ülkenin diğer bölgeleri için uygulanabilir olmaktadır.
Bu çerçevede, proje seçim aşamasında, BROP'un “Ar-Ge, inovasyon, teknoloji ve BIT Ortamı ve altyapısının geliştirilmesi", " işletmelere temel bilgi ve danışmanlık desteği sağlanması", " sanayi sektörleri arasında işbirliğinin geliştirilmesi" tedbirleri içerisinde hedef bölge ile ülkenin geri kalanıarasında ar-ge, inovasyon ve teknoloji kullanımını işbirliğini geliştirmeyi öngören entegre projelere öncelik verilecektir.

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
6,
:289 a 
3

erusyone 


DL 
c10
AnBAV 
n 
Not: Bu tablo hem yatay hem de dikey eksende dikkate alınmalıdır.
.S >2S C 3
Tablo 46: BROP'un Bölgesel ve Tedbir Bazlı Müdahale Stratejisi 
Brim. Sano ve Telnologi Bakanhga 

Siu uro-Jvandoi Uakantto 
Tablo 47: Hedef Bölgedeki Öncelikli Sektörler 

Ba Rar Edon Dponaa 
T.C.*4.:$923*MOLTN 1917i 

Turkeye3ndhoerem 
Bi00: Con 1aoho 
NUTS II: 1. Öncelikh Sektör
iller: 2. Ôneelildi Sektür
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: 3. Öncelikn Sektär

NUTS II: TR-BI
iller: Malatya
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Gıda ürünleri ve İçecek Imalatı

NUTS II: Elazığ
iller: Gida ürünleri ve İçecek Imalati
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Madencilik ve taş ocakçıłığı

NUTS II: Bingöl
iller: Gida ürünleri ve İçecek Imalati
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Metalik olmayan diğer mineraller

NUTS II: Ie
iller: D  İçecek Imalati
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: A cos metal ürünler imalati

NUTS II: TR-82
iller: Kastamonu
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Ağaç ve Áğaç ürünleri Sanayi

NUTS II: Çankın
iller: Gida ürünleri ve İçecek Imalatıi
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Diger yerlerde sunflandırima miş makine ve ekipman imalatı

NUTS II: Sinop
iller: Metalik olmayan diger mineraller imalan
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Gida ürünleri ve lçecek Imalati

NUTS II: E8-85
iller: Samsun
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Gıda ürünleri ve İçecek Imalati

NUTS II: Tokat
iller: Gida ürünleri ve e t
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Ağaç ve Ağaç ürünleri S

NUTS II: co
iller: Gida ürünleri ve İçecek Imalatı
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: a ee sıniflandırıma miş makine ve ekipman imalati

NUTS II: Amasya
iller: Gida ürünleri ve Içecek Imalatı
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Madencilik ve taş ocakçılığı

NUTS II: TR-90 1
iller: Trabzon
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Gida ürünleri ve İçecek Imalatı

NUTS II: Ordu
iller: Gida ürünleri ve Içecek İmalatı
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Ağaç ve Ağaç ürünleri Sanayi

NUTS II: Giresun
iller: Gida ürünleri ve İçecek Imalatı
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Ağaç ve Ağaç ürünleri Sanayi

NUTS II: Rize
iller: Gida ürünleri ve İçecek Imalatı
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Metalik olmayan diger mineraller imalati

NUTS II: Artvin
iller: Gida ürünleri ve Içecek Imalati Gida ürünleri ve Içecek Imalati
SEKTÖRLER -ORTADÜZEY REKABET EDEBİLİRLİK: Ağaç ve Ağaç ürünleri Sanayi Mobilya imalati
Bokgzal Rekaber Elahitatik Operasyonel Prngamr (2001-3017)

TiudknCmliutr 
Bilon, Sav aYeknalun balamne 
NUTA: IM

NUTA: TR-C1
ATNIE- MLREKAAETMEIEIRLK: Tekstil ve tekstil ürünleri imalati

NUTA: Adıyaman
ATNIE- MLREKAAETMEIEIRLK: Gida ürünleri ve İçecek Imalatı

NUTA: Kilis
ATNIE- MLREKAAETMEIEIRLK: Tekstil ve giyim eşyası imalatı

NUTA: TR-63
ATNIE- MLREKAAETMEIEIRLK: Gida ürünleri ve İçecek Imalatı

NUTA: K.Maraş
ATNIE- MLREKAAETMEIEIRLK: Gida ürünleri ve İçecek Imalati

NUTA: Osmaniye
ATNIE- MLREKAAETMEIEIRLK: Tekstil ve tekstil ürünleri imalati

NUTA: TR-72
ATNIE- MLREKAAETMEIEIRLK: Mobilya imalati

NUTA: Sivas
ATNIE- MLREKAAETMEIEIRLK: Madencilik ve taş ocakçıığı

NUTA: Yozgat
ATNIE- MLREKAAETMEIEIRLK: Metalik olmayan diğer mineraller imalati
* Cazibe Merkezi olan iller koyu renkte gösterilmiştir.
Bodod Re Bu Upoaono om oa 
T.C*o 9


GALaComlone 
Im.m.Tdahd Sade 
3. Program Stratejisi 
Bu bölümde, Bölgesel Rekabetedebilirlik Operasyonel Programınım öncelikleri ve tedbirleri, amaç,spesifik, hedefler, gerekçe, tanım, hedef bölge-tema-sektör, tedbirler, önceliğin uygulanmasi, uygun faaliyetler ve seçim kriterleri bakımından ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu bölümde kullamlan "hedef bölge" terimi, önceki bölümlerde de belirtildiği gibi I5 "Cazibe Merkezi" de dahil olmak üzere 12NUTS II bölgesini belirtmektedir.

3.1 Öncelik Eksenleri ve Tedbirler 
Öncelik 1: İs Ortamımın İyileştirilmesi 
Amaç
Bu önceliğin amacı, hedef bölgede yeni işletmelerin sayısıı artırmak için daha iyi bir iş ortamıyaratmak, mevcut işletmelerin verimliliğini ve rekabet güçlerini iyileştirmek, fiziki altyapınıiyileştirilmesi ve hedef bölgelerdeki KOBi ler için destekleyici bir çevrenin yaratılması yolu ile toplam istihtama katkida bulunmaktır.

Spesifik Hedefler 
Bu önceliğin spesifik hedefleri;
İşletmelerin faaliyetlerini daha iyi ve uygun bir ortamda yürütebilmesi için iş altyapısının geliştirilmesi ve modernizasyonu,
İlstetmelerin finansal araçlara erişim koşullarının iyileştirilebilmesi için uygun finansman mekanizmalarinınkurulması ve/veya mevcut olanların desteklenmesi,
 Ar&Ge, yenilikçilik, ICT de dahil olmak üzere teknoloji kullanımı ve bilgi transferi altyapısının desteklenmesi,
 Canlandırma, peyzaj ve tanstım/pazarlama faaliyetleri gibi arz ve talep yönlü müdahaleler aracılığıile turizm faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve iyileştirilmesi.
Gerekçe 
Sosyo-ekonomik göstergeleri inceleyen önceki bölümdeki çalışmada da bahsedildiği üzere, mevcut durum kısaca; hedef bölgelerdeki tarım dışı istihdam oramnın ve iş stoğunun bazı özel durumlar hariçyetersiz olduğu ve mevcut işletmelerin düşük katma değer ve düşük teknoloji tabamı ile çalıştıklarışeklinde özetlenebilir.

Sosyo-ekonomik analiz ve SwOT analizi çalışmaları sonucu ortaya konan teşhis; fiziksel ve sanayi altyapısının nitelik ve nicelik olarak yetersizliğini, yönetim ve imalat süreçlerinde teknoloji ve yenilikçiliğin düşük kullanımını, bölge içinde ve bölgeler arasındaki işbirliği, kümelenme ve ağoluşumlarının yetersizliğini, gerçek potansiyel ile kıyaslandığıda turizm faaliyetlerinin düşüklüğünüve finansman araçları ile danışmanlık hizmetlerine erişimdeki yetersizliği (hatta bazı durumlarda piyasanın hiç oluşmamasını) işaret etmektedir.

Son olarak, sosyo-ekonomik analiz, SwOT analizi ve stratejik önceliklere ilişkin çalışmalarıçıktılarıma uygun olarak tasarlanan müdahale stratejisi, iki öncelik ekseni ortaya koymaktadır. Bu stratejik konfigürasyon; müdahaleleri, temalara ve sektörlere göre değil müdahalenin tipie gör sıniflandırmaktadır. Bu nedenle her iki öncelik de, aynı temaları ve sektörleri içermekte angak; iinci 
•
(A 
RAAEAY 
s*

Türkiye Comhunyeti 
Bilim. Snaayt ye Teknolon Bakanlogs 
öncelik makro ölçekte doğrudan “iş ortamına” yoğunlaşırken, ikinci öncelik mikro tedbirlerle münferit olarak işletmelerle ilgilenmektedir.

Söz konusu stratejik konfigürasyona ve gerekçesine uygun olarak bu öncelik (birinci öncelik); işortamına ilişkin dört tedbirden oluşmakta ve operasyonel programın hedeflediği temalar ile sektörlere yönelik teşhiste ortava konan problemlerin çözümüne odaklanmaktadır. Bu öncelikte yer alan makro ölçekteki müdahaleler ve ikinci önceliğin mikro ölçekteki müdahaleleri aracılığı ile her iki öncelik arasında bir sinerji yaratılması amaçlanmaktadır.

Tanim 
Bu öncelik, hedef bölgede yer alan ve imalat sanayi ile turizm sektöründe faaliyet gösteren KOBi'tere yoğunlaşmakta ve modern bir sanayi altyapısıın kurulması; ICT ve teknoloji transferi de dahil olmak üzere teknoloji kultanımı, Ar&Ge ve yenilikçiliğin teşvik edilmesi; NUts Il bölgeleri arasında kümelenme, ağ olusumu ve isbirliği faaliyetlerinin desteklenmesi; ceşitli finansman araçlarının desteklenmesi; turizm alanlarınin ticarileştirilmesi ve turizm sektörüne ilişkin tanıtım/pazarlama faaliyetleri gibi müdahaleler aracılığı ile iş ortamının iyileştirilmesini amaçlamaktadır.
İs ortamının iviteştirilmesini amaçlayan makro tedbirler cerçevesinde bu öncelik içerisinde yer alan uygun faaliyetler,
KOBi ve is gelistirme merkezleri, KOBi'lerin ortak kullanımına yönelik ceşitli tesisler, tek durak ofisleri, bilgi ve damsmanlık merkezleri, eğitim tesisleri, ICT altyapı ve ekipmanları ve de lojistik merkezleri ve benzeri destekleyici sanayi altyapılarının kurulması.

Kredi garanti fonları, mikro kredi fonları ve çekirdek ve start-up sermayesi gibi risk sermayesi fonları dahil olmak üzere sermaye tedariki fonlarınm ve finansal enstrümanlarm oluşturulmasıve/veya desteklenmesi.

Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB), Teknoloji Geliştirme Merkezleri (TEKMER), Duvarstz Teknoloji İnkübatörleri (DTi), Kuluçka Merkezleri, Teknoloji Transfer Merkezleri.Mükemmeliyet Merkezleri ve benzeri Ar&Ge, teknoloji ve inovasyon yaptların kurulmasıve/veya desteklenmesi ile Ar&Ge ,inovasyon ve teknoloji ağları gibi işbirliği mekanizmalarmın desteklenmesi.

-Doğal ve tarihi değerleri, sağtık ve spor faaliyetleri açısından turist çekme potansiyeline sahip secilen alanlarin canlandırılması, peyzaji ve ticarileştirilmesi ile tanitim ve pazarlama faaliyetlerinin desteklenmesi aracılığı temel turizm altyapısının oluşturulması ve geliştirilmesi.Hedef bölgenin turizm cazibesine ve gelen turist sayısının artirılmasına doğrudan katkısı olan rekabet edebilirlik odakli altyapı faaliyetleri de desteklenecektir.

Bu öncelikte yer alan müdahalelere ilişkin akış şeması aşağıda verilmektedir:
Bölgesel Rekabet Edebitirlik Opecrsyonel Programu (z0ez-20n3)
90904

desteklenmesi faaliyetlerini kapsayacaktır gerkezlerinin kurulması
ortak hizmet tesislerinin kurulmasi 

(equity tedariki sermaye +ile makine ve ekipman tedariki 


Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanhiığı
Hedef 
Bu öncelik; özellikle 15 Cazibe Merkezi başta olmak üzere kişi başına düşen gayri safī milli hasılası(PPP), milli ortalamanın % 75'inin altinda kalan 12 NUTS II bölgesinde bulunan ve özellikle 
Ímalat Sanayi ve 
Turizm Sektöründe 
çalışan KOBİ'leri hedeflemektedir.
Bu öncelik kapsamında; hedef bölge dışarısında uygulanmakla birlikte, hedef bölgenin rekabetçi konumunu destekleyen ortak projeler ve ağ oluşumu faaliyetleri ile AR&GE, teknoloji transferi,yenilikçilik ve iş ağları aktivitelerini destekleyen yenilikçi mali mühendislik araçlarının kullanımınıuygun olarak değerlendirilecektir.

Stratejik Öncelikler bölümünde ortaya konan müdahaleler, sektörler ve bölgelere yönelik konsantrasyon stratejisi, proje seçim kriterlerinin oluşturulmasında stratejik temel olarak kullanılacaktır.

Tedbirler 
Bu öncelik kapsamında aşağıdaki tedbirler yer almaktadır;
1.Sanayi Altyapının Geliştirilmesi 
Bu tedbirin amaci, mevcut sanayi alanlarının kalitesinin yükseltilerek kullanımlarının teşvik edilmesi ve sundukları hizmetlerin talebe uygun olarak desteklenmesi yolları ile iş ortamının iyileştirilmesidir.
2.Finansal Araçlarin Oluşturulmasi ve Geliştirilmesi 
Bu tedbirin amaci, uygun finansman araçlarının kurulması ve/veya mevcutların desteklenmesi yolu ile hedef bölgede faaliyet gösteren ve finansman araçlarına ulaşmakta güçlük çeken KOBİ'lerin erişim koşullarının iyileştirilmesidir.

3.Ar&Ge, İnovasyon, Teknoloji ve Bilgi-İletişim Teknolojileri Altyapısının Geliştirilmesi 
Bu tedbirin amaci, Ar&Ge, Innovasyon, teknoloji kullanımı ve transferinin desteklenerek verimliliğin artırılması ve dinamik bilgi tabanlı bir ekonominin kurulmasına katkıda bulunmaktır.
Ar&Ge faaliyetleri için uygun bir altyapının kurulması, yenilikçilik için destekleyici bir ortamın meydana getirilmesi, teknoloji transferinin ve yeni teknolojilerin kullanimının teşvik edilmesi,özellikle üniversiteler ve Ar&GE merkezleri ile özel sektör ve bölgeler arasında daha kuvvetli bağlantılar kurarak araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin ticarileştirilmesi gibi faaliyetler bu tedbirin öncelikli müdahaleleri olacaktir,
4.Turizm Altyapısı ve Tanıtım ve Pazarlama Faaliyetlerinin İyileştirilmesi 
Bu tedbirin amaci, turizm faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi, turizm cazibe bölgelerinin canlandırılmasıve peyzajı ve ticari kullanıma hazırlanması ve tanıtım/pazarlama faaliyetlerinin desteklenmesi yollarıile rekabetedebilirlik ve istihdamın geliştirilmesi ve bölgesel farklılıkların azaltılmasıdır.
e 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Önceliğin Uygulanması
Bu öncelik kapsamında yer alan tedbirler; teklif çağrıları ve ihale sözleşmeleri vasıtası ile uygulanacaktır. IPA Uygulama Tüzüğü'nün 158. Maddesinde de belirtildiği üzere; kamu kuruluşlarıtarafından sunulan projeler ile teklif çağrılarını takiben sunulan proje önerileri, aşağıda belirtilen kabul ve seçim ilkelerine uygun olarak değerlendirilecek veya seçilecektir.

Stratejik Seçim Kriterleri 
Müdahale Stratejisi  Projeler, Stratejik Öncelikler Bölümü altındaki Tablo 46'da belirtilen müdahalelere yönelik konsantrasyon stratejisi ve kısıtlamalara uygun olarak değerlendirilecek ve puanlandırılacaktır.

Sektörel Strateji - Projeler, Stratejik Öncelikler Bölümü altındaki Tablo 47’de belirtilen sanayi sektörlerine yönelik konsantrasyon stratejisine uygun olarak değerlendirilecek ve puanlandırılacaktır.

Bölgesel Strateji - Projeler, Stratejik Öncelikler Bölümü altında yer alan Bölgesel Konsantrasyon Stratejisi başlıklı bölümde ortaya konan bölgesel konsantrasyon stratejisine uygun olarak değerlendirilecek ve puanlandırılacaktır.

Bölgelerarası İşbirliği Stratejisi - Projeler, Stratejik Öncelikler Bölümü altında yer alan Bölgelerarası İşbirliği Stratejisi başlıklı bölümde ortaya konan bölgelerarası işbirliği stratejisine uygun olarak değerlendirilecek ve puanlandırılacaktır.

Diğer Seçim Kriterleri 
Projenin hazırlık ve olgunluk derecesi 
BROP'un toplam bütçesinin % 70-80'inin Cazibe Merkezlerine tahsis edilmesini öngören stratejik hedefe (SCF) ulaşmak üzere, Cazibe Merkezlerine yönelik proje ve başvurular öncelikli olarak değerlendirilecektir.

Ağ oluşumu faaliyetleri, hedef bölge ile ülkenin geri kalanı arasındaki ortak faaliyetler ve Cazibe Merkezleri başta olmak üzere hedef bölgenin nihai faydalanıcı olması koşulu ile hedef bölge dışında yürütülen faaliyetler desteklenecektir.

Tedbirlere özgü seçim kriterleri her bir tedbirin altında ayrıca verilmiştir.
İzleme Göstergeleri 
Burada verilen göstergeler tedbirlerde verilen göstergelerin toplamıdır.
Toplam Harcama : 386.279.458 (2007-2013)AB Katkısı: 328.337.525 (2007-2013)Maksimum AB Katkısı: %85
Göstergeler: Çıktılar
Bölgeset Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programu (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknolojj Bakanlıği 
1-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 2-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam sayısı
250.000 m2 (ilave): 20
Laboratuvarlar. işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri tek durak ofisleri, bilgi bürolari, is ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler: Laboratuvarlar. işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri, tek durak ofisleri, bilgi bürolarí, is ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler

1-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 3-işletmelere sağlanan kredi garanti miktarı
75.000 m² (Hedef bölgedeki 32 OSB ve 166 KSS'de yer alan teknik ve sosyal tesislerin alani, ayrıca 10 İGEM ve 7 İŞGEM'in alani): Kredi Garanti Fonunca verilen 63.842 Milyon AVRO.
250.000 m2 (ilave): 40,5 Milyon AVRO. (ilave)
Laboratuvarlar. işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri tek durak ofisleri, bilgi bürolari, is ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler: Temel bilgi Kredi Garanti Fonu İsletim ve Araştırma O. A. M. (KGF)'den alınmıştır.

1-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 4-İşletmelere sağlanan karşı garanti mikro kredi miktarı
75.000 m² (Hedef bölgedeki 32 OSB ve 166 KSS'de yer alan teknik ve sosyal tesislerin alani, ayrıca 10 İGEM ve 7 İŞGEM'in alani): 2.9 Milyon VRO.
250.000 m2 (ilave): 13,5 Milyon AVRO (ilave).
Laboratuvarlar. işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri tek durak ofisleri, bilgi bürolari, is ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler: Mevcut durumdaki miktar mikro kredi dağıtan illerin istatistiklerden ahınmıştır.

1-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 5-Isletmelere sağlanan tesebbüs ve sermave artışı miktarı
250.000 m2 (ilave): 63,8 Milyon AVRO

1-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 6- Kurulan, desteklenen ya da yenilenen Ar- Ge ile yenilikçilik ile ilgili tesislerin toplam alani
250.000 m2 (ilave): 60.000 m2
Laboratuvarlar. işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri tek durak ofisleri, bilgi bürolari, is ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler: BROP desteğiyle kurulan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB), araştırma ve test/kalibrasyon laboratuvarları

1-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 7-Yenilenen veya desteklenen Ar-Ge ve yenilikçilik tesislerinin sayısı
75.000 m² (Hedef bölgedeki 32 OSB ve 166 KSS'de yer alan teknik ve sosyal tesislerin alani, ayrıca 10 İGEM ve 7 İŞGEM'in alani): -
250.000 m2 (ilave): 9
Laboratuvarlar. işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri tek durak ofisleri, bilgi bürolari, is ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler: - BROP desteğiyle kurulan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB), araştırma ve test/kalibrasyon laboratuvarlari, BSTB

1-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 8-Yenilenen turizm cekim noktalarının sayisı
75.000 m² (Hedef bölgedeki 32 OSB ve 166 KSS'de yer alan teknik ve sosyal tesislerin alani, ayrıca 10 İGEM ve 7 İŞGEM'in alani): 0
250.000 m2 (ilave): 8
Laboratuvarlar. işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri tek durak ofisleri, bilgi bürolari, is ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler: - Tarihi ve arkeolojik alanlar hariç olmak üzere turizm çekim noktaları/alanları

1-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 9-Turizm tanıtım ve pazarlama aktivitelerinin sayısı
75.000 m² (Hedef bölgedeki 32 OSB ve 166 KSS'de yer alan teknik ve sosyal tesislerin alani, ayrıca 10 İGEM ve 7 İŞGEM'in alani): -
250.000 m2 (ilave): 30

1-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): Sonuçlar

1-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 1-Kurulan veya desteklenen tesislerden faydalanan KOBİ'lerin ya da küçük sanatkarların sayısı
75.000 m² (Hedef bölgedeki 32 OSB ve 166 KSS'de yer alan teknik ve sosyal tesislerin alani, ayrıca 10 İGEM ve 7 İŞGEM'in alani): Hedef Bölgedeki OSB ve KSS'ler ile ISGEM'lerdeki ortak tesislerden yararlanan 16.600 küçük sanatkar ve 3500 KOBİ
250.000 m2 (ilave): 350 küçük sanatkar 1000 KOBİ (ilave)
Laboratuvarlar. işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri tek durak ofisleri, bilgi bürolari, is ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler: Mevcut durumdaki sayılar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesindeki Organize Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü'nden alınmıştır.

1-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 2-BROP tarafindan desteklenen sanayi àlanları içerisinde kurulan yeni işletmelerin sayısi
75.000 m² (Hedef bölgedeki 32 OSB ve 166 KSS'de yer alan teknik ve sosyal tesislerin alani, ayrıca 10 İGEM ve 7 İŞGEM'in alani): 0
250.000 m2 (ilave): 200
Laboratuvarlar. işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri tek durak ofisleri, bilgi bürolari, is ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler: Her bir İŞGEM/inkübatörün içinde yaklaşık 30 yeni işlętafe alabilmektedir.
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Tikiye Cunburiyeti 
Bilin, Sanayi ve Telnotoji Bakanligs 
3- Finansal araçlardan faydalanan işletmelerin sayısı: 4- BROP tarafindan teminat kredisi/karşı teminat yoluyla işletmelere sağlanan kredi miktarı.
9.000 (ilave): 1.012Mily on Avro

3- Finansal araçlardan faydalanan işletmelerin sayısı: 5-Kurulan ya da desteklenen bölgelerde yer alan Ar-Ge ve yenilikçilik tesislerinden faydalanan işletmelerin sayısıi
9.000 (ilave): 305
Kredi Garanti Fonu Operasyon ve Araştırma O.A.M. verileri baz alınmıştır: =

3- Finansal araçlardan faydalanan işletmelerin sayısı: 6- Kurulan ve/veya desteklenen AR-GE ve yenilikçilik ile ilgili tesislerde oluşturulan araştırmaya yönelik işler
9.000 (ilave): 300
Kredi Garanti Fonu Operasyon ve Araştırma O.A.M. verileri baz alınmıştır: ,

3- Finansal araçlardan faydalanan işletmelerin sayısı: 7-Desteklenen turizm çekim alanlarını ziyaret eden turist sayısı
567: 2.233.673
9.000 (ilave): 535.000 (ilave)
Kredi Garanti Fonu Operasyon ve Araştırma O.A.M. verileri baz alınmıştır: Mevcut Durumdaki turist sayısı hedef bölgedeki Turizm Yatırım Belgeli ve İsletme Belgeli Konaklama Tesislerine gelen yıllık turist sayısından alınmıştır.
Tedbir 1.1: Sanayi Altyapının Geliştirilmesi 


Bu tedbirin amacı; mevcut sanayi alanlarının kalitesinin yükseltilerek kullanımlarıın teşvik edilmesi,sundukları hizmetlerin talebe uygun hale getirilmesi ve uygun yerlerde KOBi'lere yönelik Ortak Tesislerin kurulmasının desteklenmesi yolları ile daha iyi bir yatırım ortamının yaratılmasıdır.
Spesifik Hedefler 
Bu tedbirin spesifik hedefleri;
Ortak kullanıma vönelik sosval, teknik, imalat, depolama ve ICT tesislerinin kurulması yolu ile KOBi'lere ticari faaliyetlerini daha ivi yürütebilecekleri bir çevrenin sağlanması ve sanayi altyapısının iyileştirilmesi,
KOBi'lerin, sanayi alanları içerisindeki gelişmiş altyapı ve yüksek hizmet kalitesinden ortak olarak faydalanmasının teşvik edilmesi ve bu çerçevede KOBi'ler için bir sinerji ve mükayeseli üstünlük yaratılması,
KOBi ve iş destek merkezleri ile bilgi, danışmanlık ve tek durak ofislerinin kurulması yolu ile yeni işletmelerin kurulmasına ve mevcut olanların rekabet edebilirliklerinin artırılmasına katkıda bulunulmasıdır.

Gerekçe 
Bütçe ve beklenilen etkiler bakımından Operasyonel Programın en önemli müdahale araçlarından biri olan bu tedbir; yeni işletmelerin kurulması ve mevcut işletmelerin gelişmesi ve genişletilmesine katkıda bulunmak üzere sanayi altyapısının iyileştirilmesi konusuna eğilmektedir.
Önceki bölümlerde de belirtildiği üzere; gelişmiş ülkelerle karşılaştırıldığında imalat sanayinin durumuna ilişkin makro göstergeler olumsuz seyretmektedir; Türkiye, belirli sanayi sektörlerine yönelik olarak yeterli doğal kaynak ve ham maddeye sahip olmasına rağmen, bu kaynakların işlenmesi ile üretilen katma değer yetersizdir ve bu durum AB Üye Ülkeleri ile mukayese edildiğinde Türkiye'nin rekabet edebilirliğinin düşük olmasının başlıca nedenlerinden biridir.
, - Sosyo-ekonomik analiz bölümünde ortaya konduğu üzere; Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve Küçük 
oa 
sinde wer af 
OS.41adet 
.


Bolgesel Rekabet Edebilidik Operasyonel Progranu (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
tamamlanmış ve 4 adet inşaatı devam etmekte olan KSS ile 9 adet tamamlanmış ve 6 adet inşaatıdevam etmekte olan IŞGEM bulunmaktadır.

Buna ek olarak, sosyo-ekonomik analiz. bölümünde, 15 Cazibe Merkezi ve 12 NUTS II bölgesi sınırları içerisinde yeterli sayıda OsB ve KSS bulunduğuna dair kapsamlı kanıt ortaya konmuştur. Bu bölgelerdeki temel sorun inşaati devam etmekte olan OSB ve KSS'lerin altyapılarının tamamlanmasıve yeterli sayıda girişimci yaratılarak yatırımcıların OSB ve KSS'lere olan ilgisinin artırılması ve böylece OSB ve KSS'ler içerisinde optimum doluluk oranlarına erişilmesidir. Aksi takdirde bu bölgelerdeki sanayi altyapısı atıl kalacak ve buraların inşası için tahsis edilen kamu kaynaklarından azami verim sağlanamayacaktır. Yeni girişimci ve yatırımcıların 15 Cazibe Merkezi ve 12 NUTS II bölgesine yatırımlarının teşvik edilmesi, mevcut OsB ve KsS'lerin doluluk oranlarının artırılması ve atıl altyapının daha fazla değerlendirilmesi bakımından önemlidir.

Sosyo-ekonomik analiz neticesinde varılan bu teşhis doğrultusunda; KOBi'ler için daha uygun bir yatirım ortamı yaratmak ve hedef bölgede üretilen katma değer ve iş hacmini artirmak üzere BROP,mevcut sanayi bölgelerinin altyapısı ile buralarda sunulan hizmeti talebe uygun şekilde iyileştirmek ve çeşitli bölgelerde ortak kullanima yönelik tesisler, KOBi ve iş destek merkezleri ile bilgi, danışmanlık ve tek durak ofisleri ve lojistik merkezlerinin kurulmasını hedeflemektedir. Bu yaklaşım bir yandan,mevcut altyapının daha etkin ve verimli kullanılmasına katkı sağlarken diğer yandan da ulusal kaynaklarla finansmanı sağlanmış veya sağlanacak olan yatırımların IPA kaynakları vasıtasıyla etkinliğinin artırılması ve mükerrerliğin önlenmesine katkıda bulunacaktır.
Tanum 
Bu tedbir, sanayi altyapısının iyileştirilmesi, daha yüksek kalitede hizmet verilmesi ve KOBİ'lerin yatırım ve imalat yapabileceği gelişmiş bir ortamın yaratılmasını amaçlayan arz yönlü bir tedbirdir.
Bu tedbirin müdahale alanı, yeni sanayi bölgelerinin (OSB'ler ve KSS'ler gibi) inşasından ziyade,mevcut sanayi bölgeleri içerisindeki veya dışarısındaki “destekleyici altyapının" gerektiğinde soft faaliyetlerle de desteklenerek iyileştirilmesidir.

Altyapı faaliyetlerinin ana amaci, girişimcilerin sanayi bölgeleri içerisinde yatirım yapmaları ve buraların doluluk oranlarının artırılmasını teşvik etmek üzere, daha iyi kalitede hizmet ve desteklerin sağlanmasıdır.

Bu çerçevede, tedbir içerisindeki temel müdahaleler büyük ölçüde, KOBi ve iş geliştirme merkezleri,çok geniş bir yelpazede KOBi'lere yönelik ortak kullanım tesisleri, tek durak ofisleri, bilgi ve danışmanlık ofisleri, eğitim tesisleri, ICT altyapısı ve ekipmanları ve de lojistik merkezleri gibi “destekleyici altyapı’ların inşaasını kapsayacaktır.

Bu tedbir kapsamındaki destekler; binaların inşasi, iyileştirilmesi (yenilenmesi) ve tefrişatı ile makine,laboratuvar cihazları ve ICt ve ofis ekipmanlarının tedarik edilmesi, vb. altyapı ve ekipmana yönelik yatırımlardan oluşacaktır. Bununla birlikte; müdahalelerin etkinliğini artırmak üzere, projenin uygulanması ile doğrudan ilgili danışmanlık hizmetleri ve görünürlük faaliyetleri de proje bütçesinin belirli bir oranını geçmeyecek şekilde finanse edilecektir.

KOBi ortamı ile doğrudan ilgili olmak üzere ortak kullanım amaçlı sosyal, teknik, imalat ve depolama tesislerinin kurulmasına ilişkin müdahaleler çok geniş bir yelpaze içerisinde; makine ve ekipmanlarıile birlikte ortak imalat, işleme ve paketleme tesisleri, atölyeler, depolar, tasarım merkezleri, imalat ve imalat süreçlerine yönelik ortak kullanım laboratuvarları ve test ekipmanları, ortak sosyal tesisler,eğitim tesisleri ve internet erişim noktaları, imalat ve tasarım süreçlerine yönelik ekipman ve yazılım da dahil olmak üzere ortak ICT kullanım imkanları, vb. kapsayacaktır.

+7101i:
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlig 
Bu müdahale, sanayi bölgeleri içerisinde veya KOBi'lerin nispeten yoğun bulunduğu bölgelerde,yukarıda belirtilen tesis ve ekipmanın uygun bir kombinasyonunu içerisinde barındıracak entegre merkezlerin kurulmasına yönelik daha büyük çaplı projeleri desteklemek şeklinde de uygulanabilir.
Bu çeşit bir müdahale yaklaşımı bir yandan, KOBi'lerin yerel altyapı ve hizmetlerin ortak kullanımından kaynaklanacak sinerjilerden faydalanarak bir işbirliği kültürü geliştirmelerine imkan verirken diğer yandan da yeni işletmelerin kurulması ve mevcutların gelişmesine katkı sağlayacak bir ortam yaratacaktır.

KOBi'lere yönelik ortak kullanım tesisleri ile entegre bir şekilde KOBi ve iş geliştirme merkezlerinin (IGEM'ler, İŞGEM'ler vb.) kurulması da bu tedbir kapsamında desteklenecek faaliyetler arasında yer almaktadır.

Sanayi bölgeleri içerisinde veya KOBi'lerin nispeten yoğun olduğu bölgelerde tek durak ofīsleri ile bilgi ve danışmanlık merkezlerinin kurulmasına yönelik faaliyetler de bu tedbir kapsamında yer almaktadır.

Sanayi bölgeleri içerisinde veya çevresinde, havaalanları, limanlar, ana ulaşım akslari, vb. çevresinde ortak ticari kullanıma yönelik lojistik merkezlerinin kurulması bu tedbir kapsamında öngörülen bir diğer faaliyettir.

Girişimcilik bilgi ve becerilerinin geliştirilmesine yönelik eğitim ve öğretim tesislerinin kurulmasıfaaliyetleri, kurulmuş bulunan Teknik Komite üzerinden Insan Kaynakları Operasyonel Programı ile yakın işbirliği ve koordinasyon içerisinde desteklenecektir.

Uygun Faaliyetler 
Bu tedbir aşağıdaki indikatif faaliyetleri kapsamaktadır;
KOBi'lerin ortak kullanımına yönelik sosyal, teknik, imalat, depolama ve ICT tesislerinin kurulması, iyileştirilmesi ve tefrişatı ile makine ve ekipman tedariki.

Tek durak ofisleri ile bilgi ve danışmanlık merkezleri, vb. kurulması, iyileştirilmesi ve tefrişatı.
IşGEM'ler ve benzeri KOBi ve iş destek merkezlerinin kurulması, iyileştirilmesi ve tefrişatı.
Sanayi alanlarının içerisi veya çevresi ile havaalanları, limanlar, ana ulaşım aksları ve benzeri uygun lokasyonlarda ortak ticari kullanımına yönelik lojistik merkezlerinin kurulması.
Kabul Kriterleri 
Projeler, BROP'un ilgili bölümlerinde tarif edildiği üzere, müdahalelerin doğası, projenin yeterliliği ve hazırlık durumu, uygulanacak faaliyetlerin uygunluğu, uygulanacak bölgenin uygunluğu, başvuru sahibi ve faydalanıcının uygunluğu ve benzeri kriterler bakımından değerlendirilecek ve seçim ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilecek değerlendirme ve puanlandırma işlemine geçilmeden önce uygun bulunmayan projeler elenecektir.

Kabul işlemini başarıyla geçen proje önerileri aşağıda belirtilen seçim prensiplerine uygun olarak puanlandırılacaktır.

Stratejik Seçim Kriterleri 
Öncelik için belirtilen stratejik seçim kriterleri uygulanacaktır.
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlig 
Diğer Seçim Kriterleri 
Proje önerilerinin puanlandırılmasında, Öncelik için belirtilen stratejik seçim kriterlerine ek olarak aşağıda sıralanan bu tedbire özgü kriterler uygulanacaktır;
—Projenin hazırlık ve olgunluk derecesi 
Daha fazla sayıdaki işletme tarafından ortak olarak kullanılmak maksadıyla kurulan tesislerin desteklenmesine yönelik projeler.

Özellikle ortak kullanım amaçlı teknik, sosyal ve imalat tesislerin kurulması başta olmak üzere,sanayi alanlarının doluluk oranlarının artırılmasını teşvik eden projeler.
Yüksek istihdamı destekleyen projeler.
İleri teknoloji ve yenilikçiliği destekleyen projeler.
Diğer tedbirlerle tamamlayıcılık ve sinerji oluşturan projeler, özellikle tedbir 2.2'de belirtildiği üzere ortak kullanım tesisleri vasitasıyla kümelenme ve ağ oluşumunu teşvik eden projeler.
Özellikle enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına katkıda bulunan çevresel sürdürülebilirliği olan projeler.

Kadın, genç veya engelli girişimciler ile start-uplara yönelik bileşenler içeren projeler.
TOBB, TESK, sektörel vakıflar ve dernekler, yerel sanayi, ticaret, esnaf ve sanatkar odaları vb.katılımını sağlayan projeler.

Faydalanıcının, projenin hedeflerine ulaşılmasına yönelik idari ve teknik kapasitesinin yeterliliği ile projenin önündeki diğer muhtemel riskler.

CIP ve 7. Çerçeve Program başta olmak üzere diğer Topluluk Programları ile tamamlayıcılık ve sinerji sağlayan projeler.

Nihai Yararlanicilar 
Kamu kurumları/ajansları, iş ve işletme destekleme kuruluşları/merkezleri, OsB ve KSS'lerin yönetici otoriteleri, ulusal ve yerel sanayi ve ticaret odalari, birlikler, dernekler, vb.
İzleme Göstergeleri 
Toplam kaynak : 179.289.536 (2007-2013)AB finansmani : 152.396.101 (2007-2013)Maksimum AB Katkısı: %85
Gösterge: Çıktılar
, B8lgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programu (2007-2013)
i 
*
2
S :
2T N 5

Torkiye Cunhuriyet 
Bilun, Sanayi ve Teknotojt Bakanligt 
1-Yeni kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 2-Kurulan veya desteklenen tesislerin toplam sayısı
250.000 m2 (ilave): 20
Laboratuvarlar, işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri, tek durak ofīsleri, bilgi büroları, iş ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler: Laboratuvarlar, işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri, tek durak ofisleri, bilgi büroları, iş ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler

1-Yeni kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): Sonuclar

1-Yeni kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 1-Kurulan veya desteklenen ortak tesislerden faydalanan KOBi'lerin ya da küçük sanatkarların sayısı
75.000 m² (Hedef bölgedeki 32 OSB ve 166 KSS'de yer alan teknik ve sosyal tesislerin alani, ayrıca 10 İGEM ve 7 İŞGEM'in alani): 16.600 küçük sanatkar ve 3500 KOBI (Hedef Bölgedeki OSB ve KSS'lerde ortak tesislerden yararlanan)
250.000 m2 (ilave): 350 küçük sanatkar 1000 KOBİ (ilave)
Laboratuvarlar, işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri, tek durak ofīsleri, bilgi büroları, iş ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler: Mevcut durumdaki sayılar BSTB bünyesinde yer alanı Organize Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü'nden alınmıştır.

1-Yeni kurulan veya desteklenen tesislerin toplam alanı (m2): 2-Desteklenen sanayi alanları içerisinde kurulan yeni işletmelerin sayısı
250.000 m2 (ilave): 200
Laboratuvarlar, işlikler, paketleme tesisleri, eğitim tesisleri, lojistik tesisleri, tek durak ofīsleri, bilgi büroları, iş ve işletmeleri kalkındırma merkezleri vb.ni kapsayan tesisler: Her bir İŞGEM/inkübatörin içinde yaklaşık 30 yeni işletme yer alabilmektedir.
Tedbir 1.2: Finansal Araçların Oluşturulması ve Geliştirilmesi 

Bu tedbirin amaci, uygun finansman araçlarının kurulması ve/veya mevcutların desteklenmesi yolu ile hedef bölgede faaliyet gösteren ve finansman araçlarına ulaşmakta güçlük çeken KOBi'lerin erişim koşullarının iyileştirilmesidir.

Spesifik Hedefler 
Bu tedbirin spesifik hedefleri aşağıdaki gibidir;
KOBi'lere hizmet veren kredi garanti fonlari, mikro kredi fonları ve çekirdek ve start-up sermayesi gibi risk sermayesi fonları dahil olmak üzere sermaye tedariki fonlarının ve finansal enstrümanların desteklenmesi yolu ile hedef bölgelerdeki finansal ortamın iyileştirilmesi,
Finansal kaynaklara erişimin artırılması yolu ile işletmelerin is geliştirme projeleri ve yatırım seviyelerinin artırılması,
−Finansal kaynakların artan oranda kullanımı ile işletmelerin imalat altyapılarının modernizasyonu.
Gerekçe 
Mart 2005 tarihinde Bankakademie Uluslararası tarafından yürütülen “Türkiye'de Küçük İşletmelerin Finansmanı" konulu saha araştırmasının sonuçları, KOBi'lere ilişkin Bölüm 2.1.2'de de sunulduğu üzere. KOBi finansmanında arz ve talep taraflı engellerin varlığını işaret etmektedir. Söz konu 
. S0z Kus 

e 
4


Bolgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cunhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıği 
araştırma hedef grup, bölge ve tema açısından BROP için de geçerlilik taşımaktadır. Bu itibarla,araştırma sonuçları BROP’un ilgili bölümlerinde büyük ölçüde kullanılmıştır.
Araştırma, finansmana erişimdeki engelleri aşağıdaki şekilde tanımlamaktadır: ticari bankalarca talep edilen teminat gerekliliği açıkça en önemli engeli oluşturmakta (işletmelerin %83'ü bu engeli ya birinci, ya da ikinci veya üçüncü sırada görmektedir), faiz oranları ikinci büyük engel olarak karşımıza çıkmakta (işletmelerin %54'ü genel görüş olarak faiz oranlarının çok yüksek olduğunu belirtmektedir)ve ticari bankaların bürokratik ve zaman alıcı prosedürleri ise işletmelerin %26'sınca üçüncü temel engel olarak belirlenmiştir.

KOBi'lere ilişkin 2. bölümde ve SWOT analizinde tanımlandığı üzere KOBi'ler büyüklükleri,sermayeleri, kurumsal yapıları ve düşük üretim düzeyleri nedeniyle talep edilen garanti ya da teminatları sağlamada zorluk çekmektedir. Düşük faiz oranları uygulayan, daha basit prosedürler ve krediler için yeterli garantiler gerektiren kredi planlarını tercih etmektedirler. Sonuç olarak, bu durum KOBi'lerin banka kredilerinden düşük düzeyde yararlanmasına yol açmıştır. Bu rakamlara göre, 2000yılında KOBi'lerce alınan kredilerin miktarı %6 iken, 2006 yılında bu oran mevzuatta ve son 6 yılda KOBi tanımında yapılan değişiklikler sayesinde %24'e ulaşmıştır. Kredi alımına ilişkin yüksek maliyetler ve sıkı koşulların yanı sıra bankaların özellikle mikro işletmeler olmak üzere KOBi'lere yönelik yetersiz firsatlar sunması dikkate alındığında, kredi garanti fonlarının ve kredi fonlarının yanısıra öz finansman ve risk sermayesinin geliştirilmesine yönelik mali desteklerin büyük önem taşıdığıgörülmektedir.

Kurumsal finansman ve teknik yardıma sınırlı erişim KOBi'lerin faaliyetlerini iyileştirmelerini güçleştirmiştir. Mevcut teşvik sistemi büyük ölçekli sanayilerin lehine görünmektedir. Ayrıca idari süreçlerin karışıklığı küçük firmaların bu tür avantajlardan faydalanmalarını zorlaştırmaktadır 
Düşük karlılıkları nedeniyle KOBİ'ler sabit sermaye yatırımlarını da artırmakta zorluk çekmekte,düşük sermaye yapısına sahip olmaları nedeniyle de kredi elde etmek için yabancı kaynaklara erişimleri kolay olmamaktadır. Dış finansmana erişmeleri halinde bile faiz oranları ödünç aldıklarıparanın avantajlarını ortadan kaldıracak kadar yüksek olmaktadır.

Hedef bölgelerdeki kişisel tasarrufların azliği, sermaye piyasasının ve risk sermayesi şirketlerinin yetersizliği KOBİ'lerin yatırım sermayesi bulmalarını zorlaştırmaktadır. KOBİ'lerin büyük çoğunluğu rekabetin yoğun olduğu riskli sektörlerde faaliyet göstermektedirler. Sonuç olarak karlılık düşmekte,bu nedenle KOBi'ler düşük stok döngüsü oranları ile faaliyet göstermektedir. Bu işletme sermayesi diğer bir deyişle kısa dönem fonlara yönelik talebi artıracaktır. Diğer bir neden ise bankalar genellikle müşterilerine kredi sağlamak zorundadırlar.

Yukarıda belirtilen hususlara bağlı olarak, KOBi'lerin kısa ve uzun dönemli kredi ihtiyacıbulunmaktadır. Bununla birlikte, teminat gereklilikleri ve yüksek maliyetler gibi kredi kullanımınısınırlandıran temel faktörler bulunmaktadır.

Türkiye'de bankalar kredi verirken yalnızca fizibilite çalışmalarını ya da yeni kurulan işletmelerin işplanlarını değil aynı zamanda teminat yoluyla kredilerin geri dönüşünün güvence altına alınmasını da dikkate almaktadır. Yeni kurulan işletmelerin bu garantileri vermek için genellikle gerekli kaynağa sahip olmamaları işletmelerin geliştirilmesinde temel bir problem olarak ortaya çıkmaktadır.
Diğer taraftan, bankaların ticari kredilere öncelik vermesi nedeniyle KOBi'lerin sabit sermaye yatırımlarına yönelik olarak sınırlı miktarda kredi bulunmaktadır. Ticari bankalar, ayrıca, KOBi'lerin finansmanını riskli bulmaları ve KOBi'lerin büyük çoğunluğunun kredi veren bankaların ipotek taleplerini karşılamak için yeterince güçlü olmamaları nedeniyle KOBi'lere kredi vermekte isteksiz davranmaktadırlar.

«Diğer bir problem teminatlardır. KOBi'lerin büyük çoğunluğunun düzenli mali kayıtlar tutmamaşt şletmeler işlemleri gerçekleştirebilmek için nakit ödeme sağlamak zorunda kalmaktadırlar.
..;,
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanliği 
Tanim 
Bu tedbirin amaci, kredi garanti fonları, mikro kredi fonları ve çekirdek ve start-up sermayesi gibi risk sermayesi fonları dahil olmak üzere sermaye tedariki (equity finance) fonlarinin ve diğer finansal enstrümanlarin kurulması ve/veya mevcutlarin desteklenmesi yolu ile hedef bölgede faaliyet gösteren ve finansman araçlarına ulaşmakta güçlük çeken KOBl'lerin erişim koşullarının iyileştirilmesidir.
Bu fonlara tahsis edilecek finansal kaynaklar, özellikle hedef bölge içerisinde imalat sanayi ve turizm alanlarında faaliyet göstermekte olan ve finansman araçlarına ulaşmakta güçlük çeken KOBİ'lere uygun koşullarda sunulacaktır. Bu bakımdan, Stratejik Önceliklere ilişkin bölümde ortaya konan bölgesel ve sektörel stratejiler ile müdahale stratejisi, bu tedbir kapsamında desteklenen fonların finansman sağlayacağı KOBİ'lerin seçilmesinde de dikkate alınacaktır.

Rekabet kavramına ve amacına, Ar-Ge desteklenmesi, yenilik, işletme ağlarının oluşturulması ve teknoloji transferi sağlayan aktiviteler açısından bakımlığımızda BROP'un hedef bölgesinden farklıolarak nispeten daha gelişmiş gölgelerin farklı ve yenilikçi finansal araçlarla desteklenmesi gerekmektedir.

Ayrıca desteklenen finansal enstrümanların etkinliğini artırmak ve özellikle kredi garanti fonları ve mikro-kredi mekanizmaları başta olmak üzere işletmelerin bu fonları kullanımını teşvik etmek üzere uygun tedbirler projelerin tasarımı aşamasında alınacaktir.

Bununla birlikte; müdahalelerin etkinliğini artırmak üzere gerektiğinde, projenin uygulanması ile doğrudan ilgili danışmanlık hizmetleri ve görünürlük faaliyetleri de proje bütcesinin belirli bir oranınıgeçmeyecek şekilde finanse edilecektir.

Uygun Faaliyetler 
Bu tedbir kapsamında aşağıdaki indikatif faaliyetler uygundur;
Hedef bölgedeki işletmelere uygun finansal mekanizmaların tanımlanmasına yönelik ihtiyaçanalizi çalışması,
Kredi garanti fonlari, mikro kredi fonları ve çekirdek ve start-up sermayesi gibi risk sermayesi fonları dahil olmak üzere sermaye tedariki (equity finance) fonlarının ve diğer finansal enstrümanların kurulması (gerektiğinde) ve/veya sermaye desteği,
Gerektiğinde, desteklenen fonlara erişimi artırmak amaciyla projenin bir bileşeni olarak finansal araçların görünebilirlik araçları ve bilgilendirme kampanyaları vasıtasıyla tanıtımı,
Uygun olduğunda, bu tedbir altındaki projeler yararlanıcılara danışmanlık hizmetleri, görünürlük ve bağlantı sunacaktır.

Ar-Ge, teknoloji transferi, tanıtım ve ağ oluşumu faaliyetlerini destekleyen yenilikçi finansal mühendislik araçları hedef bölgenin dışında da uygulanabilir. 2012-2013 dönemi için ayrılan ulusal katkı dahil olmak üzere en fazla 55 Milyon Avro doğrudan hedef bölge dışındaki bölgeler için ayrılabilir.

Kabul Kriterleri 
Projeler, BROP'un ilgili bölümlerinde tarif edildiği üzere, müdahalelerin doğası, projenin yeterliliği ve hazırlık durumu, uygulanacak faaliyetlerin uygunluğu, uygulanacak bölgenin uygunluğu, başvuru sahibi ve faydalanıcının uygunluğu ve benzeri kriterler bakımından değerlendirilecek ve seçi:
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
C 

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıge 
ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilecek değerlendirme ve puanlandırma işlemine geçilmeden önce uygun bulunmayan projeler elenecektir.

Finansal enstrümanlara sağlanan IPA katkısı özellikle Cazibe Merkezleri başta olmak üzere 12NUTS II bölgesinde kurulmuş KOBİ'lere tahsis edilecektir.

Kabul işlemini başarıyla geçen proje Önerileri aşağıda belirtilen seçim prensiplerine uygun olarak puanlandırılacaktır.

Stratejik Seçim Kriterleri 
Öncelik için belirtilen stratejik seçim kriterleri uygulanacaktır.
Diğer Seçim Kriterleri 
Proje önerilerinin puanlandırılmasında, Öncelik için belirtilen stratejik seçim kriterlerine ek olarak aşağıda sıralanan bu tedbire özgü kriterler uygulanacaktır;
Projenin hazırlık ve olgunluk derecesi 
BROP hedefleri ile uyumlu hedefler sunmaları koşulu ile mevcut piyasa odaklı fonların desteklenmesi 

BROP hedeflerini gerceklestirmek üzere gerektiğinde yeni piyasa odaklı fonların kurulması ve desteklenmesi 

Yararlanıcının projenin uygulanmasına yönelik yeterli teknik ve idari kapasiteye sahip olması.
TOBB, TESK, sektörel vakıflar ve dernekler, sanayi ve ticaret odalari, esnaf ve sanatkarlar odalarının projelere katılımi.

Diğer Topluluk Programları ile tamamlayıcılık ve sinerji oluşturmayı amaçlayan projeler 
Kadın, genç veya engelli girişimciler ile start-uplara yönelik bileşenler içeren projeler.
Nihai Yararlanıcılar 
Kredi garanti fonlari, mikro kredi ve risk sermayesi fonlari, çekirdek sermayesi fonları ve start-up sermayesi fonları gibi sermaye tedariki fonları.

İzleme Göstergeleri 
Toplam kaynak : 128.207.897 (2007  2013)AB finansmanı: 108.976.711 (2007-2013)Maksimum AB Katkisi: %85
Gösterge: Çıktılar

Gösterge: 1-İşletmelere sağlanan kredi garanti miktarı
Mevcut Durum: Kredi Garanti Fonunca verilen 63.842 Milyon AVRO.
Hedef (2007- 2013): 40,5 Milyon AVRO. (ilave)
Tanım ve varsayımlar: Mevcut durumdaki miktar Kredi Garanti „Eonu, Operasyon ve Araştıma O.A.M (KOF)den) alınmiştır.
Bölgesel-Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Tukice Cuuturiyeti 
Bilim, Sanayi v: Teknoloji Bakantigi 
2-İşletmelere sağlanan mikro krediler için karşı teminat miktarı: İsletmeler için sağlanan teşebbüs ve büyüme kredileri
13,5 Milyon AVRO.: 63,8 Milyon AVRO
Mevcut durumdaki miktar mikro kredi dağıtan illerin istatistiklerden alımmıştır.: -

2-İşletmelere sağlanan mikro krediler için karşı teminat miktarı: Sonuçlar

2-İşletmelere sağlanan mikro krediler için karşı teminat miktarı: 1-Finansal araclardan faydalanan işletme sayısı
2.9 Milyon AVRO.: 567
13,5 Milyon AVRO.: 9.000 (ilave)
Mevcut durumdaki miktar mikro kredi dağıtan illerin istatistiklerden alımmıştır.: Kredi Garanti Fonu Operasyon ve Araştırma O.A.M. (KGF) verileri baz alınmıştır

2-İşletmelere sağlanan mikro krediler için karşı teminat miktarı: 2- BROP tarafindan teminat kredisi/karşı teminat yoluyla isletmelere sağlanan kredi miktarı
13,5 Milyon AVRO.: 1.012 Milyon Avro
Tedbir 1.3: Ar-Ge, İnovasyon, Teknoloji ve Bilgi İletişim Teknolojileri Altyapısının Geliştirilmesi 

Bu tedbirin amacı, verimliliği artırmak ve dinamik bilgiye dayalı bir ekonominin oluşturulması için Ar-Ge, inovasyon, teknoloji kullanımı ve bilgi transferinin teşvik edilmesidir.
BROP'un uygulanacağı hedef bölgede, Ar-Ge için uygun altyapının ve inovasyon için gereken destekleyici ortamın oluşturulmasi, teknoloji transferinin teşvik edilmesi ve yeni teknolojilerin kullanımı için işletmelere destek sağlanması ve özellikle iş dünyası, üniversiteler ve Ar-Ge kuruluşlarıarasında daha güçlü ilişkiler kurulması yoluyla bilimsel araştırmaların ticarileştirilmesi bu tedbir çerçevesinde odaklanılacak temel hususlardır.

Spesifik Hedefler 
Bu tedbirin spesifik hedefleri aşağıda sunulmaktadır:
Kamu ve kar amacı gütmeyen kuruluşların ticari odaklı Ar&Ge faaliyetlerinin desteklenmesi ve KOBi'lere gelişmiş altyapı ve yüksek kaliteli hizmet sunan ortak AR&Ge, inovasyon, ve teknoloji altyapılarının kullanımının artırılması,
Kamu sektörü, üniversiteler, Ar-Ge merkezleri ve işletmeler arasında işbirliğinin teşvik edilmesi amacıyla ağ yapıları ve küme oluşumlarının, geliştirilmesi ve faaliyete geçirilmesi ve bu ağ ve kümelerin uluslararası ağlara bağlanmasi,
Ticaret odaklı yeni Ar&Ge personeli ve ürünlerin çoğalmasının desteklenmesi ve işletmelerin Ar&Ge, inovasyon, teknoloji ve bilgiye yönelik yatırımlarının artırılması,
İşletmelerin Ar-Ge sonuçlarını, inovasyon ve teknolojiyi ürünler, üretim süreçleri ve hizmetler için kullanma kapasitelerini artırmak,
Gerekçe 
Rekabet edebilirliğin güçlendirilmesi ve sürdürülebilirliğinin sağlanmasının en etkin yolu, yaratılan katma değer üzerindeki çarpan etkisi nedeniyle Ar-Ge, inovasyon ve teknolojiyi desteklemektir. ArGe için uygun bir altyapının geliştirilmesi, inovasyon için destekleyici bir ortamın oluştuşuias teknoloji transferinin teşvik edilmesi ve üniversiteler, Ar-Ge merkezleri ve iş dünyast arasıdki bağların güçlendirilmesi yoluyla bilimsel araştırmaların ticarileştirilmesi ve görece gelis niş-bödgelerde 
Böluesel Rckaber Edebilidik Operasyonel Programt (2007-2013)

Türkive Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanhgi 
mevcut kapasitenin geri kalmış bölgelere transferi karar aliıcılarca üzerinde durulması gereken temel hususlardir.

Bu tedbir kapsamında amaçlanan, fiziksel altyapının ve ağ yapılanmaları/kümelenme gibi işbirliği faaliyetlerinin güçlendirilmesi yoluyla Ar-Ge, inovasyon ve teknolojiye dayalı rekabetçi ve bilgi temelli bir iş ortamının oluşturulması ve teknoloji tabanlı yenilikçi işletmelerin desteklenmesi işletmelerin gelirleri, verimlilikleri ve karlılıklarının artmasına yol açacaktır. Bu durum, rekabet gücünün ve istihdam yaratma kapasitesinin artırılmasına yardımcı olacak, ayrica yeni teknolojilerin oluşturulmasına, yaşam standartlarının iyileştirilmesine ve uzun dönemli ekonomik büyümenin sağlanmasına katkıda bulunacaktır.

İkinci bölümün Ar-Ge ve inovasyona ilişkin kısmında ve SwOT analizinde sunulduğu üzere, özel sektör ve kamunun Ar-Ge, inovasyon ve teknoloji kapasitesi göreceli olarak düşüktür ve hedef bölgede ileri teknoloji faaliyetleri yürüten işletme, kamu ve özel kuruluşu/ajans/araştırma enstitüsü/üniversiteler gibi yapılar yetersizdir. Ar-Ge faaliyetlerinin büyük bir bölümü üniversiteler ve kamu araştırma enstitüleri tarafindan yürütülmektedir.

Yetersiz altyapı ve Ar-Ge faaliyetleri yürüten işletmelerin sayısının azlığı KOBi'lerin 7.Çerçeve Programı gibi Topluluk Programlarına katılımlarının düşük olmasına neden olmuştur. Bu nedenle, ArGe ve inovasyon altyapısının oluşturulmasının desteklenmesi Türkiye'nin katılım sağladığı farklıTopluluk Programları arasındaki tamamlayıcılığı sağlamak açısından büyük bir önem taşımaktadır.
Benzer bir şekilde, üniversiteler ve işletmeler arasındaki işbirliği de yetersiz düzeydedir ve üniversiteler ve diğer bilimsel kuruluşlar çalışmalarını ticari olarak uygulanabilir projeler üretmek yerine ağırlıklı olarak teorik konular üzerinde yoğunlaştırmaktadır. Araştırma çalışmalarının ticarileştirilmesi ve ortak projeler, maksimum kar elde edilmesi için yeterince desteklenmemektedir.Hedef bölgedeki diğer bir problemde bu bölgedeki Ar-Ge, inovasyon ve teknoloji altyapısının yetersizliği ve insan kaynağı ve teknoloji kullanan işletmelerin sayısının azlığıdır. Hedef bölgedeki işletmeler büyük ölçüde klasik üretim yöntemlerine bağımlıdır.

Bu nedenle, hedef bölge ile göreceli olarak gelişmiş bir altyapıya yapıya sahip olan batı bölgeleri arasında ağların ve işbirliklerinin oluşturulması yoluyla mevcut deneyimlerin, bilginin ve kapasitenin az gelişmiş bölgelere transfer edilmesi büyük önem taşımaktadır. BROP'un hedef bölgesi dışında yer alan bölgelerce desteklenen ve hedef bölgenin rekabet gücüne katkida bulunan Ar-Ge ve inovasyon projeleri farkhı bölgelerin farklı kapasite ve potansiyelleri arasında bir ağ yapılanması oluşturulmasıa katkıda bulunan projeler olarak değerlendirilecektir.

Tanim 
Bu tedbir kapsamındaki müdahaleler, temel olarak, yüksek teknoloji, Ar-Ge ve inovasyona dayalt olarak faaliyet gösteren Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB) ve Teknoloji Geliştirme Merkezleri (TEKMER) ve Duvarsız Teknoloji İnkubatörleri (DTi), Kuluçka Merkezleri, Teknoloji Transfer Merkezleri, Mükemmeliyet Merkezleri, İnovasyon Aktarım Merkezleri vb gibi bölgelerin içinde ya da dışında yer alan diğer destekleyici yapılar üzerinde yoğunlaşacaktır.

Bu tedbir kapsamında, yukarıda belirtilen bölgelerdeki, merkezlerdeki ve destekleyici yapılardaki altyapının genişletilmesi, iyileştirilmesi ve rehabilitasyonu ve altyapı ve tefrişat yatırımları yoluyla sağlanan hizmetlerin kalitesinin artırılması desteklenecektir.

Bu bölgelerin içinde ya da üniversiteler gibi diğer olası yerlerde teknik imkanların (laboratuarlar,atölyeler gibi) oluşturulması ve mevcutlarin modernizasyonu desteklenecektir.
[8lgese) Rekabe*Flebilirtik Operasyonel Programi (2007-2013)
zy y 5e 
109

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknotoji Bakanhigi 
Kümelenmeler ve bölgesel, ulusal ve uluslararası düzeyde iş dünyası arasındaki ve iş dünyası ile kamu araştırma kuruluşları ve yüksek öğretim kuruluşları arasındaki Ar-Ge, inovasyon ve teknoloji ağlarıgibi işbirliği mekanizmaları bu tedbir kapsamında desteklenebilecektir.

Altyapı ve tefrişat yatırımlarını ve işbirliği mekanizmalarıni, kümelenmeleri, ağları ve diğer olasımüdahaleleri destekleyen faaliyetler, söz konusu faaliyetin hedef bölgenin rekabet gücünü destekleyen bir işbirliği, ağ ya da ortak bir proje olması halinde, hedef bölge dışında yürütülebilecektir.
Bu tedbir kapsamındaki destekler; binaların inşasi, iyileştirilmesi (yenilenmesi) ve tefrişatı ile makine,laboratuvar cihazları ve ICT ve ofis ekipmanlarının tedarik edilmesi, vb. altyapı ve ekipmana yönelik yatırımlardan oluşacaktır. Bununla birlikte; müdahalelerin etkinliğini artırmak üzere, projenin uygulanması ile doğrudan ilgili danışmanlık hizmetleri ve görünürlük faaliyetleri de proje bütçesinin belirli bir oranını geçmeyecek şekilde finanse edilecektir.

Inovasyon, teknoloji ve Ar&Ge gibi girişimcilik bilgi ve becerilerinin geliştirilmesine yönelik eğitim ve öğretim tesislerinin kurulması faaliyetleri, kurulmuş bulunan Teknik Komite üzerinden Insan Kaynakları Operasyonel Programı ile yakın işbirliği ve koordinasyon içerisinde desteklenecektir.
Uygun Faaliyetler 
Bu tedbir kapsamında aşağıdaki indikatif faaliyetler uygundur;
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB), Teknoloji Geliştirme Merkezleri (TEKMER), Duvarsız Teknoloji İnkübatörleri (DTi), Kuluçka Merkezleri, Teknoloji Transfer Merkezleri,Mükemmeliyet Merkezleri ve benzeri Ar&Ge, teknoloji ve inovasyon yapıların kurulmasıiyileştirilmesi ve modernizasyonu (tefrişat ve bilgi-iletişim altyapısı dahil olmak üzere).
Ar-Ge, teknoloji transferi ve bilgi-iletişim teknolojilerinin ticari olarak kullanımına yönelik kamu kuruluşları ve kar amacı gütmeyen diğer kuruluşlar tarafından yürütülen faaliyetler ile kamu,üniversiteler, Ar-Ge merkezleri ve işletmeler arasındaki ortak ağların, kümelenmelerin ve teknoloji platformlarının oluşturulması (altyapi, tefrişat ve bilgi-iletişim altyapısı dahil olmak üzere) ve geliştirilmesine yönelik faaliyetlerin desteklenmesi.

TGB'ler, TEKMER'ler, üniversiteler ve diğer uygun alanlarda laboratuvarlar, atölyeler, makine ve ekipmanlar, eğitim tesisleri gibi sosyal, teknik ve üretim tesislerinin kurulması ve modernizasyonu.

TGB'ler, TEKMER'ler, üniversiteler ve benzeri alanlarda tek durak ofisleri, bilgi, danışmanlık,patent ofisleri ve diğer uygun ortak hizmet yapılarıın oluşturulması.
Faaliyetin hedef bölgenin rekabet gücünü desteklemesi koşuluyla, hedef bölge dışında yürütülen faaliyetler ve yatirimlarin desteklenmesi 

Kabul Kriterleri 
Projeler, BROP'un ilgili bölümlerinde tarif edildiği üzere, müdahalelerin doğası, projenin yeterliliği ve hazırlık durumu, uygulanacak faaliyetlerin uygunluğu, uygulanacak bölgenin uygunluğu, başvuru sahibi ve faydalanıcının uygunluğu ve benzeri kriterler bakımından değerlendirilecek ve seçim ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilecek değerlendirme ve puanlandırma işlemine geçilmeden önce uygun bulunmayan projeler elenecektir.

Kabul işlemini başarıyla geçen proje önerileri aşağıda belirtilen seçim prensiplerine uygun-öfarāk puanlandırılacaktır.
A :
1S 

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumburiyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanliğı
Stratejik Seçim Kriterleri 
Öncelik için belirtilen stratejik seçim kriterleri uygulanacaktır.
Diğer Seçim Kriterleri 
Proje önerilerinin puanlandırılmasında, Öncelik için belirtilen stratejik seçim kriterlerine ek olarak aşağıda sıralanan bu tedbire özgü kriterler uygulanacaktır;
−Projenin hazırlık ve olgunluk derecesi 
Daha fazla sayıdaki işletme tarafından ortak olarak kullanılmak maksadıyla kurulan tesislerin desteklenmesine yönelik projeler.

Özellikle ortak kullanım amaclı teknik, sosyal ve imalat tesislerin kurulması başta olmak üzere,TGB'ler ve TEKMER'ler gibi alanlarının doluluk oranlarının artırılmasını teşvik eden projeler.
Yüksek ticarileştirme potansiyeli olan ve özel sektör, üniversiteler ve Ar-Ge, inovasyon ve teknoloji transferi alanında faaliyet gösteren kamu kuruluşları arasındaki ortak projeler.
Özellikle enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına katkıda bulunan çevresel sürdürülebilirliği olan projeler.

Kadın, genç veya engelli girişimciler ile start-uplara yönelik bileşenler içeren projeler.
TOBB, TESK, TÜBİTAK, TTGV, üniversiteler, kamu araştırma kuruluşlari, AR&Ge, inovasyon ve teknolojiye yönelik vakıflar ve dernekler, yerel sanayi, ticaret, esnaf ve sanatkar odaları vb.katılımını sağlayan projeler.

Faydalanıcının, projenin hedeflerine ulaşılmasına yönelik idari ve teknik kapasitesinin yeterliliği ile projenin önündeki diğer muhtemel riskler.

CIP ve 7. Çerçeve Program başta olmak üzere diğer Topluluk Programları ile tamamlayıcılık ve sinerji sağlayan projeler.

Nihai Yararlanicılar 
Kamu kuruluşlari/ajanslar, TGB ve TEKMER'lerin yönetim birimleri, üniversiteler, bilimsel kuruluşlar ve araştırma merkezleri, ulusal ve bölgesel sanayi ve ticaret odalari, sektör dernekleri,vakıflar vb.

İzleme Göstergeleri 
Toplam kaynak : 45.872.933 (2007-2013)AB finansmanı: 38.991.988 (2007-2013)Maksimum AB Katkisı: %85
Gösterge: Çıktılar
Bötgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Euckiye Cumburiyeri 
Bilim, Sanayt ve Teknuloji Bakanhgi 
1- Desteklenen ya da yenilenen Ar-Ge ve yenilikçilik ile ilgili tesislerin toplam alanı: 2-Desteklenen ya da yenilenen Ar-Ge ve yenilikçilikle ilgili tesislerin sayısı
60.000 m2: 9
BROP desteği ile Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB) araştırma ve test/kalibrasyon laboratuvarları kuruldu.: Bilim, BSTB, BROP desteğiyle Teknoloji Geliştirme araştırma, test/kalibrasyon laboratuvarları kuruldu.

1- Desteklenen ya da yenilenen Ar-Ge ve yenilikçilik ile ilgili tesislerin toplam alanı: Sonuçlar

1- Desteklenen ya da yenilenen Ar-Ge ve yenilikçilik ile ilgili tesislerin toplam alanı: 1- Kurulan veya desteklenen Ar-Ge ve yenilikçilik tesislerinden faydalanan işletmelerin sayısı
-: -
60.000 m2: 305

1- Desteklenen ya da yenilenen Ar-Ge ve yenilikçilik ile ilgili tesislerin toplam alanı: 2- Kurulan ve/veva desteklenen AR-GE ve yenilikçilik ile ilgili tesislerde oluşturulan araştırmaya yönelik işler
-: -
60.000 m2: 300
BROP desteği ile Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB) araştırma ve test/kalibrasyon laboratuvarları kuruldu.: -
Tedbir 1.4: Turizm Altyapısi, Tantım ve Pazarlama Faaliyetlerinin İyileştirilmesi 
Bu tedbir, rekabet edebilirliği ve istihdam kapasitesini geliştirmeyi ve turizm faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi, ticari kullanım için turizm alanlarının canlandırılması ve peyzajı ile tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinin desteklenmesi yoluyla bölgesel farklılıkların azaltılmasını amaçlamaktadır.
Spesifik Hedefler 
Bu tedbirin spesifik hedefleri aşağıda sunulmaktadır:
Turizmin çeşitlendirilmesi yoluyla Türkiye'nin rekabet edebilirliğine katkıda bulunmak.
Turizm işletmeleri için uygun bir ortamın oluşturulması yoluyla istihdam oranı, üretilen katma değer ve toplam iş hacmine katkıda bulunmak.

Turizm işletmeleri için uygun bir ortamın oluşturulması yoluyla bölgesel farklılıkları azaltma ve sosyo-ekonomik kalkınmayi destekleme.

—Bölgelerin içinde ve arasında sosyal ve ekonomik etkileşimi sağlama.
Gerekçe 
Alternatif turizm faaliyetlerinin desteklenmesi yoluyla turizmin coğrafi, tematik ve mevsimsel olarak çeşitlendirilmesini sağlamak ve Akdeniz ve Ege sahil şeridi dışında kalan ve turizm potansiyeli olan diğer bölgeler için bir tüketici talebi oluşturmak Türkiye'nin topyekûn rekabet edebilirliğini artırmak ve az gelişmiş bölgelerimizin görece daha gelişmiş bölgelerimize yakınsamasını sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır.

Turizm, diğer birçok ekonomik faaliyetler bağlantılı büyük çeşitliliğe sahip hizmet ve uzmanlık içeren yatay bir sektördür. Ulaştırma, inşaat, emlak ve boş zaman ve iş seyahati hizmetleri sağlayan veya tatil ürünleri üreten birçok sektörü etkilemektedir. Bazı büyük uluslararası şirketler bu sektöre katkı sağlasa da çoğunlukla KOBI'ler tarafindan domine edilmektedir.

Türkiye'nin özellikle geri kalmış bölgelerindeki turizm potansivelinin kullanılması dengeli bir bölgesel kalkınmaya katkıda bulunacak ve bölgesel farklılıkları önemli ölçüde azaltacaktır. Yüksek εistihdam yaratma kapasitesi ve bölgenin içinde ve dışında yarattığı sosyal etkileşim, áçişından 
naga degi( ayui 
raracti 


B8lgeset:Rekabet Edebilirlik Operasyonet Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıg 
Bununla birlikte, kamu müdahalesi, turizm alanlarının renovasyonu, ticari kullanıma hazırlanması ve sürdürülebilirlik ve çevresel boyutlarını da dikkate alarak temel altyapısının geliştirilmesi ve uygun bir girişimcilik ortamının oluşturulması açısından büyük önem taşımaktadır.
Tanim 
Bu tedbir arz ve talep taraflı müdahaleler olmak üzere iki temel bileşene sahiptir.
Temel altyapının oluşturulması ve geliştirilmesi, doğal ve tarihi değerleri, sağlık ve spor faaliyetleri açısından turist çekme potansiyeline sahip seçilen alanların canlandırılması ve peyzaji bu tedbirin arz yönlü müdahalesiyle desteklenecektir. Bu bileşen, cevresel faktörleri de dikkate alarak bu alanların sürdürülebilir ticari kullanıma hazırlanmasını içerecektir. Bu müdahale bölgenin turistik cazibesini artırmak için önemli bir etkiye sahip olacak ve arz yönlü bu destek, desteklenen bölgelere gelen turist sayısını artırarak ilgili bölgedeki iş hacmini ve istihdamı destekleyecektir. Ancak bu tedbir kapsamında; hedef bölgenin rekabet edebilirliğine doğrudan katkısı olmayan arkeolojik altyapı işleri,tarihi kalıntıların ve binaların restorasyonu ve benzeri faaliyetlerin desteklenmesi söz konusu değildir.
Hedef bölgenin turizm cazibesine ve gelen turist sayısının artırılmasına doğrudan katkısı olan rekabetedebilirlik odaklı altyapı faaliyetleri desteklenecektir. Bu hedeflere ulaşılmasına yönelik somut kanıtların sunulması, bu çeşit turizm altyapı projelerinin seçiminde önemli bir kriter olacaktır.
Talep tarafinda yer alan ikinci bileşen kamuoyundaki bilinci artırmaya ve hedef bölgenin doğal ve tarihi değerlerini, sağlık ve spor vb. gibi imkanlarını ulusal ve uygun olması halinde uluslararasıdüzeyde tanıtımina ve pazarlanmasına yönelik faaliyetlerinin desteklenmesini içermektedir. Bu tedbirin talep taraflı müdahalesi ağırlıklı olarak hedef bölge dışında turist talebinin yoğun olduğu yerlerde uygulanacaktir. Bununla birlikte, hedef bölge nihai yararlanıcı olarak kalmaya devam edecektir.

Tamamlayıcılık bakımından gerekli olduğunda, bu tedbir kapsamında yürütülecek projeler,müdahalenin etkisini artırmak amacıyla faydalanıcılara yönelik danışmanlık hizmetleri, görünebilirlik ve ağ oluşumu faaliyetlerini de içerecektir.

Bu tedbirin uygulanması sırasında, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın öncelikleri ve uzun dönem planlarıile uyumlu olan projelere öncelik verilecektir.

Uygun Faaliyetler 
Turizm alanlarının canlandırılma ve peyzaj ve diğer altyapı destekleri ile iyileștirilmesi.
Turizm bilgi tesisleri ve merkezlerinin kurulması ve tefrişatı.
Kamu kuruluşlarının ve kar amacı gütmeyen kuruluşların her türlü bilgi ve iletişim araçlarınıkullanması yoluyla tanıtim ve pazarlama faaliyetlerinin desteklenmesi.
Festivaller, sergiler ve fuarlar gibi yerel turistik organizasyonların desteklenmesi.
Ulusal ve uluslararası seminerlerin, kongrelerin düzenlenmesinin ve ulusal ve uluslararası fuarlara katilımin desteklenmesi.

Kabul Kriterleri 
Projeler, BROP'un ilgili bölümlerinde tarif edildiği üzere, müdahalelerin doğası, projenin yeterliliği ve sahibi ve faydalanicinın uygunluğu ve benzeri kriterler bakımından değerlendirilecek ve secn 
ss 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumburiyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanligı
ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilecek değerlendirme ve puanlandırma işlemine geçilmeden önce uygun bulunmayan projeler elenecektir.

Kabul işlemini başarıyla geçen proje önerileri aşağıda belirtilen seçim prensiplerine uygun olarak puanlandırılacaktır.

Stratejik Seçim Kriterleri 
Öncelik için belirtilen stratejik seçim kriterleri uygulanacaktır. (Sektörel strateji bu tedbir için uygulanmayacaktır)

Diğer Seçim Kriterleri 
Proje önerilerinin puanlandırılmasında, Öncelik için belirtilen stratejik seçim kriterlerine ek olarak aşağıda sıralanan bu tedbire özgü kriterler uygulanacaktır;
Projenin hazırlık ve olgunluk derecesi 
Hedef bölgenin turizm cazibesine ve gelen turist sayısının artırılmasına doğrudan katkısı olan rekabetedebilirlik odaklı altyapı ve tanıtim/pazarlama faaliyetleri 
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın öncelikleri ve uzun dönem planları ile uyumlu olan projeler 
Faydalanıcı kuruluşun, projenin hedeflerine ulaşılmasına yönelik idari ve teknik kapasitesinin yeterliliği 

Özellikle enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına katkıda bulunan çevresel sürdürülebilirliği olan projeler.

Kadın, genç veya engelli girişimciler ile start-uplara yönelik bileşenler içeren projeler 
Nihai Yararlanıcılar 
Kültür ve Turizm Bakanlıği, kamu kuruluşları/ajanslar, ulusal ve bölgesel sanayi ve ticaret odaları,sektör dernekleri, vakiflar vb.

İzleme Göstergeleri 
Toplam kaynak : 32.909.092 (2007-2013)AB finansmani : 27.972.725 (2007-2013)Maksimum AB Katkısı: %85
Gösterge: Çıktılar

Gösterge: 1-lyileştirilen turizm çekim alanlarının toplam sayısı.
Hedef (2007- 2013): 8
Tanım ve varsayımlar: Tarihi ve arkeolojik alanlar hariç olmak üzere turizm çekim noktaları/alanları

Gösterge: 2-Turizm tanıtım ve pazarlama etkinliklerinin sayısı
Hedef (2007- 2013): 30

Gösterge: Sonuçlar B7 *
CCe-CtCC 

Türkiye Cunburiyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakaolig 

Öncelik 2: İşletme Kapasitesinin Arttırılması ve Girişimciliğin Desteklenmesi 
Amaç
Bu öncelik, hedef bölgelerde başta start-up'lar olmak üzere KOBi'lere yönelik danışmanlık ve bilgi desteği faaliyetlerinin desteklenmesi ile kümelenme ve ağ yapısı faaliyetlerinin kuvvetlendirilmesi yoluyla, işletmelerin girişimcilik kapasitesini, verimliliğini ve ürettikleri karma değeri arttırmayı ve bölgedeki istihdam oranını ve nihai rekabet gücünü iyileştirmeyi amaçlamaktadır 
Spesifik Hedefler 
Bir çok alanda, özellikle başlangıç aşamasındakiler başta olmak üzere işletmelere bilgi ve danışmanlık hizmetlerini arttırarak, , seminer, çalıştay ve işletmelere yönelik spesifik eğitimler gibi doğrudan bilgi sağlayıcı faaliyetleri organize ederek girişimcilik kültür ve becerilerini arttırmak,
Temel bilgi desteği ve danışmanlık hizmetleri ile ağ oluşturma, kümelenme ve benzeri araçlarıvasıtasıyla, sanayi sektörleri arasındaki işbirliğini teşvik etmek ve kuvvetlendirmek,
İşletmelerin AR&GE ve inovasyon becerilerini arttırmak, temel bilgi ve danışmanlık hizmetleri, seminer/eğitim faaliyetleri ile işletme sürecinde bilişim teknolojilerinin kullanımınıarttırmak,
Start-up'lar başta olmak üzere işletmeleri destekleyerek hedef bölgede yeni istihdam alanlarının oluşturulmasi, katma değer ve iş stoğunun arttırılması.

Gerekçe 
Sosyo-ekonomik ve SwOT analizleri sonucu ortaya çıkan teşhis, üretim ve yönetim süreçlerinde teknoloji ve inovasyon kullanım oranlarının kalite ve sayı olarak yetersiz olduğu, temel bilgi ve danışmanlık hizmetlerine erişimin yetersiz olduğu, iş becerileri ve girişimci kültürünün yetersiz olduğu, bölgeler arasında işbirliği, kümelenme ve ağ oluşturma ve finansal araçlar ve danışmanlık hizmetlerine giriş konularında işbirliği seviyesinin düşük olduğu yönündedir.
Bilgi destekleri ve danışmanlık hizmetleri, işletmelerin katma değerlerinin ve verimliliklerinin arttırılmasında kaldıraç etkisi yaratan önemli bir araçtır. Ayrıca bilgi destekleri ve danışmanlık hizmetleri işletmelerin girişimcilik ve kurumsal kapasitelerini arttırmaktadır. Bu itibarla, kurumların temel bilgi destekleme kapasitelerini geliştirecek ve işletmelere ticari danışmanlık hizmetleri sunacak kamusal müdahaleler iş çevresinin gelişmesine doğrudan katkı sağlayacaktır.
KOBi'lere yönelik temel bilgi desteği ve danışmanlık hizmetleri konusunda Milli Produktivite Merkezi tarafindan hedef bölge içerisindeki bazı illerde (Rize, Kahramanmaraş, Ordu, Batman,Mardin, Diyarbakır, Şanliurfa, Yozgat, Malatya, Elazığ ve Adıyaman) toplam 353 işletme üzerinde ve KOSGEB tarafindan ülke çapında 500oo işletme üzerinde yürütülen ihtiyaç değerlendirmesi çalışmaları; KOBİ'lerin temel bilgi desteği ve danışmanlık hizmetleri konusundaki ihtiyaçlarının imalat planlaması ve kontrolü, satış-pazarlama ve tüketici memnuniyeti analizleri, verimlilik,katites işletim sistemleri, insan kaynakları yönetimi, dış ticaret, iş sağlığı ve güvenliği, kurumsallaşņ
Bolgesel Rekabet Edebilidik Operasyonel Programy (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıği 
yönetim becerileri, CE işaretlemesi, standardizasyon, belgelendirme, muhasebe ve benzeri konularda yoğunlaştığını göstermektedir.

Kamunun, küme geliştirme girişimlerindeki rolü oldukça önemlidir, kamu; işletmeler, üniversiteler,Ar&Ge kuruluşları ve STÖ'ler arasında bilgi değişimine imkan verecek verimli bir ortamın ve çerçevenin yaratılmasında katalizör rolü oynayabilir. Kümelenme temelli girişimler devlete, bir yandan ekonomik duruma ilişkin daha iyi bir perspektif sağlarken diğer yandan da sanayi sektörlerinin ihtiyaçlarının daha iyi anlaması ve küme girişimlerinde yer alan firmalarla daha iyi diyalog kanallarıgeliştirmesi bakımından yardımcı olur. Kümelenme girişimleri aynı zamanda, firmalar ve sektörel birliklere yönelik destek programları hakkında farkındalık yaratma ve sanayiye yönelik ihtiyaç odaklıdestekler tasarlamada önemi büyüktür.

Sosyo-ekonomik analiz ve SwOt analizinin çiktıları ve stratejik öncelikler çerçevesinde belirlenen Operasyonel Programin müdahale alanı stratejisine göre, bu öncelik işletme kapasitelerinin geliştirilmesi ve girişimciliğin desteklenmesi konularında iki tedbiri kapsamaktadır. Müdahale alanlarıayrıca, Operasyonel Programın sektörlerine ve hedef bölgesine yönelik teşhisle ortaya çikan sorun alanlarına eğilmektedir. Bu müdahale alanları ayrica, birinci öncelik kapsamındaki makro ölçekli müdahale alanları ile bu önceliğin mikro ölçekli müdahale alanları arasında sinerji oluşturmayıhedeflemektedir.

Bu öncelik altındaki faaliyetler, işletme, teknik tavsiye ve yatırım desteği sağlamak suretiyle hedef bölgedeki işletmelerin pazar yarışında başarılı kalma becerilerini artıracaktır. Ayrıca, yenilikçilik,modernizasyon, girişimcilik ve iş kültürü, mevcut iş bilgisinin geliştirilmesini de amaçlamaktadır ve böylelikle girişimci gruplarının network aktiviteleri ve kümelenmelerinde hızlandırıcı bir rol oynarken aynı zamanda gelirleri ve iş arzını artırarak yerel firmaların rekabet edebilirliğini artıracaktır.
Tanım 
Bu öncelik, “İşletmelere Temel Bilgi ve Danışmanlık Desteği Sağlanması" ve “Sanayi Alanında İşbirliğinin Güçlendirilmesi" isimli iki tedbirden oluşmaktadır. Her iki tedbir de temel bilgi desteği sağlanması ve danışmanlık desteği sağlanması şeklindeki iki müdahaleden oluşmaktadır. Bu destekler Tedbir 2.1'de münferit işletmelere verilirken, Tedbir 2.2'de kümelenmeler, ağ yapiları ve sektör temsilcisi organizasyonlara yönelik olarak verilecektir.

Bu öncelik, KOBt'ler arasında girişimcilik kültürünün yayılmasına katkı sağlarken günlük faaliyetleri ve geleceğe yönelik planlamaları için somut projeler ve iş planlarına dayanan desteklerden faydalanmalarına olanak verecektir.

Bu öncelik kapsamındaki temel bilgi ve  danışmanlık desteğinin geniş bir yelpazede sunulmasıplanlanmaktadır. ( her bir tedbirin tanım bölümünde temalara ilişkin indikatif bir liste sunulmaktadır.)Ancak aşağıdaki temalara ağırlık verilecektir;
Münferit işletmeler yönelik olarak (Tedbir 2.1) finansal yönetim, finansmana erişim, yatırım projelerinin geliştirilmesi, finansal desteklere erişim için başvuru formları ve iş planlarının hazırlanmasi, topluluk programları ve ulusal programlar, finansal enstrümanlar, muhtemel finansal kaynakların bulunmasıi, vb.

KOBi gruplarına yönelik olarak (Tedbir 2.2), kümelenme ve ağ yapısı uygulamaları, küme ve ağ yapısı analizleri, faaliyet planlarının hazırlanması, yatırım bileşenleri de dahil olmak üzere kümelenme ve ağ yapisı projelerinin hazırlanmasi, vb.

Bu temalara yönelik olarak sağlanacak temel bilgi ve danışmanlık desteği, işletmelerin mevčüt kamu destekleri ve topluluk programlarından daha fazla faydalanmalarına olanak sağlayacaktır. Bujcelik ile BROP'un çeşitli tedbirleri arasında bir tamamlayıcılık sağlanacaktır. Bu tedbirin faaliyetleri aşağıdaki şemada gösterilmektedir.
2'
2

.S A f 3

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

kümelenme ve ağ oluşumu
girişimlerinin ortak faaliyet
ve yatırımlarının finansmanı
ik etme Kaasitesinnrtrlması Grmciliğin Dstekenme
Tebir 2.: Sanae Alamda ibirliginin
Mevcut ve potansiyel
oluşturulması yol haritalarının
hazırlanmasınana yönelik Temel
Kümelenme ve ağ oluşumu
Bilgi Desteği ve Danışmanlık
Hizmetlerinin Desteklenmesi
analizleri ve haritalarının
formlarmın hazirlanmasına
yönelik Temel Bilgi Desteği ve

Danışmanlık Hizmetlerinin
Yatırım Projelerinin, is
planlarımın ve başvuru
Desteklenmesi
CIP ve 7. Çerçeve Program gibi Topluluk
Girişimeilik ve İş Becerilerine
temalarda Temel Bilgi Desteği
ve Danışmanlık Hizmetlerinin
ve
yönelikolarak çeşitli
tamamlayıcılık
Programları
Desteklenmesi

7
à
-

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanliği 
Hedef 
Bu öncelik; özellikle 15 Cazibe Merkezi başta olmak üzere kişi başına düşen gayri safi milli hasılası(PPP), milli ortalamanın % 75'inin altında kalan 12 NUTS II bölgesinde bulunan ve özellikle 
imalat Sanayi ve 
Turizm Sektöründe 
çalışan KOB²'leri hedeflemektedir.
Bu öncelik kapsamında; hedef bölge dışarısında uygulanmakla birlikte, hedef bölgenin rekabetçi konumunu destekleyen ortak projeler ve ağ oluşumu faaliyetleri de uygun olarak değerlendirilecektir.
Stratejik Öncelikler bölümünde ortaya konan müdahaleler, sektörler ve bölgelere yönelik konsantrasyon stratejisi, proje seçim kriterlerinin oluşturulmasında stratejik temel olarak kullanılacaktır.

Tedbirler 
1. İsletmelere Temel Bilgi ve Danışmanlik Desteği Sağlanmasi 
Bu tedbirin amacı KOBİ'lerin, özellikle start-upların girişimcilik kültürünü ve becerilerini danismanlik ve bilgi destekleri faalivetleri ile arttırmaktir.

2. Sanayi Alanında İşbirliğinin Güçlendirilmesi 
Bu tedbirin amacı sanayi alanında yatay ve dikey işbirliği alanlarını danışmanłık, bilgi destek faaliyetleri ve altyapi, kamu kurumları, kar maçlı olmayan kurumlar ve/veya sektörel dernekler tarafından sürdürülen kümelenme, ağ oluşturma ve işbirliği faaliyetlerine yönelik hibe programlarısayesinde arttirmaktir.

Önceliğin Uygulanması
Bu öncelik kapsamında yer alan tedbirler; teklif cağrıları ve ihale sözleşmeleri vasıtası ile uygulanacaktır. IPA Uygulama Tüzüğü'nün 158. Maddesinde de belirtildiği üzere; kamu kuruluşlarıtarafından sunulan projeler ile teklif çağrılarını takiben sunulan proje önerileri, aşağıda belirtilen kabul ve seçim ilkelerine uygun olarak değerlendirilecek veya seçilecektir.

Stratejik Seçim Kriterleri 
Müdahale Stratejisi  Projeler, Stratejik Öncelikler Bölümü altındaki Tablo 46'da belirtilen müdahalelere yönelik konsantrasyon stratejisi ve kısıtlamalara uygun olarak değerlendirilecek ve puanlandırılacaktır.

Sektörel Strateji - Projeler, Stratejik Öncelikler Bölümü altındaki Tablo 47'de belirtilen sanayi sektörlerine yönelik konsantrasyon stratejisine uygun olarak değerlendirilecek ve puanlandırılacaktır.

Bölgesel Strateji - Projeler, Stratejik Öncelikler Bölümü altında yer alan Bölgesel Konsantrasyon Stratejisi başlıklı bölümde ortaya konan bölgesel konsantrasyon stratejisine_uygun,olarak değerlendirilecek ve puanlandirilacaktir.5
c Bölgelerarası İşbirliği Stratejisi - Projeler, Stratejik Öncelikler Bölümü altıņd 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasvonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlig 
Bölgelerarası İşbirliği Stratejisi başlıklı bölümde ortaya konan bölgelerarası işbirliği stratejisine uygun olarak değerlendirilecek ve puanlandırılacaktır.

Diğer Seçim Kriterleri 
Projenin hazırlik ve olgunluk derecesi 
Ağ oluşumu faaliyetleri, hedef bölge ile ülkenin geri kalanı arasındaki ortak faaliyetler ve Cazibe Merkezleri başta olmak üzere hedef bölgenin nihai faydalanıcı olması koşulu ile hedef bölge dışında yürütülen faaliyetler desteklenecektir.

BROP'un toplam bütçesinin % 70-80'inin Cazibe Merkezlerine tahsis edilmesini öngören stratejik hedefe (SCF) ulaşmak üzere, Cazibe Merkezlerine yönelik proje ve başvurular öncelikli olarak değerlendirilecektir.

Tedbirlere özgü seçim kriterleri her bir tedbirin altında ayrıca verilmiştir.
Hedefler ve Göstergeler 
Burada verilen göstergeler tedbirlerde verilen göstergelerin toplamıdır.
Toplam kaynak : 15.132.094 (2007-2013)AB finansmani : 12.862.275 (2007-2013)Maksimum AB Katkısı : %85
Gösterge: Çıktılar

Gösterge: 1-Gerçekleştirilen temel bilgilendirme desteği faaliyetlerinin sayısı
Meveut Durum: 27 (BROP'un hedef bölgesinde Kalkınma Bakanlığı'nca uygulanan Hibe Programları çerçevesinde gerçekleştirilen)
Hedef(2007- 2013): 100 (ilave)
Tanım ve varsayımlar: Mevcut durumdaki sayılar uygulanan Doğu Anadolu Kalkınma Programu, TRA2, TR72, TR52 ve TRB1 Düzey Il Bölgeleri Kalkinma Programundan alınmıştır.

Gösterge: 2-Temel bilgilendirme destek faaliyetlerine katılan kişi sayısı.
Meveut Durum: 1886 (BROP'un hedef bölgesinde Kalkınma Bakanlığı'nca yürütülen Hibe Programları çerçevesinde düzenlenen bilgilendirme faaliyetleri)
Hedef(2007- 2013): 1000 (ilave)
Tanım ve varsayımlar: Mevcut durumdaki sayılar uygulanan Doğu Anadolu Kalkınma Programı, TRA2, TR72, TR52 ve TRB1 Düzey Il Bölgeleri Kalkınma Programindan alınmiştır.

Gösterge: 3-Danışmanlık hizmetleri kapsamında desteklenen KOBf'lerin sayısı
Meveut Durum: 162 (BROP'un hedef bölgesinde) Yılbaşına yaklaşık 55 KOBI (BROP'un hedef bölgesinde)
Hedef(2007- 2013): 550 (ilave)
Tanım ve varsayımlar: Mevcut durumdaki sayi, KOSGEB'in 2006 yılı verilerinden alınmıştır. Mevcut durumdakisayı Verimlilik , Genel Müdürlygú nün, verilernden alınmıştr. .
(T0C°∠00710100 0A0α A4/ 1q4α 08

Tokrye Cumhuriyelt 
Bilim, Sanavi ve Teknoloji Bakankes 
4- Temel bilgilendirme destek etkinliklerine katılan kişi sayısı.: 5- Potansivel kümelenmelere/network'lere ve İsletmeleri Temsil Eden Kuruluslara vönelik danışmanlık faaliyetlerinin sayısı.
200 (ilave): 30

4- Temel bilgilendirme destek etkinliklerine katılan kişi sayısı.: Sonuçlar

4- Temel bilgilendirme destek etkinliklerine katılan kişi sayısı.: 1-Temel bilgilendirme ve danışmanlık destekleri sonrasında is ve vatırım planlarını hazırlayan KOBi'lerin sayisı
200 (ilave): 55

4- Temel bilgilendirme destek etkinliklerine katılan kişi sayısı.: 2-Sağlanan destek sayesinde faaliyete geçen network/kümelenme sayısı
1737 (BROP'un hedef bölgesinde Kalkınma Bakanlığı'nca yürütülen Hibe Programları çerçevesinde düzenlenen bilgilendirme faaliyetleri: 0
200 (ilave): 5
Mevcut durumdaki sayılar uygulanan Doğu Anadolu Kalkınma Programı, TRA2, TR72, TR52 ve TRB1 Düzey Il Bölgeleri Kalkınma Programindan alınmıştır.: -

4- Temel bilgilendirme destek etkinliklerine katılan kişi sayısı.: 3-Desteklenen ya da yeni oluşturulan network/kümelenmelere katilan işletme sayısı
1737 (BROP'un hedef bölgesinde Kalkınma Bakanlığı'nca yürütülen Hibe Programları çerçevesinde düzenlenen bilgilendirme faaliyetleri: -
200 (ilave): 350
Mevcut durumdaki sayılar uygulanan Doğu Anadolu Kalkınma Programı, TRA2, TR72, TR52 ve TRB1 Düzey Il Bölgeleri Kalkınma Programindan alınmıştır.: -
Tedbir 2.1: İşletmelere Temel Bilgi ve Danışmanlık Desteği Sağlanması


Bu tedbirin amacı, özellikle yeni işletmeler olmak üzere KOBi'lerin girişimcilik kültür ve becerilerini ve rekabet edebilirliklerini temel bilgi destekleri ve danısmanlık hizmetleri aracılığı ile jvilestirmek ve KOBi'lerin finansmana erişim becerilerinin iyileştirilmesi yoluyla yatırımlarının artırılmasınısağlamaktadır.

Spesifik Hedefler 
Yeni işletmelerin kurulmasında destek sağlanmasını teminen girişimcilere girişimcilik becerilerini arttırmak ve mevcut işletmelerin sağladıkları katma değeri yükselterek onların rekabet edebilirliklerini arttırmak,
KOBi'lere danışmanlık ve bilgi desteği sağlayan kamu kurumları ile kar amacı gütmeyen organizasyonların hizmetlerini ve becerilerini arttirmak,
KOBi'lerin üretimlerini, pazarlama, standardizasyon ve markalaşma gibi faaliyetlerini iyileştirmelerini teminen yatırımları özendirmek.

İşletmeleri diğer Topluluk Programları ile tamamlayıcılığı ve uyumluluğu sağlamalarınıteminen Topluluk Programlarına katilım sağlamalarında destek olmak ve AB fonlu projeleri uygulamaları ve geliştirmeleri için becerilerini arttırmak 
Gerekçe 
Sosyo-ekonomik analiz ve SwOT analizi bölümlerinde de belirtildiği üzere, birçok işletme aile şirketi olup, işletmelerin girişimcilik ve iş becerileri düşük düzeydedir. Birçok işletme için, teknoloji ve inovasyonun işletme ve imalat süreçlerinde kullanımı bakımından niteliksel ve niceliksel olarak koşulları nedeniyle finansal araçlara erişim ve kullanımda yetersizlik söz konusudur.
Bu tedbir, yukarıda atıfta bulunulan sorunlara odaklanmakta ve bu sorunlara yönelik olarak K 
ayan finans 
:
k κler 

Bölgesel Rekabet Edebilirik Opcrasyonet Program: (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanavi ve Teknoloji Bakanlıg 
için temel bilgi desteği ve danışmanlık hizmetlerini kullanmaktadır.
Bilgi destekleri ve danışmanlık hizmetleri, işletmelerin katma değerlerinin ve verimliliklerinin arttırılmasında kaldıraç etkisi yaratan önemli bir araçtır. Ayrıca bilgi destekleri ve danışmanlık hizmetleri işletmelerin girişimcilik ve kurumsal kapasitelerini arttırmaktadır. Bu itibarla, kurumların temel bilgi destekleme kapasitelerini geliştirecek ve işletmelere ticari danışmanlık hizmetleri sunacak kamusal müdahaleler iş çevresinin gelişmesine doğrudan katkı sağlayacaktır.
Hedef bölgelerdeki KOBİ'ler, verimli sektörlere yönelik fonlardaki (sermaye başına düşen düşük banka kredisi ve ulusal rakamlarla kıyaslandığında sermaye başına düşen düşük kredi şeklinde vuku bulan), KOBi'lerin mali yönetimindeki ve dış mali piyasalar ile farklı fon türlerine erişimde yaşanan yetersizlik dahil olmak üzere bir takım mali sıkıntılar içerisindedir. Bu bakımdan, bu bölgelerdeki KOBi'lere, fonlara erişimleri bakımından duruşlarının güçlendirilmesine yönelik olarak yeterli miktarlarda destek sağlanması gerekmektedir.

Fonlara erişimin sağlanması küçük ve orta ölçekli ve mikro ölçekli işletmelerin yatırım kapasitelerini,projelerin oluşturulması ve sürdürülmesi bağlamında verilen eğitimler ile uygulamaya dönük tecrübeler, bilgi kaynaklarına erişimin sağlanması ve danışmanlık hizmetlerinin sunulması aracılığıyla artıracaktır. Bu yolla, eğitimler ve fiziksel yatırımlara yönelik kaynakların yanı sıra pazarlama,yönetim, teknoloji transferi ve yenilikçilik dahil iş destek paketleriyle birlikte özel mülkiyetli küçük işlerin sağlanmasıyla girişimcilik faaliyetleri de teşvik edilecektir.

Tanim 
Stratejik Öncelikler Bölümü altındaki müdahale stratejisinde de belirtildiği üzere, bu tedbir altında yer alan temel bilgi ve danışmanlık desteği BROP'un hedef bölgelerinde yaygın olarak desteklenecektir.
Temel bilgi ve danışmanlık desteği müdahalesi çerçevesinde, kamu kuruluşları, KOBİ ve iş destek ajansları ve kar amacı gütmeyen kuruluşların faaliyetleri desteklenecektir. Bu kuruluşlara yönelik olarak projenin uygulanması ile ilgili ekipman temini ve dışarıdan uzmanlık desteği de sağlanacaktır.
Temel bilgi desteği (seminerler, workshoplar, farkındalik yaratma faaliyetleri, vb.) ve danışmanlık faaliyetleri çok çeşitli temalara yoğunlaşacaktır. Finansman sağlama, yatırım projelerinin geliştirilmesi, başvuruların hazırlanması, iş ve yatırım planlarının hazırlanması gibi temalara BROP'un iç tutarlılığının sağlanması, Topluluk Programlarından daha fazla katılım ve finansman kaynaklarına erişimin artırılmasını teminen özel önem verilecektir.

KOBi'lerin Birlik ve Ulusal Programları bağlamıdaki bilgi düzeyleri, farkındalıkları ile katılım düzeylerinin temel bilgi desteği ve bu programlara yönelik danışmanlık faaliyetleri ile güçlendirilmesi planlanmaktadır.

Temel bilgi ve danışmanlık desteği faaliyetlerine yönelik temaların indikatif bir listesi aşağıda sunulmaktadir;
Finansal yönetim, finansmana erişim, yatırım projelerinin geliştirilmesi, finansal desteklere erişim için başvuru formları ve iş planlarının hazırlanmasi, topluluk programları ve ulusal programlar, finansal enstrümanlar, muhtemel finansal kaynakların bulunmasi, vb.
AR&GE, fikri mülkiyet haklari, inovasyon, teknoloji transferi ve kullanımi, stratejik planlama, yönetim becerileri, pazarlama ve pazar geliştirilmesi, markalaşma, ortak imaj, pazar araştirmasi, pazara erişim, pazarlama stratejisi (yabancı pazarlara ürün pazarlaması da dahil),ürün dizaynı ve geliştirilmesi, malların serbest dolaşımı ve AB mevzuati, AB projelerjņeé::programlarına/ hibe programlarına başvuru hazırlama, iş planları (örneğin yeni işletmełere v girişimcilere), denetimlerin tamamlanması ve fizibilite çalışmaları, ihracat, yeni tekņfolojiler 
;*A 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Opcrasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bitim, Sanayi ve Teknoloji Bakanligi 
kalite güvencesi, kalite altyapisi, sertifikalandırma sistemleri, uygunluk değerlendirme ve sertifikalandırma, e-ticaret, İşletme sürecinde bilişim teknolojilerinin kullanımi, çevre,verimliliğin farkındalığı, kalite yönetimi, standardizasyon, yenilikçi insan kaynaklarıyönetimi, işçi güvenliği ve sağlı konusunda yasal gereklilikler, ürünler için uygunluk belgesi alınması, ham maddeler, makineler ve ekipmanlar, kontrol ölçüm cihazları ve personeli, finans ve imalat sanayi için he türlü mühendislik başvuruları ve turizm.

Bu ana aktiviteler birbirlerinden bağımsız olarak yürütülecek ve bir faaliyetin yürütülmesi bir diğerinin önkoşulu olmayacaktır. Aynı zamanda, uygulama aşamasında, temel bilgi destek faaliyetlerine katılım sağlanması veya danışmanlık hizmeti alınması KOBi'lerin tedbir 1.2 kapsamında kurulması öngörülen fonlardan kredi temini için bir önkoşul olmayacaktır.
Uygulanabilir Faaliyetler 
Bu tedbir kapsamında aşağıdaki indikatif faaliyetler yürütülecektir;
Kamu kuruluşları ve kar amacı gütmeyen kuruluşların, başta yeni kurulan işletmeler olmak KOBi'lere temel bilgi desteği sağlamak üzere hazırladıkları projelerin desteklenmesi,
Başta yeni kurulan işletmeler olmak KOBi'lere danışmanlık desteği sağlanması
=Başta yeni kurulan işletmeler olmak KOBi'lere sağlanacak danışmanlık desteği vasıtasıyla Tedbir 1.2 kapsamında sağlanacak finansmana erişin artırılması (parayla birlikte danışmanlık)
Kabul Kriterleri 
Projeler, BROP'un ilgili bölümlerinde tarif edildiği üzere, müdahalelerin doğası, projenin yeterliliği ve hazırlık durumu, uygulanacak faaliyetlerin uygunluğu, uygulanacak bölgenin uygunluğu, başvuru sahibi ve faydalanıcının uygunluğu ve benzeri kriterler bakımından değerlendirilecek ve seçim ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilecek değerlendirme ve puanlandırma işlemine geçilmeden önce uygun bulunmayan projeler elenecektir. Kabul işlemini başarıyla geçen proje önerileri aşağıda belirtilen seçim prensiplerine uygun olarak puanlandırılacaktır.

Stratejik Seçim Kriterleri 
Öncelik için belirtilen stratejik seçim kriterleri uygulanacaktır.
Diğer Seçim Kriterleri 
Proje önerilerinin puanlandırılmasında, Öncelik için belirtilen stratejik seçim kriterlerine ek olarak aşağıda sıralanan bu tedbire özgü kriterler uygulanacaktır;
Projenin hazirlik ve olgunluk derecesi 
Toplam istihdama daha fazla katkı sağlayanlar ile ileri teknoloji ve inovatif sektörleri destekleyen temel bilgi desteği projeleri 

TOBB, TÜBİTAK, TTGV, üniversiteler, kamu araştırma kuruluşlari, AR&Ge, inovasyon ve teknolojiye yönelik vakıflar ve dernekler, yerel sanayi, ticaret, esnaf ve sanatkar odaları vb.katilımını sağlayan projeler.

Diğer Topluluk Programları ve Operasyonel Programlar ile uyum ve tamamlayıcilik sağlayan projeler.

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve leknoloji Bakanlıği 
Ticarileştirme potansiyeli yüksek olan projeler ve özel sektör, üniversiteler ve AR&GE, inovasyon ve teknoloji transferi alanındaki kamu kurumları arasındaki ortak projeler.
Temel bilgi ve danışmanlık desteği projeleri özellikle aşağıda belirtilen işletmeler, girişimciler ve unsurlara yoğunlaşacaktır;
Bölgesel Rekabet Edebilirlik OP toplam bütçesinin %70-80'inin Cazibe Merkezlerine aktarılması stratejik hedefine ulaşmak amacıyla cazibe merkezlerinde faaliyet gösteren işletmeler 

Yeni kurulan işletmeler (start-up)
Sanayi bölgeleri içerisinde faaliyet gösteren işletmeler 
İleri teknoloji kullanan ve Ar&Ge, inovasyon kapasitesi olan işletmeler 
Yüksek istihdamı destekleyen projeler 
Kadın, genç veya engelli girişimcilere yönelik bileşenler içeren projeler 
Özellikle enerii verimliliği ve venilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına katkıda bulunan çevresel sürdürülebilirliği olan projeler 
Faydalanıcının, projenin hedeflerine ulaşılmasına yönelik idari ve teknik kapasitesinin yeterliliği 

Nihai Yararlanıcılar 
Kamu kurumları, ajanslar, araştırma merkezleri, üniversiteler, kar amacı gütmeyen organizasyonlar,ulusal ve bölgesel sanayi ve ticaret odalari, birlikler ve dernekler vb. ile KOBi'ler.
İzleme Göstergeleri 
Toplam kaynak : 9.284.707 (2007-2013)AB finansmani : 7.891.998 (2007-2013)Maksimum AB Katkısı: %85
Gösterge: Çıktılar

Gösterge: 1-Gerçekleştirilen temel bilgilendirme desteği faaliyetlerinin sayısı
Meveut Durum: 27 (BROP'un hedef bölgesinde Kalkınma Bakanlığı'nca uygulanan Hibe Programları çerçevesinde gerçekleştirilen)
Hedef (2007- 2013): 100 (ilave)
Tanım ve varsayımlar: Mevcut durumdaki sayılar uygulanan Doğu Anadolu Kalkınma Programi, TRA2, TR72, TR52 ve TRB1 Düzey Il Bölgeleri Kalkinma Programindan alınmıştır.

Gösterge: 2-Temel bilgilendirme destek faaliyetlerine katılan kişi sayısı.
Meveut Durum: 1886 (BROP'un hedef bölgesinde Kalkınma Bakanlığı'nca yürütülen Hibe Programları çerçevesinde düzenlenen bilgilendirme faaliyetleri)
Hedef (2007- 2013): 1000 (ilave)
Tanım ve varsayımlar: Mevcut durumdaki sayılar uygulanan Doğu Anadolu Kalkınma Programi, TRA2, TR72, TR52 ve TRB1 Düzey II Bölgeleri Kalkinma Programindan alınmıştır.
Bölgesel Rekabet Edebitirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Torkiye Cunuhuriyeti 
Bilhm, Sonayi ve Teknoloji Balanhigi 
3-Danışmanlık hizmetleri kapsamında desteklenen KOBi'lerin sayısı: Sonuçlar

3-Danışmanlık hizmetleri kapsamında desteklenen KOBi'lerin sayısı: 1-Temel bilgilendirme ve danışmanlık destekleri sonrasında iş ve yatırım planlarını hazırlayan KOBf'lerin sayisı
550 (ilave): 55
Tedbir 2.2: Sanayi Alanında İşbirliğinin Güçlendirilmesi 

Bu tedbirin amacı sanayi alanında yatay ve dikey işbirliğini, kümelenme, ağ oluşturma ve işbirliği faaliyetlerine yönelik danışmanlık ve bilgi destek faaliyetleri aracılığı ile arttırmaktır.
Spesifik Hedefler 
İşletmeler arasıdan sektörel ve bölgesel kümelenmenin gelişmesine ve başlamasına destek olacak danışmanlık faaliyetleri ve hizmetlerinin oluşturulmasını teşvik etmek,
İş alanları içerisinde tamamlayıcı ve benzer ürünleri üreten firmalar arasında yatay ve dikey isbirliği kurularak isletmelerin katma değerlerini ve verimliliklerini arttırmak.
Kamu kurumları/ özel sektör/ üniversiteler/ STK'lar/ KOBi'lere hizmet veren birlikler arasında işbirliği ve şebekeleşmenin oluşturulmasının desteklenmesi ve teșvik edilmesi,
Mevcut işbirliklerinin büyütülmesi, şebekeleşmeye kılavuzluk edilmesi ve takip edilmesi için danışmanlık hizmet ve faaliyetlerini sağlanması,
İşletmelerin, özel ve kamu sektörünün bilgi ve farkındalığının arttırılmasını teminen şebekeleşme ve ağ oluşturma konularında bilgi sağlama 
Gerekçe 
Türkiye'de kümelenme ve ağ faaliyetleri sosyo-ekonomik analiz ve SwOT analizinde de belirtildiği üzere büyük ölçüde gelişmiş bulunmaktadır. Işletmeler sektörel ve bölgesel kümelenmelerin faydalarının farkında değillerdir. İşletmeler ve kuruluşlara arasındaki ağ faaliyetlerini teşvik edecek etkin bir mekanizma bulunmamaktadır. Özellikle 15 Cazibe Merkezinde OSB ve KSS'ler içerisinde yer alan ve aynı bölgede faaliyet gösteren işletmeler arasında sektörel odaklanmaların olmasına karşın,bu işletmeler arasındaki ağ faaliyetleri desteklenmemiştir. Öte yandan, 12 Düzey II bölgesinde önemli ölçüde üniversite bulunmaktadır ama bu üniversitelerin kendi aralarında ve hedef bölge dışındaki üniversitelerle işbirlikleri çok zayıftır. Keza, üniversiteler ile KOBl'lere hizmet veren kuruluşlar arasında işbirliğinin güçlendirilmesi gerekmektedir. Ürettikleri katma değerin arttırılması için:büyük gerekmektedir.

geliştirilmesi 
-2


Bolgesel Rekabet Edebilidik Operasvonel Programi (2007-2015)

Tückiye Cunhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve TeknolojiBakanligi 
Kümelenme çalışmalarının KOBİ'leri performansı üzerindeki etkileri, KOBi'lere yönelik literatürde geniş ölçüde tartışılan konulardan birisidir. Aynı çevre içerisinde benzer işletmelerin yoğunlaşmasının avantajları; bilgi değişimi ve alt-yüklenici ilişkilerinin oluşması, tecrübelerin aktarımı, kalifiye personel değişimi ve imalat girdilerinin tedarikine yönelik fırsatlar şeklinde sayılabilir. Bu yoğunlaşma alanı bir sanayi bölgesi ise, bu avantajlara ek olarak daha iyi bir altyapi, daha ucuz enerji tedariği ve işyeri maliyetleri sayılabilir.

Bu tedbir altında, Bölgeler arası İşbirliği Stratejisi bölümünde de anlatıldığı üzere, hedef bölge ile ülkenin geri kalanı arasında ve de Cazibe Merkezleri ile hinterlandları arasindaki kümelenme ve ağoluşumu faaliyetleri de desteklenecektir.

Bu çerçevede, danışmanlık ve yatırım destekleri aracılığı ile diğer bölgelerdeki ve başta AB ülkeleri olmak üzere diğer ülkelerdeki ağlar yapıları ile entegrasyon teşvik edilecek ve işletmeler ve ilgili kurumların kümelenme ve ağ yapılarının önemine ilişkin farkındalıkları artırılacaktır.
Tanim 
Bu tedbire ilişkin en temel faaliyet, KOBi'lere hizmet veren özel ve kamu kuruluşları ile STK'lar,üniversiteler ve işletmeler arasında ağ oluşumu ve kümelenmenin geliştirilmesi ve oluşturulmasının teşvik edilmesine yönelik temel bilgi desteği, danışmanlık hizmetleri ve teşvikler olacaktır. Bu danışmanlık hizmetleri, şebekeleşme konusunda farkındalığın ve bilginin yayılması için seminerler ve çalıştaylarla desteklenecektir.

Kamu kuruluşları, kar amacı gütmeyen kuruluşlar, sanayi ve ticaret odaları, ihracat birlikleri, sektörel dernekler ve benzeri işbirliği yapılarının kümelenme ve ağ oluşumu girişimleri başlatmaları ve bunların içerisinde yer almalarına yönelik ulusal ve bölgesel seviyede destek verilecektir.
Temel bilgi desteği ve danışmanlik hizmetlerine ek olarak, mevcut ve potansiyel kümelenme ve ağoluşumu girişimlerine yönelik tanımlama, ihtiyaç analizi, kümelenme ve ağ oluşumu analizleri ve haritalarının hazırlanması faaliyetlerini yürütmek üzere uzman desteği de alınabilecektir.
Bu yazılım faaliyetleri, mevcut ve potansiyel kümeler ve ağ yapılarının çok geniş bir yelpaze içerisindeki ortak faaliyetleri ve yatırımlarına yönelik mali teşviklerle de güçlendirilecektir. Bu ortak faaliyetler ve yatırımlar indikatif olarak; ortak tanıtım ve pazarlama faaliyetleri, markalaşma faaliyetleri, katalog basımi, web sitelerinin kurulmasi, fuarlara ortak katılım, ortak kullanıma yönelik yazılım ve ekipman ile ortak kullanım amaçlı tesislerin inşasını kapsamaktadır.
Uygulanabilir Faaliyetler 
Bu tedbir kapsamında aşağıdaki indikatif faaliyetler desteklenecektir;
Kamu kurumları ve kar amacı gütmeyen kuruluşların kümelenme, ağ oluşumu ve işbirliğine yönelik faaliyetler konusundaki temel bilgi desteği ve danışmanlık faaliyetlerinin desteklenmesi 
Kamu kurumları ve kar amacı gütmeyen kuruluşların saha çalışmalari, tanımlama, ihtiyaçanalizleri, kümelenme ve ağ oluşumu analizleri ve haritalarının oluşturulması ve de kümelenme ve ağ oluşumu yol haritalarının hazırlanmasına yönelik faaliyetlerinin desteklenmesi 
Mevcut ve potansiyel kümelenmeler, ağ oluşumlari, sektörel dernekler ve benzeri işbirliği mekanizmalarının ortak faaliyet ve yatırımlarının finansmanına yönelik doğrudan destekler.
Kabul Kriterleri 
Projeler, BROP'un ilgili bölümlerinde tarif edildiği üzere, müdahalelerin doğası, projenin yeterliłiği ve.-..
eterliliği ve 
3

°


Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasvonel Programu (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
hazırlık durumu, uygulanacak faaliyetlerin uygunluğu, uygulanacak bölgenin uygunluğu, başvuru sahibi ve faydalanıcının uygunluğu ve benzeri kriterler bakımından değerlendirilecek ve seçim ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilecek değerlendirme ve puanlandırma işlemine geçilmeden önce uygun bulunmayan projeler elenecektir. Kabul işlemini başarıyla geçen proje önerileri aşağıda belirtilen seçim prensiplerine uygun olarak puanlandırılacaktır.

Stratejik Seçim Kriterleri 
Öncelik için belirtilen stratejik seçim kriterleri uygulanacaktır.
Diğer Seçim Kriterleri 
Proje önerilerinin puanlandırılmasında, Öncelik için belirtilen stratejik seçim kriterlerine ek olarak aşağıda sıralanan bu tedbire özgü kriterler uygulanacaktır;
Projenin hazırlık ve olgunluk derecesi 
Hedef bölge ile diğer bölgeler ve de cazibe merkezleri ile hinterlandları arasında şebekeleşme ve kümelenme faaliyetlerinin kurulması ve geliştirilmesini hedefleyen projeler,
SCF'nin, bütçenin % 70-80'inin Cazibe Merkezlerine tahsis edilmesi yönündeki stratejik hedefinin gerçekleştirilmesini teminen Cazibe Merkezleri içerisindeki ağ oluşumu ve kümelenme girişimlerinin desteklenmesine yönelik projeler 
Hedef bölgede yüksek düzeyde coğrafi yoğunlaşma gösteren sektörleri destekleyen projeler.
TOBB, TÜBİTAK, TTGV, üniversiteler, kamu araştırma kuruluşları, AR&Ge, inovasyon ve teknolojiye yönelik vakiflar ve dernekler, yerel sanayi, ticaret, esnaf ve sanatkar odaları vb.katılımını sağlayan projeler.

Diğer Topluluk Programları ile uyumu ve tamamlayıcılığı sağlayan projeler 
AB ağları ile entegrasyonu hedefleyen projeler 
Özellikle enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji kaynaklarmın kullanımına katkıda bulunan çevresel sürdürülebilirliği olan projeler.

Kadın, genç veya engelli girişimcilere yönelik bileşenler içeren projeler.
Nihai Yararlanıcılar 
Kamu kurumları, ajanslar, araştırma merkezleri, üniversiteler, kar amacı gütmeyen organizasyonlar,ulusal ve bölgesel sanayi ve ticaret odalari, birlikler ve dernekler, kümelenmeler ve benzeri KOBi organizasyonları.

İzleme Göstergeleri 
Toplam kaynak : 5.847.387 (2007-2013)AB finansmanı: 4.970.277 (2007-2013)Maksimum AB Katkısı: %85

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Todkne Cunhurivet 
Bilim, Sanayi ve Telnoloji Bakanlig 
Çıktılar: 1-Temel bilgilendirme destek etkinliklerine katılan kişi sayısı.

Çıktılar: 2- Potansiyel kümelenmelere/ağlara ve İşletmeleri Temsil Eden Kuruluşlara yönelik danısmanlık faalivetlerinin savısı.

Çıktılar: Sonuçlar

Çıktılar: 1-Sağlanan destek sayesinde faaliyete geçen network/kümelenme sayisı

Çıktılar: 2-Desteklenen ya da yeni oluşturulan network/kümelenmelere katilan işletme sayısı
3.2 Teknik Yardm 


Amaç
BROP'un Teknik Yardım önceliğinin temel amaçları, IPA Uygulama Tüzüğü'ne uygun olarak programın etkin uygulanmasını sağlamak, Program Otoritesi ve programın uygulamasına dahil olan diğer kuruluşların idari kapasitelerinin programın hazırlanması, yönetimi, uygulanması, izlenmesi,değerlendirilmesi, kontrolü ve tanıtımının desteklenmesi yoluyla iyileştirilmesi ve aynı zamanda müdahalelerin planlanması ve ileride hazırlanacak OP'ler için gerekli olan sektör çalışmalarının ve proje havuzunun hazırlanmasıdır.

Spesifik Hedefler 
>BROP'un hazırlanmasi, yönetimi, uygulanmasi, izlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrolüne teknik destek sağlanmasi,
>Hem mevcut BROP kapsamında uygulanacak hem de gelecek programlama dönemi için OP’lerin hazırlanmasına yönelik bir proje havuzunun oluşturulmasi,
>Program Otoritesi ve faydalanıcıların OP'yi yönetme ve uygulama kapasitesinin geliştirilmesi,
y BROP'un yönetimi, uygulanmasi, izlenmesi ve kontrolü için gerekli olan IT altyapısının sağlanması,
>BROP'un tanıtımı için gerekli olan faaliyetlerin yürütülmesi.
Gerekçe 
BROP'un hazırlanmasi, yönetimi, uygulanması, izlenmesi, değerlendirilmesinden sorumlu kuruluşların programın tedbirlerinin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla kapasiteleri açısından insan kaynaklarının geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.

b.


Bolgesel Rékabet Edebiliclik Operasyonel Progoanu (2007-2013)

Furkiye Cumhudyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanligi 
Diğer taraftan, gelecek programlama dönemine hazırlık yapılması ve özellikle hedef bölge için proje hazmetme kapasitesinin artırılması amacıyla somut proje havuzunun hazırlanması büyük önem taşımaktadır. Bu çerçevede, teknik yardım önceliği kapsamında, BROP'un yönetilmesi, uygulanması,izlenmesi, kontrolü ve değerlendirilmesi sistemlerinin kurulmasına destek sağlanacak ve somut proje havuzu hazırlanacaktır.

Tanim 
Bu öncelik iki tedbir ve BROP'un yönetilmesi, uygulanması, izlenmesi, kontrolü ve değerlendirilmesi için yazılım ve donanım bilgi teknolojileri de dahil olmak üzere gerekli olan sistemlerin kurulması ve sürdürülmesi, eğitim verilmesi ve danışmanlık ve uzmanlık hizmetlerinin sağlanması olmak üzere üçtip müdahaleden oluşmaktadır. Teknik Yardım önceliği, programın ve/veya projelerin tanıtılması ve uygulanması aşamalarında ortaya çıkan maliyetlerin kapsanmasını da içermektedir.
Gerekçede belirtildiği üzere, BROP'un etkin uygulanmasının sağlanması için, Program Otoritesinin ve BROP'un uygulamasında yer alan diğer kurumların insan kaynakları, idari ve teknik kapasitesi ve proje havuzu geliştirilmelidir.

Bu çerçevede, Program Otoritesinin ve BROP'un uygulamasında yer alan diğer kurumların faaliyetlerinin desteklenmesi bu önceliğin temelini oluşturmaktadır. Eğitim, danışmanlık ve uzman desteği ve gerekli olduğu hallerde BROP'un uygulamasında yer alan kurumlara ekipman temini sağlanacaktır.

Tedbirler 
Tedbir 3.1: OP'nin Yönetimi, Uygulanmasi, İzlenmesi, Kontrolü ve Değerlendirilmesine Destek 
Tedbir 3.2: OP Tedbirlerinin Tanıtılması ve Teşvik Edilmesi 
Önceliğin Uygulanması
Bu öncelik; eğitim, danışmanlık ve uzmanlık hizmetlerinin sunulması, Program Otoritesi ve diğer ilgili kurumlar için bilgisayar sisteminin kurulmasına destek sağlanması, Proje başvurularının seçimi ve değerlendirilmesine uzman desteği sağlanması, İzleme ve Proje Seçim Komitelerinin faaliyetlerinin finansmani, Programın bilgilendirme ve tanıtim faaliyetlerine fon sağlanması ve Program Otoritesi bünyesinde kurulacak Değerlendirme Grubuna uzman desteği sağlanması yoluyla uygulamaya geçirilecektir.

Toplam Harcama : 18.776.211 (2007-2013)AB Fonu : 15.959.775 (2007-2013)Müdahale Oranı: %85 (20072013)
Tedbir 3.1: OP'nin Yönetimi, Uygulanmasi, İzlenmesi, Kontrolü ve Değerlendirilmesine Destek 
Spesifik Hedefler 
Bu tedbirin hedefi, BROP'un etkin uygulanmasını ve IPA kaynaklarının verimli kullanılmasınısağlamak üzere, programın hazırlanması, uygulanması, izlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrolüne ilişkin olarak teknik ve mali destek sağlamaktır.

Bu tedbir, aynı zamanda, BROP çerçevesinde finanse edilebilecek ve KOBi'lerin talep ve ihțiýaçłarna uygun somut bir proje havuzu geliştirmek ve hedef bölge başta olmak üzere proje/hazmete kapasitesini artirmayi da amaçlamaktadir.

B8tgesel Rekabet Edebiliclik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cunhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıg 
Söz konusu tedbir kapsamında, Program Otoritesinin geçiş dönemi sonrasında gerçekleştireceği akreditasyon hazırlık çalışmaları da desteklenecektir.20
Gerekçe 
BROP’un hazırlık sürecinde karşılaşılan temel engellerden bir tanesi BROP'un müdahale alanlarının ve tedbirlerinin belirlenmesine ve KOBi'lerin asil ihtiyaçlarının karşılanmasına katkıda bulunacak somut bir proje havuzunun bulunmamasıdır.

Diğer taraftan, yerel kamu ve özel kuruluşları, sektörel dernekler ve NGO'lar projelerin geliştirilmesi ve uygulanmasında yeterli kapasiteye sahip değildir. BROP kapsamında finanse edilecek projelerin hazırlanmasıyla ilgili gerekliliklerin karşılanması amacıyla potansiyel yararlanıcıların kapasitelerinin güçlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.

IPA fonlarının uygulanması, yönetimi, izlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrolü kapsamlı ve profesyonel bir idari çerçeve gerektirmektedir. Bu durum, BROP Program Otoritesi ve BROP uygulamasına dahil olan diğer kuruluşlar için büyük önem taşımaktadır. BROP kapsamında IPA yardımının uygulanmasi, izlenmesi ve kontrolüyle ilgili görevlerin etkin bir şekilde yerine getirilebilmesi BROP'un yönetimi ve uygulamasından sorumlu kurumlara yazılım dahil olmak üzere eksiksiz IT ofis ekipmanı ve diğer ofis ekipmanlarının sunulmasına bağlıdır.
Diğer taraftan, geçiş dönemi sonrasında, ihale, sözleşme ve ödeme fonksiyonları Program Otoritesi tarafindan yerine getirilecektir. Bu bağlamda, Program Otoritesi içerisinde söz konusu fonksiyonların uygulanmasından sorumlu bir Birim kurulacaktır. Bu fonksiyonları yerine getirebilmek amacıyla geçişdönemi sonrasında Program Otoritesinin akreditasyonu da dahil olmak üzere gerekli kurumsal kapasitenin kurulması ve nitelikli iş gücünün geliştirilmesine büyük önem verilecektir.
Tanim 
Bu tedbir çerçevesinde, BROP'un hazırlanması, yönetimi, uygulanmasi, izlenmesi, kontrolü ve değerlendirilmesi ve geçiş dönemi sonrasında Program Otoritesinin yeniden akreditasyonuna ilişkin olarak Program Otoritesi'nin ve BROP'un uygulamasında yer alan diğer ilgili kuruluşların yanı sıra ulusal, bölgesel, yerel ve sektörel tüm paydaşların idari, teknik ve insan kaynakları kapasitesini güçlendirmeye odaklanan kapsamlı destek faaliyetleri sağlanacaktır.

Ayrica, IT araçlarının ve diğer ofis ekipmanlarının uygun yazılım ile satın alımı ve yerleştirilmesi de bu tedbir kapsamında planlanmaktadır.

Uygun Faaliyetler 
>Proje havuzu hazırlanmasına destek özellikle aşağıdaki hususlar sağlanarak verilecektir:
Proje hazırlama ve uygulamada danışmanlık ve eğitim desteği sağlanmasi,
Proje oluşturma ve geliştirmede destek sağlanması,
BROP kapsamında alınan proje tekliflerinin finanse edilebilirlikleri açisından değerlendirilmesi,
Mevcut OP'nin ve ileride hazırlanacak OP'lerin uygulanabilmesi için gerekli olabilecek çalışmaların yürütülmesi,
BROP kapsamında finanse edilebilecek bir proje listesinin hazirlanması.
20 Geçiş dönemi ilk programlama dönemini kapsamaktadır. (2007~2009)Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasvonel Programt (2007-2013)
r 129

Türkive Cunhuriveti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanhig 
>BROP'un uygulanma sürecine destek olmak amaciyla programın stratejik öncelikleriyle bağlantılıaraştırma, analiz vb. çalışmaların yürütülmesi 
>Yönetim sürecinde destek aşağıdaki hususlar sağlanarak verilecektir:
Projelerin değerlendirilmesinde destek sağlanmasi,
Proje seçimi ve doğrulama süreçlerinde destek sağlanması,
ihale dokümanlarının hazırlanmasında destek sağlanmasi,
Program Otoritesine, OP yönetimi ve projelerin doğruluğunun iyileştirilmesine yönelik olarak danışmanlık desteği sağlanması,
Çalışma ziyaretleri ve stajlar yoluyla OP'nin yönetiminde yer alan personele bilgi desteği sağlanmasi,
Eğitim ihtiyaç analizleri ve eğitim planlarının hazırlanmasına destek sağlanması,
Tedbirlerin hazırlanması, seçimi, doğrulanması, uygulanması, denetimi ve izlenmesiyle ilgili görevleri yerine getirmek amacıyla Program Otoritesinde görevlendirilecek kamu personeline ve söz konusu görevleri yerine getiren diğer personele yönelik ödemeler.
>İzleme süreci özellikle aşağıdaki hususlara odaklanılarak desteklenecektir:
BROP İzleme Komitesi faaliyetlerine destek sağlanması (idari maliyetler, toplantıların organizasyonu ve Komite faaliyetleriyle ilgili diğer maliyetlerin karşılaması dahil olmak üzere),
İzleme Komitesi'ne uzmanlık hizmetleri ve eğitim sağlanması,
izleme sisteminin etkinliğini iyileştirmeye yönelik uzmanlık sağlanması,
Program Otoritesi tarafindan BROP uygulama raporlarının hazirlanmasına destek sağlanmasi İzleme kavnaklarından veri temin edilmesi 

>Kontrol sürecinde destek sağlanması:
Bağımsız denetçiler tarafından dış denetimin (kurumsal ve finansal) yürütülmesi,
Saha kontrollerinin yapılması.
>Değerlendirme:
Program Otoritesi bünyesinde yer alan Değerlendirme Birimi'nin faaliyetleriyle ilgili idari maliyetlerin karşılanmasi,
Diş değerlendiriciler tarafindan yapılan değerlendirmelerin maliyetlerinin desteklenmesi,
Değerlendirme Birimi personeline gerekli eğitimlerin verilmesi.
>BROP'un yönetim, uygulama, izleme, kontrol ve değerlendirme süreçleri için gerekli olan donanım, yazılım ve diğer ofis ekipmanlarının satın almı ve yerleștirilmesi.
>Geçiş dönemi sonrasında Program Otoritesine destek sağlanması:
Gerekli yapıların kurulmasına destek sağlanmasi,
Akreditasyon için gerekli olan dokümanların hazirlanması ve güncellenmesi,
Program Otoritesi personeline uzman desteği sağlanması ve eğitim verilmesi.
Nihai Yararlanicilar 
Bu tedbirin uygulanmasından sorumlu kuruluş BROP Program Otoritesi (BSTB bünyesinde görev yapan BROP Teknik Yardım Birimi) ve programın ulusal, bölgesel, yerel ve sektörel paydaşlarıd 
Bu tedbirin nihai yararlanıcıları aşağıda verilmektedir:
BROP Program Otoritesi,
.
2
B8lgesel Rekabet Edebitirlik Operasyonel Program (2007-2013)

Türkiye Cumburiyeti 
Bilin, Sanayi se Teknoloji Bakaniig 
BROP İzleme Komitesi,
Proje Seçim Komiteleri,
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
BROP'un uygulamasında yer alan diğer kuruluşlar,
Kamu Kuruluşları,
Üniversiteler,
Yerel ve Bölgesel Otoriteler,
Sanayi ve Ticaret Odalari,
OSB'ler, KSS'ler, TGB'ler, TEKMER'ler vs.
Hükümetler Dışı Organizasyonlar (NGO),
Sektörel Dernekler,
KOBİ'ler.
İzleme Göstergeleri 
Toplam Harcama : 16.343.855 (2007-2013)AB Fonu : 13.892.275 (2007-2013)En fazla Müdahale Oranı: % 85
Gösterge Türü: ÇIKTI GÖSTERGELERİ
Gösterge: 1-Program Otoritesi için verilen eğitimlerin sayısi
Hedef Değer (2007- 2013): 61
Doğrulama Kaynağı: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İzleme Sistemi, proje ve programlama raporları

Gösterge Türü: 2-Nihai alıcılar için verilen eğitimlerin sayısı
Meveut Değer (2006): 39
Hedef Değer (2007- 2013): Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İzleme Sistemi, proje ve programlama raporları

Gösterge Türü: 3-Destek sağlanan İzleme Komitesi toplantilarımın sayısı
Meveut Değer (2006): 14
Hedef Değer (2007- 2013): Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İzleme Sistemi, proje ve programlama raporları

Gösterge Türü: 4- Çalışma ziyaretlerinin ve stajların sayısı
Meveut Değer (2006): 11/11
Hedef Değer (2007- 2013): Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İzleme Sistemi

Gösterge Türü: SONUÇ GÖSTERGELERİ
Gösterge: 1-Ihale dosyaları TD ile hazırlanan uygulama aşamasındaki sözleşmelerin sayısı
Meveut Değer (2006): -
Hedef Değer (2007- 2013): 50
Doğrulama Kaynağı: Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İzleme Sistemi, programlama raporları
Tedbir 3.2: OP Tedbirlerinin Görünürlügü, Bilgilendirmesi ve Tamulması
Spesifik Hedefler 
Bu tedbirin hedefī IPA Uygulama Tüzüğü'nün BROP'un ve projelerin tanıtımıyla ilgili 62
Bolgesel Rekabet Edebllirlik Operasyonet Program (2007-3013)
2 Ne 63

A 

13
/

-4:
-B e 



Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
maddelerinden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve BROP kapsamında destek alabilecek tüm ilgili tarafların ve kamuoyunun yardım kapsamında sağlanan firsatlar ve sonuçlarıhakkında bilgilendirilmesidir.

Gerekçe 
Kamuoyunun BROP kapsamında verilen yardım hakkında bilinçlendirilmesini teminen programa ilişkin bilgilerin tüm ilgili taraflara sunulması ve bilgi akışının sağlanabilmesi için Program Otoritesi tarafindan etkin bilgi dağıtım kanallarının kurulması gereklidir.

Tanim 
Bu tedbir kapsamında, BROP projelerinin potansiyel ve nihai yararlanıcılari, BROP kapsamında verilen yardımın içeriği, secim kriterleri ve finanse edebilirlik kriterlerine ilişkin olarak bilgilendirici faaliyetler (konferanslar, seminerler, fuarlar ve sergiler), yayınlar (kitapçıklar, broşürler, dergiler vs.)elektronik araçlar (web siteleri, potansiyel yararlanıcılara yönelik veri tabanları) ve/veya görsel-işitsel materyaller yoluyla bilgilendirilecektir.

Uygun Faaliyetler 
Bilgi, tanıtım ve eğitim materyallerinin basımı ve dağıtılmasi,
OP'nin uygulanması, yapılan değişiklikler ve yeniden tahsislere ilişkin sürekli bir bilgi sisteminin kurulmasi,
Konferans, eğitim ve çalıştayların düzenlenmesi,
Potansiyel yararlanıcılar, ekonomik, ticari, mesleki ve diğer kuruluşlar için yardımın içeriğine ve belirli projelerin uygulanabilmesi için lPA fonlarına erişebilirliğe ilişkin bilgi değişim sisteminin kurulması (Internet, medya, broşürler, CD vs.)

Nihai Yararlanıcılar 
Bu tedbirin nihai yararlanıcıları aşağıda verilmektedir:
Program Otoritesi,
BROP'un uygulamasında yer alan diğer kuruluşlar 
Kamu ve özel kuruluşlar,
Yerel ve Bölgesel Otoriteler,
Üniversiteler,
OSB’ler, KSS’ler, TGB’ler, TEKMER'ler vs.
Sanayi ve Ticaret Odalari,
Sektörel Dernekler 
STK’lar,
KOBi'ler,
Medya,
Genel Kamuoyu vs.
İzleme Göstergeleri 
Toplam Harcama : 2.432.356(2007-2013)AB Fonu : 2.067.500 (2007-2013)Müdahale Oranı: % 85
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)
e 
2e;
a 

:


Türkiye Cunthariy cti 
Bilm, Sanayive Leknoloj Bolaulig 
Gösterge Türü: ÇIKTI GÖSTERGELERİ
Gösterge: 1-Tanıtım faaliyetlerinin sayısı (seminerler, konferanslar, toplantılar, çalıştaylar vs.)
Hedef Deger (2009): 20
Doğrulama Kaynağı: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İzleme Sistemi, programlama raporları

Gösterge: 2- Tanıtım aktiviteleri ile doğrudan ulaşılan insan sayısı
Hedef Deger (2009): 550
Doğrulama Kaynağı: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Izleme Sistemi, programlama raporları

Gösterge Türü: SONUÇ GÖSTERGELERİ
Gösterge: BROP web sitesinin yıllık tıklanma sayısı
Hedef Deger (2009): 25.000
Doğrulama Kaynağı: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, İzleme Sistemi, proje ve programlama raporları
Öncelik 4/Tedbir 4.1: Suriye krizi nedeniyle AB Güven Fonu'na katkı sağlanması
Amaç
Bu önceliğin ve ABGF'ye katkı sağlanması şeklinde bir operasyondan oluşan münferit tedbirin amacı,Türkiye'deki Suriyeli mülteciler ile mültecilere yoğun olarak ev sahipliği yapan halkların orta ve uzun vadeli ihtiyaçlarının karşılanması aynı zamanda karşılanması ve ABGF'nin hedef ve amaçlarına katkıda bulunulmasıdır. Bu öncelik kapsamıda uygulanan faaliyetler, BROP'un genel hedeflerinin gerçekleştirilmesine de katkı sağlayacaktır.

Özel Hedefler 
Bu önceliğin özel hedefi, aşağıda belirtilen alanlardaki faaliyetlere odaklanılması suretiyle, Suriyeli mülteciler ile mültecilere ev sahipliği yapan Türk halkının ihtiyaçlarını karşılamak üzere, bölgesel düzeyde, Suriye krizine yönelik uyumlu ve kuvvetlendirilmiş bir yardım sağlamaktır:
BROP'un Öncelik l'i ve ilgili tedbirlerinde de açıklandığı üzere is ortamının iyileştirilmesi.
BROP'un Öncelik 2'si ve ilgili tedbirlerinde de açıklandığı üzere işletme kapasitesinin artırılmasıve girişimciliğin güçlendirilmesi,
Mesleki eğitim ve öğretim de dâhil olmak üzere eğitim ve öğretim yatırımları,
Sağlık ve sosyal altyapı yatırımları
Nihai Yararlanıcı
Bu Öncelik ve tek Tedbiri kapsamındaki münferit operasyonun nihai yararlanıcısi 
Suriye krizi 

Bölgesel Relabet Edebilirlik Operasyonel Pregcatos (20o7-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
nedeniyle oluşturulan Avrupa Birliği Bölgesel Güven Fonu, “Madad Fonu"dur.
Uygun Harcamalar 
Bu öncelik/tedir/münferit operasyon altındaki uygun harcamalar, BROP'ta belirtilen hedeflerin takip edilmesinde 30 Eylül 2018 öncesinde Güven Fonu tarafindan alınan fonların münferit aksiyonlara aktarılmasına dair kararın toplamı olacaktır. ABGF'ye yapılan katkının %5'ine kadarı, Güven Fonu'nu uygulayan kurumun yönetim masrafları olarak, operasyon kapsamında uygun harcama addedilebilir.
Bu Öncelik/Tedbir kapsamındaki münferit operasyona yönelik teslim mekanizması, AB Güven Fonu için geçerli olandır.

Operasyon kapsamındaki münferit faaliyetlere ABGF Operasyonel Kurulu karar verir.
Toplam Kamu Harcaması: 70.174.976 (2007-2013)AB Katkısı: 59.648.729 (2007-2013)Maksimum IPA Katki Orani : % 85
3.2. Yatay Konular 
Kadın - erkek eşitliği, cevrenin korunması, sivil toplum katılımı, coğrafi ve sektörel konsantrasyon BROP'un tüm öncelik eksenleri ve tedbirlerine entegre edilecek yatay konular arasında yer alir.BROP'un öncelik ve tedbirleri bu yatay hedeflere ulaşılmasına katkıda bulunacaktır.
Kadın  Erkek Eşitliği 
Son yıllarda, Türkiye başta yasal çerçeve olmak üzere kadın haklarının iyileştirilmesine yönelik önemli bir ilerleme kaydetmiştir. Bununla birlikte, mevzuatın uygulanabileceği ortam tamamiyla oluşturulmamıştır. Mevzuat somut eylem planlari, güçlü kurumlar ve yeterli kaynaklarla desteklenmelidir.

Olumlu gelişmelere ve Anayasa ve ilgili kanunlarla sağlanan yasal güvenceye karşın Türkiye'de,özellikle de 12 Düzey I bölgesinde kadınların durumu başta eğitime erişim ve işgücü piyasasına düşük katılım oranları olmak üzere endişe kaynağı oluşturmaktadır. Kadınlar düşük eğitim düzeylerine bağlı olarak ayrımcı uygulamalara maruz kalabilmektedir. Kadın haklarına tam saygı gösterilmesi özellikle ülkenin geri kalmış bölgelerinde temel bir sorun alanı olmaya devam etmektedir.
AB ortalamalarına kiyasla, Türkiye'de kadınların işgücüne katılım oranları ile istihdam oranlarıoldukça düşüktür. 2005 TUİK verilerine göre 15-64 arası yaş grubu için, Türkiye'de erkeklerin işgücüne katılım oranı %76,2 ile AB üyesi 25 ülkenin %77,9 olan ortalamasına çok yakın olmasına karşın, %26,5 olan kadın iş gücüne katılım oranı %62,9 olan AB-25 ortalamasının oldukça altında kalmaktadır.21

İstihdam ve iş gücüne katılım oranları açısından kadın ve erkekler arasındaki bu büyük farkın temel nedenleri aşağıda sunulmaktadır:
Ülkedeki uzun dönem ve yüksek işsizlik oranları,
Tarımsal istihdamda azalma,
Daha önceden tarımsal sektörlerde istihdam edilen kadınların kentlerde tarım dıgsektrlerde *istihdam edilmek için yeterli niteliklere sahip olmamasi,
21 2005 yıh TUİK verileri (Türkiye'deki erkek ve kadın iş gücüne katılım oranları için)
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Program (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanltği 
 Çocuk ve yaşlı bakım hizmetlerine erişim imkanlarının yetersizliği.
Bu kapsamda, kadınların iş gücüne katılımı teşvik edilmeli ve istihdam ve işsizlik oranlarındaki cinsiyet farkı kadınların yeni is alanlarına, finansman araçlarına ve danışmanlik hizmetlerine erişimlerinin kolaylaştırılması yoluyla azaltılmalıdır. Kadın girişimciliği, start-up destekleri ve danışmanlik hizmetleri yoluyla desteklenecektir 

Kadın  erkek eşitliği BROP'un tüm tedbirlerince ele alınacak ve programın tüm tedbirleri doğrudan ya da dolaylı olarak kadınların istihdam oranlarının artırılmasına katkıda bulunacaktır.
Aşağıda belirtilen tedbirler bu yatay konuyu münhasıran ele alacaktır:
Tedbir 1.2: Finansman Araçlarının Oluşturulması ve Geliştirilmesi Tedbir 2.1: İşletmelere Temel Bilgi ve Danışmanlık Desteği SağlanmasıTedbir 2.2: Sanayi Alanında Işbirliğinin Güçlendirilmesi 
BROP'un uygulanması sırasında kadın - erkek eşitliği proje değerlendirilmesi ve seçimi süreçlerinde ek puan verilmesi yoluyla sağlanacaktır. Bu bağlamda, kadın - erkek eşitliğini sağlamaya yönelik bir seçim kriteri her bir tedbir altına eklenecektir. Ayrıca, BROP'tan mali yardım talep eden potansiyel faydalanıcılar projelerinin bu yatay ilkeyi ihlal etmeyeceğini gösterecekler ve kadın girişimciliği ve istihdamına özel önem vereceklerdir.

BROP Program Otoritesi, ayni zamanda, Izleme Komitesi ve Proje Seçim Komitelerinin kompozisyonunda cinsiyete dayali dengeli bir katilımı da dikkate alacaktır.
Bu yatay ilkenin uygulanması programın uygulanmasının tüm aşamalarında Program Otoritesi ve BROP İzleme Komitesi tarafından takip edilecektir.

Çevrenin Korunmasi ve Sürdürülebilir Kalkınma 
Çevresel kirlenmenin temel kaynaklarından birisi tartışmasız sanayi işletmeleridir. Sanayileşme ve kalkınmaya bağlı olarak, sanayi işletmelerinin büyük bölümü üretim faaliyetlerinde yeterli önlemler almaksizın havaya, suya ve toprağa kati, sıvi ve gaz atikları bırakarak çevreyi kirletmektedirler. Temel kirlilik kaynağının çeşitli mal ve hizmetler üreten sanayi işletmeleri olduğu bilinmektedir. Bunun yanısıra, çeşitli sektörler tarafından üretilen atıklar, kalıntılar, emisyon oranları ve ortaya çıkan kirlenme emek yoğunluğuna, coğrafi konsantrasyona ve üretim süreçlerinde sektörlerin kullandığı enerji türüne göre büyük farklılıklar göstermektedir.

Türkiye'de imalat sanayinde faaliyet gösteren firmaların büyük çoğunluğu büyük şehirlerin içinde ya da yakınlarında ve düşük maliyetlerle sanayi atıklarının bertarafını sağlamak amacıyla uygun limanların, denize yakın bölgelerin, nehir ve göllerin yakınlarında yer almaktadır. Türkiye'nin çevre alanındaki çeşitli uluslararası ve AB düzenlemelerini uyumlaştırıp uygulamaya geçirmesine karşın,yeterli atık arıtma ve depolama fabrikalarının olmayışı söz konusu yasal düzenlemelerin etkin uygulanmasini engellemektedir.

Sürdürülebilir kalkınma için temel koşulu oluşturan çevrenin korunmasıyla ilgili olarak Türkiye'nin temel problemleri Türkiye'nin artan büyüme oranlari, göreceli olarak eski teknolojilerin kullanımı ve tekstil, deri ve kimya sektörleri gibi emek yoğun kirletici sektörlerin üretimdeki ağırlığidır.
Söz konusu çevresel sorunların çözümüne yönelik temel araçlardan biri OsB ve KSS'lerde sanäyiņin kontrollü gelişimini sağlamaktır. Türkiye'deki imalat sanayi işletmelerinin yaklaşık %0'sini kapsayan OSB ve KSS'ler sanayinin kontrollü gelişimi, çevrenin korunması ve OSB'lerde yerleşik 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
135

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
işletmelerin AB çevre normlarına uygun üretimi açısından önemli fonksiyonlar üstlenmektedir.
Bunun yanı sıra, kentleşme ve sanayileşme arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi açısından büyük önem taşıyan OSB'ler sanayinin çevre üzerindeki negatif dışsallıklarını kontrol etmek için önemli fırsatlar sunmakta ve sanayinin daha kolay ve daha az maliyetli üretim ve altyapı hizmetlerinden yararlanmalarını sağlamaktadır.

2006 yılı itibariyle 93 OSB tamamlanmış olup, OSB'lerde üretilen atık sulardan kaynaklanan çevresel kirlenmenin önlenmesi için bu bölgelerde bilimsel verilere dayalı Çevre Yönetim Sistemlerinin geliştirilmesi zorunludur.

Önemli üretim ve yatırım alanları olan OsB'lerin çevre yönetim sistemleri oluşturma ve atık su aritma tesisleri kurarak bu sistemlerin faaliyete sokulması yoluyla desteklenmesi imalat sanayinin gelişiminin çevreye olan olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak ve çevresel normların etkin kullanımını ve sürdürülebilir kalkınmanın temin edilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Bu bağlamda, “Çevrenin Korunması ve Sürdürülebilir Kalkınma" yaklaşımı BROP'un tüm tedbirlerinin uygulamasında dikkate alınacaktır. BROP kapsamında yürütülecek her faaliyet çevresel norm ve standartlar ile uyumlu olacak ve sanayileşmenin çevre üzerindeki olumsuz etkileri azaltilacaktır. Ayrıca, BROP'un ikinci öncelik ekseni kapsamında, çevreye duyarlı üretim yöntemleri uygulayan, çevresel standartları karşılayan ve enerji verimliliğini ve yenilebilir enerji kaynaklarının kullanimını artırmayı amaçlayan işletme ve projelere öncelik verilecektir.
BROP'un uygulanması sırasında, özellikle de proje seçimi aşamasında, Çevresel Etki Değerlendirme gibi ilgili çevre mevzuatına uyum sağlanması ve potansiyel Natura 2ooo alanları üzerindeki olumsuz etkilerin engellenmesi dikkate alınacaktir. AB'nin Çevresel Etki Değerlendirmeye (ÇED) ilişkin 85/337/AET sayılı Direktifi hükümleri ile uyumlu olan ÇED Yönetmeliğine göre, ÇED'e tabi hiçbir proje “ÇED Olumlu" kararı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'ndan alınmadığı müddetçe herhangi bir teşvik, onay, izin, lisans (inşaat ya da yararlanma), kredi ya da mali destek alamayacaktır. Bu çerçevede, ÇED'e tabi projeler ancak “ÇED Olumlu" kararı ile finanse edilebilecektir. Tedbir 1.4kapsamında yer alan turizm geliştirme projelerinin uygulanması başta olmak üzere, projelerin uygulanması sırasında ÇED'e ve potansiyel Natura 200o alanlarının korunmasına büyük önem verilecektir.

Ayrıca, Tedbir 2.1 kapsamında, işletmelere EMAS dahil olmak üzere çevresel konulara ilişkin olarak temel bilgi ve danışmanlık desteği sağlanması yoluyla BROP, EMAS (Çevresel Yönetim ve Denetim Planı)'ın uygulanmasını gönüllü temelde teşvik edecektir.

Sivil Toplum Katilumi 
Sivil toplum kuruluşları BROP'un hazırlık sürecine en başından itibaren katilım sağlamıştır. BROP'un hazırlık sürecine dahil olan sivil toplum kuruluşlarının listesi aşağıda sunulmaktadır:
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)
-Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu (TESK)
Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfi (TTGV)
OSB, TGB vs. Yönetim Kurulları
TOBB aracılığıyla Sektör Meclisleri 
Bölgesel ve Sektörel NGO'lar (Bkz. Ek-1)
Yukarıda belirtilen kuruluşlar OP hazırlıklarını yönlendirmek amacıyla BROP Çalışma Grubu'ņdayēr™Bölgelerinde faaliyet gösteren şirketlerin görüşleri de alınmıştır.

BROP'un programlama aşamasında yerel ve bölgesel paydaşlara da danışılmıştır.
 Tse a 
er 

/

iiz 

A 

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanligi 
bölgesindeki yerel ve bölgesel paydaşların ve tüm Türkiye’deki kamuoyunun OP'nin hazırlık sürecine dahil edilmesi amaciyla BSTB tarafindan bir danişma süreci baslatılmıştır.
Bu danışma süreci sırasında yerel ve bölgesel paydaşlara örnek soru formları ile birlikte resmi yazılar gönderilmiştir. Söz konusu danışma sürecini desteklemek ve IPA süreci ve BROP'a ilişkin olarak gerekli bilgileri sunmak amacıyla Bakanlık ana web sayfası içerisinde BROP'un yönetici özeti, Taslak BROP'un Türkçe tercümesi, sikça sorulan sorular, ÇYİPD, ÇYİMÇ, SÇB ve IPA Tüzükleri gibi ilgili tüm bilgileri içeren bir web sayfası kurulmuştur. Her bir paydaştan soru formları ve temas noktalarıalınmıştır. Paydaşlarca soru formlarında sunulan görüşler BSTB tarafından değerlendirilmiş ve ilgili olanlar BROP'a yansıtılmıştır.22

Sivil toplumun ve yerel ve bölgesel paydaşların daha geniş katilımı BROP'un uygulanmasıaşamasında sağlanacaktır. Bu bağlamda BROP İzleme Komitesi'nde yer alacak ilgili sivil toplum kuruluşları ve bölgesel ortaklar aşağıda sunulmaktadır:
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)
-Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu (TESK)
-Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfi (TTGV)
GAP İdaresi Başkanlığı
Coğrafi, Sektörel ve/veya Tematik Odaklanma 
MIPD'nin coğrafi odaklanma yaklaşımına göre, BROP, kişi başı GSMH'si Türkiye ortalamasının %75'inin altında kalan 12 NUTS II bölgesinde uygulanacaktır. SÇB' ye göre ise, programın coğrafi odaklanması temel olarak 12 NUTS 1I bölgesi içerisinden tespit edilen 15 Cazibe Merkezi üzerinde olacaktır.

"Öncelik 4, Tedbir 4.1 kapsamındaki münferit "ABGF'ye Katk: Sağlanmasi" operasyonu tüm Türkiye'de uygulanabilecektir."
Sektörel odaklanma ilkesi açısından, istihdam yaratma kapasiteleri, iş hacmine ve ülkenin dışgelirlerine olan katkıları ve KOBi'lerin gelişiminde sahip oldukları büyük önem dolayısıyla imalat sanayi ve turizm sektörleri BROP tarafindan dikkate alınmaktadır. BROP'un tematik odaklanması ise imalat sanayi ve turizm sektörlerinde faaliyet gösteren KOBi'ler, Ar-Ge, inovasyon ve bilgi toplumudur. Bu temalar Türkiye'nin rekabet gücünü artırmada temel sürükleyici faktörler olarak görülmektedir.

Bununla birlikte, BROP kapsaminda sunulacak fonlarin hacmi hedef bölgenin bölgesel kalkinmasında doğrudan bir makroekonomik etki yaratmak için yeterli olmayacaktır. Bu nedenle, daha fazla sektörel ve bölgesel odaklanma sağlanması müdahale alanlarında en fazla etki yaratmak için zorunludur.
Bu bağlamda, BROP, sürdürebilir tedbirler aracılığıyla fonların etkin ve verimli kullanılmasınıgüçlendirmek amaciyla desteklenecek müdahale alanları, sektör ve bölgelerin seçimine büyük önem vermektedir.

Bu doğrultuda, projelerin seçimi aşamasında kullanılacak kriterlerin tespitine yönelik ilkeleri de ortaya koyan BROP'un bölgesel, sektörel ve tematik odaklanma stratejisi “Rekabet Edebilirlik Haritasi",“Sektörel Yoğunlaşma Tablolarť” ve “Cazibe Merkezleri Sınflandırması” olmak üzere üç sütuna dayanmaktadır.

22 Yerel ve bölgesel paydaşların listesi ile Programa ilişkin görüşleri ve STB'nin değerlendirmesi için bkz. Ek 12.

 Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
ov i y 
2
137

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanltğ
Söz konusu üç sütuna ek olarak BROP bölgeler arası işbirliğine büyük önem vermektedir. Proje seçimi aşamasında bu konuyu önceliklendirmek için iki ilke belirlenmiştir: Cazibe Merkezlerinin hinterlandı ile etkileşimi ve hedef bölge ile ülkenin geri kalanının özellikle Ar-Ge, inovasyon ve şebekeleşme konularında etkileşimi.

ÇYİPD'de belirtildiği üzere, BROP tedbirleri, 15 Cazibe Merkezine özel önem vermek suretiyle temel olarak 12 NUTS II bölgesinde uygulanacaktır. Bununla birlikte, MIPD'de de belirtildiği üzere, söz konusu odaklanma yaklaşımı bölgesel boyutları olan ve az gelişmiş bölgelerin rekabet gücüne katkıda bulunan ulusal politikalari, kurumları ya da projeleri destekleyici tedbirlerin uygulanmasını da dışlamayacaktır. Bu bağlamda, BROP'un “Ar-Ge, İnovasyon, Teknoloji ve Bilgi Teknolojileri Altyapısının Geliştirilmesi", "İşletmelere Temel Bilgi ve Danışmanlık Desteği Sağlanması" ve "Sanayi Sektörleri Arasında İşbirliğinin Güçlendirilmesi" tedbirleri kapsamında, programın hedef bölgesi ve ülkenin görece gelişmiş bölgeleri arasında başta Ar-Ge, inovasyon ve teknoloji kullanımıalanlarında olmak üzere işbirliğini, ağ oluşturmayı ve kümelenmeyi güçlendirmeyi amaçlayan entegre bölgesel kalkınma projelerine öncelik verilecektir.

BROP kapsamındaki tüm tedbirler için proje teklif çağrıları kısıtlayıcı olmayacak ve hedef bölgedeki tüm bölgelere açık olacaktır. Bununla birlikte, proje seçimi aşamasında projeler BROP'un odaklanma stratejisine dayalı olarak detaylı proje seçim kriterlerine göre önceliklendirilecektir.
İyi Yönetişim 
Bu yatay ilke BROP'un uygulanmasi, izlenmesi ve değerlendirmesi sırasında dikkate alınacaktır. Bu bağlamda, BROP kapsamında sunulacak IPA fonlarının şeffaf, objektif ve tarafsız uygulamasi, başta proje tekliflerinin seçilmesi aşamasında olmak üzere sağlanacaktır.

Ayrımcı Olmama ve Dezavantajlı Grupların Dikkate Alınması
Ayrımcı olmama ve her bir bireye yönelik eșit firsatlar Anayasada garanti altına alınmıştır.Anayasanın 10. maddesinde aşağıdaki ifade yer almaktadır: “Herkes, dil, irk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür."
Bu bağlamda, BROP'un uygulanmasının tüm aşamalarında bu yatay ilkeye büyük önem verilecek ve Program Otoritesi herhangi bir ayrımcılık olmadan tüm dezavantajlı kişilerin bilgi ve BROP kapsamında sağlanacak desteğe erişimini garanti altına alınacaktır.

Dezavantajlı kişilerin BROP'un uygulamasına katılımı erkek ve kadınların programa eşit katılımının sağlanması gibi BROP'un tüm tedbirlerinde kolaylaştırılacaktır.

Özürlülerin de diğer tüm yararlanıcılarla eşit bir biçimde programa katılımlarını kolaylaştırmak amacıyla BROP kapsamındaki tüm faaliyetlerde dikkate alınacak ve bu kişilerin özürleri nedeniyle herhangi bir ayrımcılığa maruz kalmaması sağlanacaktır. Özellikle proje seçimi aşamasında özürlükişileri dikkate alan projelere ek puan verilecektir.

Yatay Göstergeler 
BROP'da öngörülen izleme mekanizmaları aynı zamanda ilgili yatay konularda elde edilen sonuçlarıda değerlendirecektir. Kaydedilen ilerlemeyi izlemek için aşağıdaki yatay göstergeler kullanılacaktır:-.
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasvonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cunthuriyeti 
Bilim, Sunayi ve YeKnologi Bakanlig 
Gösterge Türü: SONUÇ GÖSTERGELERİ
Gösterge: Mali yardım alan kadınların mülkiyctinde olan işletmelerin ve start-up'ların sayısi
Meveut Değer (2006): 0
Hedef Deger (2009): 15%
Doğrulama Kaynağı: BSTB, Izleme Sistemi, nihai yararlanici, proje ve programlama raporları

Gösterge Türü: İsletme destek kuruluşları tarafindan sağlanan hizmetleri kullanan ve kadınların mülkiyetinde olan isletmelerin ve start-up'ların savısı
Gösterge: o
Meveut Değer (2006): 15%
Hedef Deger (2009): BSTB, Izleme Sistemi, nihai yararlanici, proje ve programlama raporları

Gösterge Türü: Sivil toplum tarafindan sunulan proje sayısı
Gösterge: 0
Meveut Değer (2006): 60
Hedef Deger (2009): BSTB, Izleme Sistemi, programlama raporları

Gösterge Türü: Cazibe Merkezlerine tahsis edilen BROP bütçesinin oranı
Gösterge: o
Meveut Değer (2006): 75%
Hedef Deger (2009): BSTB İzleme Sistemi, programlama raporları
3.3. Diğer Yardım Türleri ile Sağlanan Tamamlayıcılk ve Sinerji 
IPA fonlarından sağlanan kısıtlı bütçe ödenekleri göz önüne alındığında, BROP'un temel müdahale alanlarının uygulanacağı bölgelerin belirlenmesinde seçici bir yaklaşımın geliştirilmesi temel teşkil etmektedir.

BROP ve diğer OP'ler ve avnı zamanda Ulusal ve Topluluk Programları arasındaki müdahale alanlarının tamamlayıcılığı ve cakismanın önlenmesi, BROP kapsamında verilecek olan finansal yardımın uyumlu ve verimli bir şekilde kullanımı açısından önem arz etmektedir.
3.3.1. Diğer Operasyonel Programlar ile Tamamlayıcılık ve Sinerjiler 
Yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde, özellikle BROP'un müdahale alanlarının etkinliğinin artırılması açısından, Ulaştırma OP'si, Çevre OP'si, İnsan Kaynaklarını Geliştirme OP'si ve Kırsal Kalkınma OP'si arasında bir sinerjinin oluşturulması şarttır. BROP ve diğer OP'ler arasında tamamlayıcılığı ve sinerjiyi sağlayacak olan temel alanlar Figür 17 ve Tablo 48'de belirtilmektedir.
-Bolyesel Rekabet Edebildik Operasyonel Provrami (2007 2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilun, Sanayive Teknoloji Bakanligi 
Şekil 17: BROP'un Diğer OP'ler İle Tamamlayıcılığı
Bölgesel Rekabet Edebilirlik OP 
AR-GE ve Yenilikçilik 
Turizm 
KOBi'ler Bilgi Toplumu 
Cevre dnstu Brotin Bpa m Gada lleme ve 
mefotarinm ve DA Pazarlama 
sirdlraebit akovitelenain Brette T A Faaliyet Gösteren Sanayisinde KOBFler 
destekenmet JADS 

almla 

CAndm 

SP 

1RAT 

Cnimul 

p 

B 

BONY 

Dod 

Su Rezervi istihdam Karsal Kalkanmanın Sürdürülebilir Verimli 
Atık Yönetimi Eğitim ve Gelšimi Ulaşım Sistemi 
Sosyal ögretim icerme AB Müktesebatinn Uyumlaştınimasıve UygulanmasıGuvenliğin lyileştirilmesi 
Çevre OP İnsan KaynaklarımıKırsal Kalkınma Ulaştırma OP 
Geliştirme OP OP 

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Tirkiy e Comlunyen 
Bahm, Sanayt ge Feknolon Bakantig 
Tablo 48: Diğer Operasyonel Programlar İle Tamamlayıcılık 
Diğer Operasyonel Programlar: BROP'un Tedbir 1.1'i kapsamında OSB'lerin içinde veya dışında Lojistik Merkezlerinin kurulması desteklenecektir. Bu Ulaştırma OP'si ile tamamlayıcılığı sağlayacaktır. Gida sanavi arastırma ve gelistirme alanlarında BROP'un Tedbir

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi: Öncelik Ekseni 1: İş Ortamının İyileştirilmesi Diğer taraftan, kırsal alanlar dışında kalan turizm alanlarının icin KOBi'lere vönelik gerekli eğitim altyapısı İnsan Kaynakları
Diğer Operasyonel Programlar: 1.3'ü kapsamında desteklenecektir. Bu Kırsal Kalkınma OP'si ile tamamlayıcılığı sağlayacaktır. Kırsal Kalkınma OP'si kırsal turizme özel önem vererek mikro işletmelere odaklanan kırsal ekonominin çeşitlendirilmesini ve el sanatları alanında edinilen yerel bilgi ve deneyime dayalı mikro işletmelerin ve girişimciliğin geliştirilmesini destekleyecektir.

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi: canlandırılması ve peyzajı, tanıtım ve pazarlaması ve Turizm Bilgi Merkezlerinin kurulması BROP'un Tedbir 1.4'ü kapsamında desteklenecektir. İnsan Kaynakları OP'si tarafindan KOBİ'lerin girişimcilik bilgi ve becerilerinin geliştirilmesine yönelik eğitimlerin sunulabilmesi

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi: Öncelik Ekseni 2: İşletme Kapasitesinin Güçlendirilmesi ve Girişimciliğin Desteklenmesi
Diğer Operasyonel Programlar: OP'si ile yakın işbirliği içerisinde BROP'un Tedbir 1.1 ve 1.3'ü kapsamında kurulacak ve iyileştirilecektir. İnsan Kaynaklarıı Geliştirme OP'si altında, girişimcilik bilgi ve becerilerinin geliştirilmesine yönelik eğitim hizmetleri ihtiyaç duyulan yetişmiş iş gücünün sağlanması amacıyla işletmelerin kuruluş ve gelişme aşamalarında sunulacaktır. Ayrıca, İnsan

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi: Kaynakları OP'si kadın ve genç girişimciliği de destekleyecektir. İnsan Kaynaklarını Geliştirme OP'sinden gerekli eğitimlerin sağlanması yoluyla işletmelerin insan kaynakları kapasitesinin BROP'un Tedbir 2.1'i kapsamında sunulan bilgi ve danışmanlık

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi: ile işbirliği içerisinde desteklenmesi sinerji ve etkinlik yaratacaktır. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile varılan mutabakat çerçevesinde, BROP'un Tedbir 2.1'i kapsamında et, süt, meyve, sebze ve balıkçılık sektörleri dahil olmak üzere gıda sanayi

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi: alanında faaliyet gösteren KOBi'ler temel bilgi ve danışmanlık alanlarında desteklenecektir. Diğer taraftan, et, süt, meyve, sebze ve balıkçılık sektörlerinde faaliyet gösteren KOBi'lere yönelik yatırım desteği Kırsal Kalkınma OP'si tarafindan verilecektir. Kırsal Kalkınma OP'si altında gıda sanayine bilgi ve danışmanlık desteği verilmeyecektir. BROP kapsamında işletmelerin çevre dostu üretim metotlarının ve OP'sinin hedeflerinin gerçekleştirilmesinde olumlü bir-etk yaratacaktır. 14
14

a 

v .

1A 

4


Bolgese) Rekaber Edebilirlik Operasyonel Prograun (2007-2013)

Türkive Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanliği 
OP'ler arasında tamamlayıcılığın sağlanması ve çakışmanın önlenmesi için, BSTB ve diğer OP'lerden sorumlu ilgili Bakanlıklar arasında bir koordinasyon mekanizması oluşturulmuştur.
Mesleki eğitim ve öncelik 4/tedbir 4.1 altındaki eğitim ile onun münferit operasyonu dahil eğitim ve eğitim yatırımları alanındaki aktivitelerde, ABGF'nunu uygulayacak kurum IPA 2007-2013 Türkiye için IV. Bileşen altındaki "Insan Kaynaklarının Geliştirilmesi" operasyonel programı kapsamındaki aksiyonlar arasında yakın işbirliği tesis edecektir.

Bu çerçevede, düzenli diyalogun ve BROP ve İnsan Kaynaklarını Geliştirme OP'sinin yakın işbirliği gerektiren müdahalelerine ilişkin bilgi değişiminin sağlanması amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile bir Teknik Komite kurulmuştur. Komite kapsamında, 5 Ekim 2006, 3 Kasım 2006 ve 29Haziran 2007 tarihlerinde olmak üzere programlama dönemi boyunca üç toplantı düzenlenmiştir. Bu Komite iki OP'nin uygulanma aşamasında da koordinasyonu sağlamaktan sorumlu olacaktır. Bu bağlamda, BROP'un Tedbir 1.1 ve 1.3'ü ile İnsan Kaynaklarını Geliştirme OP'sinin Tedbir 3.2'sinin uygulanmasında koordinasyonun sağlanmasına özel önem verilecektir. İnsan Kaynaklarını Geliştirme OP'sinin Tedbir 3.2'si altında KOBİ'lere gerekli eğitimler sağlanırken, BROP'un Tedbir 1.1 ve 1.3'ükapsamında KOBİ'lere yönelik eğitim altyapısı kurulacak ve iyileştirilecektir. İki OP'nin uygulanmasısırasında bu faaliyetlerin koordinasyonu Teknik Komite tarafından sağlanacaktır.
İnsan Kaynakları OP'si ve BROP arasındaki etkileşim ve sinerji Tablo 49'da sunulmaktadır.
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Tok:Cma 
Balin, Sayt  Firodonl Balant 
Tablo 49: BROP ve İnsan Kaynaklarını Gelistirme OP'si Arasındaki Tamamlayıcılık 
BROP: Öneelik Tedhir
İKG OP: Öncelik/ Tedbir

BROP: e  Sdan A
İKG OP: e  F a

BROP: araçlaria oluşturulmast Ö1: İş Ortamının T1.2: Yeni finansal İyileştirilmesi ve geliştirilmesi
İKG OP: istibdama çekmek ve P1: Daha fazla kişiyi korumak

BROP: T1.3: Ar-Ge, inovasyon, teknoloji ve bilgi teknolojileri altyapısınım geliştirilmesi e
İKG OP: Ö 2: Eğitim ve istihdam piyasası arasındaki bağlantıyı güçlendirmek (T Ö3 Çalşanların, işletmelerin ve girişimcilerin uyum yeteneğinin (ZTL) d  de  a r  3.2 artirilmasi( (22
LAUO WAER UOGPOO/ANE 

Turkiye Cunlyniyet 
Dilln, Sanayi v- Jeknoloji Bakanlig 
umsıdee wzn m s d0 u T1.4:: Ö2: İşletme Kapasitelerinin Artırılması ve Girişimciliğin Teşvik T2.1: İşletmelere temel bilgi ve danışmanlık desteği sağlanması itpes
Bu tedbir hedef bölgelerde turizm sektöründeki istihdam olanaklarını artıracaktır. Böylelikle, işsiz hedef gruplara yönelik olarak turizm alanında mesleki eğitim sağlayacak olan Insan Kaynakları OP'sine: Bn ier girişimcilik becerilerinin iyileştirilmesini ve istihdam destek olmayı yaratilmasına amaçlamaktadır. Bu Însan Kaynakları OP'sine katkıda bulunarak daha fazla istihdam olanakları yaratacaktır.
Aang: ‘rI 1)    e   d mkn cn  cß eśe (E'1 2
(TZT D) o e ee c d e rn eris: Insan Kaynakları OP'si istihdam önceliği altında hedef gruplara yönelik girişimcilik eğitimleri içermektedir. Eğitilen hedef gruplar BROP tarafından iş planı hazırlanması vb. gibi destekler yoluyla is kurmaları için desteklenebileceklerdir. Duplikasyondan kaçınmak amacıyla Insan Kaynaklari OP'si yalnızca belirli işsiz gruplara yönelik girişimcilik eğitimleri sağlayacak ve seminer vb. faaliyetler yürütmeyecektir. Öncelik 3 Tedbir 3.2 kapsamında yürütülecek işçilerin, işletmelerin ve girişimcilerin uyum becerilerini iyileştirmeyi amaçlayan faaliyetler BROP'u KOBi'lerin girişimcilik becerilerinin iyileştirilmesi alanında destekleyecektir.
BSTB, ayrıca, IPA kapsamında hazırlanan diğer OP'lerin hazırlık çalışmalarına söz konusu programlar ve BROP arasındaki tamamlayıcılığı sağlamak ve sınırları belirlemek amacıyla katkıda bulunmak için Ulaştırma ve Çevre OP'lerinin Çalışma Grubu toplantılarına katılım sağlamakta ve Kirsal Kalkınma OP'sinin Yönlendirme Komitesinde yer almaktadır.

Bu kapsamda, Kırsal Kalkınma OP'si ile tamamlayıcılığı sağlamak ve çakışmayı engellemek için Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile 5 Mart 2007 tarihinde bir toplantı düzenlenmiş ve toplantısırasında aşağıdaki kararlar alınmıştır:
Tarım ve balıkçılık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması ile ilgili olarak iki program arasında benzerlikler görülmekle birlikte, yararlanıcılar ve yatırım şekilleri açısından önemli farklılıklar bulunmaktadır. Kırsal Kalkınma OP'si kapsamında KOBi'lere hibe programları sunulacak olmasına karşılık BROP kapsamında bireysel işletmelere yönelik olarak herhangi bir destek olmayacaktır.

Et, süt, meyve ve sebze ve balıkçılık sektörleri dahil olmak üzere gıda sanayi “araştırma ve geliştirme faaliyetleri” ve “temel bilgi ve danışmanlık hizmetlerī’ alanlarında BROP'un Tedbir 1.3'ü ve 2.l'i kapsamında desteklenecektir. Diğer taraftan, söz konusu sektörler için ekipman alımı ve modernizasyon tipi yatırım desteği Kırsal Kalkınma OP'si kapsamında sağlanacąktırı
Turizm alanında, kırsal_alanlar_dışında kalan_turizm_ alanlarının canlandırılmaş've peyzajı,tanıtım ve pazarlaması ve Turizm Bilgi Merkezlerinin kurulması BROP'un Tedbir'4
Bölgesel Rekabet Edebilidik Operasyonet Programt (2007-2013)

Türkiye Cumburiyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıği 
kapsamında desteklenecektir. Kırsal Kalkınma OP'si kırsal turizme Özel önem vererek mikro işletmelere odaklanan kırsal ekonominin çeşitlendirilmesini ve el sanatları alanında edinilen yerel bilgi ve deneyime dayalı mikro işletmelerin ve girişimciliğin geliştirilmesini destekleyecektir.Bunun yanı sıra, BROP'un Tedbir 2.I'i kapsamında kırsal turizm işletmelerine, söz konusu işletmeler Kırsal Kalkınma OP'si kapsamında desteklendiği için, herhangi bir destek sunulmayacaktır. BROP kapsamında işletmelere yönelik herhangi bir hibe programıolamayacaktır.

IPA'nın kurumsal kapasite geliştirme bileşeniyle yakın işbirliği de sağlanacaktır. BROP'un Teknik Yardım tedbirleri haricinde, BROP'un uygulanmasını destekleyecek kurumsal kapasite geliştirme faaliyetieri uygun olması halinde IPA'nın kurumsal kapasite geliştirme bileşeni kapsamında finanse edilecektir.

BROP'un uygulanması sırasında uygun olduğu durumlarda ilgili sınır ötesi programlarla, özellikle Avrupa Komşuluk Politikası Aracı kapsamında finanse edilen “Karadeniz sınır ötesi programı ile tamamlayıcilik ve sinerji aranacaktir.

3.4.2. Ulusal Programlarla Tamamlayicilık ve Sinerji 
BROP'un temel müdahale alanları kapsamında, hedefleri ve uygulama dönemi BROP ile tam bir uyum içerisinde olan dört ulusal strateji dokümanı bulunmaktadır. Söz konusu ulusal programlar aşağıda sunulmaktadır:
Dokuzuncu Kalkınma Planı (20072013)
Operasyonel Programın hedefleri, stratejisi ve müdahale alanları 20072013 dönemini kapsayan 9ncu Kalkınma Planı ile örtüşmektedir. Planın temel kalkınma eksenleri “Rekabetin Artırılmasi" ve Bölgesel Kalkınmayı Sağlamak" tır. Planda, bölgesel gelişmişlik farklarını azaltmanın yanı sıra bölgelerin rekabet gücünü de artırmayı amaçlayan dengeli bir bölgesel kalkınma politikasıoluşturulmuş bulunmaktadır.

Bu çerçevede, Planda, Cazibe Merkezleri yaklaşımı geliştirilmiştir. Bu yaklaşımın temel amaci,yüksek gelişme potansiyeli taşıyan ve özellikle az gelişmiş bölgelerde çevresinin gelişimine de katkıda bulunabilecek belirli Cazibe Merkezleri belirlemektir. Bu Merkezler için Planda ortaya konan temel öncelikler; bu merkezlerin ulaşılabilirliklerinin iyileştirilmesi, fiziksel ve sosyal altyapılarının güçlendirilmesi ve bu merkezlere yapılacak olan yatırımları teşvik ederek söz konusu merkezlerde yeni sanayi odaklarının oluşturulmasıdır. Bu yaklaşım, aynı zamanda, Stratejik Çerçeve Belgesi ve BROP’a da yansıtılmıştır.

Orta Vadeli Program (20072009)
Orta Vadeli Programın temel hedefleri, işletmelerin rekabet gücünü artırmak, bölgesel kalkınmayısağlamak ve gelişmişlik farklarını azaltmaktır.

Orta Vadeli Planın ana tematik müdahale alanları aşağıda belirtilmektedir:
Girişimciliğin desteklenmesi,
Yenilikçilik, üretkenlik ve teknolojinin etkin kullanımının desteklenmesi,
Finansal araçlarin ceşitlendirilmesi,
İşletmelerin fiziki ve teknolojik altyapısının iyileştirilmesi ve işletmeler arasındaki işbirliğinin artırılması,
Kurumsallaşmanın yaygınlaştırılması
BROP bu tematik müdahale alanları ile uyumludur. Ayrıca, bölgesel yaklaşım açısından da, BRÖp'Program arasında uyum bulunmaktadır. Programda, bölgelerarası göç eğilimini bubölgelere 
...

Bölgese) Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programt (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
yönlendirmek amacıyla bölgesel cazibe merkezleri öngörülmektedir.
KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı (20072009)
KOBi Stratejisi ve Eylem Planının temel amacı Türk KOBİ'lerinin rekabet gücünü artırmaktır. Bu hedefe ulaşmak için KOBi Stratejisi ve Eylem Planında tüm ülke için ortaya konan temel müdahale alanları aşağıda sunulmaktadır:
-Girişimciliğin geliştirilmesi 
-İş geliştirme 
-KOBí'lerin uluslararası pazara entegrasyonu 
-İş ortamının iyileştirilmesi 
Teknolojik ve yenilikçilik kapasitesinin geliştirilmesi 
Bu tematik müdahale alanları BROP ile uyumludur.
Bilgi Toplumu Stratejisi (2006-2010)
BROP'un hazırlık çalışmaları sırasında dikkate alınan bir diğer rehber doküman ise Bilgi Toplumu Stratejisidir (2006-2010).

Bilgi toplumunun yol haritası olan Strateji Dokümanı'nın ve Eylem Planının uygulanması Türkiye'de bilgi toplumunun gelişimine katıda bulunacaktır. BROP'un Bilgi İletişim Teknolojileri alanındaki temel müdahale alanları Bilgi Toplumu Stratejisine uygun olarak geliştirilmiştir.
Stratejide, Türkiye'nin Bilgi Toplumuna geçiş sürecindeki temel stratejik öncelikleri belirlenmiştir. Bu stratejik öncelikler aşağıda belirtilmektedir:
1. Sosyal dönüşüm 
2. Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin iş dünyasına nüfuzu 
3.Vatandaş odaklı hizmet dönüşümü
4.Kamu yönetiminde modernizasyon 
5. Küresel rekabetçi bilgi teknolojileri sektörü
6. Rekabetçi, yaygın ve ucuz iletişim altyapı ve hizmetleri 
İkinci stratejik önceliğin temel amacı; Bilgi İletişim Teknolojileri aracılığı ile işletmelere rekabet avantaji sağlamaktır. Bu stratejik öncelik BROP kapsamında da yer almaktadır.
Bu çerçevede, işletmeler için Bilgi İletişim Teknolojileri altyapısı BROP'un l.3. nolu tedbiri altında geliştirilecektir. Diğer taraftan, 2.1. nolu tedbir altında, KOBİ'lere, start-up'lara, bölünmüş şirketlere ve bilgi yoğun mikro işletmelere Bilgi İletişim Teknolojileri ve e-ticaret alanında bilgi ve danışmanlık desteği verilecektir.

3.3.3. Topluluk Programları İle Tamamlayieıhk ve Sinerji 
Topluluk Programlarına katılımla ilgili, prensip olarak, BROp Türkiye'nin katılım sağlayacağıTopluluk Programlarından maksimum faydayı sağlayacak şekilde uygulanacaktır.
Bu çerçevede, işletmelerin özellikle “CIP - Rekabet Edebilirlik ve Yenilikçilik Çerçeve Programı(2007-2013)" ve “7. Çerçeve Programi" olmak üzere ilgili Topluluk Programlarından yararlanma oranını artirmayı amaçlayan projeler BROP kapsamında desteklenecektir. Bu bağlamda, 1.3. nolu tedbir altında, AR-GE, yenilikçilik ve teknoloji transferi için uygun altyapı kurulacak ve güçlendirilecek olup, diğer taraftan, 2.1. nolu tedbir altında, yenilikçi ve yüksek teknolojjzödākfi işletmelerin AR-GE yatırımları desteklenecek ve bireysel işletmelere kongreler, semineıler v çalıştaylar gibi doğrudan bilgilendirici faaliyetler ve danışmanlık hizmetleri verilecektirÁyrica,2.2,
Y 41146e "∴P €*
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programt (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlige 
nolu tedbir altında, kümelenmelere kapasitelerini artırmak için benzer nitelikte destekler verilecektir.
İlgili Topluluk Programları ve BROP arasında tamamlayıcılığı sağlamak amacıyla, Türkiye'nin bu programlara katılımi konusunda resmi bir karar alındığında, bir işbirliği mekanizması kurulacaktır.
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
ey;54
L A 471,.4



MALI TABLOLAR (toplam kamu harcamasina dayalı uygun harcamalar)e 
2013Progrm2007



Bilim. Sanayi ve TeAnoloji Bakanigi 
16102-6000) 1tR,304 (R00 (s0ad0



   L 

Bakonhgi Tulnolon Saay .
102-(000)Progau Doovasyovci 



Tablo D.3. 2008 Yilı Finansal Tablo 

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakoohg 

Tablo D.4. 2009 Yih Finansal Tablo 

Sanayi ve Teknoloji Bakanhigi Bilin.

  e  

Cn Baksahg :

2007.2013)Progrum DeraSYOnU 



Tablo D.6. 2011 Yilı Finansal Tablo 

Teknoloji Bakanngi Bilim. Sanayi ve 

Tablo D.7. 2012 Yilı Finansal Tablo 

BKac /Lcues E 

   le 

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
5. UYGULAMA DÜZENLEMELERİ
Katılım Öncesi Yardım Aracını (IPA) kuran 17 Temmuz 2006 tarih ve 1085/2006 sayilı Konsey Tüzüğü ve bu Tüzüğün uygulamasını gösteren 12 Haziran 2007 tarihli ve 718/2007 sayılı Komisyon Tüzüğüne uygun olarak, 2011/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi IPA yönetim ve uygulama görevleriyle ilgili temel yapı ve otoriteleri atamış bulunmaktadır. Bu bölüm, BROP'a ilişkin uygulama düzenlemelerini ortaya koymaktadır.

Bu bölüm, avrica, BROP'un yönetim, izleme, değerlendirme, mali yönetim ve kontrol, tanitım ve bilgilendirmeye yönelik genel çerçevesini de düzenlemektedir.

IPA Uygulama Tüzüğünün 10. maddesine göre, IPA yardımı III. ve IV. bileşenler için başlangıçta Komisyonun ön kontrolleri ile merkezi olmayan yönetim çerçevesinde uygulanacaktir. Bununla birlikte, nihai amaç, merkezi olmayan yönetimin Komisyonun ön kontrolleri olmaksızın ulusal otoritelere devredilmesidir. Komisyonun Topluluk ve ulusal kurallara göre gerekli yönetim ve kontrol sistemlerinin kurulduğunu ve etkin bir şekilde uygulandığını teyit ederek geçiş döneminin sona ermesi sonrasinda merkezi olmayan yönetim Komisyon tarafından ulusal otoritelere devredilecektir 
Öncelik 4/Tedbir 4.1 kapsamındaki münferit operasyon  ABGF'ye katkı sağlanması  18 Kasım 2015tarihli ve No 2093/2015 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü ile son değiştirildiği şekliyle 12 Haziran 2007 tarihli ve 718/2007 sayılı Komisyon Tüzüğü ve BROP'a ilişkin Finansman Anlaşması'nın son versiyonunun hükümlerine uygun olarak ABGF'yi uygulayan kurum tarafindan uygulanır.
5.1. Yönetim ve Kontrol Yapilari 
5.1.1 Yaptlar ve Otoriteler 
Ulusal kaynaklar ve IPA kaynakları tarafindan ortak finanse edilen müdahalelerin etkin bir şekilde yönetimini sağlamak amacıyla oluşturulacak yapılar ve otoriteler görevleri ve sorumluluklarıyla birlikte IPA Uygulama Tüzüğü'nün ilgili maddelerine (2131) uygun olarak bu bölümde tanimlanmaktadır. Bu yapılar ve otoriteler, Komisyonun merkezi olmayan yönetimi devretmesinden önce etkin bir şekilde oluşturulmali, uygulamaya hazır olmalı ve akredite edilmelidir.
Bu yapılar ve otoriteler aşağıda sunulmaktadır: 23
(a) Ulusal IPA Koordinatörü,
(b) III. ve IV. bileşenler için Stratejik Koordinatör,
(c) Yetkili Akreditasyon Görevlisi,
(d) Ulusal Yetkilendirme Görevlisi,
(e) Ulusal Fon,
(f) Denetim Otoritesi,
(g) Her bir IPA bileşeni ya da Program için Program Otoritesi.
Program Otoriteleri hariç olmak üzere yukarıda belirtilen diğer yapıların görev ve sorumlulukları IPA Uygulama Tüzüğü'nün ilgili maddelerinde ve Taslak Çerçeve Anlaşmasının Ek A'sında sunulmaktadır.

Bu çerçevede, bu bölümde, yalnizca BROP'un yönetim ve uygulamasından sorumlu Program Otoritesinin görevleri verilecektir.

BROP Program Otoritesi 
23 Türkiye'deki genel IPA yapılanmasını görmek için Ek 6'daki Akış Şemasına bakınız.Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
,156A 

Türkive Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıga 
2011/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi çerçevesinde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (BSTB)BROP için Program Otoritesi olarak atanmıştır.

Görevler 
Program Otoritesi, BROP İzleme Komitesi'nin sorumluluğunda, doğru finansal yönetim ve etkin ve verimli iç kontrol ilkesine uygun olarak, BROP'un yönetimi ve uygulamasından sorumludur. Bu bağlamda, IPA Uygulama Tüzüğünün 28. Maddesine göre, Program Otoritesi olarak Bakanlığımız temel olarak aşağıdaki hususlardan sorumlu olacaktır:
4Çok yıllı programların hazırlanmasi,
•Programın uygulanmasının izlenmesi ve programın uygulamasının kalitesini izlemek için gerekli olan dokümanların sunulması yoluyla BROP İzleme Komitesi'nin çalışmalarının yönlendirilmesi,
•Yıllık ve nihai uygulama raporları hazırlamak ve BROP İzleme Komitesi'nin incelemesi sonrasında söz konusu raporları Komisyona, NIPAC’a ve NAO'ya sunmak,
•Projelerin BROP'da öngörülen kriterler ve mekanizmalara uygun olarak seçilmesini ve söz konusu projelerin ilgili Topluluk ve ulusal kurallara uygun olmasını sağlamak,
-Yeterli bir denetimin sağlanabilmesi için gerekli olan tüm dokümanların saklanabilmesi için gereken prosedürlerin oluşturulmasi,
•İhale ve hibe prosedürlerinin düzenlenmesi, sözleşmelerin yapılmasi, nihai yararlanicılara ödemelerin yapılması ve geri alınmasi,
A Projelerin yürütülmesine dahil olan tüm birimlerin ayrı bir muhasebe sistemi ya da ayrı bir muhasebe kodlamasi oluşturmasinin sağlanmasi,
4Ulusal Fon ve Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin harcamalara ilişkin olarak gerçekleştirilen işlem ve kontrollere dair gerekli tüm bilgileri almalarının sağlanmasi,
Bir raporlama ve bilgi sistemi kurmak, idame ettirmek ve güncellemek,
Beyan edilen harcamaların ve nihai faydalanıcıların ödeme taleplerinin mevcut kurallara göre doğruluğunun, ürün ve hizmetlerin onay kararına uygun olarak gerçekleştirildiğinin ve nihai yararlanicıların ödeme taleplerinin doğruluğunun denetlenmesi. Bu doğrulamalar uygun olduğu hallerde projelerin idari, mali, teknik ve fiziksel yönlerini de kapsayacaktır,
Farkhı alt birimlerinin iç denetiminin sağlanması,
Usulsüzlüklerin raporlanmasinın sağlanmasi,
A Bilgi ve tanıtım gerekliliklerinin karşılanarak BROP’un kamuoyuna tanıtımının yapılması.
IPA Uygulama Tüzüğünün 28(2). Maddesinden kaynaklanan yukarıda belirtilen sorumlulukların dışında, Program Otoritesi aşağıdaki hususlardan da sorumlu olacaktır:
•BROp İzleme Komitesine başkanlık etmek ve sekreterya hizmetlerini yürütmek,
•BROP'un değerlendirilmesini sağlamak,
•BROP'un Teknik Yardım tedbirlerinin uygulanmasi.
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanavi ve Teknoloji Bakanlig 
Yapi 
Program Otoritesi aşağıdaki birimlerden oluşmaktadır:24
1)Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü, AB Mali Programları Dairesi 

Programlama Bölümü
İzleme ve Değerlendirme Bölümü
Kalite Güvence ve Kontrol Bölümü
İhale Dokümanı Hazırlama Bölümü
İhale Bölümü
Sözleşme Yönetimi Bölümü
Finans Yönetimi Bölümü
Teknik Destek ve İnsan Kaynakları Bölümü
Bilgi İslem Bölümü
Tanıtım ve İdari İlişkiler Bölümü
2)BROP İzleme Komitesi Sekreteryası
3) iç Denetim Birimi 
Program Otoritesini oluşturan birimlerin başkanları açıkça atanacak ve birimlerine tahsis edilen görevlerden sorumlu olacaklardır.

Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesindeki Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel MüdürüProgram Otoritesi Başkanı olarak hareket edecektir. Program Otoritesini oluşturan birimlerin başkanlarının atanmasi, adres ve iletişim bilgileri Komisyona iletilecektir. Program Otoritesini oluşturan birimlerin başkanlarında meydana gelebilecek bir personel değişikliği Program Otoritesinin akreditasyonunu ve Komisyonun sonrasında vereceği yönetim yetkilerinin devredilmesi kararınıetkileyebilecek her türlü değişiklikle birlikte Komisyona iletilecektir.

Görevlerin Dağılımı
“İhale” ve “Sözleşme yönetimi” arasında; ayrıca “Sözleşme uygulanması” ile “finansman / ödeme"sorumlulukları arasında yeterli görev ayrımı sağlamak amacıyla Genel Müdürlük bünyesinde Programlama, İzleme ve Değerlendirme, İhale Dokümanlarınin Hazırlanmasi, ihale, Sözleşme Yönetimi, Finans Yönetimi, Kalite Güvence ve Kontrol, Teknik Yardım ve İnsan Kaynaklari, Tanitim ve İdari İşler ve Bilgi Teknolojileri Dairesi olmak üzere 10 Bölüm kurulmuştur.
Programlama Bölümü
Programlama Bölümü, programlama, proje tasarımı ve formülasyonundan ve proje değerlendirme ve seçimi ile ilgili tüm görevlerden sorumludur. Bölümün spesifik görevleri;
BROP'u hazırlamak ve yenilemek 
Operasyonel Program hazırliği sırasında ödeme öncesi değerlendirme sürecini denetleme 
Operasyon Gösterge Sayfalarınin Hazirlanmasi;
Çok Yillık Çalışma Planının (MAWP) hazırlanması / revize edilmesi ve uygulanmasının izlenmesi;
Proje tasarımı ve formülasyonunda paydaşlara yardımci olmak;
BROP kapsamında finanse edilecek projelerin ilgili paydaşlara danışarak önceliklendirilmesi;
24 Program Otoritesi Yapılanması için, Bkz. EK- 7.
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
df. A 



Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıği 
Proje Seçim Alt Komitelerinin kurulması ve yönetilmesi ve bunlara sekretarya desteği sağlanması;
Ön yeterlik raporunun hazırlanması ve Genel Müdürlüğe iletilmesi. Ön yeterlilik raporuna göre, finanse edilecek projeler hakkında rapor hazırlamak ve onay için Başkana sunmak;
Adayları seçilen ve reddedilen proje teklifleri hakkında bilgilendirmek;
Teklif çağrıları hazırlamak ve yayınlamak. Düzeltmelerin hazırlanması ve yayınlanması;
Potansiyel hibe başvuru sahiplerinin açıklama taleplerini Satın Alma Departmanı ile işbirliği içinde ele almak;
Satın Alma Departmanı ile işbirliği içinde, potansiyel hibe başvuru sahipleri için bilgilendirici oturumlar hazırlamak ve sunmak;
Finansal planlama, bütçeleme, eş finansman (Ulusal ve IFI)
Tanıtım ve İdari İşler Bölümü aşağıdaki görevleri yerine getirecektir:
Potansivel vararlanıcıları BROP kapsamında sağlanan AB vardımı hakkında bilgilendirmek:kamuoyunu özellikle BROP ile ilgili konularda, hedefleri, eylemleri ve başarıları konusunda AB desteği hakkında bilgilendirmek. Departmana özel görevler şunlardır:
İletişim Eylem Planı'nı hazırlamak 
İletişim Eylem Planı'nda yapılan değişiklikler hakkında Komisyonu bilgilendirmek 
Plan ve ilgili bütçenin iletişim faaliyetlerini yürütmek: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenen calisma gruplarına katılmak 

Bakanlığın internet sitesinde BROP’a ayrılan kısmında içeriği doldurmak ve sağlanan bilgileri güncel tutmak 

BROP hakkında güncel materyaller, vayınların zamanında hazırlanmasını sağlamak ve hazırlamak (haber bülteni, el ilanlari, raporlar vb.)

AB konularında genel kamu farkındalık araştırmalarını denetlemek 
Uygulama Kuruluşları ve BROP yararlanıcıları tarafından gerçekleştirilen iletişim faaliyetlerini gözlemlemek ve AB görünürlük şartları ile uyumluluğunu desteklemek için önerilerde bulunmak 
BROP'un ilgili tarafları ve diğer Program Otoriteleri ile işbirliği içerisinde Konferans ve diğer bilgi organizasyonlarının düzenlenmesini desteklemek 
Bu organizasyonların medya ayağını idare etmek 
Medyadan ve kamudan gelen bilgi taleplerine cevap vermek 
İletişim Eylem Planı uygulamasını denetlemek ve etkinliğini teyit etmek için izleme sistemi oluşturmak uygulamak 

Avrupa Komisyonu ve BROP'un İzleme Komitesi için bilgi ve yayın faaliyetleri hakkında izleme raporları hazırlamak.

Teknik Destek ve İnsan Kaynakları Bölümü:
Teknik Destek ve İnsan Kaynakları 2 ana görevi yerine getirir:
Teknik Yardım Fonksiyonu:
Teknik Yardım Fonksiyonu ile ilgili olarak, Teknik Yardım desteğiyle ilgili olarak IPA Program Otoritesi (Os) ihtiyaçlarının kaydedilmesini ve karşılanmasını sağlamaktan sorumludur. Bu bakımdan Dairenin Görevleri şunlardır:
- Teknik Yardım (TY) Planının hazırlanması ve gözden geçirilmesi;
- Teknik Yardım Planında planlandığı gibi Teknik Yardım projeleri için İş Tanımı hazırlanması;- Teknik Yardım projelerinin denetlenmesi ve teknik izlenmesinin sağlanması;
- TY Planının uygulanmasında kaydedilen ilerlemeyi açıklayan yıllık raporlar hazırlamak.
7v7μC.(

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanliğı
İnsan Kaynakları Fonksiyonu:
Bölüm, İnsan Kaynakları Fonksiyonu ile ilgili olarak, uygun araçları kullanarak IPA Program Otoritesi (OS) İK politikalarını uygulamak ve değerlendirmekle sorumludur. İK görevleri şunlardır:
- Tüm Program Otoritesi personeli için Eğitim İhtiyaçları Analizinin yapılması ve periyodik olarak güncellenmesi;
_______-.

Otoritesi personeli için gelişme planlarının (eğitim, koçluk vb. yoluyla) tespit edilen ihtiyaçlara göre 
hazırlanması ve bunların uygulanması için koşulların sağlanması;

İs vükü taslağı olusturma / güncelleme ve hassas post analizi;
,.a,..
becerileri; teknik beceriler, vb.) hakkında bir veri tabanı oluşturmak ve güncellemek;
- IPA Program Otoritesi personelinin iş tanımlarının periyodik olarak gözden geçirilmesini koordine etmek;
- Işe alma sürecini planlamak ve koordine etmek:
- İşe alım planları hazırlayarak, bunların uygulanmasını izleyerek ve yeni personele idari ve kişisel konularda danışmanlık vererek yeni işe alımların işyerine entegrasyonunu desteklemek;
- Üst vönetimi, "Personel performans değerlendirmesinden" kaynaklanan sonuçlar hakkında bilgilendirmek, sürecin gizliliğinin korunmasıni garanti altına almak;
- "Personel Eğitimi ve Geliştirme Yıllık Planının" taslağının hazırlanması ve uygulanması
- iK faaliyetlerinin sürekli izlenmesinin sağlanması ve ilgili kayıtların tutulması;
- iK faaliyetlerinin kalitesinin ve etkisinin değerlendirilmesi için sistemler oluşturmak ve İK politika çerçevesini daha da geliştirmek için tavsiyelerde bulunmak.

Bilgi Teknolojileri (BT) Bölümü:
Bilgi Teknolojileri Bölümü şunlardan sorumludur:
- Bilgi Teknolojileri Bölümü ile ilişkili Bilgi Teknolojileri, Sistem Yönetimi ve Bilgi Yönetimi ile ilgili sorunların hızlı ve uvgun bir sekilde ele alınmasını sağlamak;
(..,
uvgulanması:

.,
kullanıcıları olarak IPA OS personelinin özel ihtiyaçlarını ele almak;

- IPA Program Otoritesi web sitesinin ve IPA dosya sunucusunun bakimı ve izlenmesi 
- Bilgi sistemi altyapısıın ağ ekipmanı, donanımı ve yazılımının tedariki ve bakımı ile ilgili olarak ihtiyaç değerlendirmesinin yapılması;
- Mīs / BT sistemlerivle ilgili proieler icin teknik şartnamelerin / ToR hazırlanması;
....,.,,gerçekleştirilmesi.

İzleme ve Değerlendirme Bölümü
İzleme ve Değerlendirme Dairesi aşağıdaki iki ana işlevi yerine getirir:
İzleme Fonksiyonu 
Sürekli BROP izlemesini sağlamak için Departman aşağıdaki görevleri yerine getirir:
- RCOP 2014-2020 uygulamasinın izlenmesi 
- BROP uygulamasına ilişkin Sektörel Yıllık Raporların yanı sıra BROP uygulama döneminin sonunda Sektorer Nnar Oyguama Raporunun nazn lanmnasi, e* sonunda Sektörel Nihai Uygulama Raporunun hazırlanmasi;eve 
-Yillik Izleme raporlarinin incelenmesi için Sektörel İzleme Komitesi (Sne ve sunulması (IPA I uygulanmasına ilişkin Yıllik Raporun hazırlanmasını desteklemek için);
fórel izlcnie 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanfığı
Komitesine rehberlik etmek ve desteklemek;
- Sektörel İzleme Komitesi Sekreterliğini Yönetmek 
- izleme fonksiyonunun uygulanması sırasında öğrenilen dersler temelinde sonraki programlama,tanımlama ve formülasyon aşamalarına girdi sağlamak 
Değerlendirme Fonksiyonu 
Programın uygulanması öncesinde, sırasında ve sonrasında OP düzeyindeki tüm değerlendirme faalivetlerini denetlemekten sorumludur. Özellikle görevleri şunlardır:
- BROP'un ön, ara ve sonradan değerlendirmelerine yardımcı olmak;
- Ön, ara (ve eğer varsa, sonradan) BROP değerlendirmesi için Şartname taslağının hazırlanmasi;
- Değerlendirme Komitesinin oluşturulması;
- Ad-hoc Değerlendirme Komitesi Sekreteryasını yönetmek 
- BROP değerlendirme sürecini yönlendirmek (bağımsız uzmanlar tarafindan gerçekleştirilir) ve BROP değerlendirme faaliyetlerinin denetimini ve kalite izlemesini sağlamak;
- BROP değerlendirme raporlarının yayılmasını / yayınlanmasını sağlamak ve değerlendiricilerin bulgularmın takibini izlemek;
- Personel Eğitimi ve Geliştirme Yıllık Planlarını araç olarak kullanarak BROP Program Otoritesinin İK çerçevesinin hazırlanması ve değerlendirilmesi;
- Değerlendirme egzersizinin uygulanması sırasında öğrenilen dersler temelinde sonraki programlama,tanımlama ve formülasyon aşamalarına girdi sağlamak 
Kalite Güvence ve Kontrol Bölümü:
Kalite Güvence ve Kontrol Departmanı Kontrol Bölümü aşağidaki iki temel işlevi yerine getirecektir:
Kontrol Fonksiyonu 
- IPA Program Otoritesi hizmetleri tarafindan yürütülen tüm süreçlerin kalite güvencesini ve kontrolünü sağlamak, özellikle:
o Programlama süreci çerçevesinde, kalite ve uyum OIS'leri için kontroller ve Teklif Çağrıları / Başvuru Rehberi;
o İhale ve sözleşme süreci çerçevesinde, kalite ve uygunluk ihale dokümanlarının, sözleşme tahminlerinin, değerlendirme raporlarının, sözleşme dosyalarının imzalanmadan önce kontrol edilmesi;
o Sözleşme uygulama kontrolleri çerçevesinde kalite ve uygunluk için önerilen sözleşme değişiklikleri / ekleri;
o Raporlama süreci çerçevesinde, Sektörel Yıllık (Nihai) Uygulama raporunun kalite kontrolleri, NIPAC, NAO ve EUD'ye raporlar;
- IPA-OS içerisindeki İç Kontrol Ortamının işlevsel ve FWA Ek B'ye göre İç Kontrol gerekliliklerine ve ayrıca uluslararası kabul görmüş iç kontrol standartlarına uygun olmasını sağlamak. IPA Yönetim Sistemi İç Kontrol çerçevesiyle ilgili tüm konularda IPA Sistemi yönetimine tavsiyelerde bulunur;
- Bütçe yönetimi görevlerinin emanet edilmesi çerçevesinde, işletim sistemi yönetim ve kontrol sistemlerinin AB düzenlemeleri tarafından belirlenen ilgili gereksinimlerle uyumlu olmasını sağlamak.Bu açıdan Kalite Kontrol, program otoritesi yönetimi ve kontrol sistemlerine ilişkin boşluk analizi,boşluk doldurma ve geçici çalışmalar gerçekleştirebilir, BROP uygulamasına katılabilecek potansiyel ortak kurumların yanı sıra;
- IPA Program Otoritesi Prosedürler Kılavuzunun hazırlanmasi, değiştirilmesi, onaylanması ve dağıtılması ile ilgili faaliyetleri koordine etmek, değişikliklerin yürürlükteki mevzuata uygunluğunu ve revizyon sürecinin genel tutarhılığını değerlendirmek;
- İlgili prosedüre göre usulsüzlüklerle ilgilenmek ve bunları raporlamak;
- Kılavuzlar, kontrol listeleri, şablonlar ve fişler dahil olmak üzere Prosedürler El Kitabının son 
..


Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
64

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanhığı
sürümünün IPA-Program Otoritesi (OS) personeline ve bunların uygun şekilde kullanılmasının sağlanması

- Denetim ve değerlendirmelerin bulgu ve tavsiyelerinin takibinin sağlanması;
- Kalite Kontrol Dairesi içinde ve BSTB bünyesinde IPA süreçlerine dahil olan diğer tüm Departmanlarda belgelerin uygun şekilde arşivlenmesini ve elektronik olarak dosyalanmasınısağlamak;
- Dış organlarla ilgili genel faaliyetleri Genel Müdürlüğün gerektirdiği şekilde yapılması
Risk Yönetimi Fonksiyonu:
- IPA Program Otoritesi risk yönetimi politikasının uygulanmasi;
- IPA Program Otoritesi Departmanları ile işbirliği içinde risk analizi yapmak;
- Belirlenen zaman çerçevesi içinde risk yönetimi uygulamasının bulunmasının takibinin ve düzeltici önlemlerin ilgili bölümler tarafindan uygun şekilde uygulanmasının sağlanması;
- Proje / sözleşme düzeyinde risk yönetimi ile ilgili olarak İhale Dokümanları Hazırlama Dairesi,Tedarik Dairesi ve Sözleşme yönetimi Dairesine metodolojik destek sağlanması;
- Risk Yönetimi sürecinde oluşturulan tüm belgelerin elektronik ve sabit formatta usulüne uygun olarak dosyalanmasını sağlamak.

İhale Dosyası Hazırlama Bölümü;
Aşağıdaki işlevler Bölümün sorumluluğundadır:
- İş Tanımı / Teknik Şartname, Metraj Listesi vb. dahil olmak üzere, tam hizmet, işler ve tedarik İhale Dosyalarının hazırlanmasının denetlenmesi ve yönetilmesi;
- ECD / Avrupa Komisyonu'na sözleşme tahminleri, satın alma bildirimleri, açıklamalar, düzeltmeler,tutanaklar, TD'ler, ödül ve iptal bildirimlerinin yayınlanması taleplerinin sunulması;
- İhale Dosyası için düzeltme taslağı hazırlamak ve geçerli satın alma prosedürlerine uygun olarak potansiyel başvuru sahiplerinin açıklama taleplerine cevap vermek;
- İhale dosyalarının teklif sahiplerine gönderilmesi;
- Daire Başkanı tarafindan atanması üzerine, ihale değerlendirmesine Gözlemci, Değerlendirme Komitesi Başkanı ve sekreter olarak katılmak.

İhale Bölümü:
- İhale ve değerlendirme prosedürlerinin şeffaflığının sağlanması;
- Oylama yapan üyelerin hazırhık sürecini denetlemek ve oy hakkı olmayan Başkan / Sekreter kısa liste panelleri / değerlendirme komitelerini belirlemek;
- Oy hakkı olmayan Başkan / Sekreteri Kisa Liste Panellerine ve Değerlendirme Komitelerine aday göstermek:
C 

Komitesi başkanı ve sekreteri olarak katıłmak;

- Kisa listeleme / değerlendirme sürecine prosedürle ilgili tavsiye ve idari destek sağlamak;
- İhale ile ilgili tüm konularda AB Delegasyonu ve uygunsa Komisyon ile iletişim;
- Kisa listeleme ve değerlendirme sürecinde prosedürle ilgili tavsiye ve idari destek sağlamak;
- Başarılı ve başarısız teklif sahiplerini / hibe başvuru sahiplerini bilgilendirmek;
- Varsa, satın alma prosedürü sırasında bilgilendirme toplantıları ve saha ziyaretleri düzenlemek;
- Yükleniciler / hibe yararlanıcıları ile sözleşmelerin hazırlanması ve müzakere edilmesi. Geçerli kurallara uyumu sağlayan sözleşme dosyalarını hazırlamak ve bunları imzalamadan önce Kalite Güvence ve Kontrol Bölümü tarafindan incelenmek üzere sunmak;
- Sözleşmelerin imzalarının düzenlenmesi;
- Nihai alıcıların, Sözleşme Yönetimi Bölümünün ve Yüklenicilerin / Hibe Faydalanıcılarınin talepleri dahil olmak üzere, uygun olduğunda Sözleşme Değişikliklerinin hazırlanması. İncelemeiçin Kaljt 
:....C-T62
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığ
Güvence ve Kontrol Bölümüne değişiklikleri göndermek.
Sözleşme Yönetimi Bölümü:
Sözleşme Yönetimi Departmanı, devam eden hizmet / tedarik / yapım işleri sözleşmelerinin ve hibe sözleşmelerinin genel uygulamasından sorumludur. Özellikle:
- Tüm sözleşmelerin Avrupa Topluluğu ve Türk yönetmeliklerine ve ilgili sözleşme hükümlerine uygun olarak uygulanmasını sağlar;
- Günlük sözleşme yönetimi gerçekleştirir;
- Sözleşmenin uygulanmasıyla ilgili olarak son alıcılar ve hibe yararlanıcıları ile iletişim kurarak devam eden (hizmet / tedarik / işler ve hibeler) izlenmesini sağlar;
- Devam eden sözleşmelerin uygulanmasıyla ilgili İlerleme Raporlarını kontrol eder ve onaylar;
- Devam eden (hibe ve hibe dışı) sözleşmeler için yerinde izleme ziyaretlerinin programlanması ve icrasi;
- Proje uygulaması sırasında son faydalanıcıların Operasyonel Anlaşmaya uyulmasını sağlar;
- Son favdalanıci Operasvonel Anlasmalarda değisiklikler önerir:
- Son favdalanicilarin İlerleme Raporlarini inceler;
- Özellikle teknik ilerleme için, hibe alanlar tarafindan sunulan hizmet / tedarik / yapım işleri sözleşmelerinin ve İlerleme Raporlarının uygulanmasıyla ilgili İlerleme Raporlarını İnceler;
- Projenin uygulanmasının Şartname / Teknik Teklif veya Hibe Başvurusu uyarınca ilerleme göstergelerine uygun olmasını sağlamak;
- (Finans Yönetimi Departmanı ile işbirliği içinde) Ödemelerden önce harcamaları doğrulamak ve doğrulamak için sözleşmelerin masa başında ve yerinde kontrollerini gerçekleştirir;
- IPA gerekliliklerine uygun olarak tanıtım ve görünürlük önlemlerini sağlar;
- Uygun olduğu şekilde hibe yararlanıcıları / yüklenicileriyle sözleşmelerde değişiklikler önerir ve /veya değişiklik önerilerini değerlendirir ve inceler; İhale Dokümanı Hazırlama Departmanı ve İhale Departmanı ile uygun şekilde sözleşme değişikliği sürecinde işbirliği yapar;
- Uygulanmakta olan sözleşmeler için ödeme tahminlerinin hazırlanmasında Finans Yönetimi Departmanina yardimci olur;
- Yükleniciler / Hibe yararlanıcıları tarafindan fon geri kazanımı durumunda Finans Yönetimi Departmanina yardımci olur;
- Ulusal Fona Ödeme Talepleri için Ara ve Nihai Başvuruların bir parçası olarak İlerleme Raporlarıhazırlar;
- İzleme Notları, İzleme Raporları, Yıllık ve Nihai İlerleme Raporlarının hazırlanması için bilgi sağlayarak İzleme ve Değerlendirme Departmanına yardımcı olur;
- Usulsüzlük raporlarının, IPA OS Yıllik Çalıişma Planının ve IPA OS prosedürlerine göre diğer raporların hazırlanmasına katkıda bulunur;
- Operasyon Koordinasyon Birimi / son alıcının hizmet / tedarik / işler / hibe sözleşmelerinin uygulanması ve çalışmaları ile ilgili her türlü denetim bulgularının takibini sağlar;
- Operasyon Koordinasyon Birimine proje uygulamasına ilişkin uzmanlık ve bilgi konusunda yardımcıolur.

Finans Yönetimi Bölümü:
Finans Yönetimi Bölümü, BROP kapsamında IPA desteğinin sağlam mali yönetiminden sorumludur.Düzenli ve güvenilir muhasebenin yapılmasının yanı sıra OS içinde AB ve ulusal kurallara uygun sağlam bir finansal raporlama sisteminin kurulmasını sağlar. Finans Yönetimi Bölümü bünyesinde iki ayrı fonksiyon kurulmuştur: Finans ve Muhasebe.

Finans Fonksiyonu:
Finans Fonksiyonu ile ilgili olarak, Departman aşağıdaki görevleri yerine getirir:
A 
esí

C e 
63
Zg 


Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanłığu 
- Uygulanmakta olan hizmet / tedarik / yapım işi sözleşmeleri için faturaların kontrol edilmesi ve ödeme talebinin sözleşmeye uygunluğunun doğrulanması (zamanlama ve miktar açısından);
- (Sözleşme Yönetimi Departmanı ile işbirliği içinde) Harcamaları doğrulamak ve onaylamak için hibe yararlanıcıları tarafindan sunulan ödeme taleplerinin masa kontrollerini yapmak - Mali İlerlemenin /Nihai Raporların ve ilgili destekleyici belgelerin doğrulanması dahil;
- (Sözleşme Yönetimi Departmanı ile işbirliği içinde) Harcamaları doğrulamak ve onaylamak için ödemelerden önce yararlanıcilara hibe vermek için yerinde kontroller yapmak;
- (Sözleşme Yönetimi Departmanı ile işbirliği içinde) Sunulan faturaları doğrulamak ve doğrulamak için tedarik ve yapım işleri sözleşmeleri çerçevesinde (uygun olduğu şekilde) yerinde kontroller yapmak;
- Ödeme onayı sürecinde son alıcılar, yükleniciler ve hibe yararlanıcıları ile iletişim kurmak;
- Ödenecek tutarın belirlenmesi ve doğrulanmasi;
- Ödeme Dosyasi, Transfer ve Ödeme Talimatı Formunu buna göre hazırlamak ve ödemenin gerçekleştirilmesi için sunmak;
- Ödeme işleminin gerçekleştirilmesi;
- Aylik mutabakat - Merkez Bankası ve muhasebe sistemine göre alt hesap bakiyelerinin ve Avrupa Topluluğu finansal raporlama sistemine göre hesap bakiyelerinin karşılaştırılması;
- Sözleşmelerin gerekli tüm ayrıntılarla kaydedilmesi; Sözleşme Numarası, Yüklenici, Sözleşme Tutari, Tahmini Ödeme Tutarlari, Yüklenicinin Banka Bilgileri vb. MIS'e;
- Banka teminatlarınin kontrol edilmesi ve tescil edilmesi.
- Ulusal Fon ve Avrupa Komisyonu tarafindan sağlanan standart şablonlara uygun olarak Mali Raporların hazırlanması;
- Ödeme tahminine ve Ulusal Fon tarafindan sağlanan standart şablona göre Ulusal Fona Ödeme Talebinin hazırlanması;
- Diğer Bölümlere proje uygulama sürecinde talep edilen mali bilgilerin sağlanması;
- Nakit akışı tahminlerini ve ödeme planlarını hazırlamak, otomatik taahhüdün kaldırılmasında maruz kalınacak riski değerlendirmek;
- Programlama, Satın Alma ve Uygulama Departmanları tarafindan sağlanan bilgilere dayalı olarak harcama tahminlerinin hazırlanması.

Muhasebe Fonksiyonu:
- Uygun defter tutmanın düzenlenmesi ve sağlanmasi;
- IPA OS operasyonları için geçerli Hesap Planının oluşturulması ve sürdürülmesi ve bireysel hesaplarin en düşük seviyede tutulması;
- Her bir Operasyonel Program öncelik ekseni, ölçü, proje, alt proje ve sözleşme için ayrı kayıtlar tutmak;
- Tüm standart çeklerle mali hesaplar işletmek;
- Kayıtları uygun belgelerle düzenli olarak-uzlaştırmak, örn. banka -hesaplarına ilişkin muhasebe kayıtlarının ilgili banka hesap özetleri ile mutabakatı;
- Hem AB fonları hem de varsa ulusal fonlar (ortak finansman) açisından gelirlerin (alacak hesaplari)ve harcamalarin (ödenecek hesaplar) kayitlarinin tutulması

- Programların / projelerin / alt projelerin ve sözleşmelerin mali uygulaması ve durumuna ilişkin tam mali kayıtlarin tutulmasi;
- Ulusal mevzuat gerekliliklerine uygun olarak, muhasebe yazılımından Mali Tabloların (Bilanço ve Nakit Akışi Tabloları) ve Hesaplara İlişkin Notların (gerekirse) hazırlanması ve oluşturulması;
- Muhasebe standartları ile ilgili yerel mevzuata uygun kayitların takibi ve güncellenmesi.
5.1.2. Görevlerin Ayrılığı
IPA Uygulama Tüzüğü'nün 21.2. maddesi uyarınca, 3 Haziran 2008 tarihli Türkiye Cumhuriyeti²*Hükümeti ile Avrupa Toplulukları Komisyonu arasındaki Çerçeve Anlaşma ile 2011/15;saydi..Başbakanlık Genelgesi ile görevlendirilen kurumlar arasında ve içerisinde uygun bir görewdağılımj.
Bölgese) Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)
i 
4/

à



Türkive Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakaulığ
sağlanacaktır.
Görevlerin birimler arasında ayrılğı
Belirlenen IPA birimleri arasında görevlerin net bir şekilde paylaşımı sağlanmıştır. Bu bağlamda,Program Otoritesi ve Ulusal Fon tarafindan yürütülen doğrulamalar, kontroller ve değerlendirmeler arasında kesin bir ayrışma sağlanmıştır. Doğrulamalar, kontroller ve değerlendirmeler BSTB içerisindeki Program Otoritesinin farklı bölümleri tarafından yürütülürken, söz konusu görevler Hazine ve Maliye Bakanlığı içerisindeki Ulusal Fon tarafından yürütülecektir.
Ayrica, denetim, uygulama ve ödeme prosedürleri arasındaki kesin ayrişma bu görevleri yerine getirmekten sorumlu birimlerin farklılaştırılması yoluyla güvence altına alınmiştır. Denetimler Denetim Otoritesi olarak görevlendirilen Hazine Kontrolörler Kurulu Başkanlığı tarafından yerine getirilecekken, uygulama ve ödeme prosedürleri ise Program Otoritesi tarafindan yürütülecektir.
Belirlenen IPA birimleri içerisinde de yeterli görev ayrılığı sağlanacaktır.
Program Otoritesi içerisinde kurumsal yapılanmanın oluşturulması ve Program Otoritesini oluşturan her bir birimin görevlerinin tanımlanması sırasında görev ayrılığı ilkesi dikkate alınmıştır.
Bu bağlamda, bir projenin operasyonel ve mali boyutları Kalite Güvence ve Kontrol Bölümüpersonelince doğrulanırken, söz konusu proje Program Otoritesi'nin Finans ve İhale Birimi personeli tarafından başlatılacak ya da uygulanacaktır.

“İhale” ve “Sözleşme yönetimi” ile “Sözleşme uygulama” ve “mali/ödeme” bölümleri sorumluluklarıarasında etkin bir görev dağılımının tesis edilmesine özel önem atfedilmiştir.
Her bir sözleşmenin ihale edilmesi, sözleşmeye bağlanması ve uygulanması aracılığıyla projelerin uygulanmasi boyunca;
Teknik şartname, teknik spesifikasyonlar, başvuranlar için Kılavuzlar, ihale belgeleri hazırlamak ve /veya kontrol etmek üzere görevlendirilen personel,
Sözleşmenin uygulanması, yüklenicilerle iletişime geçilmesi, faturaların onaylanması ve operasyonel izlemenin yürütülmesine yönelik imzaların atılmasından sonra görevlendirilen personelden farkli olmalıdir.

Faturaların ödenmesine yönelik onayları veren/ operasyonel izleme boyunca ödeme taleplerini alan personel, hiçbir şekilde fonlara erişimi olmamalıdır [ör. banka hesaplarındaki imzalar, muhasebe,hesaplarin güncellenmesi].

Görev ayrılığı ilkesine Ulusal Fon içerisindeki sertifikasyon prosedürleri sırasında da saygi gösterilecektir. Harcama beyan belgeleri ödeme taleplerinin onaylanması ile ilgili tüm hizmetlerden görevsel olarak bağımsız Ulusal Fon içerisindeki bir kişi ya da bir birim tarafından hazırlanacaktır.
Ayrıca, başlangıę, ön ve son kontroller görevsel olarak birbirinden bağımsız farklı kişiler tarafından gerçekleştirilecektir.

5.2. İzleme ve Değerlendirme 
5.2.1. İzleme Düzenlemeleri 
IPA bileşenleri, programları ve projelerinin yanı sıra IPA yardımının uygulanmasında kaydedilen kurulacaktir:
Tüm IPA bileşenlerini kapsayan IPA Ízleme Komitesi 
*Bölgeset Rekabet Edebilirtik Operasyonel Programı (2007-2013)
KU *.4aS o 
165.

Tückive Cumhuriyeti 
Bitim, Sanayi ve Teknoloji Bakanliğı
Her bir OP icin Sektörel izleme Komiteleri 
Ulusal Koordinasyon Yapıları:
-Mali İşbirliği Komitesi 
√IPA'nin 3. ve 4. bileşenleri için Bölgesel Kalkınma ve İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Koordinasyon Komitesi 

IPA İzleme Komitesi 
IPA Uygulama Tüzüğünün 58. maddesine göre, Türkiye, ilk finansman anlaşmasının yürürlüğe girmesini takiben en geç 6 ay içerisinde NIPAC ve Komisyonla uzlaşma içerisinde IPA bileşenlerinin uygulanmasında uyum ve koordinasyonun sağlanmasını teminen bir IPA İzleme Komitesi kuracaktır.
IPA İzleme Komitesi, finansman anlaşmalarının yanı sıra MIPD'de ortaya konan hedeflere ulaşılmasına yönelik olarak tüm program ve projelerin uygulamasının etkinliğini, kalitesini ve uyumunu değerlendirecektir. IPA İzleme Komitesi, bu değerlendirme sırasında, sektörel izleme komiteleri tarafindan sunulan bilgilere dayanacaktir.

IPA İzleme Komitesi farkli bilesenler cercevesinde uygulanacak programlar ve projelerin yani sıra sağlanan yardımın genel hedeflerinin yerine getirilebilmesi ve etkinliğinin sağlanabilmesi için gerekli olan bileşenler arası düzeltici tedbirler arasında uyumu ve koordinasyonu sağlamak için alınabilecek önlemlere ilişkin olarak Komisyona, NIPAC'a ve NAO'ya teklif yapabilecektir.
IPA İzleme Komitesi, aynı zamanda, program hedeflerinin gerçekleştirilmesini sağlamak ve BROP çerçevesinde sunulan yardımın etkinliğini güçlendirmek amacıyla düzeltici tedbirlere ilişkin kararlar için BROP İzleme Komitesine teklif sunabilir.

IPA İzleme Komitesi, Komisvon tarafindan olusturulan izleme komitesi yetkisine uygun olarak ve ulusal kurumsal, yasal ve finansal yapılanma çerçevesinde iç faaliyet kurallarını kabul edecektir.
IPA İzleme Komitesi üyeleri arasında NIPAC, NAO, Program Otoritesi ve Stratejik Koordinatörün temsilcileri yer alacaktir. Komisyonun ve NIPAC'in bir temsilcisi de IPA Ízleme Komitesi toplantilarına eş başkanlik edecektir.

IPA İzleme Komitesi, yılda en az bir kez toplanacaktır. Belirli konulara ilişkin olarak ara toplantılar düzenlenebilecektir.

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı İzleme Komitesi 
IPA Uygulama Tüzüğünün 59. maddesine göre, Program Otoritesi, IPA Uygulama Tüzüğünün yürürlüğe girmesini takiben en geç altı ay içerisinde BROP için sektörel bir izleme komitesi kuracaktir.

BROP İzleme Komitesinin başkanlığı Program Otoritesi başkanı olarak BSTB Avrupa Birliği ve Dışİlişkiler Genel Müdürü ve Komisyon tarafindan birlikte yürütülecektir. Komitenin kompozisyonu Komisyonla uzlaşma içerisinde Program Otoritesi tarafından belirlenecektir.
BROP İzleme Komitesinin üyeleri aşağıda sunulmaktadır:
1) Belirli IPA kurumu temsilcileri:
Ulusal IPA Koordinatörü ya da bir temsilcisi,
Komisyonun bir temsilcisi,
•Stratejik Koordinatörün bir temsilcisi,
•BROP Program Otoritesi birimlerinin temsilcileri:
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıgi 
•Ulusal Yetkilendirme Görevlisi 
4Ulusal Fon'dan bir temsilci,
2) Sektörel politika oluşturan kurum temsilcileri:
Kültür ve Turizm Bakanlığı,
Ekonomi Bakanlığı,
A Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB),
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TUBITAK)
3) Ekonomik ve sosyal ortaklardan temsilciler:
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB),
4Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK),
•TÜRK-İS 
•TISK 
4) Bölgesel ortaklardan temsilciler:
Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Bölgesel Kalkınma İdaresi,
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü
Rize Ticaret ve Sanayi Odasi 
Tokat SS Küçük Sanayi İnşaat Kooperatifi 
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Arıcılık Araştırma Enstitüsü
Giresun Ticaret Borsasi 
Bayburt İl Özel İdaresi 
Kastamonu Ticaret Borsasi 
Antakya Ticaret ve Sanayi Odası
Orta Anadolu Kalkınma Birliği (ORAKAB)
Șanliurfa Ticaret Borsası
Samsun Ticaret ve Sanavi Odasi 
Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı (OKA)
Amasya Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği 
Siirt Aydınlar (Tillo) Kaymakamlığı
Karacadağ Kalkınma Ajansı
Van Sanayici ve İşadamları Derneği (VANSiAD)
Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA)
Bafra Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu 
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Kahramanmaraş İl Müdürlüğü
Güneydoğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü (GAPUTAEM)
KOSGEB Gaziantep Hizmet Merkezi Müdürlüğü
Osmaniye Valiliği 
Sorgun Belediyesi 
Siirt İli ve İlçeleri Antep Fıstığı Üreticileri Birliği 
Elazığ il Özel İdaresi 
Firat Kalkınma Ajansı
Orta Anadolu Kalkınma Ajansı (ORAN)
Ardahan il Özel İdaresi 
5) Gözlemciler:
λ

**

"
4167
(4

'

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Törkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanliğt 
BSTB İç Denetim Birimi,
Hazine Kontrolörleri Kurulu (Denetim Otoritesi),
Avrupa Yatırim Bankası
BROP İzleme Komitesinin kompozisyonu yeterli temsil ve ortaklığı sağlamak için Program Otoritesi Başkanı tarafından Komisyonla uzlaşma içerisinde gözden geçirilebilecek ve genişletilebilecektir.
BROP İzleme Komitesi, Komite tarafindan tartışılacak dokümanların hazırlanması ya da yazılıprosedür oluşturulması açısından Program Otoritesi içerisinde yer alan daimi bir sekreterya tarafindan desteklenecektir. Program Otoritesi, BROP İzleme Komitesi'ni bir önceki toplantida alınan kararların uygulanmasında kaydedilen ilerlemeye ilişkin olarak düzenli bilgilendirecektir.
BROP İzleme Komitesi programın uygulanmasının etkinliğini ve kalitesini ve özellikle farklımüdahaleler için finansal hazmetme kapasitesini izleyecektir. IPA Uygulama Tüzüğünün 167.Maddesi, BROP ve çalışma esaslarına ilişkin Finansman Anlaşmasının 83(7). Maddesine uygun olarak, İzleme Komitesi aşağıdaki hususlardan sorumlu olacaktır:
Her bir proje için seçim kriterlerini değerlendirme ve onaylama, programlama ihtiyaçlarıa uygun olarak bu kriterlerde yapılacak değişiklikleri onaylama;
Program Otoritesi tarafindan sunulan dokümanlar temelinde, BROP'un hedeflerinin gerçekleştirilmesine yönelik olarak kaydedilen ilerlemeyi her toplantıda gözden geçirmek;
Her bir öncelik ekseni ve tedbir için ortaya konan hedeflerin gerçekleştirilmesi başta olmak üzere uygulama sonuçlarının izleme göstergeleri dikkate alınarak incelenmesi;
Sektörel yıllik ve nihai uygulama raporlarının incelenmesi;
BROP'la ilgili yıllık denetim faaliyet raporu ya da söz konusu raporun bir bölümüyle ilgili olarak bilgilendirme;
Programa ilişkin olarak yapılan finansman anlaşmasını tadil etmeye yönelik teklifleri inceleme, Program Otoritesine programin hedeflerine ulaşılmasına katkida bulunma ya da mali yönetimi dahil olmak üzere yönetimini iyileştirmek amacıyla BROP'un revizyonu ya da incelenmesiyle ilgili olarak teklif sunma ve yatay konular ve tanitım tedbirlerini izleme;
Finansman anlaşmasının yansıra çok-yıllı indikatif planlama belgesinde ortaya konan hedefleri karşılamaya yönelik olarak IPA Komitesine, programlar ile operasyonların uygulanmasında etkinliği, kaliteyi ve bütünlüğü tesis etmek yönünde gerekli girdileri sağlamak;
A Program hedeflerine ulaşılmasını teminen ve program altında sağlanan yardımların etkinliğini artırmak yönündeki düzeltici önlemlere ilişkin olası kararların alınması bağlamında IPA Komitesi önerilerini sorgulamak;
Finansman anlaşmasında belirtilen özel hükümlerle ilgili olarak ilgili program ve operasyonların uygulamasındaki etkinliği ve kaliteyi tesis etmeye yönelik yollar aramak.Program hedeflerine ulaşmak ve sağlanan yardımların verimliliğini artırmak için düzeltici önlemlere ilişkin kararların alınması bağlamında bir kopyası ulusal yetkilendirme görevlisine gitmek üzere Komisyon ile ulusal IPA koordinatörüne önerilerde bulunmak,
IPA izleme komitesine özellikle aşağıda belirtilen hususlarla ilgili bilgi vermek:
(a) programın uygulamasında öncelik eksenleri ve ilgili durumlarda, tedbirler ya da operasyonlar düzeyinde kaydedilen ilerlemeler; ulaşiılan sonuçlar, mali uygulama göstergeleri ile diğer faktörleri içerebilir ve programların uygulamasının geliştirilmesine ilişkin bakış açısı üzerine kurulmalıdır;
(b) denetim otoritesi, ulusal yetkilendirme görevlisi veya yetkili akreditasyon görevlisi tarafindan idari ve kontrol sistemlerinin işleyişine yönelik olarak gündeme getirilen her türlü konu.

Operasyonel programların izlemesiyle ilgili değerlendirmelerin sonuçlarını irdelemek,
Finansman Anlaşmasının 99. Maddesi uyarınca İletişim Eylem Planını incelemek, onąylak ve düzenli olarak güncellemek;
Gerektiğinde teknik düzeyde düzenli toplantılar yapılmasını önermek.
•x. .C 
68:S 92
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığ
BROp İzleme Komitesi programın revize edilmesini onaylayacak ya da programın değerlendirilmesini takiben yardımın izlenmesi için kullanılan sonuç, çıktı ve mali göstergeler de dahil olmak üzere programı revize etmeye yönelik olarak Program Otoritesi Başkani'na, Komisyona, Stratejik Koordinatöre ve NIPAC'a teklif sunacaktır.

Her bir Sektörel İzleme Komitesi Komisyon tarafindan oluşturulan sektörel izleme komitesi yetkisine uygun olarak ve ulusal kurumsal, yasal ve finansal yapılanma çerçevesinde iç faaliyet kurallarınıbelirleyecektir. Komite söz konusu kuralları IPA Uygulama Tüzüğüne uygun olarak görevlerini yerine getirmek amacıyla Program Otoritesi ve IPA izleme Komitesi ile uzlaşma içerisinde kabul edecektir.
Projelerin değerlendirilmesi özellikle yatay konuların izlenmesi ve bağımsız uzmanların görüşlerinin alınması amacıyla, İzleme Komitesi daimi çalışma grupları atayabilecektir.
Ulusal Koordinasyon Yapıları
AB ile mali işbirliğinin genel uyumunun yanı sıra Topluluk Programlarına katilım tüm temel aktörlerin katılımıyla oluşturulacak iç mekanizmalar aracılığıyla siyasi sahiplenme çerçevesinde sağlanacaktır. (NIPAC, NAO ve Stratejik Koordinatör) Bu doğrultuda, iki yeni yapının oluşturulmasıöngörülmektedir: Mali İşbirliği Komitesi ve Bölgesel Kalkınma ve İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Koordinasyon Komitesi.

Mali İşbirliği Komitesi 
Mali İşbirliği Komitesi'nin mevcut Mali İşbirliği Komitesinin yerine AB Bakanlığı'ndan sorumlu Bakanının başkanlığında NIPAC, NAO, Stratejik Koordinatör, Dışişleri, Maliye, Ulaştırma,Denizcilik ve Haberleşme, Gıda, Tarım ve Hayvancılık, Çevre ve Şehircilik, Bilim, Sanayi ve Teknoloji, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Müsteşarlarının katılımıyla kurulmasıöngörülmektedir.

Komite, siyasi sahiplenme ve bakanlıklar arası koordinasyon yoluyla AB ile mali işbirliği ve Topluluk Programlarına katılımın genel uyumunu sağlayacaktır.

Komite aşağıdaki hususlardan sorumlu olacaktır:
Mali işbirliği sürecinin genel işleyişini izlemek ve yönlendirmek,
Fonların IPA bileşenleri arasında genel ve yıllık dağılımını değerlendirmek,
Avrupa Komisyonuna iletilecek yıllik programlama paketleri onaylamak.
Bölgesel Kalkınma ve İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Koordinasyon Komitesi 
IPA çerçevesinde oluşturulacak kurumsal yapılanmanın bir parçası olarak SçB için bir Koordinasyon Komitesi kurulacaktır. Komite, Stratejik Koordinatörün başkanlığında Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısi, Hazine Müsteşar Yardımcısı, IPA'nın III. ve IV. Bileşeni kapsamındaki OP'lerden sorumlu Program Otoritesi Bakanltkların Müsteşar Yardımcıları ve AB Bakanlığından oluşacaktır Koordinasyon Komitesinin sekreterya hizmetleri Stratejik Koordinatör tarafindan sağlanacaktır.
Bölgesel Kalkınma ve İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Koordinasyon Komitesinin görev ve sorumlulukları aşağıda sunulmaktadır:
SÇB’nin yönetilmesini yönlendirmek 
OP'lerin SÇB ile uyumunu sağlamak 
 t  d dat   d tcn a t d  

72*
te S 
69
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakantıgi 
Programın finansal anlaşmasını tadil etmeye yönelik teklifleri değerlendirmek ve onaylamak.
5.2.2. İzleme ve Değerlendirme Sistemleri 
Program Otoritesinin başi, yönetim, raporlama ve bilgi sistemlerinin kurulumu, sürdürülmesi ve düzenli olarak güncellenmesi başta olmak üzere, BROP'un yönetimi ile uygulamasındaki verimlilik ile doğruluktan sorumludur. Bu sistem Program Otoritesinin tüm süreçlerini yönetmekle birlikte, izleme göstergeleri, değerlendirme ve verileri Avrupa Komisyonu ve ilgili taraflara göndermek üzere uygulamayla ilgili güvenilir mali ve istatistikî bilgiler toplamalıdır.

Bu çerçevede, Bölgesel Rekabet Edebilirlik Programı Koordinasyon ve Uygulama Dairesi Başkanlığıtarafindan bir Yönetim Bilgi Sistemi (YBS) oluşturulacaktır. YBS, programlama aşamasından başlayip son ödemelerin yapılmasına kadar, İzleme ve Değerlendirme dahil Bölgesel Rekabet Edebilirlik Koordinasyon ve Uygulama Dairesi Başkanlığının tüm aşamalardaki işlemlerini otomatikleştirmek amacıyla Program Otoritesi için özel olarak geliştirilecektir.
YBS'nin temel fonksiyonları aşağıda sunulmaktadır:
IPA fonlarıın ve ulusal kaynakların aşağıdaki görevleri yerine getirerek etkin ve şeffaf yönetiminin sağlanması,
V Îhale ve teklif çağrılarının yapılmasından BROP'un kapanmasına kadar projelerin izlenmesi ve yönetilmesi,
✓Mali işlemlerin yürütülmesi ve izlenmesi,
Operasyonel Programların uygulamasına ilişkin gerekli raporların Avrupa Komisyonuna sunulmasının sağlanmasi,
L Bütünleşik portalları aracılığıyla kamu, paydaşlar ile Program Otoritesi personeli arasındaki iletişimin tesis edilmesi,
Başkanlık için bir IT altyapısının oluşturulması ve Başkanlık personeline verilecek eğitimlerle sistemin sürdürülebilirliğinin sağlanması.

BROP'un uygulanması ve kontrolünde yer alan farklı aktörlerin sisteme erişimi de farklı olacaktır.YBS, iç iletişimi sağlamak ve operasyonlara yönelik tüm prosedürler ile süreçlerin yönetimini takip etmek amaciyla temel görev ve sorumluluklarını yerine getirmcleri için Bölgesel Rekabet Edebilirlik Programı Koordinasyon ve Uygulama Dairesi Başkanlığı altındaki ilgili tüm birimlere hizmet eden kapsamlı bir araç olacaktır. Birimlerin ihtiyaç ve sorumlulukları doğrultusunda YIB farklı modüller içerecektir. Başkanlık, sistemin girdileri, kontrolü ile veri akışından sorumludur. Operasyonların mali ve fiziksel ilerlemelerini izlemek amacıyla, ilgili paydaşlar da sisteme veri girecektir.
5.2.3. İzleme Sistemi ve Göstergeler 
BROP'un uygulanmasında kaydedilen niceliksel ve niteliksel ilerleme ve programın hedeflerine ulaşılması sırasındaki etkinlik ve verimlilik değerlendirme ve tedbirlerin sonuç ve çıktıları ile ilgili izleme göstergelerinin kullanımı yoluyla ölçülecektir.

Program Otoritesi Başkanı programın izlenmesinden sorumludur. Bu çerçevede, Program Otoritesi performans verilerini (çıkti, sonuç ve harcama) faaliyet ve projelerden toplayacaktir. Proje düzeyindeki verileri dikkate alarak ve bu verileri tedbir, öncelik ekseni ve tüm OP düzeyine dönüştürerek bir raporlama ve bilgi sistemi kuracak, devam ettirecek ve güncelleyecektir. Nihai yararlanıcı olan bireylere ilişkin veriler her bir proje için toplanacak ve tedbir ve öncelik düzøyīnd düzenlenecektir. Program Otoritesi bu doğrultuda hedeflere karşı her bir düzeydeki ijerlemēy nihai raporları hazırlayacak ve gerekmesi halinde ara değerlendirmeyi başlatacaktır.
rer yug 

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
İzleme kapsamında ve göstergelerin kullanımı açısından Program Otoritesi ayrıca aşağıdaki hususların sağlanmasından da sorumlu olacaktir:
İzleme gereklilikleri ihale çağrıları ve teklif dokümanlarında (başvuru formları ve başvuranlara yönelik rehberler) yer alacaktir,
Proje başvuruları (değerlendirilir ve seçilirken) teklif edilen çıktı ve sonuçların yanı sıra ilgili tedbir için BROP göstergeleri ile uyumlu bireylere ilişkin verileri de içerecektir,
Yararlanıcılarla yapılacak sözleşmeye verilerin sağlanması ve performans verilerinin proje geri ödeme talebi ile birlikte yararlanıcı tarafindan sistematik olarak ve zamanında sunulacağına ilişkin bir yükümlülük eklenmesi.

BROP altında yer alan Operasyonlar, IPA'nın III. ve IV. Bileşenleri için tasarlanan ve EiBS adıverilen Entegre İzleme Bilgi Sistemi aracılığıyla izlenecektir. EIBS, mali ve fiziksel ilerlemeler,ihalelerdeki ilerlemeler ile performans göstergelerine ulaşılması bakımından kaydedilen ilerlemeleri değerlendirmek üzere standart ve güvenilir veriler sağlayacaktır. Veriler çevirimiçi veri giriş formlarıaracılığıyla toplanacak ve sistemde depolanacaktır. EIBS güncel verilere dayalı olarak düzenli raporlar üretecektir. Sistem STÇ, OP, öncelik ekseni, tedbir ve operasyon gibi farklı düzeylerde raporlar oluşturulması amacıyla verilerin analizine ve birleştirilmesine olanak sağlamaktadır.
5.2.4. Projelerin Seçimi 
IPA Uygulama Tüzüğünün 158. maddesine göre, büyük proje olmayan ve ulusal kamu kuruluşlarıdışında nihai yararlanıcılarca uygulanacak tüm projeler teklif çağrıları yoluyla seçilecektir. Seçim kriterleri Program Otoritesi tarafindan belirlenecek ve teklif çağrısı ile birlikte yayınlanacaktır.
Program Otoritesi belirli bir tedbir altında finanse edilecek projelerin seçimi için açılan her bir teklif çağrisı için bir Seçim Komitesi kuracaktır. Seçim Komitesi, BROP İzleme Komitesi tarafindan kabul edilen seçim kriteri ve yöntemlerine uygun olarak proje başvurularını değerlendirecek ve teklif çağrısıdokümanlarinda yayinlayacaktir.

Başvurular ilk olarak ilgili tedbirlerde ortaya konan kabul ve idari kriterlere uygunluk açisından incelenecek ve sonrasında niteliklerine göre değerlendirilecektir. Akabinde Seçim Komitesi IPA Uygulama Tüzüğünün 158. maddesine uygun olarak Program Otoritesine tavsiyelerde bulunacaktır.Program Otoritesi seçim prosedürünün sonuçlarını onaylayıp onaylamayacağına karar verecek ve kararının gerekçelerini ortaya koyacaktir.

Proje tekliflerinin değerlendirilmesi ve seçimi aşamalarında yürütülecek tüm faaliyetler AB Finansman Programları Müdürlüğü Programlama Bölümü sorumluluğundadır. Bu Bölüm “Proje Seçim Komitesi"nin kurulmasından sorumludur. Programlama Bölümü Komitenin yalnizca üyelerini belirlemeyecek ayrica sekreterya görevini de yürütecektir. Proje Seçim Komitesinin Başkanı Bölgesel Rekabet Edebilirlik Programı Koordinasyon ve Uygulama Dairesi Başkanlğı Başkanı olacaktır.
5.2.5. Sektörel Yıllk ve Nihai Uygulama Raporları
Sektörel yıllık ve nihai uygulama raporları IPA Uygulama Tüzüğünün 169. maddesi uyarınca Program Otoritesi tarafindan hazırlanacaktır. Bu raporlar ortaya konan hedeflere ulaşılmasıni, programıyürütürken karşılaşılan sorunları ve alınan önlemler ile gerçekleştirilen izleme ve değerlendirme faaliyetleri de dahil olmak üzere nihai uygulamayı da içeren uygulamada kaydedilen ilerlemey değerlendirecektir. Bu raporlar en az BROP İzleme Komitesinin her yıl yapılan ikinci toplantısindäğele alınacaktir.
C *
se 


Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007~2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bitim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
5.2.6. Değerlendirme Düzenlemeleri 
Değerlendirme mali yardımın uygunluğunu, verimliliğini ve etkinliğinin yanı sıra beklenen sonuçların etkisi ve sürdürülebilirliğini de değerlendiren bir araçtır. Minimum olarak, ön değerlendirme ve ara değerlendirme IPA Uygulama Tüzüğünde ortaya konan ilkelere ve Komisyonca sağlanan yönlendirmeye uygun olarak Program Otoritesi Başkanı sorumluluğunda yürütülecektir.
Ön Değerlendirme 
Ön değerlendirme, Program Otoritesinin sorumluluğu altında, “Ekonomik ve Sosyal Uyum Tedbirlerini Uygulamada Merkezi, Bölgesel ve Yerel Düzeyde Kapasite Oluşturulması için DPT'ye Destek" Projesi kapsamında bağımsız uzmanlar tarafindan gerçekleştirilmiştir. KB ön değerlendirme sürecinin gözetimi ve koordinasyonunda genel sorumluluğu üstlenmiştir.
Bu bağlamda, BROP'un ön değerlendirme raporu ve raporla ilgili temel hususlar ekte sunulmaktadır.(Bkz. EK 9) Ayrıca, ön değerlendirme sonuçlarının bir özeti ve değerlendirmenin yürütülme şekli BROP'un 1.4 nolu bölümünde sunulmaktadır.

Ön değerlendirmenin temel amacı;
Programın Türkiye'nin karşı karşıya kaldığı sorunların ele alınması için uygun bir araç olup olmadığının değerlendirilmesi,
Programın Türkiye'nin ihtiyaçlarına uygun ve ulaşılabilir stratejik eksenler, öncelikler ve hedefler tanımlayip tanimlamadiğinin denetlenmesi,
Hedeflerin sayısallaştırılmasına ilişkin tavsiye sunmak ve izleme ve değerlendirme süreci için bir temel oluşturmak ve 

•Uygulama ve izleme düzenlemelerinin yeterliliğini gözden geçirme ve proje seçim prosedürleri ve kriterlerinin belirlenmesine yardımci olmaktir.

Ara Değerlendirme 
BROP'un uygulanması sırasında BROP'un izlenmesini tamamlayan ara değerlendirmeler, özellikle izlemenin başlangiçta ortaya konan hedeflerden önemli bir ayrılma göstermesi ya da BROP'un revizyonu için teklif sunulması halinde gerçekleştirilecektir. Değerlendirmeler BROP'da belirlenen ve izleme sistemi yoluyla ulaşılamayacak olan göstergelere ilişkin verileri sağlayacak şekilde planlanacaktir. Buna ek olarak, stratejik değerlendirmeler ya da tematik değerlendirmeler Program Otoritesi sorumluluğunda yürütülecektir.

Değerlendirmenin sonuçları Değerlendirme Geçici Komitesine, BROP İzleme Komitesine ve Komisyona sunulacaktir.

BROP ara-dönem değerlendirmesi Mayıs-Aralık 201l arasında yürütülen "Türkiye'de BROP'un Uygulanması için Kurumsal Yapılanmaya yönelik Teknik Destek" projesi kapsamında görevlendirilen bağımsız değerlendirme uzmanları tarafindan yapılmıştır.

Ara-dönem değerlendirmenin temel amaci, BROP'un 2011 sonrasında da etkin ve verimli uygulamasının teşvik edilmesine yönelik olarak strateji, yönetim ve uygulama süreçleri bakımından düzenlenmesidir.

Değerlendirme pratiğinin diğer amaçları ise:
Kanıt toplanması ve izleme ve değerlendirme yaklaşımı ile süreçleri dahil, program 
n stratejisí,
e 
x,
i 

S 

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığ
yönetimi ve uygulanmasını analiz etmek;
Bunlara bağli olarak, mali ve fiziksel performansını artırmaya yönelik olarak BROP'un (izleme ve değerlendirme yaklaşımı ile süreçleri dahil, program stratejisi, yönetimi ve uygulanması) düzenlenmesi yönünde tavsiyelerde bulunmak;
Analizler elverdiği müddetçe, gelecek IPA programlama dönemine ilişkin yol açmak.
Nihai Değerlendirme 
Nihai değerlendirme Stratejik Koordinatörle işbirliği içerisinde Avrupa Komisyonunun sorumluluğunda olacaktır. Bağımsız uzmanlar tarafindan gerçekleştirilecek ve programlama döneminin sona ermesini takiben en geç üç yıl içerisinde tamamlanacaktır.
Değerlendirmenin sonuçları dokümanlara erişime ilişkin kurallara uygun olarak yayınlanacaktır.
Değerlendirme Fonksiyonu 
Program Otoritesi Başkanı BROP'un değerlendirilmesinin sağlanmasından sorumludur.Değerlendirmeler Program Otoritesi içerisinde gerekli kapasitenin olmaması nedeniyle yönetim ve kontrol sistemlerinden görevsel olarak bağımsız yabancı uzmanlar ya da kuruluşlar tarafından yerine getirilecektir.

IPA Uygulama Tüzüğünde ortaya konan değerlendirme gerekliliklerinin karşılanması amacıyla Program Otoritesinin İzleme ve Değerlendirme Bölümü içerisinde yönetim ve kontrol sistemlerinden görevsel olarak bağımsız ayrı bir değerlendirme fonksiyonu kurulacaktır. Bir koordinatör ve yeterli sayıda uzman bu gruba atanacaktır. Değerlendirme biriminde görevli koordinatör ve uzmanlar Programlama bölümü ya da BROP'un yönetim ve kontrolünden sorumlu diğer birimlerde görev alamayacaktır. Bu grubun insan kaynakları kapasitesini artiırmak amaciyla birim personeline BROP’un Teknik Yardım önceliği altında değerlendirme ve değerlendirme yöntemleriyle ilgili eğitimler verilecektir.

Değerlendirme fonksiyonunun görevleri aşağıda sunulmaktadır:
- BROP'un ön, ara ve sonradan değerlendirmelerine yardimci olmak;
- Ön, ara (ve eğer varsa, sonradan) BROP değerlendirmesi için Şartname taslağının hazırlanmasi;
- Geçici Değerlendirme Komitesinin kurulması;
- Ad-hoc Değerlendirme Komitesi Sekretaryasını yönetmek 
- BROP değerlendirme sürecini yönlendirmek (bağımsız uzmanlar tarafından gerçekleştirilir)ve BROP değerlendirme faaliyetlerinin denetimini ve kalite izlemesini sağlamak;
BROP değerlendirme raporlarının yayılmasını/yayınlanmasını sağlamak ve değerlendiricilerin bulgularının takibini izlemek;
- Personel Eğitimi ve Geliştirme Yıllık Planlarını araç olarak kullanarak BROP Program Otoritesinin İK çerçevesinin hazırlanması ve değerlendirilmesi;
- Değerlendirme egzersizlerinin uygulanması sırasında öğrenilen dersler temelinde sonraki programlama, tanımlama ve formülasyon aşamalarına girdi sağlamak 
Değerlendirme Komitesi 
komite atayacaktir. Komite üyeleri değerlendirmede uzman olacaklardır.

cak-geçici bir S O 
173:
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
Komite Program Otoritesinin Değerlendirme Grubuna yönlendirıme ve yardım sağlayacaktır. Yardım değerlendirmenin tüm aşamalarinda (yönlendirme, planlama, uygulama, sonuçların bildirilmesi)sağlanacaktır. Aynı zamanda, ilgili paydaşlar da katkıda bulunabilecektir.
Değerlendirme Faaliyetleri ve Takvimi 
İndikatif Değerlendirme Faaliyetleri: BROP'un ön değerlendirmesi
Takvim: BROP'un hazırlanma süreci ile eş zamanli. Programlama sürecinin başlangıcından OP’nin onaylanmasına kadar.

İndikatif Değerlendirme Faaliyetleri: BROP'un ara değerlendirmesi
Takvim: 2011

İndikatif Değerlendirme Faaliyetleri: BROP'un nihai değerlendirmesi
Takvim: Programlama döneminin sona ermesini takiben en geç üç yıl içerisinde.
5.3. Bilgilendirme ve Tanıtım 
5.3.1. Giriş
Tanıtım ve bilgilendirme başta Operasyonel Programların başarılı bir şekilde hazırlanması ve uygulanması olmak üzere katılım öncesi yardımın önemli unsurları arasında yer almaktadır.
Program Otoritesi tarafından sunulacak bilgiler diğer şeylerin yanı sıra nihai yararlanıcıların listesini,projelerin isimlerini ve projelere tahsis edilen Topluluk finansmanının miktarını içerecektir.
5.3.2. Gereklilikler 
IPA Uygulama Tüzüğünün ilgili maddelerine ve 30 Mayıs 2000 tarihli ve 1159/2000 sayılı Komisyon Tüzüğüne uygun olarak, BROP Program Otoritesi potansiyel yararlanıcılara IPA yardımına ilişkin olarak bilgi sunmak ve kamuoyunu AB'nin destek faaliyetlerine ilişkin olarak bilgilendirmekten sorumludur.

Bu görevleri yerine getirmek amacıyla BROP Program Otoritesinde bölüm 5.1.1. altında belirtilmiş,bilgilendirme ve tanıtımdan sorumlu Tanıtım ve İdari İşler Bölümü oluşturulmuştur.
IPA Uygulama Tüzüğünün ilgili maddelerine ve 30 Mayıs 2000 tarihli ve 1159/2000 sayılı Komisyon Tüzüğüne uygun olarak, BROP Program Otoritesi Tanıtım Bölümü, IPA yardımı ile ilgili bilgilerin duyurulmasıyla ilgili faaliyetler dizisinin stratejik uyumunu sağlamak amacıyla bir İletişim Eylem Planı hazırlayacaktır. Bu İletişim Eylem Planı BROP'un tüm uygulama dönemini kapsayacaktır.
Program Otoritesi Tanıtım Birimi taslak İletişimn Eylem Planını Komisyona BROP'u kapsayan Finansman Anlaşmasının imzalanmasını takiben dört ay içerisinde sunacaktır.
İletişim Eylem Planı en azından aşağıdaki hususları içerecektir:
Amaç ve hedef gruplar 
Strateji ve içerik 
-Tahmini bütçe 
İdari bölümler 
Değerlendirme için kullanılan kriterler 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)
3
o 
,


Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığ
5.3.3. Faaliyetler 
Tanıtım Bölümü bilgilendirme ve tanıtım tedbirlerinin İletişim Eylem Planına uygun olarak uygulanmasını sağlayacaktır.

Tanıtım Bölümü en azından aşağıda sunulan bilgilendirme ve tanıtım tedbirlerinin uygulanmasından sorumlu olacaktır:
BROP'un başlangıcını duyuran büyük bir bilgilendirme faaliyeti 
İletişim Eylem Planında da ortaya konulduğu üzere, BROP'un kazanımlarını sunan yılda en azından bir büyük bilgilendirme faaliyeti,
Yararlanıcılarin listesinin, projelerin isimlerinin ve projelere tahsis edilen Topluluk ve ulusal finansmaninın miktarının yayınlanması.

Tanıtım Bölümü potansiyel yararlanıcılara en azından aşağıdakileri içeren açık ve detaylı bilgiler sağlayacaktır:
BROP kapsamında Topluluk ve Türkiye tarafindan ortaklaşa sunulan finansman olanakları,
BROP kapsamında sunulan yardımdan yararlanabilmek için karşılanması gereken koşullar,
Fon başvurularını incelemeye yönelik prosedürlerin ve zaman periyodunun tanımlanmasi,
Finanse edilecek projelerin seçimine yönelik kriterler,
BROP'a ilişkin olarak bilgi sağlayabilecek ulusal, bölgesel ya da yerel düzeyde temas noktaları.
5.3.4. Tahmini Bütçe 
Bilgilendirme ve tanıtım faaliyetlerinin maliyetlerini karşılamak amaciyla, 2007 - 2009 dönemi için İletişim Eylem Planının tahmini bütçesi BROP'un Teknik Yardım bütçesinden tahsis edilen 1.630.000milyon Avro'dur.

5.3.5. Yönetim ve Uygulama 
Bakanlık içerisinde bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri Program Otoritesinin Programlama Bölümüaltında yer alan Tanıtım Bölümü tarafından yürütülecektir.

Tanıtım Bölümü, Program Otoritesi Başkanını aşağıdaki görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinde destekleyecektir:
İletişim Eylem Planını Komisyon ile görüşme,
Diğer IPA finansmanlı programlar kapsamında yürütülen bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleriyle koordinasyon,
BROP İletişim Eylem Planının hazırlanmast, uygulanması ve değerlendirilmesi,
İlgili ulusal ve Komisyon bilgilendirme ağlarında BROP’un sunulmasi,
Yararlaniciların taleplerinin incelenmesi,
Yararlanıcıların bilgilendirme ve tanıtım gerekliliklerini yerine getirip getirmediğinin izlenmesi ve kontrolü,
Tanitim materyallerinin geliştirilmesi, basılması ve dağitılmasi, tanıtım faaliyetlerinin hazirlanmasi ve uygulanmasi,
Program web sayfasının içeriğinin oluşturulması ve idame ettirilmesi,
kurmak,
207ile temas 3:(

Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programi (2007-2013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıgı
Dışardan temin edilen hizmetlerin yönetilmesi,
Yıllık İletişim Eylem Planlarının hazırlanması ve izlenmesi ve iç faaliyetlerin ve eğitimlerin koordinasyonu.

5.3.6. İzleme, Değerlendirme ve Raporlama 
İzleme, değerlendirme ve raporlama BROP'un İletişim Eylem Planının tanıtım tedbirlerinin uygulanması için zorunlu gerekliliklerdir.

İletişim Eylem Planının uygulanmasında kaydedilen ilerleme BROP İzleme Komitesi toplantılarısırasında sunulacaktır. Program Otoritesi Başkanı BROP İzleme Komitesini gerçekleştirilen bilgilendirme ve tanıtım tedbirleri ve kullanılan iletişim metotlarına ilişkin olarak bilgilendirecektir.Program Otoritesi Başkanı BROP İzleme Komitesine yürütülen iletişim tedbirlerinin örneklerini sunacaktir.

BROP'un uygulanmasıa ilişkin yıllık ve nihai uygulama raporları aşağıdaki bilgileri içerecektir:
İletişim Eylem Planının uygulanması sırasında gerçekleştirilen bilgilendirme ve tanıtim tedbirlerinin örnekleri,
Yararlanıcılarin listesinin, projelerin isimlerinin ve projelere tahsis edilen kamu finansmanının miktarının elektronik olarak ya da başka yollarla yayınlanmasıyla ilgili bilgilendirme ve tanıtım tedbirlerine yönelik düzenlemeler,
İletişim Eylem Planında yapılan temel değişikliklerin içeriği.
Tanıtım tedbirlerinin değerlendirilmesine yönelik olarak bir dizi gösterge İletişim Eylem Planına dahil edilecek ve uygulanan tanıtım faaliyetlerinin verimliliği ve etkinliğinin değerlendirilmesiyle ilgili Planın ayrılmaz bir parçasını oluşturacaktır.

Niteliksel ve niceliksel analizlerin yıllık sonuçları Yıllık İletişim Eylem Planlarının hazırlanması ve İletişim Eylem Planında bir değişiklik ihtiyacıın ortaya çıkması halinde kullanılacaktır.
5.3.7. Ortaklık ve Ağlar 
BROP kapsamında bilgi dağıtım merkezleri ve çoğaltan olarak hareket edecek ve BROP'a ilişkin bilgileri dağıtacak kuruluşlar aşağıda sunulmaktadır:
e Mesleki ve sektörel dernekler ve kuruluşlar,
Ekonomik ve sosyal ortaklar,
NGO'lar,
Eğitim kurumları,
İş dünyasını temsil eden kuruluşlar,
Proje yürütücüleri,
Avrupa Bilgi Merkezleri ve Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu,
Her bir önceliğe ilişkin diğer temel paydaşlar.
Program Otoritesi, BROP ve IPA ile ilgili bilgilerin dağıtılması için yukarıda belirtilen kuruluşlarla yakın işbirliği içerisinde çalışacaktır 

5.3.8. Internet 
BROP'u tanıtmak ve ilgili tüm tarafların programa ilişkin görüşlerini almak amacıvla/Program 
1,32e y %a Pro 
S 
V e a 19n a s 
Ce-lett  dr CtCo 

Tarkive Cumnhurivet 
Bilim, Sanayi ye Teknoloji Bakanlig 
Otoritesi tarafından bir web sayfası kurulmuştur.²5 Söz konusu web sayfası Komisyonun yanı sıra diğer Program Otoritelerinin web sayfaları ile de bağlantılıdır.

Programlama dönemi sırasında söz konusu web sitesi taslak BROP'un danışma süreci için kullanılacaktır. Program Otoritesine sunulan tüm görüş ve öneriler web sitesi aracılığıyla dikkate alınacak ve BROP'un hazırlanması sürecinde bir girdi olarak kullanılacaktır.
BROP'un uygulanma dönemi sirasında bu web sitesi, genel kamuoyunu BROP kapsamında sunulan finansman firsatlarına, destek miktarına, mali yardıma ilişkin kabul kriterlerine, proje seçim kriterlerine ve seçim sürecine vs. ilişkin olarak bilgilendirmek amacıyla kullanılacaktır.
Ayrıca, AB tarafindan finanse edilen “Ekonomik ve Sosyal Uyum alanında Kapasite Geliştirme"Projesi kapsamında, Stratejik Koordinatör ve Program Otoritelerini içeren Ekonomik ve Sosyal Uyum Bakanlıklararası Calışma Grubu için bir web sayfası tasarlanmıştır. Bu web sayfası AB finansman olanaklarının, SÇB'nin ve IPA'nın 3. ve 4. bileşenleri altındaki OP'lerin tanıtımında BakanlıklararasıÇalişma Grubunun temel aracıdır. Bu web sitesinin temel amaçlari, OP'lerle ilgili danışma faaliyetlerinin yürütülmesi, Türkiye'ye sağlanan AB fonlarının tanıtılmasi, bilgi değişiminin sağlanması ve merkezdeki, bölgedeki ve yerel düzeydeki tüm paydaşlara güncel bilgilerin sunulmasidir.

Bolgesel Rekabei Edebilirlik Operasyonel Progranu (2007-2013)
e 
:.



Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknotoji Bakanligı
EKLER 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-2013)

Ana Paydaşların Listesi: No

Ana Paydaşların Listesi: 1

Ana Paydaşların Listesi: 2

Ana Paydaşların Listesi: 3

Ana Paydaşların Listesi: 4

Ana Paydaşların Listesi: 5

Ana Paydaşların Listesi: 7

Ana Paydaşların Listesi: 8

Ana Paydaşların Listesi: 9

Ana Paydaşların Listesi: 10

Ana Paydaşların Listesi: m, IF
EK 1  IPA ÇALIŞMA GRUBUNUN PAYDAŞLARI 

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanhğ:
12: 13
Meryem ŞIVGIN: Esra ATA$
KOSGEB /Dış İlişkiler Koordinasyon Dairesi / AB ve Uluslararası Koordinasyon Şubesi: KOSGEB /Dış İlişkiler Koordinasyon Dairesi / AB ve Uluslararası Koordinasyon Şubesi
Uzman: Uzman
İmalat Sanayi ve KOBi'ler: İmalat Sanayi ve KOBi'ler
2128190/252: 2943451

12: 14
Meryem ŞIVGIN: Ayşegül ÇELİK
KOSGEB /Dış İlişkiler Koordinasyon Dairesi / AB ve Uluslararası Koordinasyon Şubesi: KOSGEB / TOBB Koordinatör
Uzman: Uzman
İmalat Sanayi ve KOBi'ler: İmalat Sanayi ve KOBi'ler

12: 15
Meryem ŞIVGIN: Serpil YÜCESOY
KOSGEB /Dış İlişkiler Koordinasyon Dairesi / AB ve Uluslararası Koordinasyon Şubesi: KOSGEB / Girişimciliği Geliştirme Merkezi
Uzman: Uzman
İmalat Sanayi ve KOBi'ler: Imalat Sanayi ve KOBi'ler

12: 16
Meryem ŞIVGIN: Uğur YAVUZ
KOSGEB /Dış İlişkiler Koordinasyon Dairesi / AB ve Uluslararası Koordinasyon Şubesi: KOSGEB Kredi Yönetim ve İzleme Müdürlüğü
Uzman: Uzman
İmalat Sanayi ve KOBi'ler: Imalat Sanayi ve KOBI'ler

12: 17
Meryem ŞIVGIN: Demet DEMIREZ
KOSGEB /Dış İlişkiler Koordinasyon Dairesi / AB ve Uluslararası Koordinasyon Şubesi: KOSGEB Bölgesel ve Yerel Gelişme Merkezi
Uzman: Uzman
İmalat Sanayi ve KOBi'ler: Kümelenme, Bölgesel Kalkınma
2128190/252: 368 95 00/2125

12: 18
Meryem ŞIVGIN: Hakan KARAKAŞ
KOSGEB /Dış İlişkiler Koordinasyon Dairesi / AB ve Uluslararası Koordinasyon Şubesi: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TUBITAK)
Uzman: Alan Koordinatörü
İmalat Sanayi ve KOBi'ler: AR-GE, inovasyon, Bilgi Toplumu
2128190/252: 4685300/1978

12: 19
Meryem ŞIVGIN: Ercan Orhan
KOSGEB /Dış İlişkiler Koordinasyon Dairesi / AB ve Uluslararası Koordinasyon Şubesi: TUBITAK
Uzman: Alan Koordinatörü
İmalat Sanayi ve KOBi'ler: AR-GE, İnovasyon, Bilgi Toplumu
2128190/252: 4671801

12: 20
Meryem ŞIVGIN: Dursun ÇİÇEK
KOSGEB /Dış İlişkiler Koordinasyon Dairesi / AB ve Uluslararası Koordinasyon Şubesi: TUBITAK
Uzman: Kıdemli Uzman
İmalat Sanayi ve KOBi'ler: AR-GE, İnovasyon, Bilgi Toplumu
2128190/252: 4661389

12: 21
Meryem ŞIVGIN: Mesut ÖZTOP
KOSGEB /Dış İlişkiler Koordinasyon Dairesi / AB ve Uluslararası Koordinasyon Şubesi: TUBITAK
Uzman: Uzman Yardımcısı
İmalat Sanayi ve KOBi'ler: AR-GE, İnovasyon, Bilgi Toplumu
2128190/252: 4671801-4553

Bilim. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
22: 23
Özlem TEKER: Hüseyin TON
Kültür ve Turizm Bakanlığı: Kültür ve Turizm Bakanlığı
Uzman Yardımcısı: Uzman Yardımcısı
Turizm: Turizm
2128300-2056: 2128300-2056

22: 24
Özlem TEKER: Mehmet SERiN
Kültür ve Turizm Bakanlığı: Kültür ve Turizm Bakanlığı
Uzman Yardımcısı: Uzman Yardımcısı
Turizm: Turizm
2128300-2056: 2128300-2056

22: 25
Özlem TEKER: Şaban MEMiŞ
Kültür ve Turizm Bakanlığı: Milli Eğitim Bakanlığı
Uzman Yardımcısı: Öğretmen
Turizm: Eğitim ve Sosyal Altyapı
2128300-2056: 2125084-9706

22: 26
Özlem TEKER: Elif İlkay Özalp
Kültür ve Turizm Bakanlığı: Milli Eğitim Bakanhığı
Uzman Yardımcısı: AB Uzmanı
Turizm: Eğitim ve Sosyal Altyapı
2128300-2056: 2125084/9968

22: 27
Özlem TEKER: Mustafa M. Karaman
Kültür ve Turizm Bakanlığı: Milli Prodüktivite Merkezi
Uzman Yardımcısı: Uzman
Turizm: KOBİ Eğitim ve Danışmanlık
2128300-2056: 4675590/250 - 255 [TELEFON]

22: 28
Özlem TEKER: Selami Çapan
Kültür ve Turizm Bakanlığı: Milli Prodüktivite Merkezi
Uzman Yardımcısı: Uzman
Turizm: KOBi Eğitim ve Danışmanlık
2128300-2056: [TELEFON]

22: 29
Özlem TEKER: Umut Demirtaş
Kültür ve Turizm Bakanlığı: Milli Prodüktivite Merkezi
Uzman Yardımcısı: Araştırma Uzmanı
Turizm: KOBİ Eğitim ve Danışmanlık
2128300-2056: 4675590/321

22: 30
Özlem TEKER: Kürşat Yılmaz
Kültür ve Turizm Bakanlığı: Türk Standartları Enstitüsü
Uzman Yardımcısı: KOBi Eğitim ve Danışmanlık
Turizm: Standardizasyon
2128300-2056: 4166277

22: 31
Özlem TEKER: Cahide Ekiz
Kültür ve Turizm Bakanlığı: Türk Standartları Enstitüsü
Uzman Yardımcısı: KOBİ Eğitim ve Danışmanlık
Turizm: Standardizasyon
2128300-2056: 4166591

22: 35 ,
Özlem TEKER: Arda Kezer A
Kültür ve Turizm Bakanlığı: Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK)
Uzman Yardımcısı: AB ve Diş İlişkiler Uzmanı
Turizm: Esnaf ve Sanatkarlar
2128300-2056: 4183269/312

33: 34
Mehmet Güven ,: Ayhan Karaca
TESK: Dış Ticaret Müsteşarlığı
AB ve Diş İlişkiler Uzmanı: Dış Ticaret Uzmanı
Esnaf ve Sanatkarlar: Dış Ticaret
4183269/305: 2047641

33: 35
Mehmet Güven ,: Filiz Kayacı
TESK: Dış Ticaret Müsteşarlığı
AB ve Diş İlişkiler Uzmanı: Dış Ticaret Uzman Yardımcısı
Esnaf ve Sanatkarlar: Dıș Ticaret
4183269/305: 2047596

33: 36
Mehmet Güven ,: F. Seda Sevgi
TESK: Dış Ticaret Müsteşarlığı
AB ve Diş İlişkiler Uzmanı: Diş Ticaret Uzman Yardimcısı
Esnaf ve Sanatkarlar: Dış Ticaret
4183269/305: 2047989

33: 37
Mehmet Güven ,: Esin Özdemir
TESK: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ()
AB ve Diş İlişkiler Uzmanı: Uzman Yardımcısı
Esnaf ve Sanatkarlar: KOBi'ler
4183269/305: 4138234

33: 38
Mehmet Güven ,: A. Selçuk Nalbat
TESK: TOBB
AB ve Diş İlişkiler Uzmanı: Uzman
Esnaf ve Sanatkarlar: KOBİ'ler

33: 39
Mehmet Güven ,: Seda Akçam
TESK: TOBB
AB ve Diş İlişkiler Uzmanı: Uzman Yardımcısı
Esnaf ve Sanatkarlar: KOBI'ler
4183269/305: 4138000

33: 40
Mehmet Güven ,: Ahmet Selçuk
TESK: TOBB
AB ve Diş İlişkiler Uzmanı: Uzman Yardımcısı
Esnaf ve Sanatkarlar: KOBİ'ler
4183269/305: 4138000

33: 41
Mehmet Güven ,: Seyit Yağbasan
TESK: TURKAK
AB ve Diş İlişkiler Uzmanı: Sistem Akreditasyon Şubesi
Esnaf ve Sanatkarlar: Akreditasyon
4183269/305: 4108200

33: 42
Mehmet Güven ,: Kayıhan Cabioğlu
TESK: TURKAK
AB ve Diş İlişkiler Uzmanı: Uzman Yardımcısı
Esnaf ve Sanatkarlar: Akreditasyon
4183269/305: 4108200

33: ,
Mehmet Güven ,: Dèfne Geçim
TESK: Hazine Müsteşarlığı
AB ve Diş İlişkiler Uzmanı: Uzman
Esnaf ve Sanatkarlar: KOBi'ler, Bölgesel Teşvikler
4183269/305: 2046733

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıği 
44: 45
Alpay Zeybek: Esin Türkeş
Hazine Müsteşarlığı: Hazine Müsteşarlığı
Hazine Uzmanı: Hazine Uzmanı
KOBi'ler, Bölgesel Teşvikler: KOBi'ler, Bölgesel Teşvikler
2046733: 2046733

44: 46
Alpay Zeybek: Elif Durakoğlu
Hazine Müsteşarlığı: Hazine Müsteşarlığı
Hazine Uzmanı: Uzman Yardımcısı
KOBi'ler, Bölgesel Teşvikler: KOBf'ler, Bölgesel Teşvikler
2046733: 2046733

44: 47
Alpay Zeybek: Mustafa Dalkıran
Hazine Müsteşarlığı: Türk Patent Enstitüsü
Hazine Uzmanı: Marka Uzmanı
KOBi'ler, Bölgesel Teşvikler: Marka
2046733: 3031333

44: 48
Alpay Zeybek: Kadri Yavuz Özbay
Hazine Müsteşarlığı: Türk Patent Enstitüsü
Hazine Uzmanı: Patent Uzmanı
KOBi'ler, Bölgesel Teşvikler: Patent
2046733: 3031385

44: 49
Alpay Zeybek: Selvihan Okumuş
Hazine Müsteşarlığı: YÖK
Hazine Uzmanı: 2987240/43
KOBi'ler, Bölgesel Teşvikler: İş dünyası ve üniversiteler arasında işbirliği
2046733: 2987240

44: 50
Alpay Zeybek: Evren Bükülmez
Hazine Müsteşarlığı: Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfi
Hazine Uzmanı: Uzman
KOBi'ler, Bölgesel Teşvikler: AR-GE, Teknoloji, Inovasyon
2046733: 265 02 72/325

44: 51
Alpay Zeybek: Hülya Bayrak
Hazine Müsteşarlığı: TURKSTAT
Hazine Uzmanı: Uzman
KOBi'ler, Bölgesel Teşvikler: Imalat Sanayi, Ulusal Hesaplar, Ekonomik Göstergeler
2046733: 410 05 30

44: 52
Alpay Zeybek: Melahat KUTLU
Hazine Müsteşarlığı: Kalkınma Bakanlığı (KB)
Hazine Uzmanı: Uzman
KOBi'ler, Bölgesel Teşvikler: Bölgesel Politika
2046733: 294 57 16

44: 53
Alpay Zeybek: Alperen Köseoğlu
Hazine Müsteşarlığı: KB
Hazine Uzmanı: Uzman Yardımcisı
KOBi'ler, Bölgesel Teşvikler: KOBI'ler, AR-GE, Inovasyon
2046733: 294 57 15

44: (34 i
Alpay Zeybek: Aycan Yüksel
Hazine Müsteşarlığı: KB
Hazine Uzmanı: Uzman Yardımcısı
KOBi'ler, Bölgesel Teşvikler: KOBI'ler
2046733: 294 65 11

Bilim. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
55: 56
Murat KARA: Bilgehan Özbaylanlı
KB: KB
Uzman Yardımcısı: Uzman Yardımcısı
Bölgesel Politika: AR-GE, Inovasyon
294 67 43: 294 64 22

55: 57
Murat KARA: Burcu M. Diraor
KB: KB
Uzman Yardımcısı: Uzman Yardımcısı
Bölgesel Politika: AR-GE, Inovasyon KOBi'ler
294 67 43: 294 57 75

55: 58
Murat KARA: Dilek Yüksel
KB: KB
Uzman Yardımcısı: Uzman Yardımcısı
Bölgesel Politika: Bilgi Toplumu
294 67 43: 294 64 52

55: 59
Murat KARA: Hülya Örs
KB: KB
Uzman Yardımcısı: Uzman
Bölgesel Politika: Turizm
294 67 43: 294 62 55

55: 60
Murat KARA: Tarık Eraslan
KB: KB
Uzman Yardımcısı: Uzman Yardımcisı
Bölgesel Politika: KOBİ'ler
294 67 43: 294 57 18

55: 61
Murat KARA: Mustafa Işık
KB: KB
Uzman Yardımcısı: Uzman Yardımcısı
Bölgesel Politika: KOBI'ler
294 67 43: 294 67 20

55: 62
Murat KARA: Filiz Alsaç
KB: KB
Uzman Yardımcısı: Uzman Yardımcısı
Bölgesel Politika: KOBi'ler
294 67 43: 294 67 46

55: 63
Murat KARA: Fulya Evren
KB: KB
Uzman Yardımcısı: Uzman Yardımcısı
Bölgesel Politika: KOBİ'ler, Bölgesel Politika
294 67 43: 294 67 11

55: 64
Murat KARA: Kadir Başboğa
KB: KB
Uzman Yardımcısı: Uzman Yardımcısı
Bölgesel Politika: KOBi'ler, Bölgesel Politika
294 67 43: 2946721

55: n e 2
Murat KARA: Palya Saner
KB: Çahşma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Uzman Yardımcısı: Uzman Yardımcisı
Bölgesel Politika: İnsan Kaynakları OP
294 67 43: 2966474

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanhığı
66: 67
ilknur Dede: Burcu Alan Özcan
Gida, Tarım ve Hayvancılık Bakanhığı: Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı
Kirsal Kalkınma OP: Ulaştırma OP
2873360/2209: 5501642

66: 68
ilknur Dede: Cengiz Taylan Baykara
Gida, Tarım ve Hayvancılık Bakanhığı: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
Kirsal Kalkınma OP: Çevre OP
2873360/2209: 2075436

66: 69
ilknur Dede: Turgay Tursun
Gida, Tarım ve Hayvancılık Bakanhığı: ABB
Kirsal Kalkınma OP: Bilgi Toplumu
2873360/2209: 285 77 20

66: 70
ilknur Dede: Aylin Çağlayan
Gida, Tarım ve Hayvancılık Bakanhığı: ABB
Kirsal Kalkınma OP: Bölgesel Politika
2873360/2209: 285 77 20

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: DÜZEYII BÖLGESİ

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: TR-63

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: Kahramanmaraş Sanayi ve İşadamları Derneği

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: Kahramanmaraş OSB

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: TR - 83

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: Çorum Sanayi ve Ticaret Odası

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: Çorum Valiliği

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: Samsun Sanayi ve Ticaret Odası

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: Samsun Valilik Kalkınma Ofīsi

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: Samsun KOSGEB Teknoloji Geliştirme Bölgesi

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: Samsun KOSGEB Girişimciliği Geliştirme Merkezi

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: Samsun Sanayici ve İşadamları Birliği

Bölgesel ve Yerel Paydaşların Listesi: Tokat Ticaret Odası
Progran perasyoncl 



Bilim. Sanayi ve Telnoloji Bakanhgi 
TR-82: Çankırı Valiliği
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: Ali Haydar ÖNER
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Çankırı Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: Mustafa DAK
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Kastamonu Valiliği
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: Halit ÖZEN
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Kastamonu Sanayi ve Ticaret Odası
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: Melek Darende
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Kastamonu Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: Bilal CİVCİOĞLU
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: TR-B1
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: Bingöl Şehri Girişimcilik Birliği
Nusret ACAR: Sayim BAZANCiR
[EMAIL]: [EMAIL]

TR-82: Malatya 1. OSB
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: Murat KÖSE
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Malatya KOSGEB Teknoloji Geliştirme Bölgesi
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: Nihat KARADEMİR
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Tunceli Valiliği İl Planlama Müdürlüğü
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: Erdoğan ELALDI
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Tunceli Sanayi ve Ticaret Odası
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: Cihan AÇIKGÖZ
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: TR-90 . As 1 a K
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: Türkiye Çevre Koruma Konseyi Giresun Şubesi
Nusret ACAR: Hakan Adanır
[EMAIL]: [EMAIL]

TR-82: Ordu Sanayi ve Ticaret Odası
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: İsmail Hakkı ÜÇER
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Ordu Sanayici ve İşadamları Birliği
Çankırı Kültür ve Turizm Îl Müdürlüğü: Ekrem KIRCA
Nusret ACAR: [EMAIL]

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakunhıği 
Türkiye Cumhuriyeu 
Rize Özel İdare Müdürlüğü: Nuran KANSIZ
Mehmet Ali TERZi: [EMAIL]

Rize Özel İdare Müdürlüğü: Kemal ÇAKAR
Mehmet Ali TERZi: [EMAIL]

Rize Özel İdare Müdürlüğü: Recep ERGENÇ
Mehmet Ali TERZi: [EMAIL]

Rize Özel İdare Müdürlüğü: Ömer KAYIKÇIOĞLU
Mehmet Ali TERZi: [EMAIL]

Rize Özel İdare Müdürlüğü: Kayseri OSB
Mehmet Ali TERZi: Tahsin ONUŞ
[EMAIL]: [EMAIL]

Rize Özel İdare Müdürlüğü: OKTAY AKKAYA
Mehmet Ali TERZi: [EMAIL]

Rize Özel İdare Müdürlüğü: Fatih SARAR
Mehmet Ali TERZi: [EMAIL]

Rize Özel İdare Müdürlüğü: Mustafa GÜLMEZ
Mehmet Ali TERZi: [EMAIL]

Rize Özel İdare Müdürlüğü: Sema GÖRCÜN
Mehmet Ali TERZi: [EMAIL]

Rize Özel İdare Müdürlüğü: Alpay EYİNÇ
Mehmet Ali TERZi: [EMAIL]

Rize Özel İdare Müdürlüğü: MUTLU TÜRKOĞLU
Mehmet Ali TERZi: [EMAIL]

Rize Özel İdare Müdürlüğü: KADİR KURUÇAY
Mehmet Ali TERZi: [EMAIL]

Rize Özel İdare Müdürlüğü: Abdullah MISIRLIOĞLU
Mehmet Ali TERZi: [EMAIL]
(Operasyonei Pregran (2007-301

Bilim. Sanayi ve Teknoloji Bukanligi 
TR-C1: Adıyaman İŞ-KUR İl Müdürlüğü
Adıyaman OSB: Ramazan TATAR
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-C1: Adıyaman Sanayi ve Ticaret il Müdürlüğü
Adıyaman OSB: Mehmet Sait ULUÇAY
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-C1: Gaziantep Ticaret Odası
Adıyaman OSB: Mesut ÖÇAL
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-C1: Gaziantep Sanayi Odası
Adıyaman OSB: İbrahim ÇALI
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-C1: Milli Produktivite Merkezi Bölge Müdürlüğü
Adıyaman OSB: Mustafa BALABAN
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-C1: Avrupa Birliği iş Geliştirme Merkezi
Adıyaman OSB: Funda SURAN
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-C1: TR-C2
Adıyaman OSB: Diyarbakır Sanayi ve Ticaret Odası
Yüksel ÜNAL: Abbas BÜYÜKTAŞ
[EMAIL]: abbasbuyuktas@@hotmail.com

TR-C1: Şanlıurfa Sanayi ve Ticaret Odası
Adıyaman OSB: Veysel ASOĞLU
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-C1: TR-A1 A ; 2 3
Adıyaman OSB: Bayburt Sanayi ve Ticaret Odası
Yüksel ÜNAL: Önder KARAOĞLU
[EMAIL]: [EMAIL]

TR-C1: Erzurum KOSGEB Girişimciliği Destekleme Merkezi
Adıyaman OSB: Adem YAPTIRMIŞ
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-C1: Erzurum KOSGEB Girişimciliği Destekleme Merkezi
Adıyaman OSB: EDA BAYATA
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-C1: Erzurum Sanayi ve Ticaret Odası
Adıyaman OSB: Sacit BİLICI
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-C1: Atatürk Universitesi
Adıyaman OSB: Hanifi SARAÇ
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

Bilim, Sanayi ve Teknotoji Bakanligi 
:
TR-C3: Şırnak OSB
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: Feyzullah KADIRHAN
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Şırnak Sanayi ve Ticaret Odası
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: M. Halil BALKAN
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Siirt Valiliği Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğü
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: Coşkun KARAKOÇ
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Siirt Sanayi ve Ticaret Odası
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: Nedim KUZU
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: TR-B2
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: Bitlis Sanayi ve Ticaret İl Müdürlügu
AHMET CANDEMİR: Mehmet KIZILGÜL
[EMAIL]: [EMAIL]

TR-C3: Hakkari Sanayi ve Ticaret Odası
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: Fikret KESKİN
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Hakkari Sanayi ve Ticaret İl Müdürü
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: Müjdat ESKİCi
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Van İş Geliştirme Merkezi
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: Mahmut GEDIK
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Van KOSGEB Girişimciliği Geliştirme Merkezi
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: Şakir CAN
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Van Sanayi ve Ticaret Odası
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: Necdet TAKVA
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Van Aktif Sanayici ve İşadamları Derneği
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: ALİ ÇİÇEKSAY
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: *
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: Ağrı Sanayici ve İşadamları Derneği
AHMET CANDEMİR: Kazım KARACA
[EMAIL]: [EMAIL]

TR-C3: Ağrı Sanayi ve Ticaret Odası
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: Ferdi Baycan ÖGEL
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Ardahan Il Kalkınma Vakfi
Batman Esnaf ve Sanatkar Odası: Ertuğrul EMİNAĞAOĞLU
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

DESTEKLENEBİLİR FAALİYETLERİNE İLİŞKİN BÖLGESEL VE YEREL ORTAKLARIN GÖRÜŞLERİ Eo Cnrileva Ralpt Rohade Dtouitiel Dpranvn Deutomnd Yannoos: 00245 HOLGESI

DESTEKLENEBİLİR FAALİYETLERİNE İLİŞKİN BÖLGESEL VE YEREL ORTAKLARIN GÖRÜŞLERİ Eo Cnrileva Ralpt Rohade Dtouitiel Dpranvn Deutomnd Yannoos: TR-63

DESTEKLENEBİLİR FAALİYETLERİNE İLİŞKİN BÖLGESEL VE YEREL ORTAKLARIN GÖRÜŞLERİ Eo Cnrileva Ralpt Rohade Dtouitiel Dpranvn Deutomnd Yannoos: TR-83
NT T TA TA EK-2 - BÖLGESEL REKABET EDEBİLİRLİK OPERASYONEL PROGRAMININ ÖNCELİKLİ SEKTÖRLERİ VE 

TR-82: TR-B1
Altyapı ve çevre projelerinin uygulanması, turizm alt yapısının ve bu alandaki tanıtım faaliyetlerin iyileştirilmesi, tarmın ve hayvancıhğı geliştirilmesi, içme suyu projelerinin gerçekleştirilmesi, girişimciliğin ve pazarlamanın iyileştirilmesi, enerji sektörünün geliştirilmesi, silah üretiminin arttırılması, ahşap kapı ve pencere ihracatinin arttirilmasi: İstihdam ve üretim faaliyetlerine ilişkin yatırımları yapilmasi, çiftçilere hibelerin verilmesi, pazarlamamn destektenmesi, AR&GE altyapısıı iyileştirilmesi, KOBi'ler için eğitim faaliyetlerinin düzentenmesi, KOBi'ler için finansal araçların oluştarulması
Öncelik 1 Tedbir 1.1 ve 1.4 Öncelik 2 Tedbir 2.1: Öncelik 1 Tedbir 1.1. 1.2 ve 1.3 Öncelik 2 Tedbir 2.1
Turizm destekleri haricinde önerilen bütün faaliyetler Müdahale Stratejisinin oluşturulması aşamasında dikkate alınmıştır. (Bakınız Tablo 46). Bu bölgede turizmin müdahale alanı kapsamından çikarılmasındaki temel sebep 1.4 sayılı turizm tedbirine ayrılan bütçenin sıırlı olmasıdır.: Önerilen bütün faaliyetler Müdahale Stratejisinin oluşturulması aşamasinda dikkate alınmuştır. (Bakıız Tablo 46)

TR-82: TR-90
Altyapı ve çevre projelerinin uygulanması, turizm alt yapısının ve bu alandaki tanıtım faaliyetlerin iyileştirilmesi, tarmın ve hayvancıhğı geliştirilmesi, içme suyu projelerinin gerçekleştirilmesi, girişimciliğin ve pazarlamanın iyileştirilmesi, enerji sektörünün geliştirilmesi, silah üretiminin arttırılması, ahşap kapı ve pencere ihracatinin arttirilmasi: Yayla ve dağ turizmi, termal ve kış turizmlerinde turizm altyapısımın iyileştirilmesi, pazarłama ve sanayí alt yapısının iyileştirilmesi, fındıkla ilgili sanayilerin geliştirilmesi, işsizlere yönelik eğitim programlarının düzenlenmesi, KOBi'lere temel bilgi, damşmanlik ve yatırım hizmetlerinin verilmesi, Madeneilik ve tarım sektörlerinin iyileştirilmesi, kuluçka merkezlerinin ve TEKMER'lerin sayısının arttırılmasi, Ortak kullanım laboratuarlarımın bulunduğu KOBi eğitim merkezlerinin oluşturulmasi, El sanatlarımın, çay sanayisinin, denizcilik ve gemi inşa sanayisinin iyileştirilmesi, sektörel dış ticaret firmalarının kurulmasi, IşGEM'lerin kurulması
Öncelik 1 Tedbir 1.1 ve 1.4 Öncelik 2 Tedbir 2.1: Öncelik I Tedbir 1.1 ve 1.4 Öncelik 2 Tedbir 2.1 ve 2.2
Turizm destekleri haricinde önerilen bütün faaliyetler Müdahale Stratejisinin oluşturulması aşamasında dikkate alınmıştır. (Bakınız Tablo 46). Bu bölgede turizmin müdahale alanı kapsamından çikarılmasındaki temel sebep 1.4 sayılı turizm tedbirine ayrılan bütçenin sıırlı olmasıdır.: Turizm destekleri haricinde önerilen bütün faaliyetler Müdahale Stratejisinin oluşturulması aşamasında dikkate alınmıştır. (Bakiniz Tablo 46). Bu bölgede turizmin müdahale alam kapsamımdan çıkarilmasındaki temel sebep 1.4 sayılı turizm tedbirine ayrılan bütçenin sinirh olmasıdir.

TR-82: TR-72 5 . 2
Altyapı ve çevre projelerinin uygulanması, turizm alt yapısının ve bu alandaki tanıtım faaliyetlerin iyileştirilmesi, tarmın ve hayvancıhğı geliştirilmesi, içme suyu projelerinin gerçekleştirilmesi, girişimciliğin ve pazarlamanın iyileştirilmesi, enerji sektörünün geliştirilmesi, silah üretiminin arttırılması, ahşap kapı ve pencere ihracatinin arttirilmasi: AR&GE altyapisının iyileştirilmesi, kurumsallaşma alanıda bilincin arttirimast, insan kaynaklarının geliştirilmesi, inovasyon ve teknoloji alt yapısi, AR&GE, inovasyon ve teknoloji altyapısı, tarım ve hayvancılık ve ilgili diğer sektörlerin geliştirilmesi, kurułuş desteklerinin ve ortak kullanım tesislerinin desteklenmesi, üretimdeki katma değerin arttıriması, işletme kapasitesinin arturılmasi, istihdam kapasitesinin arttirilmasi, fiziksel altyapının iyileştirilmesi
Öncelik 1 Tedbir 1.1 ve 1.4 Öncelik 2 Tedbir 2.1: Öncelik 1 Tedbir 1.1 ve 1.3 Öncelik 2 Tedbir 2.1 ve 2.2
Turizm destekleri haricinde önerilen bütün faaliyetler Müdahale Stratejisinin oluşturulması aşamasında dikkate alınmıştır. (Bakınız Tablo 46). Bu bölgede turizmin müdahale alanı kapsamından çikarılmasındaki temel sebep 1.4 sayılı turizm tedbirine ayrılan bütçenin sıırlı olmasıdır.: Önerilen bütün faaliyetler Müdahale Stratejisinin oluşturulması aşamasında dikkate alınmıştır. (Bakımz Tablo 46)

TR-C1: TR-C2
Tarm sanayisine ilişkin tesisterin yapılması, Özürlüter için çeşiti firsatların sağlanmasi ve istihdam kapasitesi olan KOBi'lerin desteklenmesi, Organize sanayi bölgeleri ve KOBl'lerin alt yapdarmm iyileştirilmesi. Organize sanayi bölgelerinde kat su arıtma tesislerinin inşa edilmesi, kültür turizmi ve el sanatlarımın iyileştirilmesi: Güney Doğu Anadolu Projesinin tamamlanmasi, tarım sektörünün ve tarım alt yapisıın iyileştirilmesi, mermer sektörünün iyileştirilmesi. fikri mülkiyet haklari konusunda KOBl'lerin bilinçlendirilmesi, uluslarárasi standartlarla uyumun sağlanmast, pazarlama ve ihracatın destektenmesi
Öncelik 1 Tedbir1.1 ve 1.4 Öncelik 2 Tedbir 2.1: Öncelik 1 Tedbir 1.1 Öncelik 2 Tedbir 2.1
Önerilenbütün faaliyetler_ Müdahale Stratejisinin oluşturulması aşamasında dikkate alinmıştir. (Bakiniz Tablo 46): Önerilen bütün faaliyetler Müdahale Stratejisinin olusturulması aşamasmda dikkate alinmiştır. (Bakmz Tablo 46)

TR-C1: TR-AI
Tarm sanayisine ilişkin tesisterin yapılması, Özürlüter için çeşiti firsatların sağlanmasi ve istihdam kapasitesi olan KOBi'lerin desteklenmesi, Organize sanayi bölgeleri ve KOBl'lerin alt yapdarmm iyileştirilmesi. Organize sanayi bölgelerinde kat su arıtma tesislerinin inşa edilmesi, kültür turizmi ve el sanatlarımın iyileştirilmesi: Tarım sektörünün ve hayvancılık üretiminin arttırılması, madencilik sektörünün iyileştirilmesi, hidroelektrik santrallerinin kurulması, paketleme, tekstil ve AR&GE'nin geliştirilmesi, Temel danışmanlık ve bilgi hizmetlerinin desteklenmesi, KOBl'lere yatırım desteginin sağlanmast, girişimciligin geliştirilmesi, hibelerin verilmesi, bilişim alt yapısının iyileştirilmesi, Pazar araştırmasının yapıması, kalitenin geliştirilmesine ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi, tanıtım faaliyetleri, proje ve is planlarina ilişkin egitimlerin organizasyonu, iletişim alt yapısının geliştirilmesi, Çivil peynirinin desteklenmesi, üniversitelerle birlikte süt ve et laboratuarlarının kurulması, Oltu taşi ve ehram, doğal boya ve el sanatlari konularında insanlarm eğitilmesi
Öncelik 1 Tedbir1.1 ve 1.4 Öncelik 2 Tedbir 2.1: Öneelik 1 Tedbir 1.3 Öncelik 2 Tedbir 2.1 ve 2.2
Önerilenbütün faaliyetler_ Müdahale Stratejisinin oluşturulması aşamasında dikkate alinmıştir. (Bakiniz Tablo 46): Önerilen bütün faaliyetler Müdahale Stratejisinin oluşturulması aşamasıda dikkate alınmştır. (Bakız Tablo 46)

TR-C1: TR-C3
Tarm sanayisine ilişkin tesisterin yapılması, Özürlüter için çeşiti firsatların sağlanmasi ve istihdam kapasitesi olan KOBi'lerin desteklenmesi, Organize sanayi bölgeleri ve KOBl'lerin alt yapdarmm iyileştirilmesi. Organize sanayi bölgelerinde kat su arıtma tesislerinin inşa edilmesi, kültür turizmi ve el sanatlarımın iyileştirilmesi: Bölgesel potansiyellerin ortaya çıkarilması, kalifiye personeł için egitimlerin organize edilmesi, fiziki alt yapımın desteklenmesi
Öncelik 1 Tedbir1.1 ve 1.4 Öncelik 2 Tedbir 2.1: Öncelik 1 Tedbir 1.1 Öncelik 2 Tedbir 2.1 ve 2.2
Önerilenbütün faaliyetler_ Müdahale Stratejisinin oluşturulması aşamasında dikkate alinmıştir. (Bakiniz Tablo 46): Önerilen bütün faaliyetier Müdahale Stratejisinin oluşturulmasi aşamasıda dikkate alınmiştır. (Bakınız Tablo 46)

TR-B2: TR-A2
İletişim, bilişim ve bilgi toplumu konusunda yeni yatırımların yapılmasi, girişimciliğin ve belgelendirmenin hızlandırılmasi. madencilik sektörünün iyileştirilmesi, bölgesel dış ticaretin geliştirilmesi, tarım sektörüne dayalı sanavilerin geliştirilmesi, ihracat ve ithalata ilişkin egitimlerin verilmesi, sosyal tedbirlerin aliınmasi ve çiftçiler için eğitimlerin verilmesi, başlangıç aşamasındaki firmalara finansal destek sağlanması, teknoloji alt yapısının desteklenmesi. bilgiye ulaşımın kolaylaştırılmasi, pazarlama konusunda eğitimlerin verilmesí, ayakkabıcılara, gıda sanayine ve ckmek ve şeker sanayilerine desteklerin saglanması: Egitim, saglik ve alt yapıya yatırım yapıłması, tarım ve hayvancılığın geliştirilmesi, sanayi alt yapısının gelisştirilmesi, arastırma ve geliştirme, bilgi toplumu, danışmanlık hizmetlerinin iyileştiriimesi. girişimciliğin teşvik edilmesi, illerin potansiyellerine göre desteklenmesi, uluslararası ve ulusal seminerlerin koordinasyonunun saglanması, finansal araçların oluşturulması ve kalifiye personel için egitimlerin verilmesi
Öncelik 1 Tedbir 1.1 ve 1.3 Öncelik 2 Tedbir 2.1: Öncelik 1 Tedbir 1.2 ve 1.3 Öncelik 2 Tedbir 2.1 ve 2.2
1.3 tedbiri kapsamında "AR&GE ve Teknoloji destekleri" haricinde önerilen bütün faaliyetler Müdahale Stratejisinin oluşturulmasi aşamasında dikkate alınmıştır. (Bakinız Tablo 46) Müdahale alanından 1,3 numarah tedbirin çıkarılmasınım temel nedeni bölgede AR&GE'nin ve sanayi alt yapısının olmamasıdır.: 1.3 tedbiri kapsamında "AR&GE ve Teknoloji destekleri" haricinde önerilen bütün faaliyetler Müdahale Stratejisinin oluşturulması aşamasmda dikkate alınmıştır. (Bakınız Tablo 46) Müdahale alanından 1,3 numarali tedbirin çıkarılmasıın temel nedeni bölgede AR&GE'nin ve sanayi alt yapisının olmamasıdır.
Eekaber Edebilltik Operasyonel Progran (2007-2013)
0

Bilm. Sanayi ve Tekouloji Bakanıg 
DÜZEYII BÖLGESİ: TR-63
ANKETTE ÖNERİLEN SEKTÖRLER: Tarm sektörü, Sektörlerin belirlenmesi için bir ihtiyaç analizi yapılması gerekmektedir.
BÖLGESEL REKABET EDEBİLİRLİK OPERASYONEL PROGRAMININ SEKTÖREL YOĞUNLAŞMASI: Gida ürünlerinin ve içeceklerin imalat. Tekstit ve giyim eşyalarınm imalati, temel metallerin üretimi, ağaç ve ağaç ürünlerinin imalati, iştenmiş metal ürünterinin imalat, kauçuk ve plastik ürünlerinin imalatı
ÖNERİLERİN OPERASYONEL PROGRAMA YANSIMASI: Tarım sektörü IPA Kırsal Kalkınma Planmın kapsamıdadır. Aneak, Kırsal Kalkınma Planı ile Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı arasında tarım sektörü konusundaki sınır açıkça betirtenmiştir. Tarim sektörü. Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programinda sektörün ham maddeleri olan gida ürünferinin ve içeceklerin imalatı olarak Öncefiklendirilmis ve yansıtıtmıstır.

DÜZEYII BÖLGESİ: TR-83
ANKETTE ÖNERİLEN SEKTÖRLER: Turizm sektörü, sağlık turizmi, termal turizmi. ulaşurma sektörü, ubbi cihazlar. gemi inşası, tarmsal ilaçlama, gübre ve kimyasal sektörler. jeotermal enerji, tarım sektörü
BÖLGESEL REKABET EDEBİLİRLİK OPERASYONEL PROGRAMININ SEKTÖREL YOĞUNLAŞMASI: Gida Örünü ve içecek imalati, temel metallerin üretimi, Ağaç ve ağaç ürünlerinin imalati. makine ve ekipman imalati. madencilik ve taş ocakçılıği. giyim eşyalarmın imalatı
ÖNERİLERİN OPERASYONEL PROGRAMA YANSIMASI: Tarum sektörü IPA Kırsal Kalknma Planunın kapsamındadır. Ancak. Kirsal Kalkınma Planı ile Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyone! Programi arasinda tarım sektörü konusundaki sınır açikça belirlenmiştir. Tarım sektörü, Bölgesel Rckabet Edebilirtik Operasyonet Programnda sektörün ham maddeleri olan guda ürünlerinin ve içeceklerin imalatı olarak Önceliktendirilmiş ve yansitimştr.

DÜZEYII BÖLGESİ: TR-82
ANKETTE ÖNERİLEN SEKTÖRLER: Enerji sektörü, silah imalat, tarmm ve hayvancıik, orman ve orman ürünieri, madencilik, lojistik sektörü, tahta kapı ve pencere
BÖLGESEL REKABET EDEBİLİRLİK OPERASYONEL PROGRAMININ SEKTÖREL YOĞUNLAŞMASI: Agaç ve ağaç ürünlerinin imalatr, Grda ürünü ve içecek imalati, Diger metal dışı mineral ürünterin imalati. giyim eşyalarmn imalati, tekstil imalatı. madencilik ve taş ocakçilığı
ÖNERİLERİN OPERASYONEL PROGRAMA YANSIMASI: Bölgesel Rekabet Edebilirtik Operasyonel Programında bu DUZEY I1 bötgesi için ormancılk, ağaç ürünteri ve madencilik sektörleri Öncelikli sektörler olarak belirtenmiştir.

DÜZEYII BÖLGESİ: TR-BI
ANKETTE ÖNERİLEN SEKTÖRLER: Halıcılik, madencilik ve taş ocakçıhği
BÖLGESEL REKABET EDEBİLİRLİK OPERASYONEL PROGRAMININ SEKTÖREL YOĞUNLAŞMASI: Grda ürünü ve içecek imalat, madencilik ve taş ocakçılıği. giyim eşyalarinin imalati, tekstil imalat, Diger metal dişı mineral ürünterin imalati, makine ve ekipman imalati, hayvan freticiligi
ÖNERİLERİN OPERASYONEL PROGRAMA YANSIMASI: Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programinda bu DUZEY I1 bölgesi için madencilik ve taş ocakçıligı öncelikli sektorler olarak belirtenmiştir.

DÜZEYII BÖLGESİ: TR-90
ANKETTE ÖNERİLEN SEKTÖRLER: Turizm sektörü, çay ve findık ihracati, tarım sektorü, enerji sektorü, ulaştırma ve gemi inşası
BÖLGESEL REKABET EDEBİLİRLİK OPERASYONEL PROGRAMININ SEKTÖREL YOĞUNLAŞMASI: Gida orünü ve içecek imalati. Agaç ve ağaç urünlerinin imalati, Diger metal dişt mineral ürünlerin imalati, Diger ulaştırma ekipmantarmın imatati, madencilik ve taş ocakçiligi.
ÖNERİLERİN OPERASYONEL PROGRAMA YANSIMASI: Tarım sektörü IPA Kırsal Kalkınma Planinin kapsamindadir. Ancak. Kırsal Kalkıinma Planı ile Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı arasında tarım sektörü konusundaki smir açıkça belirlenmiştir. Tarım sektörü. Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programında sektörün ham maddeleri olan gıda ürünlerinin ve içeceklerin imalatı olarak Önceliktendirilmiş ve yanstimıştır. Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programinda bu DÜZEY I1 bölgesi için ulaştiema ekipmanlarınin üretimi öncelikli sektör olarak belirlenmistir.

DÜZEYII BÖLGESİ: TR-72
ANKETTE ÖNERİLEN SEKTÖRLER: Tekstil sektörü, gıda ve mobilya sanayi, hafif metal sanayi, madencilik, tarım ve hayvancilik. imalat sanayi, ofis maizemeteri, ubbi cihazlar, kimyasal ürünter
BÖLGESEL REKABET EDEBİLİRLİK OPERASYONEL PROGRAMININ SEKTÖREL YOĞUNLAŞMASI: Mobilya üretimi. Diger metal dişi mineral ürünlerin imalati. Gida ürünüi ve icecek imalati. Tekstil ve tekstil ürünlerinin imalatr. madencilik ve taş ocakçilıği, makine ve ekipman imalat
ÖNERİLERİN OPERASYONEL PROGRAMA YANSIMASI: Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programunda bu DÜZEY11 bölgesi için mobilya üretimi, tekstil ve tekstil drünlerini üretimi. makine ve ekipman üretimi öncelikli sektörler olarak belirlenmiştir.

Bilim. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığ
TR-CI: TR-C2
Tekstil Sektorü: Metal ve elektrik sanayi
Tekstil ve tekstil ürünlerinin imatati, Gida ürünlerinin ve içeceklerin imalat. Kauçuk ve plastik orünterin imalati. Kimyasallar ve kimyasal arünterin imatat. istenmis metal urunterinin imalat, madencilik ve taş ocakçatiga: Gida urünlerimn ve içeceklerin imalan, Tekstil ve giyim eşyalarmın imalati, madencilik ve tas ocakçiligs, temel metallerin ve islenmis metallerin uretimi, Diger metal dişi mineral orünlerin imalati, sebze, findik üretimi. Kimyasallar ve kimvasal ürünterin imalat, makine imalatı
Bolgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programinda bo DÜZEY II boigesi içi tekstil ve tekstil urünteri oncelikli sektorler olarak belirtenmiştir.: Böigesel Rekabet Edebilirtik Operasyonel Progranunda bu DÜZEY 1I bölgesi için temel metaller ve istenmis mctal ürunleri öncelikli sektorler olarak belirlenmiştir.

TR-CI: TR-AI
Tekstil Sektorü: Ulaştrma, dogal taşlar ve madencillk sektoro, Meyve ve sebze uretimi, tarım ve hayvancılik, el sanatlari, (Oltu Taşi. bakır işlemeciligi). Turizm sektorü
Tekstil ve tekstil ürünlerinin imatati, Gida ürünlerinin ve içeceklerin imalat. Kauçuk ve plastik orünterin imalati. Kimyasallar ve kimyasal arünterin imatat. istenmis metal urunterinin imalat, madencilik ve taş ocakçatiga: Gida uronlerinin ve içeccklerin imatati, plastik ürtnlerin imalati, ağaç ve agaç orünlerinin imalat. madencilik ve taş ocakcıg, mobilya imatat, kimyasal orünlerin imalatı
Bolgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programinda bo DÜZEY II boigesi içi tekstil ve tekstil urünteri oncelikli sektorler olarak belirtenmiştir.: Tarm sektoru IPA. Kırsai Kalkınma Planumın kapsamundadir. Ancak. Kırsal Kalkinma Plani ile Bolgesel Rekabct Edebilirtik Operasyonel Programi arasinda tarım sektöru konusundaki sıror açıkça belirlenmiştir. Tarım sektoru. Bölgescl Rckabel Edebstirlik Operasyonel Programunda sektörün ham maddeleri olan grda drinterinin ve içeceklerin imalat olarak Onceliklendirilmiş ve yansmhmştır. Bolgesel Rekabet Edebilarlik Operasyonel Programmnda bu DÜZEY Il bolgesi için madencilik ve tas ocakçıłgı Öncctikli sektorler olarak belirfenmiştir.

TR-CI: TR-C3
Tekstil Sektorü: Madencilik ve gida sanay)
Tekstil ve tekstil ürünlerinin imatati, Gida ürünlerinin ve içeceklerin imalat. Kauçuk ve plastik orünterin imalati. Kimyasallar ve kimyasal arünterin imatat. istenmis metal urunterinin imalat, madencilik ve taş ocakçatiga: Gida urünlerinin ve içeceklerin imalat, Diger metal dişi mineral urünlerin imalat, madencilik ve taş ocakçılıgs, Kimyasallar ve kimyasal ürünterin imalat. Giyir eşyasi imalati. temel merallerin ve islenmis metallerin üretimi
Bolgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programinda bo DÜZEY II boigesi içi tekstil ve tekstil urünteri oncelikli sektorler olarak belirtenmiştir.: Tarim sektoro IPA Kirsal Kalkınma Planmım kapsamındadır. Ancak, Krsal Kalkinma Plam ile Bolgesel Rekabet Edebilislik Operasyonel Program urasinda tarm sektorü konusundaki smr açakça belirienmiştir. Tarım sektoro, Bölgescl Rekabet Edebilirlik Opcrasyonel Programtnda sektortn ham maddeteri olan grda arünterinin ve içecekderin imalau olarak Onceliktendiritmis ve yansitilmuştır Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programanda bu DUZEY 11 bolgesi için madencilik ve taş ocakçilıgı oncelikli sektorter otarak belirlenmistir.

TR-CI: TR-B2
Tekstil Sektorü: Bilişim ve bilişim teknotojileri, El sanatlar, hahcılık, turizm sektörü, hayvancılk, madencilik sektoru
Tekstil ve tekstil ürünlerinin imatati, Gida ürünlerinin ve içeceklerin imalat. Kauçuk ve plastik orünterin imalati. Kimyasallar ve kimyasal arünterin imatat. istenmis metal urunterinin imalat, madencilik ve taş ocakçatiga: Gida ürünlerimin ve içccekterin imalat, agaç ve agaç ürünlerinin imalati. Deri ve deri ürünterinin imalat. madencilik ve taş ocakçligs, Diger metal diş mineral orünterio imalat. temel metallerin ve işlenmis metallerin üretimi
Bolgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programinda bo DÜZEY II boigesi içi tekstil ve tekstil urünteri oncelikli sektorler olarak belirtenmiştir.: Bötgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programinda bu DÜZEY ll-boigesi için madencilik ve taş ocakcılıgi oncelikli scktorler olarak belirienmiştir

TR-CI: TR-A2
Tekstil Sektorü: Hayvanciık ve organik tarım, hizmet sektorü, ulaştırmá sektora, saglik sektörü, enerji ve madencilik sektorleri
Tekstil ve tekstil ürünlerinin imatati, Gida ürünlerinin ve içeceklerin imalat. Kauçuk ve plastik orünterin imalati. Kimyasallar ve kimyasal arünterin imatat. istenmis metal urunterinin imalat, madencilik ve taş ocakçatiga: Diğer metal dişt mmeral arunierin imaluti. Gida ürünterinin ve içeceklerin imatat, agaç ve ağaç urünlerinin imalan, madencitik ve tas ocakçligi
Bolgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programinda bo DÜZEY II boigesi içi tekstil ve tekstil urünteri oncelikli sektorler olarak belirtenmiştir.: Bolgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Progranunda bu DÜZEY Il bölgesi için madencilik ve taş ocakealigi öncelikli sektorler olarak belirtenmiştir.
gesel Rekabet Edebifirlik Operasyonel Prograrn) (2007-2013)

TEMEL DEĞERLENDİRME KONULARI: SWOT Analizi
Ex-Ante Değerlendirme Uzmanının Önerileri: -Analiz, sektörlere ayıraraktan daha sistematize bir çerçeve içinde yapdabilirdi. -Güçtü yanlar daha detayli analiz edilebilirdi, stmrh görütdügü için ve bu nedenle tam ayrıntilı değil. -Hedef bölgelerde oldukça aşikar olmasına rağmen, tehdit listesine ię politik ve sosyal problemler dahil edilmemis.
BSTB'nin Görüşleri: Analiz, BROP'un her bir müdahale teması göz önüne alınarak yapiłmıştır. BROP'a yapılan öneri dogrultusunda, yeni güçlu yan SWOT'a cklenmistir. Bu konu SCF'de mevcut degildir. Bu nedenle, BROP'a yanstulmamıştır.

TEMEL DEĞERLENDİRME KONULARI: a Stratejinin Bölgesel ve Genel Olarak Tutarlhığıın Değerlendirilmesi belirlenmesi. aktiviteler:
Ex-Ante Değerlendirme Uzmanının Önerileri: 1. Stratejiihtlyaç Uyumu Bölgenin gelişme potansiyellerine göre, hangi bölgede turizm politikasinin sanayi politikasından daha fazla izlendiginin daha iyi tanimlanması. İhtiyaç duyulan tüm idari yapiların belirlenmesi ve başarısınm program stratejisinin tamamı için hayati Önemi olan 2.1. ve 2.2. tedbirleri kapsamında uygulanması düşünülen hibe programlarmın etkin ve uygun bir şekilde yönetilmesi için gerekli olan kapasitenin belirtilmesi. 2.1. ve 2.2. tedbirieri kapsamında gelecekte uygulanacak olan hibe programlarının büyüklügünün dikkatli bir şekilde degerlendirilmesi ve ayrica 1.2 tedbirinin uygulanması ite saglanacak olan en son borç/destek miktarının. özellikle sürdürülebilir büyüklügünün Strateji daha detaylıi bilgilerle geliştirilebilir ve en az üç tane çok ihtiyaç duyulan bölgeye odaklanabilir ve ilgili
BSTB'nin Görüşleri: Her tedbir için coğrafik ve sektörel yoğunlaşma belirlenmiştir. (Bak Tablo 46) . KOBl'ler için Hibe Programı BROP'dan çıkarımştır.
EK 3 - ÖN (EX -ANTE) DEĞERLENDİRME RAPORUNA İLİŞKİN TEMEL KONULAR 

Bilim. Sanayr ve Feknoloji Bakanlığ
verilerek desteklenecektir.eğitim programlarının dizaynı safhasında, özel önem özel hedef bölgede gelecek vaat eden sektörlere,damşmanlik destegi ve kümelenme, her sektörde ve temel bilgi ve tedbirleri altında,2.1. ve 2.2.
çıkartıldı.BROP'dan Programi yönelik Hibe KOBI'lere 
birisidir.turizm sektörü tedbir 2.1. ve 2.2'nin yararlamicılarından (Bak Tablo 49). Buna ilaveten.eğitim sağlanacaktır turizm sektörü için mesleki odaklanacak şekilde,sektörünün BROP tarafindan desteklendigi bölgelere Insan Kaynaklarımı Geliştirme OP'si altında, turizm 
çıkartıldi.
yönelik Hibe Programı BROP'dan KOBi'lere Tedbir 2.1 altında, KOBi'lere yönelik özel eğitimler 
yi bir düzeydedir.faaliyetleri ve öncelikleri, karşıhıklı destek bağłamında etkileşme göstermektedir. BROP, SCF ve UKP'nin koordinasyon sağladığı ve çoğunlukla karşılıklı pozitif BROP'un diger ilgili programlarla yeterli düzeyde . Dışsal Uyum bölgelerle aynı bölgeler olmalidır.vaat eden sektörlerde yoğunlaşmalı ve Öncelik l'deki 2.1. ve 2.2 tedbirleri genellikle belirli ve en çok gelecek turizm dahil),çok gelecek vaat eden sektörlerle simırlandırmak (1-3rağmen mümkun kılmak için, Hibe Programlarını en Uygulama işlemini kolaylaştırmak ve kısıtı kapasiteye bluşturarak)turizm sektörü için hibe programh bir alt tedbir turizm sektörü için özel bir hüküm ekleyerekten (veya bağlayaraktan ve 2.1. ve 2.2 tedbirleri kapsamındaki hükümlerine 2007'de egitim sanayisiÖzel 1.4'0 Insan Kaynaklarım Geliştirme OP'sinin turizm bütünleşik bir yaklaşım sergilemeli, en azından Tedbir Program dizaym turizm geliştirme politikasına daha 2. Ięsel Uyum yönelik Hibe Programlari.kapasitesini artırmaya öncelikti sektörlerin arz gerçek sermaye stokunu ve turizm sektöründeki Daha koordineli bir turizm politikası kapsamıda,tam olarak netleşmemiştir).(yatırım hibeleri faaliyet olarak belirlenmiş fakat KOBi 'lerde gerçek sermaye stokunu artırmak için hedef bölgeler/sektörler'deki için projeler Hibe Programlar, muhtemelen küçük ölçekli v.b.) hedef bölgelere/sektörlere yönelik.Özel eğitim (KOBi- işletme, kalifiye is gücū,
Türkiye Cumhuriyeti 

4. Finansal Dağılım Tedbirlere ayrılan finansal kaynakların verifen formüle göre revize edilmesi gerekir.: Öneriler, göstergelerin tadil edilmesi ve/veya yeniden yazıması amacıyla yapımştır.
AB Komisyonu'nun ve ödeme öncesi değerlendirme uzmanı'nın görüşleri doğrultusunda, her tedbirin finansal dağılımı revize edilmistir.: Uzmanı önerileri göz önüne alınmış ve göstergeler tadil edilmiş ve/veya tekrar yazılmıştır.

4. Finansal Dağılım Tedbirlere ayrılan finansal kaynakların verifen formüle göre revize edilmesi gerekir.: En etkili müdahale faalivetlerine/alanlarıma yoğunlaşması tavsiye edilmektedir. örnegin ekipman/altyapı. iyileştirme, veya düşük matiyetli faaliyetiere (proje bazmda) örnegin proje hazırlama (Proje Döngüsü Yönetimi) eğitimi, temel destek. en azından bu safhada bilgi beceri aktarımını sağlamak için. Mümkünse ve eğer şeffaflık konuları ve ulusal yasalar izin verirse, Programı daha küçük hedef bölgelere (veya sektörlere), veya küçük bölgeler (sektörlere) için farkhı tedbirlere odaklandır. Alternatif olarak, Programın büyüklogünü hedef bölgenin büyüklügü ve mevcut sosyo-ekonomik farkın karmaştklığı/miktarı ile karşılaştırılabilir bir düzeye yükselt.
AB Komisyonu'nun ve ödeme öncesi değerlendirme uzmanı'nın görüşleri doğrultusunda, her tedbirin finansal dağılımı revize edilmistir.: Uzmanın Önerileri ile uyumlu olarak. BROP tüm bu müdahaleleri göz önüne alaraktan dizayn edilmiştir. Her tedbirin coğrafik ve sektörel konsantrasyonu belirlenmiştir. (Bak Tablo 46) BrOP'un yazılımından sorumlu çalışma grubu, degerlendirme uzmanının önerileri konusunda hemfikirdir. Bu konunun. ikinci programlama döneminde göz önüne alınmasi gerekir.

4. Finansal Dağılım Tedbirlere ayrılan finansal kaynakların verifen formüle göre revize edilmesi gerekir.: KB yönetiminin üst düzey rolünün uygulama sürecinde devam ettirilmesi, Ankara'daki AB Komisyonu Türkiye Delegasyonu ile yakın işbirligi içinde olunmasi, BSTB'ye yeterli bilgi. beceri ve iyi Örneklerin aktarılmasıı sağlayacağı, bunun en azından KB yönetiminin başarı sağladığı veya yüksek kalite düzeyine ulaştığı konularda vapılması öneriłmektedir. Yeterli teknik bilgi ve beceri aktariminin ve güçtü yönetim desteginin sağlanabilmesi için, sağlam bir Hibe Program Yönetim Sisteminin kurulmast
AB Komisyonu'nun ve ödeme öncesi değerlendirme uzmanı'nın görüşleri doğrultusunda, her tedbirin finansal dağılımı revize edilmistir.: BROP'un uygulama sürecinde, yeterli bilgi. beceri, ve iyi örneklerin aktarilmast amacıyla KB ile yakın işbirliği içinde olunacaktır. KOBİ'Iere yönelik Hibe Program BROP'dan çıkartıldı

bağlamında KB'nin BSTB'ye sağlayacağının OP'de tanımlanmasi, hükümlerinin vurgulanması ve: KOBİ'lere yönelik Hibe Programı BROP'dan çıkartıldı
44


Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim. Sanayi ve Teknoloji Bakanlıg 
EK 4 - SOSYO-EKONOMIK ANALIZE İLİŞKİN TABLOLAR 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programı (2007-20)3)
2VR 2

Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanhıg 

Tablo 0 Düzey (NUI Bölgesindeki İşletmelerin Sektörel Dağılımı

   
Kaynak: TUiK- 2002 Genel Sanayi ve İşyeri Sayımı


S oe L a Su na 
Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: TETA

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: TR63 (Hatay, K.Maraş, Osmaniye)

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: TR83 (Samsun, Tokat, Çorum, Amasya)

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: TR82 (Kastamonu, Çankıri, Sinop)

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: TRBi (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli)

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: zurum. Erzincan. Bayburt I P

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: TR72 (Kayseri, Sivas, Yozgat)

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: TRCi (Gaziantep, Adiyaman, Kilis)

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: TRC2 (Şanhıurfa, Diyarbakır)

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: 0.5

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: TRA1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt)

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: TRC3 (Mardin, Batman, Şirnak, Siirt)

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari)

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: TRA2 (Ağri, Kars, Igdır, Ardahan)

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: Toplam 12 Düzey II Bölgesi ve Oranı

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: Toplam 15 Cazibe Merkezi ve Oran

Tablo 52: 12 Düzey (NUTS) II Bölgeleri ve 15 Cazibe Merkezindeki İmalat Sanayinde Yeralan Mevcut İşgücü ve Yerel İşletmelerin Sayısı: Türkiye Toplamı

Tadye Cunhuryel 
Bitim. Sanag e Teknoloh Bakanhg 
Tablo 53: 12 Düzey (NUTS) II Bölgesi İmalat Sanayinde Sektörel Yoğunlaşmalar 
Düzey II Bölgeleri: TR-C2 (Diyarbakır, Şanhıurfa)
s SSS: 4641
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gida Ürünleri ve İçecek Tekstil Ürünleri Imalatı Giyim Eşyası Imalatr; Kürkün İşlenmesi ve Boyanmasi Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin Imalatı
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Gıda, İçki, Totün Bitkisel Üretim Tekstil Ürünleri

Düzey II Bölgeleri: TR-B1 (Bingöl, Elazığ, Malatya, Tunceli)
s SSS: 3677
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gida Ürünleri ve İçecek, Tutün Imalatı Tekstil Ürünleri Imalatı Giyim Eşyası Imalatı Kürkün İşlenmesi ve Boyanması
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Tekstil Makine ve Teçhizat Imalatı Bitkisel Üretim

Düzey II Bölgeleri: TR-A1 (Bayburt, Erzincan, Erzurum)
s SSS: 1937
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gida Ürünleri ve İçecek Orman Ürünleri, Metalik Olmayan Diger Minerallerin Uretimi Mobilya
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Kimyasal Madde ve Ürünleri Bitkisel Üretim

Düzey II Bölgeleri: TR-CI (Adıyaman, G.Antep. Kilis)
s SSS: 8207
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Tekstil Ürünleri Imalatı Gida Ürünleri ve İçecek Kimyasal Madde ve Ürünlerin Imalatı Giyim Eşyası hmalatı; Kürkün İşlenmesi ve Boyanması
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Tekstil Ve Konfeksiyon Gida Ürünleri ve Içecek Plastik ve Kauçuk Ürünleri

Düzey II Bölgeleri: TR-72 (Kayseri, Sivas. Yozgat)
s SSS: 6874
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Mobilya Imalati Tekstil Ürünleri Imalatı Gida Ürünleri ve Içecek Başka Yerde Smuflandınlmamş Makine ve Techizat
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Tekstil Mobilya Başka Yerde Sinifandirımamış Makine ve Teçhizat

Düzey II Bölgeleri: TR-83 (Amasya. Çorum,Samsun, Tokat)
s SSS: 9528
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gida Ürünleri ve İçecek Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin Imalati Tütün Ürünleri Imalatı Giyim Eşyası Imalatı; Kürkün İşlenmesi ve Boyanması
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Bitkisel Üretim Başka Yerde Sıniflandırılmamış Makine ve Teçhizat

Düzey II Bölgeleri: TR-90 (Artvin, Giresun, G.Hane, Ordu, Rize, Trabzon)
s SSS: 8081
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gida Ürünleri ve İçecek Ormana Dayalı Sanayi Mobilya Imalati Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin Imalati
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Bitkisel Üretim Gida Ürünleri ve İçecek Metalik Olmayan Diğer Minerallerin Üretimi

Düzey II Bölgeleri: TR-B2 (Bitlis, Hakkāri, Mu. Van)
s SSS: 1643
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gida Ürünleri ve lçecek Ormana Dayah Sanayi Giyim Eşyası Imalatı; Kürkün İşlenmesi ve Boyanması Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin Imalatı
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Bitkisel Üretim Derinin tabaklanması ve Işlenmesi Mobilya Ana Metal Sanayi

Düzey II Bölgeleri: TR-63 (Hatay, K.Maraş. Osmaniye)
s SSS: 8359
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Tekstil Ürünleri Imalatı Ana Metal Sanayi Gida Ürünleri ve Içecek Fabrikasyon Metal Ürünleri Imalatı
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Bitkisel Üretim Tekstil Ana Metal Sanayi

Düzey II Bölgeleri: TR-C3 (Batman, Mardin, Şırnak, Siirt)
s SSS: 1494
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gıda Ürünleri ve İçecek Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin Imalatı Fabrikasyon Metal Orünleri Imalatı
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Metalik Olmayan Diğer Minerallerin Üretimi Bitkisel Üretim Gida

Düzey II Bölgeleri: TR-A2 (Ağri, Ardahan, Iğdır. Kars)
s SSS: 1078
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gida Ürünleri ve Içecek Derinin Tabaklanması ve İşlenmesi Ormana Dayalı Sanayi
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Metalik Olmayan Diger Minerallerin Üretimi Bitkisel Üretim ve Gida

Düzey II Bölgeleri: TR-82 (Çankırı, Kastamonu. Sinop)
s SSS: 3185
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gida Ürünleri ve Içecek Ormana Dayali Sanayi Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin Imalatı
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Tekstil Bitkisel Üretim

Düzey II Bölgeleri: 12 NUTS II Bölgesindeki toplam işletme sayısı, öne çıkan imalat sanayi sektörleri ve ihracat yapabilen sektörler
s SSS: 58.70 4
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gida Ürünleri ve İçecek Tekstil Ürünleri ve Giyim Eşyası Imalatı Orman Ürünleri ve Mobilya Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin Imalati
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Gida Ürünleri ve İçecek Bitkisel Üretim Başka Yerde Smiflandırılmamış Makine ve Teçhizat Tekstil Ürünleri Metalik Olmayan Diğer Minerallerin Uretimi
Kaypak: BSTB, KB (İllerde Öne Çıkan Sanayi Sektörleri Çalışması, Ağustos 2006, Bölgesel Gelişm ve Yapısål Uyum Genel Müdürlüğü )

205
Bolgesel Rekaber Edebilwhik Operasyonel Programi (20u7-Z013)

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve TeknolojiBakanlığ
Tablo 54: 15 Cazibe Merkezinde İmalat Sanayinde Sektörel Yoğunlaşmalar 
15 Cazibe Merkezi: Diyarbakır
It ma c ede: 1712 / 1113
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gıda, içki, tutün Metal eşya Ta ve toprağa dayaı sanyi Tekstil Plastik
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Gıda, İçki, Tutün

15 Cazibe Merkezi: Elazığ
It ma c ede: 1413 / 1131
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Metal ana sanayi Gida Taş ve toprağa dayalı sanayi Kimya
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Makine ve Teçhizat Imalatı

15 Cazibe Merkezi: Erzurum
It ma c ede: 1252 / 793
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gida ürünleri ve içecek Orman ürünleri, mobilya Kimya
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Kimyasal Madde ve Ürünleri

15 Cazibe Merkezi: G.Antep
It ma c ede: 6391 / 5498
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Tekstil ve konfeksiyon Gida ürünleri ve içecek Plastik ve kauçuk ürünleri Makine-metal sanayi Otomotiv yan sanayi Deri ve işlenmiş deri ürünleri
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Tekstil Ve Konfeksiyon Gida Ürünleri ve Içecek Plastik ve Kauçuk Ürünleri

15 Cazibe Merkezi: Kayseri
It ma c ede: 3762 / 3150
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Mobilya imalatı Tekstil ürünleri imalatı Başka yerde sınıflandırımamış makine ve teçhizat Gida
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Tekstil Mobilya Başka Yerde Sııflandırılmamış Makine ve Teçhizat

15 Cazibe Merkezi: Malatya
It ma c ede: 1894 / 1476
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Tekstil ürünleri imalatı Gida ürünleri ve içecek Giyim eşyası iamalatı
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Bitkisel Üretim Tekstil Ürünleri Gida Ürünleri ve lçecek

15 Cazibe Merkezi: Samsun
It ma c ede: 4413 / 1542
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gida ürünleri ve içecek Kimya Ana metal sanayi Başka yerde sınıflandırılmamış makine ve teçhizat Orman ürünleri
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Bitkisel Üretim Başka Yerde Sıniflandırılmamış Makine ve Teçhizat

15 Cazibe Merkezi: Sivas
It ma c ede: 1725 / 1047
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gıda ürünleri ve içecek Taş ve toprağa dayalı sanayi
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Başka Yerde Sınıflandırımamış Makine ve Teçhizat Mobilya Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin Imalatı

15 Cazibe Merkezi: Metalik olmayan diğer mineral ürünlerin imalatı Taş ve toprağa dayalı sanayi Başka yerde sıiflandırılmamış makine ve teçhizat

15 Cazibe Merkezi: Ş.Urfa
It ma c ede: 2929 1 1655
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Tekstil ürünleri imalatı Gıda ürünleri ve içecek Taş ve toprağa dayalı sanayi
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Bitkisel Üretim Tekstil Ürünleri Başka Yerde Sınıflandırımamış Makine ve Teçhizat Bitkisel Üretim Gida Ürünleri ve lçecek

15 Cazibe Merkezi: Gıda ürünleri ve içecek Plastik, pvc-lastik Taş ve toprağa dayalı sanayi Ormana dayalı sanayi

15 Cazibe Merkezi: Van
It ma c ede: 918 / 657
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gida Taş ve toprağa dayalı sanayi Tekstil
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Mobilya Metalik olmayan diğer mineral ürünlerin imalatı Plastik, pvc-lastik Bitkisel Üretim

15 Cazibe Merkezi: Batman
It ma c ede: 431 / 367
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Gıda işleme Bitkisel Üretim Metalik olmayan diger mineral ürünlerin imalatı
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Metalik olmayan diğer mineral ürünlerin imalatı Bitkisel Üretim Gida İşleme

15 Cazibe Merkezi: K.Maraş
It ma c ede: 2730 / 1779
ÖNE ÇIKAN İMALAT SANAYİ SEKTÖRLERİ: Tekstil Gıda ürünleri ve içecek Metal ürünlerin imalatı
İHRACAT YAPAN SEKTÖRLER: Telee Meal ürtier Gida fere
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Programn (2007-2013)

Türktys Cumhuryel 
Bilin, Sanay A Telnoloj Bakamligi 
Kastamonu: 15 Cazibe Merkezindeki toplam işletme sayısı, õne çıkan imalat sanayi sektörleri ve ihracat yapabilen sektörler
1888 513: 34709 26.020
Gida ürünleri ve içecek Başka yerde sınıflandırımamış makine ve teçhizat Metalik olmayan diğer mineral ürünlerin imalatı: Gida ürünleri ve içecek Tekstil ürünleri imalatı Taş ve toprağa dayalı sanayi Başka yerde sınıflandırımamış makine ve teçhizat
Tekstil Gida İşleme Başka yerde sınıflandırılmamış makine ve teçhizat: Gıda Ürünleri ve Içecek Bitkisel Üretim Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Teçhizat Tekstil Ürünleri
Kaynak: BSTB, KB 
Bolgesel Rekabet Edebily lik Operasypnel Progsam, (2007 20)1)

-Radyo ve TV 

Insaat Hizmetleri 


Harita 7: Türkiye'de coğrafı yoğunlaşma gösteren imalat sanayi sektörlerinden örnekler 

Türkiye Cumhuriyeti 
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlige 
EK-5- BROP'NİN YOĞUNLAŞMA STRATEJİSİNE İLİŞKİN TABLOLAR 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Operasyonel Program: (2007-2013)

EESURRTKABET EDEBILIRLIK EKSENI TR-AL.TR-A2.TR-B2.TR-C2TR-C3: Tedbir 1.1 TR B2, C2, C3 içindir; Tedbir 2.J VE 2.2 TR-A1, A2, B2, C2, C3 içindir Tedbir 1.t: Tek durak magazalarmin, bilgi ve danışmanhk ofislerinin, İSGEM gibi is ve girişim geliştirme merkezlerinin, ortak ticari kullanım için fonstik merkezlerinin ve aynıca sosyal, teknik, üretim, depolama ve BiT tesislerinin kurulmasi, iyileştirilmesi ve yenilenmesi, KOBl'lerin ortak kullanımı için makine, teçhizat alimı Tedbir 2.1: Bireysel KOBl'lere girişimcilik ve is becerileri konusunda temel bilgi ve L danışmanlık destegi Tedbir 2.2 - Kúme oluşturma ve ag oluşturma için temel bilgi ve danışmanlık destegi - Kümeler, aglar ve İş Temsilcisi Kuruluşlar için Endüstriyel İşbirligi Yapdarı Hibe - Programi

EESURRTKABET EDEBILIRLIK EKSENI TR-AL.TR-A2.TR-B2.TR-C2TR-C3: girişim sermayesi fonlarmm ve diger finansal araclar gibi öz sermaye finansman mckanizmalarn kurulmasi ve/veya katkısı. Gerektiginde, destekienen fonlara erişimi kolaylaştırmak için projenin bir bileşeni olarak rüm olasi tanitım araclar ve bilinçlendirme kampanyalari aractıgıyla finansman mekanizmalarinun teşvik edilmesi.

EESURRTKABET EDEBILIRLIK EKSENI TR-AL.TR-A2.TR-B2.TR-C2TR-C3: Tedbir 1.3 TR-A1 içindir Üniversite ve beşeri sermaye yönünden temel araştırma altyapısinın varlığı. Tedbir 1.4 TR-A1. A2, B2. C3 ieindir Turizm çekim alanlarinın canlandırıima ve çevre dozentemesi ve diger ilgili altyapi yatırmmdarı aracıigi ile ivilestirilmesi Turizm bilgi tesislerinin ve merkezterinin kurulması ve yenilenmesi. Kamu kurumlarmun ve kar amacı gütmeyen kuruluşların turistik tantım ve pazarlama faaliyetlerine destek verilmesi. Festival, sergi, funar, ulusal ve uluslararasi seminer, kongre vb. gibi yerel turistik etkitik órganizasyontarının dozenlenmesinin ve olusal ve ulustararasi fuartara katihmun desteklenmesi
Tablo 55: Müdahale Alanları, Öncelikli Sektörler ve Müdahale Eksenlerine Göre Doğrulama Göstergeleri 
Gida ve İçecek, Ormana Dayalı Sanayi, Metalik Olmayan Diger Mineral Orünlerin İmatati, Tekstit ve Giyim Eşyası İmalat, Madencilik ve Taş Ocakçibği, Kimyasal Madde Uretimi: Düşük kişi başıa milli gelir seviyesi, düşük nüfus yoğunlugu, düşak istihdam kapasitesi, düşük ihracat oranlarr Dışarı göç veren iller Yüksek işsizlik oranı Fiziki ve sosyal attyapı eksikligi Az gelişmiş imalat sanayi ve az sayıda işletme Bu eksendeki işletme sayısı 121.838 Düşük sektorel yoğunlaşma (Bazı illerde potansivel var) Daha çok inşaat aşamasmda olan OSB ve KSS'ler (7 OSB ve 4§ KSS bu eksende tamamlanmis durumda) Sptersiz sayıda İŞGEM (KOBt'ler için inkübator) ( Sadece I tane Diyarbakır'da) 3 add,GAP-GiDEM-Girişimci Destek Merkezi bulunmakta- bunlar: Şanlturfa, Mardin Fhearaçlara simri crişim veDilrbakir

Düşük kişi başına milli gelir seviyesi: Düşük nüfus yogunluğu ( TR 83 ve 90 hariç)
Yetersiz sermaye birikimi: Kredi garanti fonu ve banka krediterinin smirlı kullantm

Düşük kişi başına milli gelir seviyesi: Özellikte TR 82'den yoğun göç
Yetersiz sermaye birikimi: M1EHE

Düşük kişi başına milli gelir seviyesi: Düşük istihdam (TR 83 ve 90 hariç)
Yetersiz sermaye birikimi: AM

Düşük kişi başına milli gelir seviyesi: Fiziki ve sosyal altyapı eksikligi
Yetersiz sermaye birikimi: TGB ve TEKMER kurmak için potansiyeli (Trabzon'da 1 adet TEKMER. I adet TGB

Düşük kişi başına milli gelir seviyesi: Imalat sanayi kapasitesi ve sektörel yogunlaşma Ozellikle TR 82 ve TR 83'de mevcut.
Yetersiz sermaye birikimi: mevcut)

Düşük kişi başına milli gelir seviyesi: TR 90'da ihracat kapasitesi
Yetersiz sermaye birikimi: Turizm sektörunde yetersiz yatak kapasitesi ve altyapı eksikligi

Düşük kişi başına milli gelir seviyesi: Bu eksende 14 OSB ve 75 KSS tamamlanmuştır
Yetersiz sermaye birikimi: Alternatif turizm aktiviteleri için potansiyeli

Düşük kişi başına milli gelir seviyesi: -Fininsal araçlara sinurli erişim
Gida ve İçecek. Tekstil veGiyim Eşyası Imalati, Madencilik ve Taş Ocakçıig, Başka Yerde Sınflandırılmamuş Makine ve Teçhizat, Ana Metal Saoayi 
ORTA REKABET EDEBILİRLİK EKSENİ TR-BI.TR- 82.TR- 83.TR-90: Tedbir I.t: Tek durak mağazalarinın, bilgi ve danışmanlık ofislerinin, İSGEM gibi iş ve girişim geliştirme merkezlerinin, ortak ticari kullanim için lojistik merkezlerinin ve ayrica sosyal, teknik, üretim, depolama ve BtT tesisterinin kurulmast, iyileştirilmesi ve yenilenmesi, KOßflerin ortak kullanımı için makine, teçhizat ahmı Tedbir 1.2: Sermayenin, kredi garanti fonlarına, mikro kredi fonlarına ve tohum ve başlangıç sermayesi ve diger finansal araçlar dahil risk sermayest fonları gibi öz sermaye finansmani mekanizmalanına kurulması ve/veya katkısi. - Gerektiginde, desteklenen fonlara erişimi kolaylaştırmak için projenin bir bileşeni olarak tüm olast tamtim araçları ve bilinçlendirme Kampanyalart aracıligryla finansman mekanizmalarımim teşvik edilmesi. Tedbir 2.ta: Bireysel KOBt'lere girişimcilik ve iş becerileri konusunda lemel bilgi ve danışmanhk destegi Tedbir 2.2: A A Kūme oluşturma ve ag oluşturma için temel bilgi ve damşmanik destegi Kümeler. Aglar ve Is Temsilcisi Kuruluşlar için Endustriyel İşbirligi Yapları Hibe Program
Mmlo G 

J Jny c Finansal araçların kullanmında gorece daha yüksek bir seviye TR C1'deki ihracat kapasitesi Bu eksendeki KOBt sayisı 155.946 Imalat sanayide ürün çeşitliligi TR C1'deki yüksek işsizlik Özellikle TR CI'ye göç Belirli bir istihdam kapasitesi TR 72'de nüfus yoğunluğu Orta seviyede kişi başına milli gelir seviyesi: TR CI ve TR 72'de imalat sanayi ve sektorel konsantrasyonun bulunması DOGRULAMA GÖSTERGELERI Girişimci sermayesi ve çekirdek sermaye kullanımına yonelik potansiyeli Parklı bölgeler ile Ar-Ge agları ofluşturmaya yonelik potansiyeti Araştırma merkezleri ve işletmeler arasıda ortak proje geliştirmeye yonelik potansiyeli KOBl'lerin Ar-Ge-inovasyon faaliyetieri için potansiyel mevcut Eksende 5 universite bulun uyor, 2'si oldukça gelişmiş universiteler Yetersiz Ar-Ge personeli ve Ar-Ge harcaması Bu eksende 1 adet GAP-GIDEM (Girisimei destek merkezi) ve ) adet ABIGEM- AB- TR. 72 ve TR C1'de olmak 0zere 2 TGB ve 2 TEKMER bulunuyor Bu ksende 1 OS ve  KSS tamamlanms1 OSB ve 18 KSS projes devam ediyor Türkiye İş Merkezi bulunuyor
Verde Simflandirımamiş Makine ve Teçhizat, Madencilik ve Taş Ocakçıhgi, Plastik ve kauçuk imalati, Kimyasallar ve kimya ürünleri sanayi Tekstil ve tekstil ürünleri imalat, Giyin ve konfeksiyon sanayi, Gida ve içecek sanayi, Mobilya imalat, Metalik Olmayan Diger Minerat Ürünlerin Imalat, Fabrikasyon metal Grünleri sanayi, Başka 
Tedbir 1.1, 1.2, 1.3, 2.1 ve 2.2 TR-C1. 63 ve 72 ieindir Tedbir 1.1: Tek durak magazalarmm, bilgi ve danışmanfık ofīslerinin, ISGEM gibi is ve girişim geliştirme merkezlerinin, ortak ticari kullanun için lojistik merkezlerinin ve ayrica sosyal, teknik. üretim, depolama ve BiT tesislerinin kurulmasi, iyileştirilmesi ve yenilenmesi, KOBf'lerin ortak kullamm için makine, teçhizat ahm Tedbir 1.2: Sermayenin, kredi garanti fonlarına, mikro kredi fonlarina ve tohum ve başlangıc sermayesi ve diger finansal araçlar dahil risk sermayesi fonları gibi oz sermaye finansmant mekanizmalarına kurulmast ve/veya katkısi. - Gerektiginde, desteklenen fonlara erişimi kolaylaştirmak için projenin bir bileşeni olarak tüm olasi tanrum araçlan ve bilinçlendirme kampanyaları aracıligiyla finansman mckanizmalarım teşvik edilmesi.: şartıyla, hedef bolgeler dişındaki operasyonlar ve yatırmlar. Tedbir 2.la: Bireysel KOBl'lere girişimeilik ve iş becerilert konusunda temel bilgt ve danışmanhk destegi

Tedbir 1.1, 1.2, 1.3, 2.1 ve 2.2 TR-C1. 63 ve 72 ieindir Tedbir 1.1: Tek durak magazalarmm, bilgi ve danışmanfık ofīslerinin, ISGEM gibi is ve girişim geliştirme merkezlerinin, ortak ticari kullanun için lojistik merkezlerinin ve ayrica sosyal, teknik. üretim, depolama ve BiT tesislerinin kurulmasi, iyileştirilmesi ve yenilenmesi, KOBf'lerin ortak kullamm için makine, teçhizat ahm Tedbir 1.2: Sermayenin, kredi garanti fonlarına, mikro kredi fonlarina ve tohum ve başlangıc sermayesi ve diger finansal araçlar dahil risk sermayesi fonları gibi oz sermaye finansmant mekanizmalarına kurulmast ve/veya katkısi. - Gerektiginde, desteklenen fonlara erişimi kolaylaştirmak için projenin bir bileşeni olarak tüm olasi tanrum araçlan ve bilinçlendirme kampanyaları aracıligiyla finansman mckanizmalarım teşvik edilmesi.: Tedbir 2.2: > Küme oluşturma ve ag oluşturma için temel bilgi ve dansşmanhk desteği - Kümeter. Aglar ve Is Temsilcisi Kuruluşlar için Endüstriyel İşbirligi Yapları Hibe Program

Tedbir 1.1, 1.2, 1.3, 2.1 ve 2.2 TR-C1. 63 ve 72 ieindir Tedbir 1.1: Tek durak magazalarmm, bilgi ve danışmanfık ofīslerinin, ISGEM gibi is ve girişim geliştirme merkezlerinin, ortak ticari kullanun için lojistik merkezlerinin ve ayrica sosyal, teknik. üretim, depolama ve BiT tesislerinin kurulmasi, iyileştirilmesi ve yenilenmesi, KOBf'lerin ortak kullamm için makine, teçhizat ahm Tedbir 1.2: Sermayenin, kredi garanti fonlarına, mikro kredi fonlarina ve tohum ve başlangıc sermayesi ve diger finansal araçlar dahil risk sermayesi fonları gibi oz sermaye finansmant mekanizmalarına kurulmast ve/veya katkısi. - Gerektiginde, desteklenen fonlara erişimi kolaylaştirmak için projenin bir bileşeni olarak tüm olasi tanrum araçlan ve bilinçlendirme kampanyaları aracıligiyla finansman mckanizmalarım teşvik edilmesi.: Tedbir L.4 TR C1 içindir.

Tedbir 1.1, 1.2, 1.3, 2.1 ve 2.2 TR-C1. 63 ve 72 ieindir Tedbir 1.1: Tek durak magazalarmm, bilgi ve danışmanfık ofīslerinin, ISGEM gibi is ve girişim geliştirme merkezlerinin, ortak ticari kullanun için lojistik merkezlerinin ve ayrica sosyal, teknik. üretim, depolama ve BiT tesislerinin kurulmasi, iyileştirilmesi ve yenilenmesi, KOBf'lerin ortak kullamm için makine, teçhizat ahm Tedbir 1.2: Sermayenin, kredi garanti fonlarına, mikro kredi fonlarina ve tohum ve başlangıc sermayesi ve diger finansal araçlar dahil risk sermayesi fonları gibi oz sermaye finansmant mekanizmalarına kurulmast ve/veya katkısi. - Gerektiginde, desteklenen fonlara erişimi kolaylaştirmak için projenin bir bileşeni olarak tüm olasi tanrum araçlan ve bilinçlendirme kampanyaları aracıligiyla finansman mckanizmalarım teşvik edilmesi.: Tedbir 1.3 Çeşitli Ar-Ge, teknoloji ve inovasyon altyapisi. çeşitli Ar-Ge, teknoloji ve inovasyon yapıtannda ortak sosyal, teknik ve üretim tesislerinin kurulmasi, iyileştirilmesi ve modernizasyonu (yenileme ve BIT altyapıst dahil)

←



Tanuom ve İdari İsler Daire BaşkaniığKalite Güvence ve Kontrol Birimi 

Bilgi Teknolojileri Bölümü

Risk Yönetimi Birimi thale Birimi Izleme ve Değerlendirme Birimi 
Teknik Destek ve IK Birimi Sözleşme Yönetimi Birimi Ihale Dokümanları Hazılama Birimi Programlama Birimi 
Bölgesel Rekabet Edebilirlik Program Program Otoritesi 

AB Mali Programları Dairesi Başkanlığı

Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü

Müsteşar Yardımcısı

iç Denetim MÜSTEŞAR 

BAKAN 

EK 7  PROGRAM OTORÍTESİ YAPILANMASI 


Ws uhos 
2lm.wlui Bakonk 
EK-8- DÜZEY II BÖLGELERİ²6
TR-A1: Bayburt,Erzincan,Erzurum 
TR-A2: Ağrı, Ardahan, Iğdır, Kars 
TR-B1: Bingöl, Elazığ, Malatya, Tunceli 
TR-B2: Bitlis, Hakkâri, Muş, Van 
TR-C1: Adiyaman, Gaziantep, Kilis 
TR-C2: Diyarbakır, Şanlıurfa 
TR-C3: Batman, Mardin, Siirt, Şırnak 
TR-10: Istanbul 

TR-21: Edirne, Kırklareli, Tekirdağ

TR-22: Balkesir, Çanakkale 
TR-31: izmir 

TR-32: Aydın, Denizli, Muğla 
TR-33: Afyon, Kütahya, Manisa, Uşak 
TR-41: Bilecik, Bursa, Eskişehir 
TR-42: Bolu, Düzce, Kocaeli, Sakarya, Yalova 
TR-51: Ankara 

TR-52: Karaman, Konya 

TR-61: Antalya, Burdur, Isparta 
TR-62: Adana, Mersin 

TR-63: Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye 
TR-71: Aksaray, Kırıkkale, Kırşehir, Nevşehir, Niğde 
TR-72: Kayseri, Sivas, Yozgat 
TR-81: Bartın, Karabük, Zonguldak 
TR-82: Çankıri, Kastamonu, Sinop 
TR-83: Amasya, Çorum, Samsun, Tokat 
TR-90: Artvin, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Rize, Trabzon 

28 NUTS 1I sınıflandırması Komisyonun 28 Haziran 2007 tarihli yazısı ile onaylanan Stratejik Çerçeve Uyum ve 39) esas alınarak yapılmiştır.

Bolgesel Rekaber Edebtlidik Opetasyonel Pioztant: (200).
Belgesi(syf 363

FINANCING AGREEMENT 
BETWEEN 
THE EUROPEAN UNION, REPRESENTED BY THE  EUROPEAN COMMISSION 
AMENDING THE FINANCING AGREEMENT 
BETWEEN THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF TURKEY 
AND THE EUROPEAN COMMISSION 
CONCERNING THE MULTIANNUAL OPERATIONAL PROGRAMME "REGIONAL COMPETITIVENESS" FOR COMMUNITY ASSISTANCE FROM THE INSTRUMENT FOR PRE-ACCESSION ASSISTANCE UNDER THE "REGIONAL DEVELOPMENT" COMPONENT IN TURKEY 

THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF TURKEY 
and 
THE EUROPEAN UNION, REPRESENTED BY THE EUROPEAN COMMISSION,
Hereafter jointly referred to as "the Parties" or individually as "the beneficiary country", in the case of the Government of the Republic of Turkey, or "the Commission", in the case of the European Union, represented by the European Commission 
Having regard to Article 110 of the Financing Agreement,
Whereas 
(1)The Financing Agreement concerning the multi-annual operational programme "Regional Competitiveness" for Community assistance from the Instrument for PreAccession Assistance for the Regional Development component between the beneficiary country and the Commission was signed on 3 September 2009 and was last amended on 8 December 2015 with entry into force on 10 December 2015.
(2)On 7 November 2017, the sectoral monitoring committee considered and approved a proposal to amend the Financing Agreement. The proposed modification concerned the 'indicators' and the 'financing plan' in preparation for closure. The proposed modification also covered changes in the organisation of the Operating Structure.
(3)On 26 December 2017, the National Authorising Officer in coordination with the Strategic Co-ordinator and with the National IPA Co-ordinator in Turkey submitted a request for the revision of the multi-annual operational programme "Regional Competitiveness" for assistance from the Instrument for Pre-accession assistance (IPA) adopted by Commission Decision C(2007) 5729, as last amended by Commission Implementing Decision C(2015) 8832.

(4)By Commission Decision C(2018) 5622 of 22 August 2018, the Commission modified the operational programme.

(5)The Financing Agreement concerning the multiannual operational programme "Regional Competitiveness" should therefore be amended accordingly,
HAVE AGREED AS FOLLOWS:
Article I 
The Financing Agreement concerning the multi-annual operational programme "Regional Competitiveness" is hereby amended as follows:

(1)In Article 1, paragraph 2 is replaced by the following:
"2. This Agreement concerns the multi-annual operational programme "Regional Competitiveness" for Community assistance from the Instrument of Pre-Accession Assistance under the "Regional Development" component in Turkey, adopted by Commission Decision C(2007) 5729 of 29 November 2007, as last amended by Commission Implementing Decision C(2018) 5622 of 22 August 2018".
(2)Annex I of the Financing Agreement (Financial Plan) is replaced by the text included in Annex I to this Amending Financing Agreement:
(3)Annex XIX of the Financing Agreement (the operational programme) is replaced by the text set out in Annex II to this Amending Financing Agreement 
Article 2
This Agreement shall enter into force on the date on which the beneficiary country notifies the Commission that all internal procedures in the Republic of Turkey necessary for the entry into force of this Agreement have been fulfilled.


Signed, for and on behalf of the Commission,
at Brussels on M.05.2024
by Marc Lemaître, Directof General of DG Regional and Urban Policy 
(signature)


Signed, for and on behalf of the Government of the Republic of Turkey,
at on 08.06.2921
by H. E. Ambassador Faruk KaymakcıNational IPA Coordinator (NIPAC)Director for EU Affairs and Deputy Minister of Foreign Affairs 
(signature)



ANNEX I 
EN "ANNEX I 
Amended financial table of the Regional Development programme "Regiona Competitiveness" in Turkey 

Years: 2007
Total IPA allocation: 41 900 000

Years: 2008
Total IPA allocation: 43 500 000

Years: 2009
Total IPA allocation: 43 179 315

Years: 2010
Total IPA allocation: 35 583 003

Years: 2011
Total IPA allocation: 71 908 800

Years: 2012
Total IPA allocation: 89 016 598

Years: 2013
Total IPA allocation: 91 720 588

Years: Total 2007-2013
Total IPA allocation: 416 808 304
IPA Funding: (a)
National co- financing: (b)
Total funding: (c) = (a) + (b)
Co- financing rate: (d) = (a)/(c)

Priority: Priority 1: Improvement of Business Environment
IPA Funding: 328 337 525
National co- financing: 57 941 933
Total funding: 386 279 458
Co- financing rate: 85.00%

Priority: Priority 2: Strengthening of enterprise capacity and foster entrepreneurship
IPA Funding: 12 862 275
National co- financing: 2 269 819
Total funding: 15 132 094
Co- financing rate: 85.00%

Priority: Priority 3 - Technical Assistance
IPA Funding: 15 959 775
National co- financing: 2 816 436
Total funding: 18 776 211
Co- financing rate: 85.00%

Priority: Priority 4: Transfer of funds to the EU Trust fund in response to the Syrian refugee crisis
IPA Funding: 59 648 729
National co- financing: 10 526 247
Total funding: 70 174 976
Co- financing rate: 85.00%

Priority: Total (2007-2013)
IPA Funding: 416 808 304
National co- financing: 73 554 435
Total funding: 490 362 739
Co- financing rate: 85.00%

EN ANNEX II "ANNEX XIX 

Republic of 
Ankara November 2017
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
II 

Republic of Turkey 
Minsiryol Science. Industry and Techmology 
CONTENT Page 
Executive Summary vII 
1.Context, consultation and coordination I 
1.1.National Policy and Socio-Economic Context 1
1.2.Community Strategic Framework 7
1.3.Partnership Consultation 1I 
1.4.Ex-ante Evaluation 

1.5Transfer of funds to the EU Trust Fund in response to the Syrian crisis, the Madad 
Fund' (EUTF)13
2.Assessment of medium term needs, objectives and strategic priorities 15
2.1. Socio-economic Analysis 15
2.1.1. Macro-economic Background 15
2.1.2. Enterprises 27
2.1.2.1. Manufacturing Industry 29
2.1.2.2. SMEs 36
2.1.3. R&D and Innovation 2.1.4. Information Society 2.1.5. Key Points of Socio-economic Analysis 2.1.2.3. Tourism Enterprises 
2.1.6. SWOT Analysis 

2.1.7 Investment in health and education 71
2.2. Strategic Priorities 72
3.Programme Strategy 87
3.1.Priority Axis and Measures 87
Priority 1: Improvement of Business Environment 87
Measure I.1: Development of Industrial Infrastructure 94
Measure I.2: Creation and Development of Financing Instruments 99
Measure I.3: Improvement of R&D, Innovation, Technology and ICT Environment 
and Infrastructure 103
Measure 1.4: Improvement ofTourism Infrastructure, Promotion and Marketing 
Activities 107
Priority 2: Strengthening of enterprise capacity and foster entrepreneurship 110
Measure 2.1: Providing Basic Information and Consultancy Support for Enterprises 116
Measure 2.2: Strengthening of Cooperation in Industry Corporate Sector 120
Priority 3: Technical Assistance 124
Measure 3.I: Support to the OP Preparation, Management, Implementation.
Monitoring, Control and Evaluation 126
Measure 3.2: Publicity, Information and Promotion of the OP Measures 129
III 

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
3.2.Horizontal Issues 131
3.3.Complementarities and Synergies with other forms of Assistance 136
3.3.1. Complementarities and Synergies with Other Operational 
Programmes 136
3.3.2. Complementarities and Synergies with National Strategy 
Documents 141
3.3.3. Complementarities and Synergies with the Community Programmes 143
4.Financial Tables 144
5.Implementation Provisions 148
5.1.Management and Control Structures 148
5.1.1 Bodies and Authorities 148
5.1.2. Separation of Functions 151
.5.2.Monitoring and Evaluation 152
5.2.1. Monitoring Arrangements 152
5.2.2. Management Information System 155
5.2.3. Monitoring System and Indicators 155
5.2.4. Selection of Operations 156
5.2.5. Sectoral Annual and Final Reports on Implementation 156
5.2.6. Evaluation Arrangements 156
5.3. Information and Publicity 159
5.3.1. Introduction 159
5.3.2. Requirements 159
5.3.3. Activities 160
5.3.4. Indicative Budget 160
5.3.5. Management and Implementation 160
5.3.6. Monitoring, Evaluation and Reporting 161
5.3.7. Partnership and Networking 161
5.3.8. Internet 162
ANNEXES 163
1.List of Stakeholders Involved in the IPA Working Group 164
2.Opinions of the regional and local stakeholders on the eligible actions 
and priority sectors of the RCOP 176
3.Key Points Related to the Ex-ante Evaluation Report 182
4 Tables Related to the Concentration Strategy of the RCOP Tables Related to Socio Economic Analysis 184192
6.Overall IPA Structure 196
7.Organigramme of the Operating Structure 197
8.List of NUTS II Regions 198
IV 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republie of Turkey 
Ministry of Science. industry and Technology 
LIST OF TABLES 
Table 1:Coherence of the RCOP with the National Strategic Documents 
Table 2;Thematic and Regional Concentration of Operational Programme for Regional 
Competitiveness 

Table 3: Coherence of the RCOP with the Community Strategic Documents 
Table 4:Geographical Concentration in GDP per capita according to 12 NUTS II Regions and 15
Growth Centres 

Table 5: Demographic Projection (2015)

Table 6: Population in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres 
Table 7: Indicators Related to Employment (%)

Table 8:Employment Figures of 12 NUTS I Regions (2005)

Table 9:The Compensation Rate of the Tourism Revenues to the Foreign Trade Deficits 
Table 10:Major Export Items 

Table 11:Major Import Items 

Table 12:Foreign Trade Statistics of 12 NUTS II Regions 
Table 13:Foreign Trade Figures of the Growth Centres 
Table 14:Manufacturing Industry Indicators 

Table 15:Distribution of the Enterprises in the Manufacturing Industry 
Table 16:The Breakdown of Manufacturing Industry Sectors which employs 50.000 and more 
workers 

Table 17:Production and Exportation Structure of the Manufacturing Industry (%)
Table 18:Distribution of Organized Industrial Zones (OIZs)

Table 19:Distribution of Small Scaled Industrial Estates (SSIEs)

Table 20:The Distribution of IGEMs and ISGEMs 
Table 21:Classification of Enterprises through the Legislation of SME Definition 
Table 22:Number of SMEs and Employment Generated by SMEs in 12 NUTS II Regions and 15
Growth Centres 

Table 23:Export Capacity of SMEs 

Table 24:Main Problems of SMEs in Exporting 

Table 25:Export to EU Member States 

Table 26:Number of Arrivals in Qualified Establishments Licensed by the Municipalities by 12
NUTS II Regions and 15 Growth Centres 
Table 27:Geographical Distribution of Tourism Enterprises by 12 NUTS II Regions and 15 Growth 
Centres 

Table 28:Total Bed Capacity in Tourism Investment and Operation Licensed Accommodation 
Establishments by 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres 
Table 29:GDP Expenditure on R&D in Turkey 

Table 30:Breakdown of the expenditure of Turkey on R&D as a % of GDP 
Table 31:Investment Budget Allocated for the Universities in 12 NUTS I Regions 
Table 32:Number of Publications (SCI+SSCI+AHCI) of the 15 Universities in 12 NUTS II Regions 
in year 2006

Table 33:Number of Lecturers of the 15 Universities in 12 NUTS II Regions in year 2006
Table 34:R&D Human Resource according to Occupation Group and Sector 
Table 35:TDZs in 12 NUTS II Regions 

Table 36:TDCs in 12 NUTS II Regions 

Table 37:ICT expenditure-telecommunication as a percentage of GDP 
Table 38:ICT expenditure-IT as a percentage of GDP 
Table 39:Survey on IT Usage and Penetration 

Table 40:Ratio of Enterprises with Internet Access (%)

Table 41:Ratio of Enterprises by Area of ICT Usage 
Table 42:Percentage of enterprises' total turnover from e-commerce 
Table 43:Public Services Provided Electronically 
Table 44:Consistency with National and Community Policies 
Table 45:Objectives and Priorities 


y 
Regional ('ompetitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Table 46:Regional and Measure Basis Intervention Strategy of the RCOP 
Table 47:Prioritized Sectors in the Target regions 
Table 48:Complementarity with Other Operational Programmes 
Table 49:Complementarity between RCOP and HRD OP 
Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions (Annex 4)
Table 51: Sectoral Breakdown of Enterprises in 15 Growth Centres (Annex 4)
Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12
NUTS II Regions and 15 Growth Centres (Annex 4)

Table 53: The Sectoral Concentration in Manufacturing Industry in 12 NUTS II Regions (Annex 4)
Table 54: The Sectoral Concentration in Manufacturing Industry in 15 Growth Centres (Annex 4)
Table 55: Intervention Areas, Priority Sectors and the Justifications According to the Intervention 
Axis (Annex 5)


LIST OF FIGURES 
Figure 1:GDP per capita According to Purchasing Power Parity by NUTS II Level 
Figure 2:Total Export-Import, Volume and Balance of Foreign Trade 
Figure 3:Export Compensation Rate 

Figure 4:Composition of Export 

Figure 5:Composition of Import 

Figure 6:Breakdown of enterprises by sectors (2002)

Figure 7:Growth Rates (%)

Figure 8:R&D expenditure/GDP (%o) of Turkey 
Figure 9: R&D expenditure as a % of GDP 
Figure 10: Breakdown of R&D expenditure of Turkey as a % of GDP 
Figure 11: Researchers by institutional sector in Turkey 
Figure 12: Number of full time equivalent R&D personnel per 10.000 total employments 
Figure 13: Share of ICT Expenditures in the GDP, 2003
Figure 14: Ratio of Broadband Access Cost to Average Per Capital Income 
Figure 15: Ratio of Enterprises with Computer, Internet and Web-site by Size 
Figure 16: Flow Diagram 

Figure 17: Complementarity of RCOP with Other OP's 

LIST OF MAPS 
Map 1:Tourism Bed Capacity/Population Map by NUTS II Regions 
Map 2:Tourism Diversity Map 

Map 3:Distribution of R&D Project Proposals in the Scope of 6th FP by NUTS II Level 
Map 4:15 Growth Centres and 12 NUTS II Regions 
Map 5:Competitiveness Map of Turkey 

Map 6:The Group of Target regions in terms of Intervention 
Map 7:Samples of Sectors which show high geographical concentration in Turkey (Annex 4)

VI 
Regional C'ompetitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
LIST OF ABBREVIATIONS 
CTPDR Culture and Tourism Protection and Development Regions 
DIS Decentralised Implementation System 
EC European Council 

EDIS Extended Decentralised Implementation System 
EIA Environmental Impact Assessment 
EMAS Environmental Management and Audit Scheme 
EUTF European Union Trust Fund 
EU European Union 

EUROSTAT European Statistical Institute 
FDI Foreign Direct Investment 

FTA Free Trade Agreement 

GDP Gross Domestic Product 

ICT Information and Communication Technologies 
IFI International Financial Institutions 
IGEM Enterprise Development Centre 
ISGEM Business Development Centre 
IPA Instrument for Pre-accession Assistance 
IPARD Instrument for Pre-Accession Assistance for Rural Development 
IT Information Technology 

LFPR Labour Force Participation Rate 
KOSGEB Small and Medium Enterprises Development Organisation 
MIPD Multi-annual Indicative Planning Document 
MoNE Ministry of National Education 
MoSIT Ministry of Science, Industry and Technology 
NUTS Nomenclature of Territorial Units for Statistics 
NGO Non-governmental Organisation 
DGP DG for Productivity 

OECD Organisation for Economic Co-operation and Development 
OIZ Organized Industrial Zones 

OP Operational Program 

pNDP Preliminary National Development Plan 
PPP Purchasing Power Parity 

RCOP Regional Competitiveness Operational Programme 
SCF Strategic Coherence Framework 
SEDI Socio-economic Development Index 
SME Small and Medium-sized Enterprise 
MoD Ministry of Development 

SSIE Small Scale Industrial Estates 
SWOT Strengths, Weaknesses, Opportunities, and Threats 
R&D Research and Development 
TDC Technology Development Centre 
TDZ Technology Development Zone 
TEN-T Trans-European Network for Transport 
TESK Turkish Artisans and Craftsmen Confederation 
TESKOMB The Union of Turkish Artisans and Craftsmen Credit and Guarantee Cooperatives 
TINA Transport Infrastructure Needs Assessment 
TOBB The Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey 
TPI Turkish Patent Institute 

TURSTAT Turkish Statistical Institute 

TURKAK Turkish Accreditation Agency 
TTGV Technology Development Foundation of Turkey 
TSI Turkish Standards Institute 

TUBITAK Scientific and Technical Research Council of Turkey 

VII 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republie of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
EXECUTIVE SUMMARY 
The Regional Competitiveness Operational Programme (RCOP) is one of the basic documents for the implementation of the Instrument for Pre Accession (IPA) in Turkey.
The aim of the programme is contribute to prepare Turkey for the implementation and management of the Community's cohesion policy and thus to support Turkey in its preparation for EU membership. As a candidate country, Turkey is eligible for 5 components under the IPA instrument. These components are Institutional Building and transitional support, Cross-Border Cooperation, Regional Development,Human Resources Development and Rural Development. The Operational Programme for Regional Competitiveness implements one of the three sub-components within the framework of the Regional Development Component.

The Ministry of Science, Industry and Technology, as the Operating Structure for the Regional Competitiveness Operational Programme, has prepared this document with the active contributions of the central and regional stakeholders. The programme was prepared in accordance with the "Multiannual Indicative Planning Document" and "Strategic Coherence Framework" which were prepared by the European Commission and Ministry of Development respectively.

The aim of support within the framework of the Regional Competitiveness Operational Programme is to increase the competitiveness of Turkish economy to converge with the economy of the EU and to reduce regional socio-economic disparities. In order to achieve these goals, the RCOP concentrates resources on a limited number of sectors, regions and priorities where the programmes impact and contribution will be highest.

The Programme, in terms of sectoral concentration, concentrates on SMEs operating in manufacturing and tourism sectors, information society, research and development and innovation. On the other hand, in terms of geographical concentration, the Programme concentrates on regions having an income per capita below the 75% of Turkish national average. Moreover, in terms of priorities, the Programme is based on two priorities:
Priority 1: Improvement of Business Environment 
Its measures focus on the development of industrial infrastructure, creation and development of financing instruments, improvement of research and development, innovation, technology and ICT environment and infrastructure and, improvement of tourism infrastructure, promotion and marketing activities.

Priority 2: Strengthening of Enterprise capacity and foster entrepreneurship 
Its measures focus on enhancement of research and development, innovation, ICT and entrepreneurial capacity of SMEs and strengthening of cooperation in industry corporate sector.
The Regional Competitiveness Operational Programme sets out the budget allocated to these sectors and regions during 2007-2009 as follows: in 2007 55.866 million Euros, in 2008 58.000 million Euros and in 2009 73.066 million Euros 

The RCOP consists of 5 main chapters and annexes. The first chapter describes the complementarity and consistency of the RCOP with national and EU policies as well as the partnership mechanism and provides athe summary of the ex-ante evaluation.

The second chapter provides a socio-economic analysis which also covers the macro-economic survey, setting out the fundamental findings and problems which were driven from these analyses,together with a SWOT analysis.

- VIII 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Mintsty of Science, Industry and Technology 
The third chapter sets out the strategy of the Programme, namely by addressing the weaknesses and threats and developing the opportunities derived from the SWOT analysis. Within the framework of this approach, the Programme describes clearly the basic intervention areas, priorities, measures and eligible actions.

The fourth chapter provides the financial tables for the distribution of the budget amongst the priorities and measures.

Finaly, the fifth chapter describes the monitoring and evaluation processes, as well as the implementation mechanism.

In 2015, a new Priority -- Transfer of funds to the EU Trust Fund in response to the Syrian crisis (EUTF) has been added to the Programme in consultation with relevant EU services as an emergency measure addressing the needs of refugees from Syria in Turkey, as well as those of the Turkish communities hosting the refugees and their administrations.

IX 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Operational Programme  for  Regional Competitiveness 
1. Context, Consultation and Coordination 
Turkey- EU relations cntered into a new process with the recognition of Turkey as a candidate country in the Helsinki European Council of December 1999. Within this new process, the financial cooperation mechanism for Turkey was restructured and thus Turkey fully benefited from the preaccession funds during the 2002 - 2006 period.

The Instrument for Pre-accession Assistance, covering the 2007-2013 period, aims to prepare candidate countries for Structural Funds and thús to support them in their preparation for EU membership. IPA also aims to assist candidate countries to align progressively with the standards and policies of the EU. Council Regulation (EC) no. 1085/2006 which constitutes the legal framework of this pre-accession assistance was adopted on 17tħh of July 2006.

IPA Council regulation is a framework regulation which entered into force following its publication in the Official Journal of the European Union on 31 July 2006 and is applicable from 1ª of January 2007to 31ª of December 2013. On the other hand, the implementing provisions of this Regulation were set out in the Commission Regulation (EC) No. 718/2007 of 12 June, published in the Official Journal of the European Union on 29 June 2007, hereinafter referred as to the "Implementing Regulation."
According to this regulatorty framework, IPA consists of five different components. These components are, Transition Assistance and Institutional Building, Cross-Border Cooperation,Regional Development, Human Resources Development and Rural Development. According to the Regulation, candidate countries are eligible for all components under this instrument while potential candidate countries' are eligible only for the transition assistance and institutional building and crossborder cooperation components.

In this framework, Turkey is one of the beneficiary countries which are eligible for the all components under IPA. Programming, implementation, monitoring and evaluation of the IPA assistance processes are considered as the main tool for the preparation of Turkey to Structural Funds. The institutional mechanisms and preparation process that are designed for the Strategic Coherence Framework (SCF)and the Operational Programmes will be the main start up point for the Structural Funds.
In this respect, one of the most important axes of the IPA process is programming. The concrete outputs of the programming phase of the IPA Process are the Operational Programmes. One of the Operational Programmes under IPA is the Operational Programme for Regional Competitiveness RCOP.² Under the Prime Ministry Circular Number 2011/15 the Ministry of Science, Industry and Technology (MoSIT) has undertaken the responsibility for the preparation and implementation of the RCOP.

1.1. National Policy and Socio-Economic Context 
The RCOP has been prepared with the active participation of the relevant stakeholders under the coordination of the Ministry of Science, Industry and Technology. The Programme has been prepared in compliance with the "gt Development Plan" and its Medium Term Programme, "Industrial Policy 
1 Candidate Countries are Turkey and the Former Yugoslav Republic of Macedonia.

Potential candidate countries are Albania, Bosnia and Herzegovina, Montenegro, and Serbia including Kosovo.
2 Regional Competitiveness is one of the sub-components under the Regional Development Component. The other sub
components under the Regional Development component are environment and transportation.

1
Regional Competitiveness Operationat Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Document for Turkey (Towards EU Membership)", "SME Strategy and Action Plan" and "Information Society Strategy". (See Table 1)

The objectives, strategy and areas of intervention of the Operational Programine correspond to the 9th Development Plan for the period 2007-2013. The main development axes of the Plan are to "Increase the Competitiveness" and to "Ensure Regional Development". In the Plan, a balanced regional development policy has been introduced which aims to decrease regional development disparities as well as to increase competitiveness of the regions.

In this framework, the Plan developed a Growth Centres approach. The main idea of this approach is to define certain Growth Centres having high potential in terms of growth and serving to their surrounding especially in less developed regions. The major priorities set out in the Plan for these Centres are to improve their accessibility, to strengthen their physical and social infrastructure and to form new industrial focal points in the Centres by stimulating inward investments. This approach was also reflected in the Strategic Coherence Framework, as agreed by the Commission's letter of 28tħJune 2007 and the RCOP.

The main objectives of the Medium Term Program are to improve the competitiveness of enterprises, ensure regional development and decrease the disparities.

The major thematic intervention areas of the Medium Term Program are given below:
-Supporting entrepreneurship,
Supporting innovation, productivity and effective usage of technology,
-Diversification of financial instruments,
Improvement of physical and technological infrastructure of enterprises and increasing the cooperation between enterprises,
Wide spreading of institutionalization 
The RCOP is in line with these thematic intervention areas. Furthermore, in terms of regional approach, there is also compliance between the RCOP and the Medium Term Programme. In the Programme, regional growth centres are foreseen in order to steer interregional emigration tendency to these regions.

The main objective of the SME Strategy and Action Plan is to increase the competitiveness of Turkish SMEs. The major interventions set out in the SME Strategy and Action Plan for the whole country in order to reach this objective are given below:
-Entrepreneurship Development 
Enterprise Development 
-Integration of SMEs into Interational Market 
-Improvement of Business Environment 
Development of Technological and Innovation Capacity 
These thematic interventions are fully in compliance with the RCOP.
Another guiding document, which was taken into account during the preparation of the RCOP, is Information Society Strategy (2006-2010).

The implementation of the Strategy document and its Action Plan will contribute to the development of an information society in Turkey. The major interventions areas of the RCOP in the field of ICT have been developed pursuant to the Information Society Strategy.

The Strategy determines the major strategic priorities in the transformation process of Turkey to the Information Society. Social transformation appears to be the main axe of this strategy. Other strategic priorities mentioned in the document are as follows,
2
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Diffusion of the ICT Technologies to the business 
Citizen focused service transformation 
Moderisation in the public administration 
Competitive ICT sector in the global market 
Competitive, accessible and cheap communication infrastructure and services 
Regional C'ompetitiveness Operationa! Programme (2007-2013)
3

4
Ministry of Science, Industry and Techmology 

Table 1: Coherence of the RCOP with the National Strategic Documents 
Regional Competitveness Operational Programume (2007-2013)

Republie of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
In the light of all relevant national documents and strategies, the aim of support within the framework of the Regional Competitiveness Operational Programme is "to contribute both to Turkey's approximation to the EU, and to the economic and social development of Turkey by reducing regional disparities". In order to achieve these goals, the RCOP has sought to concentrate resources on a limited number of regions and sectors (geographical and thematic concentration) where the programme's impact and contribution will be highest.

Within this framework, "increasing the competitiveness", which is one of the development axis of the 9th Development Plan, has constituted the main ground for the thematic concentration while "ensuring regional development", which is another development axis of the Plan, has been taken into account in terms of geographical concentration.

Furthermore, in order to ensure a further thematic and sectoral concentration, an approach focused on SMEs and entrepreneurship, which is also the thematic concentration of the Medium Term Programme and the Multi Annual Indicative Planning Document (MIPD)² has been developed. Besides, the manufacturing industry and tourism sectors which are the main sectors mentioned in the 9th Development Plan constitute the main elements for sectoral concentration under the RCOP. (Table 2)
Table 2: Thematic and Regional Concentration of the Operational Programme for Regional Competitiveness 
Operational Programme for Regional Competitiveness Concentration: THEMATIC CONCENTRATION

Operational Programme for Regional Competitiveness Concentration: GEOGRAPHICAL CONCENTRATION
On the other hand, in terms of geographical concentration, the RCOP will concentrate on regions having an income per capita below 75% of Turkish national average. In addition to this concentration and in order to introduce a more comprehensive approach in terms of the geographical concentration principle, the Strategic Coherence Framework (SCF) has taken into account 15 Growth Centres for targeting actions to be supported under the RCOP. Thus according to the SCF, the majority of geographical concentration is on 15 Growth Centres which are selected among the 12 NUTS II Regions having an income per capita below 75% of Turkish national average. Thus, the 12 NUTS II Regions which also include the 15 Growth Centres will be the main beneficiaries of the support under the RCOP. Nevertheless, the RCOP will give priority to inter-regional cooperation within the country. The interaction of growth centres' with their hinterland and the interaction of the target regions with the rest of the country particularly on R&D, innovation and networking were foreseen to be the important parts of the geographical concentration in the RCOP. The concentration strategy of the RCOP is given in details in the Chapter on "Strategic Priorities".

The Turkish economy has demonstrated significant performance despite the 2001 crises. The macroeconomic policies and reforms which were implemented during 2002-2006 period have an indispensable role in this performance.

3 Commission Decision C (2007) 1835 of 30 April 2007

The NUTs Il classification as referred to in this document is provisional pending the final outcome of the negotiations on 
the relevant chapters.


Regional C'ompetitiveness Operational Programme (2007-2013)
5

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
However there is still a need to manage a number of challenges in Turkey. For instance, although Turkey ranks $12^{\mathrm{t h}}$  among the OECD Member Countries with its 459.8 billion US $ GDP in 2000, there are still significant regional disparities in the country® and GDP per capita remains lower than in any other EU country.

On the other hand, low value added sectors have a large share in production, investments and exports.SMEs which constitute 98.6 % of Turkish enterprises have low level of competitiveness and productivity. Moreover, they suffer from insufficient access to finance and to information and consultancy services. Furthermore, the manufacturing industry enterprises in Turkey are mostly small and medium sized enterprises. The productivity, technology level and export capacities of these small scale enterprises are at a very low level. This structure brings with itself some problems such as lack of institutionalization, low productivity and difficulties of the public administration in making long term sectoral policies. It is because of these reasons that only 35% of SMEs in Turkey can export.Deficiency of sources, lack of information and low technology usage are the main barriers for exporting.

Despite the increasing foreign trade volume the deficit in the Turkish trade balance has not been reduced. Although tourism revenues have a significant share in the foreign revenues of the country,there is still a lack of sufficient protection and commercialization of natural and historical heritage in Turkey. There is a significant potential for different kinds of tourism in different regions of Turkey but this potential is not fully explored due to some bottlenecks faced in the tourism sector. Insufficient protection, enhancement and commercialization of natural and historical heritage, lack of adequate infrastructure for diversification and geographical expansion, lack of effective promotion and marketing activities are some of these bottlenecks.

When the information society is concerned, it appears that the communication and information infrastructure in Turkey is inadequate. Besides, there is an insufficient usage of research and development and innovation within the industry. The economy is mostly based on low technology usage and cheap labour force. The usage of the ICT by SMEs can not be supported sufficiently to increase their economic development and competitiveness. In Turkey, more than thrce-fifths of the SMEs have computer, more than 50 % of them have access to internet and 20 % of them have broadband access.

Moreover, in order to contribute to the participation of the SMEs to the global markets, e-business and e-commerce practices have not been highly introduced to the enterprises and awareness in this field has not been developed in Turkey. Considering that the rate of Internet usage in businesses in the EU is around 90%, it becomes even more important to turn this awareness into action to increase usage of ICT in enterprises in the country.

When research and development activities are taken into account in Turkey, it is obvious that there is an inadequate number of enterprises, institution, research centres and universities carrying out R&D,innovation and technology based activities. Morcover, since there is a low cooperation between universities and enterprises, there are not enough SMEs carrying high-technology based activities and the number of SMEs capable of involving in such high-tech projects is quite low, while the existing ones need strong infrastructure and other types of support in order to carry out such projects.
On the other hand, despite the potential of a young labour force and population, the skill of the labour force is low and significant labour market imbalances exist within Turkey. The employment rate stands at 41 % and female and youth employment remains particularly low.
5 According to 2001 Eurostat data, there are 5 times difference between TR-42 NUTS II Region having the highest GDP 
per capita income and TR-A2 NUTS II Region having the lowest GDP per capita income.
6 Foreign trade deficit increased from26.7 billion $ in 2001 to 43.1 billion $ in 2005.


6
Regional Compettiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
In this framework, the RCOP aims to concentrate on these bottlenecks in order to improve the productivity of SMEs, to upgrade their research and development infrastructures, to increase ICT usage, to improve their service quality, advertisement and marketing capabilities. When these targets of the RCOP are combined with the Turkey's Long Term Strategy, covering 2001-2023 periods and aiming to attain more competitive production structure, and a higher level and better distribution of income, to complete its transition to information society, the road map of the Operational Programme for Regional Competitiveness becomes clearer.

1.2. Community Strategic Framework 
The Accession Partnership, which is based on the pre-accession strategy, is one of the main documents providing Turkey with guidance in its preparations for accession. This document identifies needs for institution building, strengthening the regulatory infrastructure needed to ensure compliance with the acquis, and improving economic and social cohesion. Emphasizing the simplification of the business environment for SMEs, this document underlines the continuation of the development of the strategic framework for economic and social cohesion, aimed at reducing regional disparities.
The Lisbon Strategy which aims to make the EU the most dynamic and competitive economy by 2010, is another important policy document that involves a whole set of policy areas, from research and education to environment and employment, This strategy foresees a transition to a competitive,dynamic, knowledge-based economy and emphasises the need to adapt to the changes in the information society and to boost research and development. Together with the Lisbon Strategy, the revised Strategy (2005) which aims at focusing more efforts on the achievement of stronger, lasting growth and the creation of more and better jobs have been taken into consideration in this process.
The Multi Annul Indicative Planning Document is one of the main IPA strategic planning documents which set the basis for programming each of the IPA components. In the MIPD, ensuring convergence by decreasing the regional disparities appears to be one of the main objectives of the IPA regional development component for Turkey. Taking the significant regional disparities in Turkey into account, this document foresees the improvement of business environment and SMEs in the NUTS II Regions having a per capita income below 75% of Turkish national average according to purchasing power parity. Moreover, this document strongly underlines the strengthening of the overall business environment, encouraging and supporting new business, supporting innovation and adoption of new technologies, enhancing SMEs access to the export market and strengthening SMEs' capacity to use ICT.

Another important national policy document that the Operational Programme for Regional Competitiveness has taken into account is the Strategic Coherence Framework Document (SCF).This document has been prepared with the active participation of the Operating Structures under the coordination of Ministry of Development.

In terms of regional competitiveness, the SCF has foreseen to ensure convergence by decreasing regional disparities in Turkey. In order to ensure further concentration the SCF developed a growth centre approach. According to this approach 15 growth centres within the 12 NUTS II regions having a per capita income below 75% of Turkish national average have been determined. Taking into consideration the strengths and weaknesses, needs and potentials of these regions, the SCF underlines the encouragement of start-ups and consultancy services to develop production skills of the enterprises, development of clusters, encouragement of the agencies and institutions providing services to enterprises, improvement of tourism infrastructure and promotion of tourism, increasing the computer and internet usage of the enterprises, supporting entrepreneurship and institutionalization activities of the existing enterprises, establishment of cooperation networks among enterprises,encouragement of standardization, quality and certification activities of the enterprises, spreading venture and risk capital practices of enterprises, creating and promotion of Trademark, cooperation networks and clusters between enterprises and institutions, providing services to enterprises,improvement of supports for exporting activities, support to initiatives such as Technology 
7
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Development Zones (TDZ), Technology Development Centres (TDC) and incubators, protection and development of the Intellectual Property Rights (IPRs), increasing the number of IPRs, particularly patent numbers, supporting R&D and innovation activities of the enterprises and encouragement of high technology activities of the enterprises.

Taking into consideration all these interventions and axis of the relevant national and EU documents,the Operational Programme for Regional Competitiveness aims to increase competitiveness in the 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres having the GDP per Capita below the 75 % of Turkish national average. To achieve this goal, the RCOP will prioritize the improvement of business environment and strengthening ofenterprise capacity and foster entrepreneurship.
In this framework the RCOP aims to contribute to policy development and mobilization of resources which will pave the way for decreasing regional disparities through investment in business infrastructure, access to finance and improvement of skills of the labour force with particular emphasis on the less developed regions in Turkey.

The "Community Strategic Guidelines, 2007-2013", adopted by the Council Decision (2006/702/EC) of 6 October 2006 is one of the major strategic documents of the Cohesion Policy. It combines the competitiveness objective of the Lisbon Strategy and convergence objective of economic and social cohesion. This document provided important inputs and benchmarks to the RCOP as well as to the 9th Development Plan and SCF.

The main objectives of the Community Strategic Guidelines have therefore been taken into account,while designing the RCOP. In this regard, the main intervention areas of the RCOP are in line with the priorities of the Community Strategic Guidelines as indicated in the Table 3.
This table also shows that the strategic priorities mentioned in these documents provided an indication of the ownership of EU Lisbon Strategy and Community Strategic Guidelines. This is of particular importance in areas where proximity matters, such as in innovation and the knowledge economy,employment, human capital, entrepreneurship, support for small and medium-sized enterprisés and access to finance.

To achieve the maximum impact, the Operational Programime for Regional Competitiveness attaches great importance to the coordination among the different components of the IPA. In this context,RCOP foresees some cooperation and complementarity areas especially with the OP for Human Resources and with other OP's on Environment, Transport and Rural Development. Details of this cooperation and complementarity are given in the Chapter 3.4 on “Complementarities and Synergies with Other Forms of Assistance".

8
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Table 3: Coherence of the RCOP with the Community Strategic Documents 
of rural areas 

lisparities.


9
C'ompeutiveness Operational Programme (2007-2013)8ARygión 

R 


0

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
1.3 Partnership Consultation 
The partnership principle is fundamental for the implementation of the Regional Competitiveness Operational Programme. According to the IPA Implementing Regulation, "assistance granted under IPA shall respect the principle of co-ordination and partnership."7 In this context, the drafting process of the Operational Programme for Regional Competitiveness was directly launched with the involvement of the stakeholders who were invited to take part in the IPA Working Group set up within the Ministry of Science, Industry and Technology. It is undeniable that their full contribution to the preparation of the RCOP will lead to their participation in the implementation process of the Programme.

The process of partnership consultation started with the establishment of sectoral committees (Manufacturing Industry and SMEs, R&D and Innovation, Information Society and Tourism) under the IPA Working Group. The stakeholders which have actively taken part in these Sectoral Committees have been selected with great care. These stakeholders are not only from public institutions but also from non governmental organizations. In this framework the “partnership principle" has been given great importance from the very beginning.

Thus relevant socio-economic partners of the RCOP are as follows,
RCOP stakeholders from the public institutions are,
.Some affiliated and related institutions of MoSIT 
o Small and Medium Enterprises Development Organisation -KOSGEB 
o Turkish Patent Institute - TPE 
o Turkish Standards Institute - TSE 
o Directorate General for ProductivityTurkish Accreditation Agency - TURKAK 
Ministry of Culture and Tourism 
Ministry of Labour and Social Security Ministry of Environment and Urban Planning 
Ministry of Food, Agriculture and Livestock Ministry of Transport, Maritime Affairs and Communications Ministry of DevelopmentUndersecretariat for Treasury 
TradeMinistry of Economy Ministry for EU Affairs 
The Council of Higher Education 
The Scientific and Technical Research Council of Turkey (TÜBiTAK)
Turkish Statistical Institute - TURKSTAT 
RCOP stakeholders from the non-governmental organizations are,
The Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey (TOBB)
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK)
Technology Development Foundation of Turkey (TTGV)
Management Board of the OIZs and TDZs 
Sectoral Assemblies via TOBB 
Regional and Sectoral NGO's (See Annex-1)
In order to set up a rapid communication mechanism among the sectoral committees of the IPA Working Group, an e-mail communication groupº was established. This paved the way for a swift dissemination of the documents prepared by the committees.

In order to ensure effective ownership of the Operational Programme by the relevant regional and local stakeholders, some regional and local partners from the targeted NUTS II regions were also 
7 Commission Regulation (EC) No. 718/2007, Article 38 [EMAIL] 

Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
11

Republic of Turkey 
Ministry of Seience, Industry and Technology 
included in the drafting process of the RCOP. In this respect, one representative from each relevant regional and local stakeholders (Chambers of Industry and Commerce, Organized Industrial Zones,Technology Development Zones and Centres, Relevant Sectoral Associations, Development and Service Unions and other relevant civil society organizations) in the targeted NUTs II regions were invited to take part in the preparation of the Operational Programme. These representatives were asked for their opinions on the draft Operational Programme through the questionnaires prepared for this purpose. The e-mail list of these representatives from regional and local stakeholders is presented in Annex 1 of the Operational Programme 

In order to ensure further partnership consultation, the draft Turkish version of Operational Programme for Regional Competitiveness, an Executive Summary of the Operational Programme and a Questionnaire were put on the internet web site of the Ministry of Science, Industry and Technology.º As of 17t of August 2007, more than 200 filled Questionnaires and 2000 hits were received in this consultation process. Through this consultation process, local and regional partners in the 12 NUTS II regions as well as the whole public in all over Turkey were given the opportunity to take part in the preparation process of the OP. The opinions proposed by these partners through these questionnaires were grouped and their proposals were reflected to the RCOP. 10 This permanent consultation process will be further developed and this kind of partnership mechanism will be ensured also during the implementation of the Operational Programme.

In order to ensure complementarity and consistency with the other Operational Programmes, some representatives of the Working Group have been nominated to take part in the studies of other OP's.Moreover, a Technical Committee has been established with the Ministry of Labour and Social Security to ensure regular dialogue and exchange of information on the interventions of the RCOP and the HRD OP which require close cooperation. Within the framework of the Technical Committee,three mectings have been organized to date (on 5tħ of October 2006, 3rd of November 2006 and 29th June 2007). This Committee will also be responsible for ensuring coordination during the implementation phase of the two OPs.

The MoSIT also participates in the meeting of the Working Committees of Transport and Environment OPs and is involved in the Steering Committee of the Rural Development OP in order to contribute to the preparation process of these OPs in a way to ensure complementarity and to define demarcation between the RCOP and these OPs.

In order to ensure complementarity and avoid overlapping with the IPARD Programme, a meeting was held with the Ministry of Food, Agriculture and Livestock on 5tħ of March 2007. In this meeting,demarcation lines between the IPARD Programme and the RCOP have been made clear through a Memorandum of Understanding signed between both parties. (See the Chapter 3.4.1.Complementarities and Synergies with Other Operational Programmes)
Furthermore, an Inter-ministerial Working Group has been established with the participation of the line Ministries under the coordination of the Strategic Coordinator - MOD. This Working Group has prepared a draft Communication Action Plan for the promotion of the Operational Programmes for the period before the start of the implementation of the Operational Programme. According to this Draft Action Plan, the Operating Structures will pay visits to some provinces in the target NUTS II regions and organize seminars in these provinces to inform the relevant partners and beneficiaries.
In the upcoming period, the implementation process of the RCOP will be carried out through the active contribution of the central, regional and local stakeholders. These partners will be invited to take part in the "Consultation Meetings" which are going to be held periodically at the start of each year. The conclusions of these meetings will be reported to the Monitoring Committee. The Committee will, when required, take the conclusions of these meetings into consideration. On the 
9http://www.sanayi.gov.tr/IPAWeb/Dosyalar/ipa_anket.doc 

0The questionnaire and the tables showing the reflection of the conclusions of the questionnaires to RCOP were given in the 
Annex-2.


12
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-20;3)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
other hand, the Ministry will ensure the rotating participation of some of the regional and local stakeholders to the Monitoring Committee,
Moreover, the Ministry of Science, Industry and Technology will appoint a representative in its 43Provincial Offices as a one-stop shop responsible for relations with the partners. This individual will act as a point of liaison between the partners and the Operating Structure. This consultation process will provide a broader cooperative network which will enable the Operating Structure to pool the resources and experiences.

1.4. Ex-ante Evaluation 
An ex-ante evaluation of the Operational Programme for Regional Competitiveness has been carried out in accordance with the Article 166 of the IPA Implementing Regulation.
The Ex-ante Evaluation has been conducted by the technical assistance project called "Support to State Planning Organization to Build Capacity at Central, Regional and Local Level to Implement Economic and Social Cohesion Measures" According to this project, a consortium which was headed by GTZ has carried out the evaluation exercise of the Operational Programme. Although the project was prepared by the Strategic Coordinator - Ministry of Development, the evaluation of the Operational Programme was carried out under the responsibility of the Ministry of Science, Industry and Technology through an interactive process based on a constructive dialogue between the MoSIT and the external expert 

The first ex-ante evaluation report on the draft of the Operational Programme was delivered in May,2007. The RCOP has been revised according to the main recommendations of the report. The second ex-ante evaluation report was delivered in August, 2007 based on the second draft of the RCOP dated 3™d of June, which was also submitted to the Commission. The current version of the RCOP is built on the main recommendations and results of the final ex-ante evaluation report. The key aspects of the draft ex-ante evaluation report and how they have been taken into account by the programming team are given in Annex 3.

Within the framework of the ex-ante evaluation, the "SWOT Analysis", "Rationale and Overall Consistency of the Strategy", "Indicators and Objectives", "Expected Socio-Economic Impact and Justification of Policy and Allocation of Financial Resources", "Quality of the Implementation and Monitoring Arrangements" of the RCOP have been assessed.

With regard to the "SWOT Analysis", in the report, it is indicated that the programme is provided with an extensive analysis of regional disparities across Turkey and the general methodology of the programme is acceptable. On the other hand, some considerations have been recommended in order to improve the SwOT Analysis. In this respect, new strengths and weaknesses have been added to the SWOT Analysis in line with the recommendations mentioned in the report.
In ordcr to analyse the "Rationale and Overall Consistency of the Strategy", the evaluator has assessed the strategy/needs and coherence of the programme firstly by way of a matrix. As a result of this assessment the programme in general has been found as satisfactory to deal with existing keyneeds and to enhance key-strengths highlighted by a generally correct SwOT Analysis. However,minor adjustments have been introduced to the cluster of strengths and weaknesses by the drafting team according to the recommendations of the evaluator.

Regarding the internal coherence of the programme, the report indicates that all priorities are coherent to a more than satisfactory degree, with the majority of planned activities important and often crucial for the others. In other terms, it is indicated that the programme is not only coherent but in general well integrated.

Concerning the external coherence of the RCOP, the report highlights that, the RCOP shows a sufficient level of coordination with the other relevant programmes and mostly positive reciprocal 
13
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
impacts. The actions and priorities of the RCOP, the SCF and the NDP have a good degree of mutual support.

With regards to the financial allocations, the allocated budgets per measure have been revised by the drafting team taking into account the recommendations mentioned in the ex-ante evaluation report and the Commission's comments on the eligible actions.

Regarding the Indicators and Objectives, all the suggestions given in the report have been taken into account and reflected in the programme.

The Expected Socio-Economic Impact and Justification of Policy and Allocation of Financial Resources have been analysed in the tables showing the socio-economic impact of each measure and matrixes for each targeted NUTS II regions. These analyses show a good potential impact of the programme for virtually every measure and most of the regions. From the analysis, it is concluded in the report, the RCOP will certainly benefit the targeted area, but its impact will be hardly visible due to the extremely small resources of the programme compared to the economic and demographic size of the targeted area, the large quantity of existing gaps in most targeted regions, and the complex nature of the existing socio-economic gaps.

The Quality of the Implementation and Monitoring Arrangements of the RCOP has been assessed based on six criteria.The institutional capacity of the Operating Structure and of the Strategic Coordinator have also been analysed taking into account their performance in the specific areas. As a conclusion of the analyses, the report indicates that, most aspects of sound implementation and its requirements are satisfactory for the Operating Structure in theoretical terms and the Strategic Coordinator should act as a source of skill transfer, considering that the MoSIT is going to implement its first fully managed OP.

1.5 Transfer of funds to the EU Trust Fund in response to the Syrian crisis (EUTF)
Since the beginning of the crisis in Syria in 201 1, Turkey has undertaken remarkable efforts in hosting a growing number of refugees, reaching 2 million people in October 2015. As a consequence, the country is facing the challenge of answering to the short term humanitarian needs, but also to more medium and long term needs of refugees, such as access to education, health etc. In addition, the Syrian crisis has dramatic consequences on the economy, social services and infrastructures at national, regionaland local levels.

In July 2015, the National IPA coordinator for Turkey asked the Commission to be allowed to finance measures responding to the refugee crisis situation from the IPA funding from component III and IV programmes in Turkey. Such measures would be financed through the European Union Regional Trust Fund in response to the Syrian crisis (EUTF), established by the Commission in December 2014. The overall objective of the Trust Fund is to provide a coherent and reinforced aid response to the Syrian crisis, addressing the needs of refugees from Syria in neighbouring countries, as well as of the Turkish communities hosting the refugees and their administrations.

Following the Commission communication COM(2015) 490 of 23 September 2015 on the management of the refugee crisis, the Commission agreed to the Turkish proposal and undertook a series of operational, budgetary and legal measures to enable the transfer of IPA funding to the EUTF.
Under the RCOP, the transfer of funds to the EUTF represents a unique operation under the sole new Priority 4/Measure 4.1 of the programme.

Implementation provisions specific to this operation are described in Chapter 3.1: Priority Axes and Measures, as well as in the amended Financing Agreement of RCOP. Given their specific nature,Priority 4/Measure 4.1 are not reflected in the analytical and strategic programming parts of the RCOP document.

14
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
2.Assessment of medium term needs, objectives and strategic priorities 
2.1.Socio-economic Analysis 
The methodology applied in the socio-economic analysis included a macro-scale assessment country wide for each sub-chapter. Following this general assessment, a regional analysis has been made covering the geographical and sectoral concentration of the RCOP.

Within this framework, the socio-economic analysis evaluated the macro-economic environment both for the whole country and for the target regions of the RCOp." Secondly, an enterprise oriented analysing method has been conducted with a special focus on manufacturing industry, SMEs and tourism enterprises. Thirdly, R&D, Innovation and Information Society themes have also been appraised, in line with the main intervention areas of the MIPD and the RCOP.
All socio-economic analyses illustrated in tables and figures for Chapter 2 have been evaluated firstly by taking into account the whole country, then, by considering geographical thresholds determined in the MIPD and the SCF.

The existing situation derived from the socio-economic analysis has revealed certain key points to determine the intervention areas of the RCOP, these key points have been mentioned as medium-term needs of Turkey and of the target regions. Similarly, the SwOT analysis which has been developed both for countrywide and for target regions is the backbone of Chapter 2.
The major intervention/development axes and the main intervention areas of the wider planning documents (MIPD, 9th Development Plan, Medium Term Programme and SCF) shown in Tables 1 and 3, have been taken into account in the development of the set of medium term needs, priorities and measures of the RCOP.

Cooperation and synergy between relatively less developed regions and the developed ones will ensure more efficient usage of the endogenous potential of the less developed regions. This fact justifies that the RCOP may implement measures supporting national policies and institutions or projects which have regional dimensions, which contribute to enhance the competitiveness of the less developed regions.

From this point of view, a major "principle of the RCOp" is the evaluation of the priorities and intervention areas, which are important for the competitiveness of the country, together with national social economic and industrial policies and implementation of these priorities mainly in the relatively lagging behind regions.

2.1.1 Macro-Economic Background 
This Section analyses the macro economic environment both for whole country and for the target regions of the RCOP. Within this framework, GDP per capita, demography, employment, foreign trade indicators and tourism revenues in the balance of payments will be analysed at national and regional level.

GDP and Income Per Capita 
After the 2001 economic crises, the Turkish economy has entered into a recovery and growth process with the implementation of new macro-economic policies. GDP, which had gone through one of the most important declines in the country with a 9.5% decrease in 2001, has reached positive growth rates at 7.9% in 2002, 5.9% in 2003, 9.9% in 2004 and 7.6% in 2005.

11 The term "target regions" corresponds to the geographical concentration of the RCOP. According to the MIPD and the SCF, geographical concentration of the RCOP will be on 12 NUTS II regions including 15 Growth Centres. Therefore, the term "target regions" refers to 12 NUTS II regions including 15 Growth Centres.

15
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
GDP of the OECD Member Countries has increased by 7.85 % on average between 2000-2004. In this period, the highest growth rate with an increase of 34.9 % was realised in Greece. Turkey, which ranks 12tħ among the OECD Member Countries with its 459.8 billion US $ GDP in 2000, has increased its GDP by 20 % and preserved its rank with 551.9 billion US $ GDP in 2004 despite the 2001 economic crises.

When these figures are assessed comparatively, it is seen that the gap between Turkey and the OECD Member Countries has not been reduced in the period of 1970-2004 according to purchasing power parity (PPP).This rate, corresponded to 27.7 % of the OECD average in 1970, has decreased to 27 %in 2004. Likewise, GDP per capita with current prices in Turkey in 2004 was 26.7% of EU-15average, while this ratio was 28.1% in 1970.

Briefly, when Turkey is compared with the EU-15 and OECD Member Countries, it is seen that Turkey could not decrease the gap in GDP per capita (PPP) in the last 35 years, on the contrary, this gap has increased and "convergence" between Turkey and developed countries has not been achieved.
When the GDP per capita rates are considered, Turkey is in the group of the countries having lowermiddle income. GDP per capita at current prices was 2,879 US $ in 2000 and reached 5,042 US $ in 2005.

According to the 9tħ Development Plan (2007-2013), it is foreseen that GDP per capita at current prices will reach 10,099 US $ by 2013 with an average increase of 9.9% and GDP per capita (PPP)will reach 15,332 US $ with an average increase of 8.3 %.

On the other hand, when the GDP per capita is taken into account comparatively, as of 2005 data, the average GDP per capita of Turkey corresponds to 15 % of the EU-15 average12.
When the purchasing power parity is taken into account, Turkey is relatively in a better position compared to the EU-15 and GDP per capita corresponds to 25.8% of the EU-15 average13. When the OECD data is considered, Turkey has the lowest GDP per capita among the OECD countries with 7,687 US $14 according to purchasing power parity.

The distribution of GDP per capita (PPP) by NUTS II level is shown at the graphic below. According to this graphic, there are three different types of regions in Turkey in terms of GDP per capita. NUTS II regions having a per capita income above the Turkish average (Orange), NUTS II regions having a per capita income below the Turkish average whereas above 75% of the average (Green) and NUTS II regions having a per capita income below the 75% of Turkish average (Red).
12 Average GDP per capita of EU-15 is 33,517 US S in 2005. (EUROSTAT)1Average GDP per capita PPS of EU-15 is 31,503 US $ in 2005.1According to purchasing power parity in 2004, OECD Fact Book 2006
16
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Figure 1: GDP per capita According to Purchasing Power Parity by NUTS II Level (2001, TR=100)

CERE 

TE 

S2


Source: EUROSTAT 
The number of NUTS II regions having a GDP per capita below 75 % of Turkish average has increased from 1I in 1995 to I2 in 2001 with the inclusion of TR-63.

According to 2001 data, there are five times difference between TR-42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce,Bolu, Yalova - 191.45) having the highest GDP per capita income (PPP) and TR-A2 (Ağri, Ardahan,Iğdır, Kars - 34.00) having the lowest GDP per capita income.

When the target regions (red) are assessed in terms of GDP per capita, it appears that there are significant differences in GDP per capita among these NUTS ⅡI regions. TR-63 (Hatay,Kahramanmaraş, Osmaniye) has the highest per capita income with 74.51 ratios, whereas TR-A2(Ağri, Ardahan, Iğdir, Kars) is the lowest with 34 ratios among these 12 NUTS HI regions.
As it can be seen from the Table 4, there are important differences between the NUTS II and NUTS III levels in terms of GDP per capita. Certain NUTS III regions introduced as Growth Centres (Samsun, Elazığ and Kayseri), which are in NUTs II regions having GDP per capita below the 75%of Turkish average, are above the 75% threshold.

Regional (Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
17

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Table 4: Geographical Concentration in GDP per capita according to 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres 
BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: B  d (001=10)1000 GDP Per Capita (by 81 NUTS III) Ranking,2001 GDP Per Capita, 2001 (TR=100)

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: So Ce TR-42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce,Bolu, Yalova) -2m 191,4 1 287,3 Kocaeli TR-31 (izmir) 149.8 2 196,5 Bolu

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: TR-10 (Istanbul) 142,7 3 167,3 Kırklareli

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: Turkish National Average 100 100

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: TR-63 (Hatay, K.Maraş,Osmaniye) 15 74 41 73,8 K.Maraş

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: TR-83 (Amasya, Çorum,Samsun,Tokat) 16 72.6 37 78,3 Samsun

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: TR-82 (Çankın, Kastamonu, Sinop) 17 69,8 33 82,9 Kastamonu

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: TR-Bi (Bingöl, Elazıg, Malatya.Tunceli) 18 66,6 36 79,4 Elazığ Malatya

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: 51 66,0 19 66,5 45 70,2 Trabzon

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: TR-90 (Artvin,Giresun,G.Hane,Ordu,Rize,Trabzon) TR-72 (Kayseri,Sivas, Yozgat) 20 66.3 31 84,2 Kayseri

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: 65,2 Sivas

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: TR-CI (Adiyaman,G.Antep,Kilis) 21 65,1 74,2 Gaziantep

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: 22 53,9 61,2 Diyarbakır

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: TR-C2 (Diyarbakır, Ş.Urfa) 47,0 Şanlıurfa

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: 64

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: TR-A1 (Bayburt,Erzincan,Erzurum) 23 50,4 49,6 Erzurum

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: TR-C3 (Batman, Mardin,Şırnak,Siut) 24 46.3 56 56,7 Batman

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: TR-B2 (Bitlis,Hakkari,Muş, Van) 25 34,9 72 40,0 Van

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: TR-A2 (Agr,Ardahan,Iğdır,Kars) 26 34 71 41,3 Kars

BeC d (1  0 ) Ranking,2001 SS: Source: TURKSTAT, 2001 (I5 Growth Centres figures are on NUTS IHI level)
Demography 
According to the census of 2000, Turkey's population was registered as 67.803.927. In that period of time, 65% of the population was living in the urban area while 35 % was living in the rural areas. In accordance with the same data, population density was measured as 86 people per square kilometre.Nonetheless, it is predicted that Turkey's population was around 72.065.000 in the middle of 2005.
In 2000, the average birth rate of Turkey's population was 1.66 %, whereas this ratio decreased to 1.49% in 2004. The 9t Development Plan foresees that a recognizable improvement in the demographic index will be recorded and that the birth rate will come closer to the one in developed countries.According to this projection, in the year of 2013, the birth rate in Turkey will be brought down to 1.01% and total population will be estimated at 79 million.

Turkey is among the 20 most populous countries in the world. Besides,the proportion of the youth in the population is the same as in developing countries. Turkey's demographical structure is much younger than OECD and EU countries. (Table 5)

18
Regiomal Competitiveness Operational Programme t20m17-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Table 5: Demographic Projection (2015)
Annual population growth rate (%): 1975- 2001
Population under age 15 (as % of total population): 2001- 2015
Population age 65 and above (as % of total population: 2001
Fertility Rate (%): 2015
Urban population (as % of total population): 2001

Annual population growth rate (%): 2.0
Population under age 15 (as % of total population): 1.20
Population age 65 and above (as % of total population: 31.20
Fertility Rate (%): 25.00
Urban population (as % of total population): 5.60

Annual population growth rate (%): 0.80
Population under age 15 (as % of total population): 0.50
Population age 65 and above (as % of total population: 20.40
Fertility Rate (%): 17.90
Urban population (as % of total population): 13.10

Annual population growth rate (%): 0.70
Population under age 15 (as % of total population): 0.40
Population age 65 and above (as % of total population: 18.30
Fertility Rate (%): 16.50
Urban population (as % of total population): 14.60

Annual population growth rate (%): 1.60
Population under age 15 (as % of total population): 1.10
Population age 65 and above (as % of total population: 29.80
Fertility Rate (%): 26.10
Urban population (as % of total population): 7.00
Source: UNDP - Human Development Report - 2003
The population in the 12 NUTS II regions, where the RCOP will be implemented, accounts for 37% of Turkey's total population. On the other hand, the 15 Growth Centres, which will be the basis for geographical concentration of the RCOP, cover only 19.9 % of the total population. For a detailed population analysis, see Table 6.

In some of the NUTS II regions to be covered by the RCOP, birth rate of population is over Turkey's average and net immigration rate is negative.

However, these significant ratios that have been derived from the tables below can be one of the most important reasons for Turkey's lagging behind position in terms of competitiveness.
Table 6: Population in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres 
Growth Centres: Total Population

NUTS ⅡI Regions: TR-63 (Hatay, K.Maraș,Osmaniye)
Growth Centres: 2,704,242

NUTS ⅡI Regions: TR-83 (Amasya, Çorum,Samsun,Tokat)
Growth Centres: 2,995,433

NUTS ⅡI Regions: TR-82 (Çankıri, Kastamonu, Sinop)
Growth Centres: 874,312

NUTS ⅡI Regions: TR-B1 (Bingöl, Elazığ, Malatya,Tunceli)
Growth Centres: 1,764,188

NUTS ⅡI Regions: TR-90 Artvin,Giresun,G.Hane,Ordu,Rize,Trabzon)

NUTS ⅡI Regions: TR-72 (Kayseri,Sivas, Yozgat)
Growth Centres: 3,122,890

Growth Centres: 2,498,442

NUTS ⅡI Regions: TR-C1 (Adıyaman,G.Antep,Kilis)

NUTS ⅡI Regions: TR-C2 (Diyarbakır, $.Urfa)
Growth Centres: 2,011,087

Growth Centres: 2,781,433

NUTS ⅡI Regions: TR-A1 (Bayburt,Erzincan,Erzurum)
Growth Centres: 1,348,720

NUTS ⅡI Regions: TR-C3 (Batman, Mardin,Şırnak,Siirt)
Growth Centres: 1,765,935

NUTS ⅡI Regions: TR-B2 (Bitlis,Hakkari,Muş, Van)
Growth Centres: 1,941,210

NUTS ⅡI Regions: TR-A2 (Ağn,Ardahan,Iğdır,Kars)
Growth Centres: 1,154,318

NUTS ⅡI Regions: Total of 12 NUTS II Regions

Growth Centres: 24,955,805

NUTS ⅡI Regions: Total of 15 Growth Centres

NUTS ⅡI Regions: Total of TURKEY
Growth Centres: 67,420,000

NUTS ⅡI Regions: 12 NUTS ⅡI Regions as % of Turkey Source: TURKSTAT (mid-year estimations-2001)
Growth Centres: 37

NUTS ⅡI Regions: 15 Growth Centres as % of Turkey

NUTS ⅡI Regions: 15 Growth Centres as % of 12 NUTS II Regions
19
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Employment 
According to 2005 TURKSTAT's employment figures, the total labour force in Turkey is approximately 24.5 Million and total employment is about 22.1 Million. According to 2006EUROSTAT's data, with its 45.9 % labour force participation rate on an average, Turkey is relatively lagging behind compared with the EU Member States.

On the other hand, when 2006 EUROSTAT general unemployment figures are taken into account,Turkey ranks 3rd with 9.9 % general unemployment rate after Poland (13.8 %) and Slovakia (13.4%)
Table 7: Indicators Related to Employment (%)
2000: 36.0
2002: 34.9
2005: 29.5

2000: 17.7
2002: 18.5
2005: 24.7

2000: 46.3
2002: 46.6
2005: 45.8

2000: 6.7
2002: 10.6
2005: 10.5

2000: 9.4
2002: 15.0
2005: 13.6

2000: 13.1
2002: 19.2
2005: 19.3

2000: 28.2
2002: 38.0
2005: 30.9

2000: 52.4
2002: 52.3
2005: 51.3

2000: 28.0
2002: 29.5
2005: 26.5

2000: 76.9
2002: 75.1
2005: 76.2

2000: 48.9
2002: 46.7
2005: 45.9
Source: TURKSTAT 
As is seen from the Table 7, the major problems of Turkish labour market are structural unemployment, low labour force participation rate especially low female labour force participation and the low level of educational attainment.

Because of the decrease of employment in the agriculture sector and the effect of the 2001 crises, the general unemployment rate has reached up to 10.5 % in 2005 while it was 6.5 % in year 2000. Nonagricultural unemployment rate was 9.4 % in 2000, 15 % in 2002 and 13.6 % in 2005. Young unemployment rate which is two fold higher than the general unemployment rate remains very importance. (Table 7)

Another structural problem of Turkish labour market is low labour force participation rate compared to the EU Member States. Most important is women's low participation to labour force compared to men. In 2005, the labour force participation rate was 76.2 % for men and 26.5 % for women. (Table 7)
When the labour force participation rates of women in Turkey are compared with the EU Member States, it is clearly seen that there is a huge gap between Turkey and the EU in terms of female labour force participation rates. For the 15-64 age group, in Turkey, male labour force participation rate of 76.2 % % is close to EU25 average of 77.9 % whereas female labour force participation rate of 26.5 %is substantially lower than the EU25 average of 62.9 %.

Low level of educational attainment and unregistered employment are the other major structural problems of the Turkish labour market. In 2005, 62 % of the labour force has under the secondary school level of education and only 12 % of total labour force is high school and university graduates.15
15Human Resources Development Operational Programme (HRD OP), Ministry of Labour and Social Security Regional Competirveness Operational Programme (2007-2013)

20

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
When the employment figures of the 12 NUTS II regions are analysed it is seen that 44.4 % of the employment in these regions is concentrated on the agriculture sector while the average rate of the labour force employed in services sector is 41 %. It is approximately 15 % in the industry sector.(Table 8)

51.8 % of the labour force employed in the agriculture sector in all Turkey takes place in the 12NUTS II regions. In spite of this factor, when it is taken into consideration that 37 % of the total population of Turkey lives in these 12 NUTS II regions, it can easily be stated that economic activities in theses regions are, to a considerable extent, dependent on an agricultural structure.
According to this analysis, it is obvious that the NUTs II regions chosen for the concentration of the intervention axis of the RCOP, have low GDP and employment creation capacity since the agricultural activities have low added value production potential.

In Table 8, it can be understood hat the general unemployment rate in some NUTS II regions in which industry and services sectors are relatively developed is higher than the average rate of the country.Within this framework, since there are not enough data regarding the TR-A1 (Erzurum City Centre),TR-B1 (Malatya and Elaziğ City Centre),TR-B2 (Van City Centre), TR-C1 (Gaziantep City Centre),TR-C2 (Diyarbakır and Şanliurfa City Centre), TR-72 (Kayseri and Sivas City Centre),TR-90(Trabzon City Centre), a detailed analysis couldn't be done on the basis of employment 
Table 8: Employment Figures of 12 NUTS II Regions (2005)
NAIRIN: -
Force (000): 466
tmo (000): 444
Agriculture (000): 276
(000)u: 23
Agriculture (%): 146 62,2
Industry (%): 5,2
Services (%): 32,9
Unemployed (000): 22
Labour Force Participation Rate (%): 53,5
Unemployment Rate (%): 4,7

NAIRIN: TR-A2 (Ağrı,Kars,Iğdır,Ardahan)
Force (000): 337
tmo (000): 326
Agriculture (000): 201
(000)u: 18
Ceh0) Ses: 107 61,7
Industry (%): 5,5
Services (%): 32,8
Unemployed (000): 11
Labour Force Participation Rate (%): 49,6
Unemployment Rate (%): 3,2

NAIRIN: TR-Bl (Malatya,Elazığ,Bingöl,Tunceli)
Force (000): 542
tmo (000): 445
Agriculture (000): 192
(000)u: 61
Ceh0) Ses: 192 43,1
Industry (%): 13,7
Services (%): 43,1
Unemployed (000): 98
Labour Force Participation Rate (%): 44,8
Unemployment Rate (%): 18

NAIRIN: TR-B2 (Van,Muş,Bitlis,Hakkari)
Force (000): 457
tmo (000): 417
Agriculture (000): 200
(000)u: 49
Ceh0) Ses: 168 48,0
Industry (%): 11,8
Services (%): 40,3
Unemployed (000): 40
Labour Force Participation Rate (%): 40,8
Unemployment Rate (%): 8,8

NAIRIN: TR-CI (Gaziantep,Adiyaman,Kilis)
Force (000): 577
tmo (000): 497
Agriculture (000): 103
(000)u: 167
Ceh0) Ses: 227 20,7
Industry (%): 33,6
Services (%): 45,7
Unemployed (000): 80
Labour Force Participation Rate (%): 42
Unemployment Rate (%): 13,8

NAIRIN: TR-C2 (Şanlıurfa,Diyarbakır)
Force (000): 615
tmo (000): 551
Agriculture (000): 210
(000)u: 77
Ceh0) Ses: 264 38,1
Industry (%): 14,0
Services (%): 47,9
Unemployed (000): 64
Labour Force Participation Rate (%): 35,5
Unemployment Rate (%): 10,4

NAIRIN: TR-C3 (Mardin, Batman,Şırnak,Siirt)
Force (000): 366
tmo (000): 325
Agriculture (000): 95
(000)u: 48
Ceh0) Ses: 182 29,2
Industry (%): 14,8
Services (%): 56,0
Unemployed (000): 41
Labour Force Participation Rate (%): 33,7
Unemployment Rate (%): 11,1

NAIRIN: TR-63 (Hatay,K.Maraş,Osmaniye)
Force (000): 904
tmo (000): 763
Agriculture (000): 263
(000)u: 166
Ceh0) Ses: 334 34,5.
Industry (%): 21,8
Services (%): 43,8
Unemployed (000): 141
Unemployment Rate (%): 47,815,6

NAIRIN: TR-72 (Kayseri,Sivas, Yozgat)
Force (000): 776
tmo (000): 690
Agriculture (000): 250
(000)u: 151
Ceh0) Ses: 289 36,2
Industry (%): 21,9
Services (%): 41,9
Unemployed (000): 86
Labour Force Participation Rate (%): 44,1
Unemployment Rate (%): 11,1

NAIRIN: TR-82 (Kastamonu, Çankın,Sinop)
Force (000): 242
tmo (000): 221
Agriculture (000): 97
(000)u: 36
Agriculture (%): 8743,9
Industry (%): 16,3
Services (%): 39,4
Unemployed (000): 21
Labour Force Participation Rate (%): 39,1
Unemployment Rate (%): 8,6

NAIRIN: TR-83 (Samsun,Tokat,Çorum, Amasya)
Force (000): 1,190
tmo (000): 1122
Agriculture (000): 643
(000)u: 132
Ceh0) Ses: 347 57,4
Industry (%): 11,8
Services (%): 31,0
Unemployed (000): 68
Labour Force Participation Rate (%): 56,2
Unemployment Rate (%): 5,7

NAIRIN: TR-90 (Trabzon,Ordu,Giresun,Rize, Artvin,G.Hane)
Force (000): 1,531
tmo (000): 1,446
Agriculture (000): 834
(000)u: 136
Ceh0) Ses: 475 57,7
Industry (%): 9,4
Services (%): 32,8
Unemployed (000): 85
Labour Force Participation Rate (%): 65,4
Unemployment Rate (%): 5,6

NAIRIN: Total of 12 NUTS II Region (000 Per)
Force (000): 8,003
tmo (000): 7,247
Agriculture (000): 3,364 1,064
Ceh0) Ses: 3,165 44,4
Industry (%): 14,9
Services (%): 40,7
Unemployed (000): 757
Labour Force Participation Rate (%): 46
Unemployment Rate (%): 9,7

NAIRIN: TURKEY TOTAL (000 Person)
Force (000): 24,565
tmo (000): 22,046
(000)u: 6,493 5,452
Ceh0) Ses: 10,101 29,5
Industry (%): 24,7
Services (%): 45,8
Unemployed (000): 2,520
Labour Force Participation Rate (%): 48,3
Unemployment Rate (%): 10,3

NAIRIN: 12 NUTS ⅡI Regions as % of Turkey Source: TURKSTAT
Force (000): 32.5
tmo (000): 32.8
Agriculture (000): 51.8
(000)u: 19.5
Ceh0) Ses: 31.3
Unemployed (000): 30
21
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republie of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Foreign Trade and Tourism Revenues 
One of the most important indicators in determining the "competitiveness and development" is foreign trade figures. Turkish total exports progressed from 12,9 Billion Dollars in 1990 to 85,5 Billion Dollars in 2006, an increase of 166 %.

Figure 2: Total Export-Import, Volume and Balance of Foreign Trade 
250

200
150

100

50

0

-50

-100

Export 1990200020022003Import 200420052006# Balance a Volume 
Source: UoFT 


The export compensation rate progressed from 36.8 % in 1980 to 61.8 % in 2006, an increase of approximately 62 %. (Figure 3)

Figure 3: Export Compensation Rate 
80

70692$ 
60961,8
50

de 4036,8

30

20

10

0

198019851990 1995 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006

In the period 2001-2006, foreign trade volume progressed from 82.3 to 223.798 Billion Dollars. On the other hand, for the same period, foreign trade deficit progressed from -26.7 to -52.8 Billion Dollars, despite the fact that export increase rate was higher than import increase rate. Foreign trade 
22
Regional Competitiseness Operational Programme (2u07-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
deficit has reached - 52.8 Billion Dollars, an increase of 97.3 % in 2006. In summary, increasing foreign trade volume has not contributed positively to foreign trade balance of the country.
Tourism revenues, on the other hand, have a significant share in the foreign revenues of the country as well as exports. The tourism sector is an important instrument in meeting the foreign trade deficits and improving the balance of payments by contributing with a significant amount of foreign exchange.(Table 9)

Table 9: The Compensation Rate of the Tourism Revenues to the Foreign Trade Deficits 
Year: 2000
Foreign Trade Deficits (billion $): 26.6
Tourism Revenue (billion $): 7.6
The Compensation Rate (%): 28,6

Year: 2001
Foreign Trade Deficits (billion $): 9.3
Tourism Revenue (billion $): 10,1
The Compensation Rate (%): 107

Year: 2002
Foreign Trade Deficits (billion $): 15.7
Tourism Revenue (billion $): 11,9
The Compensation Rate (%): 76,3

Year: 2003
Foreign Trade Deficits (billion $): 21.8
Tourism Revenue (billion $): 13,6
The Compensation Rate (%): 62,5

Year: 2004
Foreign Trade Deficits (billion $): 34,3
Tourism Revenue (billion $): 15,9
The Compensation Rate (%): 18,4

Year: 2005
Foreign Trade Deficits (billion $): 42,6
Tourism Revenue (billion $): 18,0
The Compensation Rate (%): 24,6
Source: CBRT 
Over the same period, structural changes have occurred in the composition of exports as a result of the new development and growth model based on exports and the share of the industrial goods in exports has reached to 93.7 % in 2005 from 36 % in the beginning of the 1980s.
Figure 4: Composition of Export 
100

90

80

70

60

%50

40

30

20

10

o 

1993199419951996199719981999200020012002200320042005
—Manufacturing  ---Agriculture - Forestry Mining-Quarrying 
Source: TURKSTAT 


Between 2001-2005, food, textile-clothing and iron and steel sectors have preserved their importance in the manufacturing industry while automotive, machinery, electronic, metal goods, petroleum products and rubber-plastic sectors have increased their share. The main export items of Turkey can be seen in Table 10.

23
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Table 10: Major Export Items 
Top Ten Chapters In Exports - According to value in 2006 (000 USD): Vehicles Other Than Railway Or Tramway Rolling-Stock and Parts Articles of apparel and clothing accessories, knitted or crocheted

Top Ten Chapters In Exports - According to value in 2006 (000 USD): Electrical machinery and equipment and parts thercof

Top Ten Chapters In Exports - According to value in 2006 (000 USD): Nuclear reactors, boilers, machinery and mechanic al appliances, parts . Iron and steel

Top Ten Chapters In Exports - According to value in 2006 (000 USD): Articles of apparel and clothing accessories, not knitted or crocheted

Top Ten Chapters In Exports - According to value in 2006 (000 USD): Articles of iron or steel

Top Ten Chapters In Exports - According to value in 2006 (000 USD): Mineral fuels, mineral oils & products of their distillation,

Top Ten Chapters In Exports - According to value in 2006 (000 USD): Edible fruit and nuts, peel of citrus fruit or melons

Top Ten Chapters In Exports - According to value in 2006 (000 USD): Other made up textile articles, sets, worn clothing and wor textile artic.

Top Ten Chapters In Exports - According to value in 2006 (000 USD): LIST TOTAL

Top Ten Chapters In Exports - According to value in 2006 (000 USD): TOTAL EXPORTS

Top Ten Chapters In Exports - According to value in 2006 (000 USD): PERCENTAGES IN TOTAL EXPORTS Source: TURKSTAT
Source: TURKSTAT 
However, foreign trade deficit has not declined substantially due to the decrease in the export in the traditional sectors and increasing demand for imports. Increase in the importation of intermediate goods has reached 30 % from 9.5 % in the period of 1981-2001.

When the developments in foreign trade are considered from the point of imports, it is seen that Turkish imports recorded an increase of 19.7 % and 18.4 % in 2005 and 2006, respectively. Turkish imports have reached up to 138.3 billion US $ in 2006 from 54.5 billion US S in 2000, an increase of 154.2%. This significant rise in imports stemmed from strong domestic demand, high oil prices,revaluation of Turkish Lira and growth in demand for Turkish export products which are highly dependent on imported inputs in production. According to the main commodity groups, the share of capital goods in total imports was 17 %, an increase of 15 % over 2004.
Figure 5: Composition of Import 
80

70

60

50

A 40

30

20

10

o 

1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005
Intermediate Goods=@Capital Goods*Consumption Goods 
Source: TURKSTAT 


The imports of intermediate goods on the other hand constituted 71.5% of total imports. An increase of 50% was recorded in the imports of consumption goods at the end of 2004 with a slight decrease in 2005. The share of consumption goods in total imports was 8.5 % in 2005. (Figure 5)
As for the main sectors, the share of agricultural products in total imports was 2.3% in 2005. Imports of mining and quarrying products took a share of 14%. In 2005, manufactured products remained the largest product group in imports. Certain import items of Turkey can be seen in Table 11. The share of manufactured products was 94.207 billion US $ in 2005 with an increase of 17% compared to the previous year.

Regional C'ompetitiveness Operational Programme (2007-2013)
24

Republic of Turkey 
Minıstry of Science, Industry and Technology 
Table 11: Major Import Items 

Source: TURKSTAT, UoFT 
When the export figures in the 12 NUTs II regions are taken into account, the export figure of these regions is 6.175 billion US $ as of 2006, which accounts for 7.2 % of total export. (See Table 12)
It is noteworthy to mention that export performance of these 12 NUTS II regions is above the Turkish average and it has recorded an increase of 186.8% in the period of 2001-2005
On the other hand, the export figures of the 12 NUTS II regions having a GDP per capita (PPP) below 75% of Turkish average, are not stable. As can be seen from the table below, these regions having approximately 37 % of Turkish population have 7.2 % and 3.7 % share in total export and import respectively. (Table 12)

There are three NUTS II regions (TR-63, TR-90, and TR-C1) whose export percentages in total export are higher than 1%. However, their relatively good export and import performance stems from their logistic superiorities but not from their indigenous potential. Existence of ports having developed export and import infrastructure in TR-63 and TR-90 has led to especially different export figures of these regions.

25
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Table 12: Foreign Trade Statistics of 12 NUTS II Regions 
NOIDIN: -
C e (000 USD): EL6'E86
So Export (%): SI7
coee (000 USD): 1.493,298
Se Import (%): 1.07
oecae Volume (000 USD): 2,477.271
Share in Total Foreign Trade Volume (%): 1.1
Foreign Trade Balance of (000 USD): -509.325

NOIDIN: TR-83 (Amasya, Çorun,Samsun, Tokat)
C e (000 USD): 220.686
So Export (%): 0.25
coee (000 USD): 402,143 75.490
Se Import (%): 0.29
oecae Volume (000 USD): 622.829
Share in Total Foreign Trade Volume (%): 0.27
Foreign Trade Balance of (000 USD): -181.457

NOIDIN: TR-82 (Çankın, Kastamonu, Sinop)
C e (000 USD): 71.070
So Export (%): 0.08
coee (000 USD): 0.05
Se Import (%): 146.560
oecae Volume (000 USD): 0.06
Share in Total Foreign Trade Volume (%): -4.420

NOIDIN: TR-B1 (Bingöl. Elazığ. Malatya.Tunceli)
C e (000 USD): 187.496
So Export (%): 0.21
coee (000 USD): 92,899
Se Import (%): 0.06
oecae Volume (000 USD): 280.395
Share in Total Foreign Trade Volume (%): 0.12
Foreign Trade Balance of (000 USD): 94.597

NOIDIN: TR-90 (Artvin, Giresun. G.Hane. Ordu. Rize Trabzon) TR-72 (Kayseri.Sivas, Yozgat)
C e (000 USD): 1.611.855
So Export (%): 1.88
coee (000 USD): 208,605
Se Import (%): 0.15
oecae Volume (000 USD): 1,820,460
Share in Total Foreign Trade Volume (%): 0.81
Foreign Trade Balance of (000 USD): 1.403,250

NOIDIN: 728.955
C e (000 USD): 0.85
So Export (%): 974.649
coee (000 USD): 0.7
Se Import (%): 1.703,604
oecae Volume (000 USD): 0.76
Share in Total Foreign Trade Volume (%): -245.694

NOIDIN: TR-CI (Adiyaman,G.Antep.Kilis)
C e (000 USD): 1.654.382
So Export (%): J.93
coee (000 USD): 1.730.018
Se Import (%): 1.25
oecae Volume (000 USD): 3,384,400
Share in Total Foreign Trade Volume (%): 1.51
Foreign Trade Balance of (000 USD): -75,636

NOIDIN: TR-C2 (Diyarbakr. Ş.Urfa)
C e (000 USD): 89.273
So Export (%): 0.1
coee (000 USD): 134.595
Se Import (%): 0.09
oecae Volume (000 USD): 223,868
Share in Total Foreign Trade Volume (%): 0.1
Foreign Trade Balance of (000 USD): -45.322

NOIDIN: TR-Al (Bayburt,Erzincan,Erzurun)
C e (000 USD): 22.773
So Export (%): 0.02
coee (000 USD): 16,386
Se Import (%): 0.01
oecae Volume (000 USD): 39.159
Share in Total Foreign Trade Volume (%): 0.01
Foreign Trade Balance of (000 USD): 6.387

NOIDIN: TR-C3 (Batiman, Mardin.Şımak,Siirt)
C e (000 USD): 471,898
So Export (%): 0.55
coee (000 USD): 51,238
Se Import (%): 0.03
oecae Volume (000 USD): 523,136
Share in Total Foreign Trade Volume (%): 0.23
Foreign Trade Balance of (000 USD): 420,660

NOIDIN: TR-B2 (Bitlis,Hakkari.Mus. Van)
C e (000 USD): 59.104
So Export (%): 0.06
coee (000 USD): 9,239
Se Import (%): 0.006
oecae Volume (000 USD): 68.343
Share in Total Foreign Trade Volume (%): 0.03
Foreign Trade Balance of (000 USD): 49.865

NOIDIN: TR-A2 (Ağn.Ardahan,Iğdır.Kars)
C e (000 USD): 72.601
So Export (%): 0.08
coee (000 USD): 45.219
Se Import (%): 0.03
oecae Volume (000 USD): 117,820
Foreign Trade Balance of (000 USD): 27,382

NOIDIN: TOTAL OF 12 NUTS II
C e (000 USD): 6,174.066
coee (000 USD): 5,233.779
oecae Volume (000 USD): 11,407.845
Foreign Trade Balance of (000 USD): 940.287

NOIDIN: TOTAL OF TURKEY
C e (000 USD): 85,502,238
coee (000 USD): 138,295,379
oecae Volume (000 USD): 223.797,617
Foreign Trade Balance of (000 USD): -52,793,141

NOIDIN: The Share of 12 NUTS Il Regions to Turkey
So Export (%): 7.2
Se Import (%): 3.7
Share in Total Foreign Trade Volume (%): 5.09

NOIDIN: Source: UoFT (2006 - including only city centres total)
On the other hand, there are significant differences between the export figures of NUTS II and III regions. As an example, Gaziantep NUTS III region in TR-C1 NUTS II region has important share in total export (1.93%). However 98.2 % of total export of this NUTS II region is realised by Gaziantep,while other regions froming part of the same TR-Cl region (Adiyaman, Kilis) have a small share (J.8%) in the export of the region. This situation is also valid for the import. When TR-C1 region is considered in terms of import, it is seen that 97.8% of the total import of the region is realised by Gaziantep. To sum up, Gaziantep is the major driving force of the industry and foreign trade of the TR-C1 region.

For detailed foreign trade indicators of 15 Growth Centres, see Table 13.
The total exports of the 15 Growth Centres represented 4.2 billion US $ in 2005, which accounts for 4.96 % of total Turkish exports. However, the export capacity of these 15 Growth Centres has shown great performance with an increase of 205.1% in the period of 2001-2005. Gaziantep, Kayseri and Trabzon provinces being major driving forces in the 15 Growth Centres have realised 88.7% of the total export of 12 NUTS Il regions in 2005.

26
Regional Competitiveness Operational Progrmme (2oin7-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Table 13: Foreign Trade Figures of 15 Growth Centres 
So e: Snsces
Total Export (000 USD): T5E'853
er r t Export (%): 87'0
Total Import (000 USD): 169°9$ξ
erctt r Import (%): 0.25
(asn 000) Foreign Trade Volume: 505,020
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.22

So e: Elazığ
Total Export (000 USD): 68,265
er r t Export (%): 0.07
Total Import (000 USD): 85,400
erctt r Import (%): 0.06
(asn 000) Foreign Trade Volume: 153,665
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.06
cadodre rn Trade (000 USD): -188,36

So e: Malatya
Total Export (000 USD): 149,586
er r t Export (%): 0.17
Total Import (000 USD): 43,893
erctt r Import (%): 0.03
(asn 000) Foreign Trade Volume: 193.479
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.08
cadodre rn Trade (000 USD): -17,135 105.693

So e: Trabzon
Total Export (000 USD): 728,710
er r t Export (%): 0.85
Total Import (000 USD): 74,421
erctt r Import (%): 0.05
(asn 000) Foreign Trade Volume: 803.131
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.35
cadodre rn Trade (000 USD): 654.289

So e: Kayseri
Total Export (000 USD): 751,085
er r t Export (%): 0.87
Total Import (000 USD): 1,093,252
erctt r Import (%): 0.79
(asn 000) Foreign Trade Volume: 1,844,337
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.82
cadodre rn Trade (000 USD): -342,167

So e: Sivas
Total Export (000 USD): 21,701
er r t Export (%): 0.03
Total Import (000 USD): 77.096
erctt r Import (%): 0.05
(asn 000) Foreign Trade Volume: 98.797
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.04
cadodre rn Trade (000 USD): -55.395

So e: G.Antep
Total Export (000 USD): 1.856,942
er r t Export (%): 2.17
Total Import (000 USD): 1,834.350
erctt r Import (%): 1.32
(asn 000) Foreign Trade Volume: 3,691,292
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 1.64
cadodre rn Trade (000 USD): 22,592

So e: Diyarbakir
Total Export (000 USD): 66,942
er r t Export (%): 0.07
Total Import (000 USD): 37,518
erctt r Import (%): 0.02
(asn 000) Foreign Trade Volume: 104,460
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.04
cadodre rn Trade (000 USD): 29.424

So e: $.Urfa
Total Export (000 USD): 45,922
er r t Export (%): 0.05
Total Import (000 USD): 149,176
erctt r Import (%): 0.1
(asn 000) Foreign Trade Volume: 195,098
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.08
cadodre rn Trade (000 USD): -103,254

So e: Erzurum
Total Export (000 USD): 20.546
er r t Export (%): 0.02
Total Import (000 USD): 15.424
erctt r Import (%): 0.01
(asn 000) Foreign Trade Volume: 35,970
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.01
cadodre rn Trade (000 USD): 5,122

So e: Van
Total Export (000 USD): 15,306
er r t Export (%): 0.01
Total Import (000 USD): 10,372
erctt r Import (%): 0.01
(asn 000) Foreign Trade Volume: 25,678
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.01
cadodre rn Trade (000 USD): 4,934

So e: Kastaınonu
Total Export (000 USD): 59,381
er r t Export (%): 0.06
Total Import (000 USD): 59.770
erctt r Import (%): 0.04
(asn 000) Foreign Trade Volume: 119.151
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.05
cadodre rn Trade (000 USD): -389

So e: Kars
Total Export (000 USD): 1,945
er r t Export (%): 0.002
Total Import (000 USD): 1,082
erctt r Import (%): 0.001
(asn 000) Foreign Trade Volume: 3,027
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.001
cadodre rn Trade (000 USD): 863

So e: Kahramanmaraş
Total Export (000 USD): 286,213
er r t Export (%): 0.33
Total Import (000 USD): 435,705
erctt r Import (%): 0.31
(asn 000) Foreign Trade Volume: 721,918
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0.32
cadodre rn Trade (000 USD): -149,492

So e: Batiman
Total Export (000 USD): 17,991
er r t Export (%): 0.01
Total Import (000 USD): 11,488
erctt r Import (%): 0.01
(asn 000) Foreign Trade Volume: 29,479
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 0,01
cadodre rn Trade (000 USD): 6,503

So e: TOTAL OF 15 GROWTH CENTRES
Total Export (000 USD): 4,248,864
Total Import (000 USD): 4,275,640
(asn 000) Foreign Trade Volume: 8,524,504

So e: TOTAL OF TURKEY
Total Export (000 USD): 85,502,238
Total Import (000 USD): 138,295,379
(asn 000) Foreign Trade Volume: 223,797,617
cadodre rn Trade (000 USD): -26,776 -52,793,141

So e: The Share of 15 Growth Centres to Turkey (%)
er r t Export (%): 4.96
erctt r Import (%): 3.09
Sh uhn h Foreign Trade Volume (%): 3.8

So e: The Share of 15 Growth Centres to 12 NUTS ⅡI

So e: Regions (%) Source: UoFT (2006 - including only city centres total)
Total Export (000 USD): 68.8
Total Import (000 USD): 87.6
(asn 000) Foreign Trade Volume: 74.7
2.1.2. Enterprises 
In Turkey, enterprises are represented by the Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK)and the Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey (TOBB). TESK and TOBB with their large number of members are the highest legal entities in Turkey representing the private sector.Today, there are 13 Professional Federations, 82 Unions of Tradesmen and Craftsmen Chambers and 3,166 Chambers of Tradesmen and Craftsmen affiliated to the TESK. Furthermore, TOBB has 364 members in the forn of local chambers of commerce, industry, commerce and industry, maritime commerce and commodity exchanges. In this framework, the major function of the TOBB and TESK is to guide and lead the Turkish entrepreneurs.

Number of Enterprises and Sectoral Distribution 
According to TURKSTAT data in 2002, there were 1,858,191 enterprises in Turkey. This number excluded rural enterprises and individual farmers.

27
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Figure 6: Breakdown of enterprises by sectors (2002)
2%

5% 0%15%0%
-2%
14%

9%

47%

Mining and quanrying aManufecturing Elnctricity, ges and water supply Construction Wholesale rotair trade&repair ofnotor vehictes muioreyeles & persunal houschold goods  Hotels and restaurants  Tranaport, storage and communication Financial interediation Real estaie, renting and business activiues  Educstion Iealth and social work Other conmunity, social and personal scevieu actis 
The breakdown of these enterprises by sectors is given in Figure 6. The breakdown of the enterprises in Turkey constitutes a consistent distribution in terms of the components of Turkish GNP and the characteristics of the developing countries. At the same time, from the point of entrepreneurship, the economic and political developments directly affect the decisions of enterprises in setting up new businesses and/or shifting their sectoral distributions.

However, even though Turkey is still under the effect of an agriculture based industrialisation process,the manufacturing sector is considered as the locomotive sector in order to provide the sustainable development in GNP growth, increase in export and employment rates, and balance income distribution by taking into account its employment generating capacity.

A similar approach can be seen in countries undergoing a transition process from agriculture based society to industrialised society from there to the information society in line with the normal development processes.

In Turkey, even though the number of enterprises in the service sector is 3,5 times higher than those of the manufacturing sector, with regard to job-creation the manufacturing sector has the same capacity of service sector. Therefore, creation of new start-ups in the manufacturing sector and supporting of existing ones will have important effects on job-creation and decrease in unemployment rate.
When the regional distribution of enterprises is considered, it is seen that 25.7% of the enterprises in Turkey are located in the 12 NUTs II regions which are below the 75% threshold and 14% of them are in 15 Growth Centres. When the sectoral distribution of these enterprises is taken into account,wholesale and retail trade, manufacturing industry and hotels and restaurants are the important sectors for the I2 NUTS Il Regions and 15 Growth Centres. Wholesale and retail trade ranks first among other sectors. Approximately 50% of the total enterprises in the 12 NUTS II Regions and the Growth Centres operate in the wholesale and retail trade. Manufacturing industry and hotels and restaurants sectors are ranking 3rd and 4º respectively following wholesale and retail trade and transport, storage and communication. 21.5% of manufacturing industry enterprises and 22.2% ofhotels and restaurants are located in the 12 NUTS II Regions, while 12.7% of manufacturing industry enterprises and 11.9% of hotels and restaurants are located in the 15 Growth Centres (See Annex 4/ Table 50 - 51).

28
Regional Competitiveness Operational Pregramme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
2.1.2.1. Manufacturing Industry 
The Turkish economy has demonstrated a significant performance in the last 25 years owing to the substantial achievements in the manufacturing industry. It can be said that, the driving force behind the growth performance of the Turkish economy is the development in the industry sector. This development has not only contributed positively to the expansion of the service sector but has also demonstrated a higher growth than total GDP. (Figure 7)

Figure 7: Growth Rates (%)

10,0

8,0

6,0

4,0

2,00,0

-2,01002200220020072000
-6,0

-8,0

-10,0

—GDP —Industry 

The growth rates in the industry sector have been more than 4 % in four consecutive years. (Figure 7,Table 14). The productivity increase which has come up after this process has a vital effect in this continuous growth. However, it is noteworthy to mention that the growth which occurred after the 2001 crises stemmed from the fact that firms have decided to increase their productivity by adjusting their labour force structures according to the new conditions.

When the added value created in the manufacturing industry is considered, the average annual growth rate has been 6.6 % in 1980-1990 period, 4.2 % in 1990- 2000 and 5.1 % in 2000-2005 periods.
Table 14: Manufacturing Industry Indicators 
Indicators (%): The Share in the GDP
2000: 19.2
2005: 20.8
2001-2005 Average: 20.4
EU (2004): 20.5 (1)

Indicators (%): Production Inicrease (With Constant Prices) (2)
2000: 6.5
2005: 4.8
2001-2005 Average: 4.9
EU (2004): 2.8(3)

Indicators (%): Export Increase (With Current Prices)
2000: 6.7
2005: 15.2
2001-2005 Average: 21.9
EU (2004): 9.5(4)

Indicators (%): Import Increase (With Current Prices)
2000: 29.8
2005: 16.6
2001-2005 Average: 16.3
EU (2004): 8.8(4)

Indicators (%): The Share in the Private Sector Investments
2000: 26.5
2005: 41.4
2001-2005 Average: 35.5

Indicators (%): Private Sector Capacity Usage Rate
2000: 74.6
2005: 78.9
2001-2005 Average: 74.6

Indicators (%): Partial Productivity Increase Per Employee SoUrCe: TURKSTAT-EUROSTAT
2000: 8.8
2005: 5.6
2001-2005 Average: 6.0
EU (2004): -0.3(5)
SoUrCe: TURKSTAT-EUROSTAT 
(1) EU-25 Industry Data 

(2) Increase rate in the Industry Production Index is used.
(3) EU-25 Manufacturing Industry 2005 Figure 
(4) EU-25 STTC Classification 
(5) EU-1S 


As can be seen from the Figure 6, approximately 15 % of the enterprises are operating in the manufacturing industry.

29
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Table 15: Distribution of the Enterprises in the Manufacturing Industry 
Number of Employee: 1-9
Number of Enterprise: 245.789
%: 90.2
Employment: 588.31
%: 27

Number of Employee: 10 - 49
Number of Enterprise: 21.236
%: 7.8
Employment: 444.694
%: 20.3

Number of Employee: 50 - 150
Number of Enterprise: 3499
%: 1.3
Employment: 298.009
%: 13.6

Number of Employee: 151-250
Number of Enterprise: 875
%: 0.3
Employment: 168.31
%: 7.7

Number of Employee: 251 +
Number of Enterprise: 1083
%: 0.4
Employment: 683.94
%: 31.4

Number of Employee: Total
Number of Enterprise: 272.482
%: 100.00
Employment: 2.183.286
%: 100.00
Source: TURKSTAT (2002)
About 98 % of the enterprises in the manufacturing industry are small scale enterprises which employ 1-49 workers. (Table 15) Small and medium sized enterprises constitute 99.6 %, medium scale enterprises constitute 1.6 % and large scale enterprises constitute 0.4 % of the manufacturing industry.This structure brings with it some problems such as lack of institutionalization, low productivity and difficulties of the public administration in making long term sectoral policies. Micro scale enterprises which have to operate under free market conditions lack information regarding the production processes and demand and this situation causes to the withdrawal of too many enterprises from the market. In a nutshell, this is the cause of the short-lived enterprises.

The concentration of the micro-scale enterprises in low value added sectors where global competition intensified rapidly (Table 16) has negative effects on their profitability. From this perspective, low profitability restricts the growth demands of the firms in terms of increasing their business and investment capital on one hand and hinders the operations of the enterprises for long years on the other.

The productivity, technology level and export capacities of small scale enterprises also remain at a very low level. In order to enhance their competitiveness, firms should adapt to demand movements and establish cooperation networks with big scale firms and among the institutions giving service to these firms.

When the sectoral distribution and scales of the enterprises in Turkey are taken together into consideration, it appears that total demand is below the internal production capacity in macro level and that competition becomes destructive due to the fact that total supply is above the total demand in some specific sectors.

As a result of the harsh competition environment to which enterprises are exposed in the free market conditions, besides their scale problems, enterprises prefer to meet the demand which is below the production cost; this kind of demand does not give rise to additional employment opportunities to micro-scale enterprises 

30
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Table 16: Breakdown of Manufacturing Industry Sectors which employ 50.000 and more Workers 
Production Area: Manufacturing of Textile Products
Number of enterprises: 20.432
%: 8,28
Employment: 400.026
%: 19,31

Production Area: Manufacturing of Clothing, Fur Processing etc.
Number of enterprises: 31.592
%: 12,8
Employment: 302.219
%: 14,59

Production Area: Manufacturing of Food and Beverage
Number of enterprises: 27.781
%: 11,25
Employment: 257.037
%: 12,41

Production Area: Information Management System Manufacturing of Ecq. & Mac.
Number of enterprises: 17.643
%: 7,15
Employment: 139.525
%: 6,73

Production Area: Metal Industry excluding Equipment and Machinery
Number of enterprises: 33.304
%: 13,49
Employment: 137.163
%: 6,62

Production Area: Production of Other Mineral Products other than metals
Number of enterprises: 11.130
%: 4,51
Employment: 131.485
%: 6,35

Production Area: Manufacturing of Furniture, Inf. Management System and other
Number of enterprises: 31.695
%: 12,84
Employment: 115.200
%: 5,56

Production Area: Manufacturing of motor vehicles and trailer etc.
Number of enterprises: 3.798
%: 1,54
Employment: 84.171
%: 4.06

Production Area: Manufacturing of plastics and Plastic and rubber
Number of enterprises: 7.950
%: 3,22
Employment: 83.746
%: 4,04

Production Area: Manufacturing of wood and cork products (excluding furniture )
Number of enterprises: 26.861
%: 10,88
Employment: 78.120
%: 3,77

Production Area: Manufacturing of chemicals and its products
Number of enterprises: 3.786
%: 1,53
Employment: 76.497
%: 3,69

Production Area: Metal Industry Source: TURKSTAT - 2001
Number of enterprises: 5.616
%: 2,27
Employment: 75.467
%: 3,64
Source: TURKSTAT - 2001
Table 17: Production and Exportation Structure of the Manufacturing Industry (%)
Technology Intensity (1): Production
TURKEY: Export

TURKEY: 2000(2)
EU Export (4): 2002

Technology Intensity (1): High
TURKEY: 5.9
EU Export (4): 5.1

Technology Intensity (1): Medium High
TURKEY: 22.5
EU Export (4): 18.2

Technology Intensity (1): Medium Low
TURKEY: 30.4
EU Export (4): 26.7

Technology Intensity (1): Low
TURKEY: 41.2
EU Export (4): 50.0

Technology Intensity (1): TOTAL Source: TURKSTAT, OECD STAN Database
TURKEY: 100.0
EU Export (4): 100.0
Source: TURKSTAT, OECD STAN Database 
(1) OECD Science, Technology and Industry Scoreboard Classification,
(2) Covers 10+Employees,
(3) SPO Estimation with 2002 Prices,
(4) EU Countries which are OECD members 

The share of the medium and high technology sectors in the manufacturing industry has increased to a substantial level due to the increases in the production and exportation during the 2002-2005 period.However, when compared with the EU countries, the share of these sectors remains still low. On the other hand, despite the high level of imported input dependency in these sectors, the increase of added value can not reach to an expected level (Table 17).

Despite the relative increase of the competitiveness of Turkish manufacturing industry, this ratio still remains low when compared with the countries which can be deemed as the competitors in the process of EU integration. Turkish market share has reached from 1.7 % to 2.5 % in the group of 20 products whose import figures have increased most rapidly in the last 10 years in the EU. However, the same increase has been realized much more in the competing countries.

Today, the research and development expenditures in the high-tech sectors are extremely high.Information and technology production in high tech sectors and the cost of the labour force in the low technology sectors are the characteristics of competitiveness. It is observed that information and innovation can make the difference in the activity fields of both sectors.

Another point which has to be taken into consideration while analyzing the competitiveness in Turkey is the change of share in the total exports of the sectors whose competitiveness is increasing. This means that the structure of exports concentrates on the sectors which have high competitiveness.
31
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
However, it is observed that while some sector's competitiveness is increasing, competitiveness of some others which have substantial share in production and employment is decreasing. Growth does not create a symmetric effect in all sectors of the manufacturing sector.

When the 12 NUTS II Regions are analyzed on the base of "number of employees and enterprises in the manufacturing industry", it is estimated that 21.5 % of the enterprises and 15.2 % of the employees are in these 12 NUTS II regions. (See Annex 4 - Table 52)

On the other hand, when the 15 Growth Centres are analyzed on the bases of "number of employees and enterprises in the manufacturing industry", these centres cover 12.7 % of the enterprises and 8.5% of the employees in Turkey. Moreover, when these 15 Growth Centres are compared with the 12NUTS II regions, it is observed that 59% of the enterprises and 56% of the employees are in 15Growth Centres. (See Annex 4 - Table 52)

When the 12 NUTS II level is considered. the region., which has the highest share of emplovee employed in the manufacturing industry, is the TRC1 region with its 2.9% share within the total employment and the regions which have the smallest share of employee are TR-A2 and TRC3regions with their 0.2% share.

When the Growth Centre level are taken into consideration, the Growth Centres in which the number of employee employed in the manufacturing industry is the highest, is Gaziantep with its 2.6 % share and the Growth Centres, in which the number of employee employed in the manufacturing industry are the lowest, are Batman and Kars with their 0.1 % share.

In the previous chapters it was mentioned that macro level figures of the manufacturing industry are at a very low level when compared with those of the developed countries. Although Turkey has natural resources and raw materials for certain industrial sectors, the value added produced from these resources is not sufficient and this situation is one of the reasons of the low competitiveness level of Turkey compared to the EU Membcr Countries.

Sectoral Breakdown and Concentration 
When the 26 NUTS II Regions throughout the country are examined in terms of sectoral concentration in manufacturing industry, it is seen that there are accumulations in food processing, products of wood, non-metallic mineral products and basic metal products (Annex 4 - Map 7). Reluctance on high technology usage and qualified work, production to meet basic needs, easy and cheap access to raw material and realisation of investments by relatively small amounts of capital are the main reasons behind these sectoral concentrations.

In spite of this, printing and publishing, coocking coal, refined petroleum products, nuclear fuel production, office equipments and computer production, manufacture of electrical machinery and equipments n.e.s and recycling are the sectors which are not concentrated in any region. However,notably in the provinces like Istanbul (TR-10), Izmir (TR-31), Ankara (TR-51), Kocaeli (TR-42),Adana (TR-63) and Bursa (TR-41) where there is sectoral diversity and extent, these sectors provide significant contributions to the industrial developments of their regions. Yet these sectors have not emerged as leading sectors in medium or less developed regions, particularly in the 12 NUTS II regions, as these sectors require specialisation, high tech usage, qualified labour force and large scale investments that are lacking in less developed regions.

Industries such as aeroplane, defence, optic, medical, manufacture of telecommunication equipments and automotive production which use high technology and knowledge have a tendency to concentrate in rather developed provinces like Istanbul, Ankara, Izmir, Kocaeli, Manisa and Tekirdağ (See Annex 4 - Map 7). The existing universities and research centres, qualified work force and human capital potentials and infrastructures of these provinces present the suitable ground for emerging and development of these high-tech sectors.

32
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
On the other hand, when the sectoral concentration is examined in the less developed regions (12NUTS II Regions) where the aforementioned infrastructures and potentials are not sufficient for medium and high-tech production, it can be detected that the most concentrated sector is the food processing and beverages. Following this sector, textile, clothing and wearing apparel production sector is the second in almost all 12 NUTS II Regions. The products of wood and corks and furniture production are highly common in notably TR-A1, TR-90, TR-A2, TR-82 and TR-B2 levels. Likewise,other non-metallic mineral products are widespread in TR-C2, TR-A1, TR-83 and TR-C3 levels. (See Annex 4  Table 53)

In the same way, when the sectoral concentration in the 15 Growth Centres is analysed (See Annex 4Table 54), it can be noticed that the food processing and beverages sector is highly concentrated in all Growth Centres. In addition to this sector, textile and wearing apparel production is another leading sector in Gaziantep, Malatya, Sanliurfa, Kahramanmaraş, Kayseri and Kastamonu. Other mining and quarrying products are highly widespread in Diyarbakır, Sivas, Elaziğ, Trabzon, Van and Kastamonu Manufacture of machinery and equipments n.e.s are concentrated in Samsun, Kayseri and Sivas.
As mentioned in the Foreign Trade section, the share of 12 NUTS II Regions in export revenues of Turkey is 8.4%. The major export items of both 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres are food processing and beverages, manufacture of machinery and equipments n.e.s and textile products. (See Annex 4 / Table 53  54)

Sectoral clustering is crucial in current competition conditions, particularly for the regions whose development level is less than national average or at around average. If the potentials, development orientations, sectoral concentration structures, bonds of these sectors in the production chain and the basic roles of regions within economic activities are determined through regional and sectoral strategy documents, the competitiveness of these less developed regions can be strengthened by implementation of the policies defined in strategy documents.

Sectors which show high geographical concentration rate in Turkey are given in Annex 4 Map 7.
Physical Infrastructure of Manufacturing Industry 
When the spatial distribution of the manufacturing industry throughout the country is examined, the concentration can be seen around the big cities and major harbours. The big cities like Istanbul (TR-10), Ankara (TR-51), and Izmir (TR-31) keep their central positions in manufacturing and services sectors through developed socio-economic potentials and facilities such as highways,railways, airport and harbours, qualified human resources and capital accumulation. Furthermore, in the regions around these big cities like TR-42, TR-41, TR-21, TR-33 the manufacturing industry have developed due to the positive effect of these big cities. Similarly, in certain cities of Anatolia such as Gaziantep (TR-C1), Denizli (TR-32), Konya (TR-52), manufacturing industry have found the ground to develop and these cities have become the driving forces of their regions by the added value and employment capacity they produce.

In all those regions, Organized Industrial Zones (OIZs) and Small Scale Industrial Estates (SSIE) have presented a proper environment for the industrial development through their common infrastructure and waste water treatment facilities. These zones and estates are established by the credit support,supervision and control of the Ministry of Science, Industry and Technology. Almost half of the manufacturing enterprises are in function in OIZs and SSIEs.

There are 93 OIZs and 399 SSIEs in function throughout the country whereas there are on going 108OIZs and 69 SSIEs projects at different stages of establishment or infrastructure construction. When the spatial distribution of completed or on going OIZs and SSIEs, which are the most appropriate areas for investments of SMEs is examined, the homogenous spatial distribution of these zones and estates can be seen in all regions of Turkey. However, the occupancy rate of these zones and estates differs according to the development rațes of the regions they belong to. For instance, the occupancy rate of OIZs and SSIEs is low in less developed regions whereas it is high in developed regions. Although the 
33
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
proper investment areas are presented to the investors by the establishment of OIZs and SSIES,attracting investments to those zones requires the existence of other socio-economic infrastructures in the region. Therefore, establishment of physical industrial infrastructure is not merely enough in less developed regions without supporting and ensuring complementarity by other policy areas.
The distribution of OIZs and SSIEs in the 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres is given in Table 18 and Table 19.

Table 18: Distribution of Organized Industrial Zones (OIZs)

Table 19: Distribution of Small Scaled Industrial Estates (SSIEs)
Turkey (81 Provinces): Comp On- going
Growth Centres: Comp On- going

12 NUTS II Regions: TR-82 (Çankıri, Kastamonu, Sinop)
Growth Centres: 14

Turkey (81 Provinces): 25
12 NUTS II Regions: 3. :
Growth Centres: 2

Turkey (81 Provinces): 19
12 NUTS II Regions: I -
Growth Centres: z

Turkey (81 Provinces): ZI
12 NUTS II Regions: £
Growth Centres: ε

Turkey (81 Provinces): 19
12 NUTS II Regions: 5
Growth Centres: 4

Turkey (81 Provinces): TR-90 (Artvin,Giresun,G.Hane,Ordu,Rize,Trabzon)
12 NUTS II Regions: Trabzon

Turkey (81 Provinces): 66€ 8
12 NUTS II Regions: TR-72 (Kayseri,Sivas, Yozgat)
Growth Centres: 5

Turkey (81 Provinces): TR-C1 (Adiyaman,G.Antep,Kilis) 10
12 NUTS II Regions: 22 6
Growth Centres: 5

12 NUTS II Regions: Diyarbakır 2
Growth Centres: 1

Turkey (81 Provinces): 10 TR-C2 (Diyarbakır, Ş.Urfa)
12 NUTS II Regions: Ş.Urfa

Turkey (81 Provinces): TR-A1 (Bayburt,Erzincan.,Erzurum) 8
12 NUTS II Regions: Erzurum
Growth Centres: I

Turkey (81 Provinces): TR-C3 (Batman, Mardin,Şırnak,Siirt) 5 15
12 NUTS II Regions: 3 4
Growth Centres: 1

12 NUTS II Regions: TR-B2 (Bitlis,Hakkari,Muş, Van)

Turkey (81 Provinces): TR-A2 (Ağri,Ardahan,Iğdır,Kars)
12 NUTS II Regions: 7 2 Kars
Growth Centres: 1

Turkey (81 Provinces): TOTAL
12 NUTS II Regions: 44

Turkey (81 Provinces): Source: MoSIT, 2007
12 NUTS II Regions: 166
Growth Centres: 42
34
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
As is seen from Tables 18 and 19 there are completed 32 OIZs and 166 SSIE and on going 57 OIZs and 44 SSIEs projects in 12 NUTS II Regions. While in the 15 Growth Centres there are completed 13OIZs and 42 SSIEs and on going 14 OIZs and 4 SSIEs projects. In terms of the number of completed and on going OIZs and SSIEs, the highly developed NUTS II regions are TR-83, TR-72 and TR-C1whereas TR-A2, TR-B2, TR-A1, TR-C2 and TR-C3 are the less developed NUTS II Regions among 12 NUTS II levels. In 15 Growth Centres the provinces such as Gaziantep and Sivas are the ones that have the highest numbers of OIZs and SSIEs while in Van, Diyarbakır and Trabzon there is sufficient numbers of OIZs and SSIEs as the interest of investors to these provinces is modest and the occupancy rates in existing ones is low. As can be seen from Table 18-19, each NUTS II Region and each Growth Centre (except Trabzon city centre, though, their counties have completed or on-going OIZs)has at least one completed or on going OIZs and SSIEs which are established depending on the demand from the investors.

As it is understood from Table 18 and 19, in the 12 NUTS I Regions and in the 15 Growth Centres there are enough numbers of completed and on going OIZs and SSIEs which present proper mutual infrastructure facilities for the SMEs' investments. The main problem in those regions for on going OIZ and SSIE projects is the completion of the infrastructure constructions and reaching the optimum occupancy rates of these zones by attracting the interest of investors and creating new entrepreneurs.Otherwise, those zones and estates would be idle and the transferred scarce public resources to build these zones can not be exploited for the fullest. Therefore, the promotion of new investments and entrepreneurship in the 12 NUTS II Regions and in the 15 Growth Centres is important to make profitable investments in the OIZs and SSIEs and increase their occupancy rates.
When the figures are analyzed in terms of OIZs and SSIEs on the bases of provinces, it is clear that the number of these zones and estates are sufficient in Turkey. On the other hand, when it comes to the completed OIZs and SSIEs, it is important to ensure support and consultancy mechanisms for the enterprises located in OIZs and SSIEs. This support should particularly be concentrated on management and business administration, quality and standardisation, clustering and networking,exporting and marketing, technology transfer, R&D and innovation to keep their business in competition conditions and to improve their skills and capacities.

Moreover, it is an urgent need of enterprises to access consultancy and support services through Enterprise Development Centres (IGEMs) and Business Development Centres (ISGEM)16, incubators or to common usage laboratories and workshops rather than establishment of new OIZs and SSIEs infrastructures.

KOSGEB provides training, consultancy, infrastructure and superstructure, exporting, technology development and start-up services and support in accordance with the changing business conditions and the needs of SMEs through Regional Industry Development Centres.
The Incubațion Centres which are called as ISGEMs are established under the coordination of KOSGEB. They provide working space to SMEs whose property rights belongs to the local or private entities, machinery and equipment for common usage, secretariat, training, consultancy for business development and coaching services. ISGEM is an entrepreneurship and local development model in Turkey.

In Table 20, the distribution of IGEMs/Regional Industry Development Centres and ISGEMs is given in the 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres. As it is seen in Table 20, there are 11 IGEMs/Regional Industry Development Centres in the 43 provinces of the 12 NUTS II Regions and all of them are in the Growth Centres. Also, there are 6 ISGEMs in the 43 provinces of the 12 NUTS II Levels and 4 out of 6 are in the 15 Growth Centres. Although each NUTS II Regions and Growth Centres has at least one OIZ and SSIE, there is no ISGEM and IGEM in each NUTS II Region and 
1GEMs are the local support centres of KOSGEB while the ISGEMs are the incubators established by the local partners with the initiation ofKOSGEB,

35
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Growth Centres because the occupancy rates of those zones is low and the number of enterprises located in the zones and taking benefit from the services of IGEMs and ISGEMs is not substantially high. The awareness of the companies on the services of the IGEMs and ISGEMs should be raised by basic information and consultancy support to stimulate the establishment of IGEMs and ISGEMs in the target regions.

Table 20: The Distribution of IGEMs and ISGEMs 
Turkey (81 Provinces): CEAM
12 NUTS II Regions: SSAA

Turkey (81 Provinces): Cag
12 NUTS II Regions: A Juuun Stet

Turkey (81 Provinces): 0
12 NUTS II Regions: I
Growth Centers: TR-63(Hatay, K.Maraş,Osmaniye)

Turkey (81 Provinces): (Bayburt,Erzincan,Erzurum) -
12 NUTS II Regions: 1
Growth Centers: 1

Turkey (81 Provinces): TR-B1 (Bingöl, Elazıg, Malatya, Tunceli)
12 NUTS II Regions: 1

Turkey (81 Provinces): L 5 Trabzon)
12 NUTS II Regions: -
Growth Centers: -

Turkey (81 Provinces): TR-72 (Kayseri.Sivas, Yozgat)
12 NUTS II Regions: 1

Turkey (81 Provinces): TR-CI (Adryaman,G.Antep,Kilis)
Growth Centers: -

Turkey (81 Provinces): TR-C2 (Diyarbakır, Ş.Urfa)
12 NUTS II Regions: i
Growth Centers: -

Turkey (81 Provinces): TR-A1 (Bayburt,Erzincan,Erzurum)
Growth Centers: -

Turkey (81 Provinces): TR-B2 (Bitlis,Hakkari,Muş, Van)
12 NUTS II Regions: 1
Growth Centers: -

Turkey (81 Provinces): TR-A2 (Ağrt,Ardahan,Iğdır,Kars)
12 NUTS II Regions: -
Growth Centers: -

Turkey (81 Provinces): TOTAL
12 NUTS II Regions: 5
Growth Centers: 1
Source: KOSGEB, 2007
2.1.2.2. Small and Medium Size Enterprises (SMEs)
SME definition in Turkey has been aligned with the EU definition and put into force on 18 May 2006(Table 21). It is a single definition for all institutions and organizations. Although the number of workers is the basic determinant in this new SME definition, the value of fiscal balance, annual net sale revenue, etc. have also been taken into consideration. Furthermore, the scale of enterprises will be decided upon to examination of the data acquired after three years period.
Table 21: Classification of Enterprises through the Legislation of SME Definition 
# of Employee: 0-9
# of Employee Scale Value of Tax Balance Sheet Annual Net Sales Proceeds (YTL) (YTL): Micro
Scale: 1.000.000
Value of Tax Balance Sheet (YTL): 1.000.000

# of Employee: 10-49
# of Employee Scale Value of Tax Balance Sheet Annual Net Sales Proceeds (YTL) (YTL): Small
Scale: 5.000.000
Value of Tax Balance Sheet (YTL): 5.000.000

# of Employee: 50-249
# of Employee Scale Value of Tax Balance Sheet Annual Net Sales Proceeds (YTL) (YTL): Medium
Scale: 25.000.000
Value of Tax Balance Sheet (YTL): 25.000.000

# of Employee: ≥250
# of Employee Scale Value of Tax Balance Sheet Annual Net Sales Proceeds (YTL) (YTL): Large
Scale: ≥25.000.000
Value of Tax Balance Sheet (YTL): ≥25.000.000
Source: Legislation of SME Definition, 2005
As is mentioned in Chapter 2.1.2 "Enterprises", in Turkey there are 1,858,191 enterprises in all scales.When their scale is taken into account, according to TURKSTAT's 2002 General Census of Industry and Business Establishments, micro enterprises represent 96% of total enterprises, while small and 
36
Regional C'ompetitiveness Operational Programme (200)7-20) 3)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
medium sized enterprises constitute 3.6% of total enterprises. Micro enterprises and small and medium sized enterprises are described as SMEs and when their share in total enterprises is taken into account together, the share of SMEs in total enterprises reaches to 99.9%. The total number of SMEs (1-249 employees) in Turkey is 1,856,340

When the regional distribution of the SMEs in the target regions, where the RCOP will be implemented, is taken into account, 25.7% of SMEs (0-250 employees) in Turkey are in 12 NUTS II Regions and created employment in these SMEs is 1,186,187 which corresponds to 22.1% of total employment created by SMEs in Turkey. When 15 Growth Centres are considered, 12.5% of SMEs and 11.8% of total employment created by SMEs in Turkey are in Growth Centres. (See Table 22)Food processing, machinery and textile are the main sectors for these SMEs.
Table 22: Number of SMEs and Employment Generated by SMEs in 12 NUTS II Regions and 15Growth Centres 
ITBRSIS: S td  C
SJo Ms: 868 09
Employment: S S
Sr Jo Ms: 18 078
Employment: 39 877

ITBRSIS: TR83 (Samsun, Tokat, Corum, Amasya)
SJo Ms: 75 494
Ce le: 185 433 Samsun
Sr Jo Ms: 34 016
Employment: 90 475

ITBRSIS: TR82 (Kastamonu, Çankın, Sinop)
SJo Ms: 22 380
Ce le: 49 152 Kastamonu
Sr Jo Ms: 11 837
Employment: 24 683

ITBRSIS: TRBı (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli)
SJo Ms: 32 073
Employment: 81 909
Ce le: Elazığ
Sr Jo Ms: 12 398
Employment: 31 751

ITBRSIS: TR90 (Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin.
Ce le: Malatya
Sr Jo Ms: 14 325 21 080
Employment: 39 595 56 261

ITBRSIS: Gümüşhane)
SJo Ms: 69 790
Ce le: 175 366 Trabzon Kayseri
Sr Jo Ms: 22 714
Employment: 85 328

ITBRSIS: TR72 (Kayseri, Sivas, Yozgat)
SJo Ms: 48470
Employment: 142 959
Ce le: Sivas
Sr Jo Ms: 15 239
Employment: 35 222

ITBRSIS: TRC1 (Gaziantep, Adiyaman, Kilis)
SJo Ms: 47178
Ce le: 135 160 Gaziantep
Sr Jo Ms: 34 411
Employment: 109 769

ITBRSIS: TRC2 (Şanlurfa, Diyarbakır)
SJo Ms: 41594
Employment: 95 115
Ce le: Diyarbakır Şanhurfa
Sr Jo Ms: 17 297 24 297
Employment: 44 772 50 343

ITBRSIS: TRA1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt)
SJo Ms: 20 658
Ce le: 50 670 Erzurum
Sr Jo Ms: 14 168
Employment: 34 885

ITBRSIS: TRC3 (Mardin, Batman, Şirak, Siirt)
SJo Ms: 20 063
Employment: 44 725
Ce le: Batman
Sr Jo Ms: 4 460
Employment: 13 281

ITBRSIS: TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari)
SJo Ms: 22 073
Employment: 49 418 Van
Sr Jo Ms: 12 102
Employment: 28 749

ITBRSIS: TRA2 (Ağni, Kars, Iğdır, Ardahan)
SJo Ms: 17 450
Employment: 34 808 Kars
Sr Jo Ms: 5 068
Employment: 10 792

ITBRSIS: Total of 12 NUTS II Regions
Employment: 477 521   1 186 187

ITBRSIS: Total of 15 Growth Centres
Sr Jo Ms: 233 884
Employment: 631 833

ITBRSIS: Total of Turkey
SJo Ms: 1 856 340
Employment: 5 352 627

ITBRSIS: The Share of 12 NUTS II Regions to Turkey (%)
SJo Ms: 25.7
Employment: 22.1

ITBRSIS: The Share of 15 Growth Centres to Turkey
Sr Jo Ms: 12.5
Employment: 11.8

ITBRSIS: The Share of 15 Growth Centres to 12 NUTS II

ITBRSIS: Regions Source: TURKSTAT - 2002 General Census of Industry and Business Establishments
SJo Ms: 48.9
Employment: 53.2
76.7 % of total employment and also 26.5 % of total added value are created by SMEs in the country.Although it shows changes year by year, the shares of SMEs in total export is on average 10 %.Although the number of SMEs in EU countries and contribution to the employment are shown similarity with Turkey, SMEs in EU produce 2 times greater added value than Turkey. Another important difference is that the share taken by SMEs in total credit in Turkey is approximately 24 %whereas it reaches up to 35-40 % in EU.

37
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. industry and Technology 
According to EUROSTAT, in the EU, 89,1% of enterprises are micro enterprises and 11,3% are small and medium sized enterprises. According to the distribution of the number of workers, the share of big enterprises is 33,1 %, micro scale is 27,8 % and small and medium sized is 38,9 %. In the EU, the added value is 40,3 % in enterprises which have more than 250 workers, the share of micro enterprises is 20,8 %, the share of small and medium sized firms is 38,9 %. The added value created by firms descried as SME is approximately 59,7 %. Export rate of EU SMEs is approximately 41 %.
When the export rates, technology usage and value added created by Turkish and European SMEs are compared, competition with the European SMEs is rather difficult for Turkish SMEs with their current capital structure. Therefore, SMEs competing in the global markets have to be aware of the market information such as the position of their competitor, demand, product price and marketing activities,and financial issues such as selffinance, foreign finance, leasing, factoring, venture capital and credits along with the technical information such as product development, product design, technology,production and investment planning, modernisation-renovation, standards and scale economies.
The studies on the need assessments for Basic Information Support and Consultancy Services for SMEs conducted by the National Productivity Centre in some of the provinces of the target regions (Rize, Kahramanmaraş, Ordu, Batman, Mardin, Diyarbakır, Şanliurfa, Yozgat, Malatya, Elazığ ve Adiyaman) by 353 SMEs and according to the Field Study conducted by KOSGEB covering 50.000companies throughout the country have shown that training and consultancy needs of SMEs concentrate in the areas of:, production planning and control, sale-marketing and consumer satisfaction analysis, productivity, quality management systems, human resources management, foreign trade,health and security at work place, institutionalisation, management skills, CE marking, standardisation and certification and accounting.

Within the framework of the concepts such as "clustering", "partnership, "public-private sector cooperation", "good governance", "technological innovation", "globalisation", the dialog and collaboration between the public sector and the private sector is highly important and needs to be improved.

On-going SME support activities 
On this account, the Istanbul Textile and Apparel Exporters' Associations (ITKIP) has launched the EU funded cluster project called 'Fashion and Textile Cluster' in 2003, to increase networking among SMEs in the textile and clothing sector, at local, national and European levels, as well as with business support organisations and structures. At the end of the first phase of the Project, a Cluster Analysis has been conducted,, a Cluster Co-ordination Agency, a Textile R&D Centre and a Fashion Institute have been established and Institutional capacity of ITKIB and other relevant business organisations increased. The second phase of this project started in 2005 and the necessary “common use equipment" infrastructure for a Cluster Coordination Agency, Fashion Institute, R&D Centre,Consultancy Centre and Joint Projects will have been supplied and operational. The support services of Fashion and Textile Cluster for SMEs will have been formed, developed and functional.
Furthermore, the Undersecretariat for Foreign Trade (UFT) has launched a EU funded Project in 2005called 'Development of a Clustering Policy in Turkey' to develop a comprehensive and visionary clustering policy that contributes to the sustainable social, environmental and economic development in Turkey. By this Project it is aimed that the institutional capacity of UFT and other relevant organisations will be increased and national clusters will be mapped and roadmaps will be developed.After the first phase of the project, 10 clusters will be supported during the 2nd and 3rd phases of the Programme.

Apart from these EU funded projects, clustering and sector strategies were discussed in the studies conducted by the EU-Turkey Business Centres (Gaziantep ABIGEM- EU Turkish Business Centre)on 'Strategies for the Machinery and Machinery Equipment, Handicrafts Sector and Carpert Sector in Gaziantep' and also in the research studies conducted by Şanliurfa, Adiyaman, Mardin and Diyarbakır GAP- Entrepreneur Support Centres- GIDEMs (GAP GIDEM is an EU-funded SME development 
38
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
project, executed by UNDP in cooperation with GAP Regional Development Administration) on cluster analysis for the sectors like marble, textile and confection and organic agriculture. These studies have clearly presented that sectoral clustering and building networks among different regions is highly important so as to improve those sectors in the relevant provinces and also to keep track with the tough regional and global competition environment.

The outcomes of above mentioned EU funded clustering projects and the studies conducted in some provinces of the target regions will be a basis for supporting clustering and networking projects in the 12 NUTS II Regions, to lower transaction costs, to develop new skills, to overcome (or create) entry barrier in markets, to use a common infrastructure, resource and labour pool advantage and eventually to speed up the leaming process.

The SmalI and Medium Enterprises Development Organisation (KOSGEB), which was established to support SMEs operating in the manufacturing industry, provides services in the fields of raising competitiveness, opening up to the world market, technology production and/or usage of new technologies, development of human resources, involving e-business by means of ICT to SMEs through its countrywide centres. Within this framework, there are 20 Enterprise Development Centres,18 Technology Development Centres, 15 Regional Industry Development Centres, and 8 Incubators Without Wall. Besides, initiatives towards the establishment and operation of "Synergy Focuses" have been launched in 2004 to generalise services and supports given to the SMEs. Synergy Focuses are established in cooperation with the Chambers of Industry/Commerce, Commodity Exchanges, Unions of Artisans, Cooperatives of Artisans, Management Boards of Organised Industrial Zones and Small Scale Industrial Estates and SME foundations and associations as an example of a new cooperation model. Municipalities and universities may also participate in this model. As of September 2006,Synergy Focuses are in function in 75 provinces/districts.

Technology Development Centres (TDC) functions as "Business Incubation Centres" aiming to support technology oriented development. The main goal of TDC is to decrease the initial costs of start-ups and failure risk of a developing enterprise. The major objective is integration of developed enterprises which can cope with the market conditions to the market and creation of technology oriented enterprises. The Public (KOSGEB)-University-Chambers of Industry Cooperation Model has been applied in TDC. Management of TDC and decisions on SME and R&D projects which will be supported are carried out by the Boards composed of representatives of the KOSGEB, University and Chambers of Commerce. It is planned that TDC will be specialised on sectoral bases later on.Furthermore, Incubation Centres without Wall provide TDC services excluding office allocation.
Provinces appropriate for clustering have been defined based on the branches of business of 48.000enterprises which have been defined as a result of the field survey conducted in the countrywide by KOSGEB. In this respect, branches of business and clustering potential have been determined for 34provinces.

When the problems of Turkish SMEs and possible solutions to these problems are evaluated the following issues are important:
Macro-economic changes and crises directly affect SMEs. In order to minimise these adverse effects it is crucial that a professional management concept is applied to develop more flexible production and management models in SMEs. The problems of SMEs may affect the general economy and social structure because of employment and production capacity created by them. Within the framework of the encouragement of the existing and potential entrepreneurship, it is necessary therefore to support enterprises through convenient advisory and training activities from establishment to development phase, in order to increase their competitiveness.

Regional disparities require different approaches. It is necessary to activate the local dynamics and to support the regional competitiveness characteristics of each region. SME supports in different regions show differences according to their characteristics which provide competitiveness such as local conditions, local sectors, technology usage of enterprises, innovation, design, skilled labour force,
39
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
good governance. Within this, it is also important to provide interaction and coordination with other policy areas by considering the effects of the local characteristics which provide competitiveness.
Access to Finance 
Another problem of SMEs in Turkey is insufficient access to the financial instruments. This problem stems from the unwillingness of micro sized enterprises to use financial tools due to the harsh conditions and insufficient numbers of financial instruments are available to support SMEs.
The results from a field survey on "Small Enterprises Finance in Turkey", which was supported by the European Union and Kreditanstalt für Wiederaufbau (Kfw) and conducted by Banakademie International in March 2005, highlighted the supply and demand side obstacles in SME finance. The survey is very relevant in terms of its target group, region and theme thus the outputs of the survey are extensively used in the relevant parts of RCOP.

The survey region (Batman, Diyarbakır, Elazığ, Erzurum, Gaziantep, Kahramanmaraş, Kayseri,Samsun, Siirt, Sivas, Trabzon, Şanliurfa and Van) substantially coincides with the target regions of RCOP. All the cities except Siirt are Growth Centres.

The study was conducted on 653 enterprises in thirteen pre-selected cities using a semi-structured questionnaire. The focus was on small enterprises with less then 50 employees. The small enterprises in the sample employ 9 people on average. A large majority of the surveyed enterprises (72 percent)are micro enterprises with 1 to 9 employees.

The study identifies the below mentioned obstacles in accessing finance:
The collateral requirements by commercial banks clearly are the most striking barrier. An overwhelming 83 percent of the enterprises quoted this obstacle either as the first, second and third rank.

Interest rates are the second major obstacle mentioned by over half (54 percent) of the enterprises.The general view was that the interest rates were too high.

Bureaucratic and cumbersome procedures on the side of the commercial banks were mentioned as third major obstacle by 26 percent of the respondents.

Therefore, SMEs in Turkey are in need of additional financial resources to follow up new technologies and implement modern business administration and management skills. Particularly, SMEs in the manufacturing industry have difficulty in obtaining sufficient capital for their investments. This is also relevant for the enterprises which are at the start-up phase. In this initial phase, the enterprises have to provide equity capital from their own savings in the short run. In this context, insufficient capital appears to be the fundamental bottleneck for start-ups.

However, SMEs generally do not opt to use financial instruments since strong collateral amounts are required, especially for new and small size enterprises, to get bank credit. On the other hand, SMEs have difficulties in providing the required guarantee or collateral because of their size, capital,organizational structure and low levels of production. They prefer credit schemes applying low interest rates and requesting more simple procedures. Naturally, this situation leads to a low level of bank credit utilization rates by SMEs. According to available figures, the amount of credit received by SMEs in 2000 was 6 % while this figure has reached to 24% in 2006, largely due to adjustments in the regulations and SME definition made in the last 6 years. After the reformation process in the financial sector started in 2001, financial institutions (banks, factoring and leasing companies) became more willing to work in cooperation with SMEs. In this framework, the ratio of credit to GNP reached 41 %in 2006 while it was 23 % in 2002. On the other hand, the volume of factoring increased to 12 billion Euro and the volume of leasing reached 4 billion Euros in 2006.

40
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Nevertheless, financial institutions and banks consider that the risk of SME financing is high whereas its profit is low in Turkey. This leads to an ineffective and insufficient number of financial instruments to support SMEs.

For instance, in terms of venture capital, there are 2 operational Venture Capital Investment Trusts in Turkey. “Is Venture Capital Investment Trust" (ISRISK) is a private company operational since 2001. The other one is a public incorporated company, KOBI Venture Capital Investment Trust Inc. Co., which acts as an efficient risk capital intermediary in the Turkish financial market by providing financial instruments for promising SMEs. According to the figures obtained from these Trusts, the utilisation of venture capital by SMEs in Turkey is 2 % which is very low.
On the other hand, in terms of credit guarantee systems, the Credit Guarantee Fund Operating &Research J.S.C. (KGF) is the single fund operating in Turkey since 1994. The main objective of this Fund is to support SMEs by providing a guarantee for their financing and increasing the credit usage.KGF acts as an intermediary organization and makes it possible for SMEs with inadequate collaterals to apply for bank credits, increasing the number of customers for the banks and minimizing their risks.By the end of 2005, KGF granted 81.8 million Euro worth of guarantees for 982 firms. According to KGF figures, in 2005 85 % of the guarantees were granted for manufacturing industry while 5 % of the total guarantees were demanded for the Eastern Anatolian Region of Turkey.17
Another important SME financing instrument operating in Turkey is the Union of Turkish Artisans and Craftsmen Credit and Guarantee Cooperatives (TESKOMB). There are 921 Artisans and Craftsmen Credit and Guarantee Cooperatives affiliated to TESKOMB. TESKOMB gives guarantees to credits which are allocated to the artisans and craftsmen by Halkbank. The share of enterprises given guarantees by TESKOMB to all enterprises is 12%.

There is not any micro loan mechanism operating in Turkey.
When all these aspects are taken into account not only from the SMEs point of view but also from financial instruments in Turkey, it is clear that there is a need to improve the conditions of enterprises in terms of access to financial instruments, by establishing and/or supporting financing mechanisms.
Research and Development 
Achievements realised in the industrial property rights are also important for ensuring competitiveness and technological development. However, when the number of trademarks, patent and utility model taken by the Turkish and European SMEs is taken into account, there are significant differences between both parties.

Almost all patent applications are composed of foreign applications and the registration rate of domestic applications is 10%. Domestic applications are higher in the utility model, whereas half of these applications result with the approval. Although the number of design application is increasing yearly, it is still insufficient. However, the rate of trademark applications and registration is high and 60% of these applications result in registration. An increasing tendency is also observed in industrial design applications.

If the number of the registered patent and utility model in the 12 NUTS II Regions having an income per capita below 75 %of national average and 15 Growth Centres are taken into account, it is seen that there is a significant imbalance between these regions and relatively developed regions of the country.The number of registered patent and utility model in the 12 NUTS II Regions are 8 and 199respectively which corresponds to 6.5% and 12% of the total patent and utility model registered in Turkey. With regards to the 15 Growth Centres, the number of registered patent and utility model are 5 and 188 respectively representing 4% and 11.3% of the total patent and utility model registered in 
17 The guarantees received were 44 % at Marmara Region, 26 % at Aegean, 17% at Mid-Anatolian and 8 % at Black Sea region.
41Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)


Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Turkey. These figures also show that the 15 Growth Centres have a significant place in the 12 NUTS II Regions in terms of the number of registered patent and utility model. Regarding the utility model.the share of Growth Centres to 12 NUTS II Regions is 94%, while this ratio is 62.5% for registered patent.

Export Capacity 
One of the clear indicators of regional competitiveness is the exporting capacity of enterprises. The companies which produce products with suitable cost and quality according to demand and export their products make a valuable contribution for regional development and employment capacity by providing added value. According to the Field Study conducted by KOSGEB, which covers 50.000companies throughout the country, only 35% of SMEs in Turkey can export (Table 23). Deficiency of source and lack of information are the main barriers for exporting (Table 24).
One of the main problems of SMEs is guality. The number of enterprises which have the required certificates for exporting, and to reach the international standards and quality is very low. It's known that SMEs have low capacity in skilled labour force. On the other hand, existing universities,engineering colleges or vocational high schools are not able to meet the needs of SMEs. The syllabus of these schools has to be developed according to the needs of the market and the needed labour force profile. More importance must also be given for developing a dialog and coordination between enterprises and these educational institutions.

In Table 25, the breakdown of the exports to the EU countries is given. From these tables, it can be observed that Turkish SMEs need necessary knowledge and consultancy support concerning internal and extemal markets and exporting strategies to improve their exporting capacities. Turkish SMEs are more active in the German market, but they must also pursue other European ard global markets,particularly, in the neighbouring Middle East.

Table 23: Export Capacity of SMEs 
Do they export?: Yes
Number of Companies: 18.423
Percentage%: 36,53

Do they export?: No
Number of Companies: 29.615
Percentage%: 58,72

Do they export?: No reply
Number of Companies: 2.398
Percentage%: 4,75

Do they export?: Total number of companies
Number of Companies: 50.436
Percentage%: 100,00
Source: KOSGEB Field Study 
Table 24: Main Problems of SMEs in Exporting 
Fact: Insufficient resources
Number of Companies: 15.571
Percentage%: 28,09

Fact: Lack of External Market Knowledge
Number of Companies: 8.568
Percentage%: 15,46

Fact: Lack of Intermediator
Number of Companies: 5.957
Percentage%: 10,75

Fact: Satisfaction in Internal Market
Number of Companies: 9.089
Percentage%: 16,40

Fact: Disadvantage of price
Number of Companies: 5.590
Percentage%: 10,08

Fact: Products of poor quality
Number of Companies: 5.431
Percentage%: 9,80

Fact: Lack of foreign Language
Number of Companies: 5.224
Percentage%: 9,42
Source: KOSGEB Field Study 
42
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. industry and Technology 
Table 25: Export to EU Member States 
Countries: Germany
Number of the Company: 6.025
Percentage %: 25,34

Countries: The UK
Number of the Company: 2.838
Percentage %: 11,93

Countries: France
Number of the Company: 2.685
Percentage %: 11,29

Countries: Greece
Number of the Company: 2.530
Percentage %: 10,64

Countries: The Netherlands
Number of the Company: 2.111
Percentage %: 8,88

Countries: Italy
Number of the Company: 1.888
Percentage %: 7,94

Countries: Belgium
Number of the Company: 1.193
Percentage %: 5,02

Countries: Spain
Number of the Company: 1.032
Percentage %: 4,34

Countries: Austria
Number of the Company: 602
Percentage %: 2,53

Countries: Denmark
Number of the Company: 564
Percentage %: 2,37

Countries: Poland .'.
Number of the Company: 405
Percentage %: 1,70

Countries: Hungary
Number of the Company: 389
Percentage %: 1,64

Countries: Sweden
Number of the Company: 386
Percentage %: 1,62

Countries: The Czech Republic
Number of the Company: 209
Percentage %: 0,88

Countries: Portugal
Number of the Company: 203
Percentage %: 0,85

Countries: Ireland
Number of the Company: 175
Percentage %: 0,74

Countries: Finland
Number of the Company: 162
Percentage %: 0,68

Countries: Lithuania
Number of the Company: 102
Percentage %: 0,43

Countries: Slovenia
Number of the Company: 97
Percentage %: 0,41

Countries: Slovakia
Number of the Company: 64
Percentage %: 0,27

Countries: Malta
Number of the Company: 55
Percentage %: 0,23

Countries: Estonia
Number of the Company: 29
Percentage %: 0,12

Countries: Luxemburg
Number of the Company: 16
Percentage %: 0,07

Countries: Latvia
Number of the Company: 9
Percentage %: 0,04

Countries: Total Source: KOSGEB Field Study
Number of the Company: 23.769
Percentage %: %100,00
Source: KOSGEB Field Study 
The information and technology base of SMEs need to be supported to make R&D, design and to create brand marks for providing production of service and high value added product in an innovative manner. Competitiveness of SMEs also needs to be increased. Competitiveness is directly proportional to the productivity of SMEs. The productivity of micro and small scaled firms can be increased by developing the commercial relationships and networks between the small scaled and large scaled firms. Productivity and added value of SMEs can be increased through widespread clustering and adoption of EU best practices.

Lessons Learned 
In the framework of European Union assistance to the Economic and Social Cohesion sector in Turkey, there are two main areas of assistance. The first one is Business Development and the other is Regional Development 

Under Business Development Assistance, the following projects have been completed/on-going or just started:
GAPRDP SMIE 
The project supports the improvement of managerial, entrepreneurial and operational capacities of SME in the region. In the scope of the Programme 800 participants from numerous companies participated in training programmes relating to various areas of entrepreneurship, business management and development, and competitiveness. 700 trainees participated in vocational training at the Adiyaman Training Centre for Textiles to improve their skills and employability. Over 600 clients received business development services, and over 500 received advisory and consultancy services.
43
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Comprehensive feasibility studies, surveys, sector analyses and market research studies have been published on existing and potential regional activities. A SME database for the region has been developed, and the recently launched web-site will soon start promoting the products of women entrepreneurs in the region.

The Entrepreneur Support Centres (GIDEM) established in four provinces to provide business-related information, consultancy, and training services are expected to improve competitiveness.
SME Finance Facility 
The project provided an exchange risk cover fund (ERCF) to protect banks against the risk of Turkish Lira inflation. It also made funds available to the on-lending banks (OLB) at an attractive interest rate,and permitted on-lending to SME at close to market rates, in provinces designated as development areas. Only 7.9 Million euros or 37% of the 21.3 Million euros SME credit line capital provided by KfW has been disbursed in 60 loans to 55 firms, with three businesses having repeat loans. OLB disbursement ended in December 2006, and reallocation of the ERCF has yet to be decided.
SELP 1
Small Enterprise Loan Programme (SELP 1) has contributed to change in the participating OLB. It has directly influenced lending performance, and the focus on smaller loans has resulted in 67% being under 20,000 Euros. Additionally, SELP 1 has had a significant impact on long term small enterprise financing, with 71% of loans having a maturity of more than 12 months. The 1,607 SELP 1 loans have, in turn, had a noticeable impact on the local economies and secondary markets there, by enabling the creation 2,281 new jobs, and safeguarding 15,299 existing jobs. The resulting cost of a SELP 1-enabled new job is 11,476 Euros.

SELP 2
Research undertaken by SELP 1 demonstrates that micro and small enterprises are still under-served by banks, particularly so in the less developed regions of eastern Turkey. Although the SME Finance Facility experienced difficulties in disbursement, partly due to lack of geographical focus and relatively few bank branches in less developed regions, SELP 2 will also address these areas. All OLB from SELP 1 have expressed interest in participating in SELP 2. All have opened additional branches,and are committed to programmes which expand their networks considerably.
Fashion Textile Cluster (See page 46, On-going SME support activities)
Development of a Clustering Policy (See page 46, On-going SME support activities)
Supporting Women Entrepreneurship 
The project is composed of 2 components. The first component is to be implemented by the Turkish Confederation of Craftsmen and Tradesmen, provides entrepreneurship and management training and consultancy for women, through two-tier training centres to be established in 25 provinces. It will develop the capacity of the Association of Craftsmen and Tradesmen in relevant provinces to sustain the training centres, and to replicate the activities in other regions. The component 2 will establish four business incubators under the supervision of KOSGEB, each accommodating at least 20 businesses.The locations were selected by KOSGEB. This component will also develop the capacity of the incubators to support entrepreneurs, and to operate as self-sustainable, not-for-profit enterprises. This component also supports the development of KOSGEB's overall SME policy and incubator practices.
Under Regional Development Assistance the following projects have been completed/on-going or just started;
44
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Eastern Anatolia Development Programme (EADP)
This grant programme covers TRB2 NUTS II region, which is composed of Bitlis, Hakkari, Muş and Van Provinces has been implemented under the coordination of Ministry of Development - MoD (former Undersecretariat of State Planning Organization-SPO) (). 309 grants were contracted with total grant funding of 29.091 Million euros.

GAP Regional Development Programme - Rural Development & Micro Credit Component 
87 grants have now been contracted and there has been significant training activity to support grantees in the areas of project management, procurement, and monitoring.

GAP Regional Development Programme - Cultural Heritage 
The South East Anatolia Cultural Héritage and Tourism Development Union (SEACHTDU) has now been formally established to promote and monitor implementation of the ISAP, and it is operational.The grant-funded restoration works and cultural heritage activities are in progress 
Regional Development in Samsun, Kastamonu and Erzurum NUTS II Regions 
396 grant projects were contracted by the end of May 2006, accounting for 98% of the 37 Million euros EU allocation. 14,696 people have benefited from grant-funded training activities, including 3,425 women, 3,185 young people, and 386 disabled persons. 1,637 people are employed part-time or full-time by the grant-funded projects.

Regional Development in Konya (Konya and Karaman), Kayseri (Kayseri, Sivas, Yozgat), Malatya (Malatya, Bingöl, Elazig and Tunceli) and Agrı (Agri, Igdır, Kars and Ardahan) NUTS II Regions 
Information, training, and publicity activities directly involved some 7,o00 people in three regions between April and June 2006. In total 1,680 project proposals were submitted to the CFCU, of which 509 were contracted by the end of November 2006, accounting for 105% of the original 61.25 Million euros EU allocation.

Regional Development in TR90 NUTS II Regions 
Support to the Solution of Economic and Social Integration Problems in Urban Areas as Major inMigrant Destinations in Priority NUTS 

Key issues for SME development 
As a conclusion of the above analysis the major difficulties faced by the SMEs in the target regions are summarised below:
The share of SMEs in total enterprises reaches to 99.9%. 25.7% of the enterprises in Turkey are located in 12 NUTS II regions and 14% of them are in 15 Growth Centres. The created employment in the SMEs located in 12 NUTS II regions is 1,186,187 which correspond to 22.1%of total employment created by SMEs in Turkey. SMEs in the 12 NUTS II regions tend to concentrate in wholesale and retail trade, manufacturing industry and hotels and restaurants.
The SME share in the 12 NUTS II regions and 15 Growth Centers is low, equally the share of employment creation by SMEs in these regions is also low,
Manufacturing industry enterprises are mostly small and medium sized enterprises. This structure brings with itself some problems such as lack of institutionalization, low productivity and difficulties of the public administration in making long term sectoral policies.
45
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Micro scale enterprises which have to operate under free market conditions lack information regarding the production processes and demand giving rise to the withdrawal of too many enterprises from the market.

Micro-scale enterprises concentrate in low value added sectors where the global competition intensified rapidly with negative effects on their profitability. From this perspective, low profitability restricts the firms' capacity in terms of increasing their business and investment capital on one hand and hinders long term survival of the enterprises.
The productivity, technology level and export capacities of the small scale enterprises are very low.

Total demand is below the internal production capacity in macro level and that competition becomes destructive due to the fact that total supply is above the total demand in some specific sectors.

Enterprises tend to meet demand which is below the production cost which does not give rise to additional employment opportunities to micro-scale enterprises.

The high level of imported input dependency in most of the sectors prevents the increase of added value to an expected level.

OIZs and SSIEs are the most appropriate areas for investments of SMEs; however, the occupancy rate of these zones and estates differs according to the development rates of the regions they belong to.

A more urgent need of enterprises is access to consultancy and support services through Enterprise Development Centres (IGEMs) and Business Development Centres (ISGEM), incubators or common usage laboratories and workshops rather than establishment of new OIZs and SSIEs infrastructures.

A more effective cooperation between public and private sector has to be ensured and SMEs should be trained and guided by experienced personnel. Similarly, it is necessary to develop the dialog among enterprises, private and public institutions and to provide guidance and consultancy to the enterprises through public institutions.

It is necessary to support enterprises through convenient advisory and training activities from their establishment to development phase in order to increase their competitiveness.
The number of registered patent and utility model in 12 NUTS II Regions are 8 and 199respectively which corresponds to 6.5% and 12% of the total patent and utility model registered in Turkey.

The number of enterprises having the required certificates for exporting, and to reach the international standards and quality is very low. It's known that SMEs have low capacity in skilled labour force.

Only 35% of SMEs in Turkey can export. Deficiency of source and lack of information are the main barriers for exporting 

2.1.2.3. Tourism Enterprises 
Given both the role of tourism in the Turkish economy and the constraints to develop this sector, the development and competitiveness of tourism enterprises is an issue of key concern. The development of tourism is of crucial importance for the development of the regional economy building on the local 
46
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-201 3)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
characteristics, values and development potential, since it is an essential opportunity of endogenous growth.

The objectives of the 9th Development Plan to be reached by 2013 in tourism are to guide the sector to contribute to a decrease in welfare and development disparities in the country, to increase contribution of tourism to the economic and social development in the regions having unexploited tourism potential, to improve promotion, marketing, service quality and infrastructure in the sector as well as to create new capacity.

In line with the objectives set out in the 9th Development Plan, in the SCF it is stated that there is a need for improvement in the tourism infrastructure, service quality, advertisement and marketing capacity. Furthermore, in the MIPD, manufacturing and tourism are considered important sectors for SME development in Turkey.

Turkey has a rich socio-cultural heritage, a long and largely unspoiled coastline, and a well-developed tourism infrastructure in certain regions. Turkey is located on the land with the legacy of many civilizations dating back to 800o B.C. The historical and cultural assets coupled with remarkable natural resources and amazing climatic conditions make her one of the most sought after destinations offering tourists a variety of rewarding travel experience.

The tourism sector in Turkey has developed especially after 1980s and has become an important instrument to meet foreign trade deficits, improve the balance of payments by contributing with a significant amount of foreign exchange and reducing unemployment. In Turkey, the tourism sector has paramount importance in terms of employment generation capacity. One unit direct employment in the tourism sector creates 1.5 unit indirect employments in the related sectors. Thus, as of today, the sum of the direct and indirect employment created by the sector is approximately 2 million, which constitutes 18 % of the total employment in Turkey, while this share is 6 % in the EU Member States.
In Turkey, the share of the tourism revenues to GDP was 5.5 per cent in 2005 while this share is 2% in EU25. Besides, the share of the tourism to the export has increased from 13.8 % in 1980 to 24.5 % in 2005 while this share is 7 percent in developed countries and 9.6 percent in developing countries.
According to WTO statistics (2004), Turkey ranks 4th following France, Spain and Italy in the Mediterranean region, 6th among EU25 countries and 12t in the overall global ranking, with 16,8million overnight visitors and 2.2 % market share in terms of interational tourist arrivals.
In terms of tourism revenues, Turkey ranks 4th in the Mediterranean region following Spain, France and Italy and 8tħ in the overall global ranking, with 15,9 billion $ tourism revenue and 2.6 % market share.

According to the sectoral distribution of enterprises in Turkey in 2002, there were over 174 thousand tourism enterprises (hotels and restaurants). This constitutes 9.4 per cent of the total enterprises which ranks tourism enterprises 4tħ. (Source: TURSTAT) The spatial distribution of tourism enterprises are given in the following section. (See Table 27)

As of the end of 2005, the number of beds in accommodation establishments was estimated at over 1million. Apart from this, 260,000 beds are at the level of investment. In the European Union countries it is estimated that the number of beds which are at the level of international standards are 9.5 million.
Despite all these developments, the annual average occupancy ratios and prices of tourism enterprises in Turkish tourism sector are below standards. The main problem of the tourism enterprises is the lack of effective marketing and promotion activities.

Another significant problem of the tourism sector is the lack of sufficient protection,commercialisation and promotion of natural and historical heritage. Protection, enhancement,commercialisation and promotion of historical and natural assets will increase the attractiveness of the 
47
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
region concerned. This will directly affect tourism enterprises in the region, increase in the business stock and create new jobs. When the employment rates by sector in the target regions are taken into account, the importance of the tourism sector for the target regions is higher than in relatively developed regions of the country.

Protection and commercialisation of natural and historical heritage is also important for the diversification and geographical expansion of the tourism.

Expansion of the tourism sector to all regions by increasing its economic benefits and expansion of the tourism season throughout the year are fundamental factors to be taken into consideration in ensuring regional development and decreasing regional disparities in Turkey. Due to lack of diversified tourism products, the same coastal regions are visited in the same seasons, while alternative tourism potential in other regions of the country is not commercialised. In this framework, advertisement, promotion and marketing of the different tourism products such as thermal, highland, winter, mountain, Great Silk Road, archaic cities, historical centres, river, cave, diving and congress tourism rather than SeaSun-Sand oriented tourism should be given utmost importance. This will have great contributions in the development of the tourism sector and in reducing regional disparities.
Spatial Distribution of Tourism Enterprises 
The demand in tourism is regionally concentrated. Current bed capacity and high quality accommodation establishments are concentrated mainly in the Mediterranean and Aegean coasts.(Map 1)

Map 1: Tourism Bed Capacity/Population Map by NUTS II Regions 
TR 21

TR 82

TR 42TF B3TR 90
TR 02TRA)R A2
TR 51

TR 72
TR 33

TR B1
TR 71R B2
TR 52TR 83TR C3
TR C2
TR 52TR C1

74.2 % of the tourists arriving to Turkey pay visits to the provinces which are on the coastal lines such as Antalya, Istanbul, Muğla, Izmir and Aydın. Moreover, at the same time, 70 % of the accommodation establishments with investment licensed and 65.7 % of the accommodation facilities with operation licensed are located in these provinces.

On the other hand, when the 12 NUTS II regions, which are below the 75% threshold, and 15 Growth Centres are taken into account, it is clearly seen that these regions have a small share in terms of tourist arrivals compared to the coastal regions in Aegean and Mediterranean. The share of the 12NUTS II Regions and 15 Growth Centres to Turkey is 10.3% and 5.16% respectively. (Table 26)
48
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republie of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Table 26: Number of Arrivals in Qualified Establishments Licensed by the Municipalities by 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres 
12 NUTS ⅡI Regions: TR-63 (Hatay, K.Maraş,Osmaniye)
Growth Centres: K.Maraş

12 NUTS ⅡI Regions: TR-83 (Samsun, Amasya, Çorum, Tokat)
Growth Centres: Samsun

12 NUTS ⅡI Regions: TR-82 (Çankırı, Kastamonu, Sinop)
Growth Centres: Kastamonu

12 NUTS ⅡI Regions: TR-B1 (Malatya, Elazığ, Bingöl,Tunceli)
Growth Centres: Malatya Elazığ

12 NUTS ⅡI Regions: TR-90 (Trabzon, Artvin,Giresun,G.Hane,Ordu,Rize)
Growth Centres: Trabzon

Growth Centres: Kayseri

12 NUTS ⅡI Regions: TR-72 (Kayseri,Sivas, Yozgat)
Growth Centres: Sivas

12 NUTS ⅡI Regions: TR-C1 (Gaziantep, Adiyaman,Kilis)
Growth Centres: Gaziantep Diyarbakır

12 NUTS ⅡI Regions: TR-C2 (Diyarbalor, Şanliurfa)
Growth Centres: Şanlurfa

12 NUTS ⅡI Regions: TR-A1 (Erzurum,Erzincan,Bayburt)
Growth Centres: Erzurum

12 NUTS ⅡI Regions: TR-C3 (Batman, Mardin,Şuak,Siirt)
Growth Centres: Batman

12 NUTS ⅡI Regions: TR-B2 (Van, Muş,Bitlis,Hakkari)
Growth Centres: Van

12 NUTS ⅡI Regions: TR-A2 (Ağn,Ardahan,Iğdur,Kars)
Growth Centres: Kars

12 NUTS ⅡI Regions: Total of 12 NUTS ⅡI Regions

12 NUTS ⅡI Regions: Total of 15 Growth Centres

12 NUTS ⅡI Regions: Total of Turkey

12 NUTS ⅡI Regions: The Share of 12 NUTS II Regions to Turkey (%)

12 NUTS ⅡI Regions: The Share of 15 Growth Centres to Turkey (%) Source: Ministry of Tourism and Culture (2004)
When the regional distribution of tourism enterprises is concered (hotels and restaurants), it is seen that 22,2 % of the total tourism enterprises in Turkey is located in the 12 NUTS I regions, which are below the 75% threshold, while I1.9% of them are in the 15 Growth Centres. (Table 27)
49
Regional Compettiveness Operahonal Programine (2007-2013)

Republie of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Table 27: Geographical Distribution of Tourism Enterprises by 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres 
12 NUTS II Regions 4,357: TR-63 (Hatay, K.Maraş,Osmaniye) 6,428

12 NUTS II Regions 4,357: TR-83 (Samsun, Amasya, Çorum, Tokat)

12 NUTS II Regions 4,357: TR-82 (Çankın, Kastamonu, Sinop)

12 NUTS II Regions 4,357: TR-B1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli)

12 NUTS II Regions 4,357: TR-90 (Trabzon, Artvin.Giresun,G.Hane,Ordu,Rize,)

12 NUTS II Regions 4,357: TR-72 (Kayseri,Sivas, Yozgat)

12 NUTS II Regions 4,357: TR-C1 (Gaziantep, Adiyaman,Kilis)

12 NUTS II Regions 4,357: TR-Cz (Diyarbakar, Şanhurfa)

12 NUTS II Regions 4,357: TR-AI (Erzurum.Erzincan.Bavburt

12 NUTS II Regions 4,357: TR-C3 (Batman, Mardin,Sırmak,Siirt)

12 NUTS II Regions 4,357: TR-B2 (Van, Muş,Bitlis,Hakkari)

12 NUTS II Regions 4,357: TR-A2 (Ağrı.Ardahan,Iğdır,Kars)

12 NUTS II Regions 4,357: Total of 12 NUTS Il Regions

12 NUTS II Regions 4,357: Total of 15 Growth Centres

12 NUTS II Regions 4,357: Total of Turkey Source: TURKSTAT - 2002 General Censuses of Industry and Business Establishments

12 NUTS II Regions 4,357: The Share of 12 NUTS II Regions to Turkey (%) 22.2 The Share of 15 Growth Centres to Turkey (%)
Furthermore, in terms of bed capacity, the 12 NUTS II Regions represent only 6.39 % of total bed capacity in Turkey, while the 15 Growth Centres represent 3.76 %. (Table 28)
50
Regional (ompetitiveness Operational Progmamme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Table 28: Total Bed Capacity in Tourism Investment and Operation Licensed Accommodation Establishments by 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres 
NUTS II Regions: TR-63 (Hatay, K.Maraş,Osmaniye)
Total Bed Capacity: 3.898
Number of bed per 10,000: person* 13.78
Growth Centres: K.Maraş
Total Bed Capacity: 701
Number of bed per 10,000: person* 6.77

NUTS II Regions: TR-83 (Amasya, Çorum,Samsun,Tokat)
Total Bed Capacity: 4.968
Number of bed per 10,000: 16.73
Growth Centres: Samsun
Total Bed Capacity: 1491
Number of bed per 10,000: 12.55

NUTS II Regions: TR-82 (Çankmn, Kastamonu, Sinop)
Total Bed Capacity: 1.171
Number of bed per 10,000: 14.97
Growth Centres: Kastamonu
Total Bed Capacity: 816
Number of bed per 10,000: 25.26

NUTS II Regions: TR-B1 (Bingöl, Elazığ, Malstya,Tunceli)
Total Bed Capacity: 2.587
Number of bed per 10,000: 14.06
Growth Centres: Elazığ Malatya
Total Bed Capacity: 877 1002
Number of bed per 10,000: 14.73

NUTS II Regions: TR-90
Total Bed Capacity: 11.924
Number of bed per 10,000: 37.39
Growth Centres: Trabzon
Total Bed Capacity: 5128
Number of bed per 10,000: 10.85 48.33

NUTS II Regions: (Artvin,Giresun,G.Hane,Ordu,Rize,Trabzon)
Growth Centres: Kayseri
Total Bed Capacity: 2800
Number of bed per 10,000: 25.54

NUTS II Regions: TR-72 (Kayseri,Sivas, Yozgat)
Total Bed Capacity: 3.883
Number of bed per 10,000: 15.32
Growth Centres: Sivas
Total Bed Capacity: 689
Number of bed per 10,000: 9.69

NUTS II Regions: TR-C1 (Adiyaman,G.Antep,Kilis)
Total Bed Capacity: 5.114
Number of bed per 10,000: 23.21
Growth Centres: Gaziantep
Total Bed Capacity: 4281
Number of bed per 10,000: 30

NUTS II Regions: TR-C2 (Diyarbakır, Ş.Urfa)
Total Bed Capacity: 3.630
Number of bed per 10,000: 11.36
Growth Centres: Diyarbakır $.Urfa
Total Bed Capacity: 1818 1812
Number of bed per 10,000: 12.16 10.65

NUTS II Regions: TR-A1 (Bayburt,Erzincan,Erzurum)
Total Bed Capacity: 3.703
Number of bed per 10,000: 27.24
Growth Centres: Erzurum
Total Bed Capacity: 3196
Number of bed per 10,000: 33.32

NUTS II Regions: TR-C3 (Batman, Mardin,Şumak,Siirt)
Total Bed Capacity: 2.016
Number of bed per 10,000: 10.24
Growth Centres: Batman
Total Bed Capacity: 611
Number of bed per 10,000: 11.79

NUTS II Regions: TR-B2 (Bitlis,Hakkari,Muş,Van)
Total Bed Capacity: 2.627
Number of bed per 10,000: 12
Growth Centres: Van
Total Bed Capacity: 1478
Number of bed per 10,000: 14.59

NUTS II Regions: TR-A2 (Ağn,Ardahan,Iğdır,Kars)
Total Bed Capacity: 4.559
Number of bed per 10,000: 39.40
Growth Centres: Kars
Total Bed Capacity: 2805
Number of bed per 10,000: 97.73

NUTS II Regions: Total / Average
Total Bed Capacity: 50.080
Growth Centres: Total Average
Total Bed Capacity: 29.505

NUTS II Regions: Total of Turkey / Average
Total Bed Capacity: 783.319
Number of bed per 10,000: 107.3
Total Bed Capacity: 783.319
Number of bed per 10,000: 107.3

NUTS II Regions: The Share of Bed Capacity to Turkey (%) 6,39 3,76 Source: Ministry of Tourism and Culture (2006) * Souree: TURKSTAT 2000-2010 Mid-year population projections
Geographical and Seasonal Diversification of Tourism 
The region, in which the OP will be implemented, has important natural and historical potential for development of certain types of tourism. This potential has not yet been sufficiently utilised.
Since the start of the new millennium Turkey has placed greater emphasis on tourism diversification and sustainability. Destination based tourism development and promotion strategy is in line with this policy and promotes sustainability in terms of both contributing to local economic development and reducing regional concentration of tourism activities.

One of the main tools for diversification of tourism is "Culture and Tourism Protection and Development Regions (CTPDRs)", which are identified within the Tourism Encouragement Law No 2634. CTPDRs are declared by the Council of Ministers upon proposal of the Ministry of Culture and Tourism (MoCT) and take into account natural, historical, archaeological and socio-cultural tourism assets of the region.

Within this context, 85 Coastal Tourism Regions, 34 Health, Wellness and Thermal Tourism Centres,19 Winter Sports Tourism Centres and 25 Highland Tourism Centres have been declared up to date.(See Map 2)

51
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republie of Tarkey 
Ministry of Science. Indusury and Technology 
Map 2: Tourism Diversity Map 
eeua s.e 
TR 21

TR 82

TR 83
TR4TR 90
TRA 
TR 41

TR 72
TR 33

TRB1
OTR71

Δ

TR 63TR C3
TRES TR C2
TR 62TR C1
Highland Tourism Tourism 
Thermal Tourism E Bed 
o Winter Tourism Capacity 
A Other Types of Tourism 


Source: Ministry of Culture and Tourism, Ministry of Science, Industry and Technology 
As is seen from the Tourism Diversity Map. the 12 NUTs I1 Regions and 15 Growth Centres have significant potential in terms of thermal, winter and highland tourism as well as other types of tourism.

As a conclusion, the major problems of the tourism sector in the target regions are summarised below:
-Insufficient protection, enhancement and commercialisation of natural and historical heritage.Lack of adequate infrastructure for diversification and geographical expansion in tourism and economic benefits of tourism have not been spread to all regions.
Lack of effective promotion and marketing activities.
-Tourism SMEs and facilities have difficulty in meeting the needs of their infrastructure.
2.1.3. Research & Development and Innovation 
The rapid implementation of research & development and innovation outputs in the economy is indispensable for increasing competitiveness.

Likewise, in the gt Development Plan, one of the main development axis is increasing the competitiveness of the country. In order to achieve this objective, development of R&D and innovation is considered as one of the main instruments in the Plan. The major goals set out for R&D and innovation in the Plan, which will be achieved by 2013, are:
Increasing the share of R&D expenditures in GDP and the private sector contribution 
-Promotion of a technology based and innovative entrepreneurship via financial instruments such as venture capital 

Encouraging the establishment of Research Institutes and or Centres by the private sector Organising awareness raising activities in the fields of Science, Technology and Innovation Designation of the R&D activities performed by the universities in a way to contribute to the economic, social and cultural development of the country 
Development of university-industry cooperation 
Accomplishment of the infrastructures of the Technology Development Zones (TDZs) and encouragement of their specialisation in the priority sectors 
52
Regional Competitiveness Operational Programune (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
-Establishment of Technology Transfer Centres, which will transform the knowledge stemming from the R&D activities to the industry and production.
In line with the objectives set out in the 9th Development Plan, in the SCF, it is stated that Technology Development Zones, Technology Development Centres, Technology Transfer Centres and research infrastructure will be established and conditions of existing ones will be improved, networking,clustering and collaboration among enterprises and their cooperation with universities, research institutions and facility structures will be developed, awareness and capacity of enterprises on appropriate production technology selection and innovation will be increased.
In the MIPD, specific areas of intervention in the fields of R&D and innovation include stimulating innovation, entrepreneurship, technology transfer, namely through development of business networks and clusters and provision of business related infrastructure and technology services to SMEs.
When the general picture of Turkey's R&D system is analyzed with the aim of increasing the competitiveness of enterprises through research, technology development and innovation, the ratio of the R&D expenditures to GDP is 0.61% in the year 2003. This value has reached to 0.67% in the year 2004 (Table 29, Figure 8), the estimated value from the 9th Development Plan is around 0.8% for the year 2006, and the target value taken by the Supreme Council of Science and Technology (SCST),which is the highest policy making body in science and research composed of representatives of the government, universities, industry and NGOs, is 2% for 2010 in order to achieve the overall Lisbon objectives. However, currently is almost one-third of the EU-25 average, which is 1.9%. (Figure 9)
According to calculations based on public surveys made for the research unions and staff in the public and private sector and final accounts, investment programmes budget and personnel inventories of the universities, GDP expenditures of Turkey on research and development was 2,197 Million TL in 2003and 2,898 Million TL in 2004.

When the 2004 R&D expenditures are measured in terms of purchasing power parity, this figure has increased up to 3,653 Million US $ in 2004, from 2,920. Million US $ in 2003 which is a 31.6 %increase. On the other hand, R&D expenditures per capita in the same years have increased from 41.6USD to 51.4 USD.

Table 29: GDP Expenditure on R&D in Turkey 
Current Prices (TL): 2004
Purchasing Power Parity (USD $): 2003

Current Prices (TL): 2,197.09
Purchasing Power Parity (USD $): 2,897.52

Current Prices (TL): 0.61
Purchasing Power Parity (USD $): 0.67

Current Prices (TL): 31.28
Purchasing Power Parity (USD $): 40.72
Souree: TURKSTAT 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
53

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Figure 8: R&D expenditure/GDP (%) of Turkey 
0,8

0,772
0.670,67
0,64

0,6

0,5

 0.40,38

0,3-0,32

0,2

0.1

0

1990199520002001200220032004
Source: TURKSTAT 

Figure 9: R&D Expenditure as a % of GDP 
EU-2519
EU-153,95
EEA 1,9
TR 0,67

CN 3,31

JP 3,15
RU 1,17

Us 59
00,511,522,53,5

Source: OECD 
Table 30: Breakdown of the expenditure of Turkey on R&D as a % of GDP 
Gross Domestic Expenditure of Turkey on R%D: % performed by

Gross Domestic Expenditure of Turkey on R%D: Education 66.3

Gross Domestic Expenditure of Turkey on R%D: 67.9
Source: TURKSTAT 
54
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
It really matters to increase the R&D expenditures of the private sector beside the increasing public budget for R&D investments and supports in order to increase the rate of R&D expenditures in GDP.As can be seen from Table 30 an important portion of R&D investment is made by govermental institutions or universities (around 70 %), while in developed countries the engine of the technological development is the private sector. By 2013, it's targeted that private sector will perform at least 60%of the R&D investment in Turkey. Within this scope, public support must be provided in order to increase the R&D activities of private sector.

Figure 10: Breakdown of R&D Expenditure of Turkey as a % of GDP 
Industry 23,224,2Higher Education 67.9
66.3Government 810.41 .
1020304050t0708020032004
Source: TURKSTAT 
When the general situation of Turkey with regard to scientific and technological development and R&D capacity is examined, it is observed that important advances have been made in recent years.There is an important potential of an educated young population and an impressive progress in the scientific output, namely, in the number of scientific publications by the Turkish scientists. This figure was 493 in 1985 with the ranking 44² elevating to 9303 in 2002 with the ranking 22nd in 2004 it was 13.773 with the ranking 20t² (Science Citation Index).

Turkey has 15 universities in the regions which fall below the 75% threshold. The names, locations and investment rates of these universities in the years of 2005 and 2006 are shown in Table 31.
In addition to these universities, 15 new universities were established by the Law 5467 which was published on 17th of March 2006 in the Official Gazette. Nine of these universities are located in the target area of the RCOP.'s Furthermnore, 17 universities were also established by the Law 5662 which was published on 29th of May 2007 in the Official Gazette. Twelve of them are located in the target area of RCOp.19 The tables on the universities in the target regions do not include these new universities because they are still in their initial stages.

As can be seen from Table 31 in 2006 there was a significant increase in the amount of investments provided to the universities. The amount of investments provided to the public universities in the 12NUTS II regions has reached to 32,385 thousand TL in 2006 with an increase of 377 % compared to 2005 values. This amount corresponds to 12.73 % of the total budget allocated to all public universities in Turkey. It's clearly seen that the universities in the 15 Growth Centres have a 
18 The names of these universities established in the target regions are as follows: Amasya University (Amasya), Hitit University (Çorum), Kastamonu University (Kastamonu), Giresun University (Giresun), Ordu University (Ordu), Rize University (Rize), Bozok University (Yozgat), Adiyaman University (Adıyaman), Erzincan University (Erzincan)
19 The names of these universities established in the target regions are as follows: Ağn Dağı University (Ağn), Sinop University (Sinop), Sirt University (Siirt), Kilis 7 Aralık University (Kilis), Çankın Karatekin University (Çankuri), Artvin Çoruh University (Artvin), Bitlis Eren University (Bitlis), Osmaniye Korkut Ata University (Osmaniye), Bingöl University (Bingöl), Muş Alparslan University (Muş), Mardin Artuklu University (Mardin), Batman University (Batman)
Regiona) Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
55

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
substantial portion in terms of investment budget allocated to the universities in the 12 NUTS II regions. The share of the universities in the 15 Growth Centres to the universities in the12 NUTs II regions was 92.46% in 2006.

Table 31: Investment Budget Allocated for the Universities in the 12 NUTS II Regions 
University: Atatürk University *
Location: Erzurum
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 900
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 2,552

University: Cumhuriyet University *
Location: Sivas
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 400
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 1,875

University: Diele University *
Location: Diyarbakır
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 98
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 2,791

University: Erciyes University *
Location: Kayseri
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 770
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 2,610

University: Firat University *
Location: Elazığ
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 463
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 996

University: Gaziantep University *
Location: Gaziantep
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 413
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 3,503

University: Gaziosmanpaşa University
Location: Tokat
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 463
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 1,645

University: Harran University *
Location: Urfa
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 458
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 273

University: İnönü University *
Location: Malatya
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 138
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 4,939

University: Kafkas University
Location: Kars
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 369
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 499

University: Kahramanmaraş Sütçü İmam University *
Location: K.Maraş
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 507
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 821

University: Karadeniz Technical University *
Location: Trabzon
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 297
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 2,916

University: Mustafa Kemal University
Location: Hatay
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 721
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 796

University: Yüzüncü Yıl University
Location: Van
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 460
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 1,844

University: 19 Mavıs Üniversitesi*
Location: Samsun
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 329
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 4,325

University: Total of 15Universities in 12 NUTS II Regions
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 6,786
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 32,385

University: Total of 15 Growth Centres Total of Turkey
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 5,602 119,040
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 29,944

Amount of Investment 2005 (1000 TL): Share Rates according to
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 254,415

Location: years (%)

Location: 2005 5.70
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 2006 12.73

University: The Share of 12 NUTS II Regions to Turkey The Share of 15Growth Centres to Turkey
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 4.71
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 11.77

University: The Share of 15 Growth Centres to 12 NUTS II Regions
Amount of Investment 2005 (1000 TL): 82.55
Amount of Investment 2006 (1000 TL): 92.46

University: * Located in 15 Growth Centres Source: SPO
As is seen from Table 32, the number of publications of the universities in Turkey was 16,836, while the number of publication in the 15 abovementioned universities was 3,789 in 2005, which corresponds to 22,51% of the total number of publications in Turkey. The share of the 15 Growth Centres to 12 NUTS II regions and Turkey was 93.48% and 21.04% respectively in 2005.
In the same manner, from Table 33, in 2004-2005 education years, the total number of lecturers in the 15 universities was 6,682, which corresponds to 20,83% of the total number of lecturers in all universities in Turkey. The share of the I5 Growth Centres to the 12 NUTS II regions and Turkey was 92,19% and 19,21% respectively in 2004-2005 education years.

It's clearly seen from the data that the universities in the regions having a per capita income below 75% of Turkish average have insufficient capacity in terms of the total investment allocated to the public universities, the number of research personnel and publications and, also the universities, which have the high capability of R&D, are located in the west part of the Turkey. So it's important to carry out R&D projects in these regions in order to get a considerable success for SMEs.
56
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Table 32: Number of Publications (SCI+SSCI+AHCI) of the 15 Universities in the 12 NUTS II Regions (2006)

Name of the University Number of Publications: Atatürk University* 448

Name of the University Number of Publications: Cumhuriyet University*

Name of the University Number of Publications: 165 Dicle University* 194

Name of the University Number of Publications: Erciyes University* 436

Name of the University Number of Publications: Firat University* 402

Name of the University Number of Publications: Gaziantep University* 193

Name of the University Number of Publications: Gaziosmanpaşa University 133

Name of the University Number of Publications: Harran University * 153

Name of the University Number of Publications: İnönü University * 329

Name of the University Number of Publications: Kafkas University* 83

Name of the University Number of Publications: Kahramanmaras Sütçü İmam University * 168

Name of the University Number of Publications: Karadeniz Teknik University 312

Name of the University Number of Publications: Mustafa Kemal University 114

Name of the University Number of Publications: 19 Mayıs Üniversity* 457 202

Name of the University Number of Publications: Yüzüncü Yıl University *

Name of the University Number of Publications: Total of 15 Universities in 12 NUTS II Regions 3789 Total of 15 Growth Centres 3542

Name of the University Number of Publications: Total of Turkey 16836

Name of the University Number of Publications: Share Rate (%)

Name of the University Number of Publications: The Share of 12 NUTS II Regions to Turkey 22,51

Name of the University Number of Publications: The Share of 15 Growth Centres to Turkey 21,04

Name of the University Number of Publications: The Share of 15 Growth Centres to 12 NUTS II Regions 93,48
* 15 Growth Centres *Only full articles were used in the evaluation.
Table 33: Number of Lecturers of the 15 Universities in the 12 NUTS II Regions (2006)
Name of the University Number of Lecturers: Atatürk University* 1120

Name of the University Number of Lecturers: Cumhuriyet University* 419

Name of the University Number of Lecturers: Dicle University* 442

Name of the University Number of Lecturers: Erciyes University* 544

Name of the University Number of Lecturers: Firat University* 596

Name of the University Number of Lecturers: Gaziantep University* 289

Name of the University Number of Lecturers: Gaziosmanpaşa University 244

Name of the University Number of Lecturers: Harran University * 271

Name of the University Number of Lecturers: İnönü University * 392

Name of the University Number of Lecturers: Kafkas University* 145

Name of the University Number of Lecturers: Kahramanmaraş Sütçü İmam University * 234

Name of the University Number of Lecturers: Karadeniz Teknik University * 624

Name of the University Number of Lecturers: Mustafa Kemal University 278 19 Mayıs Üniversity* 734

Name of the University Number of Lecturers: Yüzüncü Yıl University * 350

Name of the University Number of Lecturers: Total of 15 Universities in 12 NUTS II Regions 6682

Name of the University Number of Lecturers: Total of 15 Growth Centres 6160

Name of the University Number of Lecturers: Total of Turkey 32073

Name of the University Number of Lecturers: Share Rate (%)

Name of the University Number of Lecturers: The Share of 12 NUTS II Regions to Turkey 20,83

Name of the University Number of Lecturers: The Share of 15 Growth Centres to Turkey 19,21

Name of the University Number of Lecturers: The Share of 15 Growth Centres to 12 NUTS II Regions 92,19
* 15 Growth Centres *The data on the number of Faculty Member (Asst.Prof., Assoc.Prof., Prof.) is obtained from the 20052006 academic year Higher Education Statistics of Student Selection and Placement Centre.
It is worth emphasizing that the Turkish R&D system is performing better than expected (namely,better than the economic performance), despite its rather disadvantaged position as reflected by the 
57
Regional Competitiveness Operational Programime (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
R&D input indicators, like low R&D expenditure (0.67% Gross Expenditure on R&D-GERD per Gross Domestic Product-GDP as of 2004, while the OECD average is more than 2%) and low number of patents issued. While the number of triadic patents in Turkey was 2 in 1994, it raised to 9 by 2002.However, these numbers are still very low compared to EU and OECD countries.) The imbalance between the number of scientific publications and patents is also a key indicator showing the inability to convert the scientific studies into practical R&D.

The main reasons of this situation are that most of R&D infrastructure is established in universities and public research institutions. As a corollary most of R&D activities are performed by universities and public research institutions, there is not enough number of SMEs carrying high-technology based activities. The number of SMEs capable of involving in such high-tech projects is quite Iow, while the existing ones need strong infrastructure and other types of support in order to carry out such projects.
Turkish participation in the EU 6th Framework Programme proves this fact as well. Almost all Turkish participants to existing projects are from the academic community. A university-industry relation needs to be encouraged to increase the synergy among these two groups. Because of insufficient cooperation between academia, public institutions and industry, the results of R&D activities performed by universities and research institutes cannot be commercialised or are distant from the needs and demands of the industry. The Turkish Research Area (TRA) has been established therefore, coordinated by the Scientific and Technological Research Council of Turkey (TUBITAK),to provide synergy among institutions carrying out R&D activities (universities, public research institutions and private firms), institutions demanding R&D (private and public sectors) and institutions funding R&D activities (public and private sectors).

Another major problem of Turkey is the lack of human resources on R&D and Innovation. Total R&D personnel per thousand total employments are one of the lowest values in OECD countries, and most of these personnel are employed in universities contrary to situation in developed OECD countries.
Table 34: R&D Human Resource according to Occupation Group and Sector 
Occupation Group: Industry
Year: Government

Occupation Group: T
Year: F
Sector: T

Occupation Group: Total
Year: 2003
Sector: 10848

Occupation Group: FTE
Year: 7837
Sector: 6014

Occupation Group: 2004
Year: Number
Sector: 2879

Occupation Group: FTE
Year: 8836
Sector: 6718

Occupation Group: Researcher
Year: 2003
Sector: 6090

Occupation Group: FTE
Year: 4788
Sector: 3628

Occupation Group: 2004
Year: Number
Sector: 1706

Year: FTE
Sector: 1343

Occupation Group: Technician
Year: 2003
Sector: 3045

Occupation Group: FTE
Year: 2200
Sector: 1761

Occupation Group: 2004
Year: Number
Sector: 680

Occupation Group: FTE
Year: 2434
Sector: 1938

Occupation Group: Other
Year: 2003
Sector: 1713

Occupation Group: Supporting
Sector: 849

Occupation Group: Number
Year: 2145
Sector: 1652

Occupation Group: Staff
Year: 2004
Sector: 1029
FTE: Full Time Equivalent, T=Total, F=Female, M= Male Source: TURKSTAT, R&D Actions Report, 2006.
The number of full time equivalent R&D personnel in Turkey is 38308 in the year 2003 and 39960 in the year 2004, which is well below the EU-25 average Figure 11 shows the breakdown of the researchers by sector. (Private, public and higher education).

58
Regional Competitiveness Operationa! Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Figure 11: Researchers by institutional sector in Turkey 
Public 
16%
Private 
22%Higher Educat 
62%

Source: TUrksTAT, R&D Actions Report, 2006.
Also, the number of full time equivalent R&D personnel per 10.000 total employments is 18.1 for the year 2003 and 18.3 for the year 2004 (Figure 12).

Figure 12: Number of full time equivalent R&D personnel per 10.000 total employments 
20 T 

18 +98,3
16†

1413,6
10

9,0

8

6

42

0

1990199520002001200220032004

Source: TURKSTAT, R&D Actions Report, 2006.
As can be seen from Figure 11, 62% of the researchers in Turkey are from higher education as compared to around 40% in EU-25. The low number of researchers in the private sector in TR can be attributed to the low level of awareness for science and technology within the private sector. Parallel to this, the companies are not considering R&D and innovation activities as their major source of competitiveness.

Turkish universities, public research institutions and industry through their knowledge and research experience, take part in different research programs of the European Union. In 2003, Turkey joined the EU's 6t Framework Program, by which the integration of TRA with ERA has been initiated. Turkey has obtained a participation rate of 15% within the total number of proposed projects which can be regarded as reasonable in a nearly 2 billion € project pool. Turkish R&D is not capable of participating efficiently and with mutual benefits in R&D co-operation structures and networks operated by the EU. The major factors that lead to this situation are deficiencies in communication within the EU research network, insufficient quantity of researchers, insufficiency of proper R&D infrastructure, and late participation of Turkey to the program.

The geographical distribution of the R&D project proposals is given in Map 3. As can be clearly seen from the map, there is strong geographical concentration in the field of R&D, the project proposals come from the large cities in the Westem part of the country thanks to the relatively strong 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
59

Republie of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
cooperation among the universities, research institutions and industry, whereas the regions where the RCOP will be implemented have a small share in the total R&D project proposals. The main reasons for this low participation level are lack of infrastructure, insufficient number of researchers, research institutes and universities and low interest of SMEs in R&D and innovation 
Map 3: Distribution of R&D Project Proposals in the Scope of $6^{\circ}$ FP by NUTS II Level 
14

5

258159
3
16

56738

8
85
969

15591620
756

In Turkey, cooperation between universities and enterprises is generally low. Usually universities and other scientific institutions intensify their studies on theoretical subjects which are not necessarily in the priority areas of the needs of the industry. However sustainable research activities should be inevitably integrated to industrial applications. There exist some mechanisms to encourage both sides for collaboration.

The MoSIT is one of the executers of these mechanisms through financing R&D, innovation and technological cooperation activities. The Law on Technology Development Zones promotes the use of high/advanced technologies and the development/production of technology or software in technology development zones, and the related R&D capabilities, through cooperation between universities,research institutions and the productive sector. Financial support is given for land, infrastructure and construction of management buildings. There are also both tax exemptions until 2014 and incentives for mobility of researchers in TDZs.

There are 22 TDZs in Turkey that were established mainly by the universities in order to help closing the gap between the research units and the productive sector. 4 of them are located in the regions which fall below 75 % of average national GDP per capita (Table 35). These TDZs are not operational due to lack of physical infrastructure and financial constraints in acquiring adequate technological infrastructure.

Table 35: TDZs in 12 NUTS II Regions 
Technology Development Zones: I Erciyes University TDZ**
Location: Kayseri

Technology Development Zones: 2 Trabzon TDZ**
Location: Trabzon

Technology Development Zones: 3 Erzurum Ata TDZ**
Location: Erzurum

Technology Development Zones: 4 Gaziantep $\overline{\mathrm{TDZ^*}}$
Location: Gaziantep
* Operational 

** Located in 15 Growth Centres according to SCF 
Source: MoSIT 


60
Regional Competitiveness Operational Programme (2o07-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
In total, there are approximately 3500 R&D personnel in TDZs. There are 21 firms which are established by academicians and 27 firms in which academicians are partners. 18 patents have been taken by the firms at TDZs in the last 4 years.

In order to increase the close cooperation between the research community and the business sector and to promote spin-offs and new technology based firms, one of the instruments developed by KOSGEB is "Technology Development Centres (TDCs)" and "Incubators Without wall". Through TDCs,additional to incubation service, SMEs' projects on R&D, innovation and new product/production technology development are supported financially.

Currently, there are 18 TDCs located in universities' campuses. The number of "Incubators without Wall'" located in Industrial Zones is 8. The number of enterprises and employment supported in the TDCs and "Incubators Without Wall" is 900 and 5,125 respectively. In addition, there are also three private incubators established by Ericsson, Koç Holding and Siemens. Like TDZs, only 3 of TDCs are located in the 12 NUTS II regions and the number of the enterprises and employment supported in these TDCs is 110 and 1,600 respectively. (Table 36)

Table 36: TDCs in 12 NUTS II Regions 
Technology Development Centres: 1
Location: Erciyes University TDC*

Technology Development Centres: 2
Location: Karadeniz Teknik University TDC*

Technology Development Centres: 3
Location: Gaziantep University TDC*
* Located in 15 Growth Centres according to SCF Source: KOSGEB 

Another programme executed by the Ministry of Science, Industry and Technology, in order to strengthen academia and business collaboration, is the SAN-TEZ. Through the programme, graduate studies are executed to solve a specific problem in industry by the transfer of the academic knowledge into high-added-value technological products. The commercialization of the academic knowledge and strengthening research oriented SMEs are supported therefore through the programme.
Besides, three programmes are executed by TUBiTAK in order to strengthen the cooperation,"Supporting the Initiatives of Establishing Scientific and Technological Cooperation Networks and Platforms Program (ISBAP)", "EUREKA R&D Network Support for the Industry Program", and "Support Program For R&D Projects Market Platform". TÜBITAK also runs “Support for the Industry R&D Projects Program" to encourage research and technology development activities of the industry.This program covers small and medium size enterprises (SMEs) as well as large companies.TUBITAK also supports the initiation and promotion of R&D activities of SMEs through a new programme called "R&D Start-up Support Program for SMEs". Additionally, TUBITAK launched the "Support for the Technology and Innovation Focused Enterprises Programme (TEKNOGfRIŞIM)" to foster entrepreneurship and innovation.

Another important implementing body to strengthen the cooperation between academia and the business sector is Ministry of Development (MOD) which provides guidelines for research,technology development and innovation. MOD also provides financial support for research projects as well as for research infrastructure in public universities.

One of the most important mechanisms is the Technology Development Foundation of Turkey (TTGV), which is a non-governmental and an independent non-profit organization (as an NGO) in the science and research sector, in order to support projects coming from the corporate sector. The Foundation supports, Technology Development Projects Funding, Technoparks and Technology Centres, Venture Capital Funds, Start-up Funds, Joint Technology Development Project Supports,Commercialization of R&D Activities Support, Risk Sharing Support. TTGV has provided support 
61
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
amounting to 165 Million USD to 473 technology development projects resulting in a total R&D volume of 326 million USD,
As a conclusion, it can be said that the major problems of Turkey in the field of R&D and innovation are:
Inadequate number of enterprises, institution/agencies/research centres and universities carrying out R&D, innovation and technology based activities.

Low cooperation level between universities and enterprises. Usually universities and other scientific institutions intensify their studies on theoretical subjects and this situation makes industry far from those researches.

Low participation level to the Community Programs such as $6^{\dagger\dagger}$ FP because of the lack of R&D infrastructure and quantity and quality of researchers and low interest of SMEs in R&D and innovation.

The universities in the regions having a per capita income below 75% of Turkish national average have insufficient infrastructure which is nccessary for a successful R&D and, also the universities,research centres and sophisticated laboratories which have the high capability of R&D, are located in the west part of the Turkey 

Most of R&D infrastructure is established in universities and public research institutions,consequently most of R&D activities are performed by universities and public research institutions. There is not enough number of SMEs carrying high-technology based activities and the number of SMEs capable of involving in such high-tech projects is quite low, while the existing ones need strong infrastructure and other types of support in order to carry out such projects.

==Lack of human resources on R&D and Innovation.
2.1.4. Information Society 
Sustainable growth is possible by increasing competitiveness based on increased productivity.Information and Communication Technologies (ICT) play a critical role to create increased productivity and to ensure its sustainability.

In this respect, according to the 9th Development Plan, diffusion of ICT is seen as one of the major factors in increasing competitiveness. In order to ensure an intensive usage' of ICT by enterprises,institutions and citizens, improvement of ICT infrastructure, increasing the competitiveness within the electronic communication sector, provision of alternative infrastructure and services which ensure effective, rapid and secure access to information with reasonable costs and expansion of broadband communication infrastructure are foreseen in the 9th Development Plan.

Moreover, in the above-mentioned plan, in order to increase the competitiveness of the ICT sector, the business environment for Foreign Direct Investment (FDI) will be improved and with this way technological transfer will be ensured and technoparks will be specialised with a view to support regional and preferential industries in the fields of software and services,
On its way to an information society, Turkey plans to make use of the national documents such as Information Society Strategy (2006-2010). The implementation of the Strategy document, which is a road map to an information society and its Action Plan, will contribute to the development of an information society in Turkey. Pursuing the priorities of the strategy document will contribute to a better use of IT through development of an e-economy and on-line public administration.
62
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
As mentioned in the said Strategy document, information and communication technologies (ICT) have great potential in terms of employment and GDP generation. It is expected that this will contribute to increased productivity of work in manufacturing industries and services. This will bring new business opportunities, both on the domestic and international markets. ICT technologies are important as well for industrial R&D and innovation. Many auxiliary industries and services develop a close relationship with the development of information technologies (e.g, e-commerce, e-learning, etc.).
In Turkey, efforts to liberalize the electronic communications sector have gained momentum with the establishment of a Telecommunications Authority in 2000, and the sector has been opened to competition as of the beginning of 2004. Within the year 2005, 55 % of Türk Telekom A.$. has been privatized by block sale. In the field of mobile communications, operators working under the revenue sharing model with Türk Telekom A.$. have started to operate under licensing regime in 1998. At present, 3 operators are functioning in this field and especially, after provision of licences a rapid development was recorded. In 2006, it is predicted that the market share of the telecommunication sector has reached 12.5 billion US S whereas ICT sector has reached to 3.5 billion US $.
The ICT sector is composed of two sub-sectors, namely information technologies and telecommunications. The ratio of the telecommunications sector size to GDP is 3.3 %, whereas for information technologies the same ratio is 0.8 % (Figure-13). For the EU25 these ratios are 3.4 %, 3%, for the EU15 3.3 %, 3.1 % respectively (Table 37 and 38).

Figure 13: Share of ICT Expenditures in the GDP, 2003
100%1

80%

60%

:.

40%

20%
0%

Coe Seren Sso Finland Engiand Holland OECD-28Denmark Japan Germany Turkey Ireland 
Ssee S I ce co 

Co   
deee  ede ceee ee 
e de s ce pe d  c c c de ce a percentage of GDP.

3,4: 3,4
3,3: 3,4

3,4: 2005
3,3: 2004
Source: Eurostat 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
63

Republic of Turkey 
Ministry of Seience. Industry and Technology 
Table 38: ICT expenditure-IT as a percentage of GDP 
Annual data on expenditure for hardware, equipment, software and other services as a percentage of GDP.: 2003 2004

Annual data on expenditure for hardware, equipment, software and other services as a percentage of GDP.: EU (25 countries) 3,0 3,0

Annual data on expenditure for hardware, equipment, software and other services as a percentage of GDP.: EU (15 countries) 3,1 3,0
Source: Eurostat 
Figure 14: Ratio of Broadband Access Cost to Average Per Capital Income 
Turkey Poland Denmark Japan Korea Finland Germany France England USA 
615432I 0
CocoecooeeCos 
   te s c te  t t o  a t e c p d e p  ce c  s t    c  de  e e e e  o   te s  ce s   e   p  e e  e o covered by the RCOP is very low. The reason of this is insufficient infrastructure and competency.
Table 39: Survey on IT Usage and Penetration 
Fixed telephone ownership (%): 11.9
Mobile telephone ownership (%): 42
Rate of Computer ownership of houscholds (%): 7,30
Rate of TV Owneship (%): 97.5
Coded Channel subscription rate (%): 1,50
Cable TV subscription rate (%): 7,00

Fixed telephone ownership (%): 8,6
Mobile telephone ownership (%): 53
Rate of Computer ownership of houscholds (%): 13,60
Rate of TV Owneship (%): 97,6
Coded Channel subscription rate (%): 7,50
Cable TV subscription rate (%): 10,00

Fixed telephone ownership (%): 18.9
Mobile telephone ownership (%): 52
Rate of Computer ownership of houscholds (%): 13,10
Rate of TV Owneship (%): 97,6
Coded Channel subscription rate (%): 3,20
Cable TV subscription rate (%): 12,00

Fixed telephone ownership (%): 32,3
Mobile telephone ownership (%): 19
Rate of Computer ownership of houscholds (%): 08'91
Rate of TV Owneship (%): £26
Coded Channel subscription rate (%): 0L*9
Cable TV subscription rate (%): 00'91

Fixed telephone ownership (%): E'L
Mobile telephone ownership (%): 9€
Rate of Computer ownership of houscholds (%): 9,10
Rate of TV Owneship (%): 94,8
Coded Channel subscription rate (%): 1,30
Cable TV subscription rate (%): 6,00

Fixed telephone ownership (%): 15,4
Mobile telephone ownership (%): 46
Rate of Computer ownership of houscholds (%): 11,20
Rate of TV Owneship (%): 97,5
Coded Channel subscription rate (%): 2,90
Cable TV subscription rate (%): 10,00

Fixed telephone ownership (%): 5,7
Mobile telephone ownership (%): 29
Rate of Computer ownership of houscholds (%): 1,20
Rate of TV Owneship (%): 94,3
Coded Channel subscription rate (%): 0,00
Cable TV subscription rate (%): 0.00
The number of enterprises which has access to interet is accepted as an indicator for the usage of ICT at enterprises. It is striking that, especially for small enterprises, there is a considerable difference between the values of Turkey and the EU (Table 40).

64
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Table 40: Ratio of Enterprises with Internet Access (%)
All (10 employed persons or more): EU 25

All (10 employed persons or more): EU 15

All (10 employed persons or more): Euro Area

All (10 employed persons or more): Turkey*
Small enterprises(10-49) employed persons 
EU 25: EU 15
2003 n/a: 84
2004: 87 88
2005: 90 91

EU 25: Euro Area
2003 n/a: 85
2004: 89

EU 25: Turkey*
2005: 77.97
Medium enterprises (50-249) employed persons 
EU 25: EU 15
2003 n/a: 95
2004 97: 97
2005 98: 98

EU 25: Euro Area Turkey*
2003 n/a: 96
2004 97: 97 -
2005 98: 92.29
Large Enterprises (250 employed persons or more)
EU 25 EU 15: Euro Area Turkey* Source: EUROSTAT
2003 n/a 99: 99
2004 99 99: 99 -
2005 99 99: 99.22
Source: EUROSTAT 
*Source: TURKSTAT (News Bulletin 07.06.2006/93, 2005 data)
Figure 15: Ratio of Enterprises with Computer and Web-site Ownership and Internet Access by Size in Turkey 
100809118£008£0'98L6'LL 68'04829LA.06
6067'€1
40

20

0

10+10 4950--249250+
 Computer Intemet = Web-Site 

Source: TURKSTAT (News Bulletin 07.06.2006/93, 2005 data)
Regional Compentiveness Operational Programme (2007-2013)
6S 

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Widespread usage of ICT by businesses in interactions and transactions with the public sector or while doing their own business will lead to the development of new and effective business processes,reduction of operational costs, increase in productivity and increase sales potential by benefiting from the opportunities of access to global markets through widespread usage of e-commerce (Table 41 and 42). In addition, intra-sectoral and inter-sectoral synergies will emerge via effective communication platforms between companies.

According to the Information Society Strategy, in Turkey, more than three-fifth of the SMEs have computer, more than 50 % of them have access to internet and 20 % of them have broadband access.Considering that the rate of Internet usage in businesses in the EU is around 90%, it becomes even more important to turn this awareness into action to increase usage of ICT in enterprises.
With the increasing awareness, SMEs learn how to use ICT in their daily work and integrate it to their production processes, therefore increasing productivity and keeping abreast with technological developments.

In Turkey, the rate of usage of modern business applications such as enterprise resource planning or customer relationship management by enterprises is around 3 % at the most. It has been observed that the public institutions which provide electronic services to SMEs, in regard to their working area,provide services with different approaches. At present, electronic services to this sector are being executed separately and can not be integrated.

When the quantity and quality of services provided by the Ministry of Science, Industry and Technology are taken into consideration, the creation of new generation service provisions, updating of existent services according to needs of today and integration of existent systems in the form of common usage, are required.

Table 41: Ratio of Enterprises by Area of ICT Usage 
Main Indicator*: Ratio of e-trade sales to total turover
State of Play: % 0 - % 3

Main Indicator*: Ratio of enterprises using resource planning management
State of Play: % 0 - % 3

Main Indicator*: Ratio of enterprises using supply chain management
State of Play: % 0 - % 1

Main Indicator*: Ratio of enterprises using customer relations management Source: Turkey's Information Society Strategy
State of Play: % 0 - % 0.5
Source: Turkey's Information Society Strategy 
* For Small, Medium and Large Sized Enterprises (10 and more employee)
Table 42: Percentage of enterprises' total turnover from e-commerce 
2003: EU 25 2,1
2004: 2,5

2003: EU 15 2,2
2004: 2,8

2003: Euro Area 2,1
2004: 2,2
Source: EUROSTAT 
In spite of many successful projects on public services, there are still shortcomings with regard to the basic public services with high benefit potential. 12 out of the 20 basic public services determined by the EU are being delivered at various levels via electronic channels in Turkey (Table 43). Turkey's rate of development in the delivery of these 20 basic public services is 53% as of 2005. The 2004average in the delivery of 20 basic public services is 72% for EU15, and 65% for EU25.
In order to fill the gap at the current situation and objectify the opportunities, it is seen that most of the public institutions have made an effort to enhance usage of technology in recent years. Particularly,the projects to create main structures such as citizenship number and e-signature have been completed and preparations to make a necessary leap forward have reached an important point. As far as services are concerned, it is seen that more difficult projects e.g. tax return form and customs declarations have been completed at uppermost level.

66
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Table 43: Public Services Provided Electronically 
e-Services for Business: Public Services Income taxes (Declaration, Notification

e-Services for Business: 1

e-Services for Business: 2

e-Services for Business: 3

e-Services for Business: 4

e-Services for Business: 6

e-Services for Business: 7

e-Services for Business: 8

e-Services for Business: 9

e-Services for Business: 10

e-Services for Business: 11

e-Services for Business: 12
In the light of above-mentioned issues, the main bottlenecks and shortcomings of Turkey in the field of information society with regard to SMEs can be summarized as follows:
Usage of the ICT has not been supported sufficiently to increase the economic development and competitiveness of the SMEs.

In order to contribute to the participation of the SMEs in the global markets, e-business and ecommerce practices have not been highly introduced to the enterprises and awareness in this field has not been developed.

Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
67

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
2.1.5. Key Points of Socio-economic Analysis 
The findings derived from the current socio-economic situation analysis are as follows:
Macro-economic balances, which have significant effects on the development and the competitiveness of the industry, have been developed independently from the priorities of the industry.

Investors do no possess sufficient information on target markets, investment areas and production selection to participate in the value chain due to the weakness in the information production in the public-private sector and in the communication mechanisms.
Rival economies create competition pressure on the sectors which are the driving forces of the export and employment of Turkey and constitute the competitiveness advantage of the some regions.

Imbalances in the spatial distribution of the manufacturing industry enterprises affect regional development disparities, it is necessary to support the factors which create the competitiveness in each region by mobilising their indigenous potential.

Imported raw material demand of the production structure is increasing; technological progress and productivity increases based on the innovation have not been spread.
Positive externality relationship does not represent a common structure in the integration of the main-supply industry, positive correlation has not been ensured between the production increases and the employment.

Institutionalisation and cooperation networks have not been used at the level of firms in order to exploit economies of scale.

There are deficiencies in the physical and social infrastructure which are the main instrument of the regional development and creation of the competitiveness.

Productivity and the value added produced by the SMEs are low compared to the EU member countries, the number of SMEs providing qualified goods and services in compliance with the standards and using modern marketing tools is insufficient.

There is insufficient infrastructure, personnel and capital in terms of the R&D, innovation and high tech usage of the public and the private sector.

The usage of financial instruments among SMEs is very low and there is an urgent need for the development and strengthening of the financing instruments towards SMEs.
SMEs, which can/cannot compete, have not been supported sufficiently taking into account their regions, sector and conditions, supports to the starts-up are insufficient.
Clusters aiming at the development of cooperation networks among SMEs and between SMEs and large firms have not been broaden.

Enterprises have difficulty in compliance with the environment, work safety, and hygiene rules of the EU.

Usage of ICT can not be supported sufficicntly to increase the economic development and competitiveness of the SMEs.

In order to contribute to the participation of the SMEs to the global markets, e-business and ecommerce practices have not been highly introduced to the enterprises and awareness in this field has not been developed.

Insufficient protection, enhancement and commercialisation of natural and historical heritage.
Lack of adequate infrastructure for diversification and geographical expansion in tourism and economic benefits of tourism have not spread to all regions.

Lack of effective promotion and marketing activities in the tourism sector.
Tourism SMEs and facilities have difficulty in meeting the needs of their infrastructure.
In light of these findings, the analysis of the existing situation has identified intervention areas for supporting the manufacturing and tourism enterprises. The issues in the scope of the Regional Competitiveness Component have been assessed not only for whole Turkey but also for the 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres in accordance with the geographical and sectoral concentrations and eligibility criteria.

68
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
As provided for in the MIPD and SCF, assistance under the RCOP willconcentration on NUTS II Regions having a per capita income below 75% of Turkish average. Within these, the geographical concentration will be based on I5 Growth Centres which are selected among the 12 NUTS ⅡI Regions.In this regard, the socio-economic situation has been elaborated in the scope of the macro-economic background, demography, employment, foreign trade and enterprises for both the whole of Turkey and also for the 12 NUTS ⅡI Regions and I5 Growth Centres. In the same way, at the sectoral level the general picture of the manufacturing industry and tourism sector have been drawn and in thematic terms R&D, innovation and knowledge society have been discussed by taking into account the geographical, strategic and integrated approaches of national priorities, MIPD and SCF. In general terms, the contribution of the 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres to Turkey's economic indicators, and industrial development efforts have been discussed in this chapter. Furthermore, the sectoral and scale based similarities and bonds between production structures of those Regions and Growth Centres have been evaluated in the socio-economic analysis section.
Map 4: 15 Growth Centres and 12 NUTS Regions 
TR CI TR B1TR 83ORAT TR 90TR C3TRAI TRAZ COL TR B2O TR C2TR 82TR 63TR 7215 Growth Centres 
As a result of those assessments, the set of medium-term needs and objectives of Turkey are as follows:
Improving the Competitiveness of Turkey 
The establishment of networks and cooperation to provide positive externalities between relatively developed regions and less developed ones 

More efficient usage of local potentials in order to reduce the emigration pressure stemming from less developed regions over developed ones 

Reducing regional disparities among different development levels 
The establishment of infrastructure to ensure the transition from low added value production to medium and high production structure 

Improving existing capacity usage and productivity of the enterprises 
Development of infrastructure regarding R&D, innovation and technology usage and transformation activities 

Providing the maximum benefit from R&D, innovation and technology transformation activities and commercializing those projects 

Increasing the interest of SMEs in R&D, technology and innovation activities 
Establishment of networks and clusters among enterprises and institutions serving them 
Promotion of new investments and entrepreneurship activities so as to increase the work force participation rates 

69
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Improvement of tourism promotion and marketing activities and strengthening of tourism infrastructure 

Facilitating the access to finance 
Using the potential for historical, cultural and eco-tourism so as to revitalise the economic and social potential of the regions 

In addition, the set of medium-term needs and objectives considering regional, sectoral, thematic and geographical concentrations for the 12 NUTS II Regions including the 15 Growth Centres are as follows:
Increasing the numbers of mariufacturing and tourism enterprises in the region 
Promotion of employment generating activities 
Providing support services to start-ups through consultancy and seminar activities 
Improvement of necessary physical industrial infrastructure 
Providing information and consultancy services to the existing enterprises in the areas of management, organisation, exporting, marketing, quality management, standardisation,certification, productivity, branding etc.

Establishment of clusters and networks among the enterprises and institutions serving them 
Establishment of infrastructure for the usage of R&D, innovation and technology transformation activities 

Promotion of networking activities among universities, institutions and enterprises 
Commercialisation of R&D and innovation projects conducted among universities, R&D institutions and enterprises 

Wide spreading of internet, websites and computer usage in business operations and transactions 
Promotion and supporting of new and existing financing instruments for enterprises, start-ups and Business Representative Organisations 

Strengthening the different potentials of regions so as to create cooperation among different NUTS II Levels and consequently ensuring the establishment of instruments for convergence of regions to each other.

Ensuring the effective promotion and marketing activities in the tourism sectors 
Supporting the renewal and landscaping activities of the tourism attraction points 
70
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)


2

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
2.1.7 Investment in health and education 
In order to reflect the emergency situation of the Syrian refugees on the Turkish territory, to cater to pressing medium- and long-term needs of these refugees and the Turkish host communities and address the related changes in the Turkish socioeconomic situation, the RCOP, solely under the Priority 4, Measure 4.1, may also invest in education, training, health and social infrastructure where necessary for the regional development and in close coordination with the human resources development component.

2.2. Strategic Priorities 
The set of medium-term needs and objectives derived from the socio-economic and SwOT analysis forms the main intervention areas and strategies of the Regional Competitiveness Operational Programme.

Priority 4, Measure 4.I responds to the emergency situation in Turkey caused by the Syrian rcfugees'massive inflow to the country. It consists of a sole operation --a transfer of funding to the EUTF. This priority will contribute to the overall objectives of RCOP, namely to foster the competitiveness of Turkish regions, while providing for measures responding to the medium and long-term needs of Syrian refugees and the Turkish host communities at the same time 
Given their specific nature, Priority 4/Measure 4.1 are not reflected in the analytical and strategic programming parts of the RCOP document, e.g. in the SWOT analysis, Flow diagram n.16, in the Tables 44, 45 etc.

In the process of determining strategic priorities, key points of socio-economic analysis have been identified and transformed into the SWOT analysis. Afterwards, the issues in the SWOT analysis have been categorised to clarify Asset Clusters from strengths and opportunities and Problem Clusters from weaknesses and threats.

As this categorisation can be seen from Figure 16 some of those assets of the 12 NUTS II Regions are export capacity, market diversification and proximity to developing global markets, young population as well as tourism potential and alternatives. These assets give rise to a strategy to maximise opportunities based on promotion and diversification of production, marketing and exporting activities of enterprises, increasing number of start-ups through spreading of entrepreneurial culture, supporting clustering activities among the enterprises and institutions, enhancing promotion and marketing activities of institutions and enterprises engaged in tourism, establishment of linkages between the activities of universities and enterprises particularly for R&D and innovation, increasing usage of ICT and e-commerce in business operations of enterprises.

As regards problems of the 12 NUTS II Regions the main categorisation is in the areas of physical infrastructure, utilisation of financial resources by SMEs and start-ups, weak clustering and networking, insufficient consultancy services to SMEs and start-ups, deficient R&D, innovation activities, insufficient infrastructure/renovation supports in the tourism sites, inadequate promotion,marketing and commercialisation activities in tourism, low level of ICT usage in business operations,unemployment and population growth rates. Similarly, these problems generate a strategy to minimise threats leaning on promotion and improvement of industry, R&D, innovation, ICT and tourism infrastructure in the Region, development and promotion of new and existing financing instruments,strengthening of skills and entrepreneurial capacities of enterprises through ensuring information and consultancy supports.

Strategies to maximise opportunities and to minimise threats based on strengths and weakness have been converted into objectives. As can be seen from Figure 16 the main problem, but at the same time the asset of the 12 NUTS II Regions is the young but unemployed population. The other key issue of the Region is the inadequate number of business stock to employ this human capital and a low level of added value produced from the existing ones. These facts of the Region have been developed into a 
72
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Global Objective of Regional Competitiveness Operational Programme as 'Increasing Regional Competitiveness by Supporting Enterprises.

Under this Global Objective, the specific objectives of the Regional Competitiveness Operational Programme, which have been developed in the light of issues emerging from socio-economic and SwOT analysis have come out as follows:
1-Enhancement of Physical and Financial Infrastructure 2-Increasing the Business Stock 
3-Increasing Employment Creation Capacity of the Productive Sector 4-Enhancing Added Value of Production Base 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
73

stt-opa 

B relione 

-Tourism 



Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
These objectives targeting the NUTS II Regions having a per capita income below 75% of Turkish average and the 15 Growth Centres are in accordance with the eligibility criteria of the MIPD and the SCF. Although these objectives have been designed for a specific group of regions of Turkey, they are consistent with national policies and supports aiming at improving the overall competitiveness of Turkey in global markets.

The primary national strategy document is the 9tħ Development Plan (2007-2013) which draws a more general framework on policies and strategies and determines prioritics including industry and enterprise related issues, and the Medium-term Programme (2007-2009). Increasing competitiveness is determined as one of the five development axis in the 9th Development Plan (2007-2013). In this context, ensuring the shift to high value-added production structure in industry is targeted as a main priority and related policies are specified.

The manufacturing industry is aimed to be the basic sector to drive economic growth, within an outward oriented structure. In the Plan, specific elements of the policy are increasing exports,promoting investments, raising technological capacity and R&D, increasing quality and productivity,increasing skilled labour force, enhancing SMEs and entrepreneurship, achieving sustainable development and strengthening competitiveness.

Besides, these objectives are coherent with ‘Industrial Policy for Turkey (Towards EU membership)'document and the 'SME Strategy and Action Plan', which are in line with EU's enterprise, industrial and SME policies and principles and The 9th Development Plan.

Likewise these objectives are in line with the strategies and objectives of the MIPD and SCF. (Table 44) As stated in the SCF, the priorities of Regional Competitiveness Operational Programme are as follows:
Priority 1: Improvement of Business Environment Priority 2: Strengthening of Enterprise Capacity and Foster Entrepreneurship 
The main aim is reaching the global and specific objectives through these priorities and measures illustrated in Figure 16. These priorities targeting chiefly manufacturing and tourism sectors enterprises, notably SMEs located in lagging behind regions of Turkey conceive assistance so as to create employment and to increase the number of enterprises and added value produced by them and finally to establish certain mechanisms to reduce regional disparities.

The priorities defined for implementation in less developed regions of Turkey aiming at reducing internal regional disparities are tools for providing positive contributions to the strengthening of external competitiveness of Turkey. As these tools are supported primarily by focusing on the 15Growth Centres to create multiplying and driving positive effects on surrounding regions, the gaining of efficient results is more probably provided by expending their employment and business stock capacity. The driving effect of Growth Centres is expected to be result in the establishment of similar capacities and skills in the 12 NUTS II Regions by exploiting the experiences of Growth Centres. In the general picture, the employment of human capital and improvement of business skills of enterprises in the Region bring about an acceleration to increase the competitive level of the Region and to lessen regional disparities. Conscquently, these targeting developments in the Region can be interpreted as the instruments to ensure the convergence of these regions with the developed ones and finally convergence of Turkey with the EU.

"Macro" Scale Intervention Axis 
The objective of the first priority is to support the activities of notably public institutions in the 12NUTS II Regions and particularly in the 15 Growth Centres to establish the necessary industrial,R&D, innovation, ICT and tourism infrastructure that is essential to provide appropriate ground to new investments.

Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
75

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
In this way, well established infrastructure facilities for the local and foreign investors in the manufacturing sector, proper environment for R&D and innovation activities, promotion and marketing supports for tourism investments will be presented. The new financing models and promotion of existing ones will be ensured to the investors desiring to set up new businesses in the Region or to the enterprises intending to expanding their business or to the ones demanding to produce new products and processes. The measures under the first priority will be in line and will be implemented in coordination with the industry, tourism and competition policies and activities applied in other regions of Turkey 

“Micro" Scale Intervention Axis 
As regard the second priority, it is directly related with the activities of enterprises and comprises the consultancy services to the enterprises in the areas of management and organisation, internalisation,quality and standardisation, marketing, exporting, setting up a business and entrepreneurship, access to finance, branding, patent, technology transfer and utilisation etc.

The second priority aims to develop enterprises which are export-oriented, keep track with the developments in global markets, intent to increase productivity and profit rates, are aware of the importance of creating brands and providing certain quality, utilise marketing techniques and information technologies in business operations.

The fundamental objectives of both priorities are to attract new investments to the Region, to increase the number of enterprises and start-ups, to escalate the employment rates, to reduce the emigration from the region, and finally to strengthen the competitiveness of the region and hence decrease the disparities.

76
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)


Economic and Social Development Axis 

 qa aomacaw 
9tb DEVELOPMENT PLAN 



tourism 



Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Concentration Strategy of the RCOP 
In the process of determining strategic priorities, key points of socio-economic analysis have been identified and transformed into the SWOT analysis. Afterwards, the issues in the SWOT analysis have been categorised to clarify the Asset Clusters from strengths and opportunities and the Problem Clusters from weaknesses and threats.

Within the context of its logical flow, the RCOP identifies a global objective and a set of specific objectives addressing the diagnosis derived from the socio-economic and the SwOT analysis.Accordingly, a set of priorities, measures and eligible actions in compliance with the "9th Development Plan", "Industrial Policy Document for Turkey (Towards EU membership)", "SME Strategy and Action Plan", and EU policies on enterprises, industry and SMEs as well as the strategies and objectives defined in the MIPD and the SCF documents.

However, the volume of funds available under the RCOP is not sufficient to have a direct macroeconomic impact on regional development. Thus, it is essential to ensure a strong sectoral and geographical concentration to achieve the highest impact in the areas of intervention.
The RCOP takes particular care therefore to ensure a strong selectivity on the interventions, sectors and regions to be supported in order to reinforce the efficient and effective use of funds through sustainable measures.

In this regard, the concentration strategy of the RCOP is based on three pillars namely: the "Competitiveness Map", the "Sectoral Concentration Tables" and "Growth Centre Classification"which set out the principles for identification of criteria to be used in the selection of projects.
In addition to these three pillars, the RCOP attaches extensive importance to inter-regional cooperation and identifies two principles to prioritize this issue in the project selection level, the interaction of growth centres' with their hinterland and the interaction of the target regions with the rest of the country particularly on R&D, innovation and networking issues.
For all the measures under the RCOP, the call for project proposals will be non-restrictive and open to all regions in the target area. However, during the project selection phase, projects will be prioritized according to the detailed project selection criteria based on the concentration strategy of the RCOP.
Competitiveness Map and Concentration Strategy for Interventions 
The strategy for the concentration of interventions under the RCOP has been derived from the Competitiveness Map of Turkey which was developed as an outcome of a common econometric model.

This econometric model uses 42 different indicators (economic, demographic, social, employment,tourism and other socio-economic indicators) in NUTS II level and identifies a competitiveness index for each NUTs II region by weighing each indicator with a certain coefficient according to its relative impact on the competitiveness concept. As a result, a map which demonstrates different level of regions with different competitiveness has been formed.

The map, showing each NUTs II region with a colour from lighter to darker which represents the competitiveness level from the lower index value to higher, is used to identify five different areas consisting of NUTS II regions with similar competitiveness levels. (See Map 5)
Different maps, comparing NUTS II regions in terms of specific indicators individually like number of manufacturing enterprises or number of projects submitted to 6th FWP and group of indicators like financial or tourism indicators, have also been developed and analysed together with the 
79
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
competitiveness map in order to get an idea about the potentials and needs of regions as well as the eligible interventions to be supported in those regions.

Map 5: Competitiveness Map of Turkey 
TR81TR82

TR2TR 83TR 90
TR27TR A1TRA2
TR 33TR 72
TR B1
TR73

TR 32TRE TR 52TR 62TR63TRCI TR C2TR C3

Basic infrastructure, entrepreneurship and start-up consultancy and financial supports, inter-regional and inter-institutional partniership, tourism 

as Basic infrastructure, entrepreneurship and start-up supports and consultancy, diversified financial support mechanism, interregional and regional partnership, inter-sectoral synergy, tourism 
Training on export, productivity and product development, institutionalisation and ICT usage, technology _.w 
Clustering, new technologies, venture capital and credit guarantee system, certification and standardisation R&D and ICT usage, IPR,
 R&, Innovation, C infrastucur, interatonal and interregional synery and parmership and 
Taking into account the competitiveness index and map, and the indicators regarding the "Leading Industry Sectors in Provinces" (See Annex 4 / Tables 53-54 "The Sectoral Concentration in Manufacturing Industry in the 12 NUTS II regions and 15 Growth Centres) and income per capita (Figure 1) for each NUTS II region, it can be stated that the target regions of the RCOP is lagging behind from rest of the country in terms of industrialisation. Besides, there is a huge dependency of the industrial enterprises on agricuitural and raw material products in the target regions. (See Annex 4/ Tables 53-54)

When the structural unemployment, low employment generation capacity, low level of skilled labour force, low level of export, high dependency on imported inputs, insufficient usage of R&D,innovation and technology, insufficient utilisation of financial resources, production patterns and created added value of the target regions are taken into account together, it is clear that the region has lagged behind the rest of the country in terms of regional development and competitiveness and is subjected to the inter sectoral destructive competition.

Input costs are still high in production costs with strong predominance of low added value product segments.

Even though the high dependency on the agricultural industrialisation has a high potential in job creation, difficulties in capital formation still persist. Furthermore, the share of low technology products both in total manufacturing industry production and in exports is still very high.
At the same time, technologic improvements/upgrading in the production process cause unemployment in the target regions.

80
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Concentration Strategyfor Interventions 
In order to establish the concentration strategy for the interventions of the RCOP, the competitiveness map has been modified to show solely the target regions which consists of the NUTS II Regions having a per capita income below 75% of Turkish average and three groups of regions having similar competitiveness level have been identified. (See Map 6)

Map 6: The Group of Target regions in terms of Intervention 
O2OLST SVAS 
NOOL 
LGCE 
TONYEP 

These three groups of NUTs II regions have been classified according to their level of competitiveness, from the lower competitiveness index value to the higher, in order to identify specific measures and interventions eligible for each group of regions.

Within this framework the RCOP initially re-defined the target regions as,
TR-Al 

TR-A2

TR-B2Low Competitiveness (red)
TR-C2

TR-C3

TR-B1

TR-82

TR-83Medium Competitiveness (green)
TR-90

TR-C1

TR-63High Competitiveness (blue)
TR-72


This re-definition forms the basis for the concentration of certain measures of the RCOP in certain areas.

Even though the development levels (current situation and potential) of the regions are not homogeneous, classifying similar needs for different regions by using the above mentioned 
81
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
methodology will lead to implement the measures in a similar way in the regions which have similar problems.

Within this framework, the interventions of the Competitiveness Map, which cover "basic infrastructure, entrepreneurship and start-up, consultancy and financial supports, inter-regional and inter-institutional partnership activities", will be intensively used in the low competitiveness regions.Nonetheless, in order to increase the business stock, tourism activities shall be used as an alternative method in the regions which do not have meaningful potential in terms of industry especially in manufacturing.

Besides, the interventions of the Competitiveness Map which aim to increase "the capacity of the business representative organisations and inter relations among these organisations" will be supported in order to meet the needs of the region. The establishment and improvement of networks among the NUTs II regions or provinces in the low competitiveness regions such as common production or marketing processes will be supported.

Interventions which cover institutionalisation of enterprises, consultancy services on business and product improvement, interregional and regional partnership which help sectoral transformation will be intensively used. The activities regarding inter-sectoral partnership having potential for development will be supported if they do not have a destructive competition character.According to the tourism potential of the regions, tourism activities may be supported in the rest of the NUTS II regions in the low competitiveness regions.

In the high competitiveness regions, the measures aiming to increase added value and to cope with international competition will be intensively used. The consultancy activities on increasing the productivity, export capacity and basic infrastructure which will serve these kinds of measures will also be supported.

The approach which is developed for the first programming period (2007-2009) may be reformulated in future programmes, taking into consideration sectoral and regional needs. One of the major aims of the intervention strategy is to support the regions by using different measure for different periods in a complementary manner.

From this point of view, it is foreseen that a mixture (combination) of the different measures shall be used in a common region in order to improve the sectors and to increase the capacity of the enterprises to cope with the market conditions and sectoral transformation as well.

Besides, it will not be the right approach to put aside projects which are not in the intervention sector or eligible region for the measures concerned, but have utmost importance in achieving the targets set out in the RCOP.

The regional and measure basis intervention strategy of the RCOP is set out in the below mentioned matrix. (See Table 46) Contributions of the sectoral, regional and local stakeholders have been also taken into account and reflected in regional and measure basis intervention strategy of the RCOP. (See Annex 2) With the development of this strategy, geographical concentration of the RCOP's measures has been ensured. According to this strategy, all the measures of the RCOP can not be implemented in all regions. In the geographical and sectoral strategy development process, the socio-economic analysis of the Programme was also taken into consideration.

In order to provide sectoral concentration, by using the NACE code system (not in sub sectoral definition) the target sectors are listed in terms of NUTs II and province level in the tables mentioned hereunder.

Therefore, the measures which are eligible for the related region will be intensively used by keeping in view the sectoral intensity for each NUTS II region and provinces including Growth Centres.
82
Regional C'ompetitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
The Concentration Strategy with its justifications is detailed further in Annex 5 - Table 55.
Strategy for Sectoral Concentration 
The below mentioned Tables are prepared with the grouping approach of the intervention strategy.The Table on Prioritized Sectors in the Target regions (See Table 47) covers the NUTS II regions which are grouped in the low, medium and high competitiveness regions.
Strategy for Regional Concentration 
Another critical issue on geographical concentration is to allocate the 70-80 % of the resources through the 15 Growth Centres (K.Maras, Samsun, Kastamonu, Malatya, Elaziğ, Trabzon, Kayseri,Sivas, G.Antep, Diyarbakır, Ş.Urfa, Erzurum, Batman, Van, and Kars) as mentioned in detail in the SCF document.

Inter-Regional Concentration Strategy 
In order to ensure close inter-regional cooperation within the target regions and between the target regions and rest of the country, the RCOP has developed an Inter-regional Concentration Strategy based on two different principles. These are given below:
Interaction of Growth Centres' with their hinterland 
Interaction of the target regions with the rest of the country particularly on R&D, innovation and networking issues.

These principles will be prioritized during the project selection phase.
As stated in the MIPD, while the RCOP measures will be mainly implemented in the 12 NUTS II regions giving particular importance to the 15 Growth Centres, this concentration shall not preclude the implementation of measures supporting national policies and institutions or projects which have a regional dimension and which contribute to enhance the competitiveness of the less developed regions.Therefore, each region in the 12 NUTS II regions as well as the rest of the country will be eligible under Measure 2.2.

Within this framework, during the project selection phase, priority will be given to integrated regional development projects aiming to improve co-operation, networking and clustering between the target regions and relatively developed regions of the country, especially in the fields of R&D, innovation and technology usage under the RCOP measures “Improvement of R&D, Innovation, Technology and ICT Environment and Infrastructure", "Providing Basic Information and Consultancy Support for Enterprises", "Strengthening of Cooperation in Industry Corporate Sector".
83
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Note: This table should be analysed by considering both horizontal and vertical axes.
described in Table 46.extensively used while preparing the project selection criteria and projects will be assessed and graded in accordance with the limitations for interventions as Principles explaining the Concentration Strategy of the RCOP on interventions and data given in Table 46 indicating the measures vs. regions will be 
TR-C3TR-C2TR-B2TR-A2TR-A1

MEDIUM COMPETITIVENESS LOW COMPETITIVENESS 

NUTS II REGIONS 


Table 46: Regional and Measure Basis Intervention Strategy of the RCOP 
2

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Table 47: Prioritised Sectors in the Target regions 
SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: 1 Prioritized Sector
NUTS II: 2°d Prioritized Sector
Provinces: 3d Prioritized Sector

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: TR-A1
NUTS II: Erzurum Erzincan
Provinces: Manufacture of food products and beverages Manufacture of food products and beverages

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: Bayburt
NUTS II: Manufacture of plastics
Provinces: Manufacture of food products and beverages

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: TR-A2
NUTS II: Ağn
Provinces: Manufacture of food products and beverages

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: Kars
NUTS II: Manufacture of other non- metallic mineral products
Provinces: Manufacture of food products and beverages

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: Ihir
NUTS II: Mamufacture of food products and beverages
Provinces: Mining and quarrying

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: Ardahan
NUTS II: Manufacture of food products and beverages
Provinces: Manufacture of wood and wood products

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: TR-B2
NUTS II: Van
Provinces: Manufacture of food products and beverages

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: Mus
NUTS II: Manufacture of food products and beverages
Provinces: Manufacture of leather and leather products

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: Hakkari

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: TR-C2
NUTS II: Diyarbakur
Provinces: Manufacture of food products and beverages

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: $.Urfa
NUTS II: Manufacture of food produets and beverages
Provinces: Manufacture of textile and wearing apparel

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: TR-C3
NUTS II: Mardin
Provinces: Manufacture of other non-metallic mineral products

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: Batman
NUTS II: Manufacture of food products and beverages
Provinces: Manufacture of other non-metallic mineral products

SECTORS -LOW COMPETITIVENESS: Şimnak
NUTS II: Manufacture of food products and beverages Mamufacture of other non-metallic
Provinces: Mining and quarrying Manufacture of food
58
E 

Republic of Turkey 
Minstry of Science. Industry and Technology 
SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: NUTSII

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: TR-B1

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: Elazığ

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: Bingöl

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: Tunceli

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: TR-82

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: Çankın

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: Sinop

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: TR-83

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: Çorum

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: Amasya

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: TR-90

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: Ordu

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: Giresun

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: Rize

SECTORS-MEDIUM COMPETITIVENESS: Artvin Gümüshane
86
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
IOBRARS - MMEONTUTIVE ES: Seator

IOBRARS - MMEONTUTIVE ES: Magufacture of textiles and textile products

IOBRARS - MMEONTUTIVE ES: Manufacture of food products and beverages

IOBRARS - MMEONTUTIVE ES: Manufacture of textiles and wearing appeals

IOBRARS - MMEONTUTIVE ES: Manufacture of food products and beverages

IOBRARS - MMEONTUTIVE ES: Manufacture of food products and beverages

IOBRARS - MMEONTUTIVE ES: Manufacture of Furniture

IOBRARS - MMEONTUTIVE ES: Mining and quarrying

IOBRARS - MMEONTUTIVE ES: Manufacture of other non-metallic mineral products
* The provinces shown in bold marks are Growth Centres.
87
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republie of Turkey 
Minisuy of Science. Industry and Technology 
3.Programme Strategy 
In this chapter the priorities and measures of the Operational Programme for Regional Competitiveness are analyzed in detail in terms of aim, specific objectives, rationale, description,targeting, measures and delivery of the priority, eligible actions and selection criteria. The term "target regions" which is used in this chapter corresponds to the 12 NUTS II regions including the 15Growth Centres which are mentioned in the previous chapters.

3.1Priority Axes and Measures 
Priority I: Improvement of Business Environment 
Aim 
The purpose of this priority will be to create a better business environment, to increase the number of new enterprises, enhance the productivity and the competitiveness of the existing enterprises and contribute to the overall rate of employment, by improving physical infrastructure and creating a supportive environment for SMEs in the target regions.

Specific Objectives 
The specific objectives of this priority are:
Enhancement and modemization of business infrastructure for enterprises to conduct business activities in a better and convenient environment.

Improving the conditions of enterprises in terms of access to financial instruments by establishing and/or supporting convenient financing mechanisms.
Promoting R&D, Innovation and usage of technology, including ICT and transfer of knowledge, through infrastructure.

- Diversification and enhancement of tourism activities by means of supply and demand side interventions, like revitalising, landscaping and promotion/marketing activities.
Rationale 
Recalling from the study carried out in the previous chapter analyzing the socio-economical indicators,the current situation is briefly defined as: the non-agricultural employment rate and the business stock in the target regions are insufficient, except some special cases, and the existing enterprises are operating with low added value and low technology base.

The diagnosis, reached as an outcome of the socio-economical analysis and the SwOT analysis,indicates a quantitative and qualitative insufficiency in the physical and industrial infrastructure, low utilization of technology and innovation in the management and production processes, low cooperation, clustering and networking within and among the regions, low tourism activities, when compared with the real potential, and inadequacy (and even market failure in some cases) in accessing the financial instruments and consultancy services.

And finally, the intervention strategy of the Operational Programme, designed in line with the outputs of the socio-economic analysis including the SwOT and the strategic priorities, sets out two axis of priorities. This strategic configuration classifies the interventions under these two priorities according to the type of intervention rather than their themes or sectors. Thus, both of the priorities include all the target themes and sectors, however, this priority focuses on the business environment itself in a macro scale, while the second priority deals with the enterprises individually.
88
Regional Comperitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
In line with that strategic configuration and rationale, this priority consists of four measures on business environment and addresses the problems identified in the diagnosis on the target themes and sectors of the OP. It is intended to provide a synergy among the priorities by means of macro scale interventions of this priority and the micro scale interventions of the second priority.
Description 
This priority will focus on the SMEs, particularly those operating in the manufacturing industry and tourism sector in the target regions, to enhance the business environment by establishing a state of the art industrial infrastructure, promoting R&D, innovation, usage of technology including ICT and transfer of knowledge, supporting clusters, networking and cooperation activities between different NUTs II levels and supporting various financial mechanisms, commercialization of tourism attraction areas and promotion/marketing activities in tourism sector.

Within the aim of improvement of business environment with macro scale interventions, the eligible interventions under this priority will be.

Establishment of supportive industrial infrastructure, such as business and enterprise development centres, a broad variety of shared utility facilities for SMEs,, one stop shops, information and consultancy offices, training facilities,, ICT infrastructure and equipment as well as logistic centres, etc.

Establishment and/or supporting micro-loan funds, credit guarantee funds and equity finance mechanisms, such as venture capital funds, including seed capital and start-up capital.
Establishment and/or supporting structures operating on the base of high technology, R&D and innovation, like Technology Development Zones (TDZs) and Technology Development Centres (TDCs) and other special supportive structures like Technology Incubators without Wall (DTI),Incubation Centres, Technology Transfer Centres, Excellence Centres, Innovation Relay Centres,etc., as well as supporting the cooperation mechanisms like clusters of excellence and networks of R&D, innovation and technology.

Establishment and development of basic tourism infrastructure, through revitalising, landscaping and commercialization of selected areas having potential for tourist attraction in terms of natural and historical values, eco-tourism, health and sports activities, etc., as well as supporting promotion and marketing activities. Competitiveness-oriented infrastructure activities having direct impact on the tourism attraction of the region and having a substantial effect to increase the tourist arrivals will also be supported.

The flowchart for the activities of this priority is illustrated below.
89
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

0
Priority 1: Improvement of Business Environment 
5



Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Targeting 
This priority is targeted at SMEs operating particularly in the,
Manufacturing industry and 
Tourism sector 
located in the 12 NUTS II regions having a GDP per capita (PPP) below 75 % of the national average and particularly in the 15 Growth Centres.

Joint projects, networking and 
Innovative financial engineering instruments supporting R&D, technology transfer, innovation and business networking activities 

implemented outside the target region which support the competitiveness of the target regions will also be eligible within the scope of this priority.

The concentration strategy for interventions, sectors and regions described in the Chapter on Strategic Priorities will be utilized as a strategic base for establishing selection criteria 
Measures 
Measures under this priority are,
1. Development of Industrial Infrastructure 
The aim of the measure is to improve the business environment by upgrading the quality of existing business sites to intensify their use and to bring their supply more in line with demand.
2. Creation and Development of Financing Instruments.
The aim of this measure is to improve the conditions of enterprises in the lagging behind regions suffering from insufficient access to finance by establishing and/or supporting adequate financing mechanisms.

3. Improvement of R&D, Innovation, Technology and ICT Environment and Infrastructure 
The purpose of this measure is to promote R&D, Innovation, and usage of technology and transfer of knowledge, to improve productivity and built a dynamic knowledge based economy.
The main intervention areas under this measure are: development of adequate infrastructure for R&D,creatiion of a supportive environment for innovation, promotion of technology transfer and provision of support for business to use new technologies, and commercialization of research, particularly through the development of stronger links between business and Universities, R&D Centres and among the regions.

4. Improvement of Tourism Infrastructure, Promotion and Marketing Activities.
This measure aims to develop the competitiveness and employment and decrease regional disparities through tourism diversification activities, revitalisation and landscaping of tourism attraction areas for commercial use, and support for promotion and marketing activities.

91
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Delivery of the Priority 
The measures under this priority will be implemented through calls for proposals and/or procurement contracts. As described in Article 158 of IPA Implementing Regulation, projects submitted by national public bodies and project proposals submitted following a call for proposals will be assessed or selected in accordance with the below mentioned admission and selection principles.
Strategic Criteria for Selection 
Intervention Strategy - Projects will be assessed and graded in accordance with the concentration strategy and limitations for interventions as described in Table 46 of the Chapter on Strategic Priorities.

Sectoral Strategy - Projects will be assessed and graded in accordance with the concentration strategy for industrial sectors as described in Table 47 of the Chapter on Strategic Priorities.
Regional Strategy - Projects will be assessed and graded in accordance with the regional concentration strategy as described under the heading Regional Concentration Strategy of the Chapter on Strategic Priorities 

Inter-Regional Cooperation Strategy - Projects will be assessed and graded in accordance with the Inter-Regional Cooperation Strategy as described under the heading Inter-Regional Cooperation Strategy of the Chapter on Strategic Priorities.

Other Criteria for Selection 
Project maturity and readiness level,
Projects and applications from the Growth Centres will be given priority in order to achieve the strategic target set out in the SCF to allocate 70-80 % of the total budget of OP Regional Competitiveness for Growth Centres.

Actions on networking activities and joint actions between the target regionss and rest of the country and operations taking place outside the target regionss will also be financed provided that the target regionss, particularly Growth Centres are the main direct beneficiaries from these actions and operations.

Measure specific criteria for selection are given under each measure 
Targets and Indicators 
The indicators for this priority are the sum of the indicators identified for the measures under this priority.

92
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Total Public Expenditure : 386.279.458 (2007-2013)EU Support : 328.337.525 (2007-2013)Maximum Intervention Rate : 85 %

Indicators: Outputs

Indicators: 1-Area of facilities newly established or supported
Base Line: 75.000 m² (the area of technical and social facilities in 32 OIZs, 166 SSIEs and also the area of 10 IGEMs and 7 ISGEMs in the target regions)
Target (2007- 2013: 250,000 m2 (additional)
Definition and assumptions: Facilities including like labs, workshops, packaging facilities, training/education facilities, logistic facilities, one stop shops, information offices, business and enterprise development centres etc..

Indicators: 2-Number of facilities established or supported
Target (2007- 2013: 20
Definition and assumptions: Facilities including like labs, workshops, packaging facilities, training/education facilities, logistic facilities, one stop shops, information offices, business and enterprise development centres etc.

Indicators: 3-Amount of credit guarantee supplied for enterprises
Base Line: 63.842 Million EUR. awarded from credit guarantee fund
Target (2007- 2013: 40,5 Million EUR. (additional)
Definition and assumptions: Base line data is from Credit Guarantee Fund Operating and Research J.S.C. (KGF)

Indicators: 4-Amount of counter guarantees for micro- loans supplied for enterprises
Base Line: 2.9 Million EUR.
Target (2007- 2013: 13,5 Million EUR. (additional)
Definition and assumptions: Data is collected from the statistics of Provinces which have allocated micro-credit schemes

Indicators: 5- Amount of venture and growth capital supplied for enterprises
Base Line: -
Target (2007- 2013: 63,8 Million EUR.
Definition and assumptions: -

Indicators: 6- Area of R&D and innovation related facilities established, rehabilitated and/or supported
Base Line: -
Target (2007- 2013: 60.000m2
Definition and assumptions: Facilities such as Technology Development Zones (TDZs),research and test/calibration laboratories are established by the assistance of RCOP

Indicators: 7- The number of R&D and innovation related facilities rehabilitated or supported
Target (2007- 2013: 9
Definition and assumptions: Technology Development Zones (TDZs) research and test/calibration laboratories are established by the assistance of RCOP MoSIT

Indicators: 8-Number of tourism attraction points enhanced
Base Line: 0
Target (2007- 2013: 8
Definition and assumptions: Tourism attraction points/areas, excluding historical and archaeological sites

Indicators: 9-Number of tourism promotion and marketing activities
Target (2007- 2013: 30
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
93

Republie of Turkey 
Ministry of Science, industry and Technology 
1-Number of artisans and SMEs benefiting from facilities established or supported: Commented [FPt1: It was overiooked in the last modification. Corrested acording to the 2015 modification.

1-Number of artisans and SMEs benefiting from facilities established or supported: 2- Number of new enterprises established in industrial sites which are supported by RCOP
16.600 artisans and 3500 SMEs taking benefit from common facilities of OIZs and SSIEs, and ISGEMs in the target regions: o
350 artisans and 1000 SMEs (additional): 200
Base line data is from the General Directorate for. OIZs in MoSIT.: Approximately 30 new enterprises located in each existing ISGEMs/incubation centres

1-Number of artisans and SMEs benefiting from facilities established or supported: 3- The number of enterprises benefited from the financial instruments

1-Number of artisans and SMEs benefiting from facilities established or supported: 4-Amount of credit volume supplied for enterprises via the credit guarantees /counter guarantees provided by R.COP.
350 artisans and 1000 SMEs (additional): 1.012 Million EUR.

1-Number of artisans and SMEs benefiting from facilities established or supported: 5- Number of enterprises benefiting from R&D and innovation facilities established or supported
16.600 artisans and 3500 SMEs taking benefit from common facilities of OIZs and SSIEs, and ISGEMs in the target regions: ,
350 artisans and 1000 SMEs (additional): 305

1-Number of artisans and SMEs benefiting from facilities established or supported: 6- Research jobs created in established and/or supported R&D and innovation related facilities
350 artisans and 1000 SMEs (additional): 300

1-Number of artisans and SMEs benefiting from facilities established or supported: 7-Number of tourists visited the tourism attraction points enhanced
16.600 artisans and 3500 SMEs taking benefit from common facilities of OIZs and SSIEs, and ISGEMs in the target regions: 2,233, 673
350 artisans and 1000 SMEs (additional): 535,000 (additional)
Base line data is from the General Directorate for. OIZs in MoSIT.: Base line is the yearly number of arrivals in Qualified Establishments Licensed by Municipalities in the target the
94
Regional Competitiveness Operational Progranune (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Measure 1.1: Development of Industrial Infrastructure 
The aim of the measure is to create a more favourable investment environment for SMEs by upgrading the quality of existing business sites, bringing their supply more in line with demand and supporting the establishment of Common Facilities for SMEs in convenient locations.
Specific Objectives 
The specific objectives of this measure are,
To enhance the industrial infrastructure for enterprises to conduct business activities in a better environment, through establishment of common utility social, technical, production, storage and ICT facilities,
To increase occupancy ratio inside the business sites, through attracting the enterprises to benefit from the enhanced synergy and the comparative advantage of common use of advanced infrastructure and high quality services inside the business sites,
To contribute to the establishment of start-ups and increase the competitiveness of existing enterprises, through establishment of business and enterprise development centres as well as one stop shops, information and consultancy offices.

Rationale 
This measure, which is one of the most significant intervention tools of the OP in terms of expected impacts and budget, tackles with the improvement of industrial infrastructure which contributes to facilitate establishment, development and expansion of new and existing business.
In the previous chapters it was mentioned that macro level figures of the manufacturing industry are at a very low level when compared with those of the developed countries. Although Turkey has natural resources and raw materials for certain industrial sectors, the value added produced from these resources is not sufficient and this situation is one of the reasons of the low competitiveness level of Turkey compared to the EU Member States.

As mentioned in the socio-economic analysis, Organized Industrial Zones (OIZs) and Small Scale Industrial Estates (SSIE) have presented a proper environment for industrial development through their common infrastructure and waste water treatment facilities. There are 12 completed and 14 on going OIZs and 41 completed and 4 on going SSIEs, 9 IGEMs and 6 ISGEMs in Growth Centres.
Additionally, substantial evidence is given in the socio-economic analysis on the fact that there are enough numbers of completed and on going OIZs and SSIEs which present proper mutual infrastructure facilities for SMEs' investments in the12 NUTS II Regions and in 15 Growth Centres.The main problem in those regions for on going OIZ and SSIE projects is the completion of the infrastructure construction and reaching the optimum occupancy rates of these zones by attracting the interest of investors and creating new entrepreneurs. Otherwise, those zones and estates would be idle and the transferred scarce public resources to build these zones can not be exploited to the fullest. The promotion of new investments and entrepreneurship in the 12 NUTS II Regions and in 15 Growth Centres is important to take advantage of these investments in the OIZs and SSIEs, by increasing their occupancy rates.

As a result of this diagnosis coming from the socio economic analysis, in order to create a more favourable investment environment for SMEs and to increase the added value produced and business stock as well in the target regions, the RCOP will focus on upgrading the quality of existing business sites, bringing their supply more in line with demand and supporting the establishment of business and enterprise development centres, logistic centres and common utility facilities in various locations.
95
Regional Competitiveness Operational Programime (2007-2013)

. Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Such an approach will on one hand enhance the efficient and effective utilisation of the existing infrastructure and on the other hand prevents the risk of financing investments with IPA which are already being or that would otherwise be financed with national funds.

Description 
This measure will be a supply side measure for upgrading the industrial infrastructure to provide an advanced environment and high quality services for the enterprises to invest and operate.
The area of intervention for this measure will be to enhance "supportive infrastructure" inside or outside industrial sites, including soft actions where necessary, rather than supporting the establishment of new industrial estates like OIZs and SSIEs.

The main purpose of the industrial infrastructure is to provide better quality services and support mechanisms in order to attract entrepreneurs to invest inside the industrial zones and increase the occupancy ratios.

In this regard the main interventions of this measure will include the establishment of “supportive infrastructure" like business and enterprise development centres, a broad variety of shared utility facilities for SMEs,, one stop shops, information and consultancy offices, training facilities,, ICT infrastructure and equipment as well as the logistic centres, etc.

The support under this measure will consist of investments on infrastructure and equipment like establishment, improvement and refurbishment of buildings and purchase of laboratory devices,machinery, ICT and office equipment etc. However, in order to increase the impact of the intervention,advisory/consultancy services and publicity activities related with the implementation of project itself will also be eligible to a certain proportion of the budgets of projects.

Establishment of shared social, technical, production and storage facilities directly relevant to the environment of SMEs on a wide range of areas like common production, processing, packaging or training workshops including machinery,, shared warehouses, design centres, common utility laboratories or test equipment regarding the products or production processes, common social facilities, training and internet access points, etc., shared ICT usage possibilities including software and equipment regarding the production processes will also be financed under this measure.
This intervention may be implemented through larger projects financing the establishment of integrated centres consisting of a convenient combination of the above mentioned facilities and equipment inside the industrial sites or in the locations where SMEs are relatively condensed.
Such an intervention will, on one hand, allow SMEs to benefit from the synergies produced by the shared utilization of local infrastructure/services and develop a cooperation culture and, on the other hand, contribute to facilitate establishment, development and expansion of new and existing business.
Establishment of business and enterprise development centres (like IGEMs and ISGEMs) integrated with support facilities for SMEs will be financed as well under this measure for increasing the business stock and added value produced by SMEs and supporting start-ups.
Establishment of one stop shops, basic information support and consultancy centres inside the industrial sites or in the locations where SMEs are relatively condensed will be another intervention under this measure.

Establishment of logistic centres for common commercial use in convenient locations like inside or nearby industrial sites, nearby airports, harbours, main transport axis, etc. will also be supported under this measure.

96
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Establishment of training and education facilities in order to provide necessary trainings on the development of entrepreneurial knowledge and skills for SMEs will be supported in coordination and close cooperation with the HRD OP through a Technical Committee which has been established with the participation of the Operating Structures of both OPs.

Eligible Actions 
This measure will include the following indicative activities,
Establishment, improvement and refurbishment of social, technical, production, storage and ICT facilities, and purchase of machinery, equipment, for common use of SMEs.
Establishment, improvement and refurbishment of one stop shops, information and consultancy offices, etc.

Establishment, improvement and refurbishment of business and enterprise development centres like ISGEMs,
Establishment of logistic centres for common commercial use in convenient locations like inside or nearby industrial sites, nearby airports, harbours, main transport axis,
Admission Criteria 
Projects will be analyzed in terms of the nature of the interventions, project maturity and readiness,eligibility of actions, eligibility of the region, budgetary limitations, eligibility of applicant or beneficiaries, etc. as defined in the relevant parts of the RCOP and ineligible projects will be eliminated prior to the qualification and grading process which will be carried out in accordance with the selection principles.

The project proposals which pass the admission process successfully will be graded in accordance with the below mentioned selection principles,
Strategic Criteria for Selection 
The Strategic Criteria for Selection indicated for the priority will be applied.
Other Criteria for Selection 
In addition to the criteria for selection indicated for the priority, the following measure specific criteria will be applied for the prioritization of the project proposals:
Project maturity and readiness 
Projects supporting the facilities intended to be used commonly by a wider range of beneficiary enterprises.

Projects enhancing the occupancy ratio inside the industrial sites, particularly the establishment of common technical and social facilities inside the industrial sites.

Projects contributing to the overall employment capacity 
Projects supporting the innovative and high technology sectors.
97
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Projects contributing to the overall synergy with other measures, particularly the establishment of common technical and social facilities encouraging the creation of clusters and networks as described in measure 2.2.

Projects with environmental sustainability namely contributing to energy efficiency and use of renewable energy.

Projects supporting women and young entrepreneurs, disadvantaged persons and start-ups.
Involvement of TOBB, TESK, sectoral foundations and associations, regional chambers of industry and commerce, craftsmen and artisans.

The administrative and technical capacity of the beneficiary to achieve the targets and the risks façed by project.

Projects seeking complementarity and synergy with the other Community Programmes namely 7t FWP and CIP.

Final Beneficiaries 
Public institutions/agencies, business and enterprise development institutions/centres managing authorities of OIZs and SSIEs, national and regional chambers of industry and commerce, unions,foundations and associations 

98
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Monitoring Indicators 
Total Public Expenditure : 179.289.536 (2007-2013)EU Funding : 152.396.101 (2007-2013)Maximum Intervention Rate : 85%

Indicators: Outputs

Indicators: 1-Area of facilities newly established or supported
Base Line: 75.000 m2 (the area of technical and social facilities in 32 OIZs, 166 SSIEs and also the area of 10 IGEMs and 7 ISGEMs in the target regions)
Target (2007- 2013): 250,000 $m^{2$ (additional)
Definition and assumptions: Facilities including like labs, workshops, packaging facilities, training/education facilities, logistic facilities, one stop shops, information offices, business and enterprise development centres etc

Indicators: 2-Number of facilities established or supported
Target (2007- 2013): 20
Definition and assumptions: Facilities including like labs, workshops, packaging facilities, training/education facilities, logistic facilities, one stop shops, information offices, business and enterprise development centres etc

Indicators: Results

Indicators: 1- Number of artisans and SMEs benefiting from shared facilities established or supported
Base Line: -16.600 artisans and 3500 SMEs taking benefit from common facilities of OIZs and SSIEs, and ISGEMs in the target regions
Target (2007- 2013): 350 artisans 1,000 SMEs (additional)
Definition and assumptions: Base line data is from the General Directorate for OIZs in MoSIT.

Indicators: 2- Number of new enterprises established in industrial sites which are supported
Target (2007- 2013): 200
Definition and assumptions: Approximately 30 new enterprises located in each existing ISGEMs/incubation centres
99
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Measure 1.2: Creation and Development of Financing Instruments 
The aim of this measure is to improve the conditions of enterprises in the lagging behind regions suffering from insufficient access to financial instruments and inadequate financing resources by establishing and/or supporting adequate financing mechanisms.

Specific Objectives 
The specific objectives of this measure are:
To enhance the financial environment in the target regions through supporting credit guarantee funds, micro-loan funds and equity finance mechanisms like venture capital funds including seed and start-up capital and other forims of financial instruments serving the enterprises.
To support the enterprises' business development projects and level of investment through increasing their access to financial resources.

To modernize the production infrastructure of enterprises through increased utilization of financial mechanisms.

Rationale 
The results from the field survey on "Small Enterprises Finance in Turkey", conducted by Banakademie International in March 2005, highlights the supply and demand side obstacles in SME finance as described in Chapter 2.1.2 on SMEs. The survey is very relevant in terms of its target group, region and theme, thus the outputs of the survey are extensively used in the relevant parts of the RCOP.

The study identifies the obstacles in accessing finance as follows: the collateral requirement by the commercial banks is clearly the most striking barrier (an overwhelming 83 percent of the enterprises quoted this obstacle either as the first, second and third rank), interest rates are the second major obstacle (mentioned by 54 percent of the enterprises, the general view was that interest rates were too high), and bureaucratic and cumbersome procedures on the side of commercial banks (mentioned as third major obstacle by 26 percent of the respondents).

As described in chapter 2 in the SMEs part and in the SWOT analysis, SMEs have difficulties in providing the required guarantee or collateral because of their size, capital, organizational structure and low levels of production. They prefer credit schemes applying low interest rates, requesting more simple procedures and enough guarantees for credits. Naturally, this situation leads to a low level of bank credit utilization rates of SMEs. According to these figures, the amount of credits received by SMEs in 2000 was 6 % while this figure has reached 24 % in 2006 thanks to the adjustments in the regulations and SME definition made in the last 6 years. Considering the high costs and tough conditions of obtaining credit, as well as insufficient banking offer for small and medium-sized enterprises, especially micro-enterprises, financial support for development of credit guarantee funds and loan funds as well as equity finance and venture capital are of a major importance.
Limited access to institutional finance and technical assistance make it difficult for SMEs to improve their operations. The existing incentive systems appear to be biased in favour of large-scale industries and administrative complexities make it difficult for smaller firms to take advantage of such benefits.
It is also difficult to increase fixed capital investments due to moderate earnings, and since SMEs possess small proprietary capitals, foreign sources are not easily accessible for them to obtain credit.Even when they succeed in accessing external finance, interest rates are so high that they annul the advantages of borrowing money.

100
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Due to limited reserves of personal savings, inadequacy of the capital market and lack of venture companies in the target regions, it is very difficult for SMEs to find investment capitals. Most of SMEs work in risky areas with abundant competition. As a result, profitability is low, thus SMEs operate with low stock turnover ratios. This increases their demand for operating capital, in other words, for short term funds. Another reason is that they generally have to provide credit to customers.
Due to the above reasons, SMEs are in need of short and long term credit. However there are main factors that restrict utilization of credit, such as collateral requirements and high cost.
In Turkey, banks tend to lend money not only on the basis of feasibility studies or work plans of the start up companies but they also ask to secure the return of the credit by guaranty. Because start up companies usually do not have resources to give those guaranties this constitutes a major obstacle to business development.

On the other hand, since banks favour commercial credit, there is limited credit available for fixed capital investments by SMEs. In addition commercial banks are reluctant to give loans to SMEs since they find them risky and the majority of SMEs are not strong enough to meet the mortgage claims of credit lending banks.

Another problem concerns securities. Since most of the SMEs do not maintain regular financial records, commercial banks are not eager to provide them with guarantee letters in which case the enterprises have to make cash deposits to secure transactions.

Description 
The aim of this measure is to improve the conditions of enterprises in the lagging behind regions facing insufficient access to finance and inadequate financial instruments, through the establishment of and/or support to existing micro-loan funds, credit guarantee funds and equity finance mechanisms,including venture capital funds, seed capital and start-up capital.

Financial resources allocated to these funds will be available for small and medium-sized enterprises,particularly those operating in the manufacturing industry and tourism sectors in the target regions,which have difficulties in accessing financial resources with affordable conditions. Thus, the regional,sectoral and intervention strategy of the RCOP as explained in the Chapter on Strategic Priorities will also be taken into account by the funds supported under this measure while selecting the SMEs to be supported.

Looking at the concept and purpose of competitiveness from a R&D promotion, innovation, business networking and technology transferring activities point of view, supporting the relatively more developed regions apart from the “target region of RCOp" with distinctive and innovative financial instruments is a necessity.

Also in order to increase the effectiveness of the financial instruments introduced, particularly credit guarantee and micro-loan mechanisms, and to encourage enterprises to use these tools, appropriate precautions will be sought while designing the financial projects.

In order to increase the impact of this intervention, where necessary, advisory/consultancy services and publicity activities related with the implementation of project itself will also be eligible to a certain proportion of the budgets of the projects.

Eligible Actions 
This measure will include the following indicative activities:
101
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Mimistry of Science. Indurry and Technoingy 
Carrying out a needs assessment study to identify the mechanisms best suited to the needs of the enterprises in the target regions.

Establishment (where necessary) and/or contribution of capital to credit guarantee funds, microInan funds and equity finance mechamisms like venture capital funds including seed and start-up capital and other forms of financial instrumenas.

Where necessary, promotion of finaneing mechantisgs through publicity instruments and awareness raising cumpaigns as a component of the project in onder to facilitate access to the funds supporied.

Where appropriate, the projects under this measure will inelude advisory services to the beneficiaries, publicity and networking.

Inmovative financial engineering instruments supporting R&D, techsology transfer, innovation and business networking activities could aiso be eligible outside of the target region. Maximum 55million curos including national contrubition aliocated for 2012 - 2013 period could directly be  ca  o e o a 

a 
Soe jo s sp pu a p s o sa d poe d  sd po se  s d p do   A  o the relevant parts of the RCOP and ineligible projects will be eliminated prior to the qualification and grading process which will be carried out in accordance with the selection principles.
Contnbution of IPA to the financing instruments wili be allocated to SMEs established in the 12NUTS II Regions, particularly the ones in the Growth Centres.

The project proposals which pass the admission process successfully will be graded in accondance with the below mentioned selection principles 

Strategic Criteria for Selection 
The Strategic Criteria for Selection indicuted for the griority will be applied.
Other Criteria for Selection 
In addition to the criteria for selection indicated for the priority, the following measure specific criteria will be applied for thie prioritization of the project proposals:
Project maturity and readiness 
-Supporting the existing market-oriented funds where they pusue objectives compatible with the objectives of the ROOP 

Where nocessary, establishing new market oriented funds to pursue the objectives of the RCOP 
Existenice of adequate administrative and technical capatity of the beneficiary to implement the project 

Involvement of TOBB, TESK, sectoral foundations and asscciations, regional chambers of industry and commerce, craftsmen and artisans.

Projects seeking complementarity and synergy with the other Commnity Programmes 
Commented [FPiS]: Budget af the TTA eperation, which is alse D a prm a   p a op po  s 9a  p 10  0  o     o pcuppa 

102
Kogional Competitien Oeon Poae (-21

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Projects supporting women and young entrepreneurs, disadvantaged persons and start-ups.
Final Beneficiaries 
Credit guarantee funds, micro-loan funds and equity finance funds like venture capital funds, seed capital funds and start-up capital funds.

Monitoring Indicators 
Total Public Expenditure : 128.207.897 (2007 - 2013)EU Funding : 108.976.711 (2007-2013)Maximum Intervention Rate : 85%

Indicators: Outputs

Indicators: 1-Amount of credit guarantee supplied for enterprises
Base Line: 63.842 Million EUR. awarded from credit guarantee fund
Target (2007- 2013: 40,5 Million EUR. (additional)
Definition and assumptions: Base line data is from Credit Guarantee Fund Operating and Research J.S.C. (KGF)

Indicators: 2-Amount of counter guarantees for micro- loans supplied for enterprises
Base Line: 2.9 Million EUR.
Target (2007- 2013: 13,5Million EURR. (additional)
Definition and assumptions: Data is collected from the statistics of Provinces which have allocated micro-credit schemes

Indicators: 3- Amount of venture and growth capital supplied for enterprises
Target (2007- 2013: 63,8 Million EUR.
Definition and assumptions: -

Indicators: Results

Indicators: 1- The number of enterprises benefited from the financial instruments
Base Line: 567
Target (2007- 2013: 9,000 (additional)
Definition and assumptions: Base line data is from Credit Guarantee Fund Operating and Research J.S.C. (KGF)

Indicators: 2-Amount of credit volume supplied for enterprises via the credit guarantees /counter guarantees provided by RCOP.
Target (2007- 2013: 1,012 Million EUR.
Definition and assumptions: -
103
Regional Competitiveness Operational Programme (2()07-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Measure 1.3: Improvement of R&D, Innovation, Technology and ICT Environment and Infrastructure 

The purpose of this measure is to promote R&D, Innovation and usage of technology and transfer of knowledge to improve productivity and built a dynamic knowledge based economy.
Developing convenient infrastructure for R&D, creating a supportive environment for innovation,promoting technology transfer and creating incentives for business to use new technologies and the commercialization of research particularly by developing stronger links between business and Universities, R&D Centres, etc. in the target regions are the principal issues focused under this measure.

Specific Objectives 
The specific obiectives of the measure are 
To contribute the commercial-oriented R&D activities of public and non-profit making organizations and increase the utilization of shared R&D, Innovation and Technology Infrastructure providing advanced environment and high quality services to enterprises,
To promote the collaboration on R&D and innovation, transfer of technology through establishment, development and operation of corporate networks and clusters among the public sector, universities, R&D Centres and enterprises and connecting them to international networks.
To contribute to the creation of new R&D jobs and products for commercial purposes, increase investments of enterprises on R&D, innovation, technology and knowledge.
To improve the capacity of enterprises to utilize R&D results, innovation and technology commercially for products, processes and services.

Rationale 
One of the most effective tools to enhance business competitiveness and its sustainability is to support R&D, innovation and technology due to their multiplication effect on the added value produced.Developing a convenient infrastructure for R&D, creating a supportive environment for innovation,promoting technology transfer, and commercialization of research particularly by developing stronger links between Universities, R&D Centres and Business, and transfer of these capacities into the lagging behind regions are the crucial areas to be focused on by policymakers in countries engaged in technology-related development.

Establishment of a knowledge-driven and competitive business environment based on R&D,innovation and technology through enhancing the physical infrastructure and cooperation activities like networking/clustering and supporting technology based innovative enterprises aimed in that measure will lead to a higher stream of revenue, productivity and profitability of enterprises and thus contribute to increase competitiveness, employment creation, new technology generation,improvement in living standards and long-term economic growth.

As described in chapter 2 in the research and innovation part and in the SwOT analysis, the capacity of private and public sector for R&D, innovation and technology based activities is relatively low and the number of enterprises, public and private institutions/agencies/research centres/universities etc.carrying high-tech activities is insufficient in the target regions. Most of the R&D activities are performed by universities and public research institutions.

Inadequate infrastructure and low number of enterprises engaged in R&D activities lead to low participation of SMEs in Community Programmes such as 7tħ FP. On this account, supporting the 
104
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
establishment of R&D and innovation infrastructure is of the utmost importance to provide complementarity among different Community Programmes implemented in Turkey.
Similarly, cooperation between universities and enterprises are low and usually university and other scientific institutions intensify their studies on theoretical subjects rather than commercially applicable ones. Correspondingly, commercialization of research studies and joint projects are not supported properly to obtain maximum profits. Another problem is that in the target regions there are not enough R&D, innovation and technology infrastructure, human capital and enterprises using technology. The enterprises in the target regions are very much depended on classic production methods.
Therefore, establishment of networks and cooperation between the western regions where relatively developed infrastructure exists and the target regions so as to transfer existing experiences, knowledge and capacity to the lagging behind regions is of the utmost importance. Certain R&D and innovation projects supported outside the target regions, which contribute to building networks between different capacities and potentials of different regions to the benefit of the target regions should be supported.
Description 
The interventions within the context of this measure will mainly focus on the industrial sites operating on the base of high technology, R&D and innovation like Technology Development Zones (TDZs)and Technology Development Centres (TDCs) and other special supportive structures established inside or outside of those sites like Technology Incubators without Wall (DTI), Incubation Centres,Technology Transfer Centres, Excellence Centres, Innovation Relay Centres, etc.
Broadening, improving and rehabilitation of the infrastructure in these sites and supportive structures and enhancing the quality of the services supplied through infrastructure and refurbishment investments will be supported.

Establishment and modernization of technical facilities (like labs, workshops, etc.) not only inside these sites but also in other possible locations (like Universities, etc.) will also be supported.
Support for cooperation mechanisms like clusters of excellence and networks of R&D, innovation and technology among business and between businesses and public research/higher education institutions in regional, national and international level will be eligible within the scope of this measure.
Infrastructure and refurbishment investments and activities supporting cooperation mechanisms,clusters and networks and other possible interventions will be applied outside the target regions provided that the activity is a cooperation, networking or joint project supporting the competitive position of the target regions.

Support under this measure will consist mainly of investments in infrastructure and equipment like establishment, improvement and refurbishment of buildings and purchase of laboratory devices,machinery, ICT and office equipment and networks etc. However, in order to increase the impact of the intervention, advisory/consultancy services and publicity activities related with the implementation of the project itself will also be eligible to a certain proportion of the project budget.
Establishment, improvement and refurbishment of training and education facilities in order to provide necessary trainings on the development of entrepreneurial knowledge and skills like innovation,technology and R&D for SMEs will be supported in coordination and close cooperation with HRD OP through a Technical Committee which has been established with the participation of the Operating Structures of both OPs.

105
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Eligible Actions 
This measure will include the following indicative activities:
Establishment, improvement and modernization (including refurbishment and ICT infrastructure)of R&D, technology and innovation facilities like Technology Development Centres (TDC),Technology Development Zones (TDZ), technology incubators without wall (DTI), incubation centres, technology transfer centres, excellence centres, etc.

Supporting activities of public and non profit making institutions regarding commercial-oriented R&D as well as collaboration on technology transfer, R&D and ICT usage through establishment (including infrastructure, refurbishment), development and operation of corporate networks and technology platforms among public sector, universities, R&D Centres and enterprises and connecting them to international networks.

Establishment and modernization of social. technical and production facilities like labs.workshops, machinery, training/education facilities, etc. in Technology Development Zones and Technology Development Centres, Universities and in other possible locations 
Establishment of one stop shops, information, consultancy, patent offices and other possible common service facilities in Technology Development Zones, Technology Development Centres,Universities, and other possible locations.

Operations and investments outside the target regions provided that the activity is a networking or joint project supporting the competitive position of the target regions.
Admission Criteria 
Proiects will be analvzed in terms of interventions, proiect maturity and readiness, eligibility of actions, eligibility of the region, budgetary limitations, eligibility of the applicants or beneficiaries, etc.as defined in the relevant parts of RCOP. Ineligible projects will be eliminated prior to the qualification and grading process which will be carried out in accordance with the selection principles.
The project proposals which passes the admission process successfully will be graded in accordance with the below mentioned selection principles,
Strategic Criteria for Selection 
The Strategic Criteria for Selection indicated for the priority will be applied 
Other Criteria for Selection 
In addition to the criteria for selection indicated for the priority, the following measure specific criteria will be applied for the prioritization of the project proposals:
Project maturity and readiness,
Projects supporting facilities intended to be used commonly by a wider range of beneficiary enterprises 

Projects enhancing the occupancy ratio inside sites like TDZs and TDCs, particularly the establishment of common technical, social and production facilities inside the sites 
Projects having high commercialization potential and joint projects between private sector,universities and public institutions for R&D, innovation and technology transfer 
106
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Projects with environmental sustainability namely contributing to energy efficiency and use of renewable energy 

Projects supporting women and young entrepreneurs, disadvantaged persons and start-ups.
Involvement of TOBB, TESK, TUBITAK, TTGV, universities, public research institutions,foundations and associations for R&D, innovation and technology, regional chambers of industry and commerce, craftsmen and artisans.

Administrative and technical capacity of the beneficiary to achieve the targets and the risks faced by the project.

Projects seeking complementarity and synergy with other Community Programmes like 7th FWP and CIP 

Final Beneficiaries 
Public institutions/agencies, managing authorities of Technology Development Centres and Technology Development Zones, universities, scientific institutes and research centres, national and regional chambers of industry and commerce, sector associations, foundations.
Monitoring Indicators 
Total Public Expenditure : 45.872.933 (2007-2013)EU Funding : 38.991.988 (2007-2013)Maximum Intervention Rate : 85%

Indicators: Outputs

Indicators: 1- Area of R&D and innovation related facilities established, rehabilitated and/or supported
Target (2007- 2013: 60.000 m2
Definition and assumptions: Facilities such as Technology Development Zones (TDZs),research and test/calibration laboratories are established by the assistance of RCOP

Indicators: 2- Number of R&D and innovation related facilities rehabilitated or supported
Target (2007- 2013: 9
Definition and assumptions: Technology Development research and test/calibration laboratories are established by the assistance of RCOP MoSIT

Indicators: Results

Indicators: 1- Number of enterprises benefiting from R&D and innovation facilities established or supported
Base Line: -
Target (2007- 2013: 305

Indicators: 2- Research job created in established and/or supported R&D and innovation related facilities
Target (2007- 2013: 300
107
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Measure 1.4: Improvement of Tourism Infrastructure, Promotion and Marketing Activities.
This measure aimes to develop competitiveness and employment and to decrease regional disparities through diversification of tourism activities, revitalising and landscaping of tourism attraction arcas for commercial use and support for promotion and marketing activities.

Specific Objectives 
The specific objectives of this measure are:
To contribute to the competitiveness of Turkey through diversification of tourism 
To contribute to the employment rate, added value produced and the overall business stock by creating a convenient environment for tourism enterprises 
To decrease regional disparities and enhance socio-economic development by creating a favourable environment for tourism enterprises f 
To provide a social and economic interaction inside and among the regions 
Rationale 
Geographical, thematic and seasonal diversification of tourism, particularly by enhancing the alternative tourism activities and creating a consumer demand for regions having tourism potential other than and in parallel with the Mediterranean and Aegean coastal line is of great importance for increasing the overall competitiveness of Turkey and convergence of the less developed regions.
Tourism is a cross-cutting sector, involving a large diversity of services and professions, linked to many other economic activities. It impacts on sectors such as transport, construction, retail and on numerous sectors that produce holiday products or provide leisure and business travel related services.Although some large intemational companies contribute to this sector, it is mainly dominated by SMEs.

Utilization of the tourism potential of Turkey particularly in the lagging behind regions will contribute to a balanced regional development and decrease the regional disparities significantly. Due to its unique nature in terms of high employment generation capacity and social interaction effect within and outside the region, the tourism sector is an effective and efficient tool to create a multiplier effect on the economical and social development of the lagging behind regions.

However, public intervention is of great importance for preparing the potential tourism areas for commercial use and developing their basic infrastructure, taking in to account the sustainability and environmental aspects and creating a core entrepreneurial environment.

Description 
This measure will have two main components, consisting of supply side and demand side interventions.

Establishment and development of basic tourism infrastructure, revitalising and commercialization of selected areas having potential for tourist attraction in terms of natural and historical values, ecotourism, health and sports activities, etc. will be supported on the supply side. This component will include preparation of these attraction areas for sustainable commercial utilization taking care of environmental aspects. This intervention will have a significant impact to increase the touristic 
108
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
attractiveness of the regions and this supply side support will lead to an increase in touristic arrivals and as a consequence of this the business stock and employment in the tourism sector will broaden.However, under this measure activities like archaeological infrastructure works, restoration of historical ruins and buildings and similar activities which do not have direct impact on the competitiveness of the target regions are ineligible.

Competitiveness-oriented infrastructure activities having a direct impact on the tourism attraction of the region and having a substantial effect to increase tourist arrivals will be supported. Sound evidence to achieve these goals will be important criteria for the selection of tourism infrastructure projects.
The second component, on the demand side, includes support for promotional and marketing activities to create a public awareness and tourist attraction regarding natural and historical values, eco-tourism,health and sports facilities, etc. of the target regions in national and where possible international level.Demand side measures will be carried out mostly outside the target regions where the tourist demand is strong however; the target regions will still remainthe beneficiaries of such actions.
à
Where appropriate, as a complement, the projects under this measure will include advisory services to the beneficiaries, publicity and networking activities in order to increase the impact of interventions under this measure.

During the implementation of this measure, the projects will be prioritised in accordance with the 
priorities and long term plans of the Ministry of Culture and Tourism.

Eligible Actions 


This measure will include the following indicative activities,
Improvement of tourism attraction areas through revitalisation and landscaping and other relevant infrastructure investments.

Establishment and refurbishment of tourism information facilities and centres.
Support for promotion and marketing activities of public authorities and non-profit making organizations including the utilization of all possible information and communication tools.
Support for the organization of local tourist events like festivals, exhibitions, fairs, etc.
Support for the organization of national and international seminars, congress, etc. and participation in national and international fairs.

Admission Criteria 
Projects will be analyzed in terms of interventions, project maturity and readiness, eligibility of actions, eligibility of the region, budgetary limitations, eligibility of applicants or beneficiaries, etc, as defined in the relevant parts of the RCOP. Ineligible projects will be eliminated prior to the qualification and grading process which will be carried out in accordance with the selection principles.
Project proposals which pass the admission process successfully will be graded in accordance with the below mentioned selection principles,
Strategic Criteria for Selection 
The Strategic Criteria for Selection indicated for the priority will be applied. (The sectoral strategy is not applicable for this measure)

109
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Other Criteria for Selection 
In addition to the criteria for selection indicated for the priority, the following measure specific criteria will be applied for the prioritization of the project proposals:
Project maturity and readiness,
Competitiveness-oriented infrastructure and promotion/marketing activities having direct impact on the tourism attraction of the region and having a substantial effect to increase the tourist arrivals.

Takingo into account of the priorities and long term plans of the Ministry of Culture and Tourism 

The existence of adequate administrative and technical capacity of beneficiary authorities.
Projects with environmental sustainability namely contributing to energy efficiency and use of renewable energy.

Projccts supporting women and young entrepreneurs, disadvantaged persons and start-ups.
Final Beneficiaries 
Ministry of Tourism and Culture, public institutions/agencies, national and regional chambers of industry and commerce, sector associations, foundations 
Monitoring Indicators 
Total Public Expenditure : 32.909.092 (2007-2013)EU Funding : 27.972.725 (2007-2013)Maximum Intervention Rate : 85 %

Indicators: Outputs

Indicators: 1-Number of tourism attraction points enhanced
Target (2007- 2013: 8
Definition and assumptions: Tourism attraction points/areas are excluding historical and archaeological sites

Indicators: 2-Number of tourism promotion and marketing activities
Target (2007- 2013: 30
Definition and assumptions: -

Indicators: Results

Indicators: 1-Number of tourists visited the tourism attraction points enhanced.
Base Line: 2,233.673
Target (2007- 2013: 535.000 (additional)
Definition and assumptions: Base line is the yearly number of arrivals in Qualified Establishments Licensed by the Municipalities in the target regions
110
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-201 3)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Priority 2: Strengthening of enterprise capacity and foster entrepreneurship 
Aim 
This Priority aims to improve the efficiency and added value produced by enterprises, enhance their entrepreneurial capacity and increase the employment rate and overall competitiveness of the regions through the provision of basic information support and consultancy activities to SMEs, particularly start ups and strengthening the clustering and networking activities in the target regions.
Specific Objectives 
Strengthening entrepreneurial culture and skills of enterprises and start-ups in a wide range of themes by providing information support and consultation systems and organizing direct information supply activities like seminars, workshops and business oriented specific trainings.

Encouraging and strengthening cooperation in industry corporate sector through basic information support, consultation activities and clustering and other possible forms of cooperation.

Improvement of R&D and innovation capabilities of enterprises and ICT usage in business process through basic information and consultancy supports.

Creating new jobs, increasing the business stock and added value in the target regions through supporting SMEs particularly start-ups.

Rationale 
The diagnosis, reached as an outcome of the socio-economical analysis and the SwOT analysis shows a quantitative and qualitative insufficiency in utilization of technology and innovation in the management and production processes, insufficient access to basic information support and consultancy services, insufficient access and use of financial instruments due to inappropriate financial conditions, low level of start-ups due to insufficiency in entrepreneur culture and business skills, low level of cooperation, clustering and networking opportunities within and among the regions.
Information support and consultancy services are effective tools which create a leverage effect and concrete outputs for increasing the efficiency and added value produced by enterprises and enhancing their entrepreneurial and institutional capacities. Thus, public interventions to provide basic information support and commercial consultancy services to individual enterprises will contribute to the achievement of the global and specific objectives of the RCOP.

The studies on the needs assessment for Basic Information Support and Consultancy Services for SMEs conducted by the National Productivity Centre in some of the provinces of the target regions (Rize, Kahramanmaraş, Ordu, Batman, Mardin, Diyarbakır, Şanliurfa, Yozgat, Malatya, Elazığ and Adiyaman) comprising 353 SMEs and according to the Field Study conducted by KOSGEB covering 50.000 companies throughout the country have shown that training and consultancy needs of SMEs concentrate on the areas of: production planning and control, sales-marketing and consumer satisfaction analysis, productivity, quality management systems, human resources management,foreign trade, health and security at the work place, institutionalisation, management skills, CE marking, standardisation, certification and accounting.

The role of the state in cluster development initiatives is quite important and the state may play a catalytic role, to create an enabling environment/framework condition, and to facilitate exchange of information between companies, universities, R&D institutes and NGOs. Cluster-based initiatives 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
111

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
provide governments with a better perspective on the economic reality of their territory as well as: a better understanding of the industry needs and direct dialog channels with the cluster firms. They also represent a new way to create awareness of existing support programs to firms, business representative organizations and associations in industrial sector, designing tailor made support for the industry,involving private sector in their financing and management and coordination within different Government departments to support the industry 

According to the intervention strategy of the Operational Programme, designed in line with the outputs of the socio-economic analysis including the SwOT analysis and the strategic priorities, this priority consists of two measures on strengthening of enterprise capacity and foster entrepreneurship. They addresses the problems identified in the diagnosis on the target themes and sectors of the OP and are intended to provide a synergy among the priorities by means of micro scale interventions of this priority and the macro scale interventions of the first priority.

Activities under this priority will enhance the ability of businesses in the targeted regions to successfully deal with market competition, by providing management, technological advice and investment support. Activities under this priority will aim to foster innovation and modernization,entrepreneurship and business culture, expand existing business information and thus improve the competitiveness of local companies, increasing job supply and incomes as well as to play a catalytic role for clustering and networking activities of groups of enterprises.

Description 
This priority consists of two measures, “Providing Basic Information and Consultancy Support for Enterprises" and "Strengthening of Cooperation in Industry Corporate Sector".They are composed of two main types of interventions, basic information support and consultancy interventions. These supports will be available to individual SMEs under Measure 2.1 and to clusters, networks and business representative organizations under Measure 2.2.

This priority will serve the creation of an entrepreneurial culture among SMEs and help them to take advantage of external support on the basis of solid projects and work plans in their daily and future business. These supports will contribute to higher participation rates of SMEs in other Community and National Programmes.

Basic information support and consultancy support under this priority will focus on a wide range of themes (an indicative list is given under the description of the measures). However, an extensivéimportance will be given to,
financial management, access to finance, development of investment projects, preparing applications and business plans to access financial support, Community and national Programmes and revolving finance instruments, screening possible financing sources negotiating terms, etc. for individual SMEs in case of Measure 2.1 and 
successful clustering and networking practices, clustering and networking analysis,preparation of action plans and preparation of the clustering and networking projects including investment components, etc. for groups of SMEs in case of Measure 2.2
These themes for basic information support and consultancy will enhance enterprises' utilization rate of available public support as well as other Community Programmes. Thus, an extensive complementarity among different components of this priority and the RCOP in a broader sense will be provided as shown in the flowchart below.

112
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

:
Measure 1.2.
Programmes such as 7th FP, CIP, ete. and Complementarity with Community 
developing action plans 
w clusters and networks as well as for revolving funds business skills pee  t jo Bude pue ss jutse applications and business plans entrepreneurial and de a do d por soo como t networks such as needs for clusters and on investment projects preparing for a wide range of themes on Activities  rr d de Consultancy Support Consultancy Support Activities Consultancy Support Basic Information and Basic Information and Basic Information and ddd ded pe r te Bt  Ce 

Republie of Turkey 
Mimstry of Science, Industry and Technology 
Targeting 
This priority is targeted at the SMEs operating particularly in the:
Manufacturing industry and 
Tourism sector 
located in the 12 NUTS ⅡI regions having a GDP per capita (PPP) below 75 % of the national average and particularly in the 15 Growth Centres.

Joint projects and networking activities implemented outside the target regions which support the competitiveness of the target regions will also be eligible within the scope of this priority.
The concentration strategy for interventions, sectors and regions described in the Chapter on Strategic Priorities will be utilized as a strategic base for establishing selection criteria.
Measures 
1. Providing Basic Information and Consultancy Support for Enterprises 
The aim of this measure is to strengthen the entrepreneurial culture and skills through consultancy and information support activities for SMEs, particularly start-ups, on a set of themes.
2.Strengthening of Cooperation in Industry Corporate Sector.
The aim of this measure is to strengthen horizontal and vertical cooperation in industry corporate sector through consultancy and information support activities for clustering, networking and cooperation activities, carried out by public institutions, business representative organizations and sector associations.

Delivery of the Priority 
The measures under this priority will be implemented through calls for proposals and/or proeurement contracts. As described in Article 158 of IPA Implementing Regulation, projects submitted by national public bodies and project proposals submitted following calls for proposals will be assessed or selected in accordance with the below mentioned admission and selection principles.
Strategic Criteria for Selection 
Intervention Strategy - Projects will be assessed and graded in accordance with the concentration strategy and limitations for interventions as described in Table 46 of the Chapter on Strategic Priorities.

Sectoral Strategy - Projects will be assessed and graded in accordance with the concentration strategy for industrial sectors as described in Table 47 of the Chapter on Strategic Priorities.
Regional Strategy - Projects will be assessed and graded in accordance with the regional concentration strategy as described under the heading "Regional Concentration Strategy" of the Chapter on Strategic Priorities.

Inter-Regional Cooperation Strategy - Projects will be assessed and graded in accordance with the Inter-Regional Cooperation Strategy as described under the heading "Inter-Regional Cooperation Strategy" of the Chapter on Strategic Priorities.

114
Regioral Competitiveness Opemational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Other Criteria for Selection 
Project maturity and readiness 
Projects and applications from the Growth Centres will be given priority in order to achieve the strategic target of the SCF to allocate 70-80 % of the total budget of OP Regional Competitiveness for Growth Centres.

Actions on networking activities and joint actions between the target regionss and the rest of the country and operations taking place outside the target regionss will also be financed provided that the target regionss, particularly Growth Centres, directly benefit from these actions and operations.

Measure specific criteria for selection are given under each measure.
Targets and Indicators 
The indicators for this priority are the sum of the indicators identified for the measures under this priority.

Total Public Expenditure : 15.132.094 (2007-2013)EU Support : 12.862.275 (2007-2013)
Maximum Intervention Rate : 85 %
Indicators: Outputs

Indicators: I-Number of basic information support events heid
Base Line: 27 (held in the framework of Grant Scheme Programme implemented by MoD in the target regions of the RCOP)
Target (2007- 2013: 100 (additional)
Definition and assumptions: Base line is from grant scheme programmes implemented through Eastern Anatolia Development Progrumme (EADP) and TRA2, TR72, TR52 and TRBI NUTS II Regions Development Programme

Indicators: 2-Number of interested people participated in basic information support events
Base Line: 1886 (in the framework of Grant Scheme Progranme implemented by MoD in the target regions of the RCOP)
Target (2007- 2013: 1000 (additional)
Definition and assumptions: Base line is from grant scheme programmes implemented through Eastern Anatolia Development Programme (EADP) and TRA2, TR72, TRS2 und TRBI NUTS II Regions Development Progranme

Indicators: 3-Number SMEs assisted through consultancy supports
Base Line: 162 (in the target regions of the RCOP) Around 55 SMEs per year (in the target regions of the RCOP)
Target (2007- 2013: 550 (additional)
Definition and assumptions: Base line is from the KOSGEB's data only for the year 2006. Base line data is from the DG for Productivity
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
115

Republic of Turkey 
Ministry of Seience. Industry and Technology 
4-Number of participants attended in basic information support events: 5-Number of consultancy activities for potential clusters/networks, and Business Representative Organisations.
200 (additional): 30

4-Number of participants attended in basic information support events: Results

4-Number of participants attended in basic information support events: 1- Number of SMEs prepared business and investment plans through information and consultancy support
200 (additional): 55
Base line is from grant scheme programmes implemented through Eastern Anatolia Development Programme (EADP) and TRA2, TR72, TRS2 and TRBI NUTS II Regions Development Programme: :

4-Number of participants attended in basic information support events: 2- Number of networks/ clusters started to operate thanks to provided support
200 (additional): 5
Base line is from grant scheme programmes implemented through Eastern Anatolia Development Programme (EADP) and TRA2, TR72, TRS2 and TRBI NUTS II Regions Development Programme: -

4-Number of participants attended in basic information support events: 3- Number of enterprises participating in the supported or newly established networks and clusters
200 (additional): 350
Base line is from grant scheme programmes implemented through Eastern Anatolia Development Programme (EADP) and TRA2, TR72, TRS2 and TRBI NUTS II Regions Development Programme: -
116
Regional Competitiveness Opemational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Measure 2.1: Providing Basic Information and Consultancy Support for Enterprises 
The aim of this measure is to strengthen the entrepreneurial culture and skills through consultancy and information support activities and to increase the investment capacity through facilitating access to finance for SMEs, particularly start-ups, on a set of themes.

Specific Objectives 
To support and improve the entrepreneurial skills of SMEs so as to assist them in the establishment of new business and expanding existing businesses, increasing the added value they produce and thus strengthening their competitiveness.

To improve the services and capacity of public institutions and non-profit making organizations supplying information and consultancy services to SMEs.

To promote the investments of SMEs in order to enhance their production, marketing,standardisation, branding, etc.

To support enterprises to participate in Community Programmes so as to provide consistency and complementarity with other Community Programmes and to increase the abilities of enterprises for developing and implementing EU funded projects.

Rationale 
As mentioned in the socio-economic analysis and in the SwOT analysis entrepreneurial and business skills of enterprises are low. Most of them are family business suffering from quantitative and qualitative insufficiency in utilization of technology and innovation, in management and production processes, insufficient access to basic information support and consultancy services, insufficient access and use of financial instruments due to inappropriate financial conditions, leading to a low level of start-ups due to insufficiency in entrepreneur culture and business skills.
This measure addresses the above mentioned shortcomings and uses basic information support and consultancy services for SMEs in order to tackle these problems.

Information support and consultancy services are effective tools which create a leverage effect for increasing the efficiency and added value produced by enterprises and enhancing their entrepreneurial and institutional capacities. Thus, public intervention for providing basic information support and commercial consultancy services for individual enterprises will contribute to the achievement of the global and specific objectives of the RCOP.

SMEs in the target regions face financial problems including, inadequacy of funds for productive sectors (illustrated in terms of the low bank deposits per capita and credits per capita compared to the national figures), inadequacy in financial management of SMEs and lack of access to various sources of funds and foreign financial markets. Therefore it is essential for the SMEs in these regions to receive adequate support for improvement of their standing in terms of access to finance.
Facilitating access to finance will increase the investment capacity of small and medium sized and micro scale enterprises, namely through training and practical experience in generating and conducting projects, improve their access to information sources and consultancy services. It will also stimulate entrepreneurial activity by supporting start-ups through training and providing privately owned small businesses with resources for physical investment and business support packages, including marketing, management, technology transfer and innovation.

Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
117

Republic of Turkey 
Mimstry of Seience. Industry and Technology 
Description 
As explained in the intervention strategy in the Chapter on Strategic Priorities, under this measure basic information support and consultancy support will be extensively used in the target regions of the RCOP 

Within the context of basic information and consuitancy support intervention, the activities of public institutions, SME support and development agencies and non profit making organizations will be supported. Supply of equipment and external expertise related with the implementation of projects for these institutions and non-profit organizations will also be provided.

This basic information support (seminars, workshops, awareness raising activities, etc.) and consultancy activities will focus on a wide range of themes, Special emphasis will be given to the activities on obtaining finance, development of investment projects, preparing applications, business and investment plans for participation in Community Programines and access to revolving finance instruments, to increase the internal consistency of the RCOP.

The awareness and knowledge of SMEs about Community and National Programmes as well as their participation is intended to be enhanced through basie information support and consultaney activities regarding those programmes.

An indicative list of eligible themes for the basic information support and consultancy activities is given below:
Obtaining finance, development of investment projects, preparing applications, business and investment plans for accessing Community Programmes and revolving finance instruments,screening possible financing sources negotiating terms, ete. for individual SMEs 
R&D, intellectual property rights, innovation, technology transfer and usage, access to finance,business plan preparation, strategic planning, management skills, marketing and market development, branding, joint image, market research, access to market, advertising strategy (including product placement in foreign markets), product design and development, EU technical legislation and free movement of goods, preparation of applications to EU projects/programmes/schemes, business planning (notably for business start-ups and new enterprises), completion of audits and preparation of feasibility studies, exporting, new technologies, introduction of quality assurance, quality infrastructure, and certification systems,conformity assessment and certification, e-business, ICT Usage in Business Process, environment,efficiency awareness, productivity, quality management, standardization, innovative human resources management, legal requirements on workers' safety and health, obtaining certificates of conformity for products, raw material, machines and equipment, control-measurement apparatus and personnel, finance and all kinds of engineering applications for manufacturing industry, etc and tourism as well.

These main activities will be carried out independent from each other and the execution of one activity will not be a prerequisite for the execution of the other activity. Also at implementation level,participating in the basic information support activities or getting consultancy support is not a precondition for an SME to get investment support under measure 1.2.

Eligible Actions 
This measure will include the following indicative activities,
- Supporting projects of public institutions and non-profit making organizations to supply basic information support for SMEs and particularly start-ups.

- Providing consultancy support for individual SMEs and particularly start-ups 
Regtonal Competitiveness Operational Programume (2007-2u13)
1i8

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Facilitate direct investment support for SMEs and particularly start-ups through consultancy assistance for accessing financing schemes under measure 1.2 (advice with moncy).
Admission Criteria 
Projects will be analyzed in terms of interventions, project maturity and readiness, eligibility of actions, eligibility of the region, budgetary limitations, eligibility of applicants or beneficiaries, ete. as defined in the relevant parts of the RCOP. Ineligible projects will be eliminated prior to the qualification and grading process which will be carried out in accordance with the selection principles.Project proposals which pass the admission process successfully will be graded in accordance with the below mentioned selection principles,
Strategic Criteria for Selection 
The Strategic Criteria for Selection indicated for the priority will be applied 
Other Criteria for Selection 
In addition to the criteria for selection indicated for the priority, the following measure specific criteria will be applied for the prioritization of the project proposals:
Project maturity and readiness.
Basic information support projects contributing the overall employment capacity and supporting the innovative and high technology sectors.

Involvement of the Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey. TUBITAK.TTGV, universities, the foundations and associations for R&D, innovation and technology,the sectoral associations and regional chambers of industry and commerce in the basic information support projects.

Consistency and complementarity of the basic information support projects with other Community Programmes and OPs.

Projects having high commercialization potential and joint projects between private sector,universities and public institutions for R&D, innovation and technology transfer.
- Basic information and consultancy support projects will particularly focus on the below mentioned enterprises, entrepreneurs and aspects:
Enterprises operating in the Growth Centres in order to achieve the strategic target to allocate 70-80 % of the total budget of the OP Regional Competitiveness for Growth Centres.

. Start-ups 
Enterprises established inside the industrial sites 
Enterprises using high technology having R&D and innovation potential 
Projects having high employment generating capacity 
Women, young and disadvantaged entrepreneurs and other disadvantaged persons 
Projects having elements/components for the environmental sustainabilitynamely contributing to energy efficiency and use of renewable energy will have priority.
119
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Minisay of Seience. Industry and Technology 
-The administrative and technical capacity of the beneficiary enterprise to implement the project will be taken into account 

Final Beneficiaries 
Public institutions, agencies, research centres, universities, non-profit organizations, national and regional chambers of industry and commerce, unions, associations and foundations, etc. and SMEs.
Monitoring Indicators 
Total Public expenditure : 9.284.707 (2007-2013)EU Funding : 7.891.998 (2007-2013)Maximum Intervention Rate : 85%

Indicators: Outputs

Indicators: 1-Number of basic information support events held
Base Line: 27 (held in the framework of Grant Scheme Programme implemented by MoD in the target regions of the RCOP)
Target (2007- 2013): 100 (additional)
Definition and assumptions: Base line is from grant scheme programmes implemented through Eastern Anatolia Development Programme (EADP) and TRA2, TR72, TRSZ and TRBI NUTS II Regions Development Programme

Indicators: 2-Number of interested people participated in basic information support events
Base Line: 1886 (in the framework of Grant Scheme Programme implemented by MoD in the target regions of the RCOP)
Target (2007- 2013): 1000 (additional)
Definition and assumptions: Base line is from grant scheme progremmes implemented through Eastern Anatolia Development Programme (EADP) and TRAZ, TR72, TRSZ and TRBI NUTS II Regions Development Programme

Indicators: 3-Number of SMEs assisted through consultancy supports
Base Line: 162 (in the target regions of the RCOP) Around 55 SMEs per year (in the target regions of the RCOP)
Target (2007- 2013): 550 (additional)
Definition and assumptions: Base line is from the KOSGEB's data only for the year 2006 Base line data is from the DG for Productivity

Indicators: Results

Indicators: 1- Number of SMEs prepared business and investment plans through information and consultancy support
Base Line: -
Target (2007- 2013): 55
120
Regional C'ompetitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republie of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Measure 2.2: Strengthening of Cooperation in Industry Corporate Sector 
The aim of this measure is to strengthen horizontal and vertical Cooperation in Industry Corporate Sector through consultancy and information support activities for clustering, networking and cooperation activities.

Specific Objectives 
Promoting the establishment of services and counselling activities assisting the launching and development of sectoral and regional clusters and networks among enterprises.
To enhance the productivity and added value of the enterprises and business representative organisations through horizontal and vertical cooperation among the firms manufacturing similar or complementary products inside the business sites 
Supporting and stimulating the establishment of cooperation and networks among public and private institutions/universities/NGOs/Unions serving SMEs.

Providing services and counselling activities to follow-up and mentoring of networks.extension of existing networks as well.

Providing information on networking and clustering to increase the awareness and knowledge of enterprises, private and public institutions.

Rationale 
Clustering and networking activities are not highly developed in Turkey as mentioned in the socioeconomic analysis and in the SwOT analysis. Enterprises are not aware of the benefits of sectoral and regional clusters. There is no efficient mechanism to stimulate networking among enterprises and institutions. Although particularly in the 15 Growth Centres there are sectoral concentrations in OIZ and SSIEs within enterprises located in the same area, the networking among these enterprises has not be stimulated. Similarly, there are some universities in the 12 NUTS II regions, but their cooperation with each other and with other universities outside the target regions is too weak. Likewise,cooperation between universities and institutions serving SMEs need to be developed. Even networking between large companies and SMEs and also between suppliers and producers need to be improved to increase the added value they produce.

The impact of elusters on the performance of SMEs is one of the issues fhat are extensively studied in the literature on SMEs. The advantages of having similar enterprises at the same location are considered as motivating information exchange and subcontracting relations, transfer of experiences,exchange of qualified personnel, and opportunities for provision of production inputs. In case that the location is an industrial estate, these advantages will also include a better infrastructure, cheaper energy usage and lower rents offered for workplaces.

Clustering and networking activities, as described in the inter-regional cooperation strategy in the Chapter on Strategic Priorities, between the target regionss and rest of the country as well as the networking activities between the growth centres and their hinterlands will also be supported under this measure.

Therefore, by means of this measure cooperation in industry corporate sector will be promoted. The launching, establishment, continuity and extension of networks with other regions and countries,notably with EU networks will be supported through providing consultancy services and investment supports. The awareness of the enterprises and institutions on the advantages and importance of clusters and networking activities to develop their business and to have power in policy making processes will be promoted.

121
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Scienee. Industry and Technology 
Description 
The main type of operations for this measure will be basic information support, consultancy services and incentives to stimulate the establishment and improvement of networks and clusters among enterprises, business representative organisations, universities, public and non-profit making organizations serving SMEs including supporting and organizing seminars and workshops to increase awareness and knowledge of enterprises, private and public institutions on the importance of networking and on Community networking programmes.

Support will be provided to encourage public and non-profit making organizations both at national and regional level as well as groups of enterprises through chambers of industry and trade, exporters unions sectoral enterprise associations and other possible collaborative organizations, to establish and/or participate in the clustering and networking activities for common investments.
In addition to basic information support and consultancy services for identified potential and existing clusters and networks, external expertise will be supplied for activities like identification, need assessment, analysis and mapping of clusters and networks as well as developing roadmaps under the projects.

These soft actions will be complemented with other incentives for a wide range of common actions and investments of potential or existing clusters or networks like (indicatively) collaborative promotion and marketing activities, branding activities, publishing catalogues and preparing websites,participation in fairs, investments for software, equipment and common utility facilities, ete.
Eligible Actions 
This measure will include the following indicative activities:
Supporting activities of public institutions and non-profit making organizations to supply basic information support and consultancy on clustering, networking and collaborative activities.

Supporting activities of public institutions and non-profit making organizations on surveys and identification, need assessment, analysis and mapping of clusters and networks as well as developing cluster and networking roadmaps under the projects.

Direct incentives for common actions and investments of potential or existing structures of business and industrial collaboration like clusters, networks and business representative organisations ete.

Admission Criteria 
Projects will be analyzed in terms of interventions, project maturity and readiness, eligibility of actions, eligibility of the region, budgetary limitations, eligibility of applicants or beneficiaries, etc, as defined in the relevant parts of the RCOP. Ineligible projects will be eliminated prior to the qualification and grading process which will be carried out in accordance with the selection principles.Project proposals which pass the admission process successfully will be graded in accordance with the below mentioned selection principles.

Strategic Criteria for Selection 
The Strategic Criteria for Selection indicated for the priority will be applied 
122
Regional Competitiveness Operauonal Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Other Criteria for Selection 
In addition to the criteria for selection indicated for the priority, the following measure specific criteria will be applied for the prioritization of the project proposals:
Project maturity and readiness.
Projects aiming at establishment and improvement of networks and clusters between the target regions and the rest of the country as well as between the growth centres and their hinterland.
Projects aiming at establishment and improvement of networks and clusters in the Growth Centres in order to achieve the strategic target of SCF to allocate 70-80 % of the total budget of OP Regional Competitiveness for Growth Centres.

Basic information support projects which support the sectors showing a high geographical concentration in the target regions.

Involvement of the Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey. TUBITAK,TTGV, universities, sectoral associations and regional chambers of industry and commerce in basic information support projects.

Projects seeking complementarity and synergy with the other Community Programmes.
Projects targeting the establishment and extension of networks with EU Networks.
Projects with environmental sustainability namely contributing to energy efficiency and use of renewable energy.

Projects including women and young enterprises and disadvantaged persons.
Final Beneficíaries 
Public institutions, agencies, research centres, universities, non-profit making organizations, national and regional chambers of industry and commerce, unions and associations, etc. as well as clusters,networks for enterprises and organisations of SMEs.

Monitoring Indicators 
Total Public expenditure : 5.847.387 (2007-2013)EU Funding : 4.970.277 (2007-2013)Maximum Intervention Rate : 85%

Indicators: Outputs

Indicators: 1-Number of of participants attended in basic information support events
Base Line: 1737 (in the framework of Grant Scheme Programme implemented by MoD in the target regions of the RCOP)
Target: 200 (additional)
Definition and assumptions: Base line is from grant scheme programmes implemented through Eastern Anatolia Development Programme (EADP), TRA2, TR72, TR52 and TRBI NUTS II Regions Development Programme

Indicators: 2-Number of consultancy activities for potential clusters/networks, and Business Representative Organisations.
Base Line: -
Target: 30
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
123

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
350: 5
and clusters the supported or newly established networks 2-The number of enterprises participating in: operate thanks to provided support 1-Number of networks/ elusters started to

-: Results
124
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Priority 3: Technical Assistance 
Aim 
The main aims of the Technical Assistance priority of the RCOP are to ensure the sound and efficient implementation of the RCOP in accordance with IPA Implementing Regulation and to improve the administrative capacity of the Operating Structure and the other institutions involved in the implementation of the RCOP by supporting the preparation, management, implementation,monitoring, evaluation, control, publicity and communication of the RCOP as well as to prepare sector studies and a project pipeline necessary for planning interventions and future OPs.
Specific Objectives 
Provision of technical assistance in the preparation, management, implementation, monitoring,control and evaluation of the RCOP.

Preparation of a project pipeline both to be implemented under the present RCOP and the preparation of OPs for the next programming period,
Creating capacity of the Operating Structure and beneficiaries to manage and implement the OP,
Providing IT infrastructure necessary for the management, implementation, monitoring and controlling of the RCOP,
-Carrying out necessary activities to publicise the RCOP.
Rationale 
The institutions in charge of the programme preparation, management, implementation, monitoring,evaluation and control must be sufficiently prepared to ensure effective implementation of the RCOP measures. The development of human resources to carry out tasks at all stages of management and implementation is of paramount importance.

On the other hand, in order to be prepared for the next programming period and to increase project absorption capacity particularly for the target regions, the preparation of sectoral studies and a concrete project pipeline is crucial, Within this framework, under this priority, the establishment of systems of management, implementation, monitoring, control and evaluation of the RCOP including soft and hard IT infrastructure will be supported and concrete project pipeline will be prepared.
Description 
This priority will consist of two measures and three main types of interventions: establishment and maintenance of the systemns necessary for management, implementation, monitoring, controlling and evaluation of the RCOP including soft and hard IT infrastructure, provision of training, consultancy and expertise, and covering the costs incurred during the programme and/or project promotion and implementation processes 

As is mentioned in the Rationale, human resources, administrative and technical capacity of the Operating Structure and other institutions involved in the implementation of the RCOP and solid project pipeline should be developed in order to ensure the effective implementation of the RCOP.
Within this framework, support for the activities of the Operating Structure and other institutions involved in the RCOP implementation will be the core of this priority. Training, consultancy and 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
- 125

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technotogy 
expertise support and where necessary equipment supply for the institutions involved in the RCOP implementation will be provided.

Measures 
Measure 3.1: Support to the OP Preparation, Management, Implementation, Monitoring, Control and Evaluation 

Measure 3.2: Publicity, Information and Promotion of the OP Measures 
Delivery of the Priority 
This priority will be delivered by the provision of training, consultancy and expertise, support for the setting up of a computerised system for the Operating Structure and the other institutions involved in Programme implementation, expert support for thematic selection and evaluation of applications,financing the activities of the Monitoring and Project Selection Committees, providing funds for information and promotion activities and expert support for the Evaluation Team established within the Operating Structure.

Total Public Expenditure : 18.776.211 (2007-2013)EU Funding : 15.959.775 (2007-2013)Maximum Intervention Rate : 85 % (2007-2013)
126
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-20) 3)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Measure 3.1: Support to the OP Preparation, Management, Implementation, Monitoring,Control and Evaluation 

Specific Objectives 
The specific objectives of this measure are to provide technical and financial support for the preparation, implementation, monitoring, control and evaluation processes of the RCOP in order to ensure effective implementation of the programme and effective use of the IPA resources.
This measure will also aim to develop a concrete project pipeline, which will be eligible for financing under the RCOP, in accordance with the demand and needs of the SMEs (bottom-up approach) and to increase the project absorption capacity especially for the target regions.
Furthermore, this measure will support the accreditation preparations of the Operating Structure which will be carried out after the transition period.0

Rationale 
One of the major barriers in the preparation process of the RCOP is the lack of a solid and concrete project pipeline, which contributes to determine intervention areas and measures of the RCOP and corresponds to the actual needs of SMEs.

On the other hand, local public and private institutions, sectoral associations, NGOs do not have the necessary capacity in the development and implementation of the projects. Enhancement of the capabilities of the future beneficiaries to meet the requirements concerning the preparation of projects eligible for co-financing under the RCOP measure is of significant importance.
The implementation, management, monitoring, evaluation and control of the IPA Funds utilisation require an extensive and professional administrative framework. This applies both to the RCOP Operating Structure within the MoSIT, and to the other institutions involved in the RCOP implementation. Furthermore, effective tasks fulfilment connected with the implementation,monitoring and control of IPA assistance within RCOP depends substantially on providing institutions being in charge of the RCOP management and implementation with complete IT office equipment including software as well as typical office equipment.

On the other hand, after the transition period, tendering, contracting and payment functions will be carried out by the Operating Structure. In this respect, a Unit responsible for the implementation of these functions will be established within the Operating Structure. In order to properly implement these functions, the utmost importance should be given to the establishment of required institutional capacity and development of skilled human resources as well as the reaccredidation of the Operating Structure following the transition period.

Description 
Within the framework of this measure, comprehensive support activities with regard to the preparation, management, implementation, monitoring, control and evaluation of the RCOP as well as the reaccredidation of the Operating Structure following the transition period will be provided particularly focusing on the strengthening administrative, technical and human resources capacity of the Operating Structure and other institutions involved in the implementation of the RCOP as well as .........the national, regional, local and sectoral stakeholders of the RCOP.

Furthermore, purchase and installation of complete IT devices and the other office equipment together with the suitable software is planned within this measure.

20 Transition period covers the first programming period (2007-2009)Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
-127

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technoiogy 
Eligible Actions 
Support to the preparation of a project pipeline, in particular aiming at providing:
Consultancy and training in project preparation and implementation 
Support to project formulation and development 
Appraisal of project proposals received in terms of their eligibility under the RCOP 
Implementation of studies as may be necessary for the implementation of the current OP and for the preparation of future OPs.

Preparation of a list of projects eligible for financing under the RCOP 
>Carrying out researches, studies, surveys etc. with link to the strategic priorities of the RCOP to support the implementation process of the RCOP 
Providing assistance in the management process, in particular aiming at providing:
Assistance in appraisal of operations 
Assistance in projects' selection and verification process 
Preparation of tender documents 
Advice to the Operating Structure on improvements to the OP management and correctness of operations,
Exchange of experience for the staff involved in OP management through study visits and internships,
Support to the preparation of training need analyses and development of training plans,
Remuneration costs for civil servants transferred to the Operating Structure to implement the tasks relating to preparation, selection, verification, implementation, audit and monitoring of measures, and other employees dealing with performance of the above mentioned tasks.
A Monitoring process, in particular focusing on supporting:
Activities of the RCOP Monitoring Committee (ineluding administrative costs, organisation of meetings and other costs related to the Committee activities),
Providing expert services and training for the Monitoring Committee,
Providing expertise on improving the effectiveness of the monitoring system 
Preparation of the RCOP implementation reports by the Operating Structure,
Collecting data from monitoring sources.
>The Control process, in particular aiming at:
Carrying out an external audit (organisational and finaneial) by independent auditors,
Carrying out on-site checks.
Evaluation:
Covering eligible administrative costs for the operations of the Evaluation Team within the Operating Structure,
Costs related to the evaluations carried out by external evaluators,
Providing necessary trainings to the staff of the Evaluation Team.
Purchase and installation of hardware, software and other office equipment required for management, implementation, monitoring, control and evaluation of the RCOP.
-Providing assistance to the Operating Structure after the transition period, in particular aiming to support:
Establishment of necessary structures ,
128
Regional Competitiveness Operational Programme (3007-2011)

Republie of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Preparation and updating of necessary documents for accreditation,
Providing expert assistance and trainings for the staff of the Operating Structure.
Final Beneficiaries 
The responsible institutions for the implementation of this measure are the RCOP Operating Structure (TA Team for RCOP within the MoSIT) as well as the national, regional, local and sectoral stakeholders of the RCOP.

Final beneficiaries of the measure are given below:
RCOP Operating Structure,
RCOP Monitoring Committee,
Project Selection Committees,
MoSIT 
Other institutions involved in the implementation of the RCOP 
Public Institutions,
Universities,
Local and regional authorities,
Chambers of Commerce and Industry,
.
'NGOs.
Sectoral Associations,
SMEs 
Monitoring Indicators 
Total Public Expenditure : 1 16.343.855 (2007-2013)EU Funding : 13.892.275 (2007-2013)Maximum Intervention Rate : 85 %
Type of indicators: SSS OUTPUT
Indicator: 1-Number of trainings for OS
Target (2007- 2013): 61
Source of verification: MoSIT, Monitoring System, project and programme reports

Type of indicators: -r de a e dae
Baseline value (2006): 6£
Target (2007- 2013): MoSIT, Monitoring st p dl suodo

Type of indicators: S n e Me -e meetings assisted
Baseline value (2006): 14
Target (2007- 2013): MISoN Monitoring System, programme reports

Type of indicators: 4-Number of study visits and intemships
Baseline value (2006): 11/11
Target (2007- 2013): MoSIT, Monitoring System

Type of indicators: RESULT INDICA TOR
Indicator: 1-Number of contracts under implementation whose tender dossiers are prepared by TA
Target (2007- 2013): 50
Source of verification: MoSIT, Monitoring System, programme reports
129
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Measure 3.2: Publicity, Information and Promotion of the OP Measures 
Specific Objective 
The objective of this measure is the implementation of the obligations arising from Articles 62 and 63of IPA Implementing Regulation concerning the promotion of the RCOP and its operations and informing entities interested in receiving support from the RCOP, as well as the general public, about the opportunities provided by the assistance and its outcomes.

Rationale 
In order to make the public more aware about the assistance given under the RCOP, information about the Programme should be disseminated to the all interested parties and effective information distribution channels should be established by the Operating Structure.

Description 
Under this measure, potential and final beneficiaries of the RCOP operations will be informed about the content, selection criteria and eligibility rules of the assistance offered by the RCOP through the information events (such as conferences, seminars, fairs and exhibitions), publications (such as booklets, leaflets and newsletters), electronic means (websites, databases for potential beneficiaries)and/or audio-visual materials.

Eligible Actions 
Issuing and distributing information, promotional and educational material,
Establishing a system for an on-going information about OP implementation, the changes made and reallocations,
Organising conferences, training and workshops,
Setting up an information exchange system (through the Internet, media, brochures, folders,CD etc.) for potential beneficiaries, economic, commercial, professional and other institutions on the contents of the assistance and accessibility of the IPA funds for implementation of specific projects.

Final Beneficiaries 
Final beneficiaries of the measure are given below:
RCOP Operating Structure,
Other institutions involved in the RCOP implementation,
Public and private institutions,
Local and Regional Authorities 
Universities,
OIZs, SSIEs, TDZs, TDC, etc.
Chambers of Commerce and Industry,
Sectoral Associations,
NGOs,
SMEs 
Media,
General public ete.
130
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-20(3)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Monitoring Indicators 
Total Public expenditure : 2.432.356 (2007-2013)EU Funding : 2.067.500 (2007-2013)Maximum Intervention Rate : 85 %
Type of indicators: OUTPUT INDICATORS
Indicator: I-Number of publicity events (seminars, conferences, meetings, workshop etc.)
Target (2009): 20
Source of verification: MoSIT, Monitoring System, programme reports

Type of indicators: 2-Number of people directly reached by publicity activities
Indicator: -
Baseline value (2006): 550
Target (2009): MoSIT, Monitoring System, programme reports

Type of indicators: RESULT INDICATORS
Indicator: 1-Number of yearly hits on the RCOP web- page
Baseline value (2006): -
Target (2009): 25.000
Source of verification: MoSIT, Monitoring System, project and programme reportsMoSIT
Priority 4/Measure 4.1: Transfer of funds to the EU Trust fund in response to the Syrian crisis Aim 

The purpose of this priority and its only measure consisting of a unique operation - Transfer of funds to the EUTF - is to respond to the medium- and long-term needs of Syrian refugees and contribute to the objectives and purpose of the EUTF, as defined by the "Constitutive Agreement" ofthe EUTF and its Annex Iin Turkey. At the same time, the actions implemented under the priority should contribute to the fulfilment of overall objectives of RCOP.

Specific Objectives 
The specific objective of this priority is to provide a coherent and reinforced aid response to the crisis on a regional scale, responding to the needs of refugees from Syria, as well as of the Turkish communities hosting the refugees and their administrations, focusing on actions in the following areas:
Improvement of business environment, as described under priority 1 of RCOP and its corresponding measures 

Strengthening of enterprise capacity and foster entrepreneurship, as described under the priority 2 of RCOP and its corresponding measures 
-Education and training investments, including for vocational education and training 
-Investments in health and social infrastructure 
Final Beneficiary 
The European Union Regional Trust Fund in response to the Syrian crisis, the 'Madad Fund' is the final beneficiary for the single operation under this Priority and its unique Measure.
Eligible expenditure 
The eligible expenditure under this Priority/Measure/single Operation shall be the total of the decisions on the allocation of funds to individual actions taken by the Trust Fund before 30 September 2018 in pursuing the objectives set out in RCOP. Up to 5% of the contribution to the EUTF will also 
131
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Indusury and Technology 
be considered as eligible expenditure under the operation as management costs of the body implementing the Trust Fund.

The delivery mechanism for the single operation under this Priority/Measure shall be the one applicable to the EUTF.

The individual actions under the single operation shall be decided by the Operational Board of the EUTF.

Total Public Expenditure : 70.174.976 (2007-2013)EU Funding : 59.648.729 (2007-2013)Maximum Interyention Rate : 85 % (2007-2013)
132
Regional Competitiyeness Operational Programme (208n7-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
3.2. Horizontal Issues 
The horizontal issues which will be integrated into all the priority axis and measures of the RCOP are:equal opportunities for men and women, environmental protection, participation of civil society, and geographic and sectoral concentration. The priorities and measures defined in the RCOP contribute to the attainment of these horizontal objectives.

Equal Opportunities for Men and Women 
In recent years, Turkey has accomplished an important progress towards improving women's rights,especially in the legal framework However an environment in which legislation can be implemented has not been fully created. The legislation should be backed up through concrete action plans, strong institutions and sufficient resources.

Despite the positive developments and the legal guarantee provided by the Constitution and relevant laws, the situation of women in Turkey, particularly in the 12 NUTS Il regions, remains a source of concern especially in the fields of access to education and low participation rate in to the labour market. Women are vulnerable to discriminatory practices due to their low level of educational attainment. Full respect of women's rights remains a major problem, particularly in the poorest areas of the country.

Compared to the EU averages, in Turkey labour force participation rate and employment rate of women is quite low. According to 2005 TURKSTAT data for the I5-64 age group, the male labour force participation rate of 76.2 % is very close to EU25 average of 77.9 %, whereas female labour force participation rate of 26.5 % is substantially lower than the EU25 average of 62.9 %.2
The major reasons of this huge gap between men and women in terms of employment and labour force participation rates are:
t..

The decrease in agricultural emplovment.
Insufficient qualifications of women previously employed in the agricultural sectors to be employed in non-agricultural sectors in urban areas,
Lack of opportunities to access child-care and elderly-care services.
Within this framework, women's participation in the labour force should be encouraged and substantial reduction in gender gaps in employment and unemployment rates should be achieved through measures that facilitate their access to new jobs, financial instruments and consultancy services. Women entrepreneurship will be encouraged via start-ups support and consultancy services.
Equal opportunities for men and women are addressed by all the measures of the RCOP and all the measures of the RCOP will contribute directly or indirectly to increase the employment rates of women.

The below mentioned measures will specifically address this horizontal theme:
Measure 1.2: Creation and Development of Financing Instruments Measure 2.1: Providing Basic Information and Consultancy Support for Enterprises Measure 2.2: Strengthening of Cooperation in Industry Corporate Sector 
During the implementation of the RCOP, equal opportunities for men and women will be ensured through preference points in projects evaluation and selection processes. In this respect, a selection criterion towards ensuring equal opportunities for men and women will be added under each measure.Besides, the potential beneficiaries requesting financial assistance from the RCOP will be obliged to 
21TURKSTAT, 2005 (for Turkish male and female labour force participation rates.)
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
133

Republie of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
demonstrate that their projects do not infringe this horizontal theme, and special attention will be paid to women entrepreneurship and employment.

Furthermore, the Operating Structure for the RCOP shall also consider a gender balanced participation in the composition of the Monitoring Committee and Project Selection Committees.
Implementation of this horizontal issue will be monitored by the Operating Structure and the Monitoring Committee for the RCOP during all the phases of the RCOP implementation.
Environmental Protection and Sustainable Development 
One of the main sources of enviroumental pollution is industrial enterprises. Due to the industrialisation and development, a substantial amount of industrial enterprises pollute the environment by giving solid, liquid and gas wastes to air, water and soil without taking enough preventions especially in production activities. Besides that, miscellaneous waste, residue and emission charges which are given by various sectors show many differences. Nonetheless, produced pollution shows differences according to the labour intensity, geographical concentration and the kind of used energy of the sectors in their production process.

Most of the firms working in the manufacturing industry in Turkey are located in or nearby the big cities, nearby the most suitable harbours, sea sides, river and lakeside that provide them to get rid of industrial wastes with low cost. Although Turkey had also put into operation various international and EU environmental regulations, because of the absence of sufficient waste treatment and storage plants,the implementation of legal arrangements cannot be effective.

Other main problems of Turkey with respect to protection of environment which is the main condition for sustainable development are the growth rate of Turkey, usage of relatively old technologies, the weight of labour intensive pollutant sectors like textile, leather, and chemistry in production.
One of the main tools for solving these environmental problems is to provide for the development of industrialization in controlled Organized Industrial Zones (OlZs) and Small Scale Industrial Estates (SSIEs). OIZs and SSIEs, which cover nearly 50% of the manufacturing industry enterprises in Turkey, have important functions for controlied development of industry, protection of environment and production practices compatible with EU environmental norms.

Besides, OlZs, which are important in terms of regulating the relations between urbanisation and industrialisation, offer considerable opportunities for controlling the negative effects of industry upon environment, allowing for easier and less costly production and for benefiting from less costly infrastructure services.

93 O1Zs have been completed by 2006. In these zones, it is necessary to develop Environmental Management Systems based on scientific data in order to prevent the environmental pollution generated from the OIZ's wastewater.

Supporting OlZs, which are important production and investment areas, in the direction of producing environment management systems and taking into operation by establishing waste water treatment plants is essential and important for removing unfavourable effects of development of manufacturing industry to environment, effective usage of environmental norms and assuring sustainable development.

In this respect, the “Environmental Protection and Sustainable Development" concept will be taken into account in the implementation of all measures of the RCOP. Every action, which will be taken under the RCOP, will be compatible with environmental norms and standards and negative effects of industrialisation over environment will be reduced. Furthermore, under the second priority of the RCOP, enterprises and projects implementing environment friendly production methods and meeting 
134
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republie of Turkey 
Ministry of Science, industry and Technology 
environmental standards will be given priority, including in improving energy efficiency and use of renewable energy.

Furthermore, during the implementation of the RCOP, especially at the project selection phase,compliance with the relevant environment acquis such as ElA, and avoiding negative impact on potential Natura 200o Sites will also be taken into account. According to the By-law on Environmental Impact Assessment (EIA) which is in compliance with the provisions of the EIA Directive (85/337/EEC), under no circumstances, the projects that are subject to EIA receive any incentive,approval, permit, license (construction and utilization), credit or financial support unless the decision "EIA Positive" is obtained from the Ministry of Environment and Urbanization. Within this framework,the projects that are subject to EIA will only be financed by the RCOP with the decision of "EIA Positive". During the implementation of the projects particularly in the implementation of the tourism development projects under Measure 1.4 (Improvement of Tourism Infrastructure, Promotion and Marketing Activities), the utmost importance will be given to the EIA and protection of potential Natura 2000 sites.

Furthermore, under Measure 2.1, the RCOP will also promote the implementation of EMAS (Environmental Management and Audit Scheme) on a voluntary basis by providing basic information and consultancy support to the enterprises in the fields of environmental issues including EMAS.
Civil Society Involvement 
Civil society has been involved in the preparation process of the RCOP from the very beginning. The list of the civil society organisations involved in the drafting process of the RCOP is given below:
.
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK)
Technology Development Foundation of Turkey (TTGV)
Trade Unions (Management Board of the OIZs and TDZs, etc.)
Sectoral Assemblies via TOBB 
Regional and Sectoral NGO's (See Annex-1)
The above mentioned organisations have taken place in the RCOP Working Group which functions to steer the OP's preparations. Furthermore, Management Boards of Organised Industrial Zones and the companies operating in the Technology Development Zones have been consulted during the preparation of the RCOP.

Furthermore, during the programming phase of the RCOP, local and regional stakeholders have been also consulted. In order to give the opportunity to the local and regional partners in the 12 NUTS II regions as well as the whole public in all over Turkey to take part in the preparation process of the OP,a consultation process has been launched by the MoSIT.

During this consultation process, formal letters have been sent to all local and regional stakeholders with the template Questionnaire on the RCOP. In order to support this consultation process and to give necessary information on IPA process and the RCOP, a web page, which contains all relevant information such as executive summary of the RCOP, Turkish translation of the draft RCOP,frequently asked questions, final text of the MIPD, MIFF, SCF and IPA Regulations etc., has been established within the main web page of the MoSIT. Questionnaires and contact points from each stakeholder have been received. The opinions proposed by these partners were analysed by the MoSIT and relevant ones were reflected to the RCOP.2

2 For the list of the local and regional stakeholders and the Table showing the opinions of the local and regional stakeholders and the response of the MIT, See Annex I - 2.

Regional Competitiveness Operational Ptogramme (2007-2013)
135

Republie of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Wider involvement of civil society and local and regional partners will be ensured in the implementation of the RCOP. In this respect, relevant civil society organisations and regional partners which will participate in the RCOP Monitoring Committee are also given below:
The Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey (TOBB)
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK)
Technology Development Foundation of Turkey (TTGV)
South Eastern Anatolia Project (GAP) Regional Development Administration 
Geographic, Sectoral and/or Thematic Concentration 
According to the geographical concentration principle in the MIPD, the RCOP will concentrate the resources on the 12 NUTS II Regions having a per capita income below 75% of Turkish national average. According to the SCF, the majority of geographical concentration will be on 15 Growth Centres which are selected among the 12 NUTS II Regions.

The single operation "Transfer to the EUTF" under Priority 4, Measure 4.1 can be implemented on the whole territory of Turkey.

In terms of the sectoral concentration principle, manufacturing industry and tourism sectors are taken into account by the RCOP because of their employment generation capacity, contribution to the business stock and foreign revenues of the country as well as their importance in the SME development in the country. Thematic concentrations of the RCOP are the SMEs operating in the manufacturing industry and tourism sectors, R&D, innovation and knowledge society. These themes are regarded as the major driving forces to increase the regional competitiveness of Turkey.
However, the volume of funds available under the RCOP is not sufficient to have a direct macroeconomic impact on the regional development of the targeted region. Thus, it is essential to ensure a further sectoral and geographical concentration to achieve the highest impact in the areas of intervention.

Therefore, the RCOP attaches significant importance to ensure astrong selectivity on the interventions, sectors and regions to be supported in order to reinforce the efficient and effective use of funds through sustainable measures.

In this regard, the regional, sectoral and thematic concentration strategy of the RCOP is based on three pillars namely, the "Competitiveness Map", the "Sectoral Concentration Tables" and "Growth Centre Classification" which set out the principles for identification of criteria to be used in the selection of projects.

In addition to these three pillars, the RCOP attaches extensive importance to inter-regional cooperation and identifies two principles to priorítize this issue in the project selection phase; the interaction of Growth Centres with their hinterland and the interaction of the target regions with the rest of the country particularly on R&D, innovation and networking issues.
As is stated in the MIPD, while the RCOP measures will be mainly implemented in the 12 NUTS II regions giving particular importance to the 15 Growth Centres, this concentration shall not preclude the implementation of measures supporting national policies and institutions or projects which have regional dimension and which contribute to enhance the competitiveness of the less developed regions.In this context, during the project selection phase, priority will be given to integrated regional development projects aiming to improve co-operation, networking and clustering between the target regions and the relatively developed regions of the country especially in the fields of R&D, innovation and technology usage under the RCOP measures: "Improvement of R&D, Innovation, Technology and ICT Environment and Infrastructure", "Providing Basic Information and Consultancy Support for Enterprises", "Strengthening of Cooperation in Industry Corporate Sector".
136
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
For all the measures under the RCOP, the calls for project proposals will be non-restrictive and open to all regions in the target area. However, during the project selection phase, projects will be prioritized according to the detailed project selection criteria based on the concentration strategy of the RCOP.

Good Governance 
This horizontal principle will be respected during the implementation, monitoring and evaluation of the RCOP. In this respect, transparent, objective and impartial implementation of IPA funds in the RCOP, particularly in the selection of project proposals, will be ensured.
Non-Discrimination and Concern of Disadvantaged Persons 
Non-discrimination and equal opportunities for each individual are basically guaranteed in the Constitution. In the Article 10 of the Constitution, it is stated that "All individuals are equal without any discrimination before the law, irrespective of language, race, colour, sex, political opinion,philosophical belief, religion and sect, or any such considerations. Men and women have equal rights and the State is responsible to implement these rights."
In this respect, the utmost importance will be given to this horizontal principle in all stages of the implementation of the RCOP and the Operating Structure will guarantee the accessibility of all disadvantaged persons to the information and support to be given under the RCOP without any discrimination.

Participation of the disadvantaged persons to the implementation of the RCOP will be facilitated in the all measures of the RCOP in the same way as the equal participation of men and women.
People with disabilities will also be taken into account in all actions under the RCOP in order to facilitate their participation in full equality with all other beneficiaries and to ensure they are not discriminated because of their disability. In particular during the project selection phase, the projects taking into account the disabled persons will be graded extra score.

Horizontal Indicators 
Monitoring mechanisms forescen in the RCOP, where appropriate, will also assess the results achieved with regard to the relevant horizontal issues. In order to monitor the progress attained, the following horizontal indicators will be used:
Type of indicators: RESULT INDICATORS
Indicator: Share of enterprises and start-ups receiving financial support owned by women
Baseline value (2006): 0
Target (2009): 15%
Source of verification: MoSIT, Monitoring System, final beneficiary, project and programme reports

Type of indicators: Share of enterprises and start-ups owned by women using services provided by granted business support instifutions
Indicator: 0
Baseline value (2006): 15%
Target (2009): MoSIT, Monitoring System, final beneficiary, project and programme reports

Type of indicators: Number of projects presented by the civil society
Indicator: 0
Baseline value (2006): 60
Target (2009): MoSIT, Monitoring Systemn, programme reports

Type of indicators: Share of the RCOP budget allocated to the Growth Centres
Indicator: 0
Baseline value (2006): 75%
Target (2009): MoSIT, Monitoring System, programme reports
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
137

Republie of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
3.3. Complementarities and Synergies with Other Forms of Assistance 
Considering the limited budget allocated from the IPA funds, it is essential to develop a selective approach while determining the regions to implement the major intervention areas of the RCOP.
Overlapping avoidance and complementarities of interventions between the RCOP and other OPs as well as the national and Community programmes are essential in ensuring coherence and efficiency in the management of financial assistance to be given under the RCOP.

3.3.I. Complementarities and Synergies with Other Operational Programmes 
Within the framework of the above considerations, creating a synergy with the OP Transport, the OP Environment, the OP Human Resources Development (OP HRD) and with the OP Rural Development (OP RD) is particularly essential in order to increase the effectiveness of the interventions of the RCOP. Major areas, which will ensure the complementarity and synergy between the RCOP and other OPs are given in the Figure 17 and Table 48.

Figure 17: Complementarity of the RCOP with Other OPs 
RND and Innovation 
Tourism 
SMES Information Society 
Establistunent of 
Logistie Cenfres 
in the barbours 
and inside or 
outside 
orOlzs 
RPOP 

Water Employment Sustalnable 
Supply Development 
Education and of Rural 
Waste Training Development 
Social Harmonisation and Implementation of eePS 
oju santoe ns 
d dCdCar 
da dO 

881
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2u1_3)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Table 48: Complementarity with Other Operational Programmes 
Other Operational Programmes: Establishment of Logistic Centres in the harbours and inside or outside of OlZs will be supported under Measure 1.1 of the RCOP. This will ensure complementarity with Transport OP. Food industry will be supported in the fields of research and development under Measure 1.3 of the RCOP. This will ensure

Regional Competitiveness Operational Programme: Priority Axis 1: Improvement of Business Environment
Other Operational Programmes: complementarity with the Rural Development OP. Rural Development OP will provide supports for the diversification of the rural economy which focus on micro enterprises, with special emphasis on rural tourism and to develop micro enterprises and entrepreneurship based on local knowledge and experience possessed in the context of crafts and handicrafts. On the other hand, revitalising and landscaping, promotion and

Other Operational Programmes: marketing of the tourism attraction sites, which are not in the rural settlements and establishment of the Tourism Information Centres will be supported by the RCOP under Measure 1.4. In order to provide necessary trainings on the development of entrepreneurial knowledge and skills of SMEs by the Human

Regional Competitiveness Operational Programme: Resources Development OP, training and education infrastructure for SMEs will be established, improved and refurbished under the Measure 1.1 and 1.3 of the RCOP in close coordination with Human Resources Development OP. Under the Human Resources Development OP, training services for the development of entrepreneurial knowledge and skills will

Regional Competitiveness Operational Programme: Priority Axis 2: Strengthening of Enterprise Capacity and Foster Entrepreneurship
Other Operational Programmes: be provided at start up and development stages in order to obtain required skilled labour force. Furthermore, the HRD OP will also promote women and young entrepreneurship. Supporting human resource capacity of the enterprises by providing necessary trainings from Human Resources

Regional Competitiveness Operational Programme: Development OP in cooperation with the information and consultancy support provided under Measure 2.1 of the RCOP will create a synergy and effectiveness as well. Based on the bilateral agreement with the Ministry of Food, Agriculture and Livestock, the food industry including meat, milk,

Regional Competitiveness Operational Programme: Environment OP.
Other Operational Programmes: fruit and vegetable and fishery sectors will be supported by the RCOP in the fields of basic information and consultancy support under Measure 2.1 of the RCOP. On the other hand, investment

Regional Competitiveness Operational Programme: support for the SMEs operating in the meat, milk, fruit and vegetable and fishery sectors will be provided by the Rural Development OP. Under the Rural Development OP, information and consultancy support will not be provided to the food industry. Supporting environment friendly production methods and sustainable production activities of the enterprises within the scope of RCOP will have a positive effect for achieving the targets of
-139
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
In order to ensure complementarity and to avoid overlapping among the OPs, coordination mechanisms have been established between the MoSIT and relevant Ministries responsible for other OPs.

As for the actions in the area of education and training investments, including for vocational education and training under priority 4/measure 4.1 and their single operation, the body implementing the EUTF will ensure close coordination with actions under the operational programme "Human Resources Development" under component IV of IPA 2007-2013 for Turkey.

In this framework, a Technical Committee has been established with the Ministry of Labour and Social Security to ensure regular dialogue and exchange of information on the interventions of the RCOP and the HRD OP which require close cooperation. Within the framework of the Technical Committee, three meetings have been organised to date (on $5^{\mathrm{t h}}$ of October 2006, 3td of November 2006and 29th June 2007). This Committee will also be responsible for ensuring coordination during the implementation phase of the two OPs. In this respect, special attention will be given to ensure coordination in the implementation of Measure 1.1 and Measure 1.3 of the RCOP and Measure 3.2 of the HRD OP. Training and education infrastructure for SMEs will be established, improved and refurbished under Measure 1.1 and Measure 1.3 of the RCOP, while Measure 3.2 of the HRD OP will provide necessary trainings for SMEs. During the implementation of the OPs, coordination of these actions will be provided by the Technical Committee.

The further interaction and synergy with the HRD OP are given under Table 49.
-140
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
P1: Improvement of Business Environment M1.3: Improvement of R&D, Innovation and Technology and ICT Environment and Infrastructure: employment. and education and increase the links between the labour market which aims to establish better contribute to the HRD OP demanding jobs. As a result will universities, while creating skill links between business and The measure will strengthen the
P1: Improvement of Business Environment M1.2: Creation'and Development of Financing Instruments: on the increase of employment. result it will impact positively financial instruments, As a providing capacity of the existing ones by increase start up of new business and The measure will enable the the the employment necessary
P1: Improvement of Business Environment M1.1:Development of Industrial Infrastructure: favoured. selection criteria and will be mentioned under the project disadvantaged Women, young unemployed and inside the increasing the occupancy ratio improve The measure will employment business sites. persons are serve u 8

P1: Improvement of Business Environment M1.3: Improvement of R&D, Innovation and Technology and ICT Environment and Infrastructure: P1: Attract and retain more people in employment (M.1.2) P 2: Improve the linkage between education and labour market (M 2.2) P 3: Increase adaptability of workers, enterprises and entrepreneurs (M 3.2)
P1: Improvement of Business Environment M1.2: Creation'and Development of Financing Instruments: P1: Attract and retain more people in employment Measure 1.1, 1.2, 1.3,1.4

P1: Improvement of Business Environment M1.3: Improvement of R&D, Innovation and Technology and ICT Environment and Infrastructure: in the sense of adaptability. the activities carried out for ICT Measure 3.2 will also benefit by The target group for Priority 3 Technology and ICT. the field of R&D, Innovation and train the labour force needed in will enable the necessary basis to education and labour market and improve the linkage between Priority 2 of the HRD OP aims to the university graduates. sense and will meet the needs of create more qualified jobs in that 1.3 of the RCOP will help to sufficient qualified jobs. Measure the labour market is not creating unemployed. Figures show that the HRD OP is the young under the employment priority of One of the main target groups
P1: Improvement of Business Environment M1.2: Creation'and Development of Financing Instruments: employment opportunities. persons) with more and better workers, unemployed, former agriculture HRD OP will provide the target group of additional employment, thus it financing instruments wl create The creation and development of and disadvantaged (women, young
P1: Improvement of Business Environment M1.1:Development of Industrial Infrastructure: force needs. facilitating to meet their labour Business Centres and OIZ's by employment services will serve improvement skilled labour environment by providing more improvement persons) will workers, unemployed, former agriculture the target groups (women, young Improving the employability of and force. The of assist of disadvantaged business on the public
141
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
to t d gts Jo a: dd eede  Sted Je   r ro  B sdes
The measure will contribute to increase the employment opportunities in the tourism sector in the targeted regions. d T  T rmt trainings in the tourism area for the unemployed target groups.: The measure aims to improve the entrepreneurial skills of SMEs to foster the creation of jobs; this will create more employment opportunities which will contribute to the HRD OP.
S: (e    mko  dod om n e  d a r sr ee e (M 3.2)
C r more people in (M 1.1, 1.2, 1.3) employment: The HRD OP includes entrepreneurship trainings for the target groups under the employment priority. The trained target groups would be able to be supported by the RCOP to start up their business, namely on the development of business plans etc. In order to avoid duplication, the HRD OP will only provide entrepreneurship trainings to the specific unemployed target groups and will not carry out any activities such as seminars etc. The activities under P3 M3.2 aiming at the improvement of adaptability of workers, enterprises and entrepreneurs will support the RCOP on a t SIISSo SIS
pe dt to s tt o te s o t   to  c  d  o e  to  p e  a or dn pe c  t ce t sd  to s t o o teo r do cete 

ecd c  o e po p c   c meeting was held with the Ministry of Food, Agriculture and Livestock on 5th of March 2007. The following decisions were taken during the meeting:
Although there seem to be similarities between the two programmes with regard to the processing and marketing of agricultural and fishery products, there are certain differences in terms of beneficiaries and investment types. Under the Rural Development OP, aid schemes will be provided to the SMEs, whereas under the RCOP, there will be no support to individual enterprises.
The food industry including meat, milk, fruit and vegetable, and fishery sectors will be supported by the RCOP in the fields of “research and development activities" and “basic information and consultancy services" under Measure 1.3 and Measure 2.1 respectively. On the other hand,purchase of equipment, modernisation type investment support for these sectors will be provided by the Rural Development OP.

In the field of tourism, revitalising and landscaping, promotion and marketing of the tourism attraction sites which are not in the rural settlements and establishment of Tourism Information Centres will be supported by the RCOP under Measure 1.4. The Rural Development OP will 
142
Regional Competitiveness Operational Programime (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
provide support for the diversification of the rural economy which focus on micro enterprises,with special emphasis on rural tourism and to develop micro enterprises and entrepreneurship based on local knowledge and experience possessed in the context of crafts and handicrafts.Besides, under the Measure 2.1 of the RCOP, there will be no support to the rural tourism enterprises as it is covered under the Rural Development OP and there will be no grant scheme for enterprises under the RCOP.

Furthermore, close coordination will be ensured with the Institution Building component of IPA.Where appropriate, institution building activities supporting the implementation of the RCOP, apart from Technical Assistance measures of the RCOP, will be financed under the Institution Building component of IPA.

During the implementation of the RCOP, where possible, complementarities and synergies with the relevant cross-border programmes, particularly the "Black Sea" cross-border programme financed under the European Neighbourhood Policy Instrument, will be sought.

3.4.2. Complementarities and Synergies with National Strategy Documents 
Within the scope of the major intervention areas of the RCOP, there are four national strategy documents, the objectives of which are in full compliance with the objectives of the RCOP and the implementation period of which coincides with the RCOP. These national programmes are given below.

9th Development Plan (2007-2013)
The objectives, strategy and areas of intervention of the Operational Programme correspond to the 9th Development Plan for the period 2007-2013. The main development axes of the Plan are to "Increase the Competitiveness" and to "Ensure Regional Development". In the Plan, a balanced regional development policy has been introduced which aims to decrease regional development disparities as well as to increase competitiveness of the regions.

In this framework, in the Plan, the Growth Centres approach has been developed. The main idea of this approach is to define certain Growth Centres having high potential in terms of growth and serving their surrounding especially in less developed regions. The major priorities set out in the Plan for these Centres are to improve their accessibility, to strengthen their physical and social infrastructure and to form new industrial focal points by stimulating investments in the Centres. This approach was also reflected to the SCF and the RCOP.

Medium Term Program (2007-2009)
The main objectives of the Medium Term Program are to improve the competitiveness of enterprises,to ensure regional development and decrease disparities.

The major thematic intervention areas of the Medium Term Program are given below:
-Supporting entrepreneurship,
Supporting innovation, productivity and effective usage of technology,
Diversification of financial instruments,
Improvement of physical and technological infrastructure of enterprises and increasing the cooperation between enterprises,
Wide spreading of institutionalization 
The RCOP is in line with these thematic intervention areas. Furthermore, in terms of regional approach, there is also compliance between the RCOP and the Programme. In the Program, regional growth centres are foreseen in order to steer interregional emigration tendency to these regions.
143
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
SME Strategy and Action Plan (2007-2009)
The main objective of the SME Strategy and Action Plan is to increase the competitiveness of Turkish SMEs. The major interventions set out in the SME Strategy and Action Plan for the whole country in order to reach these objectives are given below:
Entrepreneurship Development 
-Enterprise Development 
Integration of SMEs into the International Market 
-Improvement of Business Environment 
Development of Technological and Innovation Capacity 
These thematic interventions are in compliance with the RCOP.
Information Society Strategy (2006-2010)
Another guiding document, which was taken into account during the preparation of the RCOP, is the Information Society Strategy (2006-2010).

The implementation of the Strategy document and its Action Plan which are a road map to an information society will contribute to the development of an information society in Turkey. The major intervention areas of the RCOP in the field of ICT have been developed pursuant to the Information Society Strategy.

In the Strategy, the major strategic priorities in the transformation process of Turkey to the Information Society were determined. These strategic priorities are given below:
1. Social transformation 
2. Diffusion of the ICT Technologies to the business 
3. Citizen focused service transformation 
4. Modernisation in the public administration 
5. Competitive ICT sector in the global market 
6. Competitive, accessible and cheap communication infrastructure and services The major aim of the second strategic priority is to provide competitive advantage to the enterprises through ICT Technologies. This strategic priority is also covered by the RCOP.
Within this framework, ICT infrastructure for enterprises will be improved under measure 1.3 of the RCOP, while information and consultancy support to the individual SMEs, start-ups, spin-offs and knowledge intensive micro enterprises in the field of ICT and e-commerce will be provided under Measure 2,1.

3.4.3. Complementarities and Synergies with the Community Programmes 
Regarding the participation in Community Programmes, as a principle, the RCOP will be implemented in order to get maximum benefit from the Community Programmes in which Turkey will participate.
Within this framework, projects aiming to increase the utilization rate of enterprises from the relevant Community Programmes, particularly Competitiveness and Innovation Framework Programme - CIP (2007-2013) and the 7tħ Framework Programme, will be also supported under the RCOP. In this respect, Under Measure 1.3, convenient infrastructure for R&D, innovation and technology transfer will be established and strengthened, while under Measure 2.1 innovative and high technology oriented individual enterprises will be supported for their R&D investments, and direct informative activities like congresses, seminars and workshops, and consultancy services will be provided to individual enterprises. Furthermore, same type of support will be provided to clusters under Measure 2.2 in order to increase their capacity.

144
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
In order to ensure complementarity between the relevant Community Programmes and the RCOP, a cooperation mechanism will be established when the official decision regarding the participation of Turkey to these programmes is taken.

Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
-145

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
4. FINANCIAL TABLES (eligible expenditure with reference to total public expenditure)
Financial table for 2007-2013
2007-2013: (€) (1)=(2+3)
Total Public Expenditure: Community Contribution (IPA) (€) (2)
Public Expenditure (€): National Public Contribution (€) (3)
IPA co- financing rate (%): (4) = (2/1) (%)

2007-2013: Priority Axis 1
Total Public Expenditure: 386.279.458
Public Expenditure (€): 328.337.525
IPA co- financing rate (%): 57.941.933
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999996%

2007-2013: Measure 1.1.
Total Public Expenditure: 179.289.536
Public Expenditure (€): 152.396.101
IPA co- financing rate (%): 26.893.435
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999997%

2007-2013: Measure 1.2.
Total Public Expenditure: 128.207.897
Public Expenditure (€): 108.976.711
IPA co- financing rate (%): 19.231.186
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999999%

2007-2013: Measure 1.3.
Total Public Expenditure: 45.872.933
Public Expenditure (€): 38.991.988
IPA co- financing rate (%): 6.880,945
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999989%

2007-2013: Measure 1.4.
Total Public Expenditure: 32.909.092
Public Expenditure (€): 27.972.725
IPA co- financing rate (%): 4.936.367
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999991%

2007-2013: Priority Axis 2
Total Public Expenditure: 15.132,094
Public Expenditure (€): 12.862.275
IPA co- financing rate (%): 2.269.819
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84.999968%

2007-2013: Measure 2.1.
Total Public Expenditure: 9.284.707
Public Expenditure (€): 7.891.998
IPA co- financing rate (%): 1.392.709
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999968%

2007-2013: Measure 2.2,
Total Public Expenditure: 5.847.387
Public Expenditure (€): 4.970.277
IPA co- financing rate (%): 877.110
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999967%

2007-2013: Priority Axis 3
Total Public Expenditure: 18.776.211
Public Expenditure (€): 15.959.775
IPA co- financing rate (%): 2.816.436
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999977%

2007-2013: Measure 3.1.
Total Public Expenditure: 16.343.855
Public Expenditure (€): 13.892.275
IPA co- financing rate (%): 2.451.580
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999989%

2007-2013: Measure 3.2.
Total Public Expenditure: 2.432.356
Public Expenditure (€): 2.067.500
IPA co- financing rate (%): 364.856
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999893%

2007-2013: Priority Axis 4
Total Public Expenditure: 70.174.976
Public Expenditure (€): 59.648.729
IPA co- financing rate (%): 10.526.247
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84.999999%

2007-2013: Measure 4.1.
Total Public Expenditure: 70.174.976
Public Expenditure (€): 59.648.729
IPA co- financing rate (%): 10.526.247
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999999%

2007-2013: Total 2007-2013
Total Public Expenditure: 490.362.739
Public Expenditure (€): 416.808.304
IPA co- financing rate (%): 73.554.435
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84.999995%
Financial table for 2007
2007: (€) (1)=(2+3)
Total Public Expenditure: Community Contribution (IPA) (E) (2)
Public Expenditure (€): National Publie Contribution (€) (3)
IPA co-financing rate (%): (4) = (2/1) (%)

2007: Priority Axis 1
Total Public Expenditure: 46.336.474
Public Expenditure (€): 39.386.000
IPA co-financing rate (%): 6.950.474

2007: Measure 1.1.
Total Public Expenditure: 9.119.413
Public Expenditure (€): 7.751.500
IPA co-financing rate (%): 1.367.913

2007: Measure 1.2.
Total Public Expenditure: 32.000.000
Public Expenditure (€): 27.200.000
IPA co-financing rate (%): 4.800.000

2007: Measure 1.3.
Total Public Expenditure: 5.217.061
Public Expenditure (€): 4,434.500
IPA co-financing rate (%): 782,561

2007: Measure 1.4.
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): o

2007: Priority Axis 2
Total Public Expenditure: 0
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): o

2007: Measure 2.1.
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): 0

2007: Measure 2.2.
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): o

2007: Priority Axis 3
Total Public Expenditure: 2.957.648
Public Expenditure (€): 2.514.000
IPA co-financing rate (%): 443.648

2007: Measure 3.1.
Total Public Expenditure: 2.366.118
Public Expenditure (€): 2.011.200
IPA co-financing rate (%): 354.918

2007: Measure 3.2 .
Total Public Expenditure: 591.530
Public Expenditure (€): 502.800
IPA co-financing rate (%): 88.730

2007: Priority Axis 4
Total Public Expenditure: 0
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): o

2007: Measure 4.1.
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): o

2007: Total 2007
Total Public Expenditure: 49.294,122
Public Expenditure (€): 41.900.000
IPA co-financing rate (%): 7,394.122
146
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-3013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Financial table for 2008
2008: (€) (1)=(2+3)
Total Public Expenditure: Community Contribution (IPA) (E) (2)
Public Expenditure (€): National Publie Contribution () 3)
IPA co-financing rate (%): (4) = (2/1) (%)

2008: Priority Axis 1
Total Public Expenditure: 46.418.220
Public Expenditure (€): 39.455.485
IPA co-financing rate (%): 6.962,735

2008: Measure 1.1.
Total Public Expenditure: 9.467.648
Public Expenditure (€): 8.047.500
IPA co-financing rate (%): 1.420.148

2008: Measure 1.2.
Total Public Expenditure: 16.300.000
Public Expenditure (€): 13.855.000
IPA co-financing rate (%): 2.445.000

2008: Measure 1.3.
Total Public Expenditure: 14.969.983
Public Expenditure (€): 12,724.485
IPA co-financing rate (%): 2.245,498

2008: Measure 1.4.
Total Public Expenditure: 5.680.589
Public Expenditure (€): 4.828.500
IPA co-financing rate (%): 852.089

2008: Priority Axis 2
Total Public Expenditure: 1.687.666
Public Expenditure (€): 1.434.515
IPA co-financing rate (%): 253.151

2008: Measure 2,1.
Total Public Expenditure: 526,695
Public Expenditure (€): 447.690
IPA co-financing rate (%): 79.005

2008: Measure 2.2.
Total Public Expenditure: 1.160.971
Public Expenditure (€): 986.825
IPA co-financing rate (%): 174,146

2008: Priority Axis 3
Total Public Expenditure: 3.070.589
Public Expenditure (€): 2.610.000
IPA co-financing rate (%): 460.589

2008: Measure 3.1.
Total Public Expenditure: 2.610.000
Public Expenditure (€): 2.218.500
IPA co-financing rate (%): 391.500

2008: Measure 3.2.
Total Public Expenditure: 460.589
Public Expenditure (€): 391.500
IPA co-financing rate (%): 69.089

2008: Priority Axis 4
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): o

2008: Measure 4.1.
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): o

2008: Total 2008
Total Public Expenditure: 51.176.475
Public Expenditure (€): 43.500.000
IPA co-financing rate (%): 7.676.475
Financial table for 2009
2009: (€) (1)=(2+3)
Total Publie Expenditure: Community Contribution (IPA) (E) (2)
Public Expenditure (€): National Publie Contribution (E) (3)
IPA co-financing rate (%): (4) = (2/1) (%)

2009: Priority Axis 1
Total Publie Expenditure: 46.610.961
Public Expenditure (€): 39.619.315
IPA co-financing rate (%): 6.991,646

2009: Measure 1.1.
Total Publie Expenditure: 17.335.282
Public Expenditure (€): 14.734.989
IPA co-financing rate (%): 2,600.293

2009: Measure 1.2.
Total Publie Expenditure: 19.157.896
Public Expenditure (€): 16.284.211
IPA co-financing rate (%): 2.873.685

2009: Measure 1.3.
Total Publie Expenditure: 7.221.177
Public Expenditure (€): 6.138.000
IPA co-financing rate (%): 1.083.177

2009: Measure 1.4.
Total Publie Expenditure: 2,896.606
Public Expenditure (€): 2.462,115
IPA co-financing rate (%): 434.491

2009: Priority Axis 2
Total Publie Expenditure: 320.000
Public Expenditure (€): 272.000
IPA co-financing rate (%): 48.000

2009: Measure 2.1.
Total Publie Expenditure: o
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): o

2009: Measure 2,2.
Total Publie Expenditure: 320,000
Public Expenditure (€): 272.000
IPA co-financing rate (%): 48.000

2009: Priority Axis 3
Total Publie Expenditure: 3.868.236
Public Expenditure (€): 3.288.000
IPA co-financing rate (%): 580.236

2009: Measure 3.1.
Total Publie Expenditure: 3.288.000
Public Expenditure (€): 2.794.800
IPA co-financing rate (%): 493.200

2009: Measure 3.2.
Total Publie Expenditure: 580.236
Public Expenditure (€): 493.200
IPA co-financing rate (%): 87.036

2009: Priority Axis 4
Total Publie Expenditure: o
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): o

2009: Measure 4.1.
Total Publie Expenditure: 0
Public Expenditure (€): 0
IPA co-financing rate (%): 0

2009: L00 Ce100
Total Publie Expenditure: 561'662'0S
Public Expenditure (€): 34E
IPA co-financing rate (%): .7.619.882
147
Regional C'ompetitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Financial table for 2010
2010: (€) (1)=(2+3)
Total Public Expenditure: Community Contribution (IPA) (E) (2)
Public Expenditure (€): National Publie Contribution (E) (3)
IPA co-financing rate (%): (4) = (2/1) (%)

2010: Priority Axis 1
Total Public Expenditure: 34.962.261
Public Expenditure (€): 29.717.920
IPA co-financing rate (%): 5.244.341

2010: Measure 1.1.
Total Public Expenditure: 15.841.079
Public Expenditure (€): 13.464.917
IPA co-financing rate (%): 2.376.162

2010: Measure 1.2.
Total Public Expenditure: 1.176.471
Public Expenditure (€): 1.000.000
IPA co-financing rate (%): 176.471

2010: Measure 1.3.
Total Public Expenditure: 6.588.236
Public Expenditure (€): 5.600.000
IPA co-financing rate (%): 988.236

2010: Measure 1.4.
Total Public Expenditure: 11.356.475
Public Expenditure (€): 9.653.003
IPA co-financing rate (%): 1.703.472

2010: Priority Axis 2
Total Public Expenditure: 5.158.922
Public Expenditure (€): 4.385.083
IPA co-financing rate (%): 773.839

2010: Measure 2.1.
Total Public Expenditure: 2.982.451
Public Expenditure (€): 2.535.083
IPA co-financing rate (%): 447.368

2010: Measure 2,2.
Total Public Expenditure: 2.176.471
Public Expenditure (€): 1.850.000
IPA co-financing rate (%): 326.471

2010: Priority Axis 3
Total Public Expenditure: 1.741.177
Public Expenditure (€): 1.480.000
IPA co-financing rate (%): 261.177

2010: Measure 3.1.
Total Public Expenditure: 1.294.118
Public Expenditure (€): 1.100.000
IPA co-financing rate (%): 194.118

2010: Measure 3.2.
Total Public Expenditure: 447.059
Public Expenditure (€): 380.000
IPA co-financing rate (%): 67.059

2010: Priority Axis 4
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): 0
IPA co-financing rate (%): o

2010: Measure 4.1.
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): o

2010: Total 2010
Total Public Expenditure: 41.862.360
Public Expenditure (€): 35.583.003
IPA co-financing rate (%): 6.279.357
Table D.6. Financial table for 2011
2011: (€) (1)=(2+3)
Total Public Expenditure: Community Contribution (IPA) (E) (2)
Public Expenditure (€): National Publie Contribution (IPA) (E) (3)
IPA co-financing rate (%): (6) = (3/2) (%)

2011: Priority Axis 1
Total Public Expenditure: 80.141.718
Public Expenditure (€): 68.120.459
IPA co-financing rate (%): 12.021,259

2011: Measure 1.1.
Total Public Expenditure: 12,806.246
Public Expenditure (€): 10.885.309
IPA co-financing rate (%): 1.920.937

2011: Measure 1.2.
Total Public Expenditure: 59.573.530
Public Expenditure (€): 50.637.500
IPA co-financing rate (%): 8.936.030

2011: Measure 1.3.
Total Public Expenditure: 2.786.030
Public Expenditure (€): 2.368.125
IPA co-financing rate (%): 417.905

2011: Measure 1.4.
Total Public Expenditure: 4.975.912
Public Expenditure (€): 4.229.525
IPA co-financing rate (%): 746.387

2011: Priority Axis 2
Total Public Expenditure: 1.750.991
Public Expenditure (€): 1.488.341
IPA co-financing rate (%): 262.650

2011: Measure 2.1.
Total Public Expenditure: 1.155.348
Public Expenditure (€): 982,045
IPA co-financing rate (%): 173.303

2011: Measure 2.2.
Total Public Expenditure: 595.643
Public Expenditure (€): 506.296
IPA co-financing rate (%): 89.347

2011: Priority Axis 3
Total Public Expenditure: 2.705.884
Public Expenditure (€): 2.300.000
IPA co-financing rate (%): 405.884

2011: Measure 3.1.
Total Public Expenditure: 2.352.942
Public Expenditure (€): 2.000.000
IPA co-financing rate (%): 352.942

2011: Measure 3.2.
Total Public Expenditure: 352.942
Public Expenditure (€): 300.000
IPA co-financing rate (%): 52,942

2011: Priority Axis 4
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): 0

2011: Measure 4.1.
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): o
IPA co-financing rate (%): o

2011: Total 2011
Total Public Expenditure: 84.598.593
Public Expenditure (€): 71.908.800
IPA co-financing rate (%): £2.689.793
148
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Financial table for 2012
2012: (€) (1)=(2+3)
Total Public Expenditure: Community Contribution (IPA) (€) (2)
Public Expenditure (€): National Publie Contribution (€) (3)
IPA co-financing rate (%): (4) = (2/1) (%)

2012: Priority Axis 1
Total Public Expenditure: 28.082.470
Public Expenditure (€): 23.870.098
IPA co-financing rate (%): 4.212.372

2012: Measure 1.1.
Total Public Expenditure: 18.414.250
Public Expenditure (€): 15.652.112
IPA co-financing rate (%): 2,762.138

2012: Measure 1.2.
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): 0
IPA co-financing rate (%): o

2012: Measure 1.3.
Total Public Expenditure: 3.299.744
Public Expenditure (€): 2.804,782
IPA co-financing rate (%): 494.962

2012: Measure 1.4.
Total Public Expenditure: 6,368,476
Public Expenditure (€): 5.413.204
IPA co-financing rate (%): 955.272

2012: Priority Axis 2
Total Public Expenditure: 2.035.290
Public Expenditure (€): 1.729.996
IPA co-financing rate (%): 305.294

2012: Measure 2,1.
Total Public Expenditure: 2.035.290
Public Expenditure (€): 1.729.996
IPA co-financing rate (%): 305.294

2012: Measure 2.2.
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): 0
IPA co-financing rate (%): 0

2012: Priority Axis 3
Total Public Expenditure: 4.432.677
Public Expenditure (€): 3.767.775
IPA co-financing rate (%): 664.902

2012: Measure 3.1.
Total Public Expenditure: 4.432,677
Public Expenditure (€): 3.767.775
IPA co-financing rate (%): 664.902

2012: Measure 3.2.
Total Public Expenditure: o
Public Expenditure (€): 0
IPA co-financing rate (%): o

2012: Priority Axis 4
Total Public Expenditure: 70,174,976
Public Expenditure (€): 59.648,729
IPA co-financing rate (%): 10.526.247

2012: Measure 4.1.
Total Public Expenditure: 70.174.976
Public Expenditure (€): 59.648,729
IPA co-financing rate (%): 10.526.247

2012: Total 2012
Total Public Expenditure: 104.725.413
Public Expenditure (€): 89.016.598
IPA co-financing rate (%): 15.708.815
Finaneial table for 2013
2013: (€) (2) (3+4)
Total Public Expenditure: Community Contribution (IPA) (€) (3)
Public Expenditure (€): National Public Contribution (IPA) (€) 4)
IPA co- financing rate: (%) (6) = (3/2) (RD)

2013: Priority Axis 1
Total Public Expenditure: 103.727.354
Public Expenditure (€): 88.168.248
IPA co- financing rate: 15.559.106
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999997%

2013: Measure 1.1.
Total Public Expenditure: 96.305.618
Public Expenditure (€): 81.859.774
IPA co- financing rate: 14.445.844
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999999%

2013: Measure 1.2.
Total Public Expenditure: 0
Public Expenditure (€): 0
IPA co- financing rate: 0
For information Other (IFI, ete) (€) (5): -

2013: Measure 1.3.
Total Public Expenditure: 5.790.702
Public Expenditure (€): 4.922,096
IPA co- financing rate: 868.606
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999988%

2013: Measure 1.4.
Total Public Expenditure: 1.631.034
Public Expenditure (€): 1.386.378
IPA co- financing rate: 244.656
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999945%

2013: Priority Axis 2
Total Public Expenditure: 4.179.225
Public Expenditure (€): 3.552.340
IPA co- financing rate: 626.885
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999970%

2013: Measure 2.1.
Total Public Expenditure: 2.584.923
Public Expenditure (€): 2.197.184
IPA co- financing rate: 387.739
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999979%

2013: Measure 2.2.
Total Public Expenditure: 1.594.302
Public Expenditure (€): 1.355.156
IPA co- financing rate: 239.146
For information Other (IFI, ete) (€) (5): 84,999956%

2013: Priority Axis 3
Total Public Expenditure: 0
Public Expenditure (€): 0
IPA co- financing rate: 0
For information Other (IFI, ete) (€) (5): -

2013: Measure 3.1.
Total Public Expenditure: 0
Public Expenditure (€): O
IPA co- financing rate: o
For information Other (IFI, ete) (€) (5): -

2013: Measure 3.2.
Total Public Expenditure: 0
Public Expenditure (€): O
IPA co- financing rate: 0
For information Other (IFI, ete) (€) (5): -

2013: Priority Axis 4
Total Public Expenditure: 0
Public Expenditure (€): 0
IPA co- financing rate: 0
For information Other (IFI, ete) (€) (5): -

2013: I
Total Public Expenditure: 0
Public Expenditure (€): 0
IPA co- financing rate: 0
For information Other (IFI, ete) (€) (5): -

2013: E000
Total Public Expenditure: 615906501
Public Expenditure (€): 882005*16
IPA co- financing rate: 166'581'91
For information Other (IFI, ete) (€) (5): %966666*8
5. IMPLEMENTATION PROVISIONS 
149
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
In accordance with Council Regulation No 1085/2006 of 17 July 2006 establishing an Instrument for Pre-Accession Assistance (IPA) and Commission Regulation No 718/2007 of 12 June 2007implementing Council Regulation No 1085/2006 (IPA Implementing Regulation), the Prime Ministry Circular No 2011/15 designated the main structures and authorities for IPA management and implementation tasks. This Chapter lays down the implementation arrangements for the Regional Competitiveness Operational Programme (RCOP).

This chapter also regulates the general framework for the management, monitoring, evaluation,financial management and control, and information and publicity of the RCOP.
According to Article 10 of IPA Implementing Regulation, IPA assistance will be implemented through decentralised management, initially with ex-ante controls by the Commission for Component III and IV. However, the ultimate aim is the conferral of decentralised management to national authorities without ex-ante controls by the Commission. After a transition period, during which the Commission can verify that all the necessary management and control systems are functioning effectively in accordance with the relevant Community and national rules, decentralised management without exante controls may be conferred to the national authorities by the Commission.
The single operation - Transfer to the EUTF - under priority 4/measure 4.1 is implemented by the body implementing the EUTF, so as to comply with the provisions of Commission Regulation No 718/2007 of 12 June 2007 as last amended by Commission Implementing Regulation (EU) 2015/2093of 18 November 2015 and with the latest version of the Financing Agreement concerning RCOP.
5.1. Management and Control Structures 
5.1.1 Bodies and Authorities 
In order to ensure the effective and efficient management of the interventions co-funded from national and IPA resources. the structures and authorities as well as their functions and responsibilities are described in this section in compliance with the relevant provisions of IPA Implementing Regulation (Articles 21 to 31) These authorities and structures must be effectively in place, operationally ready and accredited before the Commission can confer decentralised management.
These structures and authorities are given below: 23
(a) National IPA Co-ordinator,
(b) Strategic Co-ordinator for Components III and IV,
(c) Competent Accrediting Officer,
(d) National Authorising Officer,
(e) National Fund,
(f) Audit Authority,
(g) Operating Structure by IPA Component or Programme.
The main functions and responsibilities of the above mentioned bodies except the Operating Structures are given in the relevant articles of IPA Implementing Regulation and in Annex A of the Draft Framework Agreement.

Within this framework, only the functions of the Operating Structure responsible for the management and implementation of the RCOP will be given in this chapter.

Operating Structure for the RCOP 
23 In order to see overall IPA structure in Turkey, Please see Flowchart in Annex 6.

150
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)



Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Under the Prime Ministry Circular No 2011/15, the Ministry of Science, Industry and Technology (MoSIT) has been appointed as the Operating Structure for the RCOP.

Functions 
The Operating Structure shall be responsible for the management and implementation of the RCOP under the control of the Monitoring Committee for the RCOP (MC RCOP) in accordance with the principle of sound financial management and effective and efficient internal control. In this respect,according to Article 28 of IPA Implementing Regulation, it shall in particular responsible for:
drafting multi-annual programmes,
monitoring programme implementaiton and guiding the work of the MC RCOP by providing the documents required to monitor the quality of implementation of the RCOP,
drawing up the sectoral annual and final implementation reports, after their examination by the MC RCOP, submitting them to the Commission, to the NIPAC and to the NAO,
ensuring that operations are selected for funding and approved in accordance with the criteria and mechanism applicable to the RCOP and that they comply with applicable Community and national rules,
setting up procedures to ensure the retention of all documents required to ensure an adequate audit trail,
arranging for tendering procedures, grant award procedures, the ensuing contracting, and making payments to, and recovery from, the final beneficiary,
ensuring that all bodies involved in the implementation of operations maintain a separate accounting system or a separate accounting codification,
ensuring that the NF and the NAO receive all necessary information on the procedures and verifications carried out in relation to expenditure,
setting up, maintaining and updating the reporting and information system,
carrying out verifications to ensure that the expenditure declared has actually been incurred in accordance with applicable rules, the products or services have been delivered in accordance with the approval decision, and the payment requests by the final beneficiary are correct.These verifications shall cover administrative, financial, technical and physical aspects of operations, as appropriate,
ensuring internal audit of its different constituting bodies,
ensuring irregularity reporting,
ensuring compliance with the information and publicity requirements.
In addition to the above-mentioned responsibilities resulting from the Article 28(2) of IPA Implementing Regulation, the Operating Structure is also responsible for:
managing the Secretariat of the Monitoring Committee for RCOP,
ensuring the evaluations of the RCOP,
implementing the measures under Technical Assistance of the RCOP.
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
151

Republie of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Composition 
The Operating Structure will be composed by the following bodies: 24
1) Ministry of Science, Industry and Technology, DG for EU and Foreign Relations, Directorate of EU Financial Programmes 

Programming Department 
Monitoring and Evaluation Department 
Quality Assurance and Control Department 
Tendering Documents Preparation Department 
Procurement Department 
Contract Management Department 
Financial Management Department 
Technical Assistance and HR Department 
Information Technologies Department 
Publicity and Administrative Affairs Department 
2)Secretariat to the Monitoring Committee for the RCOP 3)Internal Audit Unit 

The heads of the bodies constituting the Operating Structure shall be clearly designated and shall be responsible for the tasks assigned to their respective bodies 
The Director General of the European Union and Foreign Affairs of the Ministry of Science, Industry and Technology will act as the Head of the Operating Structure. The designation of the heads of the bodies, which constitute the Operating Structure, addresses and contact details shall be communicated to the Commission.. Any personnel changes in heads of the specific bodies which constitute the Operating Structure will be notified to the Commission, as appropriate, including any changes which affect the accreditation of the Operating Structure and the Commission's subsequent conferral of management powers.

Distribution of Functions 
Ten Departments, namely Programming, Monitoring and Evalution, Tendering Documents Preparation, Procurement, Contract Management, Financial Mangeement, Quality Assurance and Control, Technical Assistance and HR, Publicity and Administrative Affairs and Information Technologies Department have been established within the Directorate with a view to ensure sufficient segregation of duties between "Tendering" and "Contract management" and between "Contract implementation" and “financial / payment" responsibilities.

Programming Department 
Programming Department is responsible for programming, project design and formulation and for all tasks related to project appraisal and selection. Department's specific tasks are;
Drafting and revising the RCOP 
Supervising ex-ante evaluation process during OP preparation;
Drafting Operation Indicative Sheets;
Preparing / revising the Multi-Annual Work Plan (MAWP) and monitoring its implementation;
Assisting stakeholders in project design and formulation;
24For Organigramme of the Operating Structure, please see Annex 7.

152
Regionai Competitiveness Operational Programme (2007-2013)



Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Prioritizing projects to be financed under RCOP, in consultation with relevant stakeholders;
Establishing and managing Project Selection Sub-Committees, and providing them with secretarial support;
Preparing pre-qualification report and submitting it to the Head of Directorate. Based on the pre-qualification report, preparing report on the projects to be financed and submitting it to HOS for approval;
Informing the candidates about the selected and rejected project proposals;
Preparing and publishing calls for proposals. Drafting and publishing corrigenda, if the case is;
Dealing, in collaboration with Procurement Department, with requests of clarification by potential grant applicants;
Preparing and delivering, in collaboration with Procurement Department, informative sessions for potential grant applicants;
Financial planning, budgeting, co-financing (National&IFI)
Publicity and Administrative Affairs Department will execute the following functions:
Informing potential beneficiaries on EU assistance granted under RCOP; raising awareness and informing the broad public on the EU support, particularly as concerns RCOP, its objectives, actions and achievements. Department's specific tasks are 
Preparing the Communication Action Plan (CAP);
Informing the Commission about amendments made to the CAP;
Managing CAP communication activities and the related budget;Participating to the working group promoted by the MoSIT;
Populating the section of MoSIT website dedicated to RCOP with relevant information,and updating it regularly;
Ensuring timely preparation and/or publication / dissemination of materials concerning RCOP (newsletter, leaflets, reports, etc.);
Supervising surveys to monitor broad public awareness on EU matters;
Monitoring communication actions undertaken by the Implementing Institutions and RCOP beneficiaries, and providing advice to ensure compliance with EU publicity requirements;
Supporting the organisation of conferences and other information events in parthership with RCOP key stakeholders and other Operating Structures, as appropriate;
Managing relations with media, in relation to the organization of such events;
Responding to information requests from the media and general public;
Organizing and implementing a monitoring system to supervise CAP implementation and check its effectiveness;
Preparing the monitoring reports on information and publicity activities for RCOP SMC and for the European Commission 

Technical Assistance and Human Resources Department implements two core functions:
Technical Assistance Function 
153
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
As concerns the Technical Assistance Function, the Department is responsible for ensuring that IPA OS needs as concern TA support are recorded and met. To this respect Department's Task are:
Preparing and revising Technical Assistance (TA) Plan;
Preparing ToR for TA projects as planned in TA Plan;
Supervising and ensuring technical monitoring of TA projects;
Preparing annual reports describing progress achieved in implementing the TA Plan.
Human Resources Function 
As concerns the HR Function, the Department is responsible to implement and evaluate IPA OS HR policies using appropriate tools. HR Department tasks are:
Performing, and periodically updating, Training Needs Analysis for all OS staff;
Drafting and periodically revising the Training Strategy and Action Plan. Preparing development plans for IPA OS staff (through training, coaching etc.) according to detected needs and ensuring the conditions for their implementation;
Drafting / updating workload & sensitive post analysis;
Establishing and updating a database on IPA OS staff background, working skills and competencies (e.g. education; language skills; technical skills, etc.);
Coordinating the periodic review of IPA OS staff Job descriptions;
Planning and coordinating the recruitment process;
Supporting new recruits integration in workplace by drafting induction plans, monitoring their implementation and counselling new staff on administrative and personal issues;
Informing top management on outcomes resulting from 'Staff performance appraisal',guaranteeing that confidentiality of the process is maintained;
Drafting and implementing the 'Staff Training and Development Annual Plan 
Ensuring constant monitoring of HR activities and maintain related records;
Establishing systems for evaluation of HR activities quality and impact and make recommendations for further developing the HR policy framework.
IT Department is responsible for:
Ensuring that issues regarding IT, System Administration and Knowledge Management associated with the IT Department are dealt with promptly and appropriately;
Implementing IPA OS IT policy as regards security of data and electronic archives;
Addressing the specific needs of IPA OS staff as users of IT systems, by ensuring software in use are updated and efficiently functioning;
Maintaining and monitoring IPA OS website and IPA file server 
Performing needs assessment as concerns supply and maintenance of network equipment, hardware and software of the information system infrastructure;
Preparing technical specifications / ToR for projects concerning MIS / IT systems;
Supervising and performing technical monitoring service and supply contracts concerning MIS / IT systems.

Monitoring and Evaluation Department 
-154
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technc 
Monitoring and Evaluation Department fulfils two main functions, as follows:
Monitoring Function 
In order to ensure continuous RCOP monitoring, the Department performs the following tasks:
Monitoring implementation of RCOP 2014-2020
Drawing up Sectoral Annual Reports on RCOP implementation, as well as a Sectoral Final Implementation Report at the end of RCOP implementing period;
Submitting the a.m. reports to SMC for examination, and to the NIPAC ( to support preparation of Annual Report on the implementation of IPA I assistance);
Guiding and supporting SMC, by providing updated information and qualitative /quantitative data on RCOP implementation;
Managing the Secretariat of the SMC 
Providing inputs to next programming, identification and formulation phases on the basis of lesson learned during the implementation of monitoring exercises 
Evaluation Function 
The Department is responsible for supervising all evaluation activities at OP level before,during and after programme implementation. In particular, its tasks are:
Assisting ex-ante, interim and ex-post evaluations of RCOP;
Drafting ToR for ex-ante, interim (and, if the case is, ex-post) RCOP evaluation;
Establishment of ad-hoc Evaluation Committee ;
Managing the Secretariat of the Ad-hoc Evaluation Committee 
Steering RCOP evaluation process (performed by independent experts) and ensuring supervision and quality monitoring of RCOP evaluation activities;
Ensuring dissemination / publication of RCOP evaluation reports and monitor follow-up to evaluators' findings;
Preparation and evaluation of the HR framework of the RCOP Operating Structure by using the Staff Training and Development Annual Plans as tools;
Provide inputs to next programming, identification and formulation phases on the basis of lesson learned during the implementation of evaluation exercises 
Quality Assurance and Control Department 
Quality Assurance and Control Department has two core functions:
Control Function 
Ensuring quality assurance and control of all processes carried out by the services of IPAOS, in particular:
o in the framework of programming process, checks for quality and compliance OISs and Calls for proposals / Guidelines for Applicants;
o in the framework of tendering and contracting process, checks for quality and compliance tender documents, contract forecasts, evaluation reports, contract dossiers prior to signature;
155
Regiona! Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
o in the framework of contract implementation checks for quality and compliance proposed contract amendments / addenda;
o in the framework of reporting process, checks for quality the Sectoral Annual (Final) Implementation report, reports to NIPAC, NAO and EUD;
Ensuring that the Internal Control Environment within the IPA-OS is functional and compliant with the Interal Control requirements as per Annex B to FWA, as well as with internationally acknowledged internal control standards. Advises IPA OS management on all issues concerning IPA OS Internal Control framework;
In the framework of entrustment of budget management tasks, ensuring that OS management and control systems comply with relevant requirement set by EU regulations.To this respect QACD can carry out gap analysis, gap plugging and ad hoc studies concerning OS management and control systems, as well as concerning potential partner institutions that may take part RCOP implementation;
Coordinating the activities related to the preparation, amendment, approval and distribution of IPA OS Manual of Procedures, assessing compliance of amendments with in-force legislation and overall consistency of the revision process;
Dealing with, and reporting, the irregularities as per relevant procedure;
Ensuring the availability of last version of Manual of Procedures - including guidelines,checklists, templates and slips - to IPA-OS staff and their proper use;
Ensuring follow-up to findings and recommendations of audits and evaluations;
Ensuring proper archiving and electronic filing of documents within QACD and in all other Departments involved in IPA processes within the MoSIT;
Performing general activities relating to external bodies and markets, as required by the Head of Directorate 

Risk Management Function 
Implementing IPA OS risk management policy;
Performing risk analysis in cooperation with IPA OS Departments;
Ensuring follow-up to the finding of risks management exercise within the established timeframe, and that corrective measures are properly implemented by relevant IPA OS Department(s);
Providing methodological support to the Tendering Documents Preparation Department,the Procurement Department and the Contract management Department as concerns risk management at the level of individual project / contract;
Ensure that all documents generated within the Risk Management process are duly filed in electronic and hard format 

Tendering Documents Preparation Department 
The following functions are under the responsibility of the Department:
Supervising and managing the preparation of full service, works and supply Tender Dossiers, including Terms of Reference/Technical Specifications, Bill of Quantities, etc.;
Submitting to ECD/European Commission requests for the publishing contract forecasts,procurement notices, clarifications, corrigenda, minutes, TDs, award and cancellation notices;
Drafting corrigenda to Tender Dossier and answering to requests of clarification by potential applicants in compliance with applicable procurement procedures;
156
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Dispatching of tender dossiers to bidders;
Upon appointment by HOD, participating in tender evaluation as observers, chairman and secretary of the Evaluation Committee.

Procurement Department 
The Department is responsible for;
Ensuring the transparency of tendering and evaluation procedures;
Supervising the process of preparation of the list voting members and nominating nonvoting Chairman / Secretary of shortlist panels/ evaluation committees;
Nominating the non-voting Chairman/Secretary to the Shortlist Panels and Evaluation Committees;
Upon appointment by HOD, participating in tender evaluation as observers, chairman and secretary of the Evaluation Committee;
Providing procedural advice and administrative support to shortlisting / evaluation process;
Communication with the EU Delegation and, if applicable, with the Commission on all issues concerning tendering;
Providing procedural advice and administrative support in the process of short listing and evaluation;
Informing the successful and unsuccessful bidders / grant applicants;
Organizing information meetings and site visits during the procurement procedure, when applicable;
Preparing and negotiating the contracts with contractors / grant beneficiaries. Preparing contract dossiers ensuring compliance with applicable rules, and submitting them for review by QACD prior to signature;
Organising signature of contracts;
Preparing Contract Amendments when appropriate, including upon request of end recipients, Contract Management Department and Contractors/Grant Beneficiaries.Submitting modifications to the Quality Assurance and Control Department for review.
Contract Management Department:
The Contract Management Department is responsible for the overall implementation of on-going service/supply/works contracts and grant contracts. In particular:
Ensures that all contracts are implemented in compliance with EC and Turkish regulations,as well as according to respective contract stipulations;
Performs day-to-day contract management;
Ensures monitoring of on-going (service/supply/works and grants), communicating with end recipients and grant beneficiaries as concerns contract implementation;
Check and approves Progress Reports related to the implementation of on-going contracts;
Schedules and performs of on-the-spot monitoring visits to on-going (grant and non-grant)contracts;
Ensures that Operational Agreement with end recipients is observed during project implementation;
Proposes amendments in the Operational Agreements with end recipients;
157
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Techy 
Reviews Progress Reports by the End Recipients;
Reviews Progress Reports related to the implementation of service/supply/works contracts and Progress Reports submitted by grantees, particularly as concerns technical progress;
Ensuring the implementation of the project is in accordance with the progress indicators as per ToR/Technical Offer or Grant Application;
(In collaboration with Financial Management Department) Performs desk and on-the-spot checks of individual contracts to verify and validate expenditure prior to payments;
Ensures publicity and visibility measures in compliance with IPA requirements;
Proposes amendments to contracts with grant beneficiaries / contractors, as appropriate and/or assesses and reviews proposals of amendments; collaborates with Tendering Document, Preparation Department and Procurement Department in contract amendment process, as appropriate;
Assists Finance Management Department in the preparation of payment forecasts for contracts under implementation;
Assists Finance Management Department in case of fund recovery by Contractors / Grant beneficiaries;
Prepares Progress Reports as part of the Interim and Final Applications for Payment Requests to the National Fund;
Assists Monitoring and Evaluation Department by providing information for drafting Monitoring Sheets, Monitoring Reports, Annual and Final Progress Reports;
Contributes to the preparation of Irregularity reports, IPA OS Annual Work Plan and other reports as per IPA OS procedures;
Ensures follow-up of any audit findings related to service / supply / works / grant contracts implementation of and the work ofthe Operation Coordination Unit/ end recipient;
Assists the Operation Coordination Unit with expertise and information in relation to the project implementation;
Financial Management Department:
Financial Management Department is responsible for sound financial management of IPA support under RCOP. It ensures that regular and reliable accounting is carried out as well as that a sound financial reporting system is established within OS, in compliance with EU and national rules. Two separate functions are established within the Finance Department: Finance and Accounting.
Finance Function 
As concerns the Finance Function the Department performs the following tasks:
Receiving and registering payment requests by Contractors / Grant Beneficiaries;
Checking invoices for service / supply / works contracts under implementation and verifying conformity of payment request with the contract (in terms of timing and amount);
(In collaboration with Contract Management Department) performing desk checks of payment requests submitted by grant beneficiaries - including verification of Financial Progress / Final Reports and related supporting documents - in order to verify and validate expenditure;
(In collaboration with Contract Management Department) performing on-the-spot checks to grant beneficiaries, prior to payments in order to verify and validate expenditure;
158
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Techr 
(In collaboration with Contract Management Department) performing on-the-spot cnecks in the framework of supply and works contracts (as appropriate) in order to verify and validate submitted invoices;
Communicating with end recipients, contractors and grant beneficiaries in the process of payment approval;
Determining and validating payable amount;
Preparing Payment Dossier, Transfer and Payment Order Form accordingly and submitting them for payment execution;
Performing payment execution;
Monthly reconciliation - comparing the sub account balances as per the Central Bank and the accounting system and with the account balances as per the EC financial reporting system;
Registering the contracts with all necessary details; such as Contract Number, Contractor,Contract Amount, Estimated Payment Amounts, Bank Details of the Contractor, etc. into the MIS;
Checking and registering bank guarantees,
Preparing Financial Reports in accordance with the standard templates provided by the National Fund and EC;
Preparing Request for Payments to the National Fund in accordance to the payment forecast and the standard template provided by the National Fund;
Providing financial information requested in the process of project implementation to the other Departments;
Preparing cash flow forecasts and disbursement plans, assessing the risk to incur in automatic de-commitment;
Preparing expenditure forecasts on the basis of the information provided by the Programming, Procurement and Implementation Departments,
Accounting Function 
Organizing and ensuring appropriate book-keeping;
Creating and maintaining Chart of Accounts applicable to IPA OS operations and maintaining individual accounts down to the lowest level;
Keeping separate records for each OP priority axis, measure, project, sub-project and contract;
Operating financial accounts with all the standard checks;
Reconciling the records with the appropriate documents on a regular basis, e.g. the reconciliation of the accounting records relating to bank accounts with the corresponding bank statements;
Keeping records of revenues (accounts receivable) and expenditures (accounts payable)both in terms of EU funds as well as national funds (co-financing) if applicable 
Maintaining complete financial records on the financial implementation and status of programmes/projects/sub-projects and contracts;
Preparation and generating Financial Statements (Balance Sheet and Cash-flow Statements) and Notes on the Accounts, (if necessary) from accounting software, in compliance with national legislation requirements;
159
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republie of Turkey 
Ministry of Science, industry and Technology 
Following and updating records in compliance with the local legislation related to accounting standards.

5.1.2. Separation of Functions 
In accordance with the Article 21.2 of the IPA Implementing Regulation, Framework Agreement Between the Government of the Republic of Turkey and the Commission of the European Communities dated 3 June 2008 and the Prime Ministry Circular No 2011/15, the appropriate segregation of duties will be ensured between and within the designated bodies.
Separation of functions between the bodies 
Clear division of tasks has been ensured among the designated IPA bodies. In this respect, clear separation between verifications, controls, and evaluations to be carried out by the Operating Structure and the National Fund has been ensured. Verifications, controls, and evaluations will be performed by the different departments of the Operating Structure within the MoSIT, while these functions will be carried out by the National Fund within the Undersecretary of Treasury.
Furthermore, clear separation between audits and implementation and payment procedures has been guaranteed through the differentiation of the bodies responsible for executing these tasks. Audits will be carried out by the Board of Treasury Controllers, which acts as Audit Authority, whereas implementation and payment procedures will be performed by the Operating Structure.
Adequate separation of functions has been ensured within the designated IPA bodies.
During the establishment of the institutional mechanism within the Operating Structure and definition of the tasks of each body constituting the Operating Structure, the principle of separation of functions has been taken into account.

In this regard, the operational and financial aspects of an operation will be verified by the staff of the Quality Assurance and Control Department, while the operation will be initiated or implemented by the staff of the Finance and Contracts Department of the Operating Structure.
Particular attention has been paid to ensuring that sufficient segregation of duties is guaranteed between "Tendering" and "Contract management" and between "Contract implementation" and “financial / payment" responsibilities.

During the implementation of the projects through the tendering, contracting and implementation of each contract:
the staff assigned to prepare and / or control Terms of Reference, Technical Specifications, Guidelines for applicants, Tender dossiers, etc...
shall be different from the staff which will be assigned after signature to:
implement the contract, interact with contractors, approve the invoices, and handle the operational monitoring.

The staff providing for approval for payment of invoices / requests for payment during the operational monitoring should not have access to the funds in a way or another [e.g. signature on bank accounts,accounting, and reconciliation].

The principle of separation of function will also be respected during the certification procedures within the National Fund. Certificates of statement of expenditure shall be drawn up by a person or department within the National Fund that is functionally independent from any services that approve claims.

160
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Furthermore, the initiation, the ex-ante, and the ex-post controls will be carried out by different persons, functionally independent from each other.

5.2. Monitoring and Evaluation 
5.2.1. Monitoring Arrangements 
In order to ensure coherence and coordination in the implementation of the IPA components,programmes and operations as well as the progress in the implementation of IPA assistance, the following monitoring committees will be established:
IPA Monitoring Committee covering all the IPA components 
Sectoral Monitoring Committees for each OP 
National Coordination Structures:
✓Financial Cooperation Board 
√Regional Development and Human Resources Development Coordination Committee for 3rd and 4th components of the IPA 

IPA Monitoring Committee 
According to Article 58 of IPA Implementing Regulation, Turkey shall, within six months after the entry into force of IPA Implementing Regulation set up an IPA Monitoring Committee, in agreement with the NIPAC and the Commission, to ensure coherence and coordination in the implementation of all IPA components.

The IPA monitoring committee shall satisfy itself as to the overall effectiveness, quality and coherence of the implementation of all programmes and operations towards meeting the objectives set out in the financing agreements as well as in the MIPD. For this purpose, it shall base itself on the elements given by the sectoral monitoring committees.

The IPA Monitoring Committee may make proposals to the Commission, the NIPAC and the NAO for any actions to ensure the coherence and co-ordination between the programmes and operations implemented under the different components, as well as for any cross-component corrective measures needed to ensure the achievement of the global objectives of the assistance provided, and to enhance its overall efficiency.

It may also make proposals to the Monitoring Committee for the RCOP for decisions on any corrective measures to ensure the achievements of the programme objectives and enhance the efficiency of assistance provided under the RCOP.

The IPA Monitoring Committee shall adopt its internal rules of procedure in compliance with a monitoring committee mandate established by the Commission, and within the national institutional,legal and financial framework 

The IPA Monitoring Committee shall include among its members representatives of the Commission,the NIPAC, the NAO, representatives of the Operating Structures, and the strategic co-ordinator. A representative of the Commission and the NIPAC shall co-chair the IPA Monitoring Committee meetings.

The IPA Monitoring Committee shall meet at least once a year. Intermediate meetings may also be convened, in particular on a thematic basis.

Monitoring Committee for the Regional Competitiveness Operational Programme 
161
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
In accordance with Article 59 of IPA Implementing Regulation, the Head of the Operating Structure shall establish a sectoral monitoring committee for the RCOP within six months after the entry into force of the IPA Implementing Regulation.

MC RCOP shall be co-chaired by the Director General of the European Union and Foreign Affairs of the MoSIT as the head of the Operating Structure for the RCOP and a representative of the Commission. Its composition shall be decided by the Operating Structure, in agreement with the Commission.

The members of the MC RCOP will include:
1) Representatives from IPA specific bodies:
•Thè National IPA Coordinator or his/her representative 
•A representative of the Commission 
A representative of the Strategic Coordinator for Components IHI and IV 
•Representatives of each body of the Operating Structure for the RCOP 
•The National Authorising Officer 
•A representative of the National Fund 
2) Representatives from sectoral policy making bodies 
•Ministry of Culture and Tourism 
A Ministry of Economy 
•Small and Medium Enterprises Development Organisation (KOSGEB)
•The Scientific and Technological Research Council of Turkey (TUBITAK)
3) Representatives from the economic and social partners:
The Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey (TOBB)
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK)
•TÜRK-İS 

TISK 


4) Representatives from the End Recipients of Assistance (ERA)
9South Easter Anatolia Project (GAP) Regional Development Administration 
A Ministry of Science, Industry and Technology DG for Science and Technology 
Ministry of Customs and Trade DG for Internal Trade 
Rize Chamber of Commerce and Industry 
Tokat SS Small Industry Construction Cooperative 
Ministry of Food, Agriculture and Livestock Apiculture Research Institute 
Giresun Commodity Exchange 

Bayburt Special Provincial Administration 
Kastamonu Commodity Exchange 

Antakya Chamber of Commerce and Industry 
Central Anatolia Development Union (ORAKAB)

Şanliurfa Commodity Exchange 

Samsun Chamber of Commerce and Industry 
Middle Black Sea Development Agency (OKA)

Amasya Union of Chambers of Tradesmen and Craftsmen 
Siirt Aydinlar (Tillo) District Govemorship 
.Karacadağ Development Agency 


162
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Van Industrialist and Businessmen Association (VANSÍAD)
Eastern Black Sea Development Agency (DOKA)
Bafra Organized Industrial Zone Executive Board 
Kahramanmaraş Provincial Directorate of the Ministry of Food, Agriculture and Livestock 
Southeast Anatolia Agricultural Research Institute (GAPUTAEM)
KOSGEB Gaziantep Service Centre Directorate 
Govemorate of Osmaniye 
Municipality of Sorgun 
Union of Pistachio Producers in the Province and Districts of Siirt 
Elazığ Special Provincial Administration 
Firat Development Agency 
Middle Anatolia Development Agency (ORAN)
Ardahan Special Provincial Administration 
5) Observers 
MoSIT Internal Audit Unit 
Board of Treasury Controllers (Audit Authority)
•European Investment Fund 
The composition of the MC RCOP can be reviewed and extended by the Head of the Operating Structure in agreement with the Commission in order to guarantee sufficient representation and membership.

The MC RCOP will be assisted by a permanent secretariat provided by the Operating Structure for the preparation of papers for discussion by the committee or for clearance by written procedure. The Operating Structure shall also inform the MC RCOP regularly about the progress made in implementing decisions from previous meetings.

The MC RCOP will oversee the effectiveness and quality of the programme implementation, and will monitor especially the financial absorption capacity of the different interventions. In accordance with Article 167 of IPA Implementing Regulation, Article 83(7) of the Financing Agreement concerning the RCOP and its rules of procedures the Monitoring Committee shall:
consider and approve the general criteria for selecting the operations and approve any revision of those criteria in accordance with programming needs,
review at each meeting progress made towards achieving the specific targets of the RCOP on the basis of documents submitted by the Operating Structure,
examine at each meeting the results of implementation, particularly the achievement of the targets set for each priority axis and measures and interim evaluations, it shall carry out this monitoring by reference to the indicators agreed,
examine the sectoral annual and final reports on implementation,
be informed of the annual audit activity report or of the part of the report referring to the RCOP,
examine any proposal to amend the financing agreement of the programme and propose to the Operating Structure any revision or examination of the RCOP likely to make possible the attainment of the programmes' objectives or to improve its management, including its financial management, as well as to oversee the cross cutting themes and publicity measures,
provides the IPA Committee with the necessary elements to allow it to assess the overall effectiveness, quality and coherence of the implementation of the programme and operations towards meeting the objectives set out in the financing agreement as well as in the multi-annual indicative planning documents,
examines proposals from the IPA committee for possible decisions on any corrective measures to ensure the achievements of programme objectives and enhance the efficiency of assistance provided under the programme,
163
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
seeks to ensure the effectiveness and quality of the implementation of the programme and operations concerned, in accordance with the specific provisions laid down in the financing agreement. It may make proposals to the Commission and the national IPA coordinator, with a copy to the national authorising officer, for decisions on any corrective measures to ensure the achievements of programme objectives and enhance the efficiency of the assistance provided,
provides the IPA monitoring committee in particular with information relating to:
(a) the progress made in implementing the programmes, by priority axis and, where relevant, by measures or operations; this shall include the results achieved, financial implementation indicators, and other factors and shall be established with a view to improving the implementation of the programmes;
(b) any aspects of the functioning of the management and control systems raised by the audit authority, the national authorising officer or the competent accrediting officer 

examines the results of evaluations linked to the monitoring of operational programmes,
consider and approve the Communication Action Plan referred to in Article 99 of the Financing Agreement as well as any subsequent updates of the plan; and 
propose periodical meetings at a technical level if needed.
The MC RCOP shall confirm or make proposals to the Head of the Operating Structure, to the Commission, the Strategic Coordinator and the NIPAC to revise the programme following where relevant an evaluation, including the results, output and financial indicators to be used to monitor the assistance.

Each sectoral monitoring committee shall draw up its rules of procedure in compliance with a sectoral monitoring committee mandate set out by the Commission, and within the institutional, legal and financial framework of the beneficiary country concerned. It shall adopt these rules of procedure in agreement with the Operating Structure and the IPA Monitoring Committee, in order to exercise its missions in accordance with this Regulation 

For adequate project evaluation, the Monitoring Committee may appoint working groups, particularly for monitoring activities of horizontal issues and seek opinions of independent experts.
National Coordination Structures 
Overall coherence for financial cooperation with the EU as well as participation to Community Programmes shall be ensured through internal mechanisms by the involvement of all key actors (NIPAC, NAO, and Strategic Coordinator) under political ownership. Accordingly, identification of two new structures is envisaged: Financial Cooperation Board (FCB) and Regional Development and Human Resources Development Coordination Committee.

Financial Cooperation Board 
The Financial Cooperation Board is envisaged to upgrade the current Financial Cooperation Committee and be established under the chairmanship of the Minister of the EU Affairs with the involvement of NIPAC, NAO, Strategic Coordinator, the Undersecretary of Ministry of Foreign Affairs, Finance, Transport, Maritime Affairs and Communications, Food, Agriculture and Livestock,Environment and Urbanization, Science, Industry and Technology, and Labour and Social Security.
This Board will ensure overall coherence for financial cooperation with the EU as well as participation to Community Programmes through political ownership and inter-ministerial coordination.

This Board will be responsible for,
Monitoring and steering of general financial cooperation process,
164
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Assessment of overall and annual breakdown of the funds among IPA components,
Approval of annual programming packages before submission to the EC.
Regional Development and Human Resources Development Coordination Committee 
As a part of the institutional set-up under IPA, a Regional Development and Human Resources Development Coordination Committee for the SCF will be established. The Committee will be composed of, under the chairmanship of the Strategic Coordinator, Deputy Undersecretaries of Ministry of Foreign Affairs, Treasury, Operating Structure responsible for each OP and Ministry for EU Affairs. Secretariat of the Coordination Committee will be provided by the Strategic Coordinator.
The tasks and responsibilities of the Regional Development and Human Resources Development Coordination Committee are as follows:
To steer the management of the SCF 
To secure OP's compliance with the SCF 
To review the progress being made towards achieving objectives and targets on the OP base 
To propose to the Operating Structure any revision of the programme for the attainment of the programmes' objectives and improvement of its management 
To consider and approve any proposal to amend the financing agreement of the programme 
5.2.2. Management Information System 
The Head of the OS is responsible for the efficiency and correctness of management and implementation of the RCOP and in particular for setting up, maintaining and updating regularly a management, reporting and information system. This system should manage all the processes of the OS and gather reliable financial and statistical information on implementation, for the monitoring indicators, for evaluation and for trasmitting this data to the EC and other relevant parties.
Within this respect, a Management Information System (MIS) will be developed by the Regional Competitiveness Programme Coordination and Implementation Directorate. MIS will be specifically developed for the Operating Structure in order to automize all the phases of Regional Competitiveness Coordination and Implemantation Directorate, starting from the programming phase until the final payment as well as Monitoring and Evaluation.

Main tasks of the MIS will include:
Provision of proper, efficient and transparent management of the IPA funds and national resources, by carrying the following tasks such as;
monitoring and managing the implementation of operations and projects, from the moment of tendering and call for proposal to the closure of the RCOP, in particular results whenever feasible and outputs,
.carrying out and monitoring financial transactions,
ensuring required reporting to the European Commission on implementation of the RCOP.

ensuring proper communication with the wide public, stakeholders and OS staff by its integrated portals.

L setting up an IT infrastructure for directorate, and ensure sustanibility of the system with the trainings that will be given to staff of the Directorate.
Different actors involved in the implementation and control of the RCOP will have different level of access to the system. The MIS will be a comprehensive tool, serving all the relevant departments of the Regional Competitiveness Programme Coordination and Implementation Directorate to realize their main tasks and responsibilities, to ensure internal communication and to follow all the procedures 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
165

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
and processes for management of operations. MIS will include various modules in accordance with the needs and responsibilities of the Departments. The Directorate is responsible for the input, control, and data flow of the system. In order to enable the monitoring of the financial and the physical progress of the operations, the relevant stakeholders will also enter data to the system,
5.2.3. Monitoring System and Indicators 
The quantitative and qualitative progress made in implementing the RCOP as well as its efficiency and effectiveness in relation to its objectives will be measured by the use of evaluation and monitoring indicators related to the results and outputs of the individual measures.

The Head of the Operating Structure is responsible for programme monitoring. In this context, the Operating Structure will collect performance data (outputs, results and expenditure) from operations and projects. It will establish, maintain and update the reporting and information system by taking this project level data and aggregate it to measure, priority axis and whole OP levels. Data on individuals who are the ultimate beneficiaries will be collected for each project and used for aggregation at measure and priority level. On this basis, the Operating Structure will assess the progress of the OP at each level against objectives and targets, prepare reports to the MC RCOP, draft the sectoral annual and final reports on implementation and launch interim evaluations if required.
In the context of monitoring and for the purpose of using indicators, the role of the Operating Structure will also be to ensure that:
- monitoring requirements are built into the calls for tender and proposals documents (application forms and guidelines for applicants),
-project applications (when appraised and selected) include proposed outputs and results, as well as data on individuals, that are consistent with the RCOP indicators for the appropriate measure,
provision of data is built into the contract with beneficiaries as an obligation, and that performance data is provided systematically and in a timely manner by beneficiaries alongside the project reimbursement claim 

Operations supported under the RCOP will also be monitored through an Integrated Monitoring Information Sysytem called IMIS designed for the Operational Programmes under IPA Components III and IV. IMIS will provide standard and reliable data to assess financial and physical progress,procurement's progress as well as the progress achieved towards the attainment of the performance indicators. Data is collected via online data entry forms and stored in the system. The IMIS generates regular reports based on up-to-date data. The system allows analyzing and aggregating the data to produce reports at different levels, i.e. at the SCF, OP, priority axis, measure and opération levels.
5.2.4. Selection of Operations 
According to Article 158 of IPA Implementing Regulation, all operations which are not major projects and which are implemented by final beneficiaries other than national public bodies shall be selected through calls for proposals.

The Operating Structure will set up a selection committee for each call for proposals launched for the selection of operations financed under a specific measure. The Selection Committee will appraise project applications in compliance with the selection criteria and methodologies agreed by the MC RCOP and published in the call for proposals documents.

The applications will first be screened for their compliance with eligibility and administrative criteria meeting the relevant eligibility requirements set out in the relevant measures and thereafter will be 
166
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
evaluated according to their quality. The Selection Committee will then make recommendations to the Operating Structure, in compliance with Article 158 of the IPA Implementing Regulation. The Operating Structure shall decide whether to approve the results of the selection procedure and state the reasons for its decision.

All the actions during the evaluation and selection phase of the project proposals are under the responsibility of the Programming Department of the EU Financial Programmes Directorate.This Department is responsible for the establishment of a "Project Selection Committee".TheDepartment will not only determine the members of the Project Selection Committee but also carry out its secretariat task. The Chairman of the Project Selection Committee will be the Director of the Regional Competitiveness Programme Coordination and Implementation Directorate.
5.2.5. Sectoral Annual and Final Reports on Implementation 
Sectoral annual and final reports on implementation will be prepared by the Operating Structure in accordance with the Article 169 of IPA Implementing Regulation. These reports will assess the implementation progress covering the attainment of set objectives, the problems encountered in managing the programme and the measures taken, the financial execution as well as monitoring and evaluation activities carried out. These reports will be discussed at least at the second MC RCOP meeting of each year.

5.2.6. Evaluation Arrangements 
Evaluations are a tool for assessing the relevance, efficiency and effectiveness of the financial assistance as well as the impact and sustainability of the expected results. As a minimum, an ex-ante evaluation and an interim evaluation will be carried out under the responsibility of the Head of the Operating Structure in accordance with the principles laid down in the IPA Implementing Regulation and guidance provided by the Commission.

Ex-Ante Evaluation 
Under the responsibility of the Operating Structure, an ex ante evaluation of the RCOP has been carried out by independent expert within the framework of the technical assistance project called "Support to the SPO to Build Capacity at Central, Regional and Local Level to Implement Economic and Social Cohesion Measures." SPO has bearded overall responsibility for over-seeing and coordinating the ex-ante evaluation process.

Key points related to the Ex-ante Evaluation and Ex-ante Evaluation Report of the RCOP are provided as an Annex. (See Annex 9) Furthermore, a summary of the results of the ex-ante evaluation and the way the evaluation was conducted is also given under Section 1.4 of the RCOP.
The main purposes of the ex ante evaluation were to:
assess whether the overall programme is an appropriate means for addressing the issues confronting Turkey 

check whether the programme has well defined strategic axis, priorities and objectives that are relevant to Turkey's needs and is achievable 

advise on the quantification of objectives and the establishment of a basis for both monitoring and future evaluation work 

review the adequacy of the implementation and monitoring arrangements and help with the design of project selection procedures and criteria 
Interim Evaluation 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
167

Republie of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
During the implementation of the RCOP, interim evaluations complementing the monitoring of the RCOP will be carried out, in particular where this monitoring reveals a significant departure from the goals initially set or where proposals are made for the revision of the RCOP. At any rate, evaluations will be planned to provide data on indicators agreed upon in the RCOP that cannot be obtained through the monitoring system. In addition, strategic evaluations or thematic evaluations can be carried out under the responsibility of the Operating Structure.

The results shall be sent to the ad-hoc committee on evaluations, to the MC RCOP and to the Commission.

Interim evaluation of the RCOP was carried out by independent evaluation experts under the project "Technical Assistance on Institutional - Building for the Implementation of RCOP in Turkey" bctween May - December 2011.

The global objective of the interim evaluation was to adjust the RCOP in terms of strategy, as well as management and implementation processes, with a view to fostering its effective and efficient implementation after 2011.

The specific objectives of this evaluation exercise were to:
collect evidence and analyse the programme strategy, management and implementation,including monitoring and evaluation approach and processes;
consequently, make recommendations for adjusting the RCOP (as regards the programme strategy, management and implementation, including monitoring and evaluation approach and processes) with a view to improving its financial and physical performance;
pave the way, to the extent the analysis allows it, towards the future IPA programming period.
Ex-post Evaluation 
The ex-post evaluation will be the responsibility of the European Commission in collaboration with the Strategic Coordinator. The ex-post evaluation will be carried out by independent experts and will be completed not later than three years after the end of the programming period.
The results of the evaluations will be published according to the applicable rules on access to documents.

Evaluation Function 
The Head of the Operating Structure is responsible for ensuring that adequate evaluations of the RCOP. The evaluations will be carried out by external experts or bodies functionally independent from the management and control systems due to the lack of necessary capacity within the Operating Structure.

In order to ensure that evaluation requirements laid down in the IPA Implementing Regulation have been meet, a separate function will be determined for the evaluation functionally independent from the management and control structures will be set up under the Monitoring and Evaluation Department of the Operating Structure. A Coordinator and several numbers of experts will be appointed to this function. Coordinator and experts of the Department can not work in the Programming Department or other departments involved in the management and control of the RCOP. In order to increase the human resources capacity of this Division, trainings related to the evaluation and evaluation methods will be provided to its staff under the Technical Assistance priority of the RCOP.
Evaluation Functions are given below:
- 168
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Assisting ex-ante, interim and ex-post evaluations of RCOP;
Drafting ToR for ex-ante, interim (and, if the case is, ex-post) RCOP evaluation;
Establishment of ad-hoc Evaluation Committee ;
Managing the Secretariat of the Ad-hoc Evaluation Committee 
Steering RCOP evaluation process (performed by independent experts) and ensuring supervision and quality monitoring of RCOP evaluation activities;
Ensuring dissemination / publication of RCOP evaluation reports and monitor follow-up to evaluators' findings;
Preparation and evaluation of the HR framework of the RCOP Operating Structure by using the Staff Training and Development Annual Plans as tools;
Provide inputs to next programming, identification and formulation phases on the basis of lesson learned during the implementation of evaluation exercises 
Evaluation Committee 
MC RCOP will designate an ad-hoc committee to assist the Operating Structure in its evaluation activities. The Committee members will be experts in evaluation.

The Committee will provide guidance and assistance to the Evaluation Team of the Operating Structure. The assistance will take place at all stages of the evaluation (guidance, planning,implementation, communication of results). Relevant stakeholders will also be able to contribute.
Evaluation Activities and Timing 
Indicative Evaluation Activities: Ex-Ante Evaluation of the RCOP
Timing: Parallel with the drafting process of the RCOP. From the beginning of the programming process till the approval of the OP.

Indicative Evaluation Activities: Interim Evaluation of the RCOP
Timing: 2011

Indicative Evaluation Activities: Ex-Post Evaluation of the RCOP
Timing: Not later than three years after the end of the programming period.
Regional ('ompetitiveness Operational Programme (2007-2013)
169

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
5.3. Information and Publicity 
5.3.1. Introduction 
Information and publicity are important aspects of pre-accession assistance and in particular to the successful design and delivery of the Operational Programmes.

The information to be provided by the Operating Structure should include inter alia the publication of the list of final beneficiaries, the names of the operations and the amount of Community funding allocated to operations.

5.3.2. Requirements 
In accordance with the relevant Articles of IPA Implementing Regulation and the European Commission Regulation (EC) 1159/2000 of 30 May 2000, the Operating Structure of the RCOP is responsible for providing information on IPA assistance to the potential beneficiaries and keeping the public informed about the support activities of the European Union.

In order to carry out these functions, Publicity and Administrative Affairs Department responsible for information and publicity of the RCOP has been established within the Operating Structure with the functions defined in the section 5.1.1.

In accordance with the relevant Articles of IPA Implementing Regulation and taking into account European Commission Regulation (EC) 1159/2000, the Publicity Department of the Operating Structure will elaborate a Communication Action Plan to provide a strategic coherence to the set of activities to publicise information about IPA assistance. This Communication Action Plan will cover the entire implementation period of the RCOP.

The Publicity Department of the Operating Structure will submit a draft of the Communication Action Plan to the Commission within four months of the date of the signature of the Financing Agreement covering the RCOP.

The Communication Action Plan will at least include the following issues:
The aims and target groups 
The strategy and content 
-The indicative budget 
-The administrative departments 
The criteria used for evaluation 
5.3.3. Activities 
The Publicity Department will ensure that the information and publicity measures are implemented in accordance with the Communication Action Plan.

This Department will be responsible for organising at least the following information and publicity measures:
A major information activity publicising the launch of the RCOP,
At least one major information activity a year, as set out in the Communication Action Plan,presenting the achievements of the RCOP,
The publication of the list of beneficiaries, the names of the operations and the amount of Community and national funding allocated to the operations.

170
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
The Publicity Department shall provide potential beneficiaries with clear and detailed information on at least the following:
The possibility of financing opportunities offered jointly by the Community and Turkey through the RCOP,
The conditions of eligibility to be met in order to qualify for financing under the RCOP,
A description of the procedures for examining applications for funding and of the time periods involved,
The criteria for selecting the operations to be financed,
The contacts at national, regional or local level that can provide information on the RCOP.
5.3.4. Indicative Budget 
The indicative budget for the Communication Action Plan for the period 2007 - 2009 is 1.630.000million Euros allocated from the Technical Assistance budget of the RCOP, to cover the costs for the publicity and information measures.

5.3.5. Management and Implementation 
Within the Ministry, information and communication activities will be carried out by the Publicity Department of the Operating Structure..I 
The Publicity Department will support the Head of the Operating Structure in the performance of te following functions and responsibilities:
    vao  oaon x ar wu ue oomsson.
. .. o  s seo ae paonoryuouvacs under ouner Ir A Tunded progr 
Elaboration, implementation and assessment of the RCOP Communication Action Plan,
D -nr tt t - n oon :d...._.       o 


uenntnsii c,e.:
Monitoring and control on the fulfilment of the publicity and information requirements from the beneficiaries,
,ow 
Development, production and distribution of information materials, preparation and implementation of pubic events,
------...

Liaison with the IT regarding technical maintenance.
Management of out-sourced services,
Elaboration and monitoring annual Communication Action Plans and coordination of internal events and trainings.

5.3.6. Monitoring, Evaluation and Reporting 
Monitoring, evaluation and reporting are compulsory requirements for the implementation of the publicity measures of the Communication Action Plan for the RCOP.

The progress made in the implementation of the Communication Action Plan will be reported during the meetings of the MC RCOP. The Head of the Operating Structure will inform the MC RCOP of the information and communication measures carried out and the means of communication used. The Head of the Operating Structure will provide the MC RCOP with examples of communication measures carried out.

The annual and final implementation reports on implementation of the RCOP shall include the following information:
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
171

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Examples of information and communication measures for the RCOP undertaken in the implementation of the Communication Action Plan,
The arrangements for the information and publicity measures concerning the publication electronically or otherwise of the list of beneficiaries, the names of the operations and the amount of public funding allocated to the operations,
The content of major amendments to the Communication Action Plan.
A set of indicators for evaluation of publicity measures will be included in the Communication Action Plan and represent the essential part of the Plan with regard to the assessment of the efficiency and effectiveness of the implemented publicity activities.

The yearly results of the qualitative and quantitative analysis will be used for the elaboration of the Annual Communication Action Plans and if there is a need for the modification of the Communication Action Plan.

5.3.7. Partnership and Networking 
Bodies that can act as relays and multipliers for the RCOP and disseminate the information on the RCOP are given below:
•Professional and trade associations and organisations,
.Economic and social partners,
NGOs,
•Educational institutions,
Organisations representing business,
Operators,
Information Centres on Europe and Commission Representation in Turkey,
Other main stakeholders of each priority.
The Operating Structure will work in close cooperation with the above-mentioned bodies for dissemination of information regarding the RCOP and the IPA.

5.3.8. Internet 
In order to publicise the RCOP and to take the opinions of all interested parties on the RCOP, a web site has been established by the Operating Structure.²5 This web site is also linked to the relevant websites of the Commission as well as the websites of the other Operating Structures.
During the programming period, this web site has been used for the consultation process of the draft RCOP. All the views and opinions submitted to the Operating Structure via the web site have been taken into account and used as an input for drafting the RCOP.

During the implementation period of the RCOP, this web site will also be used for informing the general public about the funding opportunities under the RCOP, amount of the support, eligibility criteria for financial assistance, project selection criteria and selection process etc.
25 http://ipa.sanayi.gov.tr/tr/default 
172
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Furthermore, within the framework of the EC-financed project "Capacity Improvement in the field of Economic and Social Cohesion", a web page has been designed for the Economic and Social Cohesion Inter-ministerial Working Group which involves Strategic Coordinator and Operating Structures. This web page is one of the main instruments of the Inter-ministerial Working Group in publicity of the EU funding opportunities, SCF and OPs under 3 and $4^{\mathrm{t h}}$ components of the Main objectives o ts we s carcoutatin atiiti rat $\mathtt{O P s}$ ,to promote the EU funds in Turkey,to ensure exchange of information and to give updated information to the all stakeholders at central regional and local level.

Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
-173

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
ANNEXES 
174
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Ministry of Science, Industry and Technology 
List of Central Stakeholders: No

List of Central Stakeholders: 1

List of Central Stakeholders: 2

List of Central Stakeholders: 3

List of Central Stakeholders: 4

List of Central Stakeholders: 5

List of Central Stakeholders: 6

List of Central Stakeholders: 7

List of Central Stakeholders: 8

List of Central Stakeholders: 9

List of Central Stakeholders: 10
ANNEX 1 - LIST OF STAKEHOLDERS INVOLVED IN THE IPA WORKING GROUP 
1

11: 12
Mustafa KILINÇ: Meryem ŞIVGIN
MIT IPA Working Group: KOSGEB / Department of Foreign Relations Coordination / EU and International Coordination Section
Engineer: Expert
Information Society: Manufacturing Industry and SMEs
2317280-1257: 2128190/252

11: 13
Mustafa KILINÇ: Esra ATAŞ
MIT IPA Working Group: KOSGEB / Department of Foreign Relations Coordination / EU and International Coordination Section
Engineer: Expert
Information Society: Manufacturing Industry and SMEs
2317280-1257: 2943451

11: 14
Mustafa KILINÇ: Ayşegül ÇELİK
MIT IPA Working Group: KOSGEB / TOBB Coordinator
Engineer: Expert
Information Society: Manufacturing Industry and SMEs

11: 15
Mustafa KILINÇ: Serpil YÜCESOY
MIT IPA Working Group: KOSGEB / Centre for Entrepreneurship Development
Engineer: Expert
Information Society: Manufacturing Industry and SMEs

11: 16
Mustafa KILINÇ: Uğur YAVUZ
MIT IPA Working Group: KOSGEB Directorate for Credit Management and Monitoring
Engineer: Expert
Information Society: Manufacturing Industry and SMEs

11: 17
Mustafa KILINÇ: Demet DEMIREZ
MIT IPA Working Group: KOSGEB Centre for Regional and Local Development
Engineer: Expert
Information Society: Clustering, Regional Development
2317280-1257: 368 95 00/2125

11: 18
Mustafa KILINÇ: Hakan KARAKAŞ
MIT IPA Working Group: The Scientific and Technical Research Council of Turkey (TUBITAK)
Engineer: Field Coordinator
Information Society: R&D, Innovation, Information Society
2317280-1257: 4685300/1978

11: 19
Mustafa KILINÇ: Ercan Orhan
MIT IPA Working Group: TUBITAK
Engineer: Field Coordinator
Information Society: R&D, Innovation, Information Society
2317280-1257: 4671801

11: 20
Mustafa KILINÇ: Dursun ÇİÇEK
MIT IPA Working Group: TUBITAK
Engineer: Senior Expert
Information Society: R&D. Innovation. Information Society
2317280-1257: 4661389
Republie of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
2%
gilttiveness Oeratinal Progra (13)

Ministry of Science, Industry and Technology 
Competitivness Operational Progre (07-2013)
21: 22
Mesut ÖZTOP: Özlem TEKER
TUBITAK: Ministry of Culture and Tourism
Assistant Expert: Assistant Expert
R&D, Innovation, Information Society: Tourism
4671801-4553: 2128300-2056

21: 23
Mesut ÖZTOP: Hüseyin TON
TUBITAK: Ministry of Culture and Tourism
Assistant Expert: Assistant Expert
R&D, Innovation, Information Society: Tourism
4671801-4553: 2128300-2056

21: 24
Mesut ÖZTOP: Mehmet SERIN
TUBITAK: Ministry of Culture and Tourism
Assistant Expert: Assistant Expert
R&D, Innovation, Information Society: Tourism
4671801-4553: 2128300-2056

21: 25
Mesut ÖZTOP: Şaban MEMİŞ
TUBITAK: Ministry of National Education
Assistant Expert: Teacher
R&D, Innovation, Information Society: Education and Social Infrastructure
4671801-4553: 2125084-9706

21: 26
Mesut ÖZTOP: Elif İlkay Özalp
TUBITAK: Ministry of National Education
Assistant Expert: EU Expert
R&D, Innovation, Information Society: Education and Social Infrastructure
4671801-4553: 2125084/9968

21: 27
Mesut ÖZTOP: Mustafa M. Karaman
TUBITAK: National Productivity Centre
Assistant Expert: Expert
R&D, Innovation, Information Society: SME Training and Consultancy
4671801-4553: 4675590/250 -255 [TELEFON]

21: 28
Mesut ÖZTOP: Selami Çapan
TUBITAK: National Productivity Centre
Assistant Expert: Expert
R&D, Innovation, Information Society: SME Training and Consultancy
4671801-4553: [TELEFON]

21: 29
Mesut ÖZTOP: Umut Demirtaş
TUBITAK: National Productivity Centre
Assistant Expert: Research Expert
R&D, Innovation, Information Society: SME Training and Consultancy
4671801-4553: 4675590/321

21: 30
Mesut ÖZTOP: Kürşat Yılmaz
TUBITAK: Turkish Standardisation Institute
Assistant Expert: EU and Foreign Relations Expert
R&D, Innovation, Information Society: Standardisation
4671801-4553: 4166277

21: 31
Mesut ÖZTOP: Cahide Ekiz
TUBITAK: Turkish Standardisation Institute
Assistant Expert: EU and Foreign Relations Expert
R&D, Innovation, Information Society: Standardisation
4671801-4553: 4166591
m 

Ministry of Science, Industry and Technology 
:Pompetitiveness Operational Programme (2007-2013)
32: 33
Arda Kezer: Mehmet Güven
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK): TESK
EU and Foreign Relations Expert: EU and Foreign Relations Expert
Artisans and craftsmen: Artisans and craftsmen
4183269/312: 4183269/305

32: 34
Arda Kezer: Ayhan Karaca
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK): Undersecretary of Foreign Trade
EU and Foreign Relations Expert: Foreign Trade Expert
Artisans and craftsmen: Foreign trade
4183269/312: 2047641

32: 35
Arda Kezer: Filiz Kayacı
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK): Undersecretary of Foreign Trade
EU and Foreign Relations Expert: Assistant Foreign Trade Expert
Artisans and craftsmen: Foreign trade
4183269/312: 2047596

32: 36
Arda Kezer: F. Seda Sevgi
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK): Undersecretary of Foreign Trade
EU and Foreign Relations Expert: Assistant Foreign Trade Expert
Artisans and craftsmen: Foreign trade
4183269/312: 2047989

32: 37
Arda Kezer: Esin Özdemir
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK): The Union of Chambers and Commodity Exchanges of Turkey (TOBB)
EU and Foreign Relations Expert: Assistant Expert
Artisans and craftsmen: SMEs
4183269/312: 4138234

32: 38
Arda Kezer: A. Selçuk Nalbat
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK): TOBB
EU and Foreign Relations Expert: Expert
Artisans and craftsmen: SMEs

32: 39
Arda Kezer: Seda Akçam
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK): TOBB
EU and Foreign Relations Expert: Assistant Expert
Artisans and craftsmen: SMEs
4183269/312: 4138000

32: 40
Arda Kezer: Ahmet Selçuk
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK): TOBB
EU and Foreign Relations Expert: Assistant Expert
Artisans and craftsmen: SMEs
4183269/312: 4138000

32: 41
Arda Kezer: Seyit Yağbasan
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK): Turkish Accreditation Board
EU and Foreign Relations Expert: Head of System Accreditation
Artisans and craftsmen: Accreditation
4183269/312: 4108200

32: 42
Arda Kezer: Kayıhan Cabioğlu
Turkish Artisans and Craftsmen Confederation (TESK): Turkish Accreditation Board
EU and Foreign Relations Expert: Assistant Expert
Artisans and craftsmen: Accreditation
4183269/312: 4108200
2

Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
43: 44
Defne Geçim: Alpay Zeybek
Undersecretary of Treasury: Undersecretary of Treasury
Expert: Treasury Expert
SMEs, Regional Incentives: SMEs, Regional Incentives
2046733: 2046733

43: 45
Defne Geçim: Esin Türkeş
Undersecretary of Treasury: Undersecretary of Treasury
Expert: Treasury Expert
SMEs, Regional Incentives: SMEs, Regional Incentives
2046733: 2046733

43: 46
Defne Geçim: Elif Durakoğlu
Undersecretary of Treasury: Undersecretary of Treasury
Expert: Assistant Expert
SMEs, Regional Incentives: SMEs, Regional Incentives
2046733: 2046733

43: 47
Defne Geçim: Mustafa Dalkıran
Undersecretary of Treasury: Turkish Patent Institution
Expert: Trademark Expert
SMEs, Regional Incentives: Trademark
2046733: 3031333

43: 48
Defne Geçim: Kadri Yavuz Özbay
Undersecretary of Treasury: Turkish Patent Institution
Expert: Patent Expert
SMEs, Regional Incentives: Patent
2046733: 3031385

43: 49
Defne Geçim: Selvihan Okumuş
Undersecretary of Treasury: High Education Council
Expert: 2987240/43
SMEs, Regional Incentives: Cooperation between universities and business
2046733: 2987240

43: 50
Defne Geçim: Evren Bükülmez
Undersecretary of Treasury: Turkish Technology Development Foundation
Expert: Expert
SMEs, Regional Incentives: R&D, Technology, Innovation
2046733: 265 02 72/325

43: 51
Defne Geçim: Hülya Bayrak
Undersecretary of Treasury: TURKSTAT
Expert: Expert
SMEs, Regional Incentives: Manufacturing Industry, National Accounts, Economic Indicators
2046733: 410 05 30

43: 52
Defne Geçim: Melahat KUTLU
Undersecretary of Treasury: Ministry of Development (MOD)
Expert: Expert
SMEs, Regional Incentives: Regional Policy
2046733: 294 57 16

43: 53
Defne Geçim: Alperen Köseoğlu
Undersecretary of Treasury: MOD
Expert: Assistant Expert
SMEs, Regional Incentives: SMEs, R&D, Innovation
2046733: 294 57 15
0

Ministry of Science, Industry and Technology 
54: 55
Aycan Yüksel: Murat KARA
MOD: MOD
Assistant Expert: Assistant Expert
SMEs: Regional Policy
294 65 11: 294 67 43

54: 56
Aycan Yüksel: Bilgehan Özbaylanlı
MOD: MOD
Assistant Expert: Assistant Expert
SMEs: R&D, Innovation
294 65 11: 294 64 22

54: 57
Aycan Yüksel: Burcu M. Diraor
MOD: MOD
Assistant Expert: Assistant Expert
SMEs: SMEs, R&D, Innovation
294 65 11: 294 57 75

54: 58
Aycan Yüksel: Dilek Yüksel
MOD: MOD
Assistant Expert: Assistant Expert
SMEs: Information Society
294 65 11: 294 64 52

54: 59
Aycan Yüksel: Hülya Örs
MOD: MOD
Assistant Expert: Expert
SMEs: Tourism
294 65 11: 294 62 55

54: 60
Aycan Yüksel: Tarik Eraslan
MOD: MOD
Assistant Expert: Assistant Expert
SMEs: SMEs
294 65 11: 294 57 18

54: 61
Aycan Yüksel: Mustafa Işık
MOD: MOD
Assistant Expert: Assistant Expert
SMEs: SMEs
294 65 11: 294 67 20

54: 62
Aycan Yüksel: Filiz Alsaç
MOD: MOD
Assistant Expert: Assistant Expert
SMEs: SMEs
294 65 11: 294 67 46

54: 63
Aycan Yüksel: Fulya Evren
MOD: MOD
Assistant Expert: Assistant Expert
SMEs: SMEs, Regional Policy
294 65 11: 294 67 11

54: 64
Aycan Yüksel: Kadir Başboğa
MOD: MOD
Assistant Expert: Assistant Expert
SMEs: SMEs, Regional Policy
294 65 11: 2946721
88
Regioia@ampetitiveness Operational Programme (2007-2013)

65: 66
Fulya Saner: İlknur Dede
Ministry of Labour and Social Security: Ministry of Agriculture and Rural Affairs
HRD OP: Rural Development OP
2966474: 2873360/2209

65: 67
Fulya Saner: Burcu Alan Özcan
Ministry of Labour and Social Security: Ministry of Transport
Assistant Expert: Assistant EU Expert
HRD OP: Transport OP
2966474: 5501642

65: 68
Fulya Saner: Cengiz Taylan Baykara
Ministry of Labour and Social Security: Ministry of Environment and Forestry
Assistant Expert: Head of Section
HRD OP: Environment OP
2966474: 2075436

65: 69
Fulya Saner: Turgay Tursun
Ministry of Labour and Social Security: EUSG
Assistant Expert: Expert
HRD OP: Information Society
2966474: 285 77 20

65: 70
Fulya Saner: Aylin Çağlayan
Ministry of Labour and Social Security: EUSG
Assistant Expert: Expert
HRD OP: Regional Policy
2966474: 285 77 20
181
mpetitiveness Operational Programme (2007-2013)aoRegional 

List of Regional and Local Stakeholders: NUTS II REGION

List of Regional and Local Stakeholders: TR-63

List of Regional and Local Stakeholders: Kahramanmaraş Association of Industry and Businessmen

List of Regional and Local Stakeholders: Kahramanmaraş Organized Industrial Zone

List of Regional and Local Stakeholders: TR - 83

List of Regional and Local Stakeholders: Çorum Chamber of Commerce and Trade

List of Regional and Local Stakeholders: Çorum Governorship

List of Regional and Local Stakeholders: Samsun Chamber of Commerce and Industry

List of Regional and Local Stakeholders: Samsun Governership Development Office

List of Regional and Local Stakeholders: Samsun KOSGEB Technology Development Zone

List of Regional and Local Stakeholders: Samsun KOSGEB Center of Enterprise Development

List of Regional and Local Stakeholders: Samsun Asssociation of Industrial Businessmen

List of Regional and Local Stakeholders: Tokat Chamnber of Commerce
182

TR-82: Çankırı Governorship
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: Ali Haydar ÖNER
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Cankırı Provincial Office of Industry and Trade
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: Mustafa DAK
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Kastomanu Governorship
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: Halit ÖZEN
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Kastamonu Chamber of Commerce and Industry
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: Melek Darende
Nusret ACAR: inebolutso@@tobb.org.tr

TR-82: Kastamonu Union of Chambers of Crafsmen and Tradesmen
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: Bilal CİVCİOĞLU
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: TR-B1
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: Bingöl Association of City Entrepreneurship
Nusret ACAR: Sayim BAZANCİR
iktm18.turizm@@gmail.com: [EMAIL]

TR-82: Malatya 1. Organized Industrial Zone
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: Murat KÖSE
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Malatya KOSGEB Center of Enterprise Development
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: Nihat KARADEMİR
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Tunceli Governorship Directorate for Province Planning
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: Erdoğan ELALDI
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Tunceli Chamber of Commerce and Industry
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: Cihan AÇIKGÖZ
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: TR-90
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: Environmental Protection and Greening Council of Turkey, Giresun Branch
Nusret ACAR: Hakan Adanır
iktm18.turizm@@gmail.com: [EMAIL]

TR-82: Ordu Chamber of Commerce and Industry
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: İsmail Hakkı ÜÇER
Nusret ACAR: [EMAIL]

TR-82: Ordu Industrialists and Businessmen Association
Çankırı Provincial Office of Culture and Tourism: Ekrem KIRCA
Nusret ACAR: [EMAIL]
Ministry of Science, Industry and Technology 

Ministry of Science, Industry and Technofogy 
Rize Provincial Special Administration: Nuran KANSIZ
Mehmet Ai TERZI: [EMAIL]

Rize Provincial Special Administration: Kemal ÇAKAR
Mehmet Ai TERZI: [EMAIL]

Rize Provincial Special Administration: Recep ERGENÇ
Mehmet Ai TERZI: [EMAIL]

Rize Provincial Special Administration: Ömer KAYIKÇIOĞLU
Mehmet Ai TERZI: [EMAIL]

Rize Provincial Special Administration: Kayseri Organized Industrial Zone
Mehmet Ai TERZI: Tahsin ONUŞ
[EMAIL]: [EMAIL]

Rize Provincial Special Administration: OKTAY AKKAYA
Mehmet Ai TERZI: [EMAIL]

Rize Provincial Special Administration: Fatih SARAR
Mehmet Ai TERZI: [EMAIL]

Rize Provincial Special Administration: Mustafa GÜLMEZ
Mehmet Ai TERZI: [EMAIL]

Rize Provincial Special Administration: Sema GÖRCÜN
Mehmet Ai TERZI: [EMAIL]

Rize Provincial Special Administration: Alpay EYİNÇ
Mehmet Ai TERZI: [EMAIL]

Rize Provincial Special Administration: MUTLU TÜRKOĞLU
Mehmet Ai TERZI: [EMAIL]

Rize Provincial Special Administration: KADİR KURUÇAY
Mehmet Ai TERZI: [EMAIL]

Rize Provincial Special Administration: Abdullah MISIRLIOĞLU
Mehmet Ai TERZI: [EMAIL]
36
FCompetitiveness Operational Programme (2007-2013)gRegional 

Minisury of Science, Industry and Technology 
n8A0
Copetitiveness OpertionalProgre (20-2013)
TR-CI: Adiyaman Provincial Office of Turkish Employment Institution
Adiyaman Organized Industrial Zone: Ramazan TATAR
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-CI: Adiyaman Provincial Office of Industry and Trade
Adiyaman Organized Industrial Zone: Mehmet Sait ULUÇAY
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-CI: Gaziantep Chamber of Commerce
Adiyaman Organized Industrial Zone: Mesut ÖÇAL
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-CI: Gaziantep Chamber of Industry
Adiyaman Organized Industrial Zone: İbrahim ÇALI
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-CI: Regional Directorate of National Productivity Centre
Adiyaman Organized Industrial Zone: Mustafa BALABAN
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-CI: European Union Centre of Business Development
Adiyaman Organized Industrial Zone: Funda SURAN
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-CI: TR-C2
Adiyaman Organized Industrial Zone: Diyarbakır Chamber of Cominerce and Industry
Yüksel ÜNAL: Abbas BÜYÜKTAŞ
[EMAIL]: abbasbuyuktas@@hotinail.com

TR-CI: Şanliurfa Chamber of Commerce and Industry
Adiyaman Organized Industrial Zone: Veysel ASOĞLU
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-CI: TR-A1
Adiyaman Organized Industrial Zone: Bayburt Chamber of Commerce and Industry
Yüksel ÜNAL: Önder KARAOĞLU
[EMAIL]: [EMAIL]

TR-CI: Erzurum KOSGEB Centre of Enterprise Development
Adiyaman Organized Industrial Zone: Adem YAPTIRMIŞ
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-CI: Erzurum KOSGEB Centre of Enterprise Development
Adiyaman Organized Industrial Zone: EDA BAYATA
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-CI: Erzurum Chamber of Commerce and Industry
Adiyaman Organized Industrial Zone: Sacit BİLiCi
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]

TR-CI: Atatürk University
Adiyaman Organized Industrial Zone: Hanifi SARAÇ
Yüksel ÜNAL: [EMAIL]
2

Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
TR-C3: Şırnak Organized Industrial Zone
Batman Chamber of Craftsmen and Tradesmen: Feyzullah KADIRHAN
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Şirnak Chamber of Commerce and Industry
Batman Chamber of Craftsmen and Tradesmen: M. Halil BALKAN
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Siirt Governership Planning and Coordination Directorate
Batman Chamber of Craftsmen and Tradesmen: Coşkun KARAKOÇ
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Siirt Chamber of Commerce and Industry
Batman Chamber of Craftsmen and Tradesmen: Nedim KUZU
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: TR-B2
Batman Chamber of Craftsmen and Tradesmen: Bitlis Provincial Office of Industry and Trade
AHMET CANDEMİR: Mehmet KIZILGÜL
[EMAIL]: [EMAIL]

TR-C3: Hakkari Provincial Office of Industry and Trade
Batman Chamber of Craftsmen and Tradesmen: Müjdet ESKiCi
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Van Business Development Centre
Batman Chamber of Craftsmen and Tradesmen: Mahmut GEDİK
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Van KOSGEB Centre of Enterprise Development
Batman Chamber of Craftsmen and Tradesmen: Şakir CAN
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Van Chamber of Commerce and Industry
Batman Chamber of Craftsmen and Tradesmen: Necdet TAKVA
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: Van Association of Active Industrialists and Businessmen
Batman Chamber of Craftsmen and Tradesmen: ALİ ÇİÇEKSAY
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]

TR-C3: TR-A2
Batman Chamber of Craftsmen and Tradesmen: Ağrı Association of Industrialists and Businessmen
AHMET CANDEMİR: Kazım KARACA
[EMAIL]: [EMAIL]

TR-C3: Ardahan Province Development Foundation
Batman Chamber of Craftsmen and Tradesmen: Ertuğrul EMİNAĞAOĞLU
AHMET CANDEMİR: [EMAIL]
Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
8

Praposad Actions in the Ouestionnajres and their Relection to the Rctop: NEOSO REGION

Praposad Actions in the Ouestionnajres and their Relection to the Rctop: TR-63

Praposad Actions in the Ouestionnajres and their Relection to the Rctop: TR-83
PRIORITY SECTORS OF THE RCOP 
O   C S    I  OOD 
s 

Ministry of Science, Industry and Technology 
TR-82: TR-B1
Implementation of infrastructure and environment projects, Improvement of tourism infrastructure and promotion, Developing agriculture and improving livestock production, Implementation of projects on drinking water, Improvement of entrepreneurship and marketing, Improvement of energy sector, Increasing manufacture of gun, Inereasing the exportation of wooden door and window: Making investments on employment and production activities, providing grants for the farmers, Encouragement of marketing, Improving R&D infrastructure, carrying out training activities for SMEs, Establishment of finaneial instruments for SMEs
Priority 1 Measure 1.1 and 1.4 Priority 2 Measure 2.1: Priority 1 Measure 1.1, 1.2 and 1.3 Priority 2 Measure 2.1
All the proposed actions except tourism supports have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46). The main reason of the exclusion of the tourism from the intervention areas for the region is the limited budget allocated to the Measure 1.4 on tourism.: All the proposed actions have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46).

TR-82: TR-90
Implementation of infrastructure and environment projects, Improvement of tourism infrastructure and promotion, Developing agriculture and improving livestock production, Implementation of projects on drinking water, Improvement of entrepreneurship and marketing, Improvement of energy sector, Increasing manufacture of gun, Inereasing the exportation of wooden door and window: Improving tourism infrastructure in high land and mountain tourism, thermal tourism and winter tourism, Improving marketing and industry infrastrueture, Improving hazelnut oriented industries, Carrying out training programmes for the unemployed people, Providing basie information, investment and consultancy services to SMEs, Improving mining and agriculture sectors, Extending the numbers of the incubators and TEKMERS, SME training centres with common usage Centres, Improving handcrafts, tea industry, maritime and shipbuilding, Establishment of sectoral foreign trade firms, establishment of ISGEMs
Priority 1 Measure 1.1 and 1.4 Priority 2 Measure 2.1: Priority 1 Measure 1.1 and 1.4 Priority 2 Measure 2.1 and 2.2
All the proposed actions except tourism supports have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46). The main reason of the exclusion of the tourism from the intervention areas for the region is the limited budget allocated to the Measure 1.4 on tourism.: All the proposed actions except tourism supports have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46). The main reason of the exclusion of the tourism from the intervention areas for the region is the limited budget allocated to the Measure 1.4 on tourism.

TR-82: TR-72
Implementation of infrastructure and environment projects, Improvement of tourism infrastructure and promotion, Developing agriculture and improving livestock production, Implementation of projects on drinking water, Improvement of entrepreneurship and marketing, Improvement of energy sector, Increasing manufacture of gun, Inereasing the exportation of wooden door and window: Improving R&D infrastructure, increasing awareness in institutionalization, Enhancement of the human resources, R&D, Innovation and technology infrastructure, improving the agriculture and livestock production and other related industries, Supporting for the start up initiatives and common usage facilities, increasing the added value in the production, increasing business stock, increasing the employment capacity, improvement of physical infrastructures
Priority 1 Measure 1.1 and 1.4 Priority 2 Measure 2.1: Priority 1 Measure 1.1 and 1.3 Priority 2 Measure 2.1 and 2.2
All the proposed actions except tourism supports have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46). The main reason of the exclusion of the tourism from the intervention areas for the region is the limited budget allocated to the Measure 1.4 on tourism.: All the proposed actions have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46).
188
akConpetitiveness Operational Programme (2007-2013)


K pre C  to C 
TR-C1: TR-C2
Establishment of agricultural Industry facilities, providing opportunities for the disabled people and support for the SMEs which have employment capacity, Improving the infrastructure of organized industrial zones and SMEs, Establishment of solid waste treatment facilities in the organized industrial zones, Improving culture tourism and handcraft,: Completion of south-eastern Anatolian Project, improving agriculture sector and agricultural infrastructure, Improving the marble sector, Increasing the awareness of SMEs in intellectual property rights, Ensuring compliance with the interational standards, Encouraging marketing and exports
Priority 1 Measure 1.1 and 1.4 Priority 2 Measure 2.1: Priority 1 Measure 1.1 Priority 2 Measure 2.1
All the proposed actions have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46).: All the proposed actions have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46).

TR-C1: TR-A1
Establishment of agricultural Industry facilities, providing opportunities for the disabled people and support for the SMEs which have employment capacity, Improving the infrastructure of organized industrial zones and SMEs, Establishment of solid waste treatment facilities in the organized industrial zones, Improving culture tourism and handcraft,: Improving agriculture sector and livestock production, Improving mining sector, Establishment of hydroelectricity centrals, Improving pre-packaging, textile, R&D activities, Providing basic consultancy and information services, Providing investment support for SMEs, Enhancing the entrepreneurship, Providing grants, Improving ICT infrastructure, Making market research, carrying out quality development activities, promotional activities, Organizing trainings on project and work plans, Improving communication infrastructure, Promoting Civil cheese, Establishment of a labs on milk and meat together with the university, training the people on Oltu stone, ehram, natural paint and handcrafts
Priority 1 Measure 1.1 and 1.4 Priority 2 Measure 2.1: Priority 1 Measure 1.3 Priority 2 Measure 2.1 and 2.2
All the proposed actions have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46).: All the proposed actions have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46).

TR-C1: TR-C3
Establishment of agricultural Industry facilities, providing opportunities for the disabled people and support for the SMEs which have employment capacity, Improving the infrastructure of organized industrial zones and SMEs, Establishment of solid waste treatment facilities in the organized industrial zones, Improving culture tourism and handcraft,: Exploring regional potentials, Organizing trainings for qualified staff, supports to physical infrastructure
Priority 1 Measure 1.1 and 1.4 Priority 2 Measure 2.1: Priority I Measure 1.1 Priority 2 Measure 2.1 and 2.2
All the proposed actions have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46).: All the proposed actions have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46).
2
omettieperal rograe 03

TR-B2: TR-A2
Making new investments especially on communication-ICT and information society, Fostering entrepreneurship and certification, Improving the mining sector, improvement of the regional foreign trade, Improving the industries based on agriculture, Organizing trainings on export and imports, Taking social measures and carrying out trainings for farmers, Providing financial supports for the start up, Providing supports to technology infrastructure, facilitating access to information, Organizing trainings on marketing, supports to Shoemakers, food industry and bread and sugar industry: Making investments on education, health and infrastructure, Improving agriculture and livestock production, development of industrial infrastructure, Improvement of R&D, information society, consultancy services, encouragement of the entrepreneurship, funding of the provinces according to their potential, Ensuring the coordination of international and national seminars, Establishment of financial instruments and education of qualified staff
Priority 1 Measure 1.1 and 1.3 Priority 2 Measure 2.1: Priority 1 Measure 1.2 and 1.3 Priority 2 Measure 2.1 and 2.2
All the proposed actions except R&D and technology supports under Measure 1.3 have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46). The main reason of the exclusion of the Measure 1.3 from the intervention areas for the region is the lack of R&D and industry infrastructure.: All the proposed actions except R&D and technology supports under Measure 1.3 have been taken into account in the design phase of the Intervention Strategy (see Table 46). The main reason of the exclusion of the Measure 1.3 from the intervention areas for the region is the lack of R&D and industry infrastructure
190
Regional CompetitivenesOperationalProgramme (72013)

Republic of Turkey Ministry of Science, Industry and Technology: NUTS II REGION

Republic of Turkey Ministry of Science, Industry and Technology: TR-63

Republic of Turkey Ministry of Science, Industry and Technology: TR-83

Republic of Turkey Ministry of Science, Industry and Technology: TR-82

Republic of Turkey Ministry of Science, Industry and Technology: TR-B1

Republic of Turkey Ministry of Science, Industry and Technology: TR-90

Republic of Turkey Ministry of Science, Industry and Technology: TR-72
b 
apetitiveness Operational Programme (2007-2013)



Ministry of Science, Industry and Technology 
NUTS II REGION: TR-C1
PROPOSED SECTORS IN THE QUESTIONNARE: .* Textile Sector
THE SECTORAL CONCENTRATION OF THE RCOP: Manufacture of textiles and textile products, Manufacture of food products and beverages, Manufacture of rubber and plastic products, Manufacture of chemicals and chemical products, Manufacture of fabricated metal products, Manufacture of chemicals and chemical products, Mining and quarrying
REFLECTION OF THE PROPOSALS TO THE RCOP: "Manufacture of textiles and textile products" was prioritized in this NUTS II region.

NUTS II REGION: TR-C2
PROPOSED SECTORS IN THE QUESTIONNARE: Metal and electric industry
THE SECTORAL CONCENTRATION OF THE RCOP: Manufacture of food products and beverages, Manufacture of textile and wearing apparel, Mining and quarrying, Manufacture of basic metals and fabricated metal products, Manufacture of other non-metallic mineral products, Growing of vegetables, nuts, Manufacture of chemicals and chemical products, Manufacture of machinery.
REFLECTION OF THE PROPOSALS TO THE RCOP: "Manufacture of basic metals and fabricated metal products" has been prioritized in this NUTS II region.

NUTS II REGION: TR-A1
PROPOSED SECTORS IN THE QUESTIONNARE: Transportation, Natural Stones and Mining Sectors, Fruit and Food Production, Livestock and Agriculture Sectors, Handcraft (Oltu Stone, copper processing), Tourism Sectors
THE SECTORAL CONCENTRATION OF THE RCOP: Manufacture of food products and beverages, Manufacture of plastics, Manufacture of wood and wood products, Mining and quarrying, Manufacture of furniture, Manufacture of chemical products
REFLECTION OF THE PROPOSALS TO THE RCOP: Agriculture sector is covered by the IPARD. However, as the demarcation line between the IPARD and RCOP has been drawn clearly, this sector was prioritized and reflected in the RCOP as "manufacture of the food products and beverages" which are the raw materials of the agriculture sector. "Mining and quarrying" were prioritized in this NUTS II region.

NUTS II REGION: TR-C3
PROPOSED SECTORS IN THE QUESTIONNARE: Mining and food industry
THE SECTORAL CONCENTRATION OF THE RCOP: Manufacture of food products and beverages, Manufacture of other non-metallic mineral products, Mining and quarrying, Manufacture of chemicals and chemical products, Manufacture of wearing apparel, Manufacture of basic metals and fabricated metal
REFLECTION OF THE PROPOSALS TO THE RCOP: Agriculture sector is covered by the IPARD. However, as the demarcation line between the IPARD and RCOP has been drawn clearly, this sector was prioritized and reflected in the RCOP as "manufacture of the food products and beverages" which are the raw materials of the agriculture sector. "Mining and quarrying" were prioritized in this NUTS II region

NUTS II REGION: TR-B2
PROPOSED SECTORS IN THE QUESTIONNARE: ICT and ICT Technologies,Handscraft, Carpeting, Tourism Sector, Livestock Production, Mining sector
THE SECTORAL CONCENTRATION OF THE RCOP: Manufacture of food products and beverages, Manufacture of wood and wood products, Manufacture of leather and leather products, Mining and quarrying, Manufacture of other non- metallic mineral products, Manufacture of basic metals and fabricated metal products
REFLECTION OF THE PROPOSALS TO THE RCOP: "Mining and quarrying" were prioritized in this NUTS II region.

NUTS II REGION: TR-A2
PROPOSED SECTORS IN THE QUESTIONNARE: Livestock production and Organic Agriculture, Service Sector, Transportation Sector, Health Sector, Encrgy and mining sector
THE SECTORAL CONCENTRATION OF THE RCOP: Manufacture of other non-metallic mineral products. Manufacture of food products and beverages, Manufacture of wood and wood products, Mining and quarrying.
REFLECTION OF THE PROPOSALS TO THE RCOP: Mining and quarrying" were prioritized in this NUTS II region.
192

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
ANNEX 3 - KEY POINTS RELATED TO THE EX-ANTE EVALUATION REPORT 
Key Evaluation Points: Analysis of SWOT
Recommendations of the Ex-Ante Evaluator: The analysis could be carried-out within a more systemized framework, by dividing it through sectors. The strengths could be analyzed further, as they appear limited and therefore not fully exhaustive. Internal political and social problems are not included in the threat list, although they are fairly obvious in the targeted regions.
Remarks of the MIT: The analysis has been carried out by taking into account the each intervention theme of the RCOP. The new strength has been added to the SWOT according to the recommendations of the RCOP. This issue is not covered in the SCF. Therefore, it has not reflected to the RCOP.

Key Evaluation Points: Assessment of the Rationale and Overall Consistency of the Strategy
Recommendations of the Ex-Ante Evaluator: I. Strategy/Needs Coherence Define better in which region it is pursued more a tourism policy or than industrial policy, according to the development potentials of region. Identify all needed administrative structures and show adequate capacity to manage efficiently and timely intended grant schemes of measures 2.1 and 2.2 whose success appears to be crucial for the entire strategy of the programme. Carefully assess the size of future grants in measures 2.1 and 2.2 and also of the final loans/support to be awarded by the implementation of measure 1.2, especially in terms of sustainable size. The strategy can be improved with more details and focused argumentation in at least three much needed fields and related actions: √ Specific training (SME- Management, high skilled labour force, etc.) on targeted regions/sectors Grant schemes, possibly for small size projects, to increase the real capital stock of SME in targeted regions/sectors (investment grants have been identified as action but not fully specified) L Grant schemes to increase real capital stock and supply capacity of targeted sectors on the tourism sector within a more coordinated tourism policy. 2. Internal Coherence Programme design should consider a more integrated approach to tourism
Remarks of the MIT: The geographical and sectoral concentration of the each measure has been determined. (See Table 46) Grant scheme for SMEs has been removed from the RCOP. Specific trainings for SMEs have been covered under Measure 2.1 Grant scheme for SMEs has been removed from the RCOP. Under the HRD OP, vocational trainings for the tourism sector
193
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
development policy, at least by linking Measure 1.4 to specific training provisions for tourism industry in HROP 2007 and including a special provision for tourism sector on measures 2.1 and 2.2 (or creating a sub-measure with grant schemes in the tourism sector.) Limiting the grant schemes to most promising sectors (1 to 3 including tourism), in order to ease the implementation process and make it possible even with limited capacity. The measures 2.1 and 2.2 can be also in general concentrated in specific and most promising sectors and relative regions which should be the same as those of the Priority 1. 3. External Coherence The RCOP shows a sufficient level of coordination with the other relevant programmes and mostly positive reciprocal impacts. Actions and priorities of the RCOP, the SCF and the NDP have a good degree of mutual support. 4. Financial Allocation Financial resources allocated to the measures should be revised according to the given formula.: Financial allocation for each measure has been revised according the Comment's of the Commission and the recommendations of the ex-ante evaluator.

development policy, at least by linking Measure 1.4 to specific training provisions for tourism industry in HROP 2007 and including a special provision for tourism sector on measures 2.1 and 2.2 (or creating a sub-measure with grant schemes in the tourism sector.) Limiting the grant schemes to most promising sectors (1 to 3 including tourism), in order to ease the implementation process and make it possible even with limited capacity. The measures 2.1 and 2.2 can be also in general concentrated in specific and most promising sectors and relative regions which should be the same as those of the Priority 1. 3. External Coherence The RCOP shows a sufficient level of coordination with the other relevant programmes and mostly positive reciprocal impacts. Actions and priorities of the RCOP, the SCF and the NDP have a good degree of mutual support. 4. Financial Allocation Financial resources allocated to the measures should be revised according to the given formula.: Suggestions have been provided to modify and/or re-write a number of indicators.
will be provided with a focus on the regions where the tourism sector is supported by the RCOP. (See Table 49) Furthermore, tourism sector is also the one of the beneficiaries under Measure 2.1 and 2.2. Grant scheme for SMEs has been removed from the RCOP.: Recommendations of the evaluator have been taken into account and a number of indicators have been modified and/or re-written.

development policy, at least by linking Measure 1.4 to specific training provisions for tourism industry in HROP 2007 and including a special provision for tourism sector on measures 2.1 and 2.2 (or creating a sub-measure with grant schemes in the tourism sector.) Limiting the grant schemes to most promising sectors (1 to 3 including tourism), in order to ease the implementation process and make it possible even with limited capacity. The measures 2.1 and 2.2 can be also in general concentrated in specific and most promising sectors and relative regions which should be the same as those of the Priority 1. 3. External Coherence The RCOP shows a sufficient level of coordination with the other relevant programmes and mostly positive reciprocal impacts. Actions and priorities of the RCOP, the SCF and the NDP have a good degree of mutual support. 4. Financial Allocation Financial resources allocated to the measures should be revised according to the given formula.: It is recommended to concentrate on the most effective actions/areas of interventions such as equipment/infrastructure, acquisition/ enhancement, or on low-cost actions (per project) such as project preparation (PCM), training, basic support, so to ensure at least sizable skill transfers at this stage. Possibly, and if transparency issues and national rules of equity allow for it, focus the programme in a smaller targeted areas (or sectors), or differentiate measures for smaller areas (sectors). Alternatively, increase the size of the programme to a level comparable to the size of the targeted area and the complexity/quantity of existing socio- economic gaps.
will be provided with a focus on the regions where the tourism sector is supported by the RCOP. (See Table 49) Furthermore, tourism sector is also the one of the beneficiaries under Measure 2.1 and 2.2. Grant scheme for SMEs has been removed from the RCOP.: The RCOP has been designed by considering all these interventions in line with the recommendations of the evaluator. The geographical and sectoral concentration of the each measure has been determined. (See Table 46) Drafting team of the RCOP agrees with the recommendation of the evaluator. This issue should be considered in the second programming period.
- 194
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Quality of the Implementation: and Monitoring Arrangements
It is recommended that the senior role of During the implementation of SPO administration is continued during the implementation in close cooperation with the EC Delegation in Ankara, ensuring adequate skills and good- practice transfers to the MoSIT, at least for the issues where SPO administration reaches a satisfactory or higher quality level. It is recommended to describe in the OP how the MOD will support the MoSIT in: establishing a sound Grant Scheme management system, highlighting and identifying special TA provisions to ensure adequate technical skills transfers and strong management support. It is also recommended to give ample details in the Implementation Manuals on (i) how the Grant Schemes will be managed, (ii) what are the Human Resources allocated to the Grant Scheme management and (iii) what are the partnership arrangements with local administrations, SMEs, NGOs and other local/regional stakeholders, especially for
the RCOP, close cooperation will be ensured with the SPO in order to ensure adequate skills and good practice transfers. Grant scheme for SMEs has been removed from the RCOP.: Grant scheme for SMEs has been removed from the RCOP.

Quality of the Implementation: the project selection/evaluation process, (iv) What provisions are planned to increase the capacity of project presentations from final beneficiaries of Grant Schemes.
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
- 195

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
ANNEX 4 - TABLES RELATED TO SOCIO ECONOMIC ANALYSIS 
196
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Ministry of Science, Industry and Technology 
Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: NUTS II REGIONS
Other: Mining and Quarrying

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: TR-63 (Hatay, K.Maraş, Osmaniye)
Other: 67

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: TR-83 (Amasya, Çorum,Samsun,Tokat)
Other: 70

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: TR-82 (Çankır, Kastamonu, Sinop)
Other: 89

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: TR-B1 (Bingöl, Elazığ, Malatya,Tunceli)
Other: 49

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: TR-90 (Artvin, Giresun,G.Hane,Ordu,Rize, Trabzon)
Other: 61

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: TR-72 (Kayseri,Sivas, Yozgat)
Other: 59

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: TR-C1 (Adiyaman, G.Antep, Kilis)
Other: 21

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: TR-C2 (Diyarbakir, $.Urfa)
Other: 17

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: TR-A1 (Bayburt, Erzincan,Erzurum)
Other: 21

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: TR-C3 (Batman, Mardin,Şırnak,Siirt)
Other: 26

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: TR-B2 (Bitlis, Hakkari,Muş, Van)
Other: 34

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: TR-A2 (Agni, Ardahan,Iğdır, Kars)
Other: 14

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: Total of 12 NUTS II Regions
Other: 528

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: Total of Turkey
Other: 2 410

Table 50: Sectoral Breakdown of Enterprises in 12 NUTS II Regions: The Share of 12 NUTS I Regions to Turkey (%)
Other: 21.9
197

Ministry of Seience, Industry and Technology 
15 Growth Centres: Mining and Quarrying

15 Growth Centres: Samsun

15 Growth Centres: Malatya

15 Growth Centres: Elazığ

15 Growth Centres: Trabzon

15 Growth Centres: Kayseri

15 Growth Centres: Sivas

15 Growth Centres: Gaziantep

15 Growth Centres: Diyarbakır

15 Growth Centres: Şanlurfa

15 Growth Centres: Erzurum

15 Growth Centres: Van

15 Growth Centres: K.Maraş

15 Growth Centres: Kars

15 Growth Centres: Batman

15 Growth Centres: Kastamonu Total of 15

15 Growth Centres: Growth Centres

15 Growth Centres: Total of Turkey The Share of 15

15 Growth Centres: Growth Centres to Turkey

15 Growth Centres: (%) Source: TURKSTAT - 2002 General Census of Industry and Business Establishments

0
K e   e 
Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TB N

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TR63 (Hatay, K.Maraş, Osmaniye)

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TR83 (Samsun, Tokat, Çorum, Amasya)

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TR82 (Kastamonu, Çankıri, Sinop)

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli)

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TR90 (Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane)

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TR72 (Kayseri, Sivas, Yozgat)

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TRC1 (Gaziantep, Adiyaman, Kilis)

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TRC2 (Şanhurfa, Diyarbakır)

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TRA1 (Erzurum, Erzincan, Bayburt)

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TRC3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt)

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari)

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: TRA2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) Total of 12 NUTS II Regions and Rates

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: Total of 15 Growth Centres and Rates Source: TURKSTAT (2002 General Census of Industry and Business)

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: Total of Turkey

Table 52: The number of local units (enterprises) and labours in manufacturing sector (2002) in 12 NUTS II Regions and 15 Growth Centres: The Share of 15 Growth Centres in 12 NUTS II Regions

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
Table 53: The Sectoral Concentration in Manufacturing Industry in 12 NUTS II Regions 
Jo ae: NUTS II Regions
caa: The Sectoral Concentration

Jo ae: TE-
caa: Pa1

Jo ae: a
caa: C p S ao

Jo ae: TR-BI
caa: Food Products and Beverages

Jo ae: (Bingöl,Elazığ, Malatya,
caa: 3677

Jo ae: Tunceli
caa: Wearing Apparel Production and processing and dyeing of Fus

Jo ae: (Bayburt, Erzincan,
caa: 1937

Jo ae: Erzurum)
caa: Other Non-Metallic Mineral Products

Jo ae: TR-CI
caa: Textiles

Jo ae: (Adıyaman, G.Antep.
caa: 8207

Jo ae: Chemicals and chemical products
caa: Plastics and rubber

Jo ae: TR-72
caa: 6874

Jo ae: (Kayseri, Sivas, Yozgat)
caa: Food Products and Beverages

Jo ae: Manufacture of Machimery and Equipments, n.e.s
caa: Equipments, n.e.s

Jo ae: (Amasya,
caa: 9528

Jo ae: Çorum,Samsun, Tokat)
caa: Tobacco products

Jo ae: TR-90
caa: Food Products and Beverages

Jo ae: (Artvin, Giresun,
caa: 8081

Jo ae: G.Hane, Ordu,
caa: Furniture

Jo ae: Rize,Trabzon)
caa: Other Non-Metallic Mineral Products

Jo ae: (Bitlis, Hakkari, Muş,
caa: 1643

Jo ae: tallic Mineral Products S0e nes7 deal
caa: Furniture

Jo ae: TR-63
caa: Textiles

Jo ae: (Hatay, K.Maraş.
caa: 8359

Jo ae: Osmaniye
caa: Food Products and Beverages

Jo ae: TR-C3
caa: Food Products and Beverages

Jo ae: (Batman, Mardin,
caa: 1494

Jo ae: Şırnak, Siirt)
caa: Fabrication of Metal Products

Jo ae: (Ağn, Ardahan, Iğdır,
caa: 1078

Jo ae: Kars)
caa: Forestry products

Jo ae: TR-82
caa: Food Products and Beverages

Jo ae: (Çankırı, Kastamonu,
caa: 3185

Jo ae: The total number of
caa: Food Products and Beverages

Jo ae: manufacturing
caa: Textiles and Wearing Apparel Production and processing and dyeing

Jo ae: enterprises, the sectoral
caa: 58.704

Jo ae: concentraion and
caa: Forestry products

Jo ae: NUTS II Regions
Source: MIT, SPO (A Study on 'Leading Industry Sectors in Provinces, August 2006' D.G. for Regional Development and Structural Coherence, SPO)

Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
200

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
Table 54: The Seetoral Concentration in Manufacturing Industry in 15 Growth Centres 
15 Growth Centres: Diyarbakır
Ne Nqne a o et pe O aq: 1712
Sectoral Concentration: Food, Beverage, Tobacco Metal Goods

Ne Nqne a o et pe O aq: 1 1113 1413
Sectoral Concentration: Other mining and quarrying products, Textiles Plastics and articles thereof Manufacture of Basic Metals
Major Export Items: Food, Beverage, Tobacco

15 Growth Centres: Elazığ
Ne Nqne a o et pe O aq: 1 1131
Sectoral Concentration: Food Other mining and quarrying products Chemistry Food Products and Beverages
Major Export Items: Manufacture of machinery and equipments

15 Growth Centres: Erzurum
Ne Nqne a o et pe O aq: 1252 , 793
Sectoral Concentration: Forestry products and furniture Products of Wood, furniture Chemistry
Major Export Items: Chemicals and chemical products

15 Growth Centres: G.Antep
Ne Nqne a o et pe O aq: 6391 :
Sectoral Concentration: Textiles and clothing Food Products and Beverages Rubber and plastic products
Major Export Items: Textiles and clothing Food Products and Beverages

Ne Nqne a o et pe O aq: 5498
Sectoral Concentration: Machinery and metal industry Products of Automobile equipments and parts
Major Export Items: Rubber and plastic products

15 Growth Centres: Kayseri
Sectoral Concentration: Leather and products of tanned leather

Ne Nqne a o et pe O aq: 3762
Sectoral Concentration: Furniture production,
Major Export Items: Textiles

Major Export Items: Furniture

Sectoral Concentration: Textiles

Ne Nqne a o et pe O aq: ,
Sectoral Concentration: Manufacture of Machinery and Equipments, n.e.s
Major Export Items: Manufacture of Machinery and

Ne Nqne a o et pe O aq: 3150

Sectoral Concentration: Food Processing
Major Export Items: Equipments, n.e.s

15 Growth Centres: Malatya
Ne Nqne a o et pe O aq: 1894
Sectoral Concentration: Textiles
Major Export Items: Vegetal production

Ne Nqne a o et pe O aq: 1
Sectoral Concentration: Food Products and Beverages
Major Export Items: Textiles

Ne Nqne a o et pe O aq: [476
Sectoral Concentration: Wearing Apparel
Major Export Items: Food Products and Beverages

Sectoral Concentration: Food Products and Beverages
Major Export Items: Vegetal production

15 Growth Centres: Samsun
Ne Nqne a o et pe O aq: 4413
Sectoral Concentration: Chemistry
Major Export Items: Manufacture of Machinery and

Ne Nqne a o et pe O aq: 1
Sectoral Concentration: Manufacture of Basic Metals
Major Export Items: Equipments, a.e.s

Ne Nqne a o et pe O aq: 1542
Sectoral Concentration: Manufacture of Machinery and Equipments, n.e.s Products of Wood and cork

15 Growth Centres: Sivas
Ne Nqne a o et pe O aq: 1725
Sectoral Concentration: Food Products and Beverages
Major Export Items: Manufacture of Machinery and

Ne Nqne a o et pe O aq: /
Sectoral Concentration: Other Non-Metallic Mineral Products
Major Export Items: Equipments, n.e.s Furniture

Ne Nqne a o et pe O aq: 1047
Sectoral Concentration: Other mining and quarrying products Manufacture of Machinery and Equipments, n.e.s
Major Export Items: Other Non-Metallic Mineral Products

15 Growth Centres: $.Urfa
Ne Nqne a o et pe O aq: 2929
Sectoral Concentration: Textiles
Major Export Items: Vegetal production Textiles

Sectoral Concentration: Food Products and Beverages Other mining and quarrying produets
Major Export Items: Manufacture of Machinery and

Ne Nqne a o et pe O aq: 1655
Sectoral Concentration: Fabrication of Metal Products
Major Export Items: Equipments, n.e.s

Major Export Items: Vegetal production

15 Growth Centres: Trabzón
Ne Nqne a o et pe O aq: 2826
Sectoral Concentration: Food Products and Beverages Plastic and articles of thereof
Major Export Items: Food Products and Beverages

Ne Nqne a o et pe O aq: / 1296
Sectoral Concentration: Products of Wood and cork

15 Growth Centres: Van
Ne Nqne a o et pe O aq: 918
Sectoral Concentration: Food Processing

Ne Nqne a o et pe O aq: /
Sectoral Concentration: Other mining and quarrying products,Textiles
Major Export Items: Furniture

Ne Nqne a o et pe O aq: 657

15 Growth Centres: Kars
Ne Nqne a o et pe O aq: 425
Sectoral Concentration: Other Non-Metallic Mineral Products
Major Export Items: Other Non-Metallic Mineral Products

Ne Nqne a o et pe O aq: ,
Sectoral Concentration: Food Products and Beverages
Major Export Items: Plastic and articles of thereof

Ne Nqne a o et pe O aq: 263
Sectoral Concentration: Products of Wood and cork
Major Export Items: Vegetal production

Ne Nqne a o et pe O aq: 431
Sectoral Concentration: Food Processing
Major Export Items: Other Non-Metallic Mineral Products

15 Growth Centres: Batman
Ne Nqne a o et pe O aq: ,
Sectoral Concentration: Vegetal production
Major Export Items: Vegetal production

Ne Nqne a o et pe O aq: 367
Sectoral Concentration: Other Non-Metallic Mineral Products
Major Export Items: Food Processing

Ne Nqne a o et pe O aq: 2730
Sectoral Concentration: Textiles
Major Export Items: Textiles

15 Growth Centres: K.Maraş
Ne Nqne a o et pe O aq: -
Sectoral Concentration: Food Products and Beverages
Major Export Items: Metal Goods

Ne Nqne a o et pe O aq: 1779
Sectoral Concentration: Fabrication of Metal Products
Major Export Items: Food Processing

Sectoral Concentration: Manufacture of wood and wood products

15 Growth Centres: Kastamonu
Ne Nqne a o et pe O aq: 1888
Sectoral Concentration: Manufacture of wearing apparel

Ne Nqne a o et pe O aq: ,
Sectoral Concentration: Manufacture of food products and beverages

Ne Nqne a o et pe O aq: 513
Sectoral Concentration: Mining and quarrying

15 Growth Centres: The total number of
Major Export Items: Food Products and Beverages

15 Growth Centres: manufacturing
Sectoral Concentration: Food Products and Beverages

15 Growth Centres: enterprises, the sectoral
Ne Nqne a o et pe O aq: 34709
Major Export Items: Vegetal production

Sectoral Concentration: Textiles

Major Export Items: Mamufacture of Machinery and

Sectoral Concentration: Other mining and quarrying products

15 Growth Centres: concentration and

Ne Nqne a o et pe O aq: /

15 Growth Centres: exporting sectors in 15 Growth Centres Source: MIT, SPO
Ne Nqne a o et pe O aq: 26020
Major Export Items: Equipments, n.e.s Textiles

Sectoral Concentration: Manufacture of Machinery and Equipments, n.e.s
201
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)

Radio & TV 
Materials & Metal Products 
dree Textile Textile 
ses Food,Food 
20

Republic of Turkey 
Ministry of Science, Industry and Technology 
ANNEX 5 - TABLES RELATED TO THE CONCENTRATION STRATEGY 
Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)
.203

Manufacture of food products and beverages , Manufacture of wood and wood products, Manufacture of other non-metallic mineral products, Manufacture of textile and wearing apparel, Mining and quarrying. Manufacture of chemical products: Regions of immigrating out

Manufacture of food products and beverages , Manufacture of wood and wood products, Manufacture of other non-metallic mineral products, Manufacture of textile and wearing apparel, Mining and quarrying. Manufacture of chemical products: Limited access to the financing instruments
Table 55: Intervention Areas, Priority Sectors and the Justifications According to the Intervention Axis 
Low level of: GDP, population density, employment capacity, export rate per capita: Regions of immigrating out

Low level of: GDP, population density, employment capacity, export rate per capita: High unempioyment rate

Low level of: GDP, population density, employment capacity, export rate per capita: Lack of physical and social infrastructure

Low level of: GDP, population density, employment capacity, export rate per capita: Underdeveloped manufacturing industry and iow number of enterprises

Low level of: GDP, population density, employment capacity, export rate per capita: The number of SMEs in this axis is 121.838

Low level of: GDP, population density, employment capacity, export rate per capita: Lack of sectoral concentration (there is potential in certain provinces)

Low level of: GDP, population density, employment capacity, export rate per capita: Existence of the OlZs and the SSIEs mostly at the construction stage (7 OIZs and 45 SSIEs

Low level of: GDP, population density, employment capacity, export rate per capita: were completed in this axis).

Low level of: GDP, population density, employment capacity, export rate per capita: Insufficient number of ISGEMs -incubation centres for SMEs- (only I in Diyarbakir)

Low level of: GDP, population density, employment capacity, export rate per capita: NOSIIN There are 3 GAP-GiDEMs -Entrepreneur Support Centres- in Sanliurfa,Mardin and Diyarbakir Limited access to the financing instruments
2

MEDIUM COMPETITIVENESS AXIS TR-B1.TR-82.TR- 83.TR-90: MEASURE 1.1, 1.2, 2.1, 2.2.FOR TR-B1. TR-82, TR-83.TR-90: -Measurel.1:Establishment, improvement and refurbishment of one stop shops, information and consultancy offices, business and enterprise developiment centres like ISGEMs, logistic centres for common commercial use and also social, tochnical, production, storage and ICT facilities, and purchase of machinery, equipment, for common use of SMEs -Measurel.2: Establishment and/or contribution of capital to credit guarantee funds, micro-loan funds and equity finance mechanisms like venture capital funds including the seed and start-up capital and other forms of financial instruments. - Where necessary, promotion of financing mechanisms through all possible publicity instruments and awareness raising campaigns as a component of the project in order to facilitate access to the popoddns spu aa d s a d d  p e  sts saa pue - A r c c co d c p t o K Industrial Cooperation Structures Grant Scheme Programne for ciusters, networks and Business Representative Organisations
Low GDP: Low population density (except TR 83 and 90)

Low GDP: Intensive immigration particularly from TR 82

Low GDP: Low employment (except TR 83 and 90)

Low GDP: High unemployment rate particularly in TR-82

Low GDP: Lack of physical and social infrastructure

Low GDP: Certain level of manufacturing industry capacity and sectoral concentration in TR 82 and 83.

Low GDP: The number of SMEs in this axis is 199.737

Low GDP: Certain level of export rate per capita in TR 90

Low GDP: 14 O1Zs and 75 SSIEs were completed in this axis

Low GDP: 3 out of 6 ISGEMs/incubation centres established in this axis

Low GDP: Limited access to the financing instrunents
t 



Relatively better access to financing instruments Export capacity in TR CI The number of SMEs in this axis is 155.946 Product diversification in manufacturing sector Existence of the manufacturing industry and sectoral concentration in TR Ci AND 72 High unemployment in TR C1 Regions of immigrating in particularly to TR C1 Certain level of employment capacity Population density in TR 72 Medium level of GDP: JUSTIFICATION 1 Centre- in this axis

Relatively better access to financing instruments Export capacity in TR CI The number of SMEs in this axis is 155.946 Product diversification in manufacturing sector Existence of the manufacturing industry and sectoral concentration in TR Ci AND 72 High unemployment in TR C1 Regions of immigrating in particularly to TR C1 Certain level of employment capacity Population density in TR 72 Medium level of GDP: Potential for the usage of venture capital and seed capital funds Potential for building R&D networks among different regions Potential for joint projects between the enterprises and research institutions Potential for R&D and innovation activities in SMEs There ar 5iversities in thi axis and 2 of the ar well developed Insufficient R&D personmel and expenditures Centre- in this axis There is 1 GAP-GIDEM (Entrepreneur Support Centre) and I ABIGEM-EU Tukish Business Existence of the 2 TDZs and 2 TDCs in TR 72 and C1 O a S we c  O a   poe ae go i i axi …--
Ministry of Science, Industry and Technology 
2

06
On 



0
ANNEX 7 - ORGANIGRAMME OF THE OPERATING STRUCTURE 
Operating Structure)Operational Programme Regional Competitiveness PROGRAMMES 
DIRECTORATE OF EU GINANCIAL 

210
Ministry of Science, Industry and Technology 
Regonafppetitiveness Operational Programme (200-2013)2
Republic of Turkey 

Republic of Turkey 
Ministry of Science. Industry and Technology 
ANNEX 8 - NUTS II REGIONS 26
TR-A1: Bayburt,Erzincan,Erzurum 
TR-A2: Ağrı, Ardahan, Iğdır, Kars 
TR-B1: Bingöl, Elazığ, Malatya, Tunceli 
TR-B2: Bitlis, Hakkâri, Muş, Van 
TR-C1: Adıyaman, Gaziantep, Kilis 
TR-C2: Diyarbakır, Şanlıurfa 
TR-C3: Batman, Mardin, Siirt, Şırnak 
TR-10: İstanbul 

TR-21: Edirne, Kırklareli, Tekirdağ

TR-22: Balıkesir, Çanakkale 
TR-31: İzmir 

TR-32: Aydın, Denizli, Muğla 
TR-33: Afyon, Kütahya, Manisa, Uşak 
TR-41: Bilecik, Bursa, Eskişehir 
TR-42: Bolu, Düzce, Kocaeli, Sakarya, Yalova 
TR-51: Ankara 

TR-52: Karaman, Konya 

TR-61: Antalya, Burdur, Isparta 
TR-62: Adana, Mersin 

TR-63: Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye 
TR-71: Aksaray, Kırıkkale, Kırşehir, Nevşehir, Niğde 
TR-72: Kayseri, Sivas, Yozgat 
TR-81: Bartın, Karabük, Zonguldak 
TR-82: Çankırı, Kastamonu, Sinop 
TR-83: Amasya, Çorum, Samsun, Tokat 
TR-90: Artvin, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Rize, Trabzon 

25 The NUTS II classification is based on the SCF Document (page 36 and 39) which was confirmed by the Commissions'letter dated June 28th 2007.
211Regional Competitiveness Operational Programme (2007-2013)


Z-2021/77371317-ABGY/32875272ACÍL 
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı, Avrupa Birliği Delegasyonu'na saygılarını sunar ve imzalanmış olan “Türkiye'de IPA I, III. Bileşen altındaki 'Bölgesel Rekabet Edebilirlik' Çok-yıllı Operasyonel Programına ilişkin Finansman Anlaşmasını Değiştiren Finansman Anlaşmasını” ekte sunmaktan şeref duyar.
Bakanlık, Türkiye'nin 27. Fasıl Müzakere Pozisyonunda belirtildiği üzere, Türkiye Cumhuriyeti'nin söz konusu Anlaşma'dan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmesinin,taraf olmadığı antlaşmalara ilişkin Türkiye Cumhuriyetinin pozisyonunu değiştirdiği şeklinde yorumlanamayacağinı not eder.

Finansman Anlaşmasının imzacıları yukarıda kayıtlı açıklamanın Finansman Anlaşması yorumlanırken dikkate alınacağı konusunda mutabıktırlar.
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı, Avrupa Birliği Delegasyonu'na en derin saygılarını bu vesileyle bir kez daha ifade etmekten şeref duyar.
Ankara, 8 Haziran 2021
Ek: belirtildiği gibi.
AB Türkiye Delegasyonu Ankara 


*
Z-2021/77371317-ABGY/32875272URGENT 
The Ministry of Foreign Affairs, Directorate for EU Affairs of the Republic of Turkey presents its compliments to the Delegation of the European Union and has the honour to enclose herewith the signed “Financing Agreement amending Financing Agreement concerning the Multi-annual Operational Programme ‘Regional Competitiveness' under IPA I Component III in Turkey”.

The Ministry notes that the implementation by the Republic of Turkey of its obligations arising from this Agreement shall not be construed as altering the Republic of Turkey's position vis-à-vis the treaties that it is not a party to, as referred to in Turkey's negotiating position on Chapter 27.

The signatories of the Financing Agreement agree that the above-mentioned statements will be taken into consideration in the interpretation of the Financing Agreement.
The Ministry of Foreign Affairs, Directorate for EU Affairs of the Republic of Turkey avails itself of this opportunity to renew to the Delegation of the European Union the assurances of its highest consideration.

Encl.: as stated 
Delegation of the European Union to Turkey Ankara 


AVRUPA BİRLİĞİ TÜRKİYE DELEGASYONU Delegasyon Başkanı

Ankara, 09 Haziran 2021Ares (2021) 3784841
NOTA 
Avrupa Birliği Delegasyonu Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığına saygilarını sunar.

Avrupa Birliği Delegasyonu, “Türkiye'de IPA I, III. Bileşen altındaki ‘Bölgesel Rekabet Edebilirlik' Çok-yıllı Operasyonel Programına ilişkin Finansman AnlaşmasınıDeğiştiren Finansman Anlaşmasını”imzalandığını bildiren Bakanlıklarının 2021/77371317-ABGY/32875272 sayılı ve 8 Haziran 2021 tarihli Nota'sını aldığınıbildirmekten şeref duyar. Delegasyon Nota'da bulunan ilave ifadeleri kaydeder ve bu bağlamda geçerliliklerini onaylar. Buna ilave olarak, Komisyon, Finansman Anlaşmasının onay sürecinin kendi tarafında tamamlandığıni teyit eder.

Avrupa Birliği Delegasyonu Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığına teşekkür eder ve bu vesileyle en derin saygılarını yineler.
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri BakanlığıANKARA 

DELEGATION OF THE EUROPEAN UNION TO TURK Ref.Ares(2021)3784841 - 09/06/2021
The Head of Delegation 
Ankara, 09 June 2021Ref: ARES(2021)
NOTE VERBALE 
The Delegation of the European Union presents its compliments to the Ministry of Foreign Affairs, Directorate for EU Affairs of the Republic of Turkey.

The Delegation of the European Union has the honour to acknowledge receipt of the Ministry's Note Verbale N° 2021/77371317-ABGY/32875272 dated 08 June 2021 informing about the signature of signed IPA I "Financing Agreement amending Financing Agreement concerning the Multi-annual Operational Programme 'Reginal Competitiveness' under IPA I Component l in Turkey". The Delegation has taken note of the additional statements made in the Note Verbale and confirms their validity in this context. Furthermore. the Commission confirms that the approval process for the Financing Agreement has been completed on its side.

The Delegation of the European Union thanks the Ministry of Foreign Affairs, Directorate for EU Affairs of the Republic of Turkey. and avails itseif of this opportunity to renew the assurances of its highest consideration.

Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Turkey ANKARA 

Electronically signed on 09/06/202) 16:48 (UTC-02) in accopdance,sgith,article 11 of.Commission Decision,C(2gzo),4482Address Ugur Mumcu Cad 88. h Fluo, Gaziusmancasa, Oeao Ankara Eurkey Tel (+90 312) 459 87 00 Fax (+90 312) 446 67 37E-mai delanation-tinkoufdor auons on . Wohcite va avuna info t