Anayasa Mahkemesinin 14/3/2019 Tarihli ve E: 2018/154, K: 2019/11 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2019-04-25

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2018/154Karar Sayısı : 2019/11Karar Tarihi: 14/3/2019
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İzmir 28. Asliye Ceza Mahkemesi 
İTİRAZIN KONUSU: 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayıl Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'un;
A. 12/6/1979 tarihli ve 2249 sayılı Kanun'un 5. maddesiyle değiştirilen 4.maddesinin birinci fikrasının,
B. 2249 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle değiştirilen 15. maddesinin 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun'un 158. maddesiyle değiştirilen birinci fikrasının,
Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY: Sanığın, ihbar üzerine aracında bulunan bıçak nedeniyle cezalandırılmasıtalebiyle açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ
A. İptali İstenen Kanun Hükümleri 
Kanun'un 4. ve 15. maddelerinin itiraz konusu birinci fikraları şöyledir:
Ülke içinde kama, hançer, saldırma, şişli baston, sustalı çakı, pala, kılıç, kasatura,süngü, sivri uçlu ve oluklu bıçaklar, topuz, topuzlu kamçı, boğma teli veya zinciri, muşta ile salt saldıri ve savunmada kullanılmak üzere özel nitelikteki benzeri aletlerin yapımıyasaktır."
“Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak 4 üncü maddede yazılı olan bıçak veya diğer aletleri veya benzerlerini satanlar, satmaya aracılık edenler, satın alanlar, taşıyanlar veya bulunduranlar hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve yirmibeş günden az olmamak üzere adlî para cezasına hükmolunur."
B. İlgili Görülen Kanun Hükümleri 
Kanun’un ilgili görülen 5. ve 14. maddelerinin birinci fikraları şöyledir:

"Yurda sokulmasi ve yapimı yasaklanan ve 4 ncü maddenin 1 nci fikrasi kapsamına giren bıçak ve aletlerin satilmasi, satın alınmasi, taşınması ve bulundurulması yasaktir.'
"Her kim, bu Kanun hükümlerine aykırı olarak 4 üncü maddede yazılı olan bıçak veya başkaca aletler yahut benzerlerini ülkeye sokar, sokmaya kalkışır veya bunların ülkeye sokulmasına aracılık eder veya bunları ülkede yapar veya bir yerden diğer bir yere taşır veya yollar veya taşımaya aracılık ederse iki yıldan beş yıla kadar hapis ve ikiyüz günden az olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır.Suç konusu bıçak ve aletlerin niteliği veya sayı olarak azlığı halinde verilecek ceza yarisina kadar indirilir."
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Recep KÖMÜRCÜ,Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in katılımlarıyla 20/2/2018 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında,öncelikle davada uygulanacak kural ve başvuruya engel durum sorunları görüşülmüştür.
2. Anayasa'nın 152. ile 30//3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre, bir davaya oakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunmasi, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olmasıgerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardir.

3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Kanun'un 4. ve 15. maddelerinin birinci fikralarının iptalini talep etmiştir.

4. 6136 sayıl Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrasında bazı aletlerin yapımıyasaklanmakta; 15. maddesinin birinci fikrası uyarınca bu aletlerin satılmasi, satılmasına aracılık edilmesi, satın alınmasi, taşınması ve bulundurulması da cezai yaptırıma oağlanmaktadır. Anılan aletlerden davaya konu olayda söz konusu olan, kriminal rapora göre klıç benzeri iken iddianame ve başvuru gerekçesi uyarınca bıçaktır. Öte yandan 4. maddenin birinci fikrasında yer alan “…ile salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel nitelikteki benzeri aletlerin..." ibaresi anılan fikrada sayma yoluyla belirtilmeyen fakat fikra kapsamında vapımı yasak olan aletleri tanımlayan genel kural niteliğindedir. Dolayısıyla, davada ygulanacak kural fikranın tamamı olmayıp “.…klıç,…", “…sivri uçlu ve oluklu bıçaklar,.…."e“….ile salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel nitelikteki benzeri aletlerin.…."bareleridir. Bu nedenle itiraz konusu kuralın yukarıda belirtilen ibareleri dışında kalan kısmııygulanacak kural değildir.


5. Diğer yandan Anayasa'nin “Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi" başlığını taşıyan 152. maddesinin son fikrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasina girerek verdiği red kararinın Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz” hükmüne yer verilmiştir. 6216 sayılı Kanun'un “Başvuruya engel durumlar”başlığını taşıyan 41. maddesinin (1) numaralı fikrasında da "Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz denilmiştir.

6. 6136 sayılı Kanun'un 12/6/1979 tarihli ve 2249 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle değiştirilen 15. maddesinin 23/1/2008 tarihli ve 5728sayılı Kanun'un 158. maddesiyle değiştirilen birinci fikrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusu,Anayasa Mahkemesinin 16/1/2014 tarihli ve E.2013/61, K.2014/3 sayılı kararıyla esastan reddedilmiş ve bu karar 29/5/2014 tarihli ve 29014 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek reddedilen kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 29/5/2014 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır.

7. Açıklanan nedenlerle 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar le Diğer Aletler Hakkında Kanun’un;
A. 12/6/1979 tarihli ve 2249 sayılı Kanun'un 5. maddesiyle değiştirilen 4.maddesinin birinci fikrasının;
1. “….kılıç,.…" , “..sivri uçlu ve oluklu bıçaklar,…." ve “.ile salt saldırı z.savunmada kullanılmak üzere özel nitelikteki benzeri aletlerin.." ibarelerinin esasının ncelenmesine,
2. Kalan bölümünün itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu bölüme yönelik başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,
B. 2249 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle değiştirilen 15. maddesinin 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun'un 158. maddesiyle değiştirilen birinci fikrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun, Anayasa'nın 152. maddesinin dördüncükrası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fikrası gereğince REDDÍNE,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
8. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ergin ERGÜL tarafindan hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu ve ilgili görülen kanun hükümleri, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. Sınırlama Sorunu 
9 Anayasa'nın 12.ve 616 sayılı Kanun'un 40. maddelerine göre Anayasa Makemaya pakmakta olduğu davada uygulayacağı kanun kuralı ile sınırlıdır.

10. 6136 sayılı Kanun'un 2249 sayılı Kanun'un 5. maddesiyle değiştirilen 4.naddesinin birinci fikrası şöyledir: “Ülke içinde kama, hançer, saldırma, şişli baston, sustalıcakı, pala, kılıç, kasatura, süngü, sivri uçlu ve oluklu bıçaklar, topuz, topuzlu kamçı, boğma eli veya zinciri, muşta ile salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere öžel nitelikteki benzeri aletlerin yapımı yasaktır."
11. 6136 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fikrasında da bu Kanun nükümlerine aykırı olarak 4. maddede yazılı olan bıçak veya diğer aletleri ya da benzerlerini satanlar, satmaya aracılık edenler, satın alanlar, taşıyanlar veya bulunduranlar hakkında cezaya hükmolunacağı öngörülmüştür.

12. İtiraz yoluna başvuran mahkemede görülmekte olan davanın konusu, Kanun’un 5. maddesinin birinci fikrasında yaptırıma bağlanan ve Kanun'un 4. maddesinin birinci krasında sayılan veya tanımlanan aletleri bulundurma fiiline ilişkindir. Bir başka ifadeyle Kanun'un 4. maddesinde sayılan veya tanımlanan aletleri içeren kural ancak Kanun'un 15.naddesi bağlamında uygulanma imkânına sahip olup Kanun'un 4. maddesinin bağımsız olarak davada uygulanması söz konusu değildir.

13. Diğer yandan 6136 sayılı Kanun'un 2249 sayılı Kanun'un 6. maddesiyle değiştirilen 5. maddesinin birinci fikrasında “Yurda sokulması ve yapımı yasaklanan ve 4 ncümaddenin 1 nci fikrası kapsamına giren bıçak ve aletlerin satılması, satın alınması, taşınmasıve bulundurulması yasaktır" hükmüne yer verilmiştir. Kanun'un 5728 sayılı Kanun’un 157.maddesiyle değiştirilen 14. maddesinin birinci fikrasında da “Her kim, bu Kanun hükümlerine aykırı olarak 4 üncü maddede yazılı olan bıçak veya başkaca aletler yahut benzerlerini ülkeye sokar, sokmaya kalkışır veya bunların ülkeye sokulmasına aracılık eder veya bunları ülkede vapar veya bir yerden diğer bir yere taşır veya yollar veya taşımaya aracılik ederse iki yıldan beş yıla kadar hapis ve ikiyüz günden az olmamak üzere adlí para cezası ile cezalandırılır.Suç konusu bıçak ve aletlerin niteliği veya sayı olarak azlığı halinde verilecek ceza yarısına adar indirilir” denilmek suretiyle itiraz konusu kurala atifta bulunulmuştur. Dolayısıyla tiraz konusu kural, Kanun’un 15. maddesinin birinci fikrasının yanı sıra Kanun'un 5. ve 14.naddelerinin birinci fikraları yönünden de geçerli ortak kural niteliği taşımaktadır.
14. Açıklanan nedenlerle, 6136 sayılı Kanun’un 2249 sayılı Kanun'un 5. maddesiyle değiştirilen 4. maddesinin birinci fikrasında yer alan “…klıç.…" , “…sivri uçlu ve oluklu biçaklar„…." ve “.ile salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel nitelikteki benzeri letlerin." ibarelerinin esasina iliskin incelemenin 6136 saylı Kanun'un 2249 sayılıKanun'un 10. maddesiyle değiştirilen 15. maddesinin 5728 sayılı Kanun'un 158. maddesiyle eğişti b ı önün lma İLLiş

B. İtirazın Gerekçesi 
1 Başvuru kararında özetle; 66 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 4 maddeye t kğbir takdir yetkisi tanınması sonucunu doğurduğu, Kanun'un 15. maddesinde yer alan suçtanımında ".4 üncü maddede yazılı olan biçak veya diğer aletleri veya benzerlerini..."ifadesine yer verilmek suretiyle de belirsizliğe neden olunduğu belirtilerek kuralın Anayasanın 2. ve 38. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

C. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu 
16. Kanun'un 4. maddesinin birinci fikrası ülke içinde kama, hançer, saldırma, şişli baston susalıça, pa kıç kasatra, sügü, sivuçlu voluklu bçaklar, touz touzu kamçı, boğma teli veya zinciri, muşta ile salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel nitelikteki benzeri aletlerin yapımının yasaklanmasını öngörmektedir. Anılan fikrada yer alan “….kılıç.…." , “…sivri uçlu ve oluklu bıçaklar,…." ve “ile salt saldırı ve savunmada kullanilmak üzere özel nitelikteki benzeri aletlerin.." ibareleri itiraz konusu kuralı oluşturup kural, Kanun'un “4 üncü maddede yazılı olan bıçak veya diğer aletleri veya benzerlerini satanlar, satmaya aracılık edenler, satın alanlar, taşıyanlar veya bulunduranlar hakkında”cezai müeyyideyi düzenleyen 15. maddesinin birinci fikrası yönünden incelenmiştir.
17. Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir.
18. Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri belirliliktir. Belirlilik ilkesi yalnızca yasal belirliliği değil daha geniş anlamda hukuki belirliliği de ifade etmektedir. Hukuki belirlilik ilkesinde asıl olan, bir hukuk normunun uygulanmasıyla ortaya çıkacak sonuçların o hukuk düzeninde öngörülebilir olmasıdır. Yasal düzenlemeye dayanılarak erişilebilir,bilinebilir ve öngörülebilir olması koşuluyla yargısal içtihatlar ile de hukuki belirlilik sağlanabilir. Asıl olan, muhtemel muhataplarının mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini öngörmelerini mümkün kılacak bir normun varlığıdır.
19. Anayasa'nın 38. maddesinin ilk fikrasında “Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz” denilerek suçun kanuniliği; üçüncü fikrasında da “Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur" denilerek cezanın kanuniliği ilkesi hükme bağlanmıştır. Anayasa'da öngörülen suçta ve cezada kanunilik ilkesi insan hak ve özgürlüklerini esas alan bir anlayışın öne çıktığı günümüzde, ceza hukukunun da temel ilkelerinden birini oluşturmaktadır.Kişilerin yasak eylemleri önceden bilmeleri düşüncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması amaçlanmaktadır.


20. Suçta ve cezada kanunilik ikesi uyarinca hangi fillerin suç sayıldığının ve bu fiillere verilecek cezaların hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde kanunda gösterilmesi;kuralın açık, anlaşılır ve sınırlarının belli olması gerekmektedir.

21. Kanun koyucu, cezalandırma yetkisini kullanırken toplumda hangi eylemlerin suç sayılacağı, bunun hangi tür ve ölçüdeki ceza yaptırımı ile karşılanacağı, nelerin ağırlaştırıcı veya hafifletici sebep olarak kabul edilebileceği ve ceza sistemini tamamlayan müesseseleri belirleme konularında anayasal sınırlar içerisinde takdir yetkisine sahiptir.
22. Kanun'un 15. maddesinin birinci fikrasında sayılan veya tanımlanan aletler gerek oplumsal düzeni tehlikeye düşürebilecek gerekse de bireylerin yaşamı ve vücut bütünlüğüaçısından zarar veya tehlike doğurmaya elverişli araçlardır. İtiraz konusu kuralla korunmak stenen hukuki yararın hem kamu düzeni ve güvenliğinin hem de kişilerin yaşamının ve vücut ütünlüğünün korunmasına yönelik olduğu açıktır.

23. İtiraz konusu kuralın sayma yoluyla belirttiği aletler, kişiler ve hukuk ygulayıcıları yönünden tereddüde yer bırakmayacak şekilde açık, anlaşılabilir ve ygulanabilir şekilde belirlenmiştir. Kuralda “…ile salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel nitelikteki benzeri aletlerin..” ibaresine yer verilmesi ise kanun yapma tekniğinin doğasından kaynaklanmaktadır. Zira kanun hükümlerinin genel ve soyut olması, somut olayın zelliğine göre değişebilecek tüm çözümleri kuralın bünyesinde barındırma, bir başka fadeyle kuralın amaca uygun sonuca ulaştıracak herhangi bir çözümü dışlamasını önleme htiyacından ileri gelmektedir. Yasaklanan aletlerin kanunla tanımlanmış olması ve tanımıyapılan aletlerin veya benzerlerinden hangisine uygun bulunduğunun kesin biçimde yargıkararları ile saptanabilmesi karşısında söz konusu kuralda bir belirsizlik ve öngörülemezlikten söz edilemeyeceği gibi suç ve cezaların kanuniliği ilkesine aykırı bir yön de bulunmamaktadır.

24. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırı değildir.İtirazın reddi gerekir 

IV. HÜKÜM 
10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 12/6/1979 tarihli ve 2249 sayılı Kanun’un 5. maddesiyle değiştirilen 4.maddesinin birinci fikrasında yer alan “….kılıç,..” , “…sivri uçlu ve oluklu bıçaklar,….” ve '…ile salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel nitelikteki benzeri aletlerin..…”barelerinin;
A. Esasına ilişkin incelemenin 6136 sayılı Kanun'un 2249 sayılı Kanun'un 10.maddesiyle değiştirilen 15. maddesinin 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanun'un 158.maddesiyle değiştirilen birinci fikrası yönünden yapılmasına,
B. 6136 sayılı Kanun'un 2249 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle değiştirilen 15.maddesinin 5728 sayıl Kanun'un 158. maddesiyle değiştirilen birinci fikrası yönünden Anayasa'ya aykırı olmadıklarına ve itirazın REDDİNE,

14/3/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Zühtü ARSLAN Başkan Burhan ÜSTÜN Başkanvekili Engin YILDIRIM Başkanvekili 
Üye Üye Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Serruh KALELİRecep KÖMÜRCÜ
Üye Üye Üye Hicabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL 
Üye Üye Üye M. Emin KUZ Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Üye Yıldız SEFERİNOĞLU