Anayasa Mahkemesinin 10/5/2023 Tarihli ve 2019/16719 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-07-04

4 Temmuz 2023 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32238
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR  MUSA KARACA VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/16719Karar Tarihi : 10/5/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Mustafa İlhan ÖZTÜRK Başvurucular : 1. Musa KARaCA 2. Yusuf ÇETRIZ 3. Nüsret BILEN Başvurucular Vekili : Av. Abubekir COşKUN 
L BAŞVURUNUN ÖZETİ
I. Başvuru, işçi statüsünde çalışan başvurucuların terör örgütü tiyeliği suçundan şüpheli bir şahsın masum olduğuna dair başlatılan imza kampanyasında imza atmaları ve sosyal medyada bu konuda paylaşım yapmaları nedeniyle iş akitlerinin feshedilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucular Yusuf Çetriz ve Nüsret Bilen Aşkale İlçe Devlet Hastanesinde teknik personel, Musa Karaca ise Il Gōç Idaresinde şoför kadrosunda belirsiz süreli işsözleşmesiyle çalışmaktayken Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılamması(FETÖ/PDY) üyeliğinden tutuklu olan Aşkale'nin eski belediye başkanımı Övdūklerinden bahisle başvurucuların iş akileri 2017 yılında haklı nedenle feshedilmiştir.
3. Başvurucular Yusuf Çetriz ile Musa Karaca'nın tutuklu belediye başkanının masum olduğu yöntiınde imza kampanyası başlatmalari, Nüsret Bilen'm ise sosyal medya hesabı fizerinden aym komuda paylaşımda bulunması iş akitlerinin fesih gerekçeleri olarak gösterilmiştir. Başvurucu Nūsret Bilen'in sosyal medya paylaşımı şu şekildedir:
"Aşkale Belediye Başkanı Sayın [E B.ye] yapılan komplo, aslında Aşkale ve Aşkale halkana yapılmıştr. Sayın [E.B.] tnadına devletçi, inadına millłyeiçi, tnadıa milli görúşçù,inadına vatansever ve tnadına Aşkalelt ve somuna kadar başta Belediye Başkanı olmak üzere tüm içeri alınyp ve sorgusu bitip ve sorguda devan eden arkadaşların arkasındayz, Çünkübiz biltyoruz ki Aşkale'den vatan hatni çưknaz. Hele de Dadaş olursa."
4. Başvurucular Yusuf Çetriz ile Musa Karaca'nın anlan eylemleri nedeniyle Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı tarafindan terör örgütüne üye olma suçundan soruşturma 

işlemlerine başlanmış ancak bu yönde herhangi bir delil tespit edilememesi nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir.

5. Başvurucular, fesih işleminin haksız ve geçersiz olduğunu belirterek işe iade talepli tespit davası açmıştır.

. Davaların görüldüğü Aşkale Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) farklı tarihli ve esas sayılı kararlarıyla davaların reddine karar vermiştir. Gerekçeli kararlarında Mahkeme;ilgili işverenlerin başvurucuların FETÖ/PDY iie irtibatı oldukları yönündeki değerlendirmeler nedeniyle iş akitlerini feshettiğini, başvurucuların FETÖ/PDYüyeliği suçundan tutuklu bir kişiyi desteklediklerini belirterek işverenlerden şüphelendikleri kişilerle çalıüşmalarının beklenemeyeceği gerekçesiyle işverenin şüphe feshinin geçerli olduğu değerlendirmesinde bulummuştur.

7. Kararların istinaf edilmesi üzerine dosyaları inceleyen Etzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi (bölge adliye mahkemesi) farkh tarihli ve esas sayılt kararlarıyla iş ilişkisinin devamı için gerekli güven ilişkisinin sarsıldığı değerlendirmesinde bulunarak istinaf taleplerinin reddine karar vermiştir.

8. Başvurucular, nihai kararları 19/4/2019 tarihinde öğrendikten sonra 14/5/2019tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

9. Başvurucuların adli yardım talebinin kabulüne, konu yönünden hukuki irtibat bulunması nedeniyle 2019/16848 ve 2019/16927 bireysel başvuru numaralı dosyaların 2019/16719 bireysel başvuru numaralı dosya ile birleştirilmesine Komisyonca karar verilmiştir. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Böltim tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME 
10. Başvurucular; masum olduğuna inandıkları bir belediye başkanı lehinde görüşbildirdiklerini, söz konusu kişinin daha sonra beraat ettiğini, görüşlerini yansıtmaktan δteye geçmeyen eylemleri nedeniyle terör örgütüyle irtibatlandırılarak iş akitlerinin feshedilmesinin ifade özgürlüğü, adil yargılanma hakkı, mülkiyet hakkı ile suç ve cezaların kanuniliği ilkesini ihlal ettiğini iddia etmiştir. Bakanlık görüşünde; is sözleşmesinin feshedilmesinde başvurucuların davranışlarımın iş sözleşmesindeki güven unsurunu zedeleyip zedelemediği,sōz konusu paylaşımların işyerinde dūzeni bozucu ve çalışma barışına halel getirici nitelikte olup olmadığı, başvurucuların ifade hūrriyeti ile işverenin yönetim yetkisi arasında adil bir denge sağlanıp sağlanmadığı hususlarının Anayasa Mahkemesi içtihadı ve somut olayın kendine özgü koşulları da dikkate alıarak incelenmesi gerektiği belirtilmiştir.
11. Başvuru ifade özgürlüğü kapsamında incelenmiştir.
12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeni de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

13. Somut olayda başvurucuları is sözleşmesi, terör örgütüne Öyelik suçundan tutuklanan bir belediye başkammın masum olduğuna dair yapılan imza kampanyası ve paylaşım nedeniyle feshedilmiştir. Başvurucular, iş akitlerini fesheden kurumlarda özel 

hukuk htikümlerine tabi personeller olarak çalışmaktadır. Dolayısıyla somut olayda kamu gūcünü kullanan idarenin doğrudan müdahalesinin söz konusu olmadığı dikkate alındığında başvurunun devletin pozitif yükümlülakleri bağlamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir (aynı ölçütle negatif yükümlälük bağlamında değerlendirmeler için bkz.Ç.A. (3) [GK], B. No: 2018/10286, 2/7/2020, § 104; Ayla Demtr I$at [GK], B. No:2018/24245, 8/10/2020, § 113).

14.Pozitif yükümlülükler özel hukuk kişilerinin birbirleriyle olan uyuşmazhklarının çözümüne ilişkin yasal altyapıın oluşturulmasını, söz konusu uyuşmazlıkların adil yargılama gereklerine uygun ve usul yönünden güvenceleri haiz bir yargılama kapsamında incelenmesini, bu yargılamalarda temel haklara ilişkin anayasal güvencelerin gözetilip gözetilmediğinin denetlenmesini gerektirir (Omür Kara ve Omursal Ozbek, B. No:2013/4825, 24/3/2016, §§ 47, 48).

15. Bu doğrultuda õzel hukuk iş ilişkisi kapsamında çalışan bireylerin Anayasa ile güvence altına alınan haklarına yönelik müdahale iddiası içeren uyuşmazlıklarının karara bağlandığı davalarda derece mahkemelerince söz konusu güvenceler gözatdı edilmemeli,işveren ve çalışanlar arasındaki çatışan çıkarlar adil biçimde dengelenmeli, müdahalenin işverenin meşru amacryla ölçüılüı olup olmadığı değerlendirilmeli, ulaşılan sonuç hakkında hüküm kurulurken ilgili ve yeterli gerekçeler surulmaldīr (Ömür Kara ve Omursal Özbek, §50).

16. Derece mahkemeleri tarafindan tarafların cikarları dengelenirken ve müdahalenin ölçülalağü irdelenirken iş sözleşmelerinde kısrtlayıcı ve zorlayıcıdüzenlemelerin ne şekilde belirlendiği, çalışanların temel haklarına yönelik müdahalede bulunulmasına neden olan meşru amacın müdahale ile ölçülo olup olmadığı, sõzleşmenin feshiņin çalışanların eylem ya da eylemsizlikleri karşısında makul ve orantılı bir işlem olup olmadığı somut olaym koşullarmna göre ele ahnmalıdır. Ayrıca yargılamalar sırasında gerçekleştirilen işlemlerin ve neticede verilen kararın gerekçesinin bizatihi ifade özgürlüğüne ilişkin bir müdahale oluşturmaması için derece mahkemelerince gereken özen gösterilmelidir (bazı farklılıklarla birlikte bkz Ömür Kara ve Omursal Özbek, § 51).
I7. Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olayda Anayasa Mahkemesince yapılması gereken, başvurucular ile işverenleri arasındaki özel hukuk hükümlerine tabi işsözleşmesinin işveren tarafindan feshedilmesi üzerine kamu makamlarınca etkili bir yargısal sistem kurulup işletilerek başvurucunun ifade özgürlüğü ile işverenin menfaatleri araşında adil bir denge kurmak suretiyle, devletin pozitif yükümlülüklerini yerine getirmekte başarth olup olmadığım belirlemektir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz Volkan Çakr, B.No: 2017/35488, 7/4/2021, § 28).

18. Somut olayda ilgili işverenler, başvurucuların eylemleriyle terör örgütü ile irtibatlı kişileri övdükleri değerlendirmesinde bulunarak başvurucuların iş akitlerini feshetmiştir. İik derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi, başvurucuların davranışlarının işveren ile aralarındaki güven ilişkisini bozduğu gerekçesi ile yapılan fesih işleminin geçerli olduğu kanaatine varmıştır.

19. 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayıhı Îş Kanunu'nun 18. maddesinde belirsiz süreli işsözleşmelerinin işveren tarafindan sona erdirilmesinde geçerli bir sebep bildirme zorunluluğu getirilmiştir. Söz konusu hükümde, geçerli sebeplerin neler olabileceği madde metninde sayılmştır. İşveren tarafindan iş sözleşmesinin sona erdirilebilmesi için ya işçinin yeterliliği 

ve davranışlarından kaynaklanan ya da işletmenin işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebin işveren tarafindan gösterilmesi gerekmektedir. Hükmün gerekçesinde de işbu hüküm gereği iş sözleşmesinin sona erdirilebilmesi için işçinin davranişlarının is görme borcunu ciddi biçimde olumsuz etkilemesi, is görme borcumu gerektiği biçimde yerine getirmesine olanak vermemesi, iş ilişkisinin sürdürülmesinin işveren açısından makul öiçülerde beklenememesi gerektiği ifade edilmiştir. Hükme göre bir davranışancak işyerinde olumsuzluklara yol açması hâlinde geçerli sebep sayılabilir. İsçinin davranışlarının İşyerindeki üretim ve is ilişkisi strecine olumsuz bir etkisi yoksa bu davranışların iş sözleşmesinin sona erdirilmesinde geçerli bir sebep olarak gösterilmesi mümkūn değildir (Kasim Çlfiçt ve diğerleri, B. No: 2019/33243, 4/7/2022, § 35; Idil AlakuşDere, B. No: 2019/38252, 11/1/2023, §18; Nuran Müzeyyen Korkut, B. No: 2019/19160,1/3/2023, § 17).

20. Somut olayda başvuruya konu paylaşım ile imza kampanyasının mesai saatleri içinde ya da iş araçlarıyla yahut işyerinde yapiidığı ve başvurucuların bu sebeplerle işsözleşmesinden kaynaklanan sorumluluklarını yerine getiremediği ileri sürülmemiştir. Söz konusu paylaşımların başvurucuların işi, işyeri veya işvereni ile bir ilgisi bulunduğu da mahkemelerce kabul edilmiş değildir. Başvurucuların paylaşımlarının hangi sebeplerle işveren ile aralarındaki güven ilişkisinin kopmasına ve iş yerinde olumsuzluğa yol açtığı izah edilmemiştir.

21. İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi kararlarında anılan paylaşım ve imza kampanyası ile ilgili olarak işyerinde işin görülmesini Önemli ölçtide olumsuz olarak etkilediğine ilişkin bir değerlendirmeye yer verilmemiş; isçiye somut olarak hangi sözleşme yükümlülüğünün yüklendiği ve işçinin, hangi davranışı ile hangi somut sözleşme yükümlülüğünü ihlal ettiği eksiksiz olarak tespit edilmemiş; işverenin zarar gören işletme menfaatlerinin neler olduğu açıklanmamıştır.

22. Mahkeme, terör örgütüne üyelik suçundan tutuklanan bir kişiyi övme anlamınıtaşıyacak davramışların iş akdinin feshini geçerli kıldığı değerlendirmesinde bulummuştur. Hiçşüphesiz terör Örgütleri, görüşlerinin toplum içinde yayılmasını ve fikirlerinin kökleşmesini hedefleyerek bu amacın gerçekleşmesine yönelik her türlü vasıtaya başvurabilmektedir.Terörün veya terör örgütlerinin propagandasımın da söz konusu vasıtalardan biri olduğunda kuşku yoktur. Terör, başta ifade Özgürlüğü olmak üzere demokratik toplumun tüm değerlerine düşmandır. Bu nedenle terörizmi, terörü ve şiddeti meşrulaştıran, Öven ya da bunlara teşvik eden sðzler ifade Özgürlüğü kapsamında görülemez (Ayşe Çelik, B. No:2017/36722, 9/5/2019, § 43; Zübeyde Füsun Ustel ve diğerleri [GK], B. No: 2018/17635,26/7/2019, § 79; Surı Süreyya Önder [GK], B. No: 2018/38143, 3/10/2019, § 61). Bu bağlamda bir işverenden de terörū öven ya da destekleyen bir çalışanı ile birlikte çalışmasıbeklenemez. Bununla birlikte ilgili işverenler ya da Mahkeme, somut olayda başvurucuların henüz hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmayan -daha sonra bakkında beraat kararı verilen- eski bir belediye başkamının masum olduğuna inandıklarını gösteren eylemleri ile terörü ne şekilde övdüklerini ya da desteklediklerini izah etmemiştir.
23. Somut olayda başvurucular, yaşadıkları ilçede daha önce hizmet vermiş bir siyasctçinin haksız yere tutuklandığıa ve terör örgütleriyle irtibatı olamayacağma inanarak kendisine destek mesaji vermek istemiştir. Anlan davranışların siyasi bir mesaj içerdiği iddia edilebilirse bile temel olarak ve inkâr edilemez sekilde bulundukları ilçenin gündemini yakından ilgilendiren bir konuda fikir açıklaması olarak kabul edilmesi gerekmektedir.Şüphesiz kamu menfaatini ilgilendiren meseleler söz konusu olduğunda ifade özgürlüğünün 

Önemli ölçtlde korunmasmın yamı sıra yetkililerin takdir marjının özeflikle kısıtlanmasıgerekir. Kamu menfaatini ilgilendiren bir husus olduğu dikkate alındığında kullanılan ifadelerin belirli bir husumet içermesi ve bazı sözlerin belli bir ağırlığa sahip oima ihtimalinin bulunması durumu ifade özgtürlüğünün korunması yönündeki gerekliliği ortadan kaldırmaz (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Melike/Türktye, B. No: 35786/19, 15/6/2021, 8§47, 48).

24. İşverenlerin çalıştırdıkları işçilerin verimli şekilde çalışmaları ve önceden saptanmış nesnel kurallara karşı sadakat göstermeleri konusunda beklenti içinde olmalarımın haklı bir gerekliliğe dayandığını söylemek gerekir. Bununla birlikte başvurucuların devlet idaresi ile arasında belirli bir düzeyde güven ve sadakat ilişkisinin tesis edilmesi gereken bir devlet memuru olmadığı, 4857 sayılı Kanun'a tabi bir işçi olduğu da umutulmamalıdır. Bu bağlamda özel hukuka tabi olarak çalışan işçilerin işverenlerine karşı yerine getirmeleri beklenen sadakat, sakınma ve gizlilik yükümlülüğünün kamu kurumunda çalışanlardan beklenen sadakat ve sakınma yūkümitiüğü kadar kati olması beklenemez (Oğuz Kurumlu, B.No: 2019/12167, 11/1/2023, § 24; Halya Inan, B. No: 2019/10642, 11/1/2023, § 23; Idil Alakuş Dere, § 21; Nuran Mizeyyen Korkut, § 28).

25. Ayrıca söz konusu paylaşım ile imza kampanyasının çok geniş bir kitleye ulaştığı yönünde de bir iddia bulunmamaktadır. Dahası, görevlerinin niteliği dikkate alındığında başvurucuların çalıştıkiarı işyerlerindeki bilinirliklerinin ve temsil edebilirliklerinin kısıtl olduğu görülmektedir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz Melike/Türkiye, § 51).

26. Yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen ilkeler gözetilmeden başvuruculara uygulanan işten çıkarma yaptırımının başvurucuların başvuruya konu eylemleri dikkate alındığında amaçlanan hedeflere ulaşmak için son derece ağır olduğu hususunda şüphe yoktur (iş akdinin feshinin ifade özgütrlüğü üzerindeki ağırhğına ilişkin değerlendirmeler için bkz Volkan Çakır, § 39). Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında Anayasa Mahkemesi, 4857 sayılıKanun'un 18. maddesinin aştrı bir yoruma tabi tutularak düşünce açıklamalarının dolaylısınırlandırılmasma dayanak yapıldığı ve derece mahkemelerinin Anayasa'nım 26. maddesinde güvence altına alınan ilkelere uygun hareket etmediği kanaatine varmıştır.
27.Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 26, maddesinde güvence altına alınan ifade özgtīrlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

IIL GİDERIM 
28.Başvurucular, ihlalin tespiti ve yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur.
29. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yupılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildigiyargı mercilerince yapilması gereken is, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir katar vermektir (Mehmet Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§5460; Aligül Alkaya ve diğerlert (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 5360, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B, No: 2020/32949, 21/1/2021, §§93-100).


IV. HÜKOM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. lfade Özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alnan ifade özgürlüğüntın İHLAL EDILDIĞINE,
C. Kararın bir örneğinin ifade Özgürlüğünün ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Aşkale Asliye (İş) Hukuk Mahkemesine (2017/41, 2017/43, 2017/44 E. sayılı dosyaları) GÖNDERİLMESINE,
D.9.900 TL vekâlet Ücretinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESÍNE,
E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 10/S/2023tarihinde OYBiRLIĞtYLE karar verfldi.