Anayasa Mahkemesinin 29/3/2023 Tarihli ve 2019/28535 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-06-21

21 Haziran 2023 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32228
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM 
KARAR 
MURAT CENGİZ BAŞVURUSU 

Başvuru Numarast : 2019/28535Karar Tarihi : 29/3/2023
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇBasri BAĞCI Kenan YAŞAR Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Murat CENGiZ Vekili : Av. Mesut ÖZER 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, ulusal marker seviyesi geçersiz akaryakıt ve lisansa esas teşkil eden belgelere aykırı olarak tank bulundurma gerekçesiyle idari para cezaları uygulanmasınedeniyle mülkiyet hakkının ihlał edildiği iddiasına ilişkindir.

2.Enerji Piyasası Düzenleme Kuruluna (EPDK) bağhı ekipler tarafından 2/10/2013tarihinde başvurucunun sahibi olduğu Murat CENGiZ-Hacı Baba Petrol akaryakıt istasyonunda denetim yapiimiştır. Bu denetimde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykıņı olarak istasyonun bodrum katında iki tank bulundurulduğu ve ułusal marker kontrol cihazına göre bu tanklardaki yakıtın Türkiye Bilimsef ve Teknolojik Araştirma Kurumu tarafindan incelenmesi gerektiği tespit edilmiştir. Bunun üzerine bu tanklardan alınan numuneler analiz için Inönü Üniversitesi Petrol Araştırma Laboratuvarına (İnönü PAL) gönderilmiştir. Analiz raporlarında ulusal marker seviyesi geçersiz, teknik düzenlemede yer ałan özelliklere aykır akaryakıt ikmalinde bułunulduğu ve akaryakita tağşişve/veya hile amacryla katilabilecek ürünlerin eklendiği tespit edilmiştir.
3. Bunun üzerine 21/4/2016 tarihli EPDK kararı kapsamında yapıan soruşturma neticesinde düzenłenen 22/6/2016 tarihli soruşturma raporunda da Denetim Tutanaği'ndaki ve Ínönü PAL'in analiz raporundaki tespitlerine yer verilmiştir. EPDK başvurucunun yazılısavunmasını da aldıktan sonra 9/2/2017 tarihinde, tağşiş ve/veya hile amacıyla akaryakīta katılabilecek ürünlerin akaryakita katılması ve istasyonda bulundurulmasının 4/12/2003tarihti ve 5015 sayıı Petrol Piyasası Kanununun 8. maddesinin ikinci fikrasınn (b) bendi ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 38. maddesinin (e) bendine aykırılık teşkil ettiğine karar vermiştir. Anılan kararda ulusal marker seviyesi geçersiz, teknik düzenlemede yer alan 

özelliklere aykını akaryakıt ikmali, tağşiş ve/veya hile amacıyła akaryakıta katılabilecek ürünleri akaryakıta katması ve istasyonda bulundurması gerekçesiyle 5015 sayıłı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fikrasının (a) bendinin (3) numarali alt bendine dayanilarak 1.000.000TL idari para cezası verilmiştir. Yine aynı karar ile ayrica başvurucuya lisansa esas teşkil eden belgelere aykın olarak bodrum katında iki adet tank bulundurulduğu gerekçesiyłe 5015sayıı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fikrasımın (a) bendinin (2) numaralı alt bendi gereğince 1.000.000 TL idarì para cezası verilmiştir.

4. Başvurucu, tağşiş yapıldığı gerekçesiyle 5015 sayıh Kanun'un 19. maddesinin ikinci fikrasıın (a) bendinin (3) numarahı alt bendine dayanılarak EPDK tarafından verilen L.00o.000 TL idari para cezasına ilişkin işlemin iptali istemiyle Ankara l0. Idare Mahkemesinde dava açmiştıt. Ankara 10. Idare Mahkemesi davanın reddine karar vermiştir.Kararının gerekçesinde, Inönü PAL'ın analiz raporundaki tespitlerine değinilerek motorin numunelerinin damitma ve kükürt değerleri açısmdan EPDK tarafndan yayımlanan teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykın olduğu, damütma ve kükürt değerleri açısından söz konusu numunenin içine kaynama noktası ve kükürt oramı yüksek organik bir sıvının eklenerek tağşiş edildiği belirtilmiştir. Başvurucunun istinaf isteminin reddinden sonra Danıştay da temyiz isteminin reddine ve karanin onanmasına karar vermiştir,
5. Başvurucu. kaçak tank bulundurma gerekçesiyle S015 sayılı Kanun'un 19.maddesinin ikinci fikrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendine dayanilarak EPDK tarafindan verilen 1.000.000 TL idari para cezasına ilişkin işlemin iptali istemiyłe Ankara 17.Idare Mahkemesinde dava açmiştir. Ankara 17. Idare Mahkemesi davanın reddine karar vermiştir. Karar kanun yollarından geçerek kesinleşmiştir. Kararıın gerekçesi özetle şöyledir:
1.22/10/2013 tarihinde yapilan denetimde diğer hususların yanında lisansa esas teşkil eden belgelere aykın ołarak bodrum katında iki yakıt tankı tespit edilmesi nedeniyle 1.000.000 TL idari para cezası veritmesine ilişkin olarak EPDK'mn 21/8/2014 tarihli kararının ön araştırma ve soruşturma yapılmadan tesis edildiği gerekçesiyle Ankara 4, İdare Mahkemesince iptał edildiği vurgulanmıştır.
ii. Bu cezanın iptali üzerine yeniden yapilan soruşturma ve denetim neticesinde 22/6/2016 tarihli soruşturma raporunun düzenlendiği ve bu rapor esas alnarak ve başvurucunun savunmasi alindiktan sonra lisansa esas teşkil eden belgetere aykir olarak bodrum katında iki tank bulundurulduğu gerekçesiyle başvuru konusu idari para cezasinun verildiği izah edilmiştir.

jii. Bu çerçevede istasyonda yapılan denetimde gizli tank bulunduğunun ve bu tanklardan birine elektrikli bir sayaç vasitasıyla …. plakalı araçtan yakıt doldurulduğunun tespit edildiği, bu hususta herhangi bir uyuşmazlik bulunmadığıifade edilmiştir,
iv. Ayrıca başvurucunun bu tanklara ve akaryakıt ikmaline ilişkin olarak bir Suriye vatandaşı ile diğer birkaç kişiyi suçlamasımın ve hiçbir bilgilerinin olmadığışeklindeki iddialarının hayatın olağan akışına aykırı olduğu belirtilerek bu iddialara itibar edilmediği açıklanmiştır.

v. Buna ilaveten Ankara 4. Ídare Mahkemesinin daha önceki Kurul kararının iptaline dair_ kararnin usule ilişkin bit eksikliğe ilişkin olduğu_ ve soruşturma sürecinin tamamlanarak yeniden işlem tesisine engeloluşturmayaçağı yönünde değerlendirme yapilhmiştir.


vi. Bundan başka başvurucu, istasyonu O.K. isimli şahsa kiraya verdiğini ileri sürmüşse de başvurucunun dava dilekçesi ekinde yalnizca bir adi kira senedi sunduğu, akaryakıt istasyonlarının devir ve kiralanması işlemlerinin ayrıntılıdüzenlemelere bağlandığı, EPDK ile diğer ilgili kurum ve kuruluşlara bildirim yükümlülükierinin ve alınması gereken birtakım izinlerin söz konusu olduğu izah edilmiştir. Ancak dava dosyasında bu gerekliliklerin yerine getirildiğine ilişkin herhangi bir bilgi-belgenin bulunmadığına ve EPDK kayılarında istasyonun sahibi olarak başvurucunun isminin görüldüğüne dikkat çekilmiştir.
vii. Bu bilgiler ışığında başvurucunun bu yöndeki iddiasına da itibar edilemeyeceği ve usulüne uygun yürütülen soruşturma süreci ile eylemín sübuta erdiğinin ortaya konulmuş olduğu kabul edilmiştir.

6. Söz konusu eylemler nedeniyle O.K., K.i. ve H.O. hakkında 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkça Mücadele Kanunu'na muhalefet suçunu işledikleri gerekçesiyle 11/4/2014 tarihinde Midyat Asliye Ceza Mahkemesince mahkûmiyet kararı verilmiştir.
7.Başvurular süresi içinde yapılmıştır.
8. 2019/37650 numarah başvurunun 2019/28535 numaral başvuru ile birłeştirilmesine Komisyonca karar verilmiştir. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapıłmasına karar verilmiştir.
II. DEĠERLENDİRME 
9. Başvurucu;
i. Daha önce verilen aynı nitelikteki idari para cezasımn Ankara 4. Idare Mahkemesince ön araştırma ve soruşturma yapılmaması gerekçesiyle iptałedilmesine rağmen tekrar hiçbir araştirma ve inceleme yapilmadan ayni cezaların verildiğini õne sürmüştür.

ii.İstasyonda yapılan iş ve işlemterle ilgisinin olmadiğıni, istasyonun_ 20/4/2012tarihinden beri O.K. isimli şahīs tarafindan kira sözleşmesi kapsamında işletildiğini,istasyonda tank değil varil bulunduğunu, bu varillerin ise Suriyeli K.l.ye ait olduğunu ve varillerdeki yakitla istasyonun ilgisi olmadığıni iddia etmiştir. Bu durumun O.K. ve K.i. tarafindan ceza dosyasında beyan edildiğini ancak talep edilmesine tağmen ceza dosyasındaki sanıkların idare mahkemelerince dinlenmediğini vurgulamiştir.

ii. Aynica söz konusu ceza dosyasında kendisinin şüpheli/sanık olmadığıbelirtmiş, istasyondaki tank ve pompalardan alınan numuneler geçerliçıkmasına rağmen bu hususların derece mahkemelerince dikkate ahnmadığından yakınmıştr.
iv. Verilen cezanın Anadolu'da kūçök bir işletme için ağır, ölçüsüz, fahiş ve cezaların şahsiliği ile eşitlik ilkelerine aykın olduğunu dile getirmiştír.
v. Bu gerekçeferle mülkiyet, adil yargılanma ve gerekçeli karar hakları ile eşitlik ve cezaların şahsiliği ilkelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

10. Bakanhk görüşünde, inceleme yapılırken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri.Anayasa Mahkemesi içtihadı ve somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate ahnmasıgerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanhık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
11.Başvuru, mülkiyet hakkı kapsamında incelenmiştir.
12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabuł editemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir ołduğuna karar veriłmesi gerekir.

13. tdarì para cezası uygulanmasıyla başvurucunun mal varhiğında eksilmeye yol açıldığı kuşkusuz olduğuna göre bu paranın başvurucu açısından mülk teşkil ettiği açıktır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Orhan Gürel, B. No: 2015/15358, 24/5/2018, §43; Mustafu Ta$, B. No: 2017/23968, 31/10/2018, § 35). Bununla birlikte somut olayda ulusal marker seviyesi geçersiz akaryakıt ve lisansa esas teşkil eden belgelere aykırı olarak tank bulundurması nedenivle başvurucu hakkında idari para cezaları uygulanmasının mülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiği açıktır. Söz konusu müdahaleyle enerji piyasasıa ilişkin düzenlemelerin ihlal edilmesinin önlenmesi amaçlanmaktadir. Bu durumda başvuru konusu olaydaki müdahalenin amacı dikkate alındığında müdahalenin mülkiyetin kamu yararina kullanılmasının kontrol edilmesine ifişkin kural çerçevesinde incelenmesi gerekir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Mars Sinema Furizm ve Sportif Tesisler İșletmeciliği 4.$., B. No: 2017/23849, 10/10/2018, § 48; Mustafa Ta$, § 38).
14. Başvuruya konu idari para cezalanı 5015 sayıh Kanun'un 19. maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan ikinci fikrasının (a) bendinin (2) ve (3) numaralı alt bentleri uyarınca verilmiş olup söz konusu Kanun hükümlerinin açtk, ulaşılabilir ve öngörülebiłir mahiyette ołduğu dikkate alındığında başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanuna dayałı olduğu kuşkusuzdur. Ayrıca başvurucuya uygulanan idari para cezalarının dayanağı olan kanuni düzenlemelerle akaryakıt kaçakçılığımn önlenerek piyasaya güvenilir ve kaliteli akaryakıt temininin amaçlandığı anłaşıłmıştır. Akaryakıt kaçakçıhığıın önlenmesi amacıyla lisans sahiplerine yükümlülükler yüklenmesinin ve bu yükümlülüklerin ihlali hâlinde yaptırım uygulanmasının kamu yararını sağlamaya yönełik ołduğu açıkür.
15. Anayasa Mahkemesi Başpet Petrol Tur. Gid. Tar. Ür. San. ve Tic. A.Ş. (B. No:2017/22459, 16/9/2020), Aslan Avci Döküm Sanayi ve Ticaret A.$. (B. No: 2017/39159.28/1/2020), Fidanlar Inşaat Tauhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (B. No: 2017/38836,15/1/2o20) ve Mustafa Taș kararlarında idari para cezalarıyla ilgili uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu kararlarda evvela idari para cezasının cezayła öngörülen kamu yararıamacını gerçekleştirmeye elverişli olduğu ve söz konusu meşru amacı gerçekleştirmeye elverişli diğer araçlarla karşılaştırıldığında ve başvurucuların fillerinin kabahat olarak düzenłenerek yalnızca idari para cezası uygulandığı dikkate alındığında müdahalenin gerekli olmadığının söylenemeyeceği vurgulanmıştır. Ardından orantılıhk yönünden öncelikle başvuruculara idari para cezası kararına karşı iddía ve savunmalarını etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tamınıp tanınmadığı irdelenerek idari para cezalarına ilişkin işlemlerin iptali istcmiyle açılan davalarda başvurucułarın bilgi ve kantlar ile iddía. itiraz ve savunmalarını yargı mercilerine sunma firsati elde ettiği ortaya konmuştur. Bununla birlikte idari para cezalarının miktarının yüksek olduğu için orantısız olduğu şikàyetinde bulunulmuş ise de herhangi bir orantılıhk karşılaştırması yapmaya elverişli bir bilgi veya belge sunulmaması nedeniyle idari para cezalarınin başvurucuların ekonomik 

durumunda _ nasıl bir etkiye yol açtiığnın belirlenmesinin mümkün ołamadığı izah edilmiştir.Ayrıca idari para cezası verilmesine yol açan fillerin başvurucuların kusurundan kaynaklandığı ve olaylarda kamu makamlarını özensiz bir tutum veya davranışının söz konusu olmadığı açıklanmıştır. Neticede bu çerçevede müdahalelerin -içerdiği kamu yararıamacı ile karşılaştırıldığında ve özellikle başvurucularin kendi kusuruyla kanuna aykırıfığa yol açtığı gözetildiğinde- başvuruculara şahsi olarak aşirı bir külfet yüklemediği değerlendirilmiştir.

16. Bu ilkeler ışığmda somut olay değerlendirildiğinde akaryakıt kaçakçılığıın önlenmesi amacıyla gerçekleştirilen müdahalenin elverişli ve gerekli olduğu aşikârdır. Öte yandan başvurucunun idari para cezalarına ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda bilgi ve kanıtlar ile iddia, itiraz ve savunmalarini yargi mercilerine sunma firsati elde ettiği ve derece mahkemelerince yukarıda özetlenen gerekçefi kararlarda başvurucunun esashışikâyetlerinin değerlendirildiği ve bu değerlendirmelerin açık bariz takdir hatası içermediği anlaşilmaktadır. Bu çerçevede idari para cezası verilmesine yol açan fiillerin başvurucunun kusurundan kaynaklandığı ve olayda kamu makamlarımın özensiz bir tutum veya davrantşının söz konusu olmadığı değerlenditilmiştir. Ayriıca başvurucu idari para cezalarımın miktarımın yüksek olduğu itirazına ilişkin orantılhk karşılaştırmaşı yapmaya elverişli hiçbir bilgi veya belge sunmadan sadece soyut iddiada bulunduğundan ekonomik durumunda nasıl bir etkiye yol açtığı belirlenememiştir. Buna göre müdahalenin -içerdiği kamu yararı amaci ile karşılaştırıldığında ve õzellikle başvurucunun kendi kusuruyla kanuna aykırıhğa yol açtığıgözetildiğinde- başvurucuya şahsi olarak aşıtı bir külfet yüklemediği sonucuna ulaşıłmıştır.
17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altna ahnan mülkiyet hakkıın ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakknı ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDiLEBiLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasanı 35. maddesinde güvence aluna alınan mülkiyet hakkının IHLAL.EDILMEDIĞINE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın bir örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESÍNE 29/3/2023tarihinde OYBfRLIĞiYLE karar verildi.