Anayasa Mahkemesinin 16/3/2023 Tarihli ve 2019/1603 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-04-20

20 Nisan 2023 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32169
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
FATIM GARAN VE SÜLEYMAN GARAN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/1603Karar Tarihi : 16/3/2023
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇ
Basri BAĞCI 
Kenan YAŞAR Raportör : Gizem Ceren DEMİR KOŞAR Başvurucular : 1. Fatim GARAN 
2. Süleyman GARAN Başvurucular Vekili : Av. Adar ADIBELLi 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, ateşli silah yaralanmasına bağlı olarak meydana gelen ölüm nedeniyle etkili soruşturma yürütüłmediği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucuların müşterek çocuklanı B.G. (doğum yılı 2003) Cizre'de uygulanan sokağa çıkma yasakları sırasında 6/1/2016 tarihinde, Cudi Mahallesi'ndeki bir sokakta başına isabet eden ateşli silah mermi çekirdeğiyle yaralanmış, götürüldüğü Cizre Devlct Hastanesinde hayatını kaybetmiştir.

3. Olay Yeri Inceleme ekipleri tarafindan Cizre Devlet Hastanesinde maktulün svap izleri alınmış, 17/3/2016 tarihinde olay yeri incelemesi yapılmiştır. Olay yeri incelemesi sırasında başvurucuların yakınının vurulma yeri tespit edilerek krokilendirilmiş, başkaca bir delile rastlanmamiştır.

4. Ölüm olayına ilişkin başlatılan soruşturmada alınan otopsi raporundan başvurucuların yakınının ölümünün başına uzak mesafeden isabet eden bir adet ateşli silah mermi çekirdeğiyle yaralanması neticesinde yüz ve kafatası kırıkları ile beyin doku hasarı ve beyin kanamasına bağlı olarak gerçekleştiği, cesetten silah mermi çekirdeği veya parçası elde edilemediği anlaşılmıştır.

5. Kolluk görevlileri, müşteki ve bilgi sahibi sıfatıyla müteveffanın kardeşlcri ile başvurucu anne ve babanın beyanlarını almıştır. Bu kişiler olay anında müteveffanın yanında değildir. Annesi ve kardeşleri müteveffanın kim tarafindan vurułduğunu bilmediklerini beyan 

etmiştir. Yine kolluk görevlileri; başvurucu babanın beyanında, kızını vuran bölücü terör örgütü mensuplarının tespit edilmesi hâlinde bu kişilerden şikâyetçi olduğunu ifade ettiğini tutanak altına almiştir. Ayrica vurulma anında olay yerinde bulunan amca ile yengenin beyanları alınmıştır. Amca ve yenge beyanlarında, evden çıktıktan sonra göremedikleri bir yerden üzerilerine yaklaşık yirmi el ateş edildiğini, B,G.nin kim tarafindan vurulduğunu görmediklerini, çocuk vurulduktan sonra yüzü poşu ile kapalı birinin gelip "Cenazeyi tazive evine götürelim." dediğini ancak buna izin vermediklerini belirtmiştir.
6. Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı, faillerin araştırılarak tespit edilmesi için kolluk birimlerine yazı yazmıştır. Gelen cevabi yazıda; olay yerini gören kamuya/özel kişiye ait kamera sisteminin bulunmamasi, fail/faillerin tespitini yapabilecck herhangi bir tanığın olmaması sebebiyle fail ya da faillerin kimlik bilgilerinin tespit edilemediği belirtilmiştir.Bunun üzerine Başsavcılık 24/4/2017 tarihinde aynı gerekçeyle dosyanın daimî arama kapsamına alınmasına karar vermiştir.

7. Başvurucular 8/1/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. 2023 yılının Ocak ayında müteveffanın vurulduğu zaman yanında olan yengesi ile kuzeninin beyanının alınması için talimat yazıldığı ve bu kapsamda anılan kişilerin savcılık tarafından beyanının alındığı görülmüştür. Ölenin vurulma anında yanında olan kuzeni beyanında ateş edenlerin yüzlerinin kapalı olduğunu, yalnızca gözlcrinin göründüğünü söylemiştir. Ölcnin yengesi ise şehri terk etmck için evden ayrıldıklarını, sokakta kalabalık grupların bulunduğunu, 15-20kişilik bir grubun içindcn dört kişinin kendilerine doğru ateş ettiğini, bu kişilerin yüzlerinin poşu ile sarılı olduğunu, yalnızca gözlerinin göründüğünü ifade etmiştir.
8. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME 
9. Başvurucular müşterek çocuklarının nereden ve kim tarafindan atildığı belli olmayan bir kurşunla hayatını kaybettiğini, olayın fail ya da faillerinin tespit edilmediğini,soruşturmada bir gelişme olmadığını belirterek yaşam hakkına ilişkin etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlal edildiğini ilcri sürmüştür. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünübildirmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
10. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmcsini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerckir.

11. Şüpheli bir ölüm olayında soruşturma makamlarının hızla harekete geçerek ölüm olayını aydınlatabilecek būtün delilleri tespit etmeleri, soruşturmanın makul bir õzen ve süratle yürütülmesi gerekmektedir (Ahmet Ataman, B. No: 2019/7441, 13/9/2022, §§ 50-58).Suç faillerinin kimliklerinin tespit edilerek olayın soruşturulması görevi soruşturma makamına ait olup bu konuda makul süreler içinde gerekli adımlar atılmaksızın daimî arama kararı vermek suretiyle suç faillerinin kimliklerinin tespit edilmesi görevinin ifasının kolluk biriminin inisiyatifıne bırakılması etkili soruşturma yükümlülüğüyle bağdaşmamaktadır (Salih Kıhç, B. No: 2013/5330, 21/1/2016, § 86).

12. Somut olayda başvurucuların müşterek çocukları 2016 yıłında Cizre ilçesi Cudi Mahallesi'nde sokakta başına isabet eden bir adet ateşli silah mermisiyle yaralanarak hayatını

kaybetmiştir. Yürütülen soruşturmada otopsi raporu alındıktan sonra faillerin tespit cdilmesi için kolluk birimlerine yazı yazıldıği, kolluk birimlerinden gelen faillerin tespit cdilemediği yönündeki cevap üzerine 2017 yılında daimî arama kararı alındığı, bu tarihten sonra 2023yılının Ocak ayına kadar dosyada herhangi gelişme yaşanmadığı görülmüştür. Dosya kapsamında alınan beyanların tamamı -2023 yılında alınan tanık beyanlarına kadar- kolluk birimlerince olay günü hastanede ya da daha sonra kolluk merkezinde alınan beyanlardır. Suçfaillerinin kimliklerinin tespit edilerek olayın soruşturulması görevinin gerek delillcrin toplanması aşamasinda gerek henüz tüm delillerin toplanmadiğı bir aşamada daimî arama kararı verilmek suretiyle kolluk birimlerinin inisiyatifine bırakıldığı sonucuna ulaşılmıştır.Bunun yanı sıra 2023 yılında alınan ifadelerin soruşturmada ilerleme sağlanması açısından faydalı olabileceği değerlendirilmekte ise de tanıklannın ifadelerinin savcılık tarafından alınmasının olay tarihinin üzerinden geçen yedi yılın sonunda gerçekleştiği de gözönünde bulundurulduğunda soruşturmanın makul bir sürat ve özenle sürdürüldüğü sonucuna ulaşılamayacaktır.

13. Açıklanan gerekçelerle yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM 
14. Başvurucular; 1.000.000 TL manevi, 500.000 TL maddi tazminat talebinde bulunmuştur.

15.Soruşturma dosyası açık olduğundan ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama (soruşturma) yapılmasına karar verilmesine gerek olmadığı sonucuna ulaşılmīştır.

16. İhlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için başvuruculara manevi zararları karşılığında net 120.000 TL manevi tazminatın müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

17. Başvurucular, maddi zarara ilişkin olarak bilgi/belge sunmadığından maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

IV. HÜκÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkının usul boyutunun İHLAL EDİLDiĞÍNE,
C. Başvuruculara net 120.000 TL manevi tazminatın MÜ$TEREKEN ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 10.264,60 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESÍNE,

E. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için Cizre Cumhuriyet Başsavcılığına GÖNDERİLMESÍNE,
G. Kararın bir ömeğinin Adalet Bakanhğına GÖNDERİLMESİNE 16/3/2023tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.