Anayasa Mahkemesinin 2/12/2020 Tarihli ve 2017/19758 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-02-19

19 Şubat 2021 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31400
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
S.B. BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası÷ 2017/19758Karar Tarjhi : 2/12/2020
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇYıldız SEFERINOĞLU Raportör : Hasan SARAÇBaşvurucu : S.B.
Vekili : Av. Abdulhalim YILMAZ 
L. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, yaşamına ya da maddi ve manevi btitınlüğüne yönelik risk bulunan Ülkeye sınır dışı edilme işlemine karşı açılan davada adliyardım talebinin reddedilerek davanın incelenmemesi nedeniyle kðtü muamele yasağıyla bağlantılı olan etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 7/4/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4.Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabulūne karar verilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

6.Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikıe yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi İçin Adalet Bakanhığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.


III. OLAY VE OLGULAR 
.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar Özetle şðyledir:
. Çeçen uyruklu ve Rusya Federasyonu (Dağıstan Cumhuriyeti) vatandaşi olan başvurucu, kendisine ve ailesine yönelik baskılar nedeniyle 2013 yılında Türkiye'ye yasal yollardan giriş yapmıştır.

10. Yasal ikamet izni almak için müracaat ettiği İstanbul Il Emniyet Müdürlüğünde başvurucu gözaltma alınmış ve I4/1/2015 tarihinde hakkında smır dışı etme kararıverilmiştir.

11. Başvurucu amılan kararın iptali için 13/2/2015 tarihinde Istanbul 1. Idare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Başvurucu dilekçesinde; dinî inaçları ve siyasi dūşünceleri nedeniyle Ölkesini terk etmek zorunda kaldiğını, Türkiye'de çaltşma izni olmadığını, bir işi veya geliri bulunmadığını beyan etmiştir.

12.Mahkeme 19/2/20[5 tarihinde Tūrkiye ile Rusya arasında ikili yardım anlaşmasıolmadığı gerekçesiyle adli yardım talebinin reddine karar vermiştir. Başvurucunun yaptığıitiraz da adli yardım talebinin kabul edilmesi için gerekli şartların gerçekleşmediği gerekçesiyle Istanbul 2. Idare Mahkemesi tarafindan reddedilmiştir.
[3. Mahkeme, sōz konusu kararlara istinaden harç ve yargılama giderlerinin otuz gūn içinde Ödenmesine ilişkin yazıyı başvurucuya göndermişse de başvurucu sőz konusu ðdemeyi yaptığına dair makbuzu Mahkemeye teslim etmemiştir.

14.Mahkeme, verilen sūre içinde harç ve posta giderlerinin yatırılmaması nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına 2/6/2015 tarihinde karar vermiştir.

15. Sōz konusu karar, adli yardım talepli olarak başvurucu tarafindan temyiz edilmiştir. DanıştayOnuncuDairesi (Daire) adliyardım koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle talebi reddetmiş, temyiz incelemesi için harç ve giderlerin on beş gün içinde yatırılması gerektiğini başvurucuya bildirmiştir.

16.Başvurucunun õdeme yapmaması Üzerine Daire, dosya hakkında kararın temyiz edilmemiş sayılmasına 25/1/2016 tarihinde karar vermiştir.

17. Başvurucu anılan karara karşı adli yardım talepli olarak karar dítzeltme başvurusu yapmıştır. Başvurucu, Dairenin yakın zamanda verdiği çok sayıda kararda -Rusya vatandaşı ve yoksul olması nedeniyle- adli yardım taleplerinin kabul edilmesi gerektiğinden bahisle adli yardım talebi reddedilen kişiler hakkında verilen yerel mahkeme kararlarınıbozduğunu belirtmiş ve ilgili ilamları ibraz etmiştir.

18. Daire 21/9/2016 tarihli karan ile adli yardım talebini reddederek harçların tamamlanmasına karar vermiştir.

I9. Başvurucu, maddi durumunun söz konusu δdemeleri yapmaya imkân vermediğini belirterek giderlerin adli yardım &deneğinden karşılanmasını talep etmiştir.

20. Daire, karar düzeltme masraflarinın yatırılmamış olması nedeniyle karar düzeltme talebinde bulunulmamış sayılmasına 8/12/2016 tarihinde karar vermiştir.
21. Anlan kararın başvurucuya 8/3/2017 tarihinde tebliğ edilmesi Özerine başvurucu 7/4/2017 tarīhinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
AUlusal ve Uluslararası Hukuk 
22. Anayasa Mahkemesinin Önceki kararlarinda ulusal ve uluslararası mevzuata ayrıntıh olarak yer verilmiştir, Somut olayda ilgili kararlarda belirtilen mevzuat hūkümleri çerçevesinde değerlendirme yapıłmıştir (4.A. ve A.4. [GK], B. No: 2015/3941, 1/3/2017, §§5472).

B. Avrupa İnsan Haklarz Mahkemesi Uygulaması
23. Avrupa Insan Hakları Mahkemesinin sınır dışı kararının uygulanması hâlinde yaşam hakkı ile kötümuamele yasağının ihlal edileceğine ilişkin şikâyetler ve bu bağlamda etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddialarıyla ilgili içtihatları için bkz Yusuf Ahmed Abdelazim Elsayad, B. No: 2016/5604, 24/5/2018, § 38.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
24. Mahkemenin 2/12/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A.Başvurucunun İddlaları
25. Başvurucu; Rusya'ya sınır dışı edildiği takdirde mensup olduğu etnik kõken nedeniyle yaşam hakkının tehlikeye gireceğini veya işkence ve kötü muameleye maruz kalacağıı, sınır dışı işleminin iptali için açmış olduğu davada adli yardım taleplerinin baştan beri reddedilmesi nedeniyle davanın esasına ilişkin bir değerlendirme yapılamadiğını,13/2/2015 tarihinde vermiş olduğu dilekçe ile başlayan dava sürecinin 7/3/2017 tarihinde sonuçlandığını, aynı hususta yapılan çok sayıdaki temyiz başvurusunda Dairenin yerel mahkeme kararlarını bozduğunu, bu nedenle etkili bir yargısal yoldan yararlanamadığınıbeyan ederek Anayasa'nın 17. ve 36. maddesinde güvence altına altnan yaşam hakki, işkence ve eziyet yasağı, adil yargılanma ve bu haklarla bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştūr.
B. Değerlendtrme 
26. Anayasa'run "Kişinin dokumulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıklı17. maddesinin birinci ve üçüncü fikraları şöyledir:
“Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve gellştirme hakkına sahiptir.
*..

Kimseye işkence ve eziyet yaplamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tábi tutulamaz.

27. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar başlıkı 5. maddesi şöyledir:
"Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mualuluğumu sağlamak; kiştnin temel hak ve hürrtyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkelertyle bağdaşmayacak surette sınırlayan styasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktı."
28. Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin korunması" kenar başlıklı 40. maddesi şõyledir:
"Anayasa ile tanınmış hak ve hūrriyetleri ihläl edilen herkes, yetkili makama gecikairilmeden başvurma tmkânının sağłanmasum isteme hakkına sahiptir.
Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kamun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.

Kişinin, resmi görevliler tarafından våki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da,kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakka sakıdır."
29. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağłı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun sinir dişi edilmesi hâlinde yaşamının ya da özgürlüğünün tehlikeye düşeceğine ilişkin iddiaları Anayasa'nın 17.maddesinin Üçünca fikrası, sınır dışı etme kararının iptali için açılan dava ile bu davanın yargtsal incelemelerinin yapıldığı diğer yargısal streçlerin tamamında harç ve posta giderleriniödeyememesive adliyardım talebinin reddedilmesinedeniyle ileri sürdüğu şikâyetler Anayasa'nın 17. maddesiyle bağlantılı olarak 40. maddesi kapsamında görülmüştür. Somut olayda öncelikli olarak etkili başvuru hakkı bakımından bir inceleme yapılacaktır.

. Kabul Edilebflirlik Yönünden 
30. Bireysel başvuru yolunum ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur.Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara sunması, bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli Özeni göstermiş olması gerekir (İsmatl Buğra lşlek, B. No: 2013/1177. 26/3/2013, § 17).
31. Anayasa'nın 40. maddesinde, anayasal hakları ihlal edilen herkesin yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkı (etkili başvuru hakkı) güvence altına altnmıştır. Ayrica kðtü muamele yasağının güvence altına alındığıAnayasa'nın 17. maddesinde, hakkında sınır dışı kararı verilen bir yabancıya bu karara karşıetkili bir şekilde karşı çıkma imkâm sağlanmaktadır (A.A. ve Á.A., § 60).

3. Başvuru konusu olayda, Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan bir hakkı ihlal edilen yabancının adli yardım talebinin kabul edilmemesine bağlı olarak davanın esasının incelenememesin Anayasa'nın40. maddesine aykır olduğu iddia edilmektedir.Başvurucunun iddialarının bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde Anayasa'nın 17. ve 40. maddelerinde yer alan ilkeler işığında esas yönünden yapılacak incelemede değerlendirilmesigerekmektedir. Bu nedenle açıkça dayanaktan yoksun olmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Y8nünden 
a. Genel Îlkeler 
33. Yabancıların ülkeye girişleri, ülkede ikamet edişleri ve ülkeden çıkarılmalarına ilişkin konuları devletlerin egemenlik yetkisi kapsamında kalmakta olup bu hususta devletin yabancıłar Ülkeye kabul etmekte veya ülkeden sınır dışı etmekte takdir yetkisinin bulunduğu kuşkusuzdur (A.A. ve A.A., § 54).

34. Anayasa'nın 17. maddesinin Üçüncü fikrasında kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağı, kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan cezaya veya muameleye tabi tutulamayacağı ilkesi ve yasağıyla korunan hakların gerçek anlamda güvence altına alındiğından bahsedilebilmesi için devletin kötümuamelede bulunmaması yeterli olmayıp aynı zamanda bireyleri, kendi görevlilerinin ve ūçünctı kişilerin kötü muamele oluşturabilecek eylemlerine karşı koruması da gerekmektędir (A.A. ve A.A., § 57).
35. Anayasa'mın 5., 16. ve 17. maddeleri uluslararası hukuk ve Özeflikle de Türkiye'niņ taraf olduğu Cenevre Sözleşmesī'nin ilgili hükümleri ile birlikte yorumlandığında devletin egemenlik yetkisi alanında olup gönderildikleri tlkede kötü muameleye maruz kalabilecek yabancıların da maddi ve manevi varlıklarına yönelik risklere karşıkorunmalarının devletin pozitif yükümlülükleri arasında yer aldığıın kabulü gerekir. Anılan pozitif yükümlülük kapsamında, sıür dışı edilecek kişiye ülkesinde karşılaşabileceği risklere karşı gerçek anlamda bir koruma sağlanabilmesi için sınır dışı kararına karşı etkili bir karşıçıkma imkânı tanınması gerekir. Aksi hâlde sınır dışı edildiğinde kötü muameleye maruz kalma riski altında olduğunu iddia eden ve bu iddiasını delillendirme konusunda devlete göre daha kısrthı imkânlara sahip olan yabancıya gerçek anlamda bir koruma sağlanabildiğinden bahsetmek mümktn olmayacaktır (4.A. ve A.A., §§ 59, 60).

36. Dolayısıyla kōtü muameleye karşı koruma pozitif yükümlolüğünün -anılan yasağın koruduğu hakların doğası gereği- hakkında sıntr dışı kararı verilen bir yabancıya iddialarını araştırtma ve bu kararı adil bir şekilde inceletme imkâmı sağlayan usul güvencelerini de içerdiği kuşkusuzdur. Bu çerçevede sınur dişı ctme işlemi sonucunda yabancının gönderileceği ülkede kötü muamele yasağının ihlal edileceğinin iddia edilmesi hâlinde idari ve yargısal makamlar tarafından sõz konusu ülkede gerçek bir ihlal riskinin bulunup bulunmadığı ayrıntılı şekilde araştırimalıdır. Anılan usul güvencelerinin bir gereği olarak idari makamlar tarafından alınan sınır dışı kararlarının bağımsız bir yargı organıtarafindan denetlenmesi, bu denetim stresince sınir dişı kararlartnın icra edilmemesi ve yargılama stīrecine tarafların etkili katılımının sağlanması gerekir (A.A. ve A.A., §§ 61, 62).
37. Öte yandan Anayasa'nı 40. maddesinde Anayasa'da güvence aluna alınmışetkili başvuru hakkı anayasal bir hakkının ihlal edildiğini ileri süren hcrkese hakkın niteliğine uygun olarak iddialarını inceletebileceğimakul,erişilebilir, ihlalingerçekleşmesiniveya 

sürmesini engellemeye ya da sonuçlarını ortadan kaldırmaya (yeterli giderim sağlamaya)elverişli idari ve yargısal yollara başvuruda bulunabilme imkânı sağlanması olarak tanımlanabilir (Yusuf Ahmed Abdelazım Elsayad, § 59). Bu başvuru yolunun mevzuatta tanımlanması tek başına yeterli olmayı aynı zamanda uygulamada da etkili olmasıgerekmektedir.

38. Yukarıda yer verilen ilkelerde görüldüğu üzere sıır dışı edilmesine karar verilen yabancıya, kðtū muamele yasağına karşı koruma yūkümlülüğū uyarınca bu karara etkili bir karşı çıkma imkánı tanınması gerekmektedir. Bu değerlendirme ise amlan yasağın doğası gereği içerdiği kabul edilen usul güvencelerinin ilk bakışta bağlantılı olduğu hakkın niteliğine ve şikâyetin kapsamına uygun olarak her olayda aynı yapilması gerekir (Yusuf Ahmed Abdelazım Elsayad,§ 64)

39. Öte yandan derece mahkemeleri başvurucuların adli yardum taleplerini değerlendirme noktasında Anayasa Mahkemesine göre daha iyi bir konumdadır. Nitekim Anayasa Mahkemesinin başvurucuların derece mahkemesindekiyargılama sırasında adli yardımı hak edip etmediklerini belirleme gibi bir görevi de bulunmamaktadır. Bununla birlikte söz konusu taleplerin reddedilmesinin kişilerin Anayasa ile güvence altına alınan hakları Üzerindeki etkilerini incelemek Anayasa Mahkemesinin görevidir. Bu bağlamda derece mahkemelerinin adli yardım taleplerini reddederken gösterdikleri gerekçe önemlidir.
b. İlkelerin Olaya Uygulanması
40. Bu ilkeler çerçevesinde Mahkemenin ve kanun yolu aşamasında ise Danıştay ilgili dairesinin ileri sürülen iddialar karşısında göstermiş olduğu yargısal tutumun incelenmesi gerekmektedir. "Olay ve Olgular" bölümtinde (bkz.§§ 8-21) açıklandığı Üzere Çeçen etnik unsuruna mensup başvurucu, vatandaşı olduğu Rusya Federasyonu'nun siyasi ve dinî sebeplerle yapmış olduğu baskılar sonucunda ailesiyle birlikte 2013 yılında Türkiye'ye yasal yollardan girdiğini, herhangi bir işte çalışmadığını, gelirinin veya mal varlığının bulunmadığımı beyan ederek sınır dışı etme işleminin iptali için adli yardım talepli olarak dava açmıștir.

41. Başvurucu; Ankara, Çanakkale, Bursa'da bulunan muhtelif idare mahkemeleri tarafından verilen ve kendisi ile aynı etnik kökene mensup yabancı kişilerle ilgili olarak açılan ve aynı talepleri içeren dilekçeler sonrasında bu yer mahkemelerinin vermiş olduğu adli yardım taleplerinin kabul edildiğine ilişkin ara kararlarını sunmuştur. Ayrıca başvurucu tarafindan aynı Daireye ait bazı kararlar ibraz edilmiştir. Söz konusu kararlarda; adli yardım hususunda Rusya Federasyonu ile Türkiye Cumhuriyeti arasında imzalanmış çok taraflısőzleşmenin var olduğu, bu nedenle aynı durumda olan yabancılar hakkında adli yardımdan yararlanma koşulu olarak aranan karşılıklılık şartının gerçekleştiğinin belirtildiği ve mahkemeler tarafindan diğer koşulların -Ödeme gücünden yoksunluk ve taleplerin açıkça dayanaktan yoksun olmamasi- sağłanıp sağlanmadığının araştırılmaması nedeniyle yerel mahkeme hükümlerinin Daire tarafindan bozulduğu anlaşılmaktadır.
42. Somut başvuruda, adli yardım talebi içeren iptal davası ile başlayan yargısal süreçte sonuç olarak Anayasa'nın I7. maddesinde güvence altina alinan kõtü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasının başvurucunun beyan ve iddia ettiği en başta adli yardım koşullarının var olup olmadığı hususunda herhangi bir araştırma ve değerlendirme yapılmaksızın sadece harç ve giderlerin süresinde yatirımaması nedeniyle Mahkeme tarafindan incelenmediği anlaşılmıştır.


43. Bu doğrultuda kanun yolu inceleme aşamasında da Danıştayın Mahkemenin kabulū ile aynı yaklaşımı göstererek temyiz başvurusunda bulunulmamış sayıłmaşına karar vermesiyle başvurucunun ekonomik durumunun söz konusu ödemeyi gerçekleştirmeye elverişli olmadığını başından beri ifade etmesine rağmen adli yardım hususunda herhangi bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmıştır. Özellikle başvurucunun Daireye sunduğu ve kendisi gibi Rusya vatandaşı olup aynı koşullara sahip Çeçen uyrukluların adli yardımdan yararlandırıldığıhâlde kendisinin yararlandırıImamasıile ilgili herhangibir değerlendirme yapılmadığı görülmüştür.

44.Beyan ettiği şartlar çerçevesinde ihlal iddialarını kanıtlamak konusunda devlete göre dezavantajlı pozisyonda olan yabancı uyruklu başvurucunun maddi olgulara dayalıiddialarının Idare Mahkemesi tarafindan herhangi bir araştırma yapılmaksızın davann açılmamış sayılmasına karar verilmesi ve bðylece iddiaların esası hakkında bir inceleme yapılmaması nedeniyle somut olayda başvurucuya, kðtü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetler yönünden etkilibaşvuru imkärunın sağlandığının söylenebilmesi mümkün değildir.

45. Açrklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesiyle bağlantılı olarak Anayasa'nun 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

46. Etkili başvuru hakkının ihlaline karar verilınesiyle birlikte sınır dışı etme kararının uygulanması hâlinde kðtü muamele yasağınm ihlal edileceğine ilişkin iddiaların Idare Mahkemesi tarafından araştırılabilmesi imkânı ortaya çıkmıştır. Bu nedenle ikincillik ilkesi gereği, kötü muamele yasağı ve adil yargılanma haklarınin ihlal edildiğine ilişkin iddialar bakımından bu aşamada ayrıca bir inceleme yapımasına gerek görülmemiştir.
3. 6216 Sayıh Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
47. 30/11/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınım ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. Ihlal kararı veriimesi hâlinde ihlalin ve somuçlarmın ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir ...

(2) Tespt edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve somuçlarım ortadan kaldırmak için yeniden yargulama yapmak üzere dasya ilgili mahkemeye gōnderilir.Yeniden yargılama yaprlmasında hukuki yarar bulunmayan hällerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açumast yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlū mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıklodığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karur verir."
48. Başvurucu ihlalin tespit edilmesini istemiş ve manevi tazminat talebinde bulummuștur.

49. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna variidığında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararıda ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).

50. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mthnkün olduğunca eski håle getirmenin yani ihlaiden Önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise Öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve buniarın yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmer Doğan. §§ 55,57).

51. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanunun 50. inaddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendiuyarınca, ihlalin ve sonuçiarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmaküzere kararın bir örneğinin ilgilimahkemeye gönderilmesine hükmedcr. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacryla yeniden yargılama sonucumu doğuran ve bireysel başvuruya Özgülenen bir giderim yolunu Öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargıłamanın yenilenmesi kurumundanfarklı olarak ilgilimahkemeninyeniden yargılama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlölöğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek Üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

52. Somut olayda Anayasa'nın 17. maddesinin Üçüncü fikrasında güvence altına alınan kötü muamele yasağıyla bağlantılı olarak 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

53. Bu durumda etkili başvuru hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılmasıiçin yeniden yargılama yapılmaşında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya Özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanum'un 50.maddesinin (2)numaralı fikrasina göre ihlalin ve sonuçlarımın ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş, yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlaf sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlaikararında belirtilen ilkelere uygun yeri bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargtlama yapıimak üzere İstanbul 1. Idare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

54.fhlal tespitininyeterli birgiderim sağlayacağı anlaşıldığından ayrıca tazminata hükmedilmesine gerek görülmemiştir.

55. 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya Ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VL HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucunun kamuya açık belgelerde kimliğinin gizlitutulması talebinin KABULÜNE,

B. Anayasa'nın kötü muamele yasağıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDILEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa'nın17. maddesiyle bağlantılı olarak Anayasa'nın40.maddesinde güvence altına alinan etkili başvuru hakkının İHLAL EDİLDIĞINE,
D. Kararın bir Örneğinin etkilibaşvuru hakkmın ihlalinin sonuçlarımın ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak Özere Istanbul 1. Idare Mahkemesine (E.2015/330, K.2015/1212) GÖNDERİLMESINE,
E. Yeniden yapılacak yargılama sonuçlanıncaya kadar başvurucunun SINıR DIŞI EDILMEMESINE,
F.Başvurucunun tazminat talebinin REDDINE,
G. 3.600 TL vekâlet ficretinden oluşan yargılanıa giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
H. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dðrt ay içinde yapıłmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
1. Kararm bir Öreğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğune GÖNDERILMESINE,
J. Karanın bir Örneğinin bilgi için Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESINE 2/12/2020 tarihinde OYBIRLIĞIYLE karar verildi.

Başkan Öye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI 
Üye Rıdvan GÜLEÇ
Oye Yıldız SEFERINOĞLU