Anayasa Mahkemesinin 31/3/2021 Tarihli ve E: 2021/33, K: 2021/23 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-04-02

2 Nisan 2021 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31442
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısi : 2021/33Karar Sayısı : 2021/23Karar Tarihi: 31/3/2021
İPTAL TALEBİNDE BULUNAN: İstanbul Milletvekili Erol KATIRCIOĞLU 
İPTAL TALEBİNiN KONUSU: Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun 17/3/2021 tarihli 60. Birleşiminde 11/3/2021 tarihli ve (3/1567) esas numarali Cumhurbaşkanlığı tezkeresinin okunması suretiyle Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLIOĞLU’nun milletvekilliğinin düşmesinin yok hükmünde olduğunun tespitine ve Anayasa’nın 85, maddesi uyarınca iptaline karar verilmesi talebidir.
I. İPTALİ İSTENEN TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ İŞLEMİ
İptali talep edilen Türkiye Büyük Millet Meelisi (TBMM) işlemi şöyledir:
“Terör örgütü propagandası yapma suçundan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3.Ceza Dairesinin 7/12/2018 tarihli ve 2018/770 esas, 2018/1362 karar savilı ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddedilmesi ve Yargitay 16. Ceza Dairesinin 28/1/2021 tarihli ve 2020/835 esas, 2021/398 karar sayili ilami ile temyiz dosyasınn esastan reddi ile onammasısuretiyle kesinleşen Kocaeli 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 21/2/2018 tarihli ve 2017/490 esas.2018/80 sayılı kararı ile 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilen Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu ile ilgili olarak. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nin 83'üncü maddesinin üçüncü fikrası ile 84’üncü maddesinin ikinci fikrası uyarmea Adalet Bakanlığından alınam ilgi yazı sureti ve eki dosya ilişikte gönderilmiştir." şeklindeki 11/3/2021 tarihli ve (3/1567) esas numaralı Cumhurbaşkanhığı tezkeresinin TBMM Genel Kurulunun 17/3/2021 tarihli 60. Birleşiminde okunması suretiyle Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU’nun milletvekilliğinin düşmesi.

IIl. İPTAL TALEBÍNÍN GEREKCESi 
1. Yokluğun tespiti ve iptal taleplerini içeren dilekçede özetle; Cumhurbaşkanlığının TBMM Başkanlığına gönderdiği tezkerenin TBMM Genel Kurulunda okunması suretiyle Ömer Faruk GERGERLiOĞLU’nun milletvekilliğinin düşmesinin Halkların Demokratik Partisi (HDP) milletvekillerinin TBMM'den tasfiyesine yönelik siyasi saiklerle gerçekleştiriłmiş bir uygulama olduğu, milletvekilliğinin düşmesinin seçmen iradesinin en iyi şekilde sağlanabilmesi amacıyla çok istisnai hâllerde gündeme getirildiği, nitekim TBMM tarihinde kesinleşen ceza nedeniyle milletvekilliğinin düşmesine dair sadece bir örneğin bulunduğu, geçmişte aynı durumda başka siyasi partilere mensup milletvekillerine ilişkin kesin hükümlerin Genel Kurulda okutulmadığı ve böylece milletvekilliklerinin düşmediği,buna karşılik 26. ve 27. Dönem HDP milletvekillerine farkh muamelede bulunulduğu, Ömer Faruk GERGERLIOGLU’nun, hakkındaki yargilama devam ederken 27. Dönem Genel Seçimi'nde milletvekili seçilerek yasama dokunulmazhğina sahip olduğu, dolayısıyla yargilamanın devam etmesi için TBMM'ce dokunulmazlığının kaldırılması gerektiği, bu nedenle istinaf ve temyiz aşamalarinda yargilamanın durdurulmasi taleplerinde bulunulduğu,ancak gerek istinaf gerekse temyiz aşamasında bu taleplerin kabul görmediği, Anayasa'ya 

aykırı olarak yargılamaya devam edildiği, Yargitayın onama kararı sonrasında, yargılamanın durdurulmaması yönündeki uygulamayla ilgili ihlal iddiaları da ileri sürülerek Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulduğu, yasama dokunulmazlğı kaldırılmadan yargilama yapıłması fonksiyon gaspı niteliğinde olduğundan bu yargılama neticesinde verilen mahkûmiyet kararının yokłukla malul ołduğu, dolayısıyla böyłe bir hükmün Anayasanın 84.maddesinin ikinci fkrası kapsamında milletvekilliğinin düşürülmesinde esas alınamayacağı.her ne kadar milletvekilliğinin düşürülmesine ilişkin kararların iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulabileceğini düzenleyen Anayasa'nın 85. maddesinde 84. maddenin ikinci fikrası sayılmamışsa da bu durumun yokluğun tespiti kararı verilmesine engel teşkil etmediği belirtilerek söz konusu Cumhurbaşkanlığı tezkeresinin TBMM Genet Kurulunda okunması suretiyle Ömer Faruk GERGERLiOĠLU'nun milletvekilliğinin düşmesinin Anayasa’nın 83. ve 84. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
III. İNCELEME 
2. Anayasa Mahkemesi Íçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan inceleme toplantısında iptal talebini içeren dilekçe ve ekleri. Raportör Gülbin AYNUR tarafindan hazırlanan inceleme raporu, iptali talep edilen TBMM işlemi ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
3. TBMM'nin 17/3/2021 tarihli 60. Birleşiminde 11/3/2021 tarihli ve (3/1567) esas numaralı Cumhurbaşkanlığı tezkeresinin okunması suretiyle Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLiOĞLU'nun milletvekilliği Anayasa'nin 84. maddesinin ikinci fikrası gereğince düşmüştür. Hüküm giydiğine dair hakkındaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesi suretiyle Ömer Faruk GERGERLiOĞLU'nun milletvekilliğinin düşmesinin yok hükmünde olduğunun tespiti ve Anayasanın 85. maddesi uyarınca iptali talebiyle İstanbul Milletvekili Erol KATIRCIOĠLU 23/3/2021 tarihinde Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.
4. Anayasa koyueu tarafindan milletvekilliğinin düşne sebepleri istifa, kesin hüküm giyme veya kısıtlanma, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte israr etme ve devamsızlık hâlleri olarak öngörülmüş ve bu kapsamda Anayasa'nın 84.maddesinde “İstifa eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi, istifunın geçerli olduğu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divamnca tespit cdildikten sonra. Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca kararlaştırılır.: Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısulanma halinde düşmesi. bu husustaki kesin mahkeme kararinm Genel Kurula bildirilmesiyle olur./82 nci maddeye göre milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte israr eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir./Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içerisinde toplam beş birleşim gümükatilmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, durumun Meclis Başkanlik Divanınca tespit edilmesi üzerine, Genel Kurulca üye tamsuyısının salt çoğunluğunun ovuyla karar verilebilir.“ hükümlerine yer verilmiştir.

5. Anılan madde uyarınca istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte israr etme ve devamsızhk hâllerinden biri sebebiyle milletvekilliğinin düşmesi için Meclis Genel Kurulu tarafından bu hususta bir karar ahnması gerekmekte iken kesin hüküm giyme veya kısıtlanma hâli söz konusu olduğunda milletvekilliğinin düşmesi için Genel Kurul tarafindan karar alnması koşulu aranmamakta, sadece ilgili milletvekili 

hakkındaki kesin hükmün Genel Kurula bildirilmesi biçimindeki usulün yerine getirilmesi yeterli olmaktadır.

6. Öte yandan Anayasa koyucu tarafından milletvekilliğinìn düşmesine ilişkin kararlara karşı Anayasa Mahkemesine başvuru imkânı tanınmış olup bu kapsamda Anayasa'nin 85. maddesinde “Yasama dokunulmazhığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine 84 üncü maddenin birinci, üçüncü veya dördüncü fikralarına göre karar verilmiş olması hallerinde, Meclis Genet Kurulu kararmn alındığı tarihten başlayarak yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya bir diğer millervekili, kararın.Anayasaya, kanuna veya İçtüzüğe aykırıhğı iddiasıyla iptałi için Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi, iptal istemini onbeş gün içerisinde kesin karara bağlar."denilmiştir.

7. Anayasa Mahkemesinin, TBMM Genel Kurulunun 4/6/2020 tarihli 95.Birleşiminde 30/1/2020 tarihli ve (3/1219). (3/1220) esas numaralı Cumhurbaşkanlığıtezkerelerinin okunması suretiyle Diyarbakır Milletvekili Musa FARiSOĞULLARI ile Hakkâri Milletvekili Leyla GÜVENin milletvekilliğinin düşmesinin Anayasa'nın 85.maddesi uyarnca iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan başvurulara ilişkin olarak verdiği 25/6/2020 tarihli_ve E.2020/49, K.2020/36; E.2020/50, K.2020/37 sayilı kararlarmda da belirtildiği üzere, söz konusu madde uyarınca iptal talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurma imkânı tamnan ve dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin de anılan madde uyarınca inceleme görev ve yetkisini haiz olduğu milletvekilliğinin düşmesi hâlleri; Anayasa'nın 84. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fikralarında belirtilen durumlardır. Buna karşılık Anayasanın 84.maddesinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma sebebiyle milletvekilliğinin düşmesini düzenleyen ikinci fikrası yönünden Anayasa'nın 85. maddesi kapsamında Anayasa Mahkemesine başvuru imkân tanınmamıştir.

8. Bu itibarla Anavasa'nın 84. maddesinin ikinei fikrası hükmü uvarınca kesin hüküm giyme veya kısıtlanma sebebine dayanan ve bu konudaki kesin mabkeme kararının Genel Kurula bildirilmesi suretiyle gerçekleşen milletvekilliğinin düşmesi häli, Anayasanın 85. maddesi kapsamımın ve dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin inceleme görev ve yetkisinin dışında kalmaktadır.

9. Ömer Faruk GERGERLİOGLU’nun milletvekilliğinin düşmesi Anayasanın 84.maddesinin ikinei fikrası uyarınca hüküm giydiğine dair hakkındaki kesin mahkeme kararının Geneł Kurula bildirilmesi suretiyle gerçekleşmiştir. Dolayısıyla ilgili hakkında Anayasanın 85. maddesi kapsamında iptal talebine konu olabilecek Anayasa'nın 84. maddesinin birinci,üçüneü veya dördüncü fikralarında sayılan sebeplerden biri ile milletvekilliğinin düşmesi hâli söz konusu değildir. Bu itibarla iptal talebi Anayasa Mahkemesinin inceleme görey ve yetkisinin bulunmadığı bir düşme sebebine ilişkindir.

10. Söz konusu milletvekilliğinin düşmesi hâline ilişkin olarak, iptal istemiyle aym amaca yönelik bułunan başka adlar altında yapilan taleplerin incelenebilmesi de mümkün değildir.

11. Açıklanan nedenlerle yokluğun tespiti ve iptal taleplerinin yetkisizlik nedeniyle reddi gerekir.


IV. HÜKÜM 
Türkiye Büyük Millet Meclisinin 17/3/2021 tarihli 60. Birteşiminde 11/3/2021tarihli ve (3/1567) esas numarah Cumhurbașkanlığı tezkeresinin okunması suretiyle Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLiOĞLU'nun milletvekilliğinin düşmesinin yok hükmünde olduğunun tespiti ve Anayasanin 85. maddesi uyarınca iptali taleplerinin yetkisizlik nedeniyle REDDİNE 31/3/2021 tarihinde OYBİRLİĠiYLE karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Hieabi DURSUN Celal Mümtaz AKINCl 
Üye Üye Üye Muanumer TOPAL M. Emin KUZ Ridvan GÜLEÇ
Üye Üye Üye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yildiz SEFERİNOĞLU 
Üye Üye Üye Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI Irfan FIDAN