Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı (E: 2021/4, K: 2023/1)
DANIŞTAY KARARI | 2023-05-25

25 MayIs 2023 PER$EMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32201
DANIŞTAY KARARI 
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulundan:
Esas No : 2021/4

Karar No : 2023/1


Özü :Yanında katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması halinde müdahilin, tarafinişlem ve açıkiamalarına açıkça aykırı olmamak şartıyla tek başına kanun yollarına başvurabileceği ve ilgili yargımerciince başvuru dilekçesinin bilgisine sunuimak üzere yanında katıldığı tarafa tebliğ edilmesi gerektiği yönünde içtihadın birleştirilmesi hakkında.
İÇTİHATLARI BİRLEŞTİRME KURULU KARARI 
Yanında katıldığı tarafiın kanun yoliarına başvurmaması halinde müdahilin tek başına kanun yoluna başvurup başvuramayacağı konusunda Danıştay dava daireleri ve kurullarıkararları arasında var olduğu ileri sürülen aykırılığın içtihatların birleştirilmesi yoluyla giderilmesinin Danıştay Başkanı tarafından istenilmesi üzerine, konuyla ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelendikten; Raportör Üyenin açıklamaları ile Danıştay Başsavcısının düşüncesi dinlenildikten sonra gereği görüşüldü:
I. KONU İLE İLGİLİ KARARLAR 
RRANN NN ANTNN NN N IN NNN NN N EEER 

Sdle q  c a e e 

 a   e   r aae  ta d  deae  i d  a d a am a uygulaması neticesinde üçüncü kişi (müdahillerin murisi) lehine kanuni ipotek konulmasına dair işlemin iptaline ilişkin karara karşı davalı idareler yanında müdahilin istinaf başvurusunun incelenmeksizin reddi yolundaki İzmir Bölge İdare Mahkemesi 3. Idari Dava Dairesinin 10/01/2017 tarih ve E:2017/11. K:2017/8 sayilı kararinin temyizen incelenerek bozulması istemiyle "müdahil" tarafından yapilan başvuru üzerine, Danıştay AltıncıDairesince, davanin sonucundan doğrudan etkilenme durumunda olan ve davanin aleyhe sonuçlanması halinde davanın konusu olan hakkıni kaybedecek olan müdahilin, yaninda davaya katıldığı davalıdan bağımsız olarak kanun yollarına başvuramaması ya da kanun yoluna başvurulmuş olmasına rağmen istemin temyiz veya itiraz mercilerince incelenmemişolması durumunda adil yargılanma hakkının sağlandığından söz edilemeyeceği; taraflardan birinin istinaf safhasında sunduğu bir dilekçenin bir gerekçe olmaksızin reddedilmesi ya da incelenmemiş olmasinın mahkemeye erişim hakkına da aykırı düşeceği; bu nedenle davanın konusunun müdahilin sahip olduğu hak ya da şey olduğu hallerde müdahilin tek 

başına kanun yollarına başurabileceğinin kabulu gerektiği belirtilerek davałı idarelerce istinaf yoluna başvurulmamış olması nedeniyle tek başına yaptığı istinaf başvurusunun incelenmesine olanak bulunmadiğı gerekçesiyle davalı yanında yer alan müdahilin istinaf başvurusunun incelenmeksizin reddine dair kararın bozulmasına karar verilmiştir.Danıştay Altıncı Dairesince verilen 15/01/2019 tarih ve E:2015/11509, K:2019/258sayılı karar:
Davaii idare yanında müdahilin, tek başina karar düzeltme talebinde bulunabilmesinin mümkün olduğu, davaya müdahalenin, hakkı davanın sonucuna bağliı olan kişinin kendi hukuki yararını korumak için, davanın tarafı olmadan, davayı kazanmasında yararı bulunan tarafın yanında ve ona yardimcı olarak davaya müdahalesine imkân veren bir hukuki kurum olması nedeniyle,kişisel menfaati davanın sonucundan etkileneceğinden davaya müdahalesi kabuł edilen kişinin, yanında yer aldığı taraf kanun yoluna süresinde ya da hiç başvurmasa bile, yanında yer aldığı tarafın aleyhine sonuç doğurmayacak şekilde,dava sonunda verilen karara tek başına itiraz edebileceğinin kabul edilmesi gerektiği, aksi durumun, Anayasa'nın "Hak Arama Hürriyeti" başlıklı 36. maddesine ve Avrupa Insan Hakları Sözleşmesi'nin "Adil Yargılanma" başlıklı 6. maddesine aykırı olacağı, ayrıca idari yargilama usul hukuku yönünden, davaya müdahalenin etkin işletilmemesinin hukuka uygunluğunun incelenmesi ve tesis edilmesi amacı ile bağdaşmayacağı belirtilerek karar düzeltme istemi kabul edilmiş ve Danıştay Altıncı Dairesince verilmiş olan 07/09/2015 tarih ve E:2015/6928, K:2015/4941 sayılı müdahil temyiz isteminin incelenmeksizin reddine ilişkin karar kaldırılarak davalı yanında müdahilin temyiz istemi yeniden incelenerek temyize konu kararın onanmasina karar verilmiştir.
Daniştay Altınci Dairesince verilen 13/10/2020 tarih ve E:2016/4080, K:2020/9310sayılı ve 26/01/2021 tarih ve E:2018/2480, K:2021/440 sayılı kararlarda da, davalı yanında davaya katiłan müdahilin tek başına yaptığı temyiz talebi incelenmek suretiyle onama kararları verilmiştir.
Daniştay Onuncu Dairesince verilen 21/10/2019 tarih ve E:2018/4172, K:2019/6922sayıli karar:
Davalı yaninda müdahilin, tęk başina karar düzeltme talebinde bulunabilmesinin mümkün olduğu belirtilerek karar düzeltme istemi kabul edilmiş ve Danıştay Onuncu Dairesince verilmiş olan 26/06/2018 tarih ve E:2018/2876, K:2018/2211 sayili temyiz isteminin incelenmeksizin reddi yolundaki karar kaldırılarak davalı yanında müdahilin temyiz istemi yeniden incelenerek temyize konu kararın onanmasina karar verilmiştir.
Danıştay Onuncu Dairesince verilen 12/05/2020 tarih ve E:2019/8032, K:2020/1336sayılı kararda da, davalı yanında davaya katılan müdahilin tek başına yaptığı temyiz talebi incelenmek suretiyle bozma karari verilmiştir,

RRNAN NN GN NN RNNNNI NNNNNNNNNRNNNA RSTR 

e tc  t eredetl 

aeem a e Te     l   a    e sağlanan tüm imkân ve haklara sahip olduğunun söylenemeyeceği, adil yargılanma hakkının da buna imkân tanımadıği, dolayısıyla, asilin yargılamayı devam ettirmeme yönündeki iradesine rağmen fer' müdahilin davayı sürdürebilmesine hukuken imkân bulunmadiği, bu itibarla, davanın taraflarından olmayan, dava sonucunda hakkında hüküm kurulmayan ve ancak yanında katıidığı tarafa yardımcı olabilen müdahilin, yanında davaya katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmamasi durumunda, tek başına kanun yollarına başvurmasının da hukuken kabul edilemez nitelikte olduğu belirtilerek olayda, müdahil tarafından tek başına temyiz yoluna başvurulduğu, müdahilin yanında davaya katıldığı tarafın temyiz isteminde bulunmamış olması nedeniyle, müdahilin temyiz isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Daniştay Beşinci Dairesince verilen 09/10/2015 tarih ve E:2015/3929, K:2015/8065sayilı karar:
Malatya Idare Mahkemesince verilen 16/04/2015 tarih ve E:2015/597, K:2015/587sayılı kararın; davacı yanında davaya katıłan tarafindan temyizen incelenerek bozulmasıistenilmiş, Dairece, müdahilin, davanın tarafindan bağımsiz istekte bulunamayacaği;yalnızca tarafın davadaki istemine yardımcı olacak kimi açıklamalar yapabileceği ve bu konularda hukuki yardımda bulunabileceği, davaya taraf olandan bağımsız olarak tek başına kanun yollarına başvuramayacağı belirtilerek olayda, müdahil tarafından tek başına temyiz yoluna başvurulduğu, müdahilin yanında davaya katıldığı tarafın temyiz isteminde bulunmamış olması nedeniyle, müdahilin temyiz isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Danıştay Altıncı Dairesince verilen 21/01/2021 tarih ve E:2020/9829, K:2021/363sayılı karar:
Taşınmazın "yenileme alanı" içerisinde kaldığından bahisle kamulaştırımasına ilişkin Belediye Encümeni kararı ile buna dayanarak yapılan kamulaştırma işlemlerinin iptali istemiyle açılan davada İstanbul 2. Idare Mahkemesince verilen iptal kararının davali idare yanında müdahil tarafindan temyizen incelenerek bozulmasi istenilmiş, Dairece, müdahilin,davanın tarafindan bağımsız istekte bulunamayacağı, yalnızca tarafın davadaki istemine yardımcı olacak kimi açıklamalar yapabileceği ve bu konularda hukuki yardımda bulunabileceği, davaya taraf olandan bağımsız olarak tek başına kanun yollarına başvuramayacağıbelirtilerek, davalı tarafindan temyiz isteminde bulunulmamış olmasi 

karşısında, müdahilin, yanında katıldığı tarafia birlikte hareket etme koşulunun gerçekleşmemesi nedeniyle, temyiz isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmadiği gerekçesiyle temyiz isteminin inceienmeksizin reddine karar verilmiştir.
(Daniştay Altınci Dairesinin 19/10/2020 tarih ve E:2020/9414, K:2020/9660 sayıli kararı ile 20/04/2021 tarih ve E:2018/3565, K:2021/5851 sayılı kararı da aynı yöndedir.)
Daniştay Sekizinci Dairesince verilen 06/10/2020 tarih ve E:2020/5918, K:2020/4029sayili karar:
Hacettepe Üniversitesi Tip Fakültesi Göğüs Hastalıkian Ana Bilim Dalı Başkanıhakkında idari ve hukuki işlem yapılması ile ilgilinin Ana Bilim Dalı Başkanlıği görevine son verilerek bu makam için akademik kurulda yeniden seçim yapılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Ankara 2. İdare Mahkemesince verilen iptal kararının davalı idare yanında müdahil tarafindan temyizen incelenerek bozulması istenilmiş, Dairece, davanin taraflarindan olmayan, dava sonucunda hakkında hüküm kurulmayan ve ancak yanında katıldıği tarafa yardımcı olabilen müdahilin,yanında davaya katildığı tarafin kanun yollarına başvurmamasi durumunda, tek başına kanun yollarına başvurmasına hukuken olanak bulunmadığı belirtilerek, müdahilin yanında davaya katıldığı tarafın temyiz isteminde bulunmadığı dikkate alındığında, davalı idare yanında davaya katilan müdahilin tek başına temyiz isteminde bulunmasinın hukuken mümkün olmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
(Danıştay Sekizinci Dairesinin 05/11/2020 tarih ve E:2020/6254, K:2020/4845 sayıli karari da ayni yöndedir.)

Daniştay Onikinci Dairesince verilen 29/03/2021 tarih ve E:2021/3244, K:2021/1746sayili karar:
Ankara Böige Ídare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 18/11/2020 tarih ve E:2020/1035, K:2020/1524 sayılı kararının davalı idare yanında davaya katilanlar tarafindan temyizen incelenerek bozulmasi istenilmiş, Danıştay Onikinci Dairesince, davanin taraflarından olmayan, dava sonucunda hakkında hüküm kurulmayan ve ancak yanında katıłdığı tarafa yardımcı olabilen müdahilin, yanında davaya katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması durumunda, tek başina kanun yollarına başvurmasina hukuken olanak bulunmadiği belirtilerek davali idarenin temyiz talebi ołmaksizın davalı idare yanında davaya katılanların temyiz isteminde bulunduğu anlaşıldığından, yanında katıldığı taraf ile birlikte hareket etmek zorunda bulunan müdahillerin temyiz isteminin incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle temyiz istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen 05/02/2020 tarih ve E:2020/263, K:2020/320sayıfı karar:
Hakim durumunu kötüye kullandığından bahisle müdahil şirket hakkında idari yaptırım uygulanmasına karar verilmesi için yapilan şikayet başvurusunun reddine ve soruşturma açılmamasina ilişkin Rekabet Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davada,dava konusu işlemin iptaline ilişkin Ankara 3. Idare Mahkemesince verilen kararın davalı

yaninda müdahil tarafindan temyizen incelenerek bozulması istenilmiş, Dairece, davanin taraflarından olmayan ve dava sonucunda hakkında hüküm kurulmayan, ancak yanında katıldığı tarafa yardımcı olabilen ve yanında katıldiğı tarafla birlikte hareket edebilen müdahilin tek başına kanun yollarına başvuramayacağı belirtilerek müdahilin temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen 24/02/2022 tarih ve E:2022/673,K:2022/657 sayılt karar:
Kiralama ihalesinin iptali istemiyle açılan davada, konusu kalmayan davanın esasi hakkinda karar verilmesine yer olmadiğı yolunda Muğla Idare Mahkemesince verilen kararın davacı yanında müdahil tarafindan temyizen incelenerek bozulması istenilmiş,Dairece, davacının temyiz isteminde bulunmadiği, müdahilin tek başina kanun yoluna başvurduğu, idarenin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluk denetiminin yaprldığı idarîyargıda müdahilliğin, görülmekte olan davalar yönünden uyuşmazlık konusu üzerinde hak iddia eden ya da davanın tarafiarından birinin davayı kazanmasında hukukī yararı bulunan üçüncü kişilerin davaya sadece şeklen değil, etkili bir şekilde katılmasıyla, âdil yargılanma hakkının güvencelerinin sağlanabilmesi için önemli bir müessese olduğu, ancak âdil yargılanma hakkının, davanın doğrudan tarafi olmayan fer'î müdahile asıl tarafa sağlanan tüm imkân ve hakların mutlak ve şartsız olarak tanınmasını zorunlu kilacak nitelikte bir güvenceyi bünyesinde barındırmadıği, bu bağlamda, âdil yargılanma hakkının, ferîmüdahilin yanında davaya katidığı tarafın iradesiyle uyuşmayan usûl işlemlerini yapabilmesini garanti altına almadığı, dolayısıyla asilin yargılamayı devam ettirmeme yönündeki iradesine rağmen fer'î müdahilin davayı sürdürebilmesine imkân tanınmasıbiçiminde âdil yargılanma hakkından doğan bir zorunluluğun bulunmadığı belirtilerek, ferîmüdahilin tek başına yaptığı temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Danıştay Ídari Dava Daireleri Kurulunca verilen 21/09/2020 tarih ve E:2020/1828,K:2020/1524 sayıli karar:
İstanbu! 9. Ídare Mahkemesinin 24/02/2016 tarih ve E:2015/1312, K:2016/328 sayılıisrar kararının bozulmasina dair Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 03/10/2019 tarih ve E:2016/3541, K:2019/4023 sayıliı kararına karşi, davalı yanında müdahil tarafiından tek başına karar düzeltme yoluna başvurulmuş; Kurulca,davanın doğrudan tarafi olmayan fer'îmüdahilin asıl tarafa sağlanan tüm imkân ve haklara sahip olduğunun söylenemeyeceği, adil yargılanma hakkının da buna imkân tanımadıği, dolayısıyla, asilin yargılamayi devam ettirmeme yönündeki iradesine rağmen ferî müdahilin davayı sürdürebilmesine hukuken imkân bulunmadıği, bu itibarla, davanın taraflarından olmayan, dava sonucunda hakkında hüküm kurulmayan ve ancak yanında katıidiğı tarafa yardımcı olabilen müdahilin, yanında davaya katiıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması durumunda, tek başına kanun yollarına başvurmasının da hukuken kabul edilemez nitelikte olduğu belirtilerek olayda,müdahil tarafından tek başina karar düzeltme yoluna başvurulduğu, müdahilin yanında davaya katildiğı tarafın karar düzletme isteminde bulunmamış olması nedeniyle, müdahilin 

karar düzeltme isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmadiğı gerekçesiyle karar düzeltme isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

(Idari Dava Daireleri Kurulunun 26/09/2019 tarih ve E:2019/1948, K:2019/3906 sayıli kararı da aynı yöndedir.)

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca verilen 11/11/2015 tarih ve E:2015/859,K:2015/769 sayılı karar:
Danıştay Dördüncü Dairesinin 24/10/2014 tarih ve E:2011/3727, K:2014/6064 sayılıdavanın reddine ilişkin kararının müdahil tarafindan temyizen incelenerek bozulmasıistenilmiş, Kurulca, davanın taraflarından olmayan, dava sonucunda hakkında hüküm kurulmayan ve ancak yanında katıldığı tarafa yardımcı olabilen müdahilin, yanında davaya katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması durumunda, tek başına kanun yollarına başvurmasına hukuken olanak bulunmadığı belirtilerek, davacı yanında davaya katıilan müdahil tarafından tek başına temyiz isteminde bulunulduğu, müdahilin, yanında davaya katildiğı tarafin temyiz isteminde bulunmamış olması nedeniyle, temyiz isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmadiğı gerekçesiyle temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

II. DANIŞTAY BAŞSAVCISININ DÜŞÜNCESİ:
Yanında katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması halinde müdahilin tek başına kanun yoluna başvurup başvuramayacağı konusunda, Danıştay dava daireleri ve kurullarıkararları arasında var olduğu ileri sürülen aykırılığın; içtihatların birleştirilmesi suretiyle giderilmesi istemiyle Danıştay Başkanınca resen açılan ve havalesi üzerine Başsavcılıiğımıza gönderilen dosya incelendi:
Usul Yönünden 
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun " İçtihatları Birleştirme Kurulunun Görevleri" başlıklı39. maddesinde; "İçtihatları Birleştirme Kurulu, dava dairelerinin veya idari ve vergi dava daireleri kurullarının kendi kararları veya ayrı ayrı verdikleri kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık görüldüğü veyahut birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi gerekli görüldüğütakdirde, Danıştay Başkanının havalesi üzerine, Başsavcının düşüncesi alındıktan sonra işi inceler ve lüzumlu görürse, içtihadın birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkında karar verir."hükmü yer almış olup, anılan hüküm uyarınca aykırı kararların verilmiş olması yeterli görülmüştür.

Bu nedenle; yanında katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması halinde müdahilin tek başına kanun yoluna başvurup başvuramayacağı konusunda Danıştay dava daireleri ile kurullarınca verilen kararlar arasında var olduğu ileri sürülen aykırılığın,içtihatlarin birleştirilmesi suretiyle giderilmesinin istenilmesinde, usule aykırılık bulunmamakta olup, yukarida yer verilen kararlar değerlendirildiğinde, içtihatın birteştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.


Yasal Düzenlemeler Yönünden Inceleme Mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 57. maddesinde "Müdahilin iltihak ettiği tarafla birlikte hareket edeceği" ifadesinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 68. maddesinde "Müdahil, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemlerini yapabilir. " şeklinde değiştirilmesinden ve mülga 521 sayılı Danıştay Kanunu'nun 73. maddesinde "taraflardan birinin temyiz davası açabileceği" belirtildiği halde,İdari Yargilama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinde kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceğinin düzenlenmiş olması, öğretide bazı yazarlarca müdahilin tek başına kanun yollarına gidebilmesine dayanak olarak gösterilmektedir.
Ancak bu değişikliklerin, düzenleme yapılırken edilgen ifade kullanılması ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 349 ve 366. maddeleri ile Idari Yargilama Usulü Kanunu'nun 48.maddesinde "taraf" ibaresinin kullanılmaya devam edilmesi karşısında üçüncüşahıslara kanun yollarına başvurma hakkı sağlaması mümkün görülmemektedir. Kanun değişikliklerinin gerekçesinde de böyle bir irade bulunmamaktadır. 6100 sayılı Kanun'un lafzıveya sistematik yorumuna göre, müdahilin kendiliğinden kanun yollarına başvurmasının mümkün olmadıği düşünülmektedir.
Asli Müdahale - Fer'i Müdahale Yönünden İnceleme Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yukarıda belirtilen 65. maddesine göre görülmekte olan bir davada, üçüncü bir kişinin, dava konusu olan şey ya da hak üzerinde bir hak sahibi olduğunu iddia ederek, davanın görüldüğü aynı mahkemede dava açmasına asli müdahale denilmektedir.
Asli müdahale davasını diğer davalardan ayıran temel özellik, asli müdahalede bulunmakta hukuki yararı olan kişinin, ilk davanın veya yargılamanın görüldüğümahkemede, taraflarını davalı göstererek dava açması ve bu iki davanın birlikte görülmesidir. Ancak, hak iddiasında buiunan üçüncü kişi, asli müdahale şartları oluşsa da,yetkili ve görevli olmak kaydıyla ilgili mahkemede ilk davanin taraflarına karşi bağımsız bir dava da açabilecektir.
Yine Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 66. maddesine göre görülmekte olan bir davada, davanın tarafı olmayan üçüncü bir kişinin, davayı kazanmasında hukuki yararıbulunan taraf yanında ve ona yardim etmek amaciyla davaya katılmasina fer'i müdahale denilmektedir.
Fer'i müdahil, asli müdahalede olduğu gibi görülmekte olan davanın taraflarına karşıherhangi bir dava açmamaktadır. Dolayısıyla fer'i müdahil, taraf olmadığı gibi tarafın temsilcisi de olmadiğindan, kendisi adına hukuki himaye talep etmemekte, sadece kendi menfaati nedeniyle yanında katıldığı tarafa yardım etmektedir.
Esas olarak bir dava olmayan feri müdahale kurumunda, fer'i müdahil davacı veya davalı değildir. Bunun sonucu olarak, yargilama sonucunda verilecek hüküm sadece 

davanın taraflarına yönelik olarak verilir; feri müdahil hakkında hüküm verilmez.Fer'i müdahil, davaya katilmak suretiyle yargılama sonunda verilecek hükmün kendisini olumsuz etkilemesini önlemeyi ve yanında katıldiğı tarafın davayi kazanmasınısağlamak için hukuki yardımda bulunarak kendi yararının korunmasını amaçlamaktadır.idari Yargilama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde idari dava türleri arasinda sayıilan iptal ve tam yargi davalarında, davali daima idare olduğundan; bir başka deyişle, idari yargi yerinde açılan bir iptal ya da tam yargı davasına bakılabilmesi için diğer dava koşullarının yanı sira ve öncelikle davanın idare aleyhine açılmış olması gerektiğinden, asli müdahale kurumunun idari yargi yerinde uygulanmasına hukuken olanak bułunmamaktadır. Bu nedenle idari yargida bugüne kadar feri müdahale kurumu uygulanmıştır.Anayasa Mahkemesi, idari yargıda görülen uyuşmazlıkta müdahilin karar düzeltme talebinin asıl taraf olmaksızın kanun yollarına başvuramayacağı gerekçesiyle incelenmeksizin reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapilan başvuru sonucunda vermiş olduğu 12/09/2018 tarih ve Başvuru No:2015/10572sayılı Fernas İnşaat A.Ş kararinda; "35. Hukuk sisteminde bireye doğrudan taraf olmadığıancak hak ve menfaatlerini etkileyen bir davada iddia ve savunmalarini öne sürebimesine imkân sağlayacak nitelikte bir mekanizmanın bulunması ve bu mekanizmanın etkin bir şekilde işlemesi adil yargilanma hakkının güvencelerinden biri olarak kabul edilmelidir.Nitekim Türk hukuk sisteminde de bu amaçla ferî müdahillik sistemi getirilmiş, üçüncü kişinin davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardimcı olmak amacıyla tahkikat sona erinceye kadar ferî müdahil olarak davada yer aiabileceği kurala bağlanmiştır.İdarenin işlem ve eylemlerinin hukuka uygunluk denetiminin yapildığı idari yargıda görülmekte olan davalar yönünden de uyuşmazlık konusu üzerinde hak iddia eden ya da davanın taraflarından birinin davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan üçüncü kişilerin davaya sadece şeklen değil etkili bir şekilde katılımının sağlanmasi, adil yargılanma hakkının güvencelerinin sağlanabilmesi için önemli bir müessesedir (Yusuf Bilin, § 59).36. Bununla birlikte adil yargilanma hakkının davanın doğrudan tarafi olmayan ferîmüdahile asıl tarafa sağlanan tüm imkân ve hakların mutlak ve koşulsuz olarak tanınmasınızorunlu kilacak nitelikte bir güvenceyi bünyesinde barındırdığı söylenemez. Bu bağlamda adil yargılanma hakkının ferî müdahilin yanında davaya katıldığı tarafın iradesiyle uyuşmayan usul işlemlerini yapabilmesini garanti altına almadığı ifade edilmelidir.Dolayısıyla asilin yargilamayı devam ettirmeme yönündeki iradesine rağmen ferî müdahilin davayı sürdürebilmesine imkân tanınması biçiminde adil yargılanma hakkından doğan anayasal bir zorunłuiuğun bulunmadığı vurgulanmalıdır (Akdeniz İnşaat ve Eğitim Hizmetleri A.Ş. [GK], B.No:2015/2909, 19/7/2018, § 53)." gerekçesiyle mahkemeye erişim hakkının ihial edildiğine ilişkin iddianın kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.Yine Danıştay Altıncı Dairesinin 12/04/2017 tarih ve E:2017/915, K:2017/2524 sayılıve kapatilan Danıştay Onyedinci Dairesinin 26/02/2015 tarih ve E:2015/9703, K:2015/264sayiliı kararlarinda atifta bulunulan Avrupa insan Hakları Mahkemesinin "Menemen 

Minibüsçüler Odası-Türkiye Davası" kararında; uyuşmazlığın esas itibarıyla, Idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin uygulanması hususundaki yorum farkllığından kaynaklandığı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin her ne kadar iç hukuk uygulamalarına ilişkin olarak ulusal mahkemelerin yerine değerlendirme yetkisi olmasa da ulusal kanunların yorumlanma şeklinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne uygun olup olmadığının kontrolüile sınırlı bir görevinin bulunduğu, bununla birlikte, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31.maddesinin yorumlanma şekli doğrudan doğruya ilgilinin mahkemeye erişim hakkınıetkilediğinden Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin İdari Yargilama Usulü Kanunu'nun 31.maddesini ele almakla yükümlü olduğu, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde hâkimin ilgililere açılan davayı re'sen bildirmesi gerektiğinin düzenlendiği göz önüne alındığında, somut olayda ulusai mahkemenin Oda'yı dava hakkında bilgilendirmediği Oda'nın davaya ancak temyiz safhasında müdahil olabildiği ve davanın esas hakimi karşısında kendisini savunma imkânının bulunmadığı, temyiz aşamasında ancak sinırlı bir şekilde savunma imkânının olabileceği, ikinci dava da ise tamamen dava dışi bırakıldığıbelirtilerek, Idari Yargilama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi uyarınca davanin hakim tarafından ilgili üçüncü kişiye davaya katılma imkânı sağlamak üzere ihbar edilmemesini,Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. f.1 maddesinde düzenlenen adil yargilanma hakkının ve hak arama özgürlüğünün ihlali olarak nitelendirdiği görülmektedir.Bu itibarla, davanın taraflarından olmayan ve dava sonucunda hakkında hüküm kurulmayan, ancak yanında katıldığı tarafa yardımcı olabilen ve yanında katıldığı tarafla birlikte hareket edebilen feri müdahilin idari yargıda tek başina kanun yollarına başvurmasına hukuken olanak bulunmamaktadır.
Re'sen Araştırma İlkesi Yönünden Inceleme İdari yargilama usulünde re'sen araştırma ilkesi benimsenmiştir. Bu ilkeye göre;davanın açılmasından nihai karar verilmesine kadar, davanın sevk ve idaresi, maddi olayın varliğının araştırılması ve delillerin elde edilmesi, hukuki tavsifi, olaya uygulanacak hukuk kuralının belirlenmesi, iddia ve savunmada ortaya konan maddi bulguların gerçeğe uygun olup olmadığının araştırılmasi, delillerin takdiri ile tarafiarın hiç değinmediği olayların tespiti görevi hakime ait olup uyuşmazlik konusu olayın hukuki nitelendirmesini yapmak, olaya uygulanması gereken hukuk kurallarını beliriemek ve sonuçta hukuki çözüme varmak yönlerinden de hakim tam bir yetkiye sahiptir.
Dolayısıyla fer'i müdahilin yanında katıldığı taraf hareketsiz kalsa bile bir başka anlatımla kanun yollarına başvurmasa bile ilk derece mahkemesinde görülen davada, hakim tarafından dava dosyasına ilişkin olarak re'sen araştırma ilkesi kapsamında inceleme yapılıp karar verildiğinin kabulü gerekmektedir.
Kaldı ki, idari yargı alanında, ihtilaf konusu kişisel menfaatlerden hangisinin hukuk tarafindan haklı bulunduğu değil, idarenin hukuka ve kamu yararı ile hizmet gereklerine uygun işlemde bulunup bulunmadığı değerlendirilmektedir. İdarenin hukuka uygun işlem tesis ettiği hakim tarafindan resen araştırılarak tespit edilirse, davacının veya üçüncü

şahisların menfaatlerinin ihlal edilmiş olması davanın sonucunu etkilemez. Aksi halde idari yargının, adli yargı alanına genişlemesi söz konusu olacaktır, İhlal edildiği ileri sürülen menfaatler maddi olaya göre ayrı bir dava konusu olabilir.

Özel hukuk alanında ise hakim, belirli yasal zorunluluklar dışında tarafların iddia, delil ve belgeleriyle bağli olup, bunların taraflarca mahkemeye sunulmasi gerekir. Bu nedenle müdahilin yargılama sürecine katilması ayrı bir önem arz etmektedir. Buna rağmen Yargıtay içtihatlarında da müdahilin tek başına kanun yollarına başvurabilmesi kabuł görmemektedir.
Hukukun Genel İlkeleri Yönünden İnceleme 
"Makul süre", "hukuki belirlilik" ve "hak arama hürriyeti, adil yargılanma hakkı" gibi birbiriyle çatışabilecek ilkeleri dengeleyen bir ölçüt olarak" yargılamanın iyi yönetimi yönünden de konunun değerlendirilmesi yararli olacaktır.

Müdahilin tek başına kanun yollarına başvurabilmesini savunan görüş hak arama hürriyetine dayanmaktadır.

İdari yargıda ayrı dava açma hakkı bulunduğu için davacı yanında müdahillik çok sınırlı davalarda söz konusu olabilmektedir.

Davalı idareler ise hukuki, idari, mali ve siyasi sorumluluklarını gözeterek davaların büyük çoğunluğunda kanun yollarına başvurmaktadır. Buna rağmen, öğretide ifade edildiği şekilde " sıkışmışlık hali " nedeniyle müdahilin aleyhinde karar verilmesi halinde tazminat,rücu davası gibi hak arama yolları bulunmaktadır.

Danıştay içtihatı ile müdahilin tek başına kanun yoliarına başvurabilmesinin kabul edilmesi, davanın asıl taraflarinca tamamlanan yargi sürecinin devam etmesine yol açacaği gibi, yargılamanın makui sürede sonuçlandırılmasına da olumsuz etki edecektir. Bu ise hem yargılamadan etkilenen üçüncü kişiler için belirsizlik oluşturacak, hem de yargı kararındaki gerekçeye göre idarenin işlem tesis etmesinde gecikmelere ve çelişkilere yol açabilecektir.
İdari yargıda görülen davaların büyük bir çoğunluğu üçüncü kişileri de etkilemektedir.İdari yargı kararının, davanın her iki tarafının yanında çok sayıda kişi veya kuruluşu etkileyeceği göz ardı edilmemelidir. Salt hak arama hürriyetinden hareketle, zorunluluk olmadığı halde müdahile kendi başına kanun yolarına başvurma hakkı tanınması,müdahillik kapsam ve yetkilerinin belirlenmesinde, makui süre ve hukuki belirlilik gibi konularda sorunlara yol açabilecektir.

Sonuç:
Yanında katıłdığı tarafın kanun yollarına başvurmaması halinde müdahilin tek başına kanun yoluna başvurup başvuramayacağı konusunda; Danıştay dava daireleri ve kurullarıkararları arasında var olan içtihat aykırılığının, "yanında katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması halinde müdahilin tek başina kanun yoluna başvuramayacağı" yolunda birleştirilmesine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

III. KONU İLE İLGİLİ HUKUKİ DÜZENLEMELER:
A. AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ
Sözleşmenin "Adil yargilanma hakkı" başlıklı 6. maddesinin 1. fikrasında "Herkes 

davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kuruimuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafindan, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir..." denilmiştir.

B. ANAYASA 
Anayasa'nın "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinin 1. fikrasında "Herkes,meşru vasita ve yolłardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalıolarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." hükmü yer almıştır.
C. 6100 SAYILI HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU 
6100 sayılı Kanun'un "Hukuki dinlenilme hakkı" başhıklı 27. maddesinde,
"(1) Davanın tarafiari, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler 
(2) Bu hak;
a) Yargilama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasıni,
b) Açıklama ve ispat hakkını,
c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini,
içerir.";
"İhbar ve şartları" başiıklı 61, maddesinde,
"(1) Taraflardan biri davayı kaybettiği takdirde, üçüncü kişiye veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünüyorsa, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı üçüncü kişiye ihbar edebilir.

(2) Dava kendisine ihbar edilen kişinin de aynı şartlarda bir başkasına ihbarda bulunması mümkündür ve bu şekilde ihbar tevali ettirilebilir.";
"İhbarda bulunulan kişinin durumu" başlıkiı 63, maddesinde,
"Dava kendisine ihbar edilen kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı olan taraf yanında davaya katılabilir.";
"Fer'î müdahale" başlıklı 66. maddesinde,
"(1) Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bułunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyia, tahkikat sona erinceye kadar, fer'î müdahil olarak davada yer alabilir.";
"Fer'î müdahilin durumu" başlıklı 68, maddesinde,
"(1) Müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahil, davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir, Müdahil, yanında katildığı tarafin yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemlerini yapabilir.

(2)Mahkeme, katildiği noktadan itibaren, taraflara bildirilen işlemleri müdahile de tebliğ eder.";

"Fer'î müdahalenin etkisi" başlıklı 69. maddesinde,
"(1) Müdahilin de yer aldığı asıi davada hüküm, taraflar hakkında verilir.
(2) Fer'î müdahilin, tarafla rücu ilişkisinde, asıl davadaki uyuşmazlik hakkında yanlışkarar verildiği iddiası dinlenilmez. Ancak, müdahil, zamanında ihbar yapılmadığı için davaya geç katıldığını veya yanında katıldığı tarafın iddia ve savunma imkânlarını kullanmasınıengellediğini ya da kendisince bilinmeyen iddia ve savunma imkânlarının, tarafin ağır kusuru sebebiyle kullanılamadığını belirterek, yanında katıldığı tarafin yargılamayı hatalıyürüttüğünü ileri sürebilir.";
"Diğer kanunlardaki yargılama usulü ile ilgili hükümier" başlıklı 447.maddesinde,
"(1) Diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atif yaptığı hâllerde, bu Kanunun basit yargılama usulü ile ilgili hükümleri uygulanır.
(2) Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk UsulüMuhakemeleri Kanununa yapilan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır.";
"Yürürlükten kaldırılan hükümler" başlıklı 450. maddesinde,
"(1) 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeieri Kanunu ek ve değişiklikieri ile birlikte tümüyle yürürlükten kaldırılmıştır." hükümlerine yer verilmiştir.
Ç. MÜLGA 1086 SAYILI HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU Mülga 1086 sayılı Kanun'un Birinci Babının, Üçüncü Faslının "Üçüncü Şahsın Müdahalesi" başlıklı Dördüncü Kısmının 53. maddesinde, "Hakkı veya borcu bir davanın neticesine bağlı olan üçüncü şahıs iki taraftan birine iltihak için davaya müdahale edebilir.",
56. maddesinde,"Müdahale talebinin kabulü halinde müdahil ancak davay bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir.",
57. maddesinde, "Müdahil iltihak ettiği tarafla birlikte hareket eder. Fakat hüküm iltihak olunan tarafa muzaf olarak verilir. Mahkeme iltihak olunan tarafia müdahil arasında tahaddüs edecek hakkı rücu davasıni birlikte halledebilir." hükümieri yer almıştı.
D. 2577 SAYILIİDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU 2577 sayılı Kanun'un "Dosyaların incelenmesi" başlıkl 20. maddesinin 1.fikrasinda,
"1. (Değişik birinci cümle: 18/6/2014-6545/17 md.) Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her türlüincelemeyi kendiliğinden yapar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir.Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatilabilir.";
"Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağıhaller" başlıklı 31. maddesinde,
"1. Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; häkimin davaya bakmaktan 

memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılmasi, davanın ihbari, tarafların vekilleri, dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava,bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sirasında tarafiarin mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketierine karşıyapılacak işlemler, elektronik işlemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasinda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanir. (Ek cümle:5/4/1990-3622/11 md.; Değişik:10/6/1994-4001/14 md.) Ancak, davanın ihbari (.….)(2) Danıştay, mahkeme veya hakim tarafından resen yapilır. (Ek cümle:3/11/2016-6754/22md.) Bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.

2. Bu Kanun ve yukarıdaki fıkra uyarınca Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa atifta bulunulan haller saklı kalmak üzere, vergi uyuşmazlıklarının çözümünde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri uygulanır." hükümleri yer almıştır.

E. 2575 SAYILI DANIŞTAY KANUNU 
2575 sayılı Kanun'un "içtihatları birleştirme kurulunun görevleri" başlıklı 39.maddesinde,
"İçtihatları Birleştirme Kurulu, dava dairelerinin veya idari ve vergi dava daireleri kurullarının kendi kararları veya ayrı ayrı verdikleri kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık görüldüğü veyahut birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi gerekli görüldüğütakdirde, Danıştay Başkanının havalesi üzerine, Başsavcının düşüncesi alındıktan sonra işi inceler ve lüzumlu görürse, içtihadın birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkında karar verir.";
"İçtihatların birleştirilmesini istemeye yetkili olanłar" başlıklı 40. maddesinde,
".İçtihatların birieştirilmesi veya birleştirilmiş içtihatiarın değiştirilmesi, Danıştay Başkani, konu ile ilgili daireler, idari ve vergi dava daireleri kurulları veya Başsavcıtarafindan istenebilir.

2. Aykırı kararlarla ilgili kişiler, içtihatların birleştirilmesi için Danıştay Başkanlığına başvurabilirler.

3. Kurulun, içtihatların birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkındaki kararlarıi,gönderildikleri tarihten itibaren bir ay içerisinde Resmi Gazete'de yayımlanır.
4. Bu kararlara, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idare uymak zorundadır." düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KONUNUN İÇTİHADIN BİRLEŞTİRİLMESİNE GEREK OLUP OLMADIĞI YÖNÜNDEN iNCELENMESi:
Yanında katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması halinde müdahilin tek başına kanun yoluna başvurup başvuramayacağı konusunda farklı yorumlar yapıldığı ve Danıştay dava daireleri ve kuruliarı tarafindan verilen kararlar arasında aykırılıklar olduğu görülmektedir. Kararlar arasındaki aykırılıkların giderilmesi adil yargılanma hakkıkapsamında mahkemeye erişim hakkının ihla! edilmemesi bakımından büyük önem 

taşimaktadır.
Bu itibarla, yanında katıildığı tarafın kanun yollarına başvurmaması halinde müdahilinıtek başına kanun yoluna başvurup başvuramayacağı konusunda, Danıştay dava daireleri ve kurulları tarafından verilen kararlar arasında var olduğu görülen aykırılıkların, 2575 sayılıDanıştay Kanunu'nun 39. maddesi uyarınca içtihatların birleştirilmesi suretiyle giderilmesine 30/06/2022 tarihinde oyçokluğuyla karar verilerek esasin incelenmesine geçildi.
V. KONUNUN ESAS YÖNÜNDEN İNCELENMESi 
İçtihatları Birleştirme Kurulu önündeki konu, yanında katıldığı tarafiın kanun yollarına başvurmaması halinde, müdahilin tek başına kanun yoluna başvurup başvuramayacağına ilişkindir.

Hak arama hürriyeti, herkesin yargı mercileri önünde davacı ya da davalı olarak iddia veya savunma haklarina sahip olması anlamina geimektedir. Davaya müdahale müessesesinin amacı da taraf sifatını haiz olmayan ancak yargilama neticesinde hak veya menfaati etkilenebilęcek kişilere haklarını koruyabilmeleri ve savunabilmeleri açısından mahkeme önünde benzer bir imkanin temin edilmesidir.

Davaya müdahale müessesesi ile üçüncü kişinin, davayı kazanmasında hukuki yararının bulunduğu taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla "müdahil" sifatıyla yargılamaya katılabilmesi sağlanmıştır. Burada, dava konusu uyuşmazlık ile müdahil arasında, adil yargilanma hakkı kapsamında değerlendirilebilecek bir ilişki bulunup bulunmadıği önem taşımaktadır. Anayasa'nın 36. maddesinde, adil yargilanma hakkının öznesi, “herkes" olarak gösterilmiştir. Bu çerçevede, her ne kadar tarafın sahip olduğu tüm haklardan onun gibi faydalanması mümkün değil ise de, taraf yanında konumlanan müdahilin de adil ve hakkaniyete uygun yargılanma, mahkemeye erişim, yargisal korunma talep edebime, hukuki dinlenilme haklarından faydalanabilmesi gerekir.
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda üçüncü kişilerin davaya katılması hususu ayrıca düzenlenmemiş olup Kanun'un 31. maddesinde bu konuda 1086 sayılı Hukuk UsulüMuhakemeleri Kanunu'na yollama yapilmiştır. 04/02/2011 tarih ve 27836 sayılı Resmi Gazete'de yayimlanan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile 1086 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmış ve mevzuatta yürürlükten kaldırıian Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamaların, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun bu hükümlerin karşılığınıoluşturan maddelerine yapılmış sayılacağı kurala bağlanmıştır.

"Davaya müdahale" konusu Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 65. ve devami maddelerinde düzenlenmiş olup anılan Kanun'un 66. maddesi uyarınca, üçüncü kişi, davayıkazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla,tahkikat sona erinceye kadar, fer'î müdahil olarak davada yer alabilmektedir.
Fer'i müdahilin katildiğı davadaki hukuki durumu ise 68. maddede belirtilmektedir.Anilan maddede, müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahilin, davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebileceği, yaninda katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebileceği, onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü

usul işlemlerini yapabileceği düzenlenmiştir.
Belirtilmesi gerekir ki ne mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda ne de yürürlükteki Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda, müdahilin dava sonunda verilen karara karşıtek başına kanun yollarına başvuru yapıp yapamayacağı konusunda açık bir hükme yer verilmiştir. Dolayısıyla bu konuda bir sonuca ulaşabilmek için her iki Kanun'un müdahilin durumunu düzenleyen hükümlerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda, müdahilin yanında davaya katıldığıtarafla birlikte hareket edeceği belirtilmiş ve müdahile taraftan bağımsız olarak işlem yapma imkanı tanınmamiştır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda ise müdahilin, tarafin işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemini yapabileceği düzenlenmiştir. Böylece,Mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda müdahilin tarafla birlikte hareket edeceğine yönelik düzenleme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu iłe "tarafın işlem ve açıklamalarına aykırıolmayan her türlü usul işlemi yapma" şekline dönüştürülerek yapabileceği işlemler yönünden müdahilin hakları genişletilmiştir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile yanında katıldiğı tarafın işlem ve açıklamalarıyla çelişkili olmamak ve onun çıkarlarına halel getirmemek kaydıyla müdahilin her türlü usul işlemini yapabilmesi mümkün hale geldiğinden, yanında katıldığı tarafın bir usul işlemini yapmamış veya yapamamış olması gibi durumlarda işlemin sadece müdahil tarafindan yapılmasından yola çıkılarak, bunun tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olacağından ya da çıkarlarına zarar vereceğinden söz edilemez. Aksine bir yorum, müdahllik müessesesinin getiriliş amacına uygun düşmeyecektir. Burada önem arz eden husus, müdahilin yapacağıişlemin, yanında katıldığı tarafın işlemleri ve açıklamaları ile çelişmemesi gerekliliğidir.
Tarafın bir işlemi yapmaması veya yapamaması ve bu işlemi müdahilin yapması da,tarafın işlem ve açıklamaları iłe çelişki şeklinde yorumlanamaz. Zira, tarafın yaptığı herhangi bir işlem ya da açıklama bulunmadiğından, çelişme olması da mümkün değildir.
Bu noktada, "usul işlemleri" kavramının da açıklanması gerekmektedir. Usul işlemleri,kanunda belirtilen şartlar dahilinde taraflarca yahut mahkemece yapilan, yargilamanın yürütülmesine ve ilerlemesine, uyuşmazlığın çözümüne katkı sağlayan faaliyetleri ifade etmektedir. Kanun yollarına başvurma da, hükmün kesinleşmesini geciktiren, erteleyici ve kararın üst yargı organınca denetlenmesini sağlayan hukuki bir yol ve bu çerçevede bir usul işlemidir.
Davaya müdahale konusu, Ídari Yargilama Usulü Kanunu'nda idari yargının özellikleri kapsamında ayrica düzenlenmeyerek bu hususta Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na yollama yapildiğından, hukuk usulüne özgü olarak düzenlenen bu müessese, idari yargılama hukuku bakımından incelenirken, idari yargının amacı, işlevi, etkinliği, kendine özgü nitelikleri ve idari yargılama usulüne hakim olan temel ilkeler ile, kanun yollarına başvurunun etki ve sonuçlarınin ilgili usul hükümleriyle birlikte değerlendirilmesi ve bu müessesenin idari yargıya göre yorumlanmasi gerekmektedir.
Hukuk usulünde uyuşmazlıkların çözümünde taraflarca hazırlama ilkesi geçerlidir ve 

mahkeme, tarafların iradesiyle bağlı bulunmaktadır. Uyuşmazlık, kamu düzeni ile sıkı sıkıya ilişkili ayrıksı durumlar hariç, taraflarca ileri sürülen iddia ve savunmalarla ve getirilen delillerle çözülmektedir.
İdari yargılama usulünde ise maddi gerçek ortaya çıkıp dava aydınlanana kadar tüm delillerin bizzat mahkemece toplanmasını ifade eden resen araştırma ilkesi geçerlidir.Hâkim, taraflarca sunulan delillerle bağlı değildir ve hatta gerek görürse doğruluğunu teyit etmek için çekişmeli olmayan hususlarda bile araştırma yapabilir veya vakia ve delllerdeki eksikliklerin tamamlanmasını sağlayabilir. Taraflar da kendi menfaatlerini koruyan delilleri mahkemeye sunabilir ve mahkemeyle işbirliği yapabilir.
Nitekim, idari yargilama usulünde davaya müdahale, ilgilinin talebi ile olabileceği gibi medeni usul hukukundan farkii olarak, ilgili yargi merciince resen davanın ihbar edilmesi üzerine de söz konusu olabilmektedir. Bu bakımdan ihbar, müdahaleyi sağlamak amacıyla yapildiğına göre, doğrudan mahkeme tarafindan kendisine ihbarda bulunulabilen idari yargılamadaki üçüncü kişi ile, ancak tarafın talebi ile dava kendisine ihbar edilen hukuk usulündeki üçüncü kişinin uyuşmazlık karşısındaki konumunun aynı olduğu söylenemez.Bununla birlikte, her iki halde de müdahil, davanın aydınlatilmasinda önemli bir rol üstlenebilmektedir. Yargilamanın etkinliği için bu müessesenin sadece şeklen değil, esas yönünden de işlevsel bir şekilde tatbiki gerekmektedir.
Diğer taraftan, idari davaların özellikleri gereği bazı durumlarda müdahil, hukuk usulüne nazaran idari yargıda uyuşmazlığın konusu ile doğrudan ilgili olabilmektedir veya müdahil ile yanında katıldığı taraf arasındaki ilişki dava konusu edilmektedir. Bu çerçevede müdahil, davanın şekli aniamda tarafı olmasa da dava konusu uyuşmazlık maddi anlamda müdahilin hak ve menfaatini ilgilendirmekte ve müdahil verilecek kararın neticesinden doğrudan etkilenmektedir. Buna göre idari yargıda müdahilin yalnızca yanında katıldığıtarafın işlemlerine bağlı kılınması adil olmayan sonuçlar doğurabilecektir.
Bu bakımdan, müdahilin tek başına kanun yollarına başvurabilmesinin, resen araştırma ilkesinin benimsenmiş olduğu idari yargılama usulünde, maddi olayın doğru ve eksiksiz bir şekilde belirlenerek gerçeğe en uygun kararın verilmesine ve böylece kamu yararının gerçekleştirilmesine; idarenin hukuka uygun hareket etmesi sağlanarak hukuk düzeninin idari yargı eliyle korunmasına ve kanun yollarının hukukun ülke genelinde ayni şekilde uygulanmasını temin ederek kanun önünde eşitlik ilkesinin hayata geçirilmesi işlevinin yerine getirilmesine katkı sağlayacağı açıktır.
Bu açıklamalar çerçevesinde, idari yargının kendine özgü özellikleri göz önüne alınarak konu değerlendirildiğinde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usuł işlemini yapma hakkı tanınan müdahilin,yanında katıldığı taraf hakkında verilen karara karşı tek başına kanun yollarına başvurabimesinin, adil yargilanma hakkının temini bakımından gerekli olduğu neticesine ulaşılmiştır.


Öte yandan söz konusu düzenlemeler, yanında davaya katıldıği tarafın davadan ya da temyizden feragati veya vazgeçmesi yahut davayı kabuł etmesi gibi aksi yöndeki iradesinin varlığı halinde müdahilin kanun yollarına başvurmasına engel teşkil etmektedir.Yani müdahilin, tarafın aksi yönde iradesinin varlığı halinde, bu iradeye aykırı ve bu iradeyle çelişen bir işlem yaparak kanun yollarına başvurma olanağı bulunmamaktadır.Bu itibarla üçüncü kişinin davaya katılması konusunda İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 31. maddesinin yollamasi nedeniyle uygulanan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki düzenlemeler uyarınca müdahilin, yanında katıldiğı tarafın işlem veya açıklamalarına aykırı olmadığı sürece, karara karşı tek başına kanun yollarına başvurabileceği sonucuna varılmiştır.
Ayrıca müdahilin tek başına yapmış olduğu kanun yolu başvurusuna ilişkin dilekçenin ilgili yargı merciince yanında katıłdiğı tarafa da tebliğ edilmesi ve söz konuşu tarafın bilgisine sunularak kanun yolu aşamasindan haberdar edilmesi gerekmektedir.
VI. SONUÇ
Açıklanan nedenlerle müdahilin, yanında katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması halinde, onun işlem ve açıklamalarına açıkça aykırı olmamak şartıyla tek başına kanun yollarına başvurabileceği ve ilgili yargı merciince başvuru dilekçesinin yanında katıldığı tarafa tebliğ edilmesi gerektiği yönünde içtihadın birleştirilmesine, 30/06/2022 tarihli birinci toplantıda karar yeter sayısı sağlanamadiğından 03/02/2023 tarihli ikinci toplantıda mevcudun oyçokluğuyla karar verildi.


Esas No : 2021/4Karar No : 2023/1
(X) USULE İLİŞKİN KARŞI OY 
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İçtihatłarı birleştirme kurulunun görevleri” başlıklı39. maddesinde, "içtihatlan Birleştirme Kurulu, dava daireierinin veya idari ve vergi dava daireleri kurullarının kendi kararları veya ayrı ayrı verdikleri kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık görüldüğü veyahut birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi gerekligörüldüğütakdirde, Danıştay Başkanının havalesi üzerine, Başsavcının düşüncesi alındıktan sonra işi inceler ve lüzumlu görürse, içtihadın birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkında karar verir"hükmüne yer verilmiş olup, bu hüküm uyarınca, içtihatların birleştirilmesi yoluna gidilebilmesi için birden fazla yargısal kararın olması, bu kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlığın bulunması ve içtihadın birleştirilmesinin lüzumlu görülmesi gerekmektedir.
Içtihatları birleştirmeye konu kararlar incelendiğinde, “ birden fazla yargiısal kararın"ve "kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazliğın" bulunduğu görülmekle birlikte "lüzum”şartının da irdelenmesi gerekmektedir.

İçtihatların birleştirilmesi, kararlar arasında oluşan aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesi suretiyle hukuki istikrar ve eşitliğin sağlanması bakımından etkin bir yoldur.Ancak, içtihatlarin birleştirilmesi kararıyla, soyut ve genel bir kural belirlenmekte belirlenen bu kurala da 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 40. maddesi gereğince Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeleri ve idare uymak zorunda bulunmaktadır. Bu zorunluluk ise hukuku kalıplaştırıcı, dondurucu etki doğurmakta, somut olay adaletinin tesisi için zorunlu olan takdir yetkisini kısıtlamaktadır.

Bu çerçevede, yanında katıldiğı tarafin kanun yollarına başvurmaması halinde müdahilin tek başına kanun yoluna başvurup başvuramayacağı konusunda Danıştay dava daireleri ve kurulları kararları arasında aykırlık olduğu görülmekle birlikte, var olan aykırıłikların yargılamanın genel seyrinde belirli bir yol izlenmek suretiyle giderilebileceği ve istikrar sağlanacağından,içtihatlarınbirleştirilmesine lüzum bulunmadiği, istemin esasa girimeksizin usuí yönünden reddi gerektiği oyu ile işin esasının incelenmesine geçilmesine ilişkin karara katılmiyoruz.


Esas No : 2021/4Karar No : 2023/1
(XX) ESASA İLİŞKİN KARŞI OY 
Üçüncü kişilerin davaya katılması hususunda, 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 31. maddesi ile göndermede bulunulan 1086 sayili Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 04/02/2011 tarih ve 27836 sayılı Resmi Gazete'de yayimlanan ve 01/10/2011tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeieri Kanunu'nun 450. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış, anılan Kanun'un 447. maddesinin 2. fikrasında ise, mevzuatta yürürlükten kaldırılan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'na yapılan atifların,Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun bu hükümlerin karşılığıni oluşturan maddelerine yapılmişsayılacağı öngörülmüştür.

6100 savılı Kanun'un 66. maddesinde, ücüncü kisilerin, davayi kazanmasinda hukuki vararı bulunan taraf vaninda ve ona vardimcı olmak amaciyla müdahil olarak davada yer alabilecekleri; 68. maddesinde, müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahilin, yanında katildiği tarafın vararına olan iddia veva savunma vasıtalarini ileri sürebileceği, onun işlem ve açiklamalarına aykıri olmayan her türlü usul işlemierini yapabileceği;6. maddesinde,müdahilin de yer aldiği asıł davada hükmün taraflar hakkında verileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.

Yargilama usulüaçisindan müdahale talebinin kabulüne karar verilen üçüncü kişi yani müdahilin, bununla taraf veya bir tarafin temsilcisi olmayacaği, sadece lehine müdahalede bulunduğu tarafın yardimcisı olduğu, davayi ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebileceği, kendisinden önce yapilmiş olan usul işlemlerinin tekrarlanmasıni isteyemeyeceği kabul edilmistir.

Anılan hususlar müdahilin tek başina kanun yoluna başvurabilmesi açısindan değerlendirildiğinde; başvuru olanağı tanıyan açık bir hükmün bulunmadığı,bilakis müdahilin ancak yanında katıldiği tarafın işlem ve açıklamalarına aykıri olmayan her türlüusuf işlemlerini yapabileceğinin kurala bağlandığı dikkate alındığında, davanın taraflarından olmayan, dava sonucunda hakkında hüküm kurulmayan ve ancak vaninda katildiğı tarafa yardimci olabilen müdahilin, yanında davaya katıldıği tarafın kanun yollarına başvurmamasi durumunda, tarafin iradesine aykıri düşecek şekilde tek başına kanun yollarina başvurabilmesi hukuken mümkün değildir.

Kaldı ki, Kanun gerekçesinde de müdahilin tek başına kanun yoluna başvurmasi yönünde bir iradeye yer verilmemiştir.

Öte yandan, davanın doğrudan tarafı olmayan feri müdahilin, asıl tarafa sağlanan tüm imkân ve haklara sahip olduğu, adil yargılanma hakkının buna imkan tanıdığı da söylenemez. Dolayisıyla, asilin yargilamayı devam ettirmeme yönündeki iradesine rağmen feri müdahilin davayi sürdürebilmesine hukuken imkan bulunmamaktadır.
Nitekim, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 19/7/2018 tarihinde, Akdeniz Inşaat ve Eğitim Hizmetleri A.$. (B. No: 2015/2909) başvurusunda, fer'i müdahilin temyiz isteminin reddi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlâi edildiğine ilişkin iddianın, açıkça dayanaktan yoksun olmasi nedeniyle kabuł edilemez olduğuna karar vermiştir.
Açıklanan nedenlerle içtihadın, yanında katıldıği tarafin kanun yollarına başvurmaması halinde müdahilin tek başına kanun yoluna başvuramayacağı doğrultusunda birleştirilmesi gerektiği oyu ile karara katilmiyoruz.


Esas No : 2021/4Karar No : 2023/1
(XXX) ESASA İLİŞKİN KARŞI OY 
6100 sayılı Kanun'un 66. maddesi kapsamında müdahil olabilmenin koşulu, yanında yer aldığı tarafın davayı kazanmasında hukuki yarara sahip olmadır. Kanun yollarına başvurmanın yasal koşulu ayrı ve özel olarak düzenlenmemiş ise de, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde idari dava açabilmek için öngörülen subjektif ehliyete sahip olmanın bu koşulu sağladığı kabul edilmelidir. İptal davaları için menfaatin ihlal edilmesi, tam yargıdavaları için ise kişisel hakların doğrudan muhtel olması hem dava hem de kanun yollarına başvuru için esas alınması gereken zorunlu yasal kriterleri oluşturmaktadır. Bu çerçevede,müdahil sıfatıyła davaya katılmak için sadece hukuki yarara sahip olma yeterli iken davacıolmak veya kanun yollarına başvurabilmek için ayrıca menfaatin ihla! olması veya kişisel hakların doğrudan muhtel olması gerekmektedir. Söz konusu iki ayri hukuki kurumun ayrışartlara tabi olması nedeniyle birbiriyie her halükarda kesişmesi beklenemeyeceğinden,müdahil olma sıfatı tek başına kanun yollarına başvurma için yeterli sayilamayacaktır. Bu doğrultuda, müdahilin kanun yollarına başvurabilmesinde yanında yer aldıği tarafın iradesine aykırı olmama şartı yanında katıldiğı somut davada subjektif ehliyete sahip olup olmadığına da belirleyici bir rol tanınması lüzumu ortaya çıkmaktadır.
Belirtilen nedenlerle, müdahilin ancak kendisi hakkında tesis edilen işleme karşıaçılan bir davada veya dava sonucunda hakkinda menfaatini ihlal edecek veya kişisel haklarını doğrudan muhtel kılacak bir durum olmadıkça kanun yollarına başvuramayacağıgörüşüyle karara katılmıyorum.