Anayasa Mahkemesinin 5/9/2023 Tarihli ve 2020/13392 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-11-29

29 Kasım 2023 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32384
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğindan:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR 
ORHAN AYDIN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2020/13392Karar Tarfhi : 5/9/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Ekin ÇANKAL Başvurucu : Örhan AYDIN Vekili : Av. Özge DEMİR 
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, Twitter hesabından yaptığı paylaşım sebebiyle başvurucu aleyhine manevi tazminata hükmedilmesinin ifade özgürlüğünů ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
2. Tiyatro sanatçısı ve yazar olan başvurucu, internet üzerinden yayın yapan bir haber portalında kõşe yazarlığı yapmakta olup Türkiye Komünist Partisi tyesidir. Başvurucu,Twitter hesabımdan 6/3/2016 tarihinde "Yemlediğiniz [R.Z.nin] Iran'daki partnert [B.Z.]idama mahkum ediliyor, siz halen bu rezilin koynundan çıkmıyorsunuz." içerikli tweeti,11/3/2016 tarihinde ise “[R.Z.] Türkiye'deki tüm mal varlıklarım satışa çıkarmış. Álan da şerefsizdir, hursızdır, talancıdır aracı olan da." içerikli tweeti paylaşmıştır, Tweetlerin odağındaki R.Z, aslen Iranlı bir iş insanı olup hem Iran hem de Türkiye vatandaşıdır.
3.Olayları meydana geldiği tarihte ülke çapmda tamınan, takip cdilen bir şahsiyet olan R.Z. söz konusu paylaşımları nedeniyle başvurucu aleyhine kişilik haklarina saldırdığından bahisle manevi tazminat davası açmıştır. Başvurucunun her bir tweet için ayrıayrı 10.000 TL manevi tazminat talebiyle açtığı davada asliye hukuk mahkemesi 6/3/2016tarihli paylaşım yönünden başvurucunun davacı hakkında rezil ifadesini kullanmasının ve aynı paylaşımda B.Z.den bahsetmesinin 11/3/2016 tarihli paylaşımla bağlantılıdeğerlendirildiğinde değer yargısıun ötesine geçtiği kanaatine vararak manevi tazminat talebini kısmen kabul etmiş, ikinci paylaşım yönünden ise davacıya yönelik bir ifade bulunmadığından kişilik haklarına saldırının gerçekleşmediğini değerlendirerek manevi tazminat talebini reddetmiştir. Sonuç olarak ilk derece mahkemesi 3.o0o TL manevi tazminatın paylaşımın yapıldığı 6/3/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle başvurucudan tahsiline karar vermiştir.

4. Istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4.Hukuk Dairesi tarafindan yapılan incelemede istinaf talebi reddedilmiştir. Kararın temyiz edilmesi neticesinde dosyayı ele alan Yargitay, temyiz talebinin reddine karar vermiştir.

5. Başvurucu 30/3/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME 
6. Başvurucu; söz konusu tweetleri paylaştığı tarihlerde R.Z.nin Iran ambargosunu delmek, dolandırıcılık, kara para aklama gibi farklı suçlardan Amerika Birleşik Devietleri'nde (ABD) tutuklu bulunduğunu, davacının tutuklanmasımın ve ilgili davanın ülke ve dünya gündemini meşgul eden Önemli başliklar arasında yer aldiğıni, tiyatrocu ve yazar olmasınedeniyle eleştirel bir bakışla olayları değerlendirdiğini, aleyhine manevi tazminata hükmedilmesinin ifade özgürlüğünü, kararın gerekçcsiz olmasımın adil yargılanma hakkıkapsamındaki gerekçeli karar hakkını ihlal ettiğini iddia etmiştir.

7. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; ifade özgürlüğü ile şeref ve itibar hakkıarasında adil bir denge kurulup kurulmadığının, adil yargilanma hakkı bakımından ise iddianm kanum yolu şikâyeti niteliğinde olup olmadığının, dercce mahkemeleri kararlarının bariz takdir hatası veya açık keyfilik içerip içermediğinin dikkate alınarak inceleme yapılnıasıgerektiği ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında bireysel başvuru formunda ileri sürdüğü iddiaları yinelemiştir.

8. Başvuru, ifade özgürlüğü kapsamında incelenmiştir. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
9. Ifade Özgürlüğüne yönelik müdahalenin dayanağı olan 11/1/2011 tarihli ve 6098sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesinin kanunilik Ölçütünü karşıladığıdeğerlendirilmiştir. Müdahalenin başkalarının şöhret veya haklarmın konummasına yönelik Önlemlerin bir parçası olduğu ve meşru bir amaç taşıdığı sonucuna varılmıştur. Bu noktada müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ölçütü yönünden incelenmesi gerekir.

10. Anayasa'nın 26. maddesinde korunan ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir ihtiyact karşıfayan orantıh bir müdahale olması gerekir (Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12i51,4/6/2015, §§ 53-55; Mehmet All Aydın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, §§ 70-72). Somut olayda başvurucunun ifade özgürlüğü ile bu özgürlüğe yapılan müdahalenin meşru amacıolan davacmın şeref ve itibarının korumması hakkının çatıştığı görülmüştür. Taraflardan birinin ifade özgürlüğü ile diğerinin şeref ve itibarının korunması hakkı arasında adil bir denge kurulmalıdır. Çatışan haklar arasında dengeleme yapılırken kullanılması gercken ölçütler genel olarak şunlardır:
i, Ifadelerin kim tarafından dile getirildiği (Kemal Kılıçdaroğlu, B. No:2014/1577, 25/10/2017, § 59; Nlhat Zeybekci, B. No: 2015/5633, 8/5/2019, § 29)
ii. Hedef alman kişinin kim olduğu, ünlülük derecesi ve Önceki davranışları,katlanması gereken, kabul edilebilir eleştiri sınırlarımın sade bir vatandaş ile karşılaştırıldığında daha geniş olup olmadığı (hedef alınan kişinin kamusal yetki kullanan bir görevli olması nedeniyle yapılan değerlendirmelerin bulunduğu kararlar için bkz. Ilhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, § 82; Nilgün Halloran, B.

No; 2012/1184, 16/7/2014, § 45; Kadir Sağdıς [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015,§§ 6066; Ali Suat Ertosun (7), B. No: 2014/1416, 15/10/2015, § 36; Zübeyde Füsun Üstel ve diğerleri [GK], B. No: 2018/17635, 26/7/2019, §§ 128, 129; hedef alınan kişinin siyasetçi olması nedeniyle yaplan değerlendirmelerin bulunduğu kararlar için bkz Bekir Coşkun, §§ 66, 67; Ergn Poyraz (2) [GK], B. No: 2013/8503,27/10/2015, § 56; Kemal Kilıçdaroğlu, §§ 5961)
iii. Ifadelerin genel yarara ilişkin bir tartışmaya katkı sağlayıp sağlamadığı,
kamuoyu ile diğer kişilerin düşlınce açıklamaları karşısında sahip oidukları hakların ağırlığı (Bekir Coşkun, § 69; Çetin Doğan (2) [GK], B. No: 2014/3494, 27/2/2019, §
62; Ergün Poyraz (2), § 56; Kadir Sağdıç, §§ 60-66; İlhan Cihaner (2), 5§ 6673;
Nihat Zeybekci, § 32)
iv. Kamuyu bilgilendirme değeri, toplumsal ilginin varlığı ve konumun güncel olup olmadığı (Ibrahtm Oku (2), B. No: 2018/12363, 26/5/2021, § 28; Seray Sahiner Özkan, B. No: 2016/6439, 9/6/2021, § 44)
v. Müştekinin kendisine yöneltilen ifadelere cevap verme imkânımn olup olmadığı (Temel Coşkun, B. No: 2017/1632, 29/1/2020, § 33; $aban Sevinç (2), B.
No: 2016/36777, 26/5/2021, § 42; Nihar Zeybekcl, § 39)
vi. Ifadelerin hedef alıman kişinin hayatı Üzerindeki etkisi (All Suat Ertosun (2),
B. No: 2013/1592, 20/5/2015, § 33; Hūseyin Kocabryık, B. No: 2020/15593,
22/11/2022, § 24)
vii. Cezalandırmaya konu edilen ifadelerin kullanıldığı bağlamdan koparılıp koparılmadığı (Nilgün Halloran, § 52; Bekir Coşkun, §§ 62, 63; Önder Balıkçı, B.
No: 2014/6009, 15/22017, § 45, Nihar Zeybekei, § 36)
vii. Başvurucunun yaptırıma maruz kalma endişesinin kendisi üzerinde caydırıcı etki yaratıp yaratmayacağı (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz Ergūn Poyraz (2), § 79; Kemal Kılıçdaroğlu ve Cumhuriyet Halk Partisi, B. No:
2014/12482, 8/5/2019, § 46)
ix, Dava konusu söylemlerin maddi vakıaların açıklanması veya değer yargıst olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği (Deniz Karadeniz ve diğerleri [GK], B.
No: 2014/18001, 6/2/2020, §§ 48, 49; Durmus Fikri Sağlar (2) [GK], B. No:
2017/29735, 17/3/2021, § 50)
11. Ihtilaflı tweetlerin merkezinde yer alan davaci, kamuda 17-25 Aralık soruşturmaları olarak anilan süreçte Istanbul Cumhuriyet Başsaveıliığı tarafindan aralarmda bürokrat ve memurların da bulunduğu birçok kişiye yönelik kara para aklama, altın kaçakçılığı ve kamu görevlilerine rüşvet iddialarıyla 2013 yulınm Aralık ayında başlatılan operasyonlar kapsamunda (arka plan bilgisi için bkz. Yılmaz Zengin, B. No: 2016/56369/6/2021, §§ 9-12) gözaltına alınan kişilerdendir. İlerleyen süreçte amlan soruşturmalarda görev alan yargı ve kolluk görevlileri hakkında da çeşitli suçlardan soruşturma başlatıldığı ve yargılama yapıldığı görülmüştür.


12. Ttrkiye'de hakkındaki iddialar nedeniyle yaklaşık yetmiş gün tutuklu kalıp ardından tahliye edilen davacı, 2016 yılı Mart ayında ABD'nin Iran yaptırımlarım delme, kara para aklama ve altı kaçakçılığı suçlamalarıyla bu sefer ABD'de tutuklanmış; ilerleyen süreçte itirafçı olduğu iddia edilmiş; daha sonra kefaletle serbest bırakılmıştır. Öte yandan Türkiye'de yürütülen soruşturmalarda adı geçen ve başvurucunun tweetinde sözünü ettiği B.Z.nin ise davacıın patronu olduğu, davacı aracılığıyla Gana'dan 1.5 ton altımı hiçbir kayıt altiına almadan Ttrkiye'ye soktuğu iddia edilmiştir. Anayasa Mahkemesine sunulan bazıbilgilere göre davacı ile ortaklık ilişkisinin bulunduğu iddia edilen B.Z., Iran'da 2012 yılıAralık ayında yolsuzluk yaptığı iddiasıyla tutuklanmış; yargılanmasının ardından idama mahküm edilmiştir.

13. Başvurucumun tartışılmasında kamu yaranı bulunan bir konuya ilişkin olarak başvuru komusu ifadeleri sarf ettiği hususunda şüphe bulunmamaktadır. Gerçekten de ifadelerin sosyal medyada paylaşıldığı dönemde davacı ABD'de, B.Z. de Iran'da yargılanmakta olup Iran'daki yargıłama sonucunda B.Z, idama mahkům edilmiştir. Şu hâlde başvurucunun ilk tweeti paylaştığı 6/3/2016 tarihinde B.Z,nin Iran'da idama mahküm edildiği dikkate alındığıda bu paylaşımla başvurucunun davacı ve B.Z. arasında analoji yaparak Türkiye'de davacı hakkındaki iddialara yönelik konunun derinlemesine araştırılmaksızın davacının beraat etmesini eleştirdiğini söylemek mümkündür. Yine ikinci tweetinde de başvurucu; yolsuzluk, kara para aklama, altın kaçakçılığı gibi suçlara karıştığı iddia edilen davacıya ait mal varlığımj satın alanların da bu suçlara ortak olacakları imasıyla bunları satın alması muhtemel üçüncüt kişileri eleştirmiştir. Tweetlerin paylaşıldığı dönemde ABD ve Iran'da süregelen yargılamalar ve bu yargılamaların dünya basımi tarafindan titizlikle takip edilmekte oluşu birlikte değerlendirildiğinde bu paylaşımların olgusal temeli olmadığıs8ylenemez (Ilhan Clhaner (2), § 64; Kadir Sağdg, § 57; Ceyhun Tunç, B. No: 2017/20822,14/9/2021, §§ 40, 41). () hâlde başvurucu birtakım maddi olgulardan yola çıkarak davacıhakkında bir değerlendirmede bufunmuştur.

14. Kullanılan dil ve Üslup, ifadelerin muhatabı açısından rahatsız edici olabilir.Ancak Anayasa Mahkemesinin pek çok kararıda benimsediği gibi demokratik bir toplumun zorumlu temellerinden olan, toplumun ilerlemesi ve bireyin Özgüveni için gerekli temel şartlardan birini teşkil eden ifade özgürlüğü; sadece kabul gören veya zararsız yahut kayıtsızlık içeren bilgiler ya da fikirler için değil aynı zamanda kirıcı, şok edici veya rahatsız edici olanlar için de geçerlidir (Emin Aydın (2), B. No: 2013/3178, 25/6/2015, §35; Bektr Coşkun, § S2). Her ne kadar söyleyeninin tek amacının hakaret etmek olduğu saldırgan bir söylem ifade özgürlūğü korumasının dışında kalabilse de üslubun bir parçasını oluşturan kaba ve nezaket dışı ifadeler ifade özgürlüğü korumasından faydalanabilir (Ceyhun Tunç, § 43).
15. Bu açıklamalara ilaveten Anayasa Mahkemesi, çok sayıda kararında ifade özgürlüğüne gerekçesiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterleri karşılamayan bir gerekçe ile yapılan müdahalelerin Anayasa'nı 26. maddesini ihlal edeceğini belirtmiştir (Kemal Kılıçdaroğlu, § 58; Bekir Coşkun, § 56; Tansel Çölaşan, B. No:2014/6128, iπ7/2015, § 56; Zübeyde Füsun Üstel ve diğerleri, § 120).
16. Yukarıdaki tespitlere rağmen dercce mahkemeleri, başvuruya konu ifadelerin kullanıidığı dönemdeki şartlari, bağlamıni, davacmın toplumsal konumunu, uluslararasıarenada davacı hakkında dünya gündemini meşgul eden yargılamaları tartışmadan başvurucunun ilk tweetinin hakaret suçunu oluşturduğu sonucuna varmış; başvurucunun davacınm kişilik haklarına saldırdığını kabul etmiştir. Bu sebeple derece mahkemesinin 

başvurucunun aleyhine manevi tazminata hükmetmesi bakımından ileri sürdüğü gerekçeler,başvurucunun ifade özgürlüğüne yapılan müdahale için ilgili ve yeterli kabul edilemez.Sonuç olarak derece mahkemelerinin başvurucunun ifade özgürlüğü ile davacınin şeref ve itibarının korunması hakkı arasında adil bir denge kurduğundan bahsedilemeyeceği değerlendirilmiştir.

17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nm 26. maddesinde güvence altiına alman ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM 
18. Başvurucu ihlalin tespiti, yeniden yargilama ve I5.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

19. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarını ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği mahkemece yapılması gereken is, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararinda belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875,7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerlert (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§5360,66; Kadri Ents Berberoğlu (3) [GK}, B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
20. Eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin sonuçlarının bütüntyle ortadan kaldıılabilmesi için başvurucuya manevi zararları karşılığında net 15.00o TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

IV. HÜÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Ifade Özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLIR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nm 26. maddesinde güvence altına alnan ifade özgürlüğünün IHLAL EDİLDİĞINE,
C. Kararm bir örmeğinin ifade özgürlüğünün ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırıması için yeniden yargılama yapılmak üzere Istanbul 11. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2016/149, K.2017/152) GÖNDERILMESINE,
D.Başvurucuya net 15.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,
E. 446,90 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 10.346,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasıma, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten Ödeme tarihine kadar geçen stire için yasal FAIZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığıa GÖNDERİLMESiNE 5/9/2023tarihinde OYBİRLIĞIYLE karar verildi.