Anayasa Mahkemesinin 13/7/2023 Tarihli ve E: 2022/7 (Değişik İşler), K: 2023/7 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-10-19

19 Ekim 2023 PER$EMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32344
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2022/7 (Değişik İşler)
Karar Sayısı: 2023/7
Karar Tarihi: 13/7/2023

DAVACI: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI: Yeniden Birlik Partisi 
DAVANIN KONUSU: Yeniden Birlik Partisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebidir.
I. DAVANIN GEREKÇESİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yeniden Birlik Partisinin ilk büyük kongresini süresinde yapmadığı ve zorunlu organlarını oluşturmadığı gerekçesiyle kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebini içeren 13/9/2022 tarihli ve 51047475/2022-1330 sayılı yazısının ilgili kısmı şöyledir:
"30/5/2022 tarih ve 2022/937 sayı yazımız ile 31/3/2020 tarihinde kurularak tüzel kişilik Davalı Yeniden Birlik Partisi'nden Siyasi Partiler Yasası ve Parti Tüzüğünce yapılması gereken büyük kongrenin yapılıp yapılmadığı yapıldı ise sonucunun sicil dosyasına konulmak üzere Başsavcılığımıza gönderilmesi istenilmiş ise de bu hususta parti adresine yapılan tebligat muhatabın adresten sürekli ayrıldığı şerhi ile iade edilmiştir.Başsavcılığımızca yaptırılan araştırma sonucu, Partinin genel merkez adresini boşalttığı ve başka bir adresinin de bulunmadığı anlaşılmıştır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 14/7, maddesi uyarınca parti kurucuları ilk büyük kongreyi, partinin tüzel kişilik kazanmasıdan başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadırlar.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 121. maddesinin atfi nedeni ile derneklerin sona erme hallerini düzenleyen 4721 sayılı Türk Medeni Yasası'nın 87. maddesinin 2. bendi uyarınca "İlk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamış olması" kendiliğinden sona erme hallerinden biridir.
Davalı parti tüzel kişilik kazandığı 31/3/2020 tarihinden bu yana iki yılı aşkın bir süre geçtiği halde ilk büyük kongresini yapmamış ve zorunlu organlarını oluşturmamıştır.
Bu itibarla davalı parti hakkında, kendiliğinden dağılma hali ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona ermesi şartları oluşmuştur.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nım 14. maddesinin 7. fikrasmım son cümlesi ve 121.maddesi ile Dernekler Yasası'nın 36. maddesi yollamasıyla Türk Medeni Yasasının 87.maddesinin 2. bendi uyarınca ilk büyük kongresini süresinde yapmaması ve sorunlu organlarını oluşturmaması nedeni ile Yeniden Birlik Partisi'nin, kendiliğinden dağılma 

halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi iddia ve talep olunur.

II. PARTİNİN SAVUNMASI 
Anayasa Mahkemesinin 13/10/2022 tarihli ve 33787353-115.02-(E.2022/6 D. Iş)773/2963 sayılı savunma isteyen yazisının tebligati, Parti adresinde kimsenin bulunamamasınedeniyle 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 35. maddesi ile Tebligat Kanunu'nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik'in 57. maddesi gereğince Partinin Genel Merkez adresinin kapısına 7/11/2022 tarihinde asılmış ve tebliğ evrakı mahalle muhtarına bırakılmıştır. Parti, süresi içinde savunma vermemiştir.

III. İNCELEME 
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının yazısı, Raportör Ömer DURSUN tarafindan hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanun hükümleri, bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Yeniden Birlik Partisinin süresi içinde ilk büyük kongresini yapmadığını ve zorunlu organlarını oluşturmadığını ileri sürerek kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

3. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 8. maddesinde belirtilen bildiri ve belgelerin İçişleri Bakanlığına verilmesiyle siyasi partilerin tüzel kişilik kazanacağı, 14. maddesinin birinci fikrasında siyasi partinin en yüksek organının büyük kongre olduğu, yedinci fikrasında ise parti kurucularının ilk büyük kongreyi partinin tüzel kişilik kazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorunda olduğu belirtilmiştir.
4. Yeniden Birlik Partisi, kurułuşuna dair bildiri ve eklerini 31/3/2020 tarihinde İçişleri Bakanlığına vermek suretiyle 2820 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre tüzel kişilik kazanmıştır. Partinin Kanun'un 14. maddesi uyarınca bu tarihten itibaren iki yıl içinde ilk büyük kongresini toplaması ve zorunlu organlarını oluşturması gerekmektedir.
5. Kanun'un 121. maddesinin birinci fikrasında "Türk Kanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırıolmayan hükümleri, siyasí partiler hakkında da uygulanır." denilmektedir. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 87. maddesinde kuruluş amacının gerçekleşmesinin imkânsız hâle gelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamasıve zorunlu organlarının oluşturulmaması, tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasının imkânsız hâle gelmesi ve olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılmaması durumları derneklerin kendiliğinden sona erme halleri arasında sayılmıştır.
6. 31/3/2020 tarihinde tüzel kişilik kazanan Yeniden Birlik Partisinin tüzel kişilik kazandığı tarihten itibaren iki yıl içinde ilk büyük kongresini toplamadığı ve zorunlu organlarını oluşturmadığı anlaşıldığından 2820 sayılı Kanun'un 121. maddesinin yollamasıyla 

4721 sayılı Kanun'un 87. maddesi gereğince Partinin dağılmış sayılarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespiti gerekir.

7. Öte yandan 2820 sayıh Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasında “Kapanan bir siyasi partinin mallari, büyük kongre toplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine, bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararı alınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyla devredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer." denilmektedir. Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarının Hazineye geçmesi gerekir.
IV. HÜKÜM 
A. Yeniden Birlik Partisinin 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 121. maddesinin yollamasıyla 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk MedenîKanunu'nun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarak hukuki varlığının sona erdiğine,
B. Partinin tüm mallarının 2820 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fikrasıuyarinca Hazineye geçmesine,
C. Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğinin Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine,
13/7/2023 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Zühtü ARSLAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. Emin KUZ 
Rıdvan GÜLEÇÜye Recai AKYEL Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye 

Üye Üye Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI 
Üye Üye Üye İrfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem INCE