Anayasa Mahkemesinin 30/3/2023 Tarihli ve 2019/5680 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2023-10-10

10 Ekim 2023 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32335
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
AHMET ATALAY BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/5680Karar Tarihi : 30/3/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Dyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN Raportör : Mahmut ALTIN Başvorucu : Ahmet ATALAY Veklli : Av. Sedat AYDIN 
L BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru; icra müdürlüğünün hatalı işlemine karşı açılan tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle mülkiyet ve adil yargılanma haklarının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makui sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
.BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 12/2/2019 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir.Bakanlık, görūşünübildirmiştir.Başvurucu,Bakanlığıngörüşünekarşıbeyanda bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir.
A. Üçüneü Kişi D.Ç. Tarafından Takip Borçlusu DA.K. Aleyhine Açzlan Tapu Iptalf ve Tescill Davası Süreci 

5.Üçüncü kişi D.Ç. tarafından borçlu D.A.K. ve diğer iki kişi aleyhine I/3/2007tarihinde İstanbul 3. Tüketici Mahkemesinde (Tüketici Mahkemesi) Üsküdar ilçesi Bulgurlu 

Mahallesi'nde kâin 2254 ada 18 parselde bulunan başvuru konusu 9 numaralı bağımsız bölāme ilişkin tapu iptali ve tescili davası açmıştır.

6.Borçlu D.A.K. 4/3/2008 tarihli duruşmada davayı kabul ettiğini beyan etmiştir.
7. Taketici Mahkemesince 15/I2/2009 tarihinde davanın borçlu D.A.K. yönünden kabulüne, diğer davalılar yönünden reddine ve başvuru konusu taşınmazın tizerindeki haciz ve şerhlerle birlikte davacı D.Ç. adına tesciline karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde üçüncü kişi A.R.Ç. tarafindan borçlu D.A.K. aleyhine başlatılan takibin kesinleştiği ve üçüncü şahsın haciz işleminin davacı D.Ç.nin bu davanın açılmasından önce gerçekleştiği izah edilmiştir. Buna göre kural olarak üçüncü şahsın daha Önceki şabsi hakkını bertaraf edecek şekilde hūküm kurulmasının mümkün olmadığı vurgulanmıştır.
8.Taraflarca temyiz edilmeyen karar 29/3/2010 tarihinde kesinleşmiştir. Ardından bu karar doğrultusunda taşmmazın 12/5/2010 tarihinde borçlu D.A.K.ya ait hissesi iptal edilerek āzerindeki haciz ve şerhlerle birlikte D.Ç. adına tescil edilmiştir.
B. Başvarucunun İcra Takibi Süreci 
9. Başvurucu 14/4/2008 tarihinde borçlu D.A.K. aleyhine İstanbul Anadolu 18.İcra Mūdörlüğünde kambiyo senetlerine ōzgü takip başlatmıştır. Takibin kesinleşmesi üzerine başvuru konusu taşımazın tapu kaydına 17/4/2008 tarihinde haciz şerhi konulmuştur.
10. Borcun ödenmemesi üzetine başvurucumun talebiyle satış kararı verilerek Üsküdar 4. İcra Müdürlüğüne talimat yazılmıştır. Üsküdar 4. fera Müdürlüğünce krymet takdiri yapılarak satış işlemleri yürütülmüş ve satışa ilişkin gerekli ilanlar yaptırılmıştır.Başvurucu da 30/3/2010 tarihinde masraf avansımi yatırmıştır.

C. Birinci Haczin Kaldırılması Süreci 
I1. Üçüncü kişi D.Ç. tarafindan 16/9/2011 tarihinde başvuru konusu taşınmazın kendisi adına kayıtı olması ve satiş avansmın yaşal sūre içinde yatırılmaması nedenleriyle haczin kaldırılması talep edilmiştir. Bumun Üzerine Ümraniye I. İcra Müdürlüğünce, Üsküdar 4. Icra Müdürlüğüne "alacaklı tarafimdan hactzli gayrimenkul için satiş avansı yatırılıp yatırılmadığı" sorulmuştur. Üsküdar 4. Îcra Mūdürlūğünce 16/9/2011 tarihinde "Üsküdar 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 10/5/2010 tarlh ve 2010/20 D.iş esas ve 2010/11 karar sayılıkararı gereğince satışın tedbiren durdurulmasına karar verilmiş olup, ayrıca alacaklıtarafindan herhangi bir satiş avansı yatırımamıştir." cevabı verilmiştir. Bu cevap Özerine Ümraniye 1. Icra Müdürlüğünce 19/9/201 1 tarihinde haczin kaldırılmasına karar verilmiştir.
12. Bunun üzetine başvurucu tarafindan Öncesinde satiş avansının yatırılmasına ve ilanların yapılmasına rağmen Üsküdar 4. Icra Müdürlüğünün cksik incelemeyle yanlış cevap vermesi nedeniyle haczin kaldırıldığı gerekçesiyle Ümraniye I. İcra Hukuk Mahkemesinde haczin kaldırılması işieminin kaldıılması talebiyle şikâyet davası açılmıştır. Ümraniye I. İcra Hukuk Mahkemesince 12/4/2012 tarihinde davanin kabulüyle taşmmaz Üzerindeki haczin kaldırımasına ilişkin 19/9/2011 tarihli memurluk kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.Kararın gerekçesinde satış masraflarının yatırıldığı ve haczin fekkini gerektirecek bir durum olmadığı ifade edilmiştir.


D. İkinci Haezin Kaldırılması Süreci 
13. Bu kararı müteakiben 12/4/2012 tarihinde taştmazın tapu kaydına ikinci kez haciz şerhi konulmuştur. Bumun Üzerine D.Ç. tarafindan ikinci haciz şerhi işleminin kaldırılması talebiyle 31/8/2012 tarihinde Umraniye 1. icra Hukuk Mahkemesinde (İstanbul Anadolu 10. Icra Hukuk Mahkemnesi) açılan şikâyet davasında 18/10/2012 tarihinde davanm reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, haciz konulan taşınmazın tzerindeki haciz ve şerhlerle birlikte D.Ç. adına tapuya tesciline Tüketici Mahkemesince karar verilmesi ve haciz tarihinin bu tescil kararından õnce olmaşı nedeniyle Tüketici Mahkemesi kararımın aynen uygulanması gerektiği ifade edilmiştir.

14. D.Ç.nin temyiz talebi Üzerine Yargıtay 12. Hukuk Dairesince (Daire) 28/3/2013tarihinde karar bozulmuştur. Bozma kararının gerekçesinde, Öncelikle taşınmazın borçlunun borcu nedeniyle haczedilebilmesi için haciz tarihinde borçlumun adına kayıtlı olmasınım zorunlu olduğu vurgulanmıştır. Ardmdan somut olayda taşınmazın yeni haciz tarihinde takip borçlusu olmayan şikâyetçi/D.Ç. adına kayıtlı olduğu, Mahkemece hükme esas alınan Tūketici Mahkemesi kararının o dosyadaki dava tarihi itibarı ile konulmuş hacizlere ilişkin olduğu ifade edilmiştir.

15. 6/3/2014 tarihinde bozma kararına uyularak ikinci haciz şerhi işleminin kaldırılmaşına karar verilmiştir.

E.Başvurucu Aleybine Açılan Îstihkak Davası Süreci 
16.D.Ç. 27/6/2012 tarihinde Ümraniye 1. Îcra Hukuk Mahkemesinde başvurucu ve D.A.K. aleyhine açtığı istihkak davasında, başvuru konusu taşımazı D.A.K.dan satın aldığını ve Tüketici Mahkemesinin taşınmazın adına tesciline hükmettiğini ancak D.A.K.nım başvurucuya borcundan dolayı başvurucu tarafindan haciz konulduğunu belirterek takibin durdurulması ve taşınmazın kendisine ait olduğunun tespiti ile haczin fekkini talep etmiştir.
17. Ümranive 1. İcra Hukuk Mahkemesi 1/11/2012 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, Tüketici Mahkemesince başvuru konusu taşınınazın üzerindeki haciz ve şerhlerle birlikte D.Ç. adına tesciline karar verildiği vurgulanmıştır.Ayrıca kesin hüküm teşkil eden Tüketici Mahkemesi kararından önce taşımaz Üzerinde haczi bulunan başvurucuya karşı istihkak iddiasında bulunulamayacağı ifade edilmiştir.Ardından söz konusu karar Yargitay 8. Hukuk Dairesince 7/10/2013 tarihinde onanarak kesinleşmiştir.

F. Başvuru Konusu Dava Süreci 
18. Başvurucu, takip işlemleri sırasında hem Ümraniye 1. Icra Müdüriüğünün hem de Üsküdar 4. İcra Müdürlüğünün kusuriu işlemleri nedeniyle taşımmaz üzerindeki hacizlerin kaldırıldığım ve bunun neticesinde alacağı tahsilinin imkânsız hâle geldiğini belirterek uğradığı zararlarm δdenmesi talebiyle Bakanlık aleyhine 6/10/2015 tarihinde Istanbul Anadolu 25. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) tazminat davası açmıştır.
19. Mahkemece 20/12/2016 tarihinde davanın reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, fcra Müdürlöklerinin hukuka aykırı işlemleri sonucunda taşınmaz üzerindeki haciz kaldırılmış olsa da icra takibinden Önce taşmnmazin tapu kaydının iptali davasının açıdığı ve haciz kararı sonrasında satış işleminin tedbiren durdurulduğu vurgulammıştır.

Bununla birlikte İstanbu! 3. Tüketici Mahkemesince taşınmazın tapu kaydının iptaline karar verildiği de açıklanarak sőz konusu hukuka aykırı işlem olmasa bile satışın gerçekleşmeyeceği belirtilmiştir. Netice itibarıyla taşınmazın ūçüncü kişi adına tescil edilmesiyle oluşan zarar ile icra müdürlüğü işlemleri arasında nedensellik bağının koptuğu ve başvurucunun tazminat talep etme koşullarınm bulunmadığı ifade edilmiştir.
20.İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi)21/11/2017 tarihinde başvurucumun istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, Üsküdar 4. Icra Müdürlüğünün dosyadaki bilgilere aykırı olarak satışmasraflarmın yatırılmadığını bildirmesi Üzerine taşınmaz Özerindeki haczin kaldırıldığıvurgulanmıştr. Bununla birlikte dava dışı D.Ç.nin takip borçlusu aleyhine açtığı davada davanın kabulüne karar verilerek taşınmazın tapu kaydınin iptali ile tzerindeki takyidatiarla birlikte üçüncü kişi adına tesciline karar verildiği açıklanmıştır. Bu bilgiler çerçevesinde hacizlerin kaldırılmaması hâlinde dahi dava dışı ūçüncü kişi D.Ç. tarafimdan açılacak hacizlerin fekki talepli dava sonunda muhtemelen hacizlerin fekkine karar verileceği izah edilerek memurun hatalı işlemi ile zarar arasında illiyet bağı bulunmadığı beyan edilmiştir.
21. Yargıtay 4. Hukuk Dairesince 13/11/2018 tarihinde oyçokluğuyla başvurucunun temyiz taleplerinin reddine karar verilmiştir.

22. Nihai karar, başvurucuya 15/I/2019 tarihinde teblig edilmiştir. Başvurucu 12/2/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
1. Kanun Hükümleri 
23. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Tark Medeni Kanunu'nun "Tesci/" kenar başlıklı 705. maddesi şöyledir:
"Taşınmaz mülkdyetinin kazanılması, tescille olur.
Miras, mahkeme karari, cebri icra, işgal, kamulaştırma hâllert lle kanunda öngörülen diğer hållerde, mülkiyet tescilden önce kazanıır. Ancak, bu hâllerde malikin tasarruf ișlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş ołmasına bağlıdı."
24. 4721 sayılı Kanunun "Tasarruf yetkisinin kasulanmasıda" kenar başlıkhı 1010.maddesinin son fikrası şöyledir.

"Tasarruf yetkist kasıtlamalari, şerh verilmekle taşınmaz üzerinde sonradan kuzanılan hakların sahiplerine karşı ilert sürülebilir."
25. 4721 sayılı Kanun'un "Tapu sictlinin açıklığı" kenar başlıklı 1020. maddesi şöyledir:
"Tapu sictli herkese açıktır.
llgistnt inanılır kılan herkes, tapu kütüigündeki ügili sayfanın ve belgelerin tapu memuru önünde kendisine gösterilmesint veya bunların Brneklerinin verilmestni isteyebilir.

Kimse tapu sicıltndekd blr kaydı bilmediğini ileri süremez."
26. 4721 sayılı Kanun'un "łyintyetli ūçüncü kişilere karşı" kenar başlıklı 1023.maddesi şöyledir;
"Tapu kütüğündeki tescile iytniyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka aynī hak kazanan üçūncü kişinin bu kazanımı korumur."
27. 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı Icra ve Iflas Kanunu'nun "Sorumluluk" kenar başlıklı 5. maddesi şöyledir:
"Icra ve Iflas Datrest görevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davalari, ancak ldare aleyhine açılabilir. Devletin, zararm meydana gelmesinde kusuru buhunan görevlilere rücu hakka saklıdır. Bu davalara adliye mahkemelerinde bakalır."
28. 2004 sayılı Kanun'un "Talep için müddetler" kenar başlıklı 106. maddesinin haciz ve satış tarihinde yürürlükte olan hâli şōyledir:
"Alacaklı, haczolunan mal taşımr ise hacizden ttibaren altı ay, taşınmaz ise hactzden itibaren bir yıl içinde satılmasınu isteyebilir."
29. 2004 sayılı Kanun'un "Muvakkat haciz halinde” kenar başlıklı 108. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
"Haczi muvakkat olan alacaklı satış talebinde bulunamaz ve hakkanda 106 ncımaddedeki müddetler cereyan etmez."
30.2004 sayılı Kanunun "Haczin kalkması" kenar başlıklt 110. maddesi şöyledir:
"Bir malın satılması kamuni müddet içinde istenmez veya talep gert alınp da kamunt müddet tçinde yenilenmezse o mal üzerindekd haciz katkar. Hactzli malın satlmasıyönündeki talep bir defa gert alınabillr.

Haczedilen resmi sicile kayıuh malların, icra dairestyle yaplacak yazişmalar sonucunda haczinin kalknğının tespit edilmesi hâlinde, sicilt tutan idare tarafindan hactz şerhi terkin edilir ve işlem ilgili tcra dairestne bildtrilir.

Birinci fikra gereğince haczin kalkmasina sebebtyet veren alacaklı o mala yönellk olarak, haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur."
2. Yargıtay Kararları
31. Başvuru konu olayımızdaki borçlu ve ūçüncü kişi ile başka bir alacaklının taraf olduğu istihkak davasryla ilgili Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 13/10/2021 tarihli ve E.2021/6719, K.2021/8841 sayılı karar düzeltme kararının ilgili kısmı şöyledir:
“…Üçūncū kişi vekli, mülkıyeti mūvekkiltne ait dava konusu taşınmaz ūzerine alacaklıtarafindan 25.03.2010 tarihinde haciz konulduğunu, müvekkili tarafindan borçlu aleyhine Tüketlci Mahkemesine tapu iptali ve tescil istemi ile açıilan davanın kabulüne karar verildiğini, dava komusu haczin ise davadan dört yıi sonra konulduğunu, müvekkiltnin iyt niyetli olduğunu ileri sürerek haczin kaldırılmasına karar veritmesini talep etmiştir.

…davacı üçtincü kişi vekili ve davah alacaklı vekili tarafından karar dizeltme isteğinde bulunulmuş, Yargitay 8. Hukuk Dairesi'nin 26/06/2019 tarih, 2017/15005 E. 2019/6536 K.Saylı kararında, 4721 Sayılı Tūrk Medeni Kamunu'nun 705. maddesine gōre taşınmaz mülkiyetinin kæzanulması için tapu kütüğüne tescil şarttır. TMK'nin 705. maddesinin ikinci fikrasında hangi hallerin tescilden önce taşmnmaz mülkiyetntn kazamlmasını sağlayacagıbeltrtilmişttr. Buna göre; miras, mahkeme karari, cebrî icra, işgal, kamulaştırma hâlleri ile kanunda öngörülen diğer hällerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hällerde malikin tasarruf işlemlerini yapabllmest, mülkdyetin tapu kütülğüne tescil edllmtş olmasına bağhdrr. Bundan ayni olarak ItK'nin 28. maddesinde, Taşınmaz davalariında davacının lehine hüküm verildiği takdirde mahkemece davacının talebine hacet kalmaksızın hükmün tefhimi ile btrltkte hülasasını tapu stell dairesine bildirir. llgili daire bu ciheti hükmolunan taşınmazın kaydına şerh verir. Bu şerh, Türk Medeni Kanunun 1010 maddesinin 2 fikrasıhükmüne tabidir' hükmüne yer verilmiştir. Somut olayda ise, davah alacaklı vekili tarafımdan borçlu aleyhine başlatılan takibin kesinleşmest üzerine taşınmazun kaydına lcra Müdtürlūğünün 24,03.2010 tarihli yazısı gereğince 25.03.2010 tarihinde haciz şerhinin işlendiği, dava dilekçesi ekinde bir örneği sunulan Istanbul 3. Tüketici Mahkemesinin 15.12.2009 tarihli ve 2007/104 Esas, 2009/539 Karar sayılı kararı ile, üçüncü kişi tarafindan borçlu ve diğerleri hakkında 01,03,2007 tarihinde tapu iptalt ve tescil davasıaçıldığı, Mahkemece yapılan yargılama neticestnde; davanın kabul edildiği ve şikayete konu edilen taşınmazın tapu kaydının iptali lle şikayetçi adına tapuya kayıt ve tescillne karar verildiği, sōz komusu kararın kesinleştiği, davaya konu haciz işleminin ise yukarıda Özetlenen tapu iptali ve tescil karar tarthinden sonra 25.03.2010 tarthinde tapuya şerh edildiği anlaşılmıştır. O halde, Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gōz önüne alınarak,dava komusu taşınmazın borçlu adına olan tapu kaydının iptali ile ūçüncü kişi adına tesciline karar verildiği, tapuya yaplacak tescllin yukarıda amılan yasal düzenlemeler uyarınca kurucu nitelikte bir işlem değıl bildiricl nitelikte bir işlem olduğu, bu durumda mülkiyet hakkanın haciz tarihinden önce davacı üçüncü kişiye geçtiğinin kabul edilerek,davanın kabulü yerine oluşa ve dosya içeriğine uygun düşmeyen gerekçe ile reddine yönellk hüküm kurulması doğru olmadığından, hükmün bozulması gerekirken onandığıanlaşıldığından onama kararının kaldırılarak hükmün bozulmasına karar verilmiştir.Mahkemece, bozma ilamına uyularak şikayetin kabultine karar verilmiş, karara karşıalacaklı vekili tarafindan temyiz yoluna başvurulmuştur.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında sommut olay değerlendirildiğinde; taşınmaz üzerine konulan haczin 25.3.2010 tarlhinde tapuya işlendiği. Istanbul 2. Tüketici Mahkemesi'nin 14.9.2006 tarihli kurarı ile tapu kaydının iptali ve tesciline karar verildiği, kararın 29.3.2010 tarihinde kesinleştigi, 12.5.2010 tarihtnde de taşınmazın üçüncü kişi adına tescil edildiğı anlaşıłmiştır.
Hemen belirtmek gerekir ki; Hukuk Genel Kurulunun 07.04.2004 tarihli ve 2004/12-210 Esas, 2004/208 Karar Sayılı kararında da açıklandığı üzere, taşınmazın borçlunun borcu nedeniyle haczedtlebilmesi içtn haciz tarihinde borçlu adına kayitlı olmasızoruniudur.
4721 sayılı TMK'nun 705. maddestnde; Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması tescille olur. Miras, mahkeme karari, cebri icra, isgal, kamulaştırma halleri ile kanunda ōngórülen diğer hallerde, mülkdyet tesctlden önce kuzanılır. Ancak, bu hallerde malikin tasarruf lşlemleri yapabilmest, mülkiyetin tapu kütüğūne tescil edilmtş olmasına bağlıdır' hükmü yer almaktadir.
Dairenin uyulan bozma ilamunda ise, maddi hataya dayalı olarak dava konusu taşınmazın borçlu adına olan tapu kaydının iptali ile üçüncü kişi adına tesciline karar 

verildiği. tapuya yapılacak tescilin kurucu nitelikte bir işlem değıl bildirici nitellkte bir İşlem olduğu, bu durumda mülkiyet hakkanın haciz tarihinden önce davacı üçüncü kişiye geçtiğinin kabulüne karar verlimlş ise de; TMK 705. maddesine göre taşınmaz mülkyeti kesinleşmiş mahkeme kararıyla tescilden önce kazanılabilir. Burada mülktyeti kazandırıcıkararlar, niteliğı tibariyle şekli yönden kesin hüküm halini almış yenilik doğurucu kararlardır.( Fikret Eren, Mülktyet Hukuku, Ankara 2020, 5. Baska,s.252)
Bu durumda, TMK'nın 705. maddesi gereğince tapu iptal ve tescil kararinın kesinleşmesi sonucu mülkiyetin geçeceği anlaşıldığından şikayete konu taşınmazla llgili açılan tapu iptal ve tescil davasında verilen kararı 29.3.2010 tarihinde kesinleştiği, tapuda tescil işleminin 12.5.2010 da yapıldıği, dava konusu taşinmaza tapuda borçlu adına kayıtlıiken 25.3.2010 tarihtnde haciz konulduğu, bu haltyle hactz tarihinde taşınmazın borçlu adina kayrth olduğu görülmekle Yargitay 8. Hukuk Dairesinin 26/06/2019 tarih.2017/15005 E. 2019/6536 K saylı ilâmı maddi hataya dayalı olup, mahkemece bozmaya uyulmasi, davacı/3. Kişi lehine usuli kazanılmış hak oluşturmayacağından, şikayetin reddi yerine yazılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.…."
32. Hukuk Genel Kurulunun 20/12/2017 tarihli ve E.2017/12-374, K.2017/2015sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
4,
.•+
Kural olarak borcun, borçlu tarafindan edime uygun biçlmde ifa edilmesi gerekır (TBK.m.83). Borcun borçlu tarafindan riza ile ifa edllmemesi hâlinde lfa, Devletin cebri icra organları tarafindan sağlanır. Bu aşamada girişilecek icra takibi tzerine horçluya ait mal varlığı unsurlarına haciz komułması ve hactzli varlıkların satışı ile elde edilecek tutarın alacakhrya Bdenmesi sőz konusu olur. Normal şartlarda borçłuya ait olmayan para, mal ve hakdarın haczi mümkün değildir.

Somut olayda, şikâyet olunan alucaklı … tarafindan, şikâyet dışı borçlular …. ile ….aleyhine 'is yerine yapian masrafların tahsili' amacryla Istanbul 24. lera Dairesinin 2012/13829 (yenlleme üzertne: 2013/2155) saylı takip dosyası üzerinden 13.07,2012 günü7 Örnek genel haciz yolu ile ilamsız takip baştatilmış, ödeme emri her iki borçluya 17.07.201ž günü tehliğ edilmiştir. Yasal ödeme süresi olan yedi günlük sürentn itirazsız geçtrilmesi üzerine, takibin kesinleştiğl düşüncestyle borçlu şirkete ait Beyoğlu Plrimehmetpaşa Mah., 2985 ado, 7 parsel üzerinde bulunan 11 numarahı bağumsız bölüm üzerine 07,08.2012 günü haciz komulmuştur.

Borçlular tarafindan ödeme emrinin usulüne uygun biçimde tebliğ edilmediği ileri sürülerek hem takibe itiraz edilmiş hem de tebliğ tarihinin düzeltilmest amacryla 07.09.2012günü (alacaklı …. hasım göstertlerek) İstanbul 1. Icra Mahkemesine müracaat ediłmtştir. Bu aşamada taşınmaz 24.12.2012 gūnü, hacizli olarak şikâyetçi ştrkete satılmıştır. Yapıan yargilama sonunda Istanbul 1. Icra Mahkemesinin 14.1.2013 gūn ve 2012/858 E., 2013/7 K.sayılı kararı ile ödeme emri tebliğ tarthi 06.09.2012 olarak düzelsilmiştir.
Ditzeltllmtş tebliğ tarthine göre itirazın süresinde olduğu ve takibin itirazla durduğu dikkate alınarak haczin kaldırıiması tstenmtş ve lera dairesinin 17.01.2013 günlü kararı ile taşınmaz üzerindeki haciz kaldırılmıştır.

Alacaklının temytz itirazı üzerine Yarguay 12. Hukuk Dairestnin 06.05.2013 gün ve 2013/8692 E., 2013/17204 K. karariı ile tebligatın Tebligat Kanunumun 21'inci maddesinin birinci fikrasında gösterilen usule uygun olduğu beltrtilerek icra mahkemesi karanıbozulmuştur.


Bazma kararı tzerine alacakı veklli 11.06.2013 günlü başvurusuyla 'kaldırılmış olan hacizlerin geriye yönelik tesisine karar verilmesini' istemtş, bu talebi iera dairesinin aynıgünlü kararı ile reddedilmiştir. Alacaklı [T. T.] vekili bu kez ret kararının iptali için icra mahkemesine başvurmuştur. Şikäyeti inceleyen Istanbul 7. Icra Mahkemesi 01.07.2013 gūn ve 2013/586 E., 2013/532 K. saylı kararı ile; diğer şikäyet somunda vertlen ret kararının Yargitay'ca bozulması ūzerine, Icra ve Iflas Kanumunun 40'ıncı maddesi uyarinça taklbin olduğu yerde durduğu ve bozma kararı sonrasında verilmtş bir karar olmadiğından. geçmiştarihli hactz talebinin reddine ilişkin icra müdürlüğü kararvnın yerinde olduğu gerekçesiyle şikäyetin reddine karar verilmiştir. Kararın temytzi üzerine Yargıtay 12. Hukuk Dairesince (04,11.2013 gün ve 2013/25975 E., 2013/34436 K.) ilama dayanmayan takip bakımından Icra ve flas Kamununun 40'ıncı maddestnin uygulanmayacağı ve takibin duracağına ilişkın gerekçenin yerinde olmadiği, tebliğ tarihinin düzeltilmesine Üişkin ştkäyet tzerine verilen tcra mahkemesi kararinın bozulması ile alacaklimın icra takdp işlemlerine devam etmesine btr engel kalmadığı ve 11.06.2013 tarihli talep tarihi ittbariyle Icra ve Iflas Kanununun 78'inci maddesi uyarınca haciz lşlemi uygulanmasına bir engel bulunmadiğı vurgulanarak bozma kararı verilmlştir.
Bozma kararı üzerine icru dairesinin 18.12.2013 gūnlü ve '… taşınmaz kayularına 06.08.2012 tarthi itibari ile haciz konułmasına, taşunmazlar hacizli olarak devredilmiş ise malik değtşikliği hålinde dahi aynı haczin 06.08.2012 tarihli olarak tatbikine…' şeklindeki kararı üzerine taşınmazın tapu kaydına haciz şerhi işienmiş; maltk (ūçüncü kişi) …. vekili 30.01.2014 günlū talebi ile haczin fekkini istemiştir. lcra dairesince bu talebin reddi üzerine eldeki şikâyet icra mahkemesine arz edilmiştir.
Süreç dikkate alındığında ştkâyetçi taşınmaz maliki üçüncü kişi konumundaki …'nin taşınmazı üzerindeki haciz şerħi ile satm aldığı hususunda bir ihtilaf bulunmamaktadır Hacizli taşmmazı satın alan kimsenin, tcra takibi surasında bu haczin paraya çevrilmesi ihttmali ile karşı karşıya kalaçağınu öngörmesi gerekir.
Gerek ödeme emri tebliğ tarihinin düzeltilmesine ilişkin İstanbul l. Icra Mahkemesi kararı ve gerek ōnceki tarihli haciz komulamayacağına ilişkin iera müdürü kararının yerinde olduğuna ilişkin Istanbul 7. Icra Mahkemesi kararımın Yarguay'ca bozulmasıüzerine ilk haczin komulduğu tarih olan 07.08.2012 günü itibariyle takibin kesinleşmişolduğu ve sözü edilen haczin geçerli bulunduğu hukuken sabit olmuştur. Bu gerçekliğe rağmen, haczin kaldırılması ve tekrar konulamayacağına ilişkin tcra dairesi İşlemlerinin hatahı olduğu da hukuken tartışmasız håldedir. Başından beri geçerli olduğu anlaşılan haczin koldırılmasında alacaklıya atfedilecek bir kusur da bulunmamaktadır. Yargıtay kararları ile hatal olduğu anlaşuan lcra dairesinin işlemlert ile buna bağlı olarak oluşturulan icra mahkemelertntn kurarları ve sóz konusu taşınmazın üçüncü şahıs tarafindan hacizli olarak satın alındığı göz önünde bulundurulduğunda, hiçhir kusuru bulunmayan alacaklının hukuki durumunı olumsuz biçimde etkilemiş, haklarım kaybetmesine neden olmuştur.
Gelinen noktada bu hataların giderilmest, ancak alacakhının yanlış işlemlerden önceki hukuki durumu ne hâlde ise o håle getirilmek suretiyle mümkindür. Nuekim Iera ve Iflas Kanunumun 40'incı maddesi bozma üzerine icranın tamamen veya kasmen eski hâline iade olunacağı hükmünü amirdir. Anulan dizenlemeye göre ük derece mahkemesi kararınn ūst derece mahkeme tarafindan kaldırılması ya da bozulması hâlinde icra muameleleri olduğu yerde durur, eğer kararin verilmest ile kaldırıması ya da bozulmast aşamasında ilam hükmū icra edilmiş ve sonrasında borcun hiç veya o tutarda olmadıği, kesin bir ilam hükmūile anlaşılırsa tcra tamamen veya kasmen eski håline iade olunur (lK m.40/ll). Bu ditzenleme genel mahkemelerce alacağm esasına illşkin olarak verllen kararları kapsadığı

gibi tera mahkemesi kararlarını da kapsar (Uyar, T.: lcra ve Iflas Kanunu Şerhi, C.I,Manisa 1974, s.469). Somut olayda Icra ve Iflas Kanununun 40'ıncı maddesi şartlarıgerçekleştiğinden 07.08.2012 günlü haczin ihya edilerek tapu sicilinin bu şekilde düzeltilmesi gerekir.

Bu işlemin yapılmamasi, bir diğer deylşle haczin sonraki tarih esas ahnarak konulmasıhålinde alacaklınin, ilk haciz tarihinde takytdatta bulunmayan haclzlerin ve ipoteklerin altına düşeceği ve bunun da yasaya aykarı biçimde kaldırılan haclz karşısında önemli bir hak kaybı olacağı tartışmasızdır.

Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında eski tarihli haciz konulamayacağı.lera mahkemesi kararlarının infazı için kesinleşmesinin gerekmedigt ve kararın bozulmasının geriye etkili sonuç doğurmayacağı, tapu stcili mevzuatı bakamından da geçmtştarthli gün ve yevmiye mumarası verilebtlmesinin mümkün olmadıği; alacaklının talebi ile zaten 18.12.2013 günlü haciz şerhinin işlendiği ve taşınmazı hacizli olarak satın alan yeni malikın haczin kaldırılmasından sonra da borçtan sorumlu tutulmaya devam edilemeyeceği,alacaklının hak kaybunın icra hukuku tekniği içinde çözümlenmesi gerektiği ilert sürülmüşse de bu görüş Kurul çoğunluğunca kabul edilmemiştir.

Bu durumda borçtuya ait olmayan bir taşınmazın kural olarak haczedilemeyeceği ancak taşınmazı hacizlt olarak satın alan kimsenin haczın hukukd sonuçlarına katlanmasıgerektiği, somu olay bakımından gecikmiş itirazın kabulüne ilişkin icra mahkemesi kararıle taşınmaz kaydındaki haczin kaldırıldığı tarih itibartyle yent haciz komulmast talebinin icra memurunca reddine ilişkin kararın kaldırıması tstemli şikâyet sonucunda vertlen ret kararının Yargitay'ca bozulmasının ştkâyet olunan-alacakhı lehine hak doğuracağısomucuna varılmuş ve taşınmaz maltki üçüncū kişi konumundaki şikâyetçi .. vekilinin temylz ltrazlarının reddi le hükmün onanması gerekmtştir.

17...

B. Uluslararası Hukuk 
33. İlgili uluslararası hukuk için bkz. Mustafa Altın [GK], B. No: 2018/10018,27/10/2021, §§36-45.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
34. Anayasa Mahkemesinin 30/3/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği dūşünüldo:
A.Mülkiyet Hakkmm İhlal Edüdiğine İlişkın İddla 
1. Başvurucunun İddlaları ve Bakanlık Görüşü
35. Başvurucu, esasen satış avansını yatırmasına ve ilan edilmesine rağmen haczin kaldırimasına karar verilmesi neticesinde alacağının tahsilinin imkânsız hâle geldiğini iddia etmiştir. Başvurucu bu noktada daha sonra borçhunun başka taşınmazlarına da haciz işlemi uygulandığım ancak kendisinden önce on beş haciz olması nedeniyle alacağmın tahsil edilemediğini vurgulamıştır. Bu kapsamda icra memurunun kusuriu işlemi sonucu oluşan zararlarmın tazmini talehiyle açtiğı davanın bukuka aykını olarak reddedilmesinden yakınmıştır. Bumunla birlikte İcra Müdürlükleri tarafindan benzer işlemler yönünden farklımuamele yapıldığını beyan etmiştir, Başvurucu sonuç olarak bu gerekçelerle eşitlik ilkesiyle mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

36. Bakanlık görüşünde, öncelikle ilk haczin kesinleşme tarihinden itibaren iki yıl içinde satış avansının yatırılmadığı vurgulanmıştır. Diğer yandan söz konusu taşınmazın Îstanbul3. Tāketici Mahkemesinin I5/1ž/2009 tarihli kararıyla ūçüncū kişi lehine tesciline karar verildiğine ve bu kararın 12/5/2010 tarihinde kesinleştiğine dikkat çekilmiştir. Bununla birlikte başvurucunun takibe konu senette lehtar yōnūnden takip yapmadığı, yalnızca keşideci yönünden takip yaptığı izah edilmiştir. Ayrıca dosya kapsamindan 2002 yılında vefat eden borçlunun babasından kalan yirmi iki farklı taşmmazın olduğu ancak başvurucunun borçlunun belirli bir taşmmaza yōnelik icra takibi ve haciz yoluna başvurduğuna işaret edilmiştir. Buna göre başvurucunun borçlumun babasınin ölümü akabinde birden fazla taşınmaz ile ilgili hukuki işlem başlatması imkânı olmasına rağmen bu hakkı kullanmadığıbeyan edilmiştir. Bu bilgiler ışiğında başvurucunun alacağına kavuşma hususunda herhangi bir ihmal gösterip göstermediğinin de değerlendirilmesi gerektiği açıklanmıştır.
37. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formunda belirttiği iddialarını yinelemiştir. Buna ilave olarak Tüketici Mahkemesinin taşımmazın üzerindeki takyidatlarla ve yükümlülüklerle birlikte D.Ç. adına tescile karar verdiği tarihten önce kendi lehine haciz şerhinin mevcut olduğuna ancak derece mahkemelerince bu hususun dikkate alınmadığına değinmiştir. Başvurucu bu bağlamda söz konusu Tūketici Mahkemesinin kendisi ve diğer iyi niyetli üçüncü kişilerin hak ve alacaklarını güvence altına alarak tescil kararı verdiğini ðzellikle vurgulamıştır.

2. Değerlendirme 
38. Anayasa'nın "Mülkiyet hakkı" kenar başltklı 35. maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve miras hakarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkyet hakkanın kullamılması toplum yararına aykarı olamaz."
39. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder.Başvurucunun ileri sürdügü iddiaların mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir.

a. Kabul Edilebillrlik Yönünden 
40. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkınım ihlal edildiğine yönelik iddiamın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. Esas Yöuüuden 
41. Somut olayda kamu makamlarınım başvutucunun ınülkiyet hakkına yōnelik doğrudan bir müdahalesi olmayıp özel kişiler arası bir uyuşmazlık sōz konusudur.Dolayısıyla başvuruda, devletin mülkiyet hakkına ilişkin pozitif yükümlülakleri yönūnden inceleme yapılması gerekmektedir.


L. Mülkün Varlığı
42. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakkının var olduğunu kanıtlamak zorundadır (Mustafa Ateşoğlu ve diğerleri, B. No:2013/1178, 5/11/2015, §54). Bu nedenle Öncelikle başvurucunun Anayasa'nm 35. maddesi uyarınca korunmayı gerektiren mülkiyete ilişkin bir menfaate sahip olup olmadığınoktasındaki hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekir (Cemile Ünlü, B. No: 2013/382,16/4/2013, § 26; Ihsan Vurucuoğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, § 31). Somut başvuru yōnünden başvurucunun alacağıın varltğı kambiyo senedine dayandığına gōre icra edilebilir nitelikteki sőz konusu alacağı mülk teşkil ettiğinde kuşku bulunmamaktadır.
il. Genel Îlkeler 
4. Mølkiyet hakkının korunmasıın devlete birtakım pozitif yükümlüjükler yüklediği hususu Anayasa'nın 35. maddesinin lafzında açık bir biçimde düzenlenmemiş ise de bu güvencenin sadece devlete atfedilebilen müdahalelete yönelik sınırlamalar getirdiği,bireyi üçüncü kişilerin müdahalelerine karşı korumasızbıraktığı düşünülemez. Pozitif yükümltılüklerin ortaya çıkmasının nedeni gerçek anlamda koruma sağlanmasıdır. Buna göre anılan maddede bir temel hak olarak güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkının gerçekten ve etkili bir şekilde korunabilmesi yalnızca devletin müdahaleden kaçımasına bağlı değildir.Gerçek anlamda koruma sağlanması için devletin negatif yükümlülākleri dışında pozitif yükümlülüklerinin de olması gerekir. Dolayısıyla Anayasa'nın 5. ve 35. maddeleri uyarınca devletin mülkiyet hakkının korunmasına ilişkin pozitif yükümlültükleri bulunmaktadır. Bu bağlamda söz konusu pozitif yükümltlükler, kimi durumlarda ðzel kişiler arasındaki uyuşmazlıklar da dâhil olmak üzere mülkiyet hakkının korunması için belirli tedbirlerin alımmasını gerektirmektedir (Türkiye Emeklller Derneği, B. No: 2012/1035, 17/7/2014, §§3438; Eyyūp Boynukara, B. No: 2013/7842, 17/2/2016, §§ 39-4I; Osmanoğlu Inşaat Eğitim Gida Temizlik Hizmetleri Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi, B. No: 2014/8649,15/2/2017, § 43).

44,Devletin pozitif yükümlüjūkleri, mülkiyet hakkına yapılan müdahalelere karşıusule ilişkin güvenceleri sunan yargısal yolları da içeren etkili hukuksal bir çerçeve oluşturma, oluşturulan bu hukuksal çerçeve kapsamında yargisal ve idari makamların bireylerin ōzel kişiferle olan uyuşmazlıklarında etkili ve adil bir karar vermesini temin etmek sorumluluklarını da içermektedir (Selahattin Turan, B. No: 2014/11410, 22/6/2017, § 41).
45. Özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklarda olayda tarafların birbirleriyleçatışan menfaatleri bulunmaktadır. Dolayısıyla tarafların karşı karşıya gelen menfaatleri çerçevesinde mülkiyet hakkını korumakla yükümlü bulunan devletin maddi ve usule ilişkin pozitif yükümlülūklerini yerine getirip getirmediği dikkate alınarak sonuca varılmalıdır.Bu bağlamda ilk olarak belirli, ulaşıfabilir ve õngörülebilir bir kanun hükmünün mevcut olup olmadığı irdelenınelidir (Hüseyin Ak, B. No: 2016/77854, 1/7/2020, § 53).
46. İkinci olarak başvurucuya mülkiyet hakkına yapılan müdahaleye etkin bir biçimde itiraz edebilme, savunma ve iddialarıù yetkili makamlar ōnünde ortaya koyabilme olanağmın tanımıp tanınmadığı incelenmelidir. Anayasa'nın 35. maddesi usule ilişkin açık bir güvenceden söz etmemektedir. Bununla birlikte mülkiyet hakkının gerçek anlamda korunabilmesi bakımından bu madde, Anayasa Mahkemesinin çeşitli kararlarında da ifade ediłdiği üzere mülk sahibine müdahalenin kanun dışı veya keyfi ya da makul olmayan şekilde 

uygulandığına ilişkin savunma ve itirazlarını sorumiu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tanınması güvencesini kapsamaktadır. Bu değerlendirme ise uygulanan sürecin būtününe bakılarak yapılmalıdır (Züliye Öztürk, B. No: 2014/1734,14/9/2017, § 36; Bekir Yazıcı [GK], B, No: 2013/3044, 17/12/2015, § 71).
47.Mülkiyet hakkının usule ilişkin güvenceleri hem özel kişiler arasındaki mülkiyet uyuşmazlıklarında hem de taraflardan birinin kamu gūcü olduğu durumlarda geçerlidir. Bu bağlamda mülkiyet hakkmın korunmasıın sðz komusu olduğu durumlarda usule ilişkin güvencelerin somut olayda yerine getirildiğinden söz edilebilmesi için derece mahkemelerinin kararlarında konu ile ilgili ve yeterli gerekçe bulunmalıdır. Ayrıca belirtmek gerekir ki bu zorunluluk davacinı būtün iddialarına cevap verilmesi anlamına gelmemekle birlikte mülkiyet hakkını ilgilendiren davanın sonucuna etkili esasa ilişkin temel iddia ve itirazlarm yargılama makamlarınca özenli bir şekilde değerlendirilerek karşılanmasıgerekmektedir (Kamil Darbaz ve GMO Yapı Grup End. San. Tic. Ltd. Şti., B. No:2014/12563, 24/5/2018, § 52).

48. Son olarak ise başvurucunun mülkiyet haklarını koruyacak ve yeterli güvenceler sağlayacak hukuksal mekanizmaların oluşturulup oluşturulmadığı incelenmelidir. Özel kişilerin müikiyet haklarını çatıştığı bu gibi durumlarda bunlardan hangisine üstünlūk tanınacağının takdiri, kanun koyucuya ve somut olayın koşulları gözönünde bulundurularak derece mahkemelerine ait bir yetkidir. Bununia birlikte her iki tarafın menfaatlerinin mümkün olduğunca dengelenmesi ve sürecin taraflardan biri aleyhine ölçüstüz bir sonuca da yol açmaması gerekir. Menfaatler dengesinin kurulmasında taraflardan biri aleyhine bireysel olarak aşırı ve olağan dışı bir külfetin yüklenmesi, pozitif yükümltlüklerin iblali sonucunu doğurabilir. Olayın bütün koşulları ve taraflara tanman tüm imkânlar ile tarafların tutum ve davranışları gözönünde bulundurularak menfaatlerin adil bir şekilde dengelenip dengelenmediği değerlendirilmelidir (Faik Tari ve Sultan Tari, B. No: 2014/I2321,2077/2017, § 52).

49.Devletin pozitif yūkümlüiükleri çerçevesinde -özel kişiler arası uyuşmazlıklarla ilgili olsun ya da olmasın- yargı kararlarının uygulanması ve kişilerin alacaklarına kavuşmasıbakımından etkili bir icra sistemi kurma sorumluluğu bulunmaktadır. Özel kişiler arasmdaki uyuşmazłıklarda devletin mülkiyet hakkına ilişkin pozitif yükümlülükleri, karşılıklı hak ve menfaatler dengesine dayanmaktadır. Alacakların icrasına ilişkin süreç bakımından da durum böyledir. Devlet bu sistemi kurarken gerek alacaklının gerekse de borçlu ve ilgili üçüncükişilerin hak ve menfaatlerini gözetmek, kişilerin mülkiyet haklarının korunmast için gerekli tedbirleri almak durumundadır, Buna göre bir yandan alacaklını mülkiyet hakkı kapsamında bulunan alacağına kavuşması için etkin bir icra yolunun oluşturulması, Öte yandan da icradan etkilenen borçlu ve ilgili diğer kişilere mülkiyet haklarına yapılan müdahalelerin keyfi veya hukuka aykırı olduğunu ileri sürebilmeleri için etkin biçimde itiraz edebilme imkânımın tanınması gerekmektedir (Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gida Hayvancılık San. ve Tic. Lid.$ti. [GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018, §§ 71, 72; Nihal Soydan, B. No: 2015/3112,23/1/2019, § 35; AYM, E.2019/11, K.2019/86, 14/11/2019, §§ 14, 15; AYM, E.2019/59,K.2020/61, 22/10/2020, §§ 22, 23).

50. Alacağın õdenmemesi nedeniyle başlatilan icra takibinde alacaklı ve borçlunun mülkiyet hakkı çatışmaktadır. Bu nedenle icra takip sürecinin alacaklı ve borçlu tarafin menfaatlerini dengeleyecek yolları öngörmesi gerekmektedir. Bununla birlikte kanun koyucunun öngördüğü düzenlemelerin menfaatler dengesinin kurulmasmda taraflardan biri aleyhine ölçüsüzlüğe neden olması müikiyet hakkı yönünden pozitif yükümlültklerle de 

bağdaşmayabilir. Bu bağlamda her iki tarafin menfaatlerinin mümkün olduğunca dengelenmesi ve sürecin taraflardan biri aleyhine ölçüsüz bir netice doğuracak şekilde sonuçlandırılmaması gerekir. Menfaat dengesinin adil bir şekilde kurulup kurulmadığmın değerlendirilmesinde ise taraflara tanınan tüm imkânların gözönünde bulundurulmasızorunludur (AYM, E.2019/59, K.2020/61, 22/10/2020, § 24).

iti.İlkelerio Olaya Uygulanması
51. Somut olayda üçüncü kişi D.Ç. tarafından D.A.K. aleybine başvuru konusu taşımmazın tapusunun iptalive tescili talebiyle 1/3/2007tarihinde Tüketici Mahkemesinde açılan dava devam ederken başvurucunun 14/4/2008 tarihinde D.A.K. aleyhine başlattığıtakibin kesinleşmesi ūzerine başvuru konusu taşmmazın tapu kaydına 17/4/2008 tarihinde haciz şerhi konuimuştur. Ardından Tüketici Mahkemesinin davanın kabulüyle taşınmazın üzerindeki haciz ve şerhlerle birlikte davacı üçüncü kişi D.Ç. adına tesciline dair 15/12/2009tarihli karan 29/3/2010 tarihinde kesinleşmiş ve 12/5/2010 tarihinde taşınmaz tapuya tescil edilmiştir.

52. Müteakiben üçüncü kişi D.Ç.nin talebi üzerine başvurucu tarafindan satışavansının yatırılmamasına ve Üskūdar 3. Asliye Hukuk Mahkemesince I0/5/2010 tarihinde satişı tedbiren durdurulmasına karar verilmiş olması gerekçesiyle Úmraniye I. İcra Mūdürlüğünce 19/9/2011 tarihinde haczin kaldrılmasına hükmedilmiştir. Ancak başvurucunun şikâyeti üzerine Ümraniye I. Ícra Hukuk Mahkemesince satış masraflarının yatırldığı ve haczin fekkini gerektirecek bir durum olmadığı gerekçesiyle 12/4/2012tarihinde haczin kaldırılması kararının kaldırılmasına karar verilmiş ve aynı tarihte taşınmazın tapu kaydına ikinci kez haciz şerhi konulmuştur (bkz §§ 11-13).
53. Bir kez daha D.Ç.nin talebi üzerine taşımazın ikinci haciz tarihinde takip borçlusu olmayan D.Ç. adına kayıtlı olması ve Taketici Mahkemesi kararıın dava tarihi itibarıyla konulmuş hacizlere ilişkin olduğu yönündeki bozma ilamına uyularak 6/3/2014tarihinde ikinci haciz şerhi işleminin de kaldırılmasına karar verilmiştir (bkz. §§ 14,15).
54. Bunun üzerine başvurucunun Icra Müdörlüklerinin haczin kaldırımasıkararlarındaki kusurları nedeniyle açılan başvuru konusu tazminat davasının da reddine karar verilmiştir. Mahkemece, icra takibinden õnce taşmmazın tapu kaydının iptali davasının açılmış olması, haciz kararı sonrasmda satış işleminin tedbiren durdurulması ve tapu kaydının iptaliyle D.Ç. adma tesciline karar verilmiş olması nedeniyle satışın gerçekleşmeyeceği belirtilmiştir. Buna göre de taşınmazın ūçüncü kişi adına tescil edilmesiyle oluşan zarar ile icra müdürlüğü işlemleri arasında nedensellik bağıın koptuğu ve başvurucunun tazminat talep etme koşullarının bulunmadığı ifade edilmiştir.

55. Başvurucu, temel olarak icra memurlarinın hatalı işlemleri sonucu alacağınu tahsil etme imkânmın ortadan kalktığmı belirterek oluşan zararlarının tazmin edilmemesinden yakınmaktadır.

56. Bu noktada evvela belirtmek gerekir ki satış avanşının başvurucu tarafindan yatırılmasına rağmen Üsküdar 4. İcra Müdüriüğünün satış avansının yatırılmadığına ilişkin kabulünün hatalı olduğu nihai ve kesin olarak bir yargı kararı ile belirlenmiş durumdadır.
57. Bununla birlikte İcra Mūdürlüğünün bu hatalı işleminin tek başına başvurucunun alacağımı tahsil etme imkânını ortadan kaldırıp kaldırmadığı ihtilaf konusudur.

Bu bağlamda ikinci haciz şerhi işleminin kaldırılması talebini inceleyen İcra Hukuk Mahkemesince Tüketici Mahkemesinin taşmmaz Üzerindeki haciz ve şerhlerle birlikte D.Ç.adına tapuya tesciline karar verilmesi ve haciz tarihinin bu tescil kararından ônce olmasınedeniyle Tüketici Mahkemesi kararını aynen uygulanması gerektiği görüşübenimsenmiştir. Buna mukabil bu kararıu temyiz incelemesinde taşımmazın haczedilebilmesi için haciz tarīhinde borçlunun adına kayıtlı olması gerektiği oysa somut olayda taşınmazın yeni haciz tarihinde takip borçlusu olmayan D.Ç. adına kayıtlı olduğu ve ayrıca Töketici Mahkemesi kararının o dosyadaki dava tarihi itibanı ile konuimuş hacizlere ilişkin olduğu Dairece açıklanmıştir.

58. Bunun yanı sıra D.Ç.nin başvuru konusu taşınmazı D.A.K.dan satın aldığımı ve TÜketici Mahkemesince taşınmaztn adina tesciline hükmedilmesine rağmen D.A.K.nın başvurucuya borcundan dolayı başvurucu tarafindan haciz konulduğunu belirterek takibin durdurulması ve taşmmazın kendisine ait olduğunun tespiti ile haczin fekki talebiyle açtığıistihkak davasının reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, Tüketici Mahkemesince başvuru konusu taşınmazın üzerindeki haciz ve şerhlerle birlikte D.Ç. adına tesciline karar verildiği, kesin hüküm teşkil eden bu karardan Önce taşınmaz üzerinde haczi bulunan başvurucuya karşı istihkak iddiasında bulunulamayacağı ifade edilmiştir (bkz.§§16, 17).
59. Öte yandan Dairenin başka bir alacaklı tarafından aynı taşınmaza ilişkin tesis ettirilen haciz şerhinin kaldırımasına yönelik olarak yukarıda paylaşılan istihkak davasına dair 13/10/2021 tarihli karar dūzełtme kararında, başvuru komusu taşınmazın borçlu D.A.K.adına olan tapu kaydımın iptali ile üçüncü kişi D.Ç. adına tescili kararının kurucu değil bildirici nitelikte bir işlem olduğu vurgulanmıştır. Buna göre Dairenin uyulan bozma ilamıda, mülkiyet hakkının haciz tarihinden önce davacı üçüncü kişiye geçtiğinin kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu, 4721 sayılı Kanun'un 705. maddesine göre taşınmaz mūlkiyetinin kesinleşmiş mahkeme kararıyla tescilden önce kazanılabileceği ifade edilmiştir.Bu çerçevede başvuru konusu taşınmazla ilgili olarak Tüketici Mahkemesinde görülen tapu iptali ve tescil davasında verilen kararın 29/3/2010 tarihinde kesinleştiği oysa henüz bu karar kesinleşmeden önce taşınmazın tapuda borçlu adına kayıtlı iken 25/3/2010 tarihinde haciz konulduğu belirtilerek haçzin kaldırılması kararını doğru olmadığı izah edilmiştir (bkz.§31).

60. Başvuru konusu icra takibinde ise 15/12/2009 tarihli tescil kararından önce 17/4/2008 tarihinde haciz şerhi konulmuştur. Dolayısıyla atıf yapılan emsal karardaki (bkz. §31) olayla benzer şekilde baciz tarihinde 4721 sayılı Kanun'un 705, maddesi gereğince henüz tescil kararı kesinleşmediğinden taşınmazın D.Ç.ye geçmediği, borçlu D.A.K. adına olan tescilin varlığın sürdürdüğü anlaşılmıştır. Ayrıca yukarıda alıntılanan Daire kararında da belirtildiği gibi taşımmazın borçlunun borcu nedeniyle haczedilebilmesi için haciz tarihinde borçlu adına kayıtlı olması kuralına uygun olarak somut olayda da haciz tarihinde taşınmazın borçlu D.A.K. adına kayıtı olmaya devam ettiğinin altı çizilmelidir. Öte yandan belirtmek gerekir ki taşınmazın üzerindeki haciz ve şerhlerle birlikte davacı üçüncü kişi D.Ç. adıa tesciline karar verilmiş ve kararım gerekçesinde dava tarihinden õnce veya sonra konulan hacizler yönünden bir ayrtm yapılmamıştır. Ancak Tüketici Mahkemesinin taşınmazın Üizerindeki haciz ve şerhlerle birlikte tesciline dair hükmünü yorumlayan Dairenin burada kastedilen haczin dava tarihi itibarı ile konulmuş hacizlere ilişkin olduğu değerlendirmesinin de haciz kararının kaldırılmasında etkili olduğuna dikkat çekmek gerekir.

61. Ayrıca başvurucu aleyhine açılan istihkak davasında da taşınınazın üzerindeki haciz ve şerhlerle hirlikte D.Ç. adına tesciline karar verildiği, kesin hüküm teşkil eden bu karardan ðnce taşınmaz üzerinde haczi bulunan başvurucuya karşı istihkak iddiasında bulunulamayacağı ifade edilmiştir (bkz.§§ 16, 17). Bizatihi bu karar nazara alındığında dahi kesin hükme saygı ve kesin hükmün bağlayıcı olması ilkeleri gereğince -kamunun öngördüğüayrık durum dışmda- hükmß veren Tüketici Mahkemesi de dâhil diğer bütün mahkemelerin,icra müdäriüklerinin ve diğer ilgili kurumların bu kararla bağlı olması gerekirken haciz kararıkaldırılarak Tüketici Mahkemesi kararının sağladığı güvencenin işlevsiz duruma getirildiği söylenebilir.

62. Bu olgular ışığında somut olay değerlendirildiğinde hem icra müdürlüklerinin hatalt işlemleri hem de derece mahkemelerinin 4721 sayılı Kanun'un 705. maddesi ile kesin hükme saygı ve kesin hükmün bağlayıcılığı ilkelerine aykırı yorumlarıın başvurucunun alacağını tahsil etmesini önemli ölçüde gūçleştirdiği anlaşılmaktadır.
63. Bununla birlikte başvurucumun icra işleminin hatahı olduğunu belirterek açtığıtazminat davası illiyet bağının kesildiği gerekçesiyle reddedilmiştir. Yukarıda da değinildiği üzere ilk haciz kararı İcra Müdürlüğünce kaldıilmıştır. Bu haczin kaldırılması nedeniyle yeniden haciz konulmasına ilişkin yargı strecinin sonucu ne olursa olsun başvurucunun mülkiyet hakkı kapsamındaki alacağına kavuşması geciktiğinden bir zarara yol açıldığısabittir.

64. Üstelik yukarıdaki tespitier doğrultusunda Tüketici Mahkemesince başvuru konusu taşınmazın üzerindeki haciz ve şerhlerle birlikte tescili kararı ve bu kararıyorumlayan -başvurucu aleyhine açılan istihkak davasındaki- Ümraniye I. İcra Hukuk Mahkemesi kararının nihai, bağlayıcı ve icra edilebilir nitelikte olduğu husuşunda tereddüt bulunmamaktadır. Buna mukabil bu kesinleşmiş hūkümlere müdahale edilmesini gerektirecek zorlayıcı ve istisnai durumların yine usul hukukunda öngörülen müesseseler çerçevesinde objektif ve kabul edilebilir ölçüde ortaya konulmadan başvurucumun lehine olan bağlayıcı mahkeme kararlarının hüküm ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde kararlar verildiği anlaşılmıştır. Başka bir ifadeyle bağlayıcı nitelikteki Töketici Mahkemesi ve Umraniye 1. Ícra Hukuk Mahkemesi hükümlerinin icra edilebilirliğinin yeni bir mahkeme kararıyla etkisiz hâle getirilmesi suretiyle başvurucunun mülkiyet hakkı kapsamındaki alacağını tahsil etmesi imkâm güçleştirilmiştir.

65. Ayrıca benzer bir uyuşmazlıkta Yargıtay Hukuk Genel Kurulu; hacizli olarak satın alınmasından sonra haczin bukuki bir hata ile fekki üzerine (artık üçüncü kişinin mülkiyetinde bulunan) taşınmazın, takip borçlusu ðnceki malikin borcu için haczedilebileceğine, Östelik bu haczin ihya suretiyle ve önceki tarihle konulacağıa karar vermiştir. Söz konusu kararda Yargıtay karariarıyla hatalı olduğu anlaşılan icra dairesinin işlemleri ile buna bağlı olarak oluşturulan icra mahkemelerinin kararları, ayrica taşınmazın üçüncü şahıs tarafindan hacizli olarak satın alındığı gözönünde bulundurularak hiçbir kusuru olmayan alacaklının hukuki durumunun olumsuz biçimde etkilendiği ve haklarınıkaybetmesine neden olunduğu açıklanmıştır (bkz. § 32).

66. Sonuç olarak hatalı olarak ilk haciz işleminin İcra Müdürluğünce kaldırldığınihaj bir yargı kararıyla tespit edilmesine rağmen herhangi bir tazminat ödenmemesi başvurucuya şahsi olarak aşırı bir külfet yüklenmesine yol açmıştır. İlk haczin kaldırılmasından sonraki yargılama sürecinde ikinci haczin kaldırılmış olması da başvurucuya yüklenen külfeti daha da ağırlaştırmıştır. Bu durumda somut olayın koşullan 

altında Anayasa'nın 35. maddesiyle öngörülen pozitif yükümlülükierin yerine getirilemediği sonucuna varilmiştir.

67. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alıman mülkiyet hakkıın ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
B. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İltşkin İddia 
.Başvurucunun İddialan 
68.Başvurucu, makul strede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüiştür.
2. Değerlendlrme 
69.Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasımı da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması devam eden davalar yöntinden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 257/2013, §§ 50, 52). Medeni hak ve yükümiolaklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığıdeğerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate altnır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 4145).

70. Somut olayda başvurucu 6/10/2015 tarihinde dava açmış, bu dava Yargitayın 13/11/2018 tarihli onama karartyla sona ermiştir. Amılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında 3 yıl 1 ay 7 güniök yargılama süresinin makul olduğu sonucuna varmak gerekir. Bu durumda makul sürede yargilanma hakkına yönelik bir ihlajin olmadığı açıktır.

71. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmmın diğer kabul edilebilirlik nedenleri incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. Giderim Yönünden 
72. Başvurucu; ihlalin tespiti, tazminat ve yeniden yargilama taleplerinde bulunmuştur.

73. Başvuruda tespit edilen ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargımercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemierini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuma ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 5460;Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§5360, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).


74. Öte yandan ihlalin niteliğine göre yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucumun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1, Müfkiyet hakkınm ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBÎLİR OLDUĞUNA,
2. Adil yargılanma hakkı kapsamındaki makul sürede yargılanma hakkının ihla!edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına altnan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞINE,
C. Kararın bir örneğinin mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak tzere İstanbul Anadolu 25. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2015/340, K.2016/450) GÖNDERILMESINE,
D.Başvurucunun tazminat talebinin REDDfNE,
E. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 10.264,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasma; ōdemede gecikme olmast hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Öreğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESiNE30/3/2023tarihinde OYBIRLİĞIYLE karar verildi.