Anayasa Mahkemesinin 5/11/2024 Tarihli ve E: 2024/79, K: 2024/182 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-01-20

20 Ocak 2025 PAZARTESi 
Resmî Gazete 
Sayı : 32788
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2024/79Karar Sayısı : 2024/182Karar Tarihi : 5/11/2024
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Saraykõy Asliye Hukuk Mahkemesi 
İTİRAZIN KONUSU: 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun;
A. 27. maddesine 19/4/2018 tarihli ve 7139 sayılı Kanun'un 29. maddesiyle eklenen ikinci fikranın ikinci cümlesinin,
B. 24/4/2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle değiştirilen 31.maddesinin birinci fikrasının (b) bendinin,
Anayasa'nın 13., 35. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY: Acele kamulaştırma kararı ūzerine açılan bedel tespiti ve tescil davasında itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN VE İLGİLİ GÖRÜLEN KANUN HÜKÜMLERİ
A. İptali İstenen Kanun Hükümleri 
Kanun'un itiraz konusu kuralların da yer aldığı;
1. 27. maddesi şöyledir:
“Acele kamulaştırma 
Madde 27  3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Cumhurbaşkanınca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın (Değişik ibare: 24/4/2001 4650/15 md.) 10 uncu madde esasları dairesinde ve 15 inci madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafindan mal sahibi adına (Değişik ibare:24/4/2001 - 4650/15 md.) 10 uncu maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatirilarak o taşımmaz mala el konulabilir.

(Ek fikra: 19/4/2018-7139/29 ınd.) Mahkemece verilen taşımaz mala el koyma kararıtapu müdürlüğüne bildirilir. Taşınmaz malın başkasına devir, ferağ veya temlikinin yapılamayacağı hükmü tapu kütüğüne şerh edilir. El koyma kararmdan sonra taşınmaz mal 20 nci madde uyarinca boşaltilır.


Bu Kanunun 3 üncü maddesinin 2 nci fikrasında belirtilen hallerde yapılacak kamulaştırmalarda yatırılacak miktar, õdenecek ilk taksit bedelidir."
2. 31. maddesi şöyledir:
“Yasak işler ve eylemler 
Madde 31  (Değișik: 24/4/2001 - 4650/18 md.)
Aşağıda yazılı işler ve eylemler yasaktır.
a) 15 inci madde uyarıca oluşturulan bilirkişilerin, kendilerine mahkemece takdir edilen ücret dışında herhangi bir suretle çıkar sağlamaları,
b) Mahkemece 10 uncu madde uyarınca yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmaz malın başkasına devir ve ferağ veya temliki.

c) Dava giderlerinin avukat veya dava vekilleri veya onlar adına hareket edenler tarafindan kabullenilmesi.

d) Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının nakden veya başka bir şekilde avukat veya dava vekili veya onlar adına hareket edenler tarafindan mal sahibine õnceden õdenmesi.

e) Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kasmının avukat veya dava vekili veya onlar adına hareket edenlere ait olacağımn kararlaştırılması.

f) Yukarıda yazılı bentlerde yasaklanan fillerin avukat veya dava vekillerince bizzat veya aracı ile mal sahibine teklif edilmesi veya bunlara yardımcı olunması."
B. İlgili Görülen Kanun Hükmü
Kanun'un 10. maddesi şöyledir:
“Kamulaştirma bedelinin mahkemece tespiti ve taşmmaz malın idare adıma tescili 
Madde 10  (Değișik: 24/4/2001 - 4650/5 md.)
Kamulaştırmanın satın alma usulü ile yapılamaması halinde idare, 7 nci maddeye göre topladığı bilgi ve belgelerle 8 inci madde uyarınca yaptırmış olduğu bedel tespiti ve bu husustaki diğer bilgi ve belgeleri bir dilekçeye ekleyerek taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine müracaat eder ve taşımaz malın kamulaştirma bedelinin tespitiyle, bu bedelin, peşin veya kamulaştırma 3 ūncü maddenin ikinci fikrasına gõre yapılmış ise taksitle ödenıesi karşılığında, idare adına tesciline karar verilmesini ister.
Mahkeme, idarenin başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün sonrası için belirlediği duruşma gününü, dava dilekçesi ve idare tarafından verilen belgelerin birer örneği de eklenerek taşınmaz malın malikine meşruhatlı davetiye ile veya idarece yapılan araştırmalar sonucunda adresleri bulunamayanlara, 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat 

Kanunu'nun 28 inci maddesi gereğince ilan yoluyla tebligat suretiyle bildirerek duruşmaya katılmaya çağırır. Duruşma günü idareye de tebliğ olunur.

Mahkemece malike doğrudan çıkarılacak meşruhatlı davetiyede veya ilan yolu ile yapılacak tebligatta;
a) Kamulaştırılacak taşınmaz malın tapuda kayılı bulunduğu yer, mevkii, pafta, ada,parsel numarası, vasfi, yüzölçümü.

b) Malik veya maliklerin ad ve soyadları
c) Kamulaştırmayı yapan idarenin adı,
d) 14 üncü maddede öngörülen süre içerisinde, tebligat veya ilan tarihinden itibaren kamulaştırma işlemine idari yargıda iptal veya adli yargıda maddi hatalara karşı düzeltim davası açabilecekleri,
e) Açılacak davalarda husumetin kime yöneltileceği,
f) 14 üncü maddede öngörülen süre içerisinde, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası açanların, dava açtıklarını ve yürütmenin durdurulması kararı aldıklarınıbelgelendirmedikleri takdirde, kamulaştırma işleminin kesinleşeceği ve mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedeli üzerinden taşınmaz malın kamulaştırma yapan idare adına tescil edileceği,
g) Mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedelinin hak sahibi adına hangi bankaya yatırılacağı,
h) Konuya ve taşınmaz malın değerine ilişkin tüm savunma ve delilleri, tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde mahkemeye yazılı olarak bildirmeleri gerektiği,
Belirtilir.
Mahkemece, kamulaştırılacak taşınmaz malın bulunduğu yerde çıkan bir gazete ve bir internet haber sitesi ile Türkiye genelinde yayımlanan gazetelerin birisinde kamulaştırmanın ve belgelerin özeti en az birer defa yayımlanır.

Mahkemece belirlenen günde yapılacak duruşmada hakim, taşınmaz malın bedeli konusunda tarafları anlaşmaya davet eder. Tarafların bedelde anlaşması halinde hakim,taraflarca anlaşılan bu bedeli kamulaştırma bedeli olarak kabul eder ve sekizinci fikranın ikinci ve devamı cümleleri uyarınca işlem yapar.

Mahkemece yapılan duruşmada tarafların bedelde anlaşamamaları halinde hakim, en geç on gün içinde keşif ve otuz gün sonrası için de duruşma günü tayin ederek, 15 inci maddede sayılan bilirkişiler marifetiyle ve tüm ilgililerin huzurunda taşınmaz malın değerini tespit için mahallinde keşif yapar. Yapılacak keşifte, taşımaz malın bulunduğu yerin bağlıolduğu köy veya mahalle muhtarının da hazır bulunması amacıyla, muhtara da davetiye çıkartılır ve keşifte hazır bulunması temin edilerek, muhtarın beyanı da alınır.

Bilirkişiler, taraflar ve diğer ilgililerin beyanını da dikkate alarak, 11 inci maddedeki esaslar doğrultusunda taşmmaz malm değerini belirten raporlarını onbeş gün içinde mahkemeye verirler. Mahkeme bu raporu, duruşma günü beklenmeksizin taraflara tebliğeder. Yapılacak duruşmaya hakim, taraflar veya vekillerini ve bilirkişileri çağırır. Bu duruşmada tarafların bilirkişi raporlarına varsa itirazları dinlenir ve bilirkişilerin bu itirazlara karşı beyanları alinır.

(Değişik sekizinci fikra:19/4/2018-7139/26 md.) Taraflarım bedelde anlaşamamalarıhalinde gerektiğinde hâkim tarafindan onbeş gün içinde sonuçlandırılmak üzere yeni bir bilirkişi kurulu tayin edilir ve hâkim, tarafların ve bilirkişilerin rapor veya raporları ile beyanlarından yararlanarak adil ve hakkaniyete uygun bir kamulaştırma bedeli tespit eder.Mahkemece tespit edilen bu bedel, taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkımn kamulaştırılma bedelidir. Tarafların anlaşması halinde kamulaştırma bedeli olarak anlaşılan miktar peşin ve nakit olarak, hak sahibi adına bankaya yatırılır. Tarafların anlaşamaması halinde hâkim tarafindan kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen bedelin (…) mahkemece belirlenecek banka hesabına yatırılması ve yatırıldığına dair makbuzun ibraz edilmesi için idareye onbes gün süre verilir. Kamulaştırma bu Kanumun 3 üncümaddesinin ikinci fikrasına gõre yapılmış ise ilk taksitin yine peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, hak sahibi tespit edilememiş ise ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere 10uncu maddeye gõre mahkemece yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılmasıve yatırıldığına dair makbuzun ibraz edilmesi için idareye onbeş gün süre verilir. Gereken hallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere mahkemece uzatilabilir. Idarece,kamulaştırma bedelinin hak sahibi adına yatırıldığıa, hâkim tarafindan kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen bedelin (.…)veya hak sahibinin tespit edilemediği durumlarda ise ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek ūzere bloke edildiğine dair makbuzun ibrazıhalinde mahkemece, taşınmaz malın idare adına tesciline ve kamulaştırma bedelinin hak sahibine õdenmesine karar verilir ve bu karar, tapu dairesine ve paranın yatırıldiğı bankaya bildirilir. Tescil hükmü kesin olup, tarafların bedele ilişkin istinaf veya temyiz haklarısaklıdır. Istinaf veya temyiz incelemesi sonucunda kesinleşen kamulaştırma bedeli, hak sahibine peşin ve nakit olarak ödenen tutardan daha az olması durumunda aradaki fark ilgilisinden talep edilir. Idare tarafından hak sahibi adına yapılan ödeme tarihi ile geri õdemeye ilişkin yazının ilgilisine tebliğ edildiği tarih arasmdaki süre için faiz alınmaz.
(Ek fikra: 11/4/2013-6459/6 md.) (ptal fikra: Anayasa Mahkemesinin 5/4/2023 tarihli ve E: 2022/83, K: 2023/69 sayıl Kararı ile.) (...)

Bu maddede õngörülen işlemler, mahkemenin davetine uymayanlar olduğu takdirde ilgilinin yokluğunda yapılır.

Hak sahibinin tespit edilemediği durumlarda mahkemece, kamulaştirma bedelinin üçer aylık vadeli hesaba dônüştürülerek nemalandrrılması amacıyla gerekli tedbirler alınır.
Kamulaştırılması yapılan taşınmaz mal, tahsis edildiği kamu hizmeti itibariyle sicile kaydı gerekmeyen bir niteliğe dōnüşmüş ise, istek halinde mahkemece sicil kaydının terkinine karar verilir.

Bu tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin bu taşınmaz mal nedeniyle vergi ilişkisi aranmaz. Ancak, tapu dairesi durumu ilgili vergi dairesine bildirir.
14 üncū maddede belirtilen süre içinde, kamulaştırma işlemine karşı hak sahipleri tarafindan idari yargıda iptal davası açılması ve idari yargı maħkemelerince de yürütmenin 

durdurulması kararı verilmesi halinde mahkemece, idari yargıda açılan dava bekletici mesele kabul edilerek bunun sonucuna göre işlem yapılır.

Kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal veya maddi hatalara karşı adli mahkemelerde açılacak düzeltim davalarında hangi idareye husumet yöneltileceğinin davetiye ve ilanda açıkça belirtilmemiş veya yanlış gösterilmiş olması nedeniyle davada husumet yanlış yöneltilmiş ise, gerçek hasma tebligat yapılmak suretiyle davaya devam olunur."
II.İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR,Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL'in katılımlarıyla 4/4/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadiğından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ
2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportõr Ömer MENCİK tarafindan hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu ve ilgili görülen kanun hükümleri, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp dūşünüldū:
A. Genel Açıklama 
3. Anayasa'nın 46. maddesi uyarınca devlet ve kamu tüzel kişileri, kamu yararının gerektirdiği hâllerde -gerçek karşılıklarını peşin õdemek şartıyla- özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını kanunla gõsterilen esas ve usullere göre kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idari irtifaklar kurmaya yetkilidir.
4. Kamulaştırmanın usul ve esasları 2942 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir. Anılan Kanun uyarınca kamulaştırma yapılabilmesi için Ödenek temini, kamu yararı kararının alınması ve kamulaştırılacak taşınmazın belirlenmesi süreçlerinden sonra yetkili idare tarafindan kamulaştırmaya karar verilmesi gerekmektedir. Kamulaştırma kararı, Özel mülkiyette bulunan taşınmazın kamu mülkiyetine geçmesiyle sonuçlanan kamulaştırma sürecinin kurucu unsurunu oluşturmaktadır. Yetkili idare tarafindan hukuka uygun bir şekilde verilen bir kamulaştırma kararı bulunmadan kamulaştırmanın sonraki aşamalarına geçilmesi mümkün değildir.

5. İdare, kamulaştırma kararı aldıktan sonra Kanun'un 7. maddesinin üçüncüfikrasının birinci cümlesi gereğince kamulaştırmanın tapu siciline şerh verilmesini tapu idaresine bildirecektir. Anılan fikranın üçüncü cümlesinde bu şerhin süreli olduğu öngörülmüştür. Anılan cümleye gõre idare tarafindan şerh tarihinden itibaren altı ay içinde kamulaştırılacak taşınmaza ilişkin I0. maddeye gõre kamulaştırma bedelinin tespitiyle idare adına tescili isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmediği takdirde bu şerh tapu idaresince resen sicilden silinecektir.


6. İdarenin sõz konusu işlemleri yaptıktan sonra 8. maddeye göre tapuda kayıtlıolan taşınmaz mallar hakkında yapacağı kamulaştırmalarda satın alma usulünü ðncelikle uygulaması gerekmektedir. Kamulaştırmanın satın alma usulū ile yapılamaması hâlinde ise idare 10. maddenin birinci fikrasına göre taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine başvurarak taşınmaz malın kamulaştırma bedelinin tespitiyle, bu bedelin peşin veya kamulaştırmanın 3. maddenin ikinci fikrasına göre yapılması hâlinde taksitle õdenmesi karşılığında idare adına tesciline karar verilmesini isteyecektir.

7. 10. madde gereğince açılan dava sonucunda asliye hukuk mahkemesi,kamulaştırma bedelini tespit edecek ve taşınmazın idare adına tesciline karar verecektir. 25.maddenin birinci fikrasına gõre mülkiyetin idareye geçmesi bu karar ile olacaktır. Dolayısıyla olağan kamulaştırma usulünde idarenin kamulaştırılan taşınmaza el koyma yetkisi bu kararla mümkün olacaktır.

8. Bazı istisnai hâllerde bu usul ve esasların tamamlanmasından õnce özel mülkiyet altındaki taşınmazların idare tarafindan bir an evvel kullanılması ihtiyacı ortaya çıkabilmektedir. Söz konusu ihtiyaca binaen 27. maddeyle idareye Özel mülkiyete konu taşınmazları acele kamulaştırma yoluyla normal bir kamulaştırma sūrecindeki işlemler tamamlanmadan hukuka uygun bir şekilde kullanma imkânı tanınmıştır (AYM, E.2012/87,K.2014/41, 27/2/2014).

9. Acele kamulaştırma, kamulaştırma işlemlerinin neticelenmesini beklemeden kamulaştırılan taşınmaza el koyma imkânı tanıyan olağanüstü bir kamulaştırma usulüdür. Söz konusu usul ile kamulaştırma sürecinin neticelenmesinin beklenmesi kamu hizmetlerinin yürütülmesinde ciddi aksamalara yol açmadan idarenin hemen ihtiyaç duyduğu taşınmazın kamulaştırılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda 27. maddenin birinci fikrasına göre aciliyetine Cumhurbaşkanınca karar alınacak hâllerde gerekli olan taşınmazın kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere idarenin istemi ile mahkemece yedi gūn içinde o taşınmaz malın kanunda belirtilen usule göre bilirkişilerce tespit cdilccek değeri idare tarafından mal sahibi adına bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilecektir (Ali Hıdır Akyol ve diğerleri [GK], B. No: 2015/17510,18/10/2017, §§ 31, 32).

10. Acele kamulaştırma usulū, olağan kamulaştırmada malik lehine getirilen usule ilişkin güvenccleri bertaraf etmemekte; yalnızca bu usullerin işletilmesinden önce idareye,kamulaştırılacak taşınmaza el koyma imkânı tanımaktadır. Taşınmaza el konulduktan sonra idare tarafindan õncelikle satın alma yolunun işletilmesi, bunun mümkün olamamasıdurumunda ise asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davasının açilmasıgerekmektedir. Bu davada belirlenecek bedelin elkoyma istemiyle açılan davada belirlenen bedelden yüksek olması durumunda aradaki fark idare tarafından malike, düşük olmasıdurumunda ise malik tarafından idareye ödenir (Ali Hıdır Akyol ve diğerleri, § 33).
11. Bu itibarla acele kamulaştırma usulünde, yedi gūn içinde mahkemece verilen taşınmaza el koyma kararı taşınmazın mülkiyetinin idareye geçmesi sonucunu doğurmadığıgibi yedi günlük sürede mahkemece belirlenen taşınmaz değeri de nihai kamulaştırma bedeli niteliği taşımamaktadır. Dolayısıyla acele kamulaştırma usulünde elkoyma kararı ile taşınmaz değerinin tespiti geçici niteliktedir.


12. Acele kamulaştırma kararının geçici niteliği nedeniyle idare, kamulaştırma sürecini tamamlamak zorundadır. Sürecin tamamlanması ise idarenin makul süre içinde õncelikle taşınmazı satın almayı denemesi, bunun mümkün olmaması hâlinde ise asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açması ile mümkün olmaktadır.
13. Kanun'da anılan işlemlerin ne kadar sürede tamamlanması gerektiğine dair bir düzenleme yer almamaktadır. Ancak bu sūre uygulamada altı ay olarak kabul edilmektedir.Bu sürede bedel tespiti ve tescil davasının açılmaması durumunda ise acele kamulaştırmanın kamulaştırmasız el atmaya dõnüşeceği, taşınmaz malikinin bu sebebe dayalı tazminat davasıaçma hakkının doğacağı kabul edilmektedir (diğerleri arasından bkz. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2008/8776, K.2008/13436, 30/10/2008; E.2011/7489, K. 2011/16045, 12/10/2011).
B. Anlam ve Kapsam 
14. 2942 sayılı Kanun'un 31. maddesinde kamulaştırma sürecindeki yasak işler ve eylemler düzenlenmiştir. Anılan maddenin birinci fikrasının itiraz konusu (b) bendinde mahkemece sõz konusu Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmazın başkasına devir ve ferağ veya temlikinin yasak olduğu hüküm altına alınmiştir.

15. Anılan maddenin ikinci fikrasında mahkemenin, idarenin başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gūn sonrası için belirlediği duruşma gününü, dava dilekçesi ve idare tarafından verilen belgelerin birer örneğini de ekleyerek meşruhatlı davetiyeyle veya idarece yapılan araştırmalar sonucunda adresleri bulunamayanlara ilan yoluyla tebligat yapmak suretiyle maliki duruşmaya çağırması öngörülmüştür. Dolayısıyla taşınmazı kamulaştırılacak kişiler bu şekilde yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmazlar üzerinde tasarrufta bulunamayacaklardir.

16. İtiraz konusu ilk kuralda õngõrülen yasak, kamulaştırılacak taşınmazın tapu kaydına şerh düşülmesi suretiyle gerçekleşmektedir. Diğer yandan kuralda öngörülen yasağın yargılama devam ettiği sürece uygulanmasının kanuni düzenleme gereğince zorunluluk arz ettiği, kaldırılması konusunda yargılamayı yürüten mahkemeye herhangi bir şekilde takdir yetkisi tanınmadığı anlaşılmaktadır.

17. 27. maddenin ikinci fikrasının birinci cümlesinde acele kamulaştırma kapsamında mahkemece verilen taşınmaza elkoyma kararının tapu müdürlüğüne bildirileceği õngõrülmüştür. Fıkranın dava konusu ikinci cümlesinde ise taşınmaz malın başkasına devir ferağ veya temlikinin yapılamayacağı hükmünün tapu kütüğüne şerh edileceği belirtilmiştir.Anılan şerhin ve şerhten kaynaklı tasarruf yasağının ne kadar süreyle devam edeceğine dair Kanun'da bir düzenleme yer almamaktadır.

C. İtirazm Gerekçesi 
18. Başvuru kararında ðzetle; itiraz konusu kurallar sebebiyle maliklerin kamulaştırılmak istenen taşınmazlar üzerindeki tasarruf yetkilerinin kısıtlandığı, devir yasağına ilişkin işlemlere karşı bu kişilerin herhangi bir yargı yoluna başvuramadıkları,kurallar kapsamında tapu kaydına konulan şerhlerin istisnai durumlarda dahi kaldırılmasının mümkün olmadığı, taşınmaz malikinin birden fazla olması ve bazı kişilere ulaşılamaması

durumunda yargılamanın uzayabildiği, bu süreçte maliklerin mülkiyet hakkından kaynaklanan yetkilerini kullanamamalarının onlar üzerinde ağır bir külfet oluşturduğu belirtilerek kuralların Anayasa'nın 13., 35. ve 36. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür 
Ç. Anayasa'ya Aykırıhık Sorunu 
19. Anayasa'nın 35. maddesinde “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir./Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir./ Mülkiyet hakkının kullanılmasıtoplum yararına aykırı olamaz." denilmektedir. Anayasa'nın anılan maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakkı, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlümal varlığı hakkını kapsamaktadır (AYM, E,2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, § 20).Kamulaştırmanın konusunu oluşturan taşınmazların mülkiyet hakkı kapsamında olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

20. Mülkiyet hakki, kişiye başkasının hakkına zarar vermemck ve kanunların ōngördüğü sınırlamalara uymak koşuluyla sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma, onun semerelerinden yararlanma ve tasarruf etme imkânı veren bir haktır (Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 32). Bu bağlamda malikin mülkünden yoksun bırakılması veya mülkünü kullanma, onun semerelerinden yararlanma ve mülkü üzerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin kısıtlanması mülkiyet hakkına sınırlama oluşturur (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 2/2/2017, § 53).
21. Kamulaştırılmasına karar verilen taşınmazların devir veya temlikini yasaklayan itiraz konusu kurallar, malikin o taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisini kısıtlamaktadır. Bu itibarla kurallarla mülkiyet hakkına sınırlama getirilmektedir.

22. Mülkiyet hakkına sınırlama getirilirken temel hak ve özgürlüklerin sınırlanmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'nın 13. maddesinin gözönünde bulundurulması gerekmektedir.

23. Anayasa'nın 13. maddesinde "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve låik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykarı olamaz."denilmektedir.

24. Anayasa'nın anılan maddesi uyarınca mülkiyet hakkı, Anayasa'da Öngõrülen nedenlere bağlı olarak ve ölçülülük ilkesine aykırı olmaksızın ancak kanunla sınırlanabilir.
25. Anayasa Mahkemesinin sıkça vurguladığı gibi temel hakları sınırlayan kanunun şeklen var olması yeterli olmayıp yasal kuralların keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli,ulaşılabilir ve öngörülebilir düzenlemeler niteliğinde olması gerekir.
26. Esasen temel hakları sınırlayan kanunun bu niteliklere sahip olmasi,Anayasa'nın 2. maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesinin de bir gereğidir. Hukuk devletinin temel unsurlarından olan hukuki belirlilik ilkesi uyarınca kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfî

uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Kanunda bulunması gereken bu nitelikler hukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlarının õngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, E.2015/41, K.2017/98, 4/5/2017, §§ 153,154). Dolayısıyla Anayasa'nın 13. ve 35. maddelerinde sınırlama õlçütū olarak belirtilen kanunilik, Anayasa'nın 2. maddesinde gūvenceye alınan hukuk devleti ilkesi işığında yorumlanmalıdır.

27. Kurallarda, kamulaştırılmasına karar verilen taşınmazların 2942 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğ sonrasında devir ve ferağveya temlikinin yasak olduğu, acele kamulaştırma hâllerinde ise mahkemece verilen taşınmaza el koyma kararı üzerine aynı nitelikteki yasağın tapu kūtüğüne şerh edileceği öngörülmüştür. Bu çerçevede kuralların hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net ve anlaşılır nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kuralların kanunilik şartını taşıdığı açıktır.
28. Bunun yanı sıra Anayasa'nın 13. maddesinde temel hak ve õzgürlüklerin yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak sınırlanabileceği belirtilmiştir. Anayasa'nın 35. maddesinde ise mülkiyet hakkının kamu yararı amacıyla sınırlanabileceği öngörülmüştür.

29. Anayasa'nın 46. maddesinde düzenlenen kamulaştırma, idarelerin özel mülkiyette bulunan bir taşınmaza söz konusu taşınmazı kamu hizmetine tahsis etmek amacıyla tek taraflı bir iradeyle el koymasıdır. Kamulaştırmanın amacı kamu yararınıgerçekleştirmektir (AYM, E.2014/177, K.2015/49, 14/5/2015).

30. Kuralların kamulaştırma sürecinde taşınmaz malikinin değişmesinin õnlenerek kamulaştırma işlemlerinin daha seri ve hızlı bir şekilde sonuçlandırılmasını, böylelikle kamulaştırmaya konu yerin kısa sürede kamu hizmetine tahsis edilmesini sağlamak amacıyla ihdas edildikleri anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kuralların kamu yararı amacı taşıdığı açıktır.
31. Bununla birlikte mülkiyet hakkına yönelik sınırlamanın kanunilik ve meşru amaçşartlarını taşıması yeterli olmayıp aynı zamanda ölçülū olması gerekir. Anayasa'nın 13.maddesinde güvence altına alınan ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen sınırlamanın ulaşılmak istenen amacıgerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından sınırlamanın zorunlu olmasını diğer bir ifadeyle aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkün olmamasını, orantılılık ise hakka getirilen sınırlama ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir.
32. Kamulaştırma işlemine konu taşınmazın kısa sürede kamu hizmetine tahsis edilmesini sağlamak amacıyla kurallar kapsamında öngörülen devir ve temlik yasağının anılan meşru amaca ulaşma bakımından elverişli olduğu açıktır.

33. Öte yandan kamulaştırma işlemlerinin kısa sūrede sonuçlandırılması için alınacak önlemler hususundaki takdir yetkisi kanun koyucuya aittir. Kamulaştırma sürecinin uzamasına neden olabilecek durumların ortadan kaldırılmasında tapuda malik değişikliğinin 

önlenmesinin de söz konusu tedbirler kapsamında değerlendirilmesi mümkündür. Ayrıca taşınmazın devrinin, ferağının ve temlikinin yasaklanması yerine sadece taşınmaza ilişkin olarak kamulaştırma sürecinin başladığının tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenerek alenileştirilmesi ile sınırlı bir araç mülkiyet hakkına daha hafif bir müdahale oluştursa da bu aracın malikin değişmesini engelleyememesi nedeniyle devir, ferağ ve temlik yasağı kadar etkili sonuç doğurmayacağı ve kamulaştırma sürecinin hızlı bir biçimde tamamlanmasıamacına ulaşılmasını temin etmeyebileceği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kurallarda õngõrülen devir, ferağ ve temlik yasağının sõz konusu amaca ulaşma bakımından gerekli olmadığı da söylenmcz.

34. Mülkiyet hakkına yönelik sınırlamanın ölçülü olabilmesi için orantılılık ilkesi gereğince Öngõrülen sınırlama ile elde edilmek istenen meşru amaç arasında adil ve makul bir denge gözetilmelidir. Bu nedenle kurallarda öngörülen sınırlamanın, kamu yararının gerekleri ile bireyin hakları arasında kurulmaya çalışılan adil dengeyi bireyler aleyhine aşırı kūlfet yükleyecek ölçüde bozmaması gerekir.

35.Kurallarla malikin kamulaştırılacak taşınmaz üzerindeki hukuki tasarruf yetkisi elinden alınmaktadır. Kanun'un 25. maddesinde hakların kullanılması ve borçlariın yerine getirilmesi bakımından kamulaştırma işleminin mal sahibi için 10. madde uyarınca mahkemece yapılan tebligatla başlayacağı, mülkiyetin idareye geçmesinin mahkemece verilen tescil kararıyla olacaği, mahkemece verilen tescil kararı tarihinden itibaren taşınmaz mal sahibinin, kamulaştırılması kararlaştırılan taşınmazda yeni inşaat veya ekim yapmak veya mevcut inşaatta esaslı değişiklikler meydana getirmek gibi kullanma haklarının kalkacağı,bundan sonra yapılanların değerinin dikkate alınmayacağı belirtilmiştir. Bu itibarla 31.maddenin birinci fikrasının (b) bendiyle bedel tespiti ve tescil davası sürecinde malikin tasarruf yetkisine yalnızca devir, ferağ ve temlik yönüyle kısitlama getirilmekte olup bu süreçte malikin taşınmaz üzerindeki fiilî tasarruf yetkisi devam etmektedir.
36.Bunun yanında acele kamulaştırmada pazarlık süreci henüz başlamadan malikin taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisi kısıtlanmaktadır. Ancak bu usulde fiilî el koyma õncesinde acele kamulaştırmaya konu taşınmaz malın kanunda belirtilen usule göre mahkemece belirlenen değeri idare tarafindan mal sahibi adına bankaya yatırılmaktadır.Ayrıca acele kamulaştırma usulūnde olağan kamulaştırmada malik lehine getirilen usule ilişkin güvenceler bertaraf edilmediği için taşınmaza el konulduktan sonra idarece makul süre içinde ōncelikle satın alma yolunun işletilmesi, bunun mümkün olamaması durumunda ise asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açılması gerekir. Kanun'da anılan işlemlerin ne kadar sürede tamamlanması gerektiğine dair bir düzenleme yer almamakla birlikte bu süre uygulamada altı ay olarak kabul edilmektedir. Bu sürede bedel tespiti ve tescil davası açılmaması durumunda ise idarenin daha õnce mahkeme kararına istinaden gerçekleştirdiği el koyma işleminin hukuki dayanağının ortadan kalkacağı ve bu süreden sonraki el koymanın hukuka ve Anayasa'ya aykırı olarak el atma hâline dönüşeceği kabul edilmektedir. Ayrıca Anayasa'ya ve kanuna aykırı bir biçimde kamulaştırmasız olarak el atılan bir taşınmazın malike iadesini sağlayan ve/veya malikin bu sürede taşınmazın kullanımından mahrum kalmış olması sebebiyle oluşan zarar da dahil olmak üzere malike tazminat talep etme imkânı sunan hukuk yolları da mevcuttur,
37. Devletin õzel mūlke konu taşınmazların kamu hizmetine tahsis edilebilmesi sürecinde işlemin hızlı sonuçlanması için taşınmazlar üzerinde birtakım kısıtlamalar 

Öngörmesi doğaldır. Ancak bu sürecin kişiler için öngörülemez ve belirsiz bir şekilde uzamaması gerekir. Dolayısıyla kamulaştırma sürecinin bir an õnce sonuçlandırılarak bu yerlerin kamunun mülkiyetine geçirilmesini sağlayacak düzenlemeler ile kurallar kapsamındaki devir yasağı kamulaştırma sürecinin belirsiz hâle gelmesini engelleyecek tedbirlerin õngörülmesi, kamulaştırmada hedeflenen kamu yararı amacının da bir unsurunu oluşturmaktadır. Aksi durum taşınmaz mal sahipleri üzerinde aşırı bir külfete neden olabilecektir.

38. Bu itibarla kurallardan kaynaklanan mülkiyet hakkına yõnelik sınırlamanın kişi aleyhine sonuçlarının ortadan kaldırılabilmesi için kamulaştırma ve dava süreci ile devir,ferağ ve temlik yasağının kısa sürede sonuçlanmasını sağlayacak mekanizmaların oluşturulmasi gerekmektedir.

39. Kanun'un 10. maddesinde, kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası ile õngõrülen devir, ferağ ve temlik yasağının kısa sürede sona erdirilmesi için birtakım düzenlemeler yapılmıştır. Amılan maddenin beşinci fikrasında mahkemece belirlenen günde yapılacak duruşmada hâkimin taşınmaz malın bedeli konusunda tarafları anlaşmaya davet edeceği, tarafların bedelde anlaşması hâlinde ise hâkimin taraflarca anlaşılan bu bedeli kamulaştırma bedeli olarak kabul edeceği, aksi durumda ise hâkimin en geç on gün içinde keşif ve otuz gün sonrası için de duruşma günü tayin edeceği ve kısa sürede de taşınmaz malın değerinin tespiti için mahallinde keşif yapacağı belirtilmiştir.
40. Anılan maddenin yedinci ve sekizinci fikralarında ise bilirkişilerin raporlarınıon beş gün içinde mahkemeye sunacakları, bir sonraki duruşmada rapora karşı beyan ve itirazların alınacağı, bedelde anlaşma sağlanamaması durumunda on beş gün içinde sonuçlandırıImak üzere yeni bir rapor alınarak kamulaştırma bedelinin tespit edileceği, söz konusu bedelin bankaya yatırılmak üzere idareye -en fazla bir kez uzatılmak şartıyla- on beşgünlük süre verileceği, kamulaştırma bedelinin hak sahibi adına yatırılması ya da hak sahibinin belli olmadığı durumda bloke edilmesi üzerine taşınmaz malın idare adına tesciline karar verileceği, mahkemenin tescil hükmünün kesin nitelikte olduğu, tarafların bedele ilişkin istinaf veya temyiz talebinde bulunmalarının mümkün olduğu, maddede õngõrülen işlemlerin mahkemenin davetine uymayanlar olduğu takdirde ilgilinin yokluğunda yapılacağıdüzenlenmiştir.

41. Öte yandan kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası açılmasının bedel tespiti ve tescil davası ve bu kapsamda õngõrülen devir ve temlik yasağına etkisi ile ilgili olarak maddenin on dōrdüncü fikrasında idari yargı merciince yürütmenin durdurulmasıkararı verilmesi hâlinde mahkemenin iptal davasını bekletici mesele yapacağı hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla yürütmenin durdurulması kararının verilmemesi durumunda mahkemenin kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasını sonuçlandırabileceği anlaşılmaktadır.

42. Ayrica Kanun'da idari yargıda görülecek davanın kısa sürede sonuçlanmasına yōnelik dūzenlemelere de yer verilmiştir. 14. maddenin birinci fikrasına gõre kamulaştırmaya konu taşınmaz malın maliki tarafindan 10. madde gereğince mahkemece yapılan tebligat gününden, kendilerine tebligat yapılamayanlara tebligat yerine geçmek üzere mahkemece gazete ile yapılan ilan tarihinden itibaren otuz gūn içinde acele kamulaştırma işlemine karşıidari yargıda iptal davası açılması mümkündür.


43. Anılan maddenin ikinci fikrasında da iptal davasının öncelikle görüleceği belirtilmiştir. Ayrıca 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulū Kanunu'nun 20/A maddesinin (1) numaralı fikrasının (b) bendinde acele kamulaştırma işlemleri yönünden ivedi yargılama usulünün uygulanacağı düzenlenmiş ve söz konusu maddenin (2) numaralıfikrasında davanın her aşamasına ilişkin belirli süreler õngörülmüştūr.
44.Dolayısıyla kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili ile ilgili mahkeme sürecinin kısa zamanda sonuçlanmasını sağlamak amacıyla Kanun'da birtakım güvenceler öngörülmüştür.

45. Diğer yandan acele kamulaştırma usulünde idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın kanunda belirtilen usule göre bilirkişilerce tespit edilecek değeri idare tarafından mal sahibi adına bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilmektedir.Bu itibarla acele kamulaştırma durumunda malike kamulaştırılacak taşınmaza ilişkin bir ödeme de yapılmaktadır.

46. Dolayısıyla kurallarda Öngörülen mülkiyet hakkına yönelik sınırlamada maliklere makul olmayan bir kūlfet yüklenmediği, bu çerçevede kurallarla ulaşılmak istenen kamu yararı ile mülkiyet hakkına ilişkin kişisel yarar arasında bulunması gereken makul dengenin gözetildiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla kurallarla mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın ölçülü olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

47. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa'nın 13. ve 35. maddelerine aykırıdeğildir. İptali talebinin reddi gerekir.

Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ve Selahaddin MENTEŞ bu görüşe katılmamışlardır.

Kuralların Anayasa'nın 36. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
IV. HÜKÜM 
4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun;
A. 27, maddesine 19/4/2018 tarihli ve 7139 sayılı Kanun'un 29. maddesiyle eklenen ikinci fikranın ikinci cümlesinin,
B. 24/4/2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle değiştirilen 31.maddesinin birinci fikrasının (b) bendinin,
Anayasa'ya aykını olmadıklarına ve itirazın REDDiNE Hasan Tahsin GÖKCAN,Engin YILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Selahaddin MENTEŞ’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA 5/11/2024 tarihinde karar verildi.

Başkan Kadir ÖZKAYA 
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 
Başkanvekili Basri BAĞCI 

Üye Engin YILDIRIM: Üye
Üye Rıdvan GÜLEÇ: Üye
Üye Recai AKYEL: Üye

Üye Engin YILDIRIM: Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye Rıdvan GÜLEÇ: Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye Recai AKYEL: Selahaddin MENTEŞ

Üye Engin YILDIRIM: Üye İrfan FIDAN
Üye Rıdvan GÜLEÇ: Üye Kenan YAŞAR
Üye Recai AKYEL: Üye Muhterem INCE

Üye Engin YILDIRIM: Üye Yılmaz AKÇİL
Üye Rıdvan GÜLEÇ: Üye Ömer ÇINAR
Üye Recai AKYEL: Üye Metin KIRATLI

Esas Sayısı : 2024/79Karar Sayısı : 2024/182
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Incelemeye konu ilk kural 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesinde düzenlenen acele kamulaştırma usulū kapsamında mahkemece taşınmaz mala yönelik verilen el koyma kararıüzerine söz konusu taşınmazın başkasına devir, ferağ veya temlikinin önlenmesine ilişkin şerh konulmasına ilişkindir.

2. Kanunda ōngõrülen şekliyle acele kamulaştırma taşınmaza mülkiyetin idare adına tescilinden õnce el konulmasını sağlamaktadır. Ancak bu halde el koymadan sonra tespit edilen bedelle iIgili taraflar arasında anlaşma sağlanamaması durumunda taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin olağan usulün yürütülmesi gerekir. Bu kapsamda idare tarafından asliye hukuk mahkemesinde açılan bedel tespiti ve tescil davası ile kamulaştırma işlemi sonuçlandırılmalıdır.

3. İptal istemine konu ikinci kural ise Kanun'un 10. maddesi gereği açılan bedel tespiti ve tescil davasında mahkemece yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmaz malın başkasına devir ve ferağ veya temlikini yasaklayan Kanun'un 31. maddenin (b) fikrasındaki düzenlemedir.

4. Acele kamulaştırmadan sonra olağan kamulaştırma sürecinin ne zaman başlayacağı hususunda Kanun'da bir düzenleme yer almamakla birlikte Yargıtay kararlarında acele el koyma kararından sonra, Kanun'un 10. maddesine dayanan tespit ve tescil davasıaçması için idareye tanınan makul sürenin geçmesine rağmen davanın açılmaması halinde idarenin el koyma işleminin kamulaştırmasız el atmaya dōnūşeceği belirtilmiştir. Anılan kararlarda kamulaştırma bedel tespiți ve tescil davasının açılması için makul sürenin 6 ay olduğu ifade edilmiştir (Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2011/7489, K. 2011/16045 ; E.2008/8776, K,2008/13436).

5. Uygulamada Kanun'un 10. maddesinde düzenlenen olağan kamulaştırma ile 27.maddesinde düzenlenen acele kamulaştırma süreçlerinin birbiriyle bağlantılı olacak şekilde bir bütün olarak işletildiği görülmektedir. Dolayısıyla acele kamulaştırma kapsamında Kanun'un 27. maddesinin ikinci fikrasının dava konusu ikinci cümlesi gereği taşınmaz kaydına konulan şerh ile olağan kamulaştırma sürecinin başlamasıyla yani bedel tespit ve tescil davasının açılmasıyla Kanun'un dava konusu 31/b maddesi gereğince uygulanan şerhin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

6. Kurallar belirtilen dönemlerde kamulaştırmaya konu taşınmazların üçüncü kişiye devir ve temliki hususunda mutlak bir sınırlama getirmektedir. Başka bir ifadeyle kurallarda yasağın yargılama süreciyle birlikte devam edeceğinin kategorik olarak öngörüldüğü bu süreçten bağımsız olarak, yasağın belli bir süre devam ctmesini ya da belli durumlarda kaldırılmasını sağlayan imkanlara yer verilmediği anlaşılmaktadır. Ayrıca itiraz başvurusuna konu olayda olduğu gibi kısmi kamulaştırmalarda -bir çok Yargıtay kararında belirtildiği üzere- idare tarafindan taşınmazın ifraz edilerek kamulaştırılan kısma şerh konulması imkânıolduğu halde taşınmazın tamamı üzerine şerh konulmasını engelleyen bir güvenceye de Kanunda ya da farklı mevzuatta yer verilmemiştir,

7. Bu yõnüyle kamulaştırma kararının idari yargıda iptal edilmesi durumunda yargılama ve devir yasağı sürecinin belirsiz bir şekilde uzaması malikler açısından aşırı bir külfete neden olabilecektir. Bunlardan öte kanundan kaynaklanan devir ve temlik yasağıyla ilgili mahkemenin takdir yetkisinin bulunmaması ve bu karara karşı yargılama sırasında yapılacak itirazlardan etkili bir sonuç alınamaması, yine belli durumlarda şerhin kaldırılmasıimkanının ya da yasağın azami bir süreyle sınırlandırılmasının õngõrülmemesi hususları da dikkate alınmalıdır. Bu durum malik açısından herhangi bir zarar oluşmasa dahi tasarruf yetkisinin belirsiz ve uzun sürelerle kısıtlanması, kamulaştırmadan beklenen kamu yararı ile malikin mülkiyet hakkından kaynaklanan yararı arasındaki makul dengeyi malik aleyhine ortadan kaldıracaktır.Dolayısıyla kurallar kapsamında kamulaştırma işlemine konu taşınmaz ūzerinde getirilen devir ve temlik yasağıyla mülkiyet hakkına õlçüsüz bir sınırlama getirildiği için iptali gerektiği görüşündeyim.

Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 

Esas Sayısı : 2024/79Karar Sayısı : 2024/182
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Ítiraz konusu kurallar kamulaştırılmasına karar verilen taşınmazların devir veya temlikini yasakladığından malikin o taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisini kısıtlamaktadır. Bu taşınmazların 2942 sayıl Kanun'un 10. maddesi gereğince yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğ sonrasında devir ve ferağ veya temlikinin yasak olduğu, acele kamulaştırma hâllerinde ise mahkemece verilen taşınmaza el koyma kararı üzerine aynı nitelikteki yasağın tapu kütüğüne şerh edileceği kurallarca öngörülmüştür. Dolayısıyla kurallar mülkiyet hakkına sınırlama getirmektedir.

2. Anayasa'nın 35. maddesinde “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir./ Mülkiyet hakkanın kullanılmasıtoplum yararına aykırı olamaz." denilmektedir. Buna göre mülkiyet hakki, Anayasa'da ōngörülen nedenlere bağlı olarak ve ölçülülük ilkesine aykırı olmaksızın ancak kanunla sınırlanabilir.

3. Mülkiyet hakkı, kişiye başkasının hakkına zarar vermemek ve kanunların öngördüğü sınırlamalara uymak koşuluyla sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma, onun semerelerinden yararlanma ve tasarruf etme imkânı veren bir haktır (Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 32). Bu bağlamda malikin mülkünden yoksun bırakılması veya mülkünü kullanma, onun semerelerinden yararlanma ve mülkü üzerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin kısıtlanması mülkiyet hakkına sınırlama oluşturur (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 2/2/2017, § 53).
4. Mülkiyet hakkına sınırlama getirilirken temel hak ve özgürlüklerin sınırlanmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'nın 13. maddesinin de gõz önünde bulundurulmasıgerekmektedir.

5. Anayasa'nın 13. maddesinde “Temel hak ve hürriyetler, Özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve låik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."” denilmektedir.
6. Dava konusu kurallarla mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın kanunilik ve meşru amaç şartlarını taşıdığı açıktır. Ancak kuralların aynı zamanda õlçülā olması da beklenir.

7. Anayasa'nın 13. maddesinde güvence altına alınan õlçülülük ilkesi elverişlilik,gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen sınırlamanın ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından sınırlamanın zorunlu olmasını diğer bir ifadeyle aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkün olmamasını, orantılılık ise hakka getirilen sınırlama ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerckliliğini ifade etmektedir.

8. Kurallarda belirtilen şerh, devir ve temliki tamamen engelleyen bir şerh õzelliği taşımaktadır. Ancak tapu sicilinde taşınmaz ile ilgili olarak kamulaştırma işlemi yapıldığınıgöstcren ve sicilde işlem yapmak isteyen kişilerin bu hususu bilmelerini sağlayan bir şerh 

konulmasının ðngörülmesinin, malik değişikliği durumunda ise yeni malik aleyhine davaya devam olunabilmesi imkânının sağlanmasının kurallarda öngõrülen ve bütünüyle devir ve temliki engelleyen şerhe göre daha hafif bir sınırlama aracı niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle kuralların ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmek bakımından gereklilik ölçütüne aykırı düştüğü söylenebilir. Bunun bir sonucu olarak kurallarla mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın õlçüsüz olduğu görülmektedir.

9. Belirtilen gerekçelerle dava konusu kurallar, Anayasa'nın 13. ve 35. maddeleriyle bağdaşmadığından çoğunluk kararına katılmadım.

Üye Engin YILDIRIM 

Esas Sayısi : 2024/79Karar Sayısı : 2024/182
KARŞIOY GEREKÇESİ
1. Mahkememiz çoğunluğunun 4/1 1/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesine 19/4/2018 tarihli ve 7139 sayılı Kanun'un 29. maddesiyle eklenen ikinci fikranın ikinci cümlesinin ve 24/4/2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle değiştirilen 31. maddesinin birinci fikrasının (b) bendinin Anayasa'nın 13. ve 35.maddelerine aykırı olmadığı şeklindeki kararlarına katılmamaktayım.
2. Bu dosyadaki ilk kural olan Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesinde bu madde kapsamında õngõrülen acele kamulaştırmalarda mahkemece verilen taşınmaz mala el koyma kararının tapu müdürlüğüne bildirileceği belirtildikten sonra ikinci fikranın dava konusu ikinci cümlesinde kamulaştırılacak taşınmaz malın başkasına devir, ferağ veya temlikinin yapılamayacağı hükmünün tapu kütüğüne şerh edileceği öngörülmektedir.
3. Dava konusu ikinci kuralın yer aldığı Kanun'un 31. maddesinde kamulaştırma sürecindeki yasak işler ve eylemler düzenlenmiş olup bu maddenin birinci fikrasının dava konusu (b) bendinde mahkemece 10. madde uyarınca yapilan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmazın başkasına devir ve ferağ veya temlikinin yasak olduğu belirtilmiştir.

4. Bilindiği üzere Anayasa'nın 46. maddesi gereğince idarenin kişilerin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazların kamu yararının gerektirmesi durumunda ve gerçek karşılığını peşin olarak õdeyerek kamulaştırması mümkündür. Bununla ilgili usul ve esaslar da 2942 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir.

5. Ancak bu hukuki süreç belli bir zaman alabilmektedir. Bunun için bazen idarenin daha öncelikli olarak kişilerin taşınmazına ihtiyaç duyması söz konusu olabilmektedir. Bu nedenle acele kamulaştırma yolu ile yine hukuka uygun biçimde hareket edilerek kişilerin taşınmazları idarece kamulaştırılabilir. Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi bu hukuki imkanı idareye vermektedir.

6. Anayasa Mahkemesinin ifade ettiği üzere acele kamulaştırma, kamulaştırma işlemlerinin neticelenmesini beklemeden kamulaştırılan taşınmaza el koyma imkânı tanıyan olağanüstü bir kamulaştırma usulüdür. Acele kamulaştırma usulü ile idarenin hemen ihtiyaçduyduğu taşınmazın kamulaştırma sūrecinin sonuçlanmasının beklenmesi kamu hizmetlerinin yürütülmesinde ciddi aksamalara yol açmadan kamulaştırılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda Kanun'un 27. maddesinin birinci fikrasına gõre aciliyetine Cumhurbaşkanınca karar alınacak hâllerde gerekli olan taşınmazın kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın kanunda belirtilen usule göre bilirkişilerce tespit edilecck değeri idare tarafından ınal sahibi adına bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilecektir (Ali Hıdır Akyol ve diğerleri [GK], B. No: 2015/17510, 18/10/2017, §§ 31, 32).
7. Dolayısıyla acele kamulaştırma usulü, olağan kamulaştırmada malik lehine getirilen usule ilişkin güvenceleri bertaraf etmemekte; yalnızca bu usullerin işletilmesinden önce idareye, kamulaştırılacak taşınmaza el koyma imkânı tanımaktadır. Taşınmaza el konulduktan sonra idare tarafindan öncelikle satın alma yolunun işletilmesi, bunun mümkün olamaması durumunda ise asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açilmasıgerekmektedir. Bu davada belirlenecek bedelin elkoyma istemiyle açılan davada belirlenen 

bedelden yüksek olması durumunda aradaki fark, idare tarafindan malike; düşük olmasıdurumunda ise malik tarafindan idareye õdenir (Ali Hıdır Akyol ve diğerleri, § 33).
8. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkına sınırlama getiren dava konusu kuralların acele kamulaştırma sürecinde kamulaştırmaya konu taşınmazın malikinin değişmesini engelleyerek daha hızlı biçimde acele kamulaştırma sürecini sağlamayıhedefleyen meşru bir amacı oldukları aşikardır.

9. Anayasa'nın 13. maddesi bağlamında ölçülülūk ilkesi ile ilgili yapılan denetimde de kuralların bu amaca ulaşma noktasında elverişli olduğu kabul edilebilir ise de kuralların taşınmaz maliklerinin mülkiyet hakkına yönelik getirdikleri sınırlamaların gerekli olduğu noktasında sorun olduğu kanaatindeyim.

10. Mülkiyet hakkına sınırlama getiren kanun hükümlerinin gerekliliği bağlamında yapılan Anayasa'ya uygunluk denetiminde hedeflenen amaca daha hafif müdahalelerin mūmkūn olup olmadığı araştırılmalıdır.

11. Dava konusu kurallar bağlamında temel hedef olan idarenin bir an Önce acele kamulaştırma konusu olan taşınmaza ulaşabilmesi noktasında taşınmaza şerh konulması ve taşınmaz sahibinin değişmesinin engellenmesi tedbiri bu meşru amaca ulaşma hususunda kişilerin mülkiyet hakkına gereksiz bir müdahale olarak görülebilir. Zira acele kamulaştırma sürecinde malik el değiştirdiğinde dahi yeni malik aleyhine davaya devam edilebilmesi mümkün olabilir, Bu biçimdeki bir durumda da acele kamulaştırmadaki nihai amaca ulaşmada pek de ciddi sorunlarla karşılaşılması söz konusu olmayabilir.

12. Dolayısıyla acele kamulaştırma sürecinde bahse konu taşınmazla ilgili acele kamulaştırma sürecinin yürütüldüğünü gösteren ve böylece ilgililerce bilinmesini sağlayan usullerin varlığı ihtimal dahilinde iken taşınmaz malın başkasına devir, ferağ veya temlikinin yapılamayacağı hükmünün tapu kütüğüne şerh konulması ve taşınmazın başkasına devir ve ferağ veya temlikinin yasaklanması biçimindeki dava konusu kurallar öngõrülen amaca ulaşma noktasında ağır müdahaleler niteliğinde olduklarından mülkiyet hakkının sınırlandırıłması sürecinde ölçülülük ilkesinin ikinci alt ilkesi olan gereklilik koşulunu sağlamaktan uzaktırlar.

13. Öte yandan dava konusu kurallar kısmi kamulaştırma sõz konusu olan durumlarda yine gereklilik boyutu ile kişilerin mülkiyet hakkına yönelik õlçüsüz bir sınırlama getirmekte olup kişilerin taşınmazlarının acele kamulaştırmaya konu ołmayan kısımlarının tasarruf imkanını da ağır biçimde güçleştirmektedir.

14. Sonuç olarak yukarıda sıralanan gerekçelerle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesine 19/4/2018 tarihli ve 7139 sayılı Kanun'un 29, maddesiyle eklenen ikinci fikranın ikinci cümlesinin ve 24/4/2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle değiştirilen 31. maddesinin birinci fikrasının (b) bendinin Anayasa'nın 13. ve 35.maddelerine aykırı olduğu için iptali gerektiği kanaatinde olduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki kararına katılmamaktayım.

Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ 

Esas Sayısı : 2024/79Karar Sayısı : 2024/182
KARŞI OY 
1. 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun; 27. maddesine 19/4/2018 tarihli ve 7139 sayılı Kanun'un 29. maddesiyle eklenen ikinci fikranın ikinci cūmlesinin, ve 24/4/2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle değiştirilen 31.maddesinin birinci fikrasının (b) bendinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın reddine sayın çoğunlukça karar verilmiştir.

2. Aşağıdaki gerekçelerle sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.
3. Mahkemenin kararında, iptal istemi, hükme itiraz gerekçeleri özetlenmiştir.
4. Kanun'un 31. maddesinde kamulaştırma sürecindeki yasak işler ve eylemler düzenlenmiştir. Anılan maddenin birinci fikrasının itiraz konusu (b) bendinde mahkemece 10.madde uyarınca yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmazın başkasına devir ve ferağ veya temlikinin yasak olduğu hüküm altına alınmıştır.

5. Kanun'un 10. maddesinin ikinci fikrasında mahkemenin, idarenin başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün sonrası için belirlediği duruşma gününü, dava dilekçesi ve idare tarafindan verilen belgelerin birer örneğini de ekleyerek meşruhatlı davetiye ile veya idarece yapılan araştırmalar sonucunda adresleri bulunamayanlara ilan yoluyla tebligat yapmak suretiyle maliki duruşmaya çağırması öngörülmüştür. Dolayısıyla taşınmazıkamulaştırılacak kişiler, bu şekilde yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmazlar ūzerinde tasarrufta bulunamayacaklardır.

6. İtiraz konusu ilk kuralda õngörülen yasak, kamulaştırılacak taşınmazın tapu kaydına şerh düşülmesi suretiyle gerçekleşmektedir. Diğer yandan kuralda öngörülen yasağın,yargılama devam ettiği sürece uygulanmasının kanuni düzenleme gereği zorunluluk arz ettiği,kaldırılması konusunda yargılamayı yürüten mahkemeye herhangi bir şekilde takdir yetkisi tanınmadığı anlaşılmaktadır.

7. Kanun'un 27. maddesinin ikinci fikrasının birinci cümlesinde acele kamulaştırma kapsamında mahkemece verilen, taşınmaza elkoyma kararının tapu müdürlüğüne bildirileceği öngõrülmüştür. Fıkranın dava konusu ikinci cümlesinde ise taşınmaz malın başkasına devir,ferağ veya temlikinin yapılamayacağı hükmünün tapu kütüğüne şerh edileceği hüküm altına alınmıştır. Anılan şerhin ve şerhten kaynaklı tasarruf yasağının ne kadar süreyle devam edeceğine dair Kanun'da bir düzenleme yer almamaktadır.

8. Anayasa'nın 35. maddesinde “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir./ Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir./ Mülkiyet hakkanın kullanılmasıtoplum yararına aykırı olamaz." denilmektedir. Anayasa'nın anılan maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakkı, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlümal varlığı hakkını kapsamaktadır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, § 20).Kamulaştırmanın konusunu oluşturan taşınmazların mülkiyet hakkı kapsamında olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

9. Mülkiyet hakki, kişiye başkasının hakkına zarar vermemek ve kanunların öngördüğü sınırlamalara uymak koşuluyla sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma, onun semerelerinden yararlanma ve tasarruf etme imkânı veren bir haktır (Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 32). Bu bağlamda malikin mülkünden yoksun 

bırakılması veya mülkünü kullanma, onun semerelerinden yararlanma ve mülkü üzerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin kısıtlanması mülkiyet hakkına sınırlama oluşturur (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 2/2/2017, § 53).
10. Kamulaştırılmasına karar verilen taşınmazların devir veya temlikini yasaklayan itiraz konusu kurallar, malikin o taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisini kısıtlamaktadır. Bu itibarla kurallarla mülkiyet hakkına sınırlama getirilmektedir.

11. Anayasa'nın anılan maddesinin ikinci fikrasında, mülkiyet hakkının ancak kanunla sınırlanabileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla söz konusu hakka yönelik sınırlamalar kanunla öngörülebilecektir.

12. Öte yandan mülkiyet hakkına sınırlama getirilirken temel hak ve özgürlüklerin sınırlanmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'nın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulması gerekmektedir.

13. Anayasa'nın 13. maddesinde "Temel hak ve hürriyetler, õzlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sinırlanabilir. Bu sinırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykarı olamaz."denilmektedir.

14. Anayasa'nın anılan maddesi uyarınca mūlkiyet hakki, Anayasa'da öngörülen nedenlere bağlı olarak ve õlçülūlūk ilkesine aykırı olmaksızın ancak kanunla sınırlanabilir.
15. Anayasa Mahkemesinin sıkça vurguladığı gibi temel hakları sınırlayan kanunun şeklen var olması yeterli olmayıp yasal kuralların keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli,ulaşılabilir ve öngõrülebilir düzenlemeler niteliğinde olması gerekir.
16. Esasen temel hakları sınırlayan kanunun bu niteliklere sahip olması,Anayasa'nın 2, maddesinde gūvenceye alınan hukuk devleti ilkesinin de bir gereğidir. Hukuk devletinin temel unsurlarından olan hukuki belirlilik ilkesi uyarınca kanuni düzenleınelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olmasi, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Kanunda bulunması gereken bu nitelikler hukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlarının õngörülebilir olmasıni, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, E.2015/41, K.2017/98, 4/5/2017, §§ 153,154). Dolayısıyla Anayasa'nın 13. ve 35. maddelerinde sınırlama õlçūtū olarak belirtilen kanunilik, Anayasa'nın 2. maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesi ışığında yorumlanmalıdir.

17. Kurallarda, kamulaştırılmasına karar verilen taşınmazların 2942 sayılı Kanun'un 10. maddesi gereğince yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğ sonrasında devir ve ferağveya temlikinin yasak olduğu, acele kamulaştırma hâllerinde ise mahkemece verilen taşınmaza el koyma kararı üzerine aynı nitelikteki yasağın tapu kütüğüne şerh edileceği öngörülmüştür. Bu çerçevede kuralların hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir 

duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net ve anlaşılır nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kuralların kanunilik şartını taşıdığı açıktır.
18. Öte yandan Anayasa'nın 13. maddesinde temel hak ve Özgürlūklerin yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak sınırlanabileceği belirtilmiştir. Anayasa'nın 35. maddesinde ise mülkiyet hakkının kamu yararı amacıyla sınırlanabileceği öngörülmüştür.

19. Anayasa'nın 46. maddesinde düzenlenen kamulaştırma, idarelerin özel mülkiyette bulunan bir taşınmaza, sõz konusu taşınmazı kamu hizmetine tahsis etmek amacıyla tek taraflı bir iradeyle el koymasıdır. Kamulaştırmanın amacı kamu yararınıgerçekleştirmektir (AYM, E.2014/177, K.2015/49, 14/5/2015).

20. Dava konusu kuralların kamulaştırma sürecinde taşınmaz malikinin değişmesinin önlenerek kamulaştırma işlemlerinin daha seri ve hızl bir şekilde sonuçlandırılmasını böylelikle kamulaştırmaya konu yerin kısa sürede kamu hizmetine tahsis edilmesini sağlamak amacıyla ihdas edildikleri anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kuralların kamu yararı amacı taşıdığı açıktır.

21. Bununla birlikte mülkiyet hakkına yönelik sınırlamanın kanunilik ve meşru amaç şartlarını taşıması yeterli olmayıp aynı zamanda õlçülü olması gerekir. Anayasa'nın 13.maddesinde güvence altına alınan ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen sınırlamanın ulaşılmak istenen amacıgerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından sınırlamanın zorunlu olmasını diğer bir ifadeyle aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mūmkün olmamasını, orantılılık ise hakka getirilen sınırlama ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir.
22. Kamulaştırma işlemine konu taşınmazın kısa sürede kamu hizmetine tahsis edilmesini sağlamak amacıyla kurallar kapsamında öngörülen devir ve temlik yasağının yukarıda belirtilen kamu yararı amacına ulaşma bakımından elverişli olduğu açıktır.
23. Devletin õzel mülke konu taşınmazların kamu hizmetine tahsis edilebilmesi sürecinde işlemin hızlı sonuçlanması için taşınmazlar ūzerinde birtakım kısıtlamalar öngörmesi doğal karşılanabilir. Ancak kamulaştırma işlemlerinin karmaşıklaşmaması ve sürecin hızlı bir biçimde sonuçlanması amacına ulaşmayı temin eden daha hafif araçların varlığı hâlinde mülkiyet hakkına kurallarla getirilen sınırlamanın gerekli olmadığı sonucuna ulaşılacaktır.

24. Kurallarda öngörülen şerh, bütünüyle devir ve temliki engelleyen bir şerh niteliği taşımaktadır. Ancak tapu sicilinde taşınmaz ile ilgili olarak kamulaştırma işlemi yapıldığını gösteren ve sicilde işlem yapmak isteyen kişilerin bu hususu bilmelerini sağlayan bir şerh konulmasının öngörülmesinin, malik değişikliği durumunda ise yeni malik aleyhine davaya devam olunabilmesi imkânının sağlanmasının kurallarda öngörülen ve bütünüyle devir ve temliki cngelleyen şerhe göre daha hafif bir sınırlama aracı niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Bu yönüyle kuralların ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmek bakımından gerekli olma kriterini karşıladığını söylemek mümkün değildir. Dolayısıyla kurallarla mülkiyet hakkına getirilen sınırlamanın ölçüsüz olduğu anlaşılmaktadır.

25. Açıklanan nedenlerle kurallar, Anayasa'nın 13. ve 35. maddelerine aykırıdır.İptalleri gerektiği düşüncesiyle sayın çoğunluğun görüşüne katılmadım.
Uye Selahaddin MENTE$