Bankalarca Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2021-04-01

1 Nisan 2021 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 31441
YÖNETMELİK
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:
BANKALARCA KULLANILACAK UZAKTAN KİMLİK TESPİTİ
YÖNTEMLERİNE VE ELEKTRONİK ORTAMDA SÖZLEŞME
İLİŞKİSİNİN KURULMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve
kapsam
MADDE 1 – (1) Bu
Yönetmeliğin amacı, bankalar tarafından yeni müşteri kazanımında
kullanılabilecek uzaktan kimlik tespiti yöntemlerine ve müşteri kimliğinin
tespit edilmesini müteakip sunulacak bankacılık hizmetlerine yönelik olarak
mesafeli olsun olmasın bir bilişim veya elektronik haberleşme cihazı
üzerinden yazılı şeklin yerine geçecek şekilde ya da mesafeli olarak
sözleşme ilişkisinin kurulmasına yönelik usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Uzaktan kimlik tespiti yöntemi, 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin
Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ile 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve bu Kanunlarla ilgili mevzuatta yer
alan yükümlülükler saklı kalmak kaydıyla uygulanır.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 19/10/2005
tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 76 ncı
maddesinin ikinci fıkrası ile 93 üncü maddesine dayanılarak düzenlenmiştir.
Tanımlar
ve kısaltmalar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Açık rıza: Kişisel Verilerin Korunması Kanununda
tanımlanan açık rızayı,
b) Banka: Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde
tanımlanan bankaları,
c) Beyaz ışık: Gün ışığı gibi görünürde renksiz
olan ışığı,
ç) BSEBY: 15/3/2020
tarihli ve 31069 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Bilgi
Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Hakkında Yönetmeliği,
d) Güvenlik ögeleri:
Kimlik belgesinde yer alan giyoş, gökkuşağı
baskı, optik değişken mürekkep, gizli görüntü, hologram ve mikro yazıyı,
e) Kimlik belgesi: 3/12/2019
tarihli ve 30967 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti
Kimlik Kartı Yönetmeliğinde tanımlanan kimlik kartını,
f) Kimlik Paylaşımı Sistemi: 20/8/2020
tarihli ve 2837 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan Kimlik Paylaşımı
Sistemi Yönetmeliğinde tanımlanan Kimlik Paylaşımı Sistemini,
g) Kişi: Uzaktan kimlik tespiti yapılacak gerçek
kişiyi veya gerçek kişi taciri,
ğ) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurulunu,
h) MRZ: Optik karakter okuma yöntemlerini kullanarak
makine okuması için biçimlendirilmiş, zorunlu ve isteğe bağlı verileri
kapsayan, kimlik belgesi üzerinde yer alan sabit boyutlu alanı,
ı) Müşteri temsilcisi: Kişinin uzaktan kimlik
tespitini yapacak banka personelini,
i) SMS OTP: BSEBY’de
tanımlanan SMS OTP’yi,
j) Yakın alan iletişimi: Elektronik cihazların
güvenilir, temassız işlem yapabilmesini ve sayısal içeriğe ve/veya
elektronik cihazlara erişimini mümkün kılan, veri okuma ve yazmakta
kullanılan kısa menzilli kablosuz teknolojiyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Uzaktan Kimlik Tespiti Sürecine İlişkin Şartlar
Süreç
başlatılmadan önce uyulması gereken genel ilkeler
MADDE 4 – (1) Uzaktan kimlik tespiti, müşteri temsilcisi ile
kişinin; fiziksel olarak aynı ortamda bulunmasına gerek olmadan, çevrim içi
olarak görüntülü görüşmesi ve birbiriyle iletişim kurması ile yapılır.
(2) Uzaktan kimlik tespiti yöntemi bu Yönetmelikte
belirtilen şartlar dâhilinde uygulanır. Uygulanacak yöntem, yüz yüze
yapılan kimlik tespiti yöntemine benzer ve asgari seviyede risk ihtiva
edecek şekilde tasarlanır.
(3) Uzaktan kimlik tespitinde kullanılacak
görüntülü görüşme yönteminde olası teknolojik, operasyonel
ve benzeri riskler dikkate alınarak yeterli seviyede güvenlik önlemleri
alınır.
(4) Uzaktan kimlik tespiti işlemi, kritik bir işlem
olarak değerlendirilir ve işlemin bilgi teknolojileri veya müşteri
temsilcisi tarafından tek başına başlatılması, onaylanması ve
tamamlanmasına imkân vermeyecek şekilde tasarlanır ve işletilir. Sürecin
kişi tarafından başlatılması, bilgi teknolojileri tarafından uygulanan
kontroller ile devam ettirilmesi ve müşteri temsilcisi tarafından yapılacak
onaylama ve ek kontroller ile tamamlanması sağlanır. Müşteri temsilcisi
tarafından yapılan kontrollerde işlemin riskli bulunması halinde işlem
ikinci bir onaya gönderilir veya sonlandırılır.
(5) Uzaktan kimlik tespitine ilişkin kullanılacak
süreçler ve sistemler, BSEBY’nin 29 uncu
maddesinin onuncu fıkrası kapsamında kritik bilgi sistemleri olarak
değerlendirilir.
(6) Kimlik tespiti sırasında kullanılacak
belgelere, bu belgelerde var olan doğrulanabilir özelliklere ve doğrulamanın
yapılması sırasında kullanılacak kriterlere ilişkin
detaylı dokümanlar oluşturulur.
(7) Bankanın belirlediği uzaktan kimlik tespiti
sürecinin uygulanmasından önce, süreç dokümanları oluşturulur ve sürecin
etkinliği test edilerek sonuçları yazılı hale getirilir. Test sonuçlarının
başarılı bulunmaması durumunda süreçte gerekli güncellemeler yapılır ve
sürecin etkinliği ve yeterliliği sağlanmadıkça süreç uygulanmaz.
(8) Uzaktan kimlik tespiti süreci yılda en az iki
defa gözden geçirilir. Güvenlik ihlallerinin tespit edilmesi veya
gerçekleşmesi, ilgili mevzuatta değişiklik yapılması, bankanın muhtemel
dolandırıcılık veya sahtecilik teşkil edebilecek eylemlerden haberdar
olması ve kullanılan uzaktan kimlik tespiti yöntemine ilişkin zayıflıkların
ortaya çıkması gibi durumlarda teknolojik gelişmeler ve uygulamada
kazanılan deneyimler dikkate alınarak sürecin ayrıca gözden geçirilmesi
sağlanır ve gerekli güncellemeler yapılır.
Uzaktan
kimlik tespitini yapacak müşteri temsilcisi ve çalışma ortamı
MADDE 5 – (1) Uzaktan kimlik tespitinin görüntülü görüşme
aşaması, bu konuda eğitim almış müşteri temsilcisi tarafından
gerçekleştirilir.
(2) Müşteri temsilcisinin, kimlik tespitinde
kullanılabilecek belgelerin özelliklerini ve bu belgeler için uygulanan
geçerli doğrulama yöntemlerini öğrenmesi ve dolandırıcılık veya sahtecilik
teşkil edebilecek eylemlere, bu Yönetmelikte ve ilgili diğer mevzuatta yer
alan yükümlülüklere ilişkin bilgi sahibi olması sağlanır.
(3) Müşteri temsilcisinin, uzaktan kimlik tespiti
sürecine ilişkin yılda en az bir defa ve her bir güncelleme sonrasında
kişisel verilerin korunması mevzuatı da dâhil olmak üzere eğitim alması
sağlanır.
(4) Müşteri temsilcisinin, kişinin banka müşterisi
olma veya bankacılık hizmetlerinden yararlanma isteğini kendi iradesiyle
bankadan talep ettiğine dair karar verebilmesi konusunda eğitim alması
sağlanır.
(5) Uzaktan kimlik tespiti sürecinde müşteri
temsilcisinin, yaşanılabilecek güvenlik zafiyetlerinin ya da suistimallerin engellenmesine yönelik gerekli tedbirlerin
alındığı, erişimi sınırlandırılmış ayrı alanlarda çalışması sağlanır.
(6) Kişiye güven vermesi açısından müşteri
temsilcisinin banka adına çalıştığını yansıtacak şekilde uygun bir ortam
oluşturulması veya yöntemler kullanılması sağlanır.
(7) Engelli kişilere hizmet verebilmek amacıyla en
az bir müşteri temsilcisine gerekli eğitimlerin verilmesi sağlanır.
Sürecin
başlatılması ile uyulması gereken genel ilkeler
MADDE 6 – (1) Uzaktan kimlik tespiti sürecinde görüntülü
görüşme başlamadan önce kişinin başvurusu uzaktan kimlik tespiti sürecinin
işletildiği banka uygulaması üzerinden elektronik ortamda doldurulan bir
form ile alınır, alınan veriler kullanılarak kişi hakkında risk değerlendirmesi
gerçekleştirilir. Risk değerlendirmesi sonucunda gerekiyorsa görüntülü
görüşme başlatılmadan süreç sonlandırılır.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında uygulanacak uzaktan
kimlik tespiti sürecinde, kişinin uzaktan kimlik tespitinin yapılması amacıyla
özel nitelikli kişisel verilerden sadece biyometrik
verisi kullanılabilir ve kişinin buna dair açık rızası elektronik ortamda
kayıt altına alınır.
(3) Müşteri temsilcisine uzaktan kimlik tespiti
işlemleri atanırken belirli bir kişinin belirli bir müşteri temsilcisine
atanması gibi önceden tahmin edilebilir durumlardan kaynaklı suistimal olasılığını azaltmak için gerekli mekanizmalar
tesis edilir.
(4) Kişi ile yapılacak görüntülü görüşmeden önce
müşteri temsilcisinin soracağı asgari sorular belirlenir ve sorulan
soruların sırası ve/veya türü değişkenlik arz eder.
(5) Uzaktan kimlik tespitinin görüntülü görüşme
aşaması gerçek zamanlı ve kesintisiz şekilde yapılır. Müşteri temsilcisi
ile kişi arasındaki görsel-işitsel iletişimin bütünlüğünün ve gizliliğinin
yeterli seviyede olması sağlanır. Bu amaçla, yapılan görüntülü görüşme
uçtan uca güvenli iletişim ile gerçekleştirilir.
(6) Gerçekleşen iletişimin görüntü ve ses
kalitesinin, bu Yönetmelikte yer alan hükümler ve kontroller çerçevesinde
şüpheye yer bırakmayacak ve kimlik tespitinde herhangi bir kısıtlamaya
imkân vermeyecek şekilde tüm görüşme esnasında yeterli seviyede olması
sağlanır. Görüntü kalitesi, sunulan belgeyi beyaz ışık altında görsel
olarak doğrulayabilmeye ve sunulan belgenin yıpranmamış ya da tahrif
edilmemiş olduğunu kontrol edebilmeye yönelik güvenlik ögelerinin
incelenmesine olanak tanır.
(7) Uzaktan kimlik tespiti sürecinde kişiye
yalnızca yapılan kimlik tespiti işlemi için geçerli, merkezi olarak
üretilen SMS OTP iletilir. İletilen SMS OTP’nin
kişi tarafından çevrim içi olarak uygulama ara yüzü üzerinden geri
gönderilmesi sağlanır. Sistemde bu SMS OTP’nin
başarılı şekilde onaylanması durumunda kişinin cep telefonu numarası
doğrulanmış olur.
Kullanılabilecek
kimlik belgesi ve doğrulanması
MADDE 7 – (1) Uzaktan kimlik tespiti sürecinde beyaz ışık
altında görsel olarak ayırt edilebilen güvenlik ögelerine,
fotoğraf ve imzaya sahip olan kimlik belgesi kullanılır.
(2) Yakın alan iletişimi kullanılarak kimlik
belgesinin yongası üzerinde yer alan kimlik bilgilerinin doğrulanması,
kimlik belgesinden kişinin kimliğinin tespit edilmesi için gereken
eşleşmenin sağlandığı anlamına gelir. Söz konusu doğrulama;
a) Kullanılan kimlik belgesinin, belgeyi çıkaran
yetkili makam tarafından verildiği ve belgenin temassız yongası üzerindeki
bilgilerin değiştirilmediği,
b) Kimlik belgesinin temassız yongası üzerindeki
anahtarların kopyalanarak oluşturulmadığı,
kontrol edilerek yapılır.
(3) Yakın alan iletişimi kullanılarak ikinci
fıkrada geçen doğrulamanın herhangi bir nedenle yapılamaması halinde kimlik
belgesinin sahip olduğu birinci fıkrada ifade edilen görsel güvenlik
unsurlarından en az dört adedinin şekil ve içerik bakımından doğrulanması
sağlanır. Sadece görsel güvenlik unsurlarının doğrulanması hallerinde banka
ilave olarak kişi ile sürekli iş ilişkisi tesisi öncesinde ilk finansal
hareketin, müşterinin tanınmasına ilişkin esasların uygulandığı bir başka
bankadaki kişinin kendi hesabından yapılmasını zorunlu tutar.
(4) Görsel kimlik tespiti esnasında kişinin, kimlik
belgesini kameranın önünde yatay veya dikey olarak eğmesi ve müşteri
temsilcisinin vereceği talimata göre ilave hareketler yapması sağlanır. Bu
amaçla kişiden, kimlik belgesinin güvenlikle ilgili kısımlarından sistem
tarafından değişken ve rastgele şekilde belirlenen kısımlarına parmağını
koyması istenir.
(5) Müşteri temsilcisi, görüntülü görüşme sürecinde
kişiyi ve kişi tarafından sunulan kimlik belgesinin ön ve arka yüzü ile
birlikte belgenin üzerindeki bilgileri gösteren fotoğraflar ve/veya ekran
görüntüleri oluşturur.
(6) Müşteri temsilcisi, kişinin hareketlerinden
alınan, kesilen ve büyütülen tekil görselleri kullanarak, beyaz ışık
altında görsel olarak ayırt edilebilen tüm güvenlik ögeleri
ile birlikte kimlik belgesinin doğru açıyla tam olarak kapsandığından ve
kimlik belgesinin üzerindeki kısımlar arasındaki geçiş noktalarında
tahrifatı ve sahteliği gösteren hiçbir yapaylık bulunmadığından emin olur.
(7) Sunulan kimlik belgesinde bulunan veri ve
bilgilerin geçerliliği ve gerçekliğine ilişkin doğrulama, uzaktan kimlik
tespiti sürecinin bir parçası olarak gerçekleştirilir. Bu kapsamda asgari
olarak;
a) Kimlik belgesinde bulunması gereken
karakterlerin yazı tipi, düzeni, sayısı, büyüklüğü, aralığı ve tipografisi
gibi belgeyi çıkaran yetkili makamca tanımlanan özelliklere sahip olduğu,
b) Kimlik belgesinin zarar görmemiş, tahrif
edilmemiş, değiştirilmemiş ve özellikle üzerine sonradan fotoğraf
yapıştırılmamış olduğu,
c) Kimlik belgesi geçerlilik süresinin söz konusu
kimlik belgesinin sahip olduğu standartlara aykırı olmadığı,
ç) Kimlik belgesinin MRZ’sinde
yer alan bilgiler ile kimlik belgesine ait bilgilerin uyuştuğu,
d) Kişiye ilişkin kimlik belgesinde yer alan
bilgilerin banka tarafından bilinen, Kimlik Paylaşımı Sisteminden alınan ve
varsa kimlik tespiti yapmak amacıyla bankanın erişimine açık olan diğer
bilgiler ile eşleştiği,
e) Kimlik belgesinde yer alan seri numarasının
görüntülü görüşme sırasında kimlik belgesi üzerinden kişiye okutulması
suretiyle seri numarası,
doğrulanır.
Kimliği
tespit edilecek kişinin doğrulanması
MADDE 8 – (1) Uzaktan kimlik tespitinin görüntülü görüşme
aşamasında kişinin canlılığını tespit edici yöntemler kullanılır. Banka
sahte yüz teknolojisine dair riskleri önlemeye yönelik ilave tedbirler
alır.
(2) Uzaktan kimlik tespiti sürecinde kişinin yüzü
ile kimlik belgesinden yakın alan iletişimi kullanılarak alınabilmesi
halinde temassız yongadaki fotoğrafın, alınamaması halinde ise kimlik
belgesi üzerinde yer alan fotoğrafın biyometrik
karşılaştırması yapılır.
(3) Müşteri temsilcisi, kullanılan kimlik belgesindeki
fotoğrafın ve kişisel bilgilerin kişi ile uyuştuğundan emin olur.
(4) Müşteri temsilcisi, kimlik tespiti sürecinde
kişi ile kuracağı diyalog ve yapacağı gözlemler neticesinde kimlik
belgesindeki bilgilerin, görüşme esnasında kişi tarafından sağlanan
bilgilerin ve belirtilen niyetin inandırıcı ve yeterli olduğuna kanaat
getirir. Bu kapsamda kimlik avına, sosyal mühendisliğe, başka bir tarafın
zorlamasıyla baskı altında gerçekleşen hareketlere ve benzeri
dolandırıcılık yöntemlerine ilişkin riskler göz önünde bulundurulur.
(5) Uzaktan kimlik tespitinin görüntülü görüşme
aşamasının sonunda kişinin verilecek bankacılık hizmetleri hakkında
bilgilendirilmesi ve banka müşterisi olacağını kabul ettiğine ilişkin sözlü
onay alınması ile süreç tamamlanmış olur.
Görüntülü
görüşmede sürecin sonlandırılması
MADDE 9 – (1) Zayıf ışık koşulları, düşük görüntü kalitesi
ya da iletimi ve benzeri durumlar nedeniyle bu Yönetmelikte belirtildiği
şekilde görsel doğrulama yapılmasının ve/veya kişi ile sözlü iletişim
kurmanın mümkün olmadığı hallerde uzaktan kimlik tespitinin görüntülü
görüşme aşaması sonlandırılır. Süreçte başkaca bir tutarsızlık veya
belirsizlik bulunması durumunda da bu hüküm uygulanır.
(2) Uzaktan kimlik tespitinin görüntülü görüşme
aşamasında kişi tarafından sunulan belgenin geçerliliği hususunda ya da
dolandırıcılık veya sahtecilik teşkil edebilecek eylemlerden şüphe edilmesi
durumunda, uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılır.
Verilerin
kaydedilmesi ve saklanması
MADDE 10 – (1) Uzaktan kimlik tespiti sürecinin tamamı,
sürecin tüm adımlarını içerecek ve denetlenebilir olmasını sağlayacak
şekilde kayıt altına alınır ve saklanır. Bilgi ve belge saklama
gerekliliklerine ilişkin ilgili mevzuat hükümleri saklıdır.
Uzaktan
kimlik tespitinde sorumluluk
MADDE 11 – (1) Uzaktan kimlik tespiti için kullanılan
çözümlerin kişiyi yanlış tespit riskini en aza indirecek şekilde
kullanılmasını sağlamak bankanın sorumluluğundadır. Banka uzaktan kimlik
tespiti ile kimlik tespiti yaptığı kişileri farklı bir risk profilinde izler. Bu kişilerce yapılan işlemin türüne ve
tutarına bağlı olarak ilave güvenlik ve kontrol yöntemleri uygulanır.
Kişilere ya da üçüncü bir tarafa yükümlülük doğuran işlemlerde itiraz
halinde ispat yükümlülüğü bankadadır.
(2) Bu Yönetmelikte yer alan şartlar dâhilinde
uzaktan kimlik tespitinin yapılması halinde BSEBY’nin
kimlik doğrulamaya ilişkin 34 üncü maddesinin birinci fıkrasının gerekleri
yerine getirilmiş sayılır.
(3) Bankanın BSEBY’de ve
bu Yönetmelikte yer alan hükümlere uyum durumunun, şikâyetler ile
sahtecilik veya dolandırıcılık teşkil edebilecek eylemlerin
değerlendirilmesi neticesinde ve gerekli görülen diğer hallerde uzaktan
kimlik tespiti kullanımını kısıtlamaya veya durdurmaya Kurul yetkilidir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulması
Kimlik
tespitini müteakip sözleşme ilişkisinin kurulması
MADDE 12 – (1) Bu
Yönetmelikte yer alan şartlar dâhilinde uzaktan kimlik tespitinin
yapılmasını ya da şubeler aracılığıyla müşteri kimliğinin yüz yüze tespit
edilmesini müteakiben, BSEBY’de düzenlenen
internet bankacılığı ya da mobil bankacılık dağıtım kanallarından herhangi
biri kullanıma açık olan müşterilerce gerçekleştirilmek istenen işlemlere
yönelik sözleşme ilişkisinin mesafeli olarak kurulması durumunda,
müşterinin sözleşmeyi kuran irade beyanının BSEBY’nin
34 üncü maddesinin birinci fıkrasına uygun olarak gerçekleştirilmiş bir
kimlik doğrulama sonrasında söz konusu dağıtım kanalları üzerinden alınması
şarttır.
(2) Bu Yönetmelikte yer alan şartlar dâhilinde
uzaktan kimlik tespitinin yapılmasını ya da şubeler aracılığıyla müşteri
kimliğinin yüz yüze tespit edilmesini müteakiben, mesafeli olsun olmasın,
müşterilerce gerçekleştirilmek istenen işlemlere yönelik olarak bir bilişim
veya haberleşme cihazı üzerinden yazılı şeklin yerine geçecek nitelikte bir
sözleşme ilişkisi kurulabilmesi için;
a) Söz konusu sözleşmenin bütün şartlarının,
müşterinin okuyabileceği şekilde internet bankacılığı ya da mobil
bankacılık dağıtım kanalları üzerinden müşteriye iletilmesi,
b) (a) bendine göre müşteriye iletilen sözleşme ve
bu sözleşme ile birlikte müşterinin sözleşmeyi kuran irade beyanının, BSEBY’nin 38 inci maddesinin üçüncü fıkrası ile 39 uncu
maddesinin birinci fıkrasında belirtilen müşteriye özgü şifreleme gizli
anahtarı ile imzalanarak bankaya iletilmesi,
c) (a) bendine göre iletilen sözleşmede müşteriye
sözleşme içeriği olarak hangi bilgiler gösterilmiş ise (b) bendine göre
müşteri tarafından yalnızca o bilgilerin imzalanmasının sağlanması,
şarttır.
(3) Müşteriye sunulacak bankacılık hizmetlerine
yönelik olarak banka ile müşteri arasındaki ilişkileri düzenleyen ve resmi
şekle veya özel bir merasime tabi olmayan her türlü sözleşmenin;
a) İkinci fıkraya uygun olarak elektronik ortamda
kurulması ya da
b) Müşterinin sözleşmeyi kuran irade beyanının
uzaktan kimlik tespitinin görüntülü görüşme aşamasında kimlik tespitini
müteakip alınması suretiyle mesafeli olarak kurulması,
hallerinde, bu sözleşmeler için yazılı şekil şartı
gerçekleşmiş sayılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelik 1/5/2021
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 14 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme
ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.