Anayasa Mahkemesinin 11/2/2025 Tarihli ve E: 2017/33 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2025/1 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2025-06-25

25 Haziran 2025 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32937
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2017/33 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/1

Karar Tarihi : 11/2/2025


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Cumhuriyet Halk Partisinin 2016 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
I. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELI, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA,Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ'in katilımlarıyla 4/1/2018tarihinde yapılan ilk inceleme toplantisında;
2. Cumhuriyet Halk Partisinin 2016 yılıi kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapilabilmesi amaciyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağıni oluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
3. Cumhuriyet Halk Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2016 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
4. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerde Partinin 2016 yılıgelirler toplamının 106.094.752,03 TL, önceki yildan devreden nakit ve alacaklar toplamının 12.366.439,92 TL, yil sonundaki borçlar toplamının 9.744.227,83 TL olduğu, giderler toplamının 99.148.692,76 TL, önceki yıldan devreden borç toplamının 17.715.408,16 TL ve gelecek yıla devreden nakit ve alacak toplamının 11.341.318,86 TL olduğu anlaşılmaktadır.
5. Partinin 2016 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2016 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmiştır.


A. Gelirlerin Íncelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
6. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 62.734.948,70 TL olup bu tutarın 585.057,27 TL'si üye giriş aidati, 471.564,24 TL'si bağışlar, 1.355.066,57 TL'si mal varlığıgelirleri, 2.844.574,71 TL'si banka mevduat gelirleri, 53.536.307,00 TL'si Hazine yardımlarıve 3.942.378,91 TL'si çeşitli gelirlerden oluşmaktadır.

7. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri 
8. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 43.359.803,33 TL olup bu tutarın 1.454.618,82 TL'si üye giriş aidati, 7.039.859,91 TL'si bağış, 20.439,00 TL'si yayın gelirleri,2.559.505,46 TL'si faaliyet gelirleri, 1.939.647,16 TL'si mal varlığı gelirleri, 453.516,95TL'si banka mevduat gelirleri, 27.942.393,91 TL'si üst örgütlerden alınan yardımlar ve 1.949.822,12 TL'si çeşitli gelirlerden oluşmaktadır.

9. Parti il örgütlerinin 2016 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
10. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 60.910.031,86 TL olup bu tutarın 9.932.614,08 TL'si personel giderleri, 1.094.437,52 TL'si temsil ve ağırlama giderleri,108.799,29 TL'si kırtasiye ve büro giderleri, 978.078,33 TL'si haberleşme giderleri,1.589.763,48 TL'si seyahat giderleri, 6.421.227,48 TL'si kira giderleri, 610.293,52 TL'si bakım ve onarım giderleri, 1.099.817,72 TL'si isınma, aydınlatma ve temizlik giderleri,1.984.071,53 TL'si vergi, sigorta, noter giderleri, 181.878,23 TL'si demirbaş giderleri,27.687.721,72 TL'si teşkilata yardım giderleri, 6.305.276,24 TL'si seçim tanıtma giderleri ve 2.916.052,72 TL'si çeşitli giderlerden oluşmaktadır.

11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenlerin dışındaki giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

12. Yapılan incelemelerde aşağıdaki tabloda yer alan trafik cezalarının Parti tüzel kişiliği tarafından ödendiği tespit edilmiştir.


Tablo 1: Trafik Cezaları
Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000084
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 04 0081 Belge No.lu Trafik Cezası
Tutar (TL): 488,75

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000083
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 04 00282 Belge No.lu Trafik Cezası
Tutar (TL): 226,80

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000082
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 04 00276 Belge No.lu Trafik Cezası
Tutar (TL): 245,70

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000081
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 04 002395 Belge No.lu Trafik Cezası
Tutar (TL): 302,40

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000080
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 04 00228 Belge No.lu Trafik Cezasi
Tutar (TL): 640,80

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000085
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 05 00143 Belge No.lu Trafik Cezası
Tutar (TL): 335,40

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000086
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 05 00424 Belge No.lu Trafik Cezasi
Tutar (TL): 318,20

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000087
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 05 000012 Belge No.lu Trafik Cezası
Tutar (TL): 301,00

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000088
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 05 000212 Belge No.lu Trafik Cezasi
Tutar (TL): 623,00

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000089
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 05 00265 Belge No.lu Trafik Cezası
Tutar (TL): 606,05

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000090
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 05 00156 Belge No.lu Trafik Cezası
Tutar (TL): 207,90

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000092
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 07 00148 Belge No.lu Trafik Cezasi
Tutar (TL): 623,00

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000093
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 07 00771 Belge No.lu Trafik Cezası
Tutar (TL): 623,00

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000094
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 07 00472 Belge No.lu Trafik Cezası
Tutar (TL): 623,00

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000095
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 07 00419 Belge No.lu Trafik Cezasi
Tutar (TL): 292,40

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000096
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 07 00022 Belge No.lu Trafik Cezası
Tutar (TL): 352,60

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000097
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 07 00772 Belge No.lu Trafik Cezasi
Tutar (TL): 469,20

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000098
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 07 00019 Belge No.lu Trafik Cezast
Tutar (TL): 449,65

Yevmiye Tarih/No: 10.03.2016/185
Fiş/ Makbuz No: 20160310030450000091
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 07 00886 Belge No.lu Trafik Cezasi
Tutar (TL): 676,40

Yevmiye Tarih/No: 14.03.2016/195
Fiş/ Makbuz No: 20160314030230000106
Yevmiye Açıklama: Yeğenbey Vergi Dairesi 06 AU 3255 Trafik Cezası
Tutar (TL): 149,25

Yevmiye Tarih/No: 14.03.2016/195
Fiş/ Makbuz No: 20160314030230000109
Yevmiye Açıklama: Yeğenbey Vergi Dairesi 06 FF 9880 Trafik Cezası
Tutar (TL): 264,60

Yevmiye Tarih/No: 14.03.2016/195
Fiş/ Makbuz No: 20160314030230000108
Yevmiye Açıklama: Yeğenbey Vergi Dairesi 06 FF 9880 Trafik Cezası
Tutar (TL): 318,20

Yevmiye Tarih/No: 14.03.2016/195
Fiş/ Makbuz No: 20160314030230000107
Yevmiye Açıklama: Yeğenbey Vergi Dairesi 06 BT 7515 322 Trafik Belge No.lu Vergi
Tutar (TL): 92,40

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: İşlem No: 60/2/75
Yevmiye Açıklama: Yeğenbey Vergi Dairesi 06 CHP 72 Trafik Para Cezası
Tutar (TL): 69,00

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: İşlem No: 60/2/74
Yevmiye Açıklama: Yeğenbey Vergi Dairesi 06 FF 0855 Trafik Para Cezasi
Tutar (TL): 309,00

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000149
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 19 144 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındisı
Tutar (TL): 309,60

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000150
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 19 407 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındisı
Tutar (TL): 640,80

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000151
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 19 151 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 311,85

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000152
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 19 470 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 586,50

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000153
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 19 161 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 264,60

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000154
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 19 154 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 488,75

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000161
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 20 397 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 623,00

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000162
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 20 372 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 605,20

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000163
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 20 14 Belge No.lu Vergi Dairesi Alıindısı
Tutar (TL): 625,60

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000164
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 20 1223 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 729,80

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000165
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 20 29 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 508,30

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000155
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 20 351 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 729,80

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000157
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 20 353 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 318,20

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000156
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 20 131 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 676,40

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000160
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 20 6 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısi
Tutar (TL): 318,20

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000159
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 20 705 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 658,60

Yevmiye Tarih/No: 15.03.2016/197
Fiş/ Makbuz No: 20160315030450000158
Yevmiye Açıklama: 06 CHP 20 633 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
Tutar (TL): 658,60

15.03.2016/197: 15.03.2016/197
20160315030450000172: 20160315030450000166
06440172 489 belge No.lu vergi dairesi alındısı: 06 FF 9990 332 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındısı
449,65: 694,20

15.03.2016/197: 15.03.2016/197
20160315030450000172: 20160315030450000167
06440172 489 belge No.lu vergi dairesi alındısı: 06 FF 9990 378 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındisı
449,65: 712,00

15.03.2016/197: 15.03.2016/197
20160315030450000172: 20160315030450000168
06440172 489 belge No.lu vergi dairesi alındısı: 06 FF 9990 428 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındisı
449,65: 335,40

15.03.2016/197: 15.03.2016/197
20160315030450000172: 20160315030450000170
06440172 489 belge No.lu vergi dairesi alındısı: 06 FF 9990 179 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındisı
449,65: 132,00

15.03.2016/197: 15.03.2016/197
20160315030450000172: 20160315030450000169
06440172 489 belge No.lu vergi dairesi alındısı: 06 FF 9990 264 Belge No.lu Vergi Dairesi Alındisi
449,65: 301,00

15.03.2016/197: TOPLAM
449,65: 21.285,75
13. Partiye gönderilen yazıyla, kişisel hatalardan kaynaklanan toplam 21.285,75 TL giderin Parti tarafindan ödenmesinin izahı istenmiştir.

14. Parti tarafından verilen cevapta trafik cezaları ile Parti tüzel kişiliğine kayıtlıaraçların Parti faaliyetlerinde kullanılması esnasında muhatap olunduğu ifade edilmiştir.
15. Anayasa'nın 69. maddesinin üçüncü fikrasında, siyasi partilerin gelir ve giderlerinin, amaçlarına uygun olması gerektiği ve bu kuralın uygulanmasının kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

16. 2820 sayılı Kanun'un 3. maddesinde siyasi partiler; Anayasa ve kanunlara uygun olarak Cumhurbaskanı, milletvekili ve mahallî idareler seçimleri yoluyla, tüzük ve programlarında belirlenen görüşleri doğrultusunda çalışmaları ve açık propagandaları ile millîiradenin oluşmasını sağlayarak demokratik bir devlet ve toplum düzeni içinde ülkenin çağdaşmedeniyet seviyesine ulaşması amacını güden ve ülke çapında faaliyet göstermek üzere teşkilatlanan, tüzel kişiliği olan kuruluşlar olarak tanımlanmıştır. Anılan Kanun'un 74.maddesinin birinci fikrasının birinci ve ikinci cümlelerinde siyasi partilerin mali denetiminin Anayasa Mahkemesince yapılacağı hüküm altına alınmış; bu denetiminin kapsamı da siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğu olarak belirlenmiştir. Söz konusu fikranın üçüncü cümlesinde, gerçekleştirilecek kanuna uygunluk denetiminin siyasi partilerin amaçlarına ulaşmak için yapılmasında fayda görülen faaliyetleri daraltacak veya bu faaliyetlerin yerindeliğini içerecek şekilde yapılamayacağı hükme bağlanmıştır. Anılan maddenin dördüncü fikrasında ise siyasi partilerin, amaçlarına ulaşmak için gerekli gördükleri siyasi faaliyetleri kapsamında her türlü harcamayı yapabilecekleri öngörülmüştür.
17. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesince siyasi partilerin harcamalari, bu harcamaların siyasi partilerin amaçlarına ulaşmak için gerekli gördükleri siyasi faaliyetler kapsamında yapılıp yapılmadığı yönünden denetlenmektedir. Bu itibarla Parti tüzel kişiliği tarafindan Genel Merkez giderleri kapsamında ödenen trafik cezalarının da siyasi faaliyetler kapsamında yapılan harcama niteliğinde olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
18. Parti tüzel kişiliğine ait olup siyasi faaliyet kapsamında kullanılan her türlü araç,gereç, ekipman ve benzerlerine ilişkin olağan giderlerin parti bütçesinden karşılanması ve gider olarak gösterilmesi mümkün olmakla birlikte siyasi parti görevlilerinin ya da çalışanlarının, hukuki yükümlülüklerini yerine getirmemelerinden ya da hukuk normlarınıihlal etmelerinden kaynaklanan cezalara ilişkin giderlerin siyasi faaliyetler kapsamında kabul edilmesi mümkün değildir. Bu bağlamda trafik cezalarına konu eylemlerin de ilgililerin kişisel kusurundan kaynaklanması ve bu kişilerin kişisel sorumluluğunu gerektirmesi nedeniyle bu eylemlerin siyasi faaliyetler kapsamında kabul edilmesine ve bu eylemler 

dolayısıyla uygulanan trafik cezalarının siyasi partilerce gider gösterilerek parti bütçesinden ödenmesine imkân bulunmamaktadır.

19. Açıklanan nedenlerle kişisel kusurdan kaynaklanan ve yukarıdaki tabloda ayrıntısı verilen trafik cezalarının Parti tarafindan ödenmesi ile oluşan 21.285,75 TL gider toplamının 2820 sayılı Kanun'un 75. maddesi uyarınca Hazineye gelir kaydedilmesi gerekir.
Basri BAĞCI bu görüşe katılmamıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri 
20. Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 38.238.660,90 TL olup bu tutarın 6.162.016,17 TL'si personel giderleri, 5.267.216,56 TL'si temsil ve ağırlama giderleri,1.779.198,60 TL'si kırtasiye ve büro giderleri, 2.801.898,97 TL'si haberleşme giderleri,1.796.892,49 TL'si taşıma giderleri, 758.482,14 TL'si seyahat giderleri, 1.133.541,48 TL'si kira giderleri, 1.712.989,15 TL'si bakım ve onarım giderleri, 2.161.889,34 TL'si isinma,aydınlatma ve temizlik giderleri, 1.766.807,93 TL'si vergi, sigorta, noter giderleri,8.964.133,56 TL'si demirbaş giderleri, 423.483,78 TL'si teşkilata yardım giderleri ve 3.510.110,73 TL'si seçim tanıtma giderlerinden oluşmaktadır.

21. Parti il örgütlerinin defter kayitları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varilmiştir.

C. Parti Mallarını İncelenmesi 
22. Partinin defter ve belgeleri üzerinde yapilan inceleme neticesinde 1.309.445,87TL tutarında demirbaş ile 7.836.565,92 TL taşınmaz mal ediniminin olduğu anlaşılmıştır.
23. Yapılan inceleme neticesinde Partinin 2016 yılı içinde gerçekleştirdiği 1.309.445,87 TL tutarındaki demirbaş ile 7.836.565,92 TL taşınmaz mal ediniminin 2820sayılı Kanun'a uygun olduğu tespit edilmiştir 

IV. SONUÇ
Cumhuriyet Halk Partisinin 2016 yılı kesin hesabinın incelenmesi sonucunda;
A. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olmayan 21.285,75 TL gider karşılığı Parti mal varlığının 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 75.ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye irat kaydedilmesine Basri BAĠCI'nın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
B. Partinin 2016 yılı kesin hesabında gösterilen 106.094.752,03 TL gelir, önceki yıldan devreden 12.366.439,92 TL nakit ve alacak toplami, 9.744.227,83 TL yılsonu borçtoplamı ile 99.148.692,76 TL gider, 17.715.408,16 TL önceki yıldan devreden borç toplamıve 11.341.318,86 TL gelecek yila devreden nakit ve alacak toplamından Hazineye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820sayılı Kanun'a uygun olduğuna OYBİRLİĞİYLE,

11/2/2025 tarihinde karar verildi.
Başkan Başkanvekili Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Hasan Tahsin GÖKCAN Basri BAĞCI 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ 
Üye Üye Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞİrfan FIDAN 
Üye Üye Üye Kenan YAŞAR Muhterem ÍNCE Yılmaz AKÇİL 
Üye Üye Ömer ÇINAR Metin KIRATLI 

Esas Sayısı : 2017/33 (SPMD)Karar Sayısı: 2025/1
Karşı Oy 
1. Siyasi partilerin ödemiş oldukları idari para cezalarının muhasebe kayıtlarında gider olarak gösterilemeyeceğine dair kategorik yaklaşımın yerinde olmadığınıdeğerlendiriyoruz.

2. Olgusal olarak tüzel kişiliklerin idari para cezalarından sorumlu tutabileceğine dair düzenlemeler suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gözetildiğinde, bu cezaların yerine getirilmesinde tüzel kişilerin de sorumlu oldukları ve ödemelerin bunlar tarafından yapılmasıgerekliliğini ortaya koymaktadır 

3. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu 8/1.maddesinde "Organ veya temsilcilik görevi yapan ya da organ veya temsilci olmamakla birlikte, tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde görev üstlenen kişinin bu görevi kapsamında işlemiş bulunduğu kabahatten dolayı tüzel kişi hakkında da idarî yaptırım uygulanabilir" denilmek suretiyle tüzel kişilerin idari yaptırımların muhatapları olabileceği kabul edilmektedir.

4. Şüphesiz ki kanun koyucunun hukuk dışı olarak kabul ettiği bir eylem nedeniyle takdir edilen idari para cezasının kişilerin sorumluluğundan soyutlanarak tüzel kişilikler adına gider kabul edilmesi ve yaptırımların etkisizleştirilmesini meşrulaştırmak uygun bir yaklaşım tarzı değildir.

5. Ancak cezalar tüzel kişiler muhatap olarak verilmişse ceza kim tarafindan ifa edilecektir? Ticari alanda faaliyet gösteren tüzel kişiler (şirketler) kendilerinin muhatap oldukları idari para cezalarını kendi mal varlıklarından karşılamakta ancak bunları gelir vergisinin hesaplanmasına esas alinan matrahtan düşememektedirler.
6. Diğer taraftan siyasi partiler söz konusu olduğunda konuya daha hassas yaklaşmak gerekmektedir. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 74. maddesinin birinci fikrasında ‘.yapılacak kanuna uygunluk denetimi siyasi partilerin amaçlarına ulaşmak için yapılmasında fayda görülen faaliyetleri daraltacak veya bu faaliyetlerin yerindeliğini içerecek şekilde yapılamaz. " denilmek suretiyle mali denetime dair bir prensip ortaya konulmaktadır.
7. Aynı maddenin dördüncü fikrasında "Siyasi partiler amaçlarına ulaşmak için gerekli gördükleri siyasi faaliyetleri kapsamında her türlü harcama yapabilirler.."denilmektedir.

8. Ídari yaptırım olarak uygulanan idari para cezalarının siyasi partiler tarafindan ödenip õdenmeyeceği, siyasi partiler tarafindan bu kapsamda yapılan ödemelerin gider olarak gösterilip gösteremeyeceği sorusu çoğunlukla uyuşamadığımız konunun özünüoluşturmaktadır.

9. İlk bakışta, hukuka aykırı bir eylem nedeniyle verilen idari para cezasının siyasi parti tarafindan karşılanması ve bunun siyasi parti gelirlerinden finanse edilmesi kabul edilebilir gözükmemekte birlikte, konunun kategorik bir yaklaşımından uzaklaşılarak değerlendirilmesi durumunda farklı sonuçlara ulaşılması mümkün gözükmektedir.

10. İdari para cezaları mevzuatımızda yer alan bir çok farklı kanundan kaynaklanabilmektedir, Bunların içerisinde en yaygın olan uygulama ise trafik cezaları olarak karşımıza çıkmaktadır. Trafik cezalarında cezaya sebep olan olayın maliyetine göre cezanın muhatabı değişiklik gösterebilmektedir.

11. Trafik cezalarına sebep olan hadiseler kimi zaman sürücü kusurundan kaynaklanmakta kimi zamanda araç sahibinin doğrudan sorumlu olduğu durumlar olarak karşımiza çıkabilmektedir.

12. Örneğin kırmızı ışıkta geçmek veya alkollü araç kullanmak gibi durumlarda bizzat sürücünün sorumluluğuna gidilebilmekteyken, aracın teknik niteliklerinden kaynaklanan çeşitli sebeplerle araç sahibinin de sorumlu tutulabileceği durumlar ortaya çıkabilecektir. Mesela muayenesi yapılmamış aracı trafiğe çıkartan veya zorunlu mali sorumluluk sigortası yapılmadan aracın kullanılmasına müsaade eden araç sahipleri veya işletenleri tahakkuk ettirilecek cezalardan sorumlu olabileceklerdir.
13. Siyasi partiler özelinde faaliyetleri sırasında kullandıkları araçlara mevzuata aykırı şekilde ses sistemleri monte ettirilmesi durumunda buradaki sorumluluk aracıkullananlardan ziyade aracın bu hale getirilmesine karar veren siyasi partide olacaktır.
14. Kabahatler Kanununun tüzel kişilerin ceza sorumluluğunu düzenleyen 8. maddesi de bu durumu teyit etmektedir. Siyasi parti tüzel kişiliğinin bu ödemeyi yapamayacağının kabul edilmesi durumunda cezanın kimin tarafından ödeneceği sorusu büyük bir karmaşaya neden olacak mahiyettedir.

15. İdari yaptırıma konu eylemden sorumlu olabilecek kişinin belirlenmesi durumunda bu kişiden tahsilat yapılacağı söylenebilir. Heyet halinde karar alınması suretiyle idari cezaya neden olunması durumunda ise sorumluluğun nasıl paylaştırılacağı sorusuna cevap verilmesi oldukça zor olacaktır.

16. Diğer taraftan idari para cezasını tatbikle mükellef olan idari merciler doğal olarak tüzel kişilikleri muhatap alacaklardır. Bunun tabi bir sonucu olarak tüzel kişiler ilk etapta bu ödemeleri yapmak durumunda kalacaklardır.

17. Anayasa Mahkemesinin bu aşamada siyasi partilerin idari para cezalarını hiçbir şekilde ödememeleri gerektiği tarzındaki yaklaşımı hem hukuki düzenlemelere hem de fiili duruma uygun düşmeyecektir.

18. Diğer taraftan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 116. maddesi tescil plakasına trafik ceza tutanağı düzenlenmesine imkân vermektedir. Trafik cezasını gerektiren eylemi gerçekleştiren sürücünün belirlenememesi durumunda ceza tescil plakasına yazılmakta bu durumda araç maliki cezanın muhatabı durumuna düşmektedir.
19. 5326 sayıli Kabahatler Kanunu'nun 17/6. maddesinde idari para cezasının süresi içerisinde ödenmesi durumunda cezadan %25 oranında indirim yapılacağı öngörülmektedir.Diğer taraftan 2918 sayılı Kanunun 115. maddesinde ise süresinde ödenmeyen para cezalarıiçin her ay %5 oranında faiz uygulanacağı hükme bağlanmıştır.


20. Lehe düzenlemeden yararlanmak ve gecikme faizi ödemekten kurtulmak adına ilk etapta trafik cezasının tüzel kişilik tarafindan ödenip akabinde muhatabına rücu edilmesi makul bir davranış şeklidir.

21. Fiili ve hukuki gerekliliklere uygun olarak yapılan bu ödemenin amaç dışında yapılan bir ödeme olarak kabul edilmesi ve aynı miktar değerin hazineye irat kaydedilmesine hükmedilmesi hakkaniyete uygun bir yaklaşım tarzı olmayacaktır.
22. Bu tip olaylarda uygulamadan kaynaklanan hukuki ve fiili zorluklar da bulunmaktadır. Bazen idari para cezasının şahsi sorumlusunun tespiti ve ondan tahsilat yaptırılması zaman alabileceğinden kanunun sağladığı indirimden yararlanmak isteyen siyasi partinin süresinde ödeme yapmak suretiyle indirimden yararlanmak istemesi veya gecikmeye düşmeyerek faiz ödemekten kaçınmaya çalışması gayet doğaldır. Böyle bir durumda yapılması gereken siyasi partinin ilk etapta yaptığı ödemeyi gider saymamak yerine yapılan bu ödemenin ilgilisinden tahsil edilmesini istemek daha uygun bir yaklaşım tarzı olacaktır.
23. Ídari para cezalarının hiçbir şekilde siyasi partiler tarafindan gider gösterilemeyeceği tarzındaki kategorik yaklaşımın uygulamada sorunlara neden olacağınıdeğerlendirdiğimizden, çoğunluğun fikrine iştirak edilmemiştir.

Başkanvekili Basri BAĞCI