Yazma ve Nadir Basma Eserlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2025-10-18

18 Ekim 2025 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 33051
YÖNETMELİK
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığından:
YAZMA VE NADİR
BASMA ESERLERİN TESPİT VE TESCİLİ
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; kamu kurum
ve kuruluşlarında bulunan yazma ve nadir basma eserlerin tespit ve tescili
hakkında usul ve esasları belirlemektir.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 21/7/1983
tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve 4
sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer
Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
724 üncü maddesinin ikinci fıkrası ve 796 ncı
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Kültür ve Turizm Bakanlığını,
b) Başkan: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanını,
c) Başkanlık: Türkiye Yazma Eserler Kurumu
Başkanlığını,
ç) Daire Başkanı: Başkanlık Yazma ve Nadir Eserler
Dairesi Başkanını,
d) Daire Başkanlığı: Başkanlık Yazma ve Nadir
Eserler Dairesi Başkanlığını,
e) Eser: Yazma eser ile nadir basma eserleri,
f) Nadir basma eser: 1/11/1928 tarihli ve 1353
sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten önce basılmış olan tarihi ve kültürel değeri yüksek kitap,
kitapçık ve nadir basma süreli yayınları,
g) Taşınır geçici alındısı: Tescil edilmek üzere,
Daire Başkanlığı ve taşra birimlerine getirilen eserlerin geçici olarak
teslim alınmasında düzenlenen belgeyi,
ğ) Taşra teşkilatı: Başkanlığa bağlı bölge
müdürlükleri ve yazma eser kütüphane müdürlüklerini,
h) Tescil: Kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan
yazma ve nadir basma eserlerin bibliyografik künyelerinin tespit edilmesi,
Başkanlıkça kayıt altına alınması, bunların tescile değer nitelikte ise
yazma/nadir basma eser belgesi ile belgelenmesi ve belgenin bir nüshasının
tescili yapan Birimin arşivinde muhafaza edilmesini,
ı) Yazma eser: Kağıt,
parşömen, deri ve benzeri yazı malzemeleri üzerine elle yazılmış, sanatsal,
tarihsel ya da içerik değeri haiz kitap, mecmua, risale, murakka ve benzeri eserleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Eser Tescil Komisyonunun Kurulması ve Kararları ile
Kararlara
İtiraz Usul ve Esasları
Eser
tescil komisyonu
MADDE 4- (1) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından Daire
Başkanlığı veya taşra teşkilatına teslim edilen eserlerin, yazma/nadir basma eser olup olmadığını
tespit etmek için Daire Başkanlığı veya Daire Başkanlığının uygun görüşüyle
taşra teşkilatı tarafından “Eser Tescil Komisyonu” kurulur.
(2) Eser tescil komisyonu, yazma eser uzmanı ve
yazma eser uzman yardımcısı ile kütüphaneci, mütercim ve restoratör kadrolarından olmak üzere en az üç, en çok beş kişiden oluşur. Komisyonda
üyeler arasından bir kişi komisyonu oluşturan birim tarafından başkan
olarak belirlenir.
(3) Gerekli görüldüğü takdirde, Başkanlıkça
komisyonda görevlendirilmek üzere Bakanlıktan kültür ve turizm uzmanı,
kültür ve turizm uzman yardımcısı, restoratör,
mütercim, kütüphaneci, kitap patoloğu, müze
araştırmacısı ve folklor araştırmacısı kadrolarından personel veya
üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim üyeleri talep edilebilir.
(4) Eser tescil komisyonu, kararlarını salt
çoğunlukla alır, eşitlik halinde komisyon başkanının kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış
sayılır. Komisyon, ilk toplantı tarihinden itibaren on beş gün içinde karar
verir. İncelenecek eser sayısının fazla olması halinde bu süre on beş gün
uzatılabilir.
Komisyon
kararlarına itiraz
MADDE 5- (1) Eser tescil komisyonu kararına, bu karara
katılmayan üye ve eser sahibi kamu kurum ve kuruluşu tarafından itiraz
edilebilir. Karara katılmayan üye, karar tarihinden itibaren; kamu kurum ve
kuruluşu ise tebliğinden itibaren otuz gün içinde, Başkanlığa sunulacak bir
dilekçeyle komisyon kararına itiraz edebilir. İtiraz üzerine Başkanlıkça on
gün içinde eser tescil üst komisyonu oluşturulur. Başkanlık, itiraz
edilmese dahi, gerekli görmesi halinde eser tescil üst komisyonu
oluşturabilir.
(2) Eser tescil üst komisyonu; yazma eser uzmanı ve
yazma eser uzman yardımcılarından olmak üzere en az üç en çok beş kişiden
oluşur. Komisyon üyeleri arasından bir kişi, Başkanlıkça başkan olarak
belirlenir.
(3) Gerekli görüldüğü takdirde, Başkanlıkça eser
tescil üst komisyonunda görevlendirilmek üzere Bakanlıktan kültür ve turizm
uzmanı, kültür ve turizm uzman yardımcısı, restoratör,
mütercim, kütüphaneci, kitap patoloğu, müze
araştırmacısı ve folklor araştırmacısı kadrolarından personel veya
üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim üyeleri talep edilebilir.
(4) Eser tescil üst komisyonu kararlarını salt
çoğunlukla alır, eşitlik halinde komisyon başkanının kullandığı oy yönünde
çoğunluk sağlanmış sayılır. Komisyon, ilk toplantı tarihinden itibaren on
beş gün içinde karar verir. İncelenecek eser sayısının fazla olması halinde
bu süre on beş gün uzatılabilir. Eser tescil üst komisyonu kararları
kesindir.
(5) Eser tescil komisyonunun kararlarına karşı
birinci fıkrada yer alan süreler içinde itirazda bulunulmaması halinde karar
kesinleşir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yazma ve Nadir Basma Eserlerin Tescili ve Eserlerin
Yazma
Eser
Kütüphanelerine Kazandırılması
Emanete
alma
MADDE 6- (1) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından Daire
Başkanlığı veya taşra teşkilatına tespit ve tescil edilmek üzere getirilen
yazma ve nadir basma eserler, kayıt numarası verilerek emanete alınır ve
söz konusu eserleri getirenlere Daire Başkanlığı veya ilgili müdürlüklerce
taşınır geçici alındısı verilir.
(2) Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatına emanet
bırakılan, ancak bir yıl içinde geri alınmayan yazma ve nadir basma eserler
kütüphanelerde korunabilir. Bu durumdaki eserler için eser sahibi kamu
kurum ve kuruluşlarına bildirim yapılır. Bildirimin tebliğ edildiği
tarihten itibaren otuz gün içinde geri alınmayan eserler, yazma eser kütüphanelerinde
durumlarına uygun olarak kayıt altına alınabilir.
Yazma ve
nadir basma eserlerin tescili
MADDE 7- (1) İçerik açısından, tarihi ve sanatsal bakımdan
istisnai olarak değerlendirilen yazma ve nadir basma eserlerin tesciline,
eserlerin Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatına teslim edildiği tarihten
itibaren en geç otuz gün içinde karar verilir. İncelenecek eser sayısının
fazla olması halinde bu süre otuz gün daha uzatılabilir.
(2) Tesciline karar verilen eserler için, EK-1’de
yer alan Tescile Tabi Yazma/Nadir Basma Eser Belgesi hazırlanır. Belgenin
bir örneği eser tescil komisyonu tarafından arşivde dosyalanır. Ayrıca
tescil edilen her bir eserin dijital kopyası, eser sahibinin izni alınarak,
hazırlanır ve Başkanlık arşivinde saklanır. Dijitalleştirilen eserler, eser
sahibinin izni alınarak, Başkanlık yazma eserler veri tabanında
kullanıcıların hizmetine sunulur.
(3) Özel niteliği olan veya nicelik bakımından
yekûn teşkil eden eserler, Daire Başkanlığı tarafından oluşturulacak
komisyonca bulundukları mahallerde tescil edilebilirler.
(4) Tescil dışı bırakılan eserler, eser sahibi kamu
kurum ve kuruluşlarına tutanak düzenlenerek iade edilir.
Tescil
edilen eserlerin sahiplerine iadesi ve takibi
MADDE 8- (1) Başkanlık birimlerince tescil edilen yazma ve
nadir basma eserler için EK-1’de yer alan “Tescile Tabi Yazma/Nadir Basma
Eser Belgesi” düzenlenerek sahiplerine iade edilir.
(2) EK-1’de yer alan Tescile Tabi Yazma/Nadir Basma
Eser Belgesi alan kamu kurum ve kuruluşları tescili yapan Başkanlık
birimlerine en az üç yılda bir eserin kendisinde bulunduğuna dair
bildirimde bulunur.
(3) Tescil edilen yazma/nadir basma eserin sahiplik
durumunun değişmesi halinde, devreden tarafından Başkanlık birimine otuz
gün içerisinde bildirilmesi gerekir.
Eserlerin
yazma eser kütüphanelerine kazandırılması
MADDE 9- (1) Tescil edilmek üzere Daire Başkanlığı veya
taşra teşkilatı birimlerine getirilen eserlerden, kütüphane
koleksiyonlarını tamamlayıcı nitelikte olduğu tespit edilenler, eser sahibi
kamu kurum ve kuruluşunun tasarrufu ile Başkanlığa tahsis edilmek, bedelsiz
devredilmek veya bağışlanmak suretiyle Başkanlık yazma eser kütüphanelerine
kazandırılabilir.
(2) Kütüphane koleksiyonlarını tamamlayıcı
nitelikteki yazma/nadir basma eserlerin Başkanlık tarafından satın alınması
veya bağış olarak kabul edilmesi, 4/9/2014 tarihli
ve 29109 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Yazma Eserler Kurumu
Başkanlığı Eser Sağlama Kurulu Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
hükümlerine göre yerine getirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Rüçhan
hakkı
MADDE 10- (1) Bu Yönetmelik kapsamında tespit ve tescil
edilen yazma ve nadir basma eserlerde Başkanlığın, 2863 sayılı Kanunun 24
üncü maddesi kapsamında rüçhan hakkı saklıdır.
Gizlilik
ve tarafsızlık ilkesi
MADDE 11- (1) Komisyon üyeleri, eserlerin tespit ve tescili
sırasındaki bilgileri ilgili olmayan kişilere açıklayamazlar. Çalışmalar
herhangi bir yakınlık bağı gözetmeksizin tarafsızca yapılır.
Milli
Saraylar İdaresi Başkanlığı ile protokol
MADDE 12- (1) Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı envanterinde bulunan bu Yönetmelik kapsamındaki yazma ve
nadir basma eserlerle ilgili yapılacak işlemlere ilişkin Başkanlık ile
Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı arasında protokol düzenlenir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 13- (1) 5/9/2025 tarihli ve
33008 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yazma ve Nadir Basma Eserlerin
Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 14- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 15- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Yazma
Eserler Kurumu Başkanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız