Anayasa Mahkemesinin 28/2/2024 Tarihli ve 2020/1142 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-07-09

9 Temmuz 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32597
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR 
ALİ KOÇ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarasi : 2020/1142Karar Tarihl : 28/2/2024
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞIrfan FIDAN Muhterem INCE Raportör : Kemal ÖZEREN Başvurucu : Ali KOÇ

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, avukat ile yapılacak telefon görüşmelerinin kaydedilmesine ve avukat görüşlerinde bir görevlinin hazır bulundurulmasına yōnelik karar nedeniyle özel hayata saygıhakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2.Başvurucu, devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya çalışma suçundan hükümlū olarak Karabük T Tipi Kapalı Ceza Înfaz Kurumunda (Ceza Înfaz Kurumu) bulunmaktadır.

3. Ceza Înfaz Kurumunun Idare ve Gözlem Kurulu (Kurul) tarafindan 2/4/2019tarihli kararla PKK terör örgütü üyesi olma suçundan barındırılan hükümlü ve tutukluların avukatlarıyla yaptığı görüşmelerin toplumun ve ceza infaz kurumunun güvenliğini tehlikeye atması bu görüşmelerle terör örgütü veya diğer suç örgütlerinin yönlendirilmesi, bunlara emir ve talimat verilmesi veya yorumlarıyla gizli, açık ya da şifreli mesajlar iletilmesi hususlarının kuvvetle ihtimal dâhilinde olduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda başvurucunun avukatıyla yaptığı görüşmelerle ilgili olarak tedbir uygulanmasının uygun olacağı Karabūīk Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) iletilmiştir.

4. Başsavcılık 19/4/2019 tarihinde Kurulun belirttiği hususlarla ilgili olarak 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Gülvenlik Tedbirlerinin Infazı Hakkında Kanun'un 59. maddesinde yer alan şartların oiuştuğunu belirterek başvurucunun avukatıyla yapacağıgörüşmelerin teknik cihazla sesli ve görüntülū olarak kaydedilmesine, ayrıca yapılan görüşmeleri izlemek amacıyla personel görevlendirilmesine karar verilmesini Karabüik Înfaz Hâkimliğinden (İnfaz Hâkimliği) talep etmiştir.


5. İnfaz Hâkimliği, Kuruldan sõz konusu taleple ilgili olarak bir olayın ya da eylemin olup olmadığı konusunda bilgi istemiştir. Kurulun cevap yazısında ülke genelinde ceza infaz kurumlarındaki PKK terőr örgütü üyesi hükümlü ve tutukluların açlık grevi ve öltüm orucu eylemi yaptıklari, bazı ceza infaz kurumlarında intihar girişimleri olduğu, tüm bu eylemleri avukatlari ile yaptıkları görüşmelerde haber ve talimat alarak gerçekleştirdikleri kanaatine yer verilmiştir.

6. Înfaz Hâkimliği 22/4/2019 tarihli kararıyla Başsavcıığın talebinin kabulüne,başvurucunun avukatı ile yapacağı telefon görüşmelerinin üç ay süre ile teknik cihazla sesli ve görüntülū olarak kaydedilmesine, ayrıca bireysel yapıan görüşmeleri izlemek amacıyla personel görevlendirilmesine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, Kurulun cevap yazisında belirtilen hususlarla birlikte PKK terör örgüitüne üye olma suçundan hüktümlü olanların disiplin cezalarıyła ilgili Înfaz Hâkimliğinde yapılan duruşmalarda ülke genelindeki ceza infaz kurumlarında genel olarak açlık grevi yaptıklarına ilişkin beyanlarda bulunduklarını da vurgulamıştır.

7. Başvurucunun bu karara itirazı, Karabük Ağır Ceza Mahkemesi tarafmdan 31/5/2019 tarihinde reddedilmiştir. Kararda, Infaz Hâkimliği kararının usule ve yasaya uygun olduğu ve anılan kararda isabetsizliğin bulunmadığı belirtilmiştir.

8. Başvurucu, nihai kararı 10/6/2019 tarihinde δğrendikten sonra 14/6/2020tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Böltim tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME 
9. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

10. Başvurucu; 5275 sayılı Kanun'da belirtilen somut bilgi ve bulgu bulunmasına ilişkin şart ortaya konulmadan avukatıyla görüşmelerinin kısıtlandığını, anılan kararı dosya üzerinden ve yokluğunda verildiğini, bu şartlar nedeniyle avukatıyla görüşmediğini, devam eden bir dava ile ilgili olarak avukat yardımından yararlanamadığını, yasal ve yargısal yardım alamadığını belirterek anayasal haklarmın ihlal edildiğini ileri sürmūştür.
11. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; müdahalenin kanuni dayanağının ve meşru amacının bulunduğu, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun oldnğu ifade edilmiştir. Başvuruçu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında önceki iddialarını tekrar etmiştir.

12.Başvuru, özel hayata saygı hakkı kapsamında incelenmiştir.
I3. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmiştir.
14. Anayasa Mahkemesi hükümlünün avukatıyla mahremiyet içinde belirli aralıklarla görüşmesinin cezanın infazı aşamasmda alacağı hukuki yardım bakımından önemli olduğu gibi ceza infaz kurumu dışıdaki özel yaşamıyla ilgili doğru kararlar verebilmesi 

açısından da önemli olduğu tespitini yapmuştir. Ayrıca avukat ile mahpusun belli bir mahremiyet içinde görūşmesinin sağlanması mahpusun ceza infaz kurumu içinde ve dışında devam eden Özel hayatının gizliliğinin korunmast açısıdan da Önemlidir (AYM, E.2018/73,K.2019/65, 24/7/2019, §§ 93, 94, Çetin Arkaş ve Nasrullah Kuran, B. No: 2016/371,13/1/2021, §§ 48-51, Mehmet Emin Imret, B, No: 2019/16013, 2/5/2023, §§ 22, 23).
15. Somut olayda başvurucunun avukatı ile yapacağı telefon gōrüşmelerinin üç ay süre ile teknik araçlarla sesli ve görüntülü olarak kaydedilmesi, ayrıca bireysel yaptığıgörüşmeleri izlemek amacıyla personel görevlendirilmesi seklinde uygulanan sınıriandırma ðzel hayata saygı hakkına müdahale oluşturmaktadır. Başvurucu hakkında İnfaz Håkimliği kararyla kamu düzeninin ve güvenliğinin sağlanması ile suç işlenmesinin önlenmesi amacryla 5275 sayılı Kanun'un 59. maddesinin (5) numaralı fikrasına dayanılarak gerçekleştirilen müdahale kanunilik ve meşru amaç şartını karşılamaktadır. Öte yandan sõz komusu müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve ölçülü olup olmadıği ayrica incelenmelidir.

16. Anayasa'nm 19. maddesi gereği, hükümlü ve tutukluların ōzel ve aile hayatına birtakım sınırlamaları getirilmiş olması hukuka uygun olarak ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçınılmaz ve doğa! bir sonucudur. Bu bağlamda idarenin tutuklu ve būkümlülerin özel ve aile hayatına müdahale konusunda takdir yetkisinin daha geniş olduğu gözetilmelidir. Burada mühim olan ceza infaz kurumunun güvenliğinin ve disiplinin sağlanması amacı ile hükūmlünün özel ve aile hayatına saygı gösterilmesi hakkı arasında adil bir dengenin kurulmasıdır. Ayrıca avukatla müvekkil arasındaki iletişimin gizli olmast ana kural ise de bu kuralın kamu düzeninin ve kurumun güvenliğinin sağlanması ile suçişlenmesinin önlenmesi gibi meşru sayılacak amaçlar bağlamında kısıtlanmasının mümkün olduğu vurgulanmalıdır. Ancak bu durumda uygulanacak kısıtlamaların süreli olması, hakkın kullanımını ortadan kaldıraçak şekilde genel bir uygulamaya dönüştürülmemesi ve gerekli olduğunun ilgil kararlarda yeterli bir gerekçe ile ortaya komulması gerekir. Bu kapsamda başvuru konusu olay bakımından yapilacak değerlendirmelerin temel ekseni, müdahaleye neden olan idari makamlar ve derece mahkemelerinin kararlarında dayandıkları gerekçelerin Özel hayata saygı hakkını kısıtlaması bakımından demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ve ölçülolak ilkesine uygun olduğumu inandırıcı bir şekilde ortaya koyup koyamadığı olacaktır (Çetin Arkaş ve Nasrullah Kuran, §§75-81, Mehmet Emin Imret, §§31-33).

17.Öte yandan Avrupa Însan Hakları Mahkemesi (AfHM) de terörizm ve organize suç söz konusu olduğunda avukat müvekkil ilişkisine getirilen bazı kısıtlamaların müsamaha gösterilebilir olduğunu belirtmektedir. Bu bağlamda AiHM, avukat - müvekkil gizliliğine saygı gösterilmesine ilişkin temel kuralın istisnai durumlarda ve kötüye kullanıma karşıyeterli ve uygun güvencelerin mevcut olması koşuluyla askıya alınabileceğine karar vermiştir (Canavcı ve diğerleri/Türkiye, B, No: 24074/19, 14/i 1/2023, § 96).
18. Somut olayda başvurucu, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Tūrk Ceza Kanununun Dördüncü Kısım Dördüncüi Bölümü'nde yer alan devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya çalışmak suçundan hüküimlüolarak ceza ifaz kurumunda bulummaktadır. Başvurucu hakkında uygulanan tedbir öncelikle tedbire neden olan şartlar da gözetilerek değerlendirilmelidir. Zira mevzuata göre belirli şartların oluştuğuna ilişkin bilgi, bulgu veya belge elde edilmesi hâlinde avukatla görūşmenin kısıtlanabileceği açıktır.


19.Başsaveılığın talep gerekçesi ile Înfaz Hâkimliğinin değerlendirme ve tespitieri gözönünde bulundurulduğunda, PKK terör örgütüne üye olma suçundan hükümlü olan mahpusların örgütsel dayanışma kapsammda ceza infaz kurumlarında açlık grevleri başlattıklar, bu eylemin haberleşme araçları aractlığıyla ve mahpusların görüşmelerinde verilen talimatlarla ülke geneline yayıdığı anlaşılmıştır. Anılan eylemierin ceza infaz kurumlarının güvenliğini ve disiplinini bozarak kamu güvenliğini tehlikeye sokacak boyutlara ulaşmaması için bahse konu mahpusların haberleşmesinin kısitlanarak örgütsel iletişimin engellenmesinin geçici bir tedbir olarak öngörüldügü görülmüştür. Avukat görüşleriyle ilgili uygulamanın da bu kapsamda kalan ve sōz konusu amacı gerçekleştirmeye uygun bir tedbir olduğu açıktır.

20. Soz konusu istisnai durum ve gerekçeler çerçevesinde İnfaz Hâkimliği Başsavcılığın talebinin ūç ay süre ile kabulüne karar vermiştir. Bu bağlamda uygulamanın gerekçelerinin somut karşılığının bulunduğu ve bir süre ile sınırlanarak şartların devam edip etmediğine dair denetleme imkânının da mevcut olduğu anlaşılmıştır. Ayrica başvurucunun bu şartlar altında avukatıyla görüşemediğine ilişkin iddiaşına karşılık uygulanan tedbirin avukatıyla görüşmesini ortadan kaldıran nitelikte bir tedbir olınadığı vurgulanmalıdır.
21. Sonuç olarak başvurucumun özel hayata saygı hakkına yōnelik müdahale hakkında derece mahkemesince ilgili ve yeterli gerekçelerin ortaya komulduğu ve bahse komu müdabalenin belli bir stre ile sinırlandırıldıği, başvurucunun bu streye ve uygulamanın uzatıldığına ilişkin bir iddiasmnın olmadığı da gözönünde bulundurulduğunda demokratik toplum gereklerine uygun ve ölçülü olduğu kanaatine varılmıştır.

22. Açtklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan ðzel hayata saygı hakkıın ihlal edilmediğine karar verilmesi gerckir.
III. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan ōzel hayata saygı hakkımın İHLAL EDİLMEDIĞINE,
D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339.maddesinin (2) numarah fikrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucumum yargılama giderlerini ödemekten TAMÄMEN MUAF TUTULMASINA,
E. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESfNE 28/2/2024tarihinde OYBİRLİĞIYLE karar verildi.