Anayasa Mahkemesinin 6/11/2025 Tarihli ve E: 2023/73 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2025/90 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2026-03-19

19 Mart 2026 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 33201
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
Esas Sayısı : 2023/73 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/90

Karar Tarihi : 6/11/2025


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Hak ve Özgürlükler Partisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN,Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE ve Yılmaz AKÇİL'in katılımlarıyla 7/3/2024 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 73. maddesinin üçüncüfikrasının ikinci cümlesinde “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir." denilmiş ve aynı Kanun'un 74. maddesinin ikinci fikrasında da “Siyasi partilerin genel başkanlari, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri binbeşyüz lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühaklarin değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı, birleştirileceği ve birleştirilmişkesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı, bu belgelere taşınmaz ve değeri bin beş yüz lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakkın değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini belirten listelerin de ekleneceği hükme bağlanmıştır.
3. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 51. maddesinin (1) numaralıfikrasının (a) bendinde siyasi partilerin “Merkez karar ve yönetim kurullarınca (parti tüzüğünde kesin hesapları onaylama görevi verilen yetkili organlarınca alınmış parti genel merkezi ve iller örgütleri kesin hesaplarının incelenip kabul edildiğine ve birleştirildiğine ilişkin kararın onaylı örneğini”, (b) bendinde “Karara bağlanmış ve birleştirilmiş bulunan bir yıllık kesin hesabın onaylı örneğini, (c) bendinde “Parti genel merkez kesin hesabının onaylıörneğini,", (ç) bendin de “Bağlı ilçeleri de kapsayan ve il sorumluları tarafindan imzalanmışolan iller teşkilatı kesin hesaplarinın onaylı örnekleri ile genel merkez tarafindan düzenlenecek olan il teşkilatları kesin hesaplarının icmal listesini,", (d) bendin de "Parti genel merkez ve il teşkilatlarının aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz lirayıaşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarin değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini belirten listeleri,", (e) bendinde ise “Parti genel sekreteri ve genel saymaninın imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarıni” hesap yılını takip eden yılın haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunacakları belirtilmiştir.

4. Hak ve Özgürlükler Partisi, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesabı,genel merkez kesin hesabı, bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarını ve Partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakkın değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini belirten listeleri, parti genel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını Anayasa Mahkemesine sunması gerekirken banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazısını Anayasa Mahkemesine sunmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesinin ikinci fikrasının “Siyasi partilerin genel başkanlari, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar." amir hükmüne uymamıştır.
5. Anayasa Mahkemesine bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

6. Bu itibarla Hak ve Özgürlükler Partisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
7. Hak ve Özgürlükler Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2022 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığınca hazırlanıp Raportör Oğuz ÇAKAR tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa'nin ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıKanun'un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
8. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerden Partinin 2022 yılıgelirleri toplamı 355.093,21 TL, bir önceki yıldan devreden nakit toplamı 1.679,72 TL olmak üzere gelir genel toplamının 356.772,93 TL; 2022 yılı giderleri toplamı 351.202,96 TL,

gelecek yila devreden nakit toplami 5.569,97 TL olmak üzere gider genel toplamının 356.772,93 TL olduğu anlaşılmıştır.

9. Partinin 2022 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2022 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

A. Gelirlerin Incelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
10. Partinin Genel Merkez gelirleri toplami 45.338,21 TL olup bu tutarın 44.875TL'si aidatlardan, 463,21 TL'si diğer gelirden oluşmaktadır.

11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri 
12. Partinin il örgütlerinin gelirleri toplamı 309.755 TL olup bu tutarın tamamı aidat ve bağışlardan oluşmaktadır.

13. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin Íncelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
14. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 41.447,96 TL olup bu tutarın 8.320,41TL'si örgütlenme giderlerinden, 3.000 TL'si kira giderlerinden, 1.835 TL'si konaklama giderlerinden, 2.753,61 TL'si haberleşme giderlerinden, 16.703,53 TL'si mutfak giderlerinden, 2.710,98 TL'si elektrik, su giderlerinden, 1.203,38 TL'si kargo giderlerinden,4.921,05 TL'si ise diğer giderlerden oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin gelecek yıla devreden nakit toplamının 5.569,97 TL olduğu anlaşılmıştır.

15. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri 
16. Partinin il örgütlerinin giderleri toplamı 309.755 TL olup bu tutarın 204.100TL'si kira giderlerinden, 5.007 TL'si bakım onarım giderlerinden, 59.523 TL'si haberleşme,kırtasiye ve büro giderlerinden, 41.125 TL'si aydınlatma ve isınma giderlerinden oluşmaktadır.

17. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.


C. Parti Mallarının İncelenmesi 
18. Hak ve Özgürlükler Partisinin 2022 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kiymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ
Hak ve Özgürlükler Partisinin 2022 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2022 yılı kesin hesabında gösterilen 355.093,21 TL dönem içi gelir,1.679,72 TL bir önceki yıldan devreden nakit toplamı olmak üzere 356.772,93 TL gelir genel toplamı ile 351.202,96 TL dönem içi gider, 5.569,97 TL gelecek yıla devreden nakit toplamıolmak üzere 356.772,93 TL gider genel toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 6/11/2025tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Başkanvekili Başkanvekili Kadir ÖZKAYA Hasan Tahsin GÖKCAN Basri BAĞCI 
Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Üye İrfan FIDAN Kenan YAŞAR Muhterem INCE 
Üye Üye Üye Yılmaz AKÇİL Ömer ÇINAR Metin KIRATLI