Anayasa Mahkemesinin 15/6/2021 Tarihli ve 2020/22495 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-08-10

10 Ağustos 2021 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 31564
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR 
SEDAT HASPOLAT BAŞVURUSU (2)
Başvuru Numarası: 2020/22495Karar Tarthi : 15/6/2021
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPAL YusufŞevki HAKYEMEZ İrfan FIDAN Raportör : Ayhan KILIÇBaşvurueı: Sedat HASPOLAT 
L BAŞVURUNUNKONUSU 
1. Başvuru; Anayasa Mahkemesinin mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin kararı Üzerine yapılan yeniden yargılamada ihlal kararına uygun karar verilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının, istinaf incelemesinin duruşmasız olarak yapılmast, istinaf mahkemeşi kararının kesin olarak verilmesi ve yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

IL BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 27/7/2020 tarihinde yapımıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yōnden yapılan õn incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunum kabul edilebilirlik incelemesinin Bðlüm tarafindan yapıłmasına karar verilmiştir.

5. Böltüm Başkanu tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir öreği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.
IIIL OLAY VE OLGULAR 
. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Anayasa Mahkemesinin Sedat Haspolat (B. No: 2014/12849, 20/7/2017) kararına gõre ilgili olaylar δzetle şöyledir:

A. Olaym Arka Plan 
9. Başvurucu 1946 doğumlu olup İstanbul'da ikamet etmektedir. Başvurucu, MillîEğitim Bakanlığına bağlı kurumlarda öğretmen olarak görev yapmıştır. Başvurucu aynızamanda öğretmenlik görevinden arta kalan zamanlarında serbest avukatlık faaliyetinde bulunmuştur.

10. Başvurucu, Emekli Sandığı yanında 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 86. maddesinde düzenlenen topluluk sigortasına tabi olmuş ve 1/1/1980 ile 29/5/2001 tarihleri arasında avukatlık hizmetlerinden dolayı topluluk sigortasına toplam 7.608 iş gūnü karşılığı prim &demiştir. Başvurucu, öğretmenlikten 15/9/1994 tarihinde emekli olmuş ve bu tarihten itibaren Emekli Sandığı tarafindan başvurucuya emeklilik aylığıbağlanmıştır. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafindan başvurucuya 506 sayılı Kanun'un 86.maddesi uyarınca 1/8/2002 tarihinden itibaren topluluk sigortası kapsamında yaşlılk aylığı ödenmeye başlanmıştır.

11. Emekli Sandığı ile yapılan yazışmalar sonucunda başvurucunun 1/1/1967-1/7/1967 ve I/1/1970-15/9/1994 tarihleri arasında Emekli Sandiğına tabi hizmetlerinin olduğu, 15/9/1994 tarihinden itibaren de Emekli Sandığı tarafindan kendisine emeklilik aylığı bağlandığı anlaşılmıştır.

12. SGK lstanbul 11 Müdürlüğünün (l Müdärlüğü) 31/3/2008 tarihli işlemiyle 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 188. maddesine atifta bulunularak başvurucunun aynı zamanda Emekli Sandığından da yararlandığı gerekçesiyle topluluk sigortası kapsamındaki yaşlılık aylığı ödemeleri durdurulmuştur. Aymı işlemde 1/8/2002 ile 21/4/2008 tarihleri arasında Ödenen toplam 33.096,12 TL'lik yaşlılik aylığının 1/1/1980 ile 29/5/2001 tarihleri arasında ödenen primler mahsup edildikten sonra kalan kısmının tahsilinin sağlanması için gereken işlemlerin yapıması istenmiştir. 11 Müdürlüğünüın 31/3/2008 tarihli başka bir yazısıyla başvurucudan -33,096,12 TL borcu Ödemek tzere- en kısa zamanda 1Müdürlüğüne müracaatı istenmiştir.

R. Yaşllık Aylığmm Kesilmesi tle Geçmişe Yönelik Borç Çıkarılmasına İlişkin İşleme Karşı Açılan Davalar 

13. Yaşlılık aylığının kesilmesi ve geçmişe yönelik olarak 33.096,12 TL borççıkarılmasına ilişkin 31/3/2008 tarihli işlemin iptalive yürütmesinin durdurulması istemiyle başvurucu tarafindan Istanbul 8. Idare Mahkemesinde iptal davası açılmıştır. Anılan Mahkemenin 14/7/2008 tarihli kararıyla davanm görev yönünden reddine karar verilmiştir.Bu karara karşı yapılan temyiz istemi, Danıştay Onbirinci Dairesinin 22/4/2009 tarihli kararıyla reddedilerek karar onanmtştır.

14.Başvurucu12/8/2008 tarihinde ayn işleme karşı Istanbul 7. İş Mahkemesinde de dava açmıştır. Başvurucu, dava dilekçesinde emekli aylıklarmı õdenen primlerin nemasıniteliğinde olduğunu ve kesilemeyeceğini ileri sürülmüiştür. Anlan Mahkemece 16/12/2009tarihinde dava reddedilmiştir. Kararda, I136 sayılı Kanun'un 188. maddesi uyarınca Emekli Sandığma tabi olarak çalışıldığı sürelerde yatırılan topluluk sigortası primlerinin geçerli olmadığı ve ayrıca Emekli Sandığına tabi olarak emekli olunduktan sonra topluluk sigortasına tabi olunmasının mümkün olmadığı gerekçelerine dayanılmıştır. Değinilen karar,Yargitay 10. Hukuk Dairesinin (Daire) 13/5/2010 tarihli kararıyla onanmıştır.

C. Başvurucu Aleyhine Başlatılan İcra Takibi ve Açılan İtiraz İptali Davası
15. il Müdüriüğü tarafindan 1/6/2009 tarihinde Şişli 2. Icra Müdürlüğünde başvurucu aleyhine 33.096,I2 TL anapara, 1.060,85 TL de faiz olmak tzere toplam 34.157,01 TL'nin tahsili amacryla icra takibi başlatılmıştır. Başvurucunun itirazıyla takibin durması Üzerine fl Müdürluğü 29/7/2009 tarihinde Îstanbul 8. Iş Mahkemesinde (l$ Mahkemesi) itirazı iptali davası açmıştır. Başvurucu, karşı dava açarak emeklilik için ödediği primlerin en yüksek banka mevduat faizi uygulanmak suretiyle iadesi isteminde bulunmuştur.

16.İş Mahkemesince bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi raporuna, yaşlılık aylığının kesimesine ve geçmişe yönelik borç çıkarılmasına ilişkin işleme karşı açıłan davada davanın reddine ilişkin olarak İş Mahkemesince verilen kararın Dairenin 13/5/2010tarihli kararıyla onanarak kesinleştiği işlenmiştir. Raporda ayrıca 31/5/2006 tarihlj ve 5510sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 96. ve devamı maddelerinin olayda uygulanacağının Yargitay tarafindan da kabul edildiği ve bu nedenle somut olaya ilişkin değerlendirmenin bu mevzuata göre yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Raporda,başvurucunun çifte sigortaltlık durumunu bilmesi nedeniyle amlan 96. maddenin birinci fikrasıın (a) bendi uyarınca geriye yönelik on yıllık ödemelerin tahsilinin mümkün olduğu ve dolayısryla 6/1 I/1998 tarihinden sonra yapılan tüm &demelerin iadesinin istenebileceği görüşü açıklanmıştır. Bilirkişiraporunda, idarenin 6/l 1/2008 tarihliyazıyla durumdan haberdar olduğu kabul edilerek 1/6/2009 tarihinde başlatılan icra takibinin bir yıliık zamanaşımı süresi içinde olduğu savunulmuştur. Raporda son olarak başvurucu tarafindan yatırılan primler 28,04 TL, bunlara işleyen faiz ise 144,75 TL olarak hesaplanmıştır.
17. 1ş Mahkemesince 22/5/2013 tarihli kararla 11 Müdtrlüğü tarafindan açılan dava kabul edilerek itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilmiş, başvurucunun karşı davasıda kışmen kabul edilmiştir. Kararın gerekçesinde idari işleme karşı açılan davanı İstanbul 7.İş Mahkemesinin 16/12/2009 tarihli kararıyla reddedildiği ve bu kararın Daire tarafindan onanarak kesinleştiğibelirtilmiştir. Gerekçede ayrıca idarenin6/1 1/2008 tarihindeçifte sigortalılık durumundan haberdar olması Üzerine bir yıl içinde takibat başlattığı ifade edilmiştir. Gerekçenin devamında 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesinin birinci fikrasının (a)bendi uyarnca geriye dōnük on yılfık yersiz ödemelerin iadesi yoluna gidilmesinin mümkūn olduğu açıklanmıştır. İş Mahkemesi kararında, başvurucu tarafından õdenen topluluk sigortası primlerinin Emekli Sandığı ile çakışan döneme isabet eden böltimtintın iadesi gerektiğibelirtilerek bilirkişi tarafindan hesaplanan 28,04 TL anapara ve 144,75 TL faiz olmak üzere toplam 172,79 TL'nin başvurucuya ödenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
18. Başvurucu 22/8/2013 tarihli dilekçe ile bu kararı temyiz etmiştir. Temyiz dilekçesinde, işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunun 506 sayılı Kanun'un 84.maddesinin son fikrası hükmünün uygulanması gerektiğini savunmuştur. Dilekçede başvurucu, anılan hüküm uyarınca yersiz ödenen yaşlılık aylıklarının iadesinin istenmesinin mümkün olmadığıı ifade etmiş; davacı idarenin bu hüküm yerine işlemin tesis edildiği tarihten sonra 1/10/2008 tarihinde yürüriüğe giren 5510 sayıl Kanun hükümlerini uyguladığını belirtmiştir. Temyiz dilekçesinde ayrıca 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra Îflas Kanunu'nun 72. maddesinin yedinci fikrası gereğince icra takibinin alacağı öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde başlatlması gerekirken 1/6/2009 tarihinde başlatıimış olması nedeniyle hak düşürücü sürenin geçtiğini ileri sürmüştür. Başvurucu son olarak ödenen primlerin onanmiştir.güncellenerek iadesi gerektiğini vurgulamıştır. Dairenin 26/5/2014 tarihli kararıyla karar 

D. Anayasa Mahkemesine Yapilan Bireysel Başvuru 
19. Başvurucu 1/8/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Bireysel başvuru formunda; topluluk sigortası kapsamında ödenen yaşlılk ayliğmun kesilmesi ve ðnceden ödenenlerin de iadesi yolunda işlem tesis edilmesi, bu işlem Ozerine topluluk sigortasına ödenen primlerin iadesi istemiyle açılan davada iadesine hükmedilen primlerin güncellenmemesi nedeniyle mülkiyet hakknın ihlal edildiğine ilişkin iddialar iłeri sürmüştür. Başvuru dilekçesinde ayrıca 63.334 TL'ye ulaşan iade borcu nedeniyle taşınmazıın ve aracının haczedildiğini belirtmiştir.

20. Anayasa Mahkemesi 20/7/2017 tarihinde başvuruyu karara bağlamıştır. Anılan kararda, başvurucunun yaşlılık aylığının geleceğe yönelik olarak iptal edilmesi şikâyeti zaman bakımımdan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez bulunmuştur. Başvurucunun avukatlık faaliyeti kapsamında topluluk sigortasına ödediği 7.608 iş gūnü karşılığı primin güncellenmemesine yönelik şikâyetinin ise bu iddianın ilk kez temyiz aşamasında ileri sürülmesi sebebiyle başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemez olduğu sonucuna ulaşılmıştir. Araç ve ev haczine yönelik şikâyet de temellendirilemediği gerekçesiyle kabul edilemez bulunmuştur.

21. Anayasa Mahkemesi son olarak, ödenen yaşhılık aylıklarımın iadesi istemiyle ilgili şikâyeti inçelemiştir. Anılan kararda yaşlılık aylıklarının başvurucuya Ödenmekle mevcut mal varlığı hâline geldiği ve bunların iadesi yolunda işlem tesis edilmesinin mülkiyet hakkıa mūdahale teşkil ettiği sonucuna ulaşmış (Sedat Haspolat,§§ 6465), müdahalenim mülkiyetin kullanımasmı düzenlenmesi şeklindeki üçüncü kural çerçevesinde incelenmesi gerektiğini değerlendirmiştir (Sedat Haspolat, §§ 66-70). Anayasa Mahkemesi bundan sonraki aşamada müdahalenin kanuni dayanağının bulunup bulunmadığını incelemiştir.Derece mahkemelerinin geçmiş dönemde yapılan 5demelerin iadesine ilişkin 31/3/2008tarihli işlemin yasal dayanağı olarak 1/10/z008 tarihinde yürtiriüğe giren 5510 sayılıKanun'un 96. maddesinin birinci fikrasıın (a) bendini gösterdiklerini gözeten Anayasa Mahkemesi, müdahalenin kanuni dayanağını bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır (Sedar Haspolæt, §§ 7478).

2. Anayasa Mahkemesi, mnüidahalenin kanuni dayanağının bulunup bulunmadığıhususunda inceleme yapilırken Anayasa'nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesinin ve bu bağlamda kanunların geriye yürümezliği ilkesinin de gözönünde bulundurulması gerektiğine dikkat çekmiştir (Sedat Haspolat,§ 75). Anayasa Mahkemesi kişilere yükümlülük yükleyen bir kanun hükmünün yürürlüğe girdiği tarihten önceki dōnemde tesis edilen idari işlemlere uygulanmasının geriye yürüme mahiyeti taşıdığına vurgu yapmış, kanunların hukuk devletinin temel güvencelerinden biri olan geriye yürümezlik ilkesini zedeleyecek biçimde uygulanması suretiyle mülkiyet hakkına müdahalede bulunulmaşının kanunilikgüvencesinin ihlalisonucunudoğurabileceğineişaret etmiştir (Sedat Haspolat, § 77).

23. Idari işlemin tesis edildiği tarihte 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesinin birinci fikrasının (@) bendinin yürürlükte olmadığını hatırlatan Anayasa Mahkemesi I/10/2008tarihinde yürürlüğe giren sõz konusu hükmün 31/3/2008 tarihinde tesis edilen idari işlemin yasal dayanağımı teşkil etmesinin mümkün olmadığını belirtmis, idare veya derece mahkemelerince başkaca bir yasal dayanağın da gösterilmediğinin altını çizerek başvurucuya Ödenen yaşlılık aylıklartnı iadesinin istenmesi suretiyle mülkiyet hakkına yapılan mūdahalenin kanuni dayanaktan yoksun olduğu sonucuna ulaşmıştır (Sedat Haspolat, § 78).

Müdahalenin kanunilik unsurunu taşımadığını tespit eden Anayasa Mahkemesi, ölçülüluk ilkesi yönünden ayrıca bir denetim yapmamıştır (Sedat Haspolat, § 80).
E. İblal Kararmdan Sonraki Süreç
24. Ihłal kararı sonrasında is Mahkemesince yeniden yargılama yaptlmıştır. İşMahkemesi 6/12/2017 tarihli kararıyla başvurucunun itirazının iptali ve takibin devami şeklindeki önceki hūkmüi onamıştır.

25. Kararın gerekçesinde 506 saylı Kanun'un 121. maddesi metnine yer verildikten sonra 5510 sayılı Kanun'la anılan hükmün yürürlükten kaldırıldığı ve yersiz ödemelerin iadesi konusunun 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesinde düzenlendiği hatırlatılmıştır, Kararda Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15/6/2011 tarihli ve E.2011/21-362, K.20I 1/409 sayılıkararına atifla kanunlarm geriye yürümesi konusunda mevzuatta genel bir düzenleme bulunmadığı, ilke olarak her kanunun yürürlüğe girdiği andan itibaren derhâl hukuksal sonuçlar doğurmaya başlayacağı, sosyal güvenlik hukukunun kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle bu alandaki kanunların yürüritüğe girdiği andan itibaren derhâl hukuki sonuçlar doğuracağı belirtilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararına yollama yapan İşMahkemesine göre 506 sayılı Kanun'un 121. maddesi yersiz Ödemelerin kayıtsız şartsız iadesini öngðrdüğüi hâlde 5510 sayıhı Kanun'un 96. maddesi hak sahibinin iyi niyetli olmasıile kõtü niyetli olmasıma göre ayrım yapmıştır. Dolayısıyla 5510 sayılı Kamun'un 96. maddesi 506 sayilı Kanun'un 121. maddesine nazaran lehe bir düzenleme niteliğindedir. Sosyal güvenlik hukukunun kamu düzenini ilgilendiren niteliği karşısında 5510 sayılı Kanun'un 96.maddesi hükmtnūn devam etmekte olan uyuşmazltklara da uygulanması gerekir. 5510 sayılıKanun'un 96. maddesi sebepsiz zenginleşme konusuna ilişkin Özel bir dfizenleme niteliğindedir, bu nedenle 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununun 63, maddesi hükmüine nazaran uygulama önceliği vardır.

26. Iş Mahkemesi, avukat olan başvurucunun topluluk sigortası primi ödediğini ve bunun çifte sigortalılık durumuna girebileceğini bilebilecek durumda olduğunu kabul etmişve 5510 sayıhı Kanun'un 96. maddesinin birinci fikrasının (a) bendine gõre geriye doğru on yıllk süre ile stnırlı olarak yersiz ödemeleri iade sorumluluğunun bulunduğunu ifade etmiştir.İş Mahkemesi ayrıca 5510 sayılı Kanun'un uygulanamayacağı kabul edilse dahi idari işlem tarihinde yürürlüikte bulunan 506 sayılı Kanun'un 121. maddesi kapsamında davalıdan yaşlılık aylıklarının iadesinin istenmesinin mümkün olduğunu belirtmiştir.
27. Başvurucu bu karara karşı temyiz yoluna başvurmuştur. Temyiz dilekçesinde Önceki aşamalarda ileri strülen iddiaları tekrarlamakla birlikte Anayasa Mahkemesi kararının yok sayıłdığını ifade etmiştir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, kararın temyiz değil istinaf kanun yoluna tabi olduğu gerekçesiyle başvurunun İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine gōnderilmesine 13/12/2018 tarihinde karar vermiştir.

28. Istanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) 25/12/2019tarihli kararıyla istinaf istemini esastan kesin olarak reddetmiştir.Bununla birlikte Bölge Adliye Mahkemesi ilk derece mahkemesininkinden farklı bir gerekçeye yer vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararının ilgili kısmmda Özetle şunlar ifade edilmiştir:
i. Değerlendirilmesi gereken öncelikli mesele mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının bulunup bulunmadığıdir. Nitekim Anayasa 

Mahkemesi kararında da müdahalenin kanuni dayanağının bulunmadığı gerekçesiyle mülkiyet hakkıun ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
ii. Davamn yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 121. maddesinin ikinci fikrasında; yanlş ve yersiz ödendiği anlaşılan her türlü gelir, aylık ve sigorta yardımlarının 84. maddenin son fikrası sakh kalmak kaydıyla ilgililerin sonraki her çeşit istihkaklarından kesilmek suretiyle geri alınacağı, 84. maddesinde ise yanlış ve yersiz olarak alınmış olduğu anlaşılan primierin ahndıkları tarihlerden on yıl geçmemiş ise hisseleri oranında işverenlere ve sigortalilara geri verileceği, primleri geri verilenlere hastalık, analık, majulltik, yaşhlık ve ölüm sigortalarından yupılmakta olan yardımlar ile verilmekte olan ödenek ve ayltkların-ilgililer bu sebeple gerekli yardım tahsis ve ðdeme şartlarım yitirmiş olurlarsa- durdurulacağı,şu kadar ki daha önce sağlanan yardımlara ait giderlerin ilgililerden geri alınmayacağı hükme bağlanmıştır.
iji. 1136 sayılı Kanun'un 188. maddesi gereğince topluluk sigortasından yararlanması ve ayrıca 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olması yasal olarak mümkün bulunmayan davacının sigortalılığının ve yaşlıltk aylığınn iptaline yönelik kurum işlemi kanuna uygun bulunduğumdan kurum tarafindan davacıya yapılan yaşlıhk aylığına ilişkin ödemelerin yasał dayanağı kalmamış, ödemeler yersiz Ödeme niteliği kazanmıştır. Yersiz ðdemelerin geri alınması ise 506 sayılı Kanun'un 121.maddesinde düzenlenmiş olup başvurucudan geri &denmesinintalep edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
iv. Aynı Kanun'un 84. maddesindeki "Şu kadar ki, daha önce sağlanan yardimlara ait giderler ilgililerden gerl alınmaz." düzentemesi ise yalnızca iyi niyetli sigortalıları kapsamaktadır. Buna göre sigortalı; sahte belgeler sunarak,sigortalı olamayacağıı bilebilecek durumda olduğu hâlde kurumu yanıltmak veya gerçek durumunu gizleyerek buna ilişkin bilgi ve belgeleri saklamak suretiyle sigortalı niteliği kazanmış ve sigorta yardımlarından yararlanmışsa yersiz ödemelerin iadesi mümkündür. Anılan hüküm yersiz ödemenin kurumun hatalı işlem ve eylemlerinden kaynaklandığı, diğer bir deyişle yersiz õdemeye sigortalının neden olmadığı durumlarda uygulanabilir. Bu düzenlemenin 818 sayılı Kanun'daki karşılığı63. maddedir. Dolayısıyla iyi niyetli sigortalının iade yükümlülüğünün bulunmadığmın kabulfü gerekir.
v. Avukatlık mesleğinin icra eden başvurucu 1136 sayılı Kanun'un 188.maddesindeki düzenlemeyi ve çifte sigortalılığın hukuken mümkün bulunmadığımıbilebilecek durumda ołduğu gibi toplułuk sigortasına girişte ve aylık talebi sırasında 5434 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğuna ve yaşlılık aylığı aldığına dair bilgi vermediğinden başvurucunun iyi niyetli olarak kabulü mümkün değildir. Bir kimsenin kendi kusurundan yararlanması evrensel hukuk ilkelerine de aykırıdır. Bu nedenle de başvurucunun 506 sayılt Kanun'un 84. maddesinin son cümlesinden ve 818 sayılı Kanun'un 63. maddesinden yararlandırılması mümkün değildir. Hâl böyle olunca Anayasa Mahkemesi kararında belirtilen mülkiyet hakkına müdahalenin kanunilik unsurundaki yoksunluk, yargılamanın iadesi talebinin konusu kararın onanmasına dair ilk derece mahkemesi kararı ile giderilmiştir.
29. Nihai karar 13/7/2020 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 27/7/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulutumuştur.


IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Uldsal Hukuk 
30.506 sayılı Kanun'un olay tarihinde yürürlükte bulunan 84. maddesi şöyledir:
"Yanlış ve yersiz olarak alınmış olduğu anlaşılan primler, alındıkları tarihlerden on yıl geçmemiş ise, hisseleri oranında işverenlere ve sigortalılara gert verillr.
Işverenlere geri verilecek prtmler tçtn Kurumca kamuni faiz de ödenir. Bu faiz,primin Kuruma yatırıldığı tarihi takibeden aybaşından iadenin yapıdığı ayın başına kadar geçen süre için hesaplanir.

Primleri geri verilenlere, primlert tptal edilen çalışmaları dolayısiyle, Kurumca işkazalariyle meslek hastalıkdarı sigortasından yapımakaa olan yardım ve ödemeler durdurulur. Hastalık, Analık, Malullük, Yaşlıliık ve Olüm Sigortalarından yapımakta olan yardumlar ile verilmekte olan ödenek ve aylklar ise, ilgililer bu sebeple gerekli yardum,tahsis ve ödeme şartlarım yittrmiş olurlarsa durdurulur. Şu kadar ki, daha önce sağlanan yardımlara ait giderler ilgililerden gert alınmaz."
31. 506 sayılı Kanun'un olay tarihinde yürürltükte bulunan 121. maddesinin ikinci fikrası şöyledir:
"Ancak, yanlış ve yersiz ödendiğı anlaşılan her türlū geltr, aylık ve sigorta yardımlanı84 üncü maddentn son fikrası sakdı kalmak kaydıyla, ilglilertn sonraki her çeşit istihkakdarmdan kesilmek suretiyle geri alınr. Kurumun genel hükümlere göre takip hakka saklıdır."
32.1136 sayılı Kanun'un olay tarihinde yürürlükte bulunan [86, maddesi şōyledir 
"188 tnci maddede yozılı olanlar dışında kalan avukatların S06 sayrlı Sosyal Sigortalar Kanumunun 86 ncı maddesinde gösterilen Topluluk Sigortasına' girmeleri zorunludur.Ancak, bu zorunluluk (Malullük, yaşltiık ve ölüm sigortası) bakımından olup, (lş kazaları ve meslek hastalıkdarı), (Hastalık) ve (Analık) sigortalarına girmek avukatın isteğine bağlıdır.
Topluluk Sigortasına tabi olan avukatlar hakkanda bu kanundaki özel hükümlere aykarıolmamak kaydh ile, 506 sayrlı Sosyal Sigortalar Kanumu ile 05/01/1961 gün ve 228 saylıKanun ve bu kanunların ek ve tadtlleri hükümlert uygulanır."
33. 1136 sayılı Kamun'un olay tarihinde yürüriükte bulunan 188. maddesi şöyledir:
"Emekliliğe tabi bir görevde çalışmakaa olanlar, 506 saylı Sosyal Sigortalar Kanunu kapsamına girenler (Aynı kanunun 85 inci maddesindeki isteğe bağlı sigortadan faydalananlar dahil), geçtci 2 nct maddedeki borçlanmak hakkından faydalananlar ile T.C.Emekli Sandığından emekdilik veya malullük aylığı almakta olan yahut 506 sayrlı Sosyal Sigortalar Kamumuna göre yaşliik veya malullak sigortasından faydalanmış bulunanlar ve aynı karunun geçici 20 nci maddesindeki şartlara uygun olarak faaliyetie bulunan sandıkdara tabi bulunan veya bu sandikdardan faydalanmış olanlar 186 ncı madde uyarınca topluluk sigortasına giremezler.

Avukatın yukarıki fikraya göre topluluk sigortasına girememesi, avukatlık meslekinin icrasına engel teşkil etmez.


34.5510 sayıl Kanun'un I/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 96. maddesinin ilgili kısmı şõyłedir:
"Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlik sigortalılarına ve bunlarin bakmakla yülkümlü olduğu kiştlere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türla ödemeler;
a) Kasulı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespiı tarihtnden gertye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarthlerden,
...
itibaren hesaplanacak olan kanuni faizi ile btrlikie, ügililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup ediltr, alacakları yoksa genel hükmlere göre geri alımr."
B. Uluslararası Hukuk 
35.Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AtHM) Avrupa Insan Haklar Sözleşmesi'ne (Sözleşme) ek 1 No.Iu Protokol'tın 1. maddesi kapsamıdaki davalara genel olarak uygulanan ilkelerin ve özellikle anılan maddenin mülk edinme hakkını korumadığı biçimindeki ilkenin sosyal güvenlik &demeleri ve sosyal yardımlar yönünden de geçerli olduğunu belirtmektedir.AtHM, bu hükmün Sözleşmeci devletlerin herhangi bir sosyal güvenlik planımı uygulayıp uygulamayacağının ya da bu planlar çerçevesinde kişilere ne tür menfaatlerin sağlanacağının ve bunların miktarının ne kadar olacağının belirlenmesi hususundaki serbestisine sınırlama getirmediğini vurgulamaktadır. Ancak AfHMe göre Sözleşmeci devletlerin -ister önceden kişilerin katkı yapma şartma bağlı olsun ister olması- sosyal yardım ödemesi yapılmasınıÖngören yasal bir düzenlemenin bulunmaşı durumunda bu düzenlemenin ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesi kapsamıa giren mülkiyete ilişkin bir menfaat doğurduğu kabul edilmelidir (Moskal/Polonya, B. No: 10373/05, 15/9/2009, § 38).

36. AfHM, modem demokratik devletlerde hirçok bireyin yaşamını sürdfrebilmek için hayatlarının tamamında ya da bir bölümünde sosyal güvenlik ve sosyal yardım ödemelerine bağımlı olduğunu belirtmektedir, AfHM, birçok hukuk sisteminin bu bireylerin belli bir derecede belirlilik ve güvenliğe ihtiyaç duyduklarını kabul ederek onlara birtakım imkânlar sağładığını ve bu çerçevede -öngörülen bazı koşulların yerine getirilmesi şartıylabu bireylere çeşitli ödemeler yapılması yolunda düzenlemelere yer verdiğini hatırlatmaktadır.AlHM'e göre bireylerin iç hukuka göre sosyal yardım alma hakkının bulunduğu durumlarda bu ekonomik menfaatler ek i No.lu Protokol'ūn l. maddesi kapsamına girer (Moskal/Polonya, § 39).

37. AtHM'e göre bir ekonomik menfaatin sonradan ortadan kaldırılmast, olayın somut koşulları çerçevesinde tek başina o ekonomik menfaatin en azından ortadan kaldırıldığı ana kadar ek I No.lu Protokol'ün 1. maddesi kapsamında mülk olarak görülmesini engellemez. Öte yandan tartişma konusu ekonomik menfaate hak kazanmanın şarta bağlandığı durumlarda koşulun yerine getirilmemesi sonucu kaybedilen hakkın ek I No.lu Protokol'tn I. maddesi anlammda mülk olarak değerlendirilmesi mümkün değildir (Moskal/Polonya, § 40).

38. AlHM, sosyal adaletin Önemine dikkat çekmekłe birlikte bunun kural olarak kamu otoritelerinin -ihmallerinden kaynaklananlar da dâhil olmak tzere- hatalı işlemlerini 

geri almasina engel teşkil etmeyeceğinin altını çizmektedir. AlHMe göre aksi karara varlması, haksız zenginleşme yasağına aykırılık oluşturur. Bu durum aynı zamanda sosyal güvenlik sistemine katkı payı õdeyen ve Özellikle katkı payı ödedikleri hâlde kanuni koşullarıtaşımamaları nedeniyle bundan yararlanamayan diğer bireylere haksızhk oluşturur. Son olarak bu, sınırlı kamu kaynaklarının kamu yararıa uygun olmayan alanlara harcanmasısonucunu doğurur (Moskal/Polonya, § 73).

V. ÍNCELEME VE GEREKÇE 
39. Mahkemenin 15/6/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünülda:
A Mälkiyet Hakkım İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
 Başvurucunun İddiaları ve Bakanhık Görüşti 
40. Başvurucu;
i. Yaşlılık aylığı ðdemelerinin 7.608 iş günü prim karşılığında yapıldığını ve dolayısıyla yersiz olmadığını ifade etmektedir. Hakkın geçmişe ilişkin boyutuna dokunulamayacağının Damştayın yerleşik içtihadıgereği olduğunu belirtmektedir.Kısmi zamanlı olarak avukatlık işini yaparak ve prim δdeyerek yaşlılık aylığı alma hakkı elde ettiği bâlde bunların geri istenmesinin hukuka ve Anayasa'ya aykır olduğunu savunmakta, mülkiyet hakkını ihlal ettiğini belirtmektedir. Derece mahkemeleri Anayasa Mahkemesi kararına uymadıklarından Anayasa'nın I38. ve I 53. maddelerinin ihlal edildiğini ifade etmektedir.

ii. Yaşhılık aylığıın kesilmesinin haksız olduğunu ileri sürmektedir. Emekli aylığı iptal edildiği hâlde δdediği primlerin güncellenmeden iade edildiğinden ve bu sebeple kurumun sebepsiz zenginleştiğinden yakınmaktadır.
41.Bakanlık görüştnde;
i. Iş Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesinin yeniden yargılama Üzerine verdikleri kararlarda işlemin kanuni dayanağını irdeledikleri belirtilmiştir.
ii. ligili mevzuat hükümleri gözetildiğinde başvurucunun 5434 sayılı Kanun'a tabi Emekli Sandığı iştirakçisi olduğu dönemde avukatlık faaliyeti nedeniyle 506sayılı Kanun'un 86. maddesi uyarınca topluluk sigortasta tabi olmasına ve Emekli Sandığı emeklisi olduğu dönemde de avukatltk faaliyetine ait hizmetlerinin uzun vadeli sigorta kollar bakımından hizmet olarak değerlendirilmesine imkân bulunmadığı ifade edilmiştir, Başvurucuya yersiz ödenen aylıkların borç çıkarıldığıtarihte S0á sayılı Kanun hükümlerinin yürürlükte olduğu, dolayısıyla kurumca yapilan yersiz 8demelerin iadesine esas maddenin 506 sayılı Kanun'un 121. maddesi olduğu vurgulanmıştır.

iü. Başvurucunun somut uyuşmazlığa 506 sayılı Kanun'un 84. maddesinin son fikrasını uygulanmasına ilişkin talebiyle ilgili olarak ise maddenin son fikrasının ikinci cümlesinde "hastalık, analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından yaplmakta olan yardımlar" ile "verilmekte olan ödenek ve aylıkdar" şeklinde ayrım 

yapıldığına dikkat çekilmiş, bunlardan sadece yardımlara ait giderlerin geri alınmayacağının belirtildiği görüşü açıklanmıştır. Bu durumda aylıkların geri alınmayacağınailişkinbir düzenlemenin yer almadığı gözönünde bulundurulduğunda başvurucuya yersiz õdenen emekliaylığının iadesine ilişkin işlemin kanuni dayanağının bulunduğu ve yeniden yargılama sürecinde derece mahkemeleri tarafindan bu hususun etraflıca değerlendirildiği kaydedilmiştir.
iv. Yargrtayın yerleşik kararlarında sosyal güvenlik sisteminde çifte sigortalılığın mümkün olmadığının ve zorunlu sigortahlıkların çakışması hâlinde önceden başlayıp devam eden sigortalılığın asıl ve geçerli sigortalılık olduğunun kabul edildiği hatırlatılmıştır. Başvurucuya yersiz ödenen emekli aylığının iadesine ilişkin işlemin sınırlı kamu kaynaklarının kamu yararına uygun kullanılmaşıgerekliliği karşışında meşru amaç taşıdığının kabul edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

v. Başvurucunun topluluk sigortası kapsamında Ödemiş olduğu primlerin yersiz Ödeme nedeniyle iadesi istenen tutardan mahsup edildiği ve Emekli Sandığından aylık almaya devam ettiği vurgulanarak topluluk sigortası kapsamında başvurucuya yersiz ödenen emekli aylığının iadesine ilişkin işlemin başvurucuya aşırı ve orantısız bir külfet yükleyip yüklemediği değerlendirilirken bunun gözönünde bulundurulmasıõnerilmiştir.

42. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formundaki iddialarınıtekrarlamıştır.

2. Değerlendirme 
43. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Mülkiyet hakkı"kenar başlıkı 35, maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve miras haklarona sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yarar amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkanın kullamıması toplun yararına aykarı olamaz."
44. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16), Başvurucunun şikâyetinin 6zū, topluluk sigortasıkapsamında yapılan ödemelerin geri istenmesine yönelik olduğundan bu şikâyetin mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

45. Başvurucu yaşlılık aylığının kesilmesinin haksız olduğundan ve primlerin güncellenmeden iade edildiğinden da yakınmakta ise de Sedat Haspolar kararında bu şikâyetler incelenip kabul edilemez bulumduğundan (Sedat Haspolat,§§ 41-52) bunlara yönelik ayrıca bir inceleme yapılmayacaktır.

a. Kabul Edilebllirlik Yönünden 
46. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


b. Esas Yönünden 
i. Mülkfin Varlığı
47. Sedat Haspolat kararında yaşlılık aylıklarının başvurucuya Ödenmekle mevcut mal varlığı hâline gełdiği kabul edilmiştir (Sedat Haspolat, §64).

iMüdahalenin Varlığı ve Türü
48. Başvurucuya ödenmek suretiyle başvurucunun mevcut mal varlığına dâhil olan yaşlılık aylıklarınım iadesi yołunda işlem tesis edilmesi mülkiyet hakkına müdahale teşkil etmektedir (Sedat Haspolat, § 65). Yaşlılık aylıklarının iadesinin istenmesi suretiyle başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin mülkiyetin kullanılmaşının düzenlenmesişeklindeki üçtincü kural çerçevesinde incelenmesigerektiğisonucuna ulaşıłmıştır (Sedat Haspolat, § 70).

HiMüdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığ
49. Anayasa'nın 35. maddesinde mülkiyet hakkı smırsız bir hak olarak dūzenlenmemiş, bu hakkın kamu yararı amacryla ve kanunla sınırlandırılabileceği öngörülmüştür. Mülkiyet hakkına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırlandıriılmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'nın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulması gerekmektedir.

50. Anayasa'nın 13. maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızı yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kamunla sınırlanabilir. Bu surlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzentnin ve lâik Cumhuriyetin gereklertne ve ölçülülük lkesine aykarı olamaz."
51, Anılan madde uyarnca temel hak ve Özgürlūkler, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçültlāk ilkesine aykın olmaksızın Anayasa'nı ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Dolayısryla müilkiyet hakkına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun dÜşebilmesi için mtidahalenin kanuna dayanması, kamu yararı amacı taşımast ve ayrıca ölçütułük ilkesi gözetilerek yapılması gerekınektedir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 2/2/2017, § 62).

(1) Kanunilik 
52. Anayasa'nın 35. maddesinin ikinci fikrasında, mülkiyet hakkının ancak kamu yararı amacıyla kanunla sıntrlanabileceği belirtilmek suretiyle mtilkiyet hakkına yönelik müdahalelerin kanunda öngörülmesi gerektiği ifade edilmiştir. Öte yandan temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırımasma ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'nın I3. maddesi de hak ve özgürluklerin ancak kanunla sunırlanabileceğini temel bir ilke olarak benimsemiştir. Buna göre mülkiyet hakkına yapılan müdahalelerde dikkate alınacak Öncelikli Blçüt, müdahalenin kanuna dayalı olmasıdir (Ford Motor Company, B. No: 2014/13518,26/10/2017, § 49).


53. Anayasa Mahkemesi 20/7/2017 tarihli kararıyla derece mahkemelerinin geçmişdōnemde yapılan ðdemelerin iadesine ilişkin 31/3/2008 tarihli işlemin yasal dayanağı olarak 1/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesinin birinci fikrasının (a) bendini gösterdiklerini gözeterek müdahafenin kanuni dayanağının bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır. İdari işlemin tesis edildiği tarihte 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesinin birinci fikrasının (a) bendinin yürürlükte olmadığını hatırlatan Anayasa Mahkemesi 1/10/2008tarihinde yürüriüğe giren sðz konusu hükmtn 31/3/2008 tarihinde tesis edilen idari işlemin yasal dayanağını teşkil etmesinin mümkün olmadığını belirtmiş, idare veya derece mahkemelerince başkaca bir yasal dayanağın da gösterilmediğinin altını çizerek başvurucuya Ödenen yaşlılık aylıklarının iadesinin istenmesi suretiyle mtüilkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanaktan yoksun olduğu sonucuna ulaşmıştır (Sedat Haspolat, § 78).
54. Anayasa Mahkemesi tarafindan verilen bir ihlal kararımın gereklerinin yerine getirilmemesi daha önce verilen ihlalin devam ettiği anlamına gelir. Bu bakımdan Anayasa Mahkemesinin ihlal kararının gereklerinin yerine getirilmediğine ilişkin iddiaları incelemek de bireysel başvuruları incelemeye yetkili olan Anayasa Mahkemesinin görev alanına giret (Şahin Alpay (3), B. No: 2018/10327, 3/12/2020, § 39; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No:2016/12506, 7/11/2019), § 52). Bu sebeple eldeki başvuruda Anayasa Mahkemesince kanunilik unsuru yönünden yapılacak inceleme, daha önce verilen ihlal kararının gereklerinin yerine getirilip getirilmediğinin ve bu kapsamda başvurucunun anayasal haklarının ihlal edilip edilmediğinin tespitiyle sınırl olacaktır (Sıddka Dülek ve diğerleri, B. No: 2013/2750,17/22016, § 70; Mehmet Åli Ayhan (2), B. No: 2016/7967, 22f7/2020, § 54; Aligl Alkaya ve diğerleri (2), § 52).

55. 1ş Mahkemesi yeniden yargılama sonucu verdiği 6/12/2017 tarihli kararıyla önceki kararındaki -başvurucunun itirazının iptali ve takibin devamı şeklindeki- bükmüonamıştır. Iş Mahkemesi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bir kararına da atifta bulunarak 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesinin yersiz olarak başvurucuya yapılan &demelerin iadesinin yasal dayanağını oluşturabileceğini belirtmiştir. lş Mahkemesi sosyal güvenlik hukukunun kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle bu alandaki kanuniarın yürürlüğe girdiği andan itibaren uygulanacağını ifade etmiştir. Is Mahkemesi avukat olan başvurucunun topluluk sigortası pirimi ödediğinive bunun çifte sigortalılık durumuna girebileceğini bilebilecek durumda olduğunu kabul etmiş, 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesinin birinei fikrasının (a)bendine göre geriye doğru on yıllık stre ile sınırlı olarak yersiz ödiemeleri iade sorumluluğunun bulunduğunu ifade etmiştir. Iş Mahkemesi ayrica 5510 sayılı Kanun'un uygulanamayacağı kabul edilse dahi idari işlem tarihinde yürürltikte bulunan 506 sayıl Kanun'un 121. maddesi kapsamında davalıdan yaşlılık aylklarının iadesinin istenmesinin mümkün olduğunu belirtmiştir.

56.Anayasa Mahkemesinin20/7/2017 tarihli ihlal kararının derece mahkemelerinde görülen davanın başvurucu lehine sonuçlandırıłması gerektiği anlamına gelmediği not edilmelidir. Anayasa Mahkemesi derece mahkemelerince uyuşmazlığın çözümlenmesinde esas alman hükmün iştem tarihinden sonra yürürlüğe girdiğine işaret etmiş ve bireylerin durumunu ağırlaştıran yükümlülük doğurucu hükümlerin geçmişe yürütülmesinin hukuk devleti ilkesine aykırı olacağını tespit ederek 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesinin başvurucu aleyhine tesis edilen idari işlemin kanuni dayanağı olarak kabul edilmesinin müdabaleyi kanuni dayanaktan yoksun bırakacağını ifade ctmiştir. Dolayısıyla 5510 sayılı Kanun'un 96.maddesinin başvuruya konu müdahalenin kanuni dayanağıni oluşturamayacağı Anayasa Mahkemesi kararıyla tespit edilmiş ve kesinliğe kavuşturulmuştur.

57. t1k derece mahkemesinin 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesinin işlemin kanuni dayanağını oluşturduğu sonucuna ulaşmasının Anayasa Mahkemesinin yaptığı tespit ve kurduğu hükümle açık bir çelişki oluşturduğu belirtilmelidir. Kuşkusuz derece mahkemelerinin yeniden yapılacak yargılamada işlemin doğru kanuni dayanağını tespit etmelerinin önünde bir engel bulunmamaktadır. Nitekim ihlal kararında başvuruya konu kararlarda gösterilen hüikümlerle sıurlı bir değerlendirme yapılmıştır. Ancak somut olayda İşMahkemesi Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararına da atıfla bilinçli bir biçimde Anayasa Mahkemesinden farkh bir sonuca varmıştir.

58. Derece mahkemelerinin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararını yerine getirme hususunda takdir yetkilerinin bulunmadığı bilinmelidir. Bu bağlamda derece mahkemelerinin Anayasa Mahkemesince verilen ihlal kararını etkisiz kılacak ve ihlal kararı verilmesini anlamsız hale getirecek sekilde bir karar veremeyeceği hatirda tutulmalidır. Anayasa hūkümlerini yorumlama tekeli Anayasa Mahkemesinde olmamakla birlikte bu konuda nihai ve bağlayıcı karar verme yetkisi Anayasa Mahkemesine aittir. Anayasa Mahkemesinin somut bir başvuruda Anayasa hükümleri çerçevesinde değerlendirme yaparak ihlal sonucuna ulaşması hâlinde ihlal kararının gereğini yerine getirmekle yükümlü olan derece mahkemeleri, Anayasa Mahkemesi kararıın bağlayıcılığıı sorgulayamayacağı gibi bununla çelişecek bir karar da veremez.

59. Somut olayda Anayasa Mahkemesi mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağıın bulunup bulunmadığını anayasal bir ilke olan hukuk devłeti ışığında değerlendirmiş ve işlem tarihinden sonra yürürlüğe giren yükümlüluk yükleyici kanunun olaya uygulanmasınin müdahaleyi kanuni temelden yoksun bıraktığı sonucuna ulaşmıştır.Görevi söz konusu müdahalenin başkaca bir kanuni temelinin bulunup bulunmadığınıirdelemekten ibaret olan Iş Mahkemesmin Yargıtay kararlarına atifla Anayasa Mahkemesinin ulaştığı sonucu çürütmeye çaltşması oldukça şaşırtıcı bulunmuştur. İş Mahkemesinin bu çabasının Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı ilkesiyle bağdaşmadığı açıktır (bu konudaki detaylt açıklamalar için bkz. Kadri Enis Berberoğłu (3), B. No: 2020/32949,21/1/2021, §§ 82-100).

60. Gelgelelim Anayasa Mahkemesi kararma uyulup uyulmadığının tespiti için yargılamanın btitününe bakilması gerekir. Iş Mahkemesi kanuni dayanak olarak esas itibarıyla 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesini göstermiş ise de kararında 5510 sayılıKanun'un uygulanamayacağının kabul edilmesi hâlinde dahi idari işlem tarihinde yürürlüikte bulunan 506 sayılı Kanun'un 121. maddesi kapsamında davalıdan yaşltlık ayhklarınm iadesinin istenmesinin mümkün olduğunu belirtmiştir. Öte yandan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yaşlıltk aylığının iadesinin istenmesinin yasal dayanağını 506 sayılı Kanun'un 121. maddesi olduğu açıkça ifade edilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesine göre yersiz 8demelerin geri alımması 506 sayılı Kanun'un 121. maddesinde düzenlenmiş olup başvurucudan bu hükme dayanılarak yaşlılık aylıklarını geri õdenmesinin talep edilımesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Aynı Kanun'un 84. maddesindeki "Şu kadar ki, daha önce sağlanan yardımlara ait giderler ilgililerden geri alunmaz." düzenlemesi ise yalnızca iyi niyetli sigortalıları kapsamaktadır. Avukatlık mesleğinin icra eden ve çifte sigortalılığın hukuken mümküin bulunmadığını bilebilecek durumda olan başvurucunun iyi niyetli olarak kabulü mümkün değildir. Bu nedenle de başvurucunun 506 sayılı Kanun'un &4. maddesinin son cümlesinden yararlanması olanaksızdır.

61. 506 sayılı Kanun'un idari işlemin tesis edildiği tarihte yürtiriüikte bulunan 121.maddesinin ikinci fikrasında; yanhış ve yersiz ödendiği anlaştlan her türlü gelir, ayltk ve 

sigorta yardımlarının 84. maddenin son fikrası saklı kalmak kaydıyla geri ałınacağı hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun'um olay tarihinde yürürlükte bulunan 84. maddesinin birinci fikrasında yanlış ve yersiz olarak alımış olduğu anlaşılan primlerin geri verileceği, son fikrasında ise primleri geri veriłenlere hastalık, analık, malullük, yaşlılık ve sltm sigortalarından yapılmakta olan yardımlar ile verilmekte olan Ödenek ve ayltkların -ilgililerin bu sebeple gerekli yardım, tahsis ve ödeme şartlarını yitirmiş olmaları hâlinde- durdurulacağıbelirtilmiştir. Anılan fikranın son cümlesinde ise daha önce sağlanan yardımlara ait giderlerin ilgililerden geri alnmayacağı kurala bağlanmıştır.

62. Başvurucu 506 sayılı Kanun'un mülga 84. maddesinin son fikrasının son cümlesinin ödenmiş bulunan yaşlılık aylıklarının jadesine engel teşkil ettiği görüşündedir.Belirtilen fikrada geri alınmasi yasaklanan ödemenin yardımlardan ibaret olduğu, õdenck ve aylıkların burada sayıimadığı görülmektedir. Anılan cümlenin lafzına bakıldığında geri alınamayacağı ifade edilen ödemeler arasıda aylıkların bulunmadığı göze çarpmaktadır.Bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin hukuk kurallarını ilk elden yorumlama görevinin bulummadığı bir kez daha hatırlanmalıdır. Anayasa Mahkemesinin görevi derece mahkemelerince yapilan yorumların keyfi olup olmadığıı denetlemekten ibarettir. Bölge Adliye Mahkemesi 506 sayılı Kanun'un mülga 84. maddesinin son fikrasmın son cümlesinin sadece iyi niyetli sigortalıları kapsadığı görüşündedir. Bölge Adliye Mahkemesinin bu yorumunun keyfilik veya bariz takdir hatası içermediği değerlendirilmiştir.
63. Dolayısıyla başvurucudan yaşlılık aylıklarını geri ödemesinin istenmesinin yasal dayanağının bulunduğunun Bölge Adliye Mahkemesince gösterilebildiği ve Anayasa Mahkemesinin ihlal kararına uyulmamasıın söz konusu ołmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(2)Meşru Amaç
64. Anayasa'nın 13. ve 35. maddeleri uyarmca mülkiyet hakkı ancak kamu yarart amacryla sınırlandırılabilmektedir. Kamu yararı kavramı, mülkiyet hakkının kamu yararının gerektirdiği durumlarda sıntrlandırılması imkânı vermekle bir sınırlandırma amacı olmasının yans sıra mülkiyet hakkının kamu yararı amacı dışında sınırlanamayacağını Öngðrerek ve bu anlamda bir sınırlama sınırı oluşturarak mülkiyet hakkını etkin bir şekilde korumaktadır.Kamu yararı kavramı, devlet organlarının takdir yetkisini de beraberinde getiren bir kavram olup objektif bir tanıma elverişli olmayan bu ölçütün her somut olay temelimde ayrıca değerlendirilmesi gerekir (Nusrat Külah, B. No: 2013/6151, 21/4/2016, §§ 53, 56; Yunis 4ğlar, B. No: 2013/1239, 20/3/2014, §§ 28, 29).

65.Sosyal güvenlik sisteminin korunması ve devamlılığımn sağlanmasına yönelik olarak fazladan yapılan Ödemelerin borç çıkarılarak Ödenmesi isteğinin stnırlı kamusal kaynakların doğru şekilde harcanmasını gözeten meşru bir amacını bulunduğu açıktır (Musa Baylan [GK], B. No: 2016/4384, 12/12/2019, § 63).

(3)Ölçülälik 
(a)Genel İlkeler 
66.Ölçtlüiük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasınt, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmastnı yani aynı amaca daha hafif bir müdahale ile ulaşılmasının mümkün olmamasını,

orantıık ise bireyin hakkıa yapılan müdahale ile ujaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56,11/4/2012; E.2012/102, K.2012/207, 27/12/2012; E.2012/149, K.2013/63, 22/5/2013;E.2014/176, K.2015/53, 27/5/201S; E.2015/43, K.2016/37, 5/5/2016; E.2016/13, K.2016/127,22/6/2016; Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 38).
67. Hukuka aykır ödemolerin tahsiline ilişkin uyuşmazlıklarda mtılkiyet hakkına yapılan müdahalenin ölçültlüğüntn değerlendirilebilmesi için başvurucuya kanuna aykır olarak ödeme yapılması biçiminde ortaya çıkan sonuca tarafların katkı derecelerine de baktlması gerekmektedir. Bu bağlamda tarafların yasal yükümitlaklerinin neler olduğu,bunları yerine getirilmesinde ihmal gösterilip gösterilmediği ve ihmalin varlğınin tespiti hâlinde bunun hukuka aykın sonucum doğmasında bir etkisinin bulumup bulunmadığı da gözöntınde tutuimalıdır (Uğur Ziyaretli, B. No: 2014/5724, 15/2/2017, § 65).
68. Öte yandan idarenin iyf yönetişim ilkesine uygun hareket etme yükümltluğu bulunmaktadır. lyi yönetişim ilkesi, kamu yararı kapsamında bir konu sðz konusu olduğunda kamu otoritelerinin uygun zamanda, uygun yöntemle ve her şeyden önce tutarlı olarak hareket etmelerini gerektirir (Kenan Yuldirīm ve Turan Yuldırım, B. No: 2013/711, 3/4/2014, §68).

69. Idarenin hatalı işleminden kaynaklanan mülkiyet hakkıa yönelik müdahalenin Blçūlo olup olmadığının tespitinde idarenin hatalı işlemi karşısındaki tutumunun yanında işlemin fark edilmesinde geçen süre, hatalı işlem nedeniyle ödenen paranın tahsil edilmesindeki yöntem, alacağa kanuni faiz uygulanması gibi yaptırımların Öngõrülüp görülmediği Önem arz etmektedir (Tevfik Baltacı, B. No: 2013/8074, 9/3/2016, § 71).
70. Sosyal adaletin gereği olarak idarenin tesis ettiği batal işlemi somut olayın koşullarına gāre geri alabileceğiveya belli durumlarda kaldırabileceği hususunda kuşku yoktur. Bu tespit batalı idari işlemden kaynaklanan sosyal güvenlik ödemeleri için de geçerlidir. Aksi durum, kişilerin sebepsiz zenginleşmesine yol açabileceği gibi sosyal güvenlik fonlarına katkıda bułundukları hâlde kanunlardaki koşulları sağlamadıklarıgerekçesiyle ödemelerden mahrum kalan kimseler yönünden adil olmayan sonuçlar doğurabilir. Bu durum, sınırlı kamu kaynaklarnın uygun olmayan yöntemlerle dağrtımma cevaz verilmesi anlamına gelebileceğinden kamu yarari ile Örtüşmez (Tevfik Baltacı, § 74).
(b)İlkelerin Olaya Uygulanması
71. Anayasa Mahkemesinin başvurucuya Ödenen aylıkların iadesinin kanuni dayanağıın ortaya konulamadığı gerekçesiyle Sedat Haspolat kararında verdiği ihlalin yeniden yargılama sürecinde Bölge Adliye Mahkemesince erişilebilir, belirli ve öngörülebilir bir kanuni dayanak gösteriimek surctiyle giderildiği yukarıda saptanmıştır (bkz. §§53-63).Dolayısīyla bu başlıkta mūdahalenin ölçtltı olup olmadığıyla stnırlı olarak inceleme yapilacaktur.

72. Somut olayda elverişlilik ve gereklilik ilkeleri yönünden tartışılmayıgerektirecek bir yön bulunmamaktadır. Asil üzerinde durulması gereken, müdahalenin orantılı olup olmadığıdır. Bu itibarla, uygulanan tedbirle başvuruculara aşırı ve orantısız bir yūk yüklenip yüklenmediğínin tespiti gerekmektedir.


73. Başvurucu, Emekli Sandığı yanında topluluk sigortasına tabi olmuş ve 1/1/1980ile 29/5/2001 tarihleri arasında avukatlık hizmetlerinden dolayı topluluk sigortasına toplam 7.608 is günü karşılığı prim Ödemiştir. Başvurucu, öğretmenlikten 15/9/1994 tarihinde emekli olmuş ve bu tarihten itibaren Emekli Sandığı tarafindan başvurucuya emeklilik aylığıbağlanmıştır. SGK tarafindan başvurucuya 506 sayılı Kanun'un 86. maddesi uyarınca 1/8/2002 tarihinden itibaren topluluk sigortası kapsamında yaşltlık aylığı Ödenmeye başlanmıştır. Emekli Sandığı ile yapılan yazışmalar sonucunda başvurucunun 1/1/1967-1/7/1967 ve 1/1/1970-15/9/1994 tarihleri arasında Emekli Sandığına tabi hizmetlerinin olduğu, 15/9/1994 tarihinden itibaren de kendisine Emekli Sandığı tarafindan emeklilik aylığı bağlandığı anlaşılmıştır. İl Müdürlüğü tarafindan31/3/2008 tarihli işlemle başvurucunun aynı zamanda Emekli Sandığından da yararlandığı gerekçesiyle topluluk sigortası kapsamındaki yaşlılık aylığı ödemeleri durduruimuştur. Áynı işlemde 1/8/2002 ile 21/4/2008 tarihieri arasında δdenen toplam 33.096,12 TLyaşlılık aylığmın 1/1/1980 ile 29/5/2001 tarihleri arasında ödenen primler mahsup edildikten sonra kalan kısmının tahsilinin sağlanması için gereken işlemlerin yapılması talep edilmiştir. f1 Müdtürlüğünün 31/3/2008tarihli başka bir yazışıyla başvurucudan -33.096,12 TL borcu ödemek üzere- en kısa zamanda İl Müdürlüğüne müracaatı istenmiştir.

74.I 136 sayılı Kanun'un mülga 188. maddesinin birinci fikrasında emekliliğe tabi bir görevde çalışmakta olanların, Emekli Sandığından emeklilik veya malullük aylığı almakta olanların 186. madde uyarınca topluluk sigortasma giremeyecekleri hükme bağlanmiştır.Buna göre başvurucunun Emekli Sandığına tabi olması sebebiyle topluluk sigortasına giremeyeceği açıktır. Kanunu bilmemek mazeret sayılamayacağından başvurucudan Emekli Sandığının yanında topluluk sigortasına da tabi olmasının kanuna aykırı olduğunu bilmesi beklenmektedir, Üstelik derece mahkemelerince de işaret edildiği üzere başvurucunun profesyonel bir hukukçu olması sebebiyle daha bilinçli hareket etmesi gerekir. Söz komusu düzenlemeye karşın başvurucunun topluluk sigortasına girmesi ve hiçbir uyarıda bulunmaksızın yaşlılık aylığı ödemelerini kabul etmesi iyi niyetli bireyden beklenecek bir davranış değildir. Dolayıstyla başvurucunun kusurlu olduğu hususunda derece mahkemelerince ulaşılan kanaatin keyfī ve temelsiz olmadığı değerlendirilmiştir.
75. Bununla birlikte başvurucunun herhangi bir hilesinin bulunduğu ileri sürülmemiştir. Başvurucunun fili, yaşlılık aylığı bağlanması şeklinde mevzuata göre uygun görülmesi hukuken mümkin olmayan ve bu nedenle de idarece reddedilmesi gereken bir talepte bulunmaktan ibarettir. Kamu makamlarından hukuka uygun olmayan talepte bulunması bu talebin karşılanması sebebiyle doğan zararlı sonucun tüm sorumluluğunun -hilesi veya yanıltması sðz konusu olmadıkça- tek başına başvurucuya yūkletilmesini haklıkılmamaktadır. Zira başvurucunun talepte bulunması kendiliğinden sonuç doğurmamakta,talebin hülküm ifade edebilmesi için idarenin bunu uygun bularak talep doğrultusunda idari işlem tesis etmesi gerekmektedir. Karşılanması hukuken mümkün olmayan talepleri reddetmek idarenin kanuni yükümlülüğüdür. Bu tür talepleri kabul eden idarenin kusursuz olduğu söylenemeyecektir. Bu bağlamda başvurucunun iki sigorta sistemine aynı anda prim Ödediği kamu otoritelerinin bilgisi dâhilindedir. Kamu otoritelerinin iyi yönetişim ilkesi uyarınca başvurucunun iki sigortaya aynı anda katılmasını engellemek için gereken tedbirleri alma yükühmlüłüğü bulunmaktadir. Ancak kamu otoritelerinin bu yükümlülüğünün ifasıhususunda gerekli özeni göstermediği görülmüştür.

76. Görüldüğü üzere başvurucunun kusurlu davranışının yanında idarenin de gerek işleyişindeki aksaklıklardan gerekse ihmalkâr tutumundan kaynaklanan kusurunun olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla mülkiyet hakkına mūdahale teşkil eden sonucun ortaya çıkmasında 

idarenin hatalı davranışmun etkisi bulunduğu söylenebilir. Derece mahkemelerinin idarenin kusurunu yeterince hesaba katmadığı görülmüştür.

77. Başvurucuya ödenen yaşlılık ayhğının yersiz olduğunun tespit edilmesinde geçen 5 yıl 8 aylīk süre oldukça uzumdur. Bu stre boyunca başvurucuya &denmesine devam edilen yaşhılık aylığının kesilmesini sağlamak amacryla ilgili kurumlar arasında herhangi bir iletişimin kurulamadığı gözlemlenmiştir. Ayrıca başvurucunun durumunu tespit etmek için derin bir araştırmaya ihtiyaç duyulmayacağı açıktır. Bu durum, idari işlev gören aynıhukuksal statülere bağlı değişik kurum ve kuruluşları bir bütün oluşturduğunu ifade eden idarenin btitüinlüğü ilkesi ile bağdaşmamaktadır.

78. Idarece hatalı olarak ödendiği tespit edilen anapara tutarinın iadesinin talep edilebileceği hususunda kuşku bulunmamaktadır. Aksi durumun yukarıda belirtifdiği üzere (bkz § 70) başvurucunun sebepsiz zenginleşmesine yol açabileceği ve sosyal adaletie bağdaşmayacağı açıktır. Buna karşm alaçağın başvurucudan tahsilindeki yöntem Önem arz etmektedir. Anayasa Mahkemesi daha Bnce aynı konuda verdiği Tevfik Baltacı ve Uğur Ziyaretli kararlarında, başvurucuların anaparanın yanında faiz &demekle de yükümlü kılınmışolmalarının kusurlu davramışıyla orantısız bir külfet yüklenmeleri sonucunu doğurduğunu belirterek mtdahalenin ölçtit olmadığı kanaatine ulaşmmıştır (Tevfik Baltacı, § 79; Uğur Ziyaretli, § 76).

79. Fatma Ulker Akkaya (B. No: 2014/18979, 22/22018) kararında ise başvurucudan iadesi istenen tutar faiz içermediği hâlde tahsil yöntemi dikkate alınarak mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir. Söz konusu katara konu olayda iadesi istenen anaparanın Öç ay içinde Ödenmesi istenmiş ve tç ay içinde Ödeme yapılmamasıhâlinde üçüncü ayın dolduğu tarihten itibaren hesaplanacak kanuni faizle birlikte emekli aylığından her ay l1/4 oranında kesinti yapılmak suretiyle borcun tahsil edilmeye başlanacağıbaşvurucuya ihtar edilmiştir. Anayasa Mahkemesi idarenin hatalı intibak işlemi sebebiyle sekiz yıłlık strede ve aylik olarak başvurucuya yersiz ödenen tutarlarm toplu bir şekiłde üçay içinde iadesinin istenmesinin -hiçbir kusurunun bulunmadığı da gözetildiğindebaşvurucuya aşırı bir kaifet yőklediği sonucuna ulaşmıştır. Kararda, emekli aylığmın sosyal bir õdeme olduğu hususu da dikkate alımdığında yersiz yapılan ödemelerin iade edilebilmesi için başvurucunun ekonomik anlamda dara dfişmesini önleyecek şekilde bir takvime bağlanmasının kamu yararı ile bireysel yarar arasında denge kurulması bakımından gerekli olduğu vurgulanmıştır. Anılan olayda idare tarafindan emekli aylığından her ay l/4 oranında kesinti yapılmak suretiyle tahsil seçeneği de başvurucuya sunulmasına rağmen tiç ay içinde toptan ödemenin alternatifi olarak sumulan bu seçeneğin tercih edilmesi durumunda ayrica faiz de tahsil edilmesinin öngörülmesinin başvurucunun menfaatieri ile kamu yararıarasındaki dengeyi bozduğu kararda belirtilmiştir (Fatma Ülker Akkaya, §§ 58, 59).
80, Somut olayda başvurucudan iadesi istenen tutar 33.096,12 TL olarak tespit edilmiştir. Aleyhine başlatilan icra takibinde başvurucudan l.060,85 TL faiz de talep edilmiştir. Başvurucu faiz tutarının sonradan arttığını iddia etmektedir. Bu faizin borcun tahakkuk tarihinden önceki dönemdeki gecikmeye mi yoksa tahakkuk tarihinden sonraki gecikmeye mi ilişkin olduğu dosyadan anlaşılamamakla birlikte iade sürecinin başvırucunun sosyal ve ekonomik durumuna uygun bir Ödeme plant dâhilinde yapilandırıldığıgösterilebimiş değildir. Idarenin de kuşurlu olduğu gözetildiğinde 1946 doğunlu olan ve ödeme güctyle ilgili bir değerlendirme yapildığı gösterilemeyen başvurucunun anılan tutarıbir kerede ödemekle yüktmlü kılımması veya taksitler balinde ödenmesi seçeceğinin sunulması hâlimde faiz tahakkuk ettirilmesi başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan 

müdahaleyi orantısız kilacaktır. Olayda idarenin faiz tahakkuk ettirmiş olması ve haciz işlemlerine başlanması borcun tahsilinin başvurucunun durumuna uygun ve ekonomik manada dara düşmesini Önleyecek bir ődeme plamna bağlanmadığını göstermektedir.
81. Sonuç olarak mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyle hedeflenen kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkmdan yararlanması arasında adil dengenin kuruJamadığı ve borcun tahsil yönteminin başvurucuya aşırı bir külfet yüklendiği, bu nedenle mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin ölçtłü ołmadığı kanaatine varılmıştır.
82. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altina alınan mülkiyet hakkınsn ihlal edifdiğine karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddialarī
83. Başvurucu, İstinaf Mahkemesinin kesin olarak karar vermesi nedeniyle temyize erişim hakkının ihlal edildiğini ileri sürmtiş; ayrıca istinaf kanun yolunda duruşma yapılmaması nedeniyle savunma bakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvurucu son olarak davasmın sürüncemede bırakıiması nedeniyle makul strede yargılanma hakkınin ihlal edildiğini belirtmiştir.

84. Anayasa Mahkemesi ancak temellendirilebilmiş bir bireysel başvuruyu inceler,Başvurucunun şikâyetlerini hem maddi hem hukuki olarak temellendirme zorunluluğu bulunmaktadır. Maddi dayanakiar yönünden başvurucunun yükümlülüğü şikâyetlerine konu temel olay ve olguları açıklamak, bunlara ilişkin delilleri Anayasa Mahkemesine sunmak,hukuki dayanak yönünden yükümlülüğu ise bireysel başvuruya konu temel hak ve Özgürlüklerden hangisinin bangi nedenle ihlal edildiğini özü itibarıyla açıklamaktır (Sabah Yıldızı Radyo ve Televizyon Yayn letişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Ştrketi [GK], B.No: 2014/12727, 25/5/2017, § 19).

85. Bireysel başvuru incelemeside Anayasa Mahkemesi, kamu gücü eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlarmnın Anayasa'ya uygunluğunun ve müdahale gerekçelerinin denetimini kendiliğinden yapmaz. Bu sebeple başvurucunun başvurusunun esasını ve bu kapsamda kamu makamları tarafindan ortaya konulan gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmadığmı Anayasa Mahkemesine inceletebilmesi için öncelike kendisinin ihlal iddialarım gerekçelendirmesi, buna ilişkin olay ve olguları açıklaması ve delillerini sunması zorupludur (Cemal Gūnsel [GK], B. No: 2016/I2900, I2/1/2021, § 24).

86. Başvırucu, salt İstinaf Mahkemesinin kesin olarak karar vermesinin temyize erişim hakkınu ihlal ettiğini belirtmekle yetinmiş; İstinaf Mahkemesi kararının neden temyize tabi olduğu görüşüyle ilgili olarak hiçbir açıklama yapmamış, bu görüşünln yasal dayanaklarımı göstermemiştir. Öte yandan başvurucu, istinaf kanun yolunda duruşma talep ettiğine dair bir bilgi ve belgeyi Anayasa Mahkemesine ibraz etmemiştir. Makul sürede yargtlanma hakkıa ilişkin şikäyet yönünden ise başvurucunun ihlal kararı ile sonuçlanan bireysel başvurudan önceki sürecin mi yoksa bireysel başvuru sonrası sürecin mi uzamasından yakındığı anlaştiamamaktadır. Bu nedenle başvurucunun bu şikâyetlerini temellendiremediği sonucuna ulaştlmıştır.

87. Açıklanan gerekçelerle diğer iblal iddialørının diğer kabul edilebilirlik koşullarıyöntinden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


C. 6216 Sayıli Kanun'un 50. Maddest Yönünden 
88. 30/11/2011 tarihli ve 6216 sayıls Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargıama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şőyledir:
"(1) Esas tnceleme sonunda, başvurucunun hakkanın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verlltr. Ihlal kararı verilmesi hältnde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmast için yapriması gerekenlere hükmedilir...

(2) Tespltı edilen thlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, thlali ve somuçlarınıortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ligili mahkemeye gönderilir.Yenlden yargılama yapimasında hukuki yarar bulunmayan hållerde başvurucu lehtne tazminata hükmedtlebiltr veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebtlir.Yeniden yargılama yapmaka yüklmlu mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı thlali ve sonuçların ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
89. Başvurucu ihlalin tespit edilmesini, aracına ve taşınmazına haciz uygulanmışolması sebebiyle uğradığını ileri sūrdüğü zarar karşılığıda 100.000 TL manevi, 200.000 TL manevi olmak dzere toplam 300.000 TL tazminata hükmedilmesi talebinde bulunmuştur.Başvurucu, aracıa haçiz uygulanması sebebiyle avukatlık işlerini yürütmek için bir yıl boyunca araç kiraladığın ileri sĐrmüştür. Başvurucu ayrıca taşınmazına uygulanan haciz sebebiyle taşınmazı kiraya veremediğini ve satamadığını, bu durumun maddive manevi zarara yol açtığı belirtmiştir.

90. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK), B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varildığında ihlalin nasil ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın İkinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2)).

91. Bireysel başvuru kapsamtnda bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihialin ve sonuçlarını ortadan kaldırıdığıdan söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunça eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönüimesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldīılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararlarin giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

9. thlalin mahkeme kararından kaynaklandığ veya mahkcmenin ihlali gideremediği durumlarda Anayaşa Mahkemesi, 6216sayıl Kamun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğu'ntin 79. maddesinin (1) numaralı fikrasınm (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapıimak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anlan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklt olarak ihlali ortadan kaldırmak amacryla yeniden yargılama sonuçunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafndan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargrlama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgilimahkemenin yeniden yargilama sebebinin 

varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümiülöğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarımı gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerlerł (2), §§ 57-59, 66, 67).

93. Incelenen başvuruda, borcun tahsilinin başvurucunun durumuna uygun bir &deme planına bağlanmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda ihlalin idarenin işleminden kaynaklandığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte derece mahkemeleri de ihlali giderememiştir.

94. Bu durumda mülkiyet hakkmın ihlalinin sonuçlarmın ortadan kaldurslması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya Özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak Üzere İstanbul 8. Iş Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
95. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucunun uğradığımı iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı bulunmalıdır.Başvurucu, taşınmazına haciz uygulanması sebebiyle araç kiralamak zorunda olduğunu ileri sürmüş ise de buna dair belge ibraz etmemiştir. Öte yandan başvurucunun taşınmazına haciz uygulaması sebebiyle taşınmazını kiraya veremediği ve satamadığı iddiaları da oldukça soyut nitelikte bulunmuştur. Bu sebeple başvurucunun maddizararını ispatlayamadığı sonucuna ulaşılmıştür. thlalin ve sonuçlarınm ortadan kaldırılması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından manevi tazminat talebinin de reddine karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

96. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 446,90 TL harçtan oluşan yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VL HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDlLEBİLtR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altıma alınan mülkiyet hakkının IHLAL EDILDIĞINE,
C. Kararın bir öreğinin mülkiyet hakkınım ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapıimak tzere İstanbul 8. İş Mahkemesine (E.2017/410,K.2017/659) GÖNDERILMESINE,
D.Başvurucunun tazminat talebinin REDDINE,

E.446,90 TL harçtan oluşan yargtlama giderinin başvurucuya ÖDENMESINE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapilmasına, δdemede gecikme olmasıhâlinde bu strenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERiLMESiNE 15/6/2021tarihinde OYBfRLIĞiYLE karar verildi.

Başkan Üye Oye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL 
Üye Oye YusufŞevki HAKYEMEZ Irfan FIDAN