Anayasa Mahkemesinin 2/2/2022 Tarihli ve 2019/13373 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-04-14

14 Nisan 2022 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31809
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
İKİNCİ BÖLÜM KARAR 
İBRAHİM ÇAY BAŞVURUSU (2)
Başvuru Numarası: 2019/13373Karar Taribi : 2/2/2022
Başkan : Kadir ÖZKAYA 
Üyeler : Engin YILDIRIM 
M. Emin KUZ 
Rıdvan GÜLEÇ

Basri BAĞCI 
Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI 
Başvurueu : İbrahim ÇAY 
Vekili : Av. Hadi CÍN 

I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, üçüncü kişilerce gerçekleştirilen yaralama eylemine yönelik ceza yargılaması sonucunda sorumlu kişilerin eylemleriyle orantılı olarak cezalandırılmamasınedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 18/4/2019 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incclemesinin Bölüm tarafindan yapıłmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafindan başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR 
8. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)aracıłığıyla erişilen bilgi ve belgeler doğrultusunda tespit edilen olaylar özetle şöyłedir:

9. 1975 doğumlu olan başvurucu, olay tarihinde Muğla'nın Fethiye ilçesinde yaşamakta ve çiftçilik yapmaktadır. Başvurucunun anlatımına göre adına kayıtlı Facebook sosyal medya hesabından bir kısım terör örgütü lehine olduğu öne sürülen paylaşımlar olduğunun duyulmasının ardından 8/9/2015 tarihinde başvurucu yaşadığı mahalle sakinleri tarafindan mahalle meydanında alıkonularak tekme ve yumruklarla darbedilmiştir, (olayın detaylı anlatımı için bkz. [hrahim Çay, B. No: 2016/16236, 13/2/2020, §§ 10-14)
10. Başvurucu; kendisini yaralayan kişilerden, olaydan sonra sağhk kontrollerini yapan sağhk görevlilerinden ve olaya müdahale eden kolluk görevlilerinden şikäyetçi olmuştur. Başvurucunun şikâyetiyle ilgili olarak Fethiye Cumhuriyet Başsavcılığınca (Başsaveılık) ceza soruşturması başlatılmış, şüphelilerin kimlikleri tespit edilerek savunmaları alınmış, başvurucunun olay ile ilgili ayrıntılı şikâyeti tespit edilmiş, kendisini yaralayan kişileri fotoğraflarından teşhis etmesi sağlanmıştır. Başsavcılık, olayı başladığıesnada başvurucunun evinde bulunan yakılarını tanık olarak dinlemiş ve olayın basına yansıması nedeniyle bazı televizyon kanallarınca kaydedilen görüntü ve resimlere erişmiştir.
11. Başvurucu hakkında düzenlenen sağlık raporları şöyledir:
ì. Olay günü Fethiye Devlet Hastanesince düzenlenen geçici sağlik raporunda -anlaşıldığı kadarıyla- başvuruçunun sol dizinde, her iki ayağında ve yüzünde çarpmaya bağlı yaralanmalar gözlemlendiği, alt dudağı ve çenesinde kesi ile burun kemiğinde kırk tespit edildiği belirtilmiştir. Hayati tehlikesi bulunmayan başvurucunun yaralanmasının basit tibbi müdahale ile düzelmeyecek düzeyde olduğu açıklanmiştır,
ii. Olaydan üç gün sonra 11/9/2015 tarihinde Tarsus Medical Park Hastanesince düzenlenen ikinci geçici raporda; darp nedeniyle kendi imkânları ile acil servise başvuran başvurucunun vücudunda darba bağlı çok sayıda ödem, kızarıklık ve yüzeysel sıyrığın mevcut olduğu, nazal (burun) kemiğinde fraktür (kırık) tespit edildiği ve başvurucunun yaralanmasının basit tibbi müdahaleyle giderilemeyecek seviyede olduğu ifade edilmiștir.

12. Yapılan soruşturma sonucunda 2/5/2016 tarihinde; kolluk görevlileri,başvurucunun tedavisini yapan doktor ve hemşirefer ile başvurucuyu yaraladığı iddia edilen H.T., Sa.U., Se.U., M.A.Y., A.A., K.Ş., Y.Ş. ve Í.Y. hakkında kovuşturma yapılmasına yer olmadiğia karar verilmiştir.

13. Başsavcılığın kovuştummama kararına karşı yaptığı itirazın reddedilmesi üzerine başvurucu 6/9/2016 tarihinde 2016/16236 numaralı bireysel başvuruda bulunmuştur.Başvurucunun şikâyetleri Anayasa Mahkemesinee üç başlık altında incelenmiştir. Başvuru 13/2/2020 tarihinde kabul edilemezlikle sonuçlanmıştır(ayrıntıhı bilgi için bkz. İbrahim Çay,§§ 33-64). Buna göre;
i. Başvurucunun kolluk görevlilerince fiziksel ve sözlü şiddete maruz kaldığına ilişkin iddiaları savunulabilir bulunmayarak iddiaların açıkça dayanaktan yoksun olmasi sebebiyle,
ii. Kolluk görevlilerinin olaya müsamaha gösterdiği veya olaya geç müdahale ettiği yönündeki koruma (önleme) yükümlülüklerine ilişkin şikäyetler devletin 

önleme yükümlülüğünün ihlał edilmediği değerlendirilerek açıkça dayanaktan yoksun olmasi sebebiyle,
iii. Başvurucunun olayla ilgili etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddialar, bir kısım sank hakkındaki ceza yargılaması sonunda verilen hükümlerin istinaf incelemesi aşamasında olmasından dolayı başvuru yollarının tüketilmemesi sebebiyle kabul edilemez bulunnıuştur.
14. Diğer taraftan H.T., M.A.Y., C.Ş., Ç.Ş., I.A., Seb.U. ve Sel.U.nun cebir, tehdit veya hile kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, yaralama, nitelikli olarak konut dokunulmazlığını ihlal etme suçlarını işledikleri isnadıyla haklarında Fethiye 6. Asliye Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) dava açılmiştir.

15. Mahkemece yapilan yargilama sonunda sanikların eylemlerinin başvurucunun konutu veya eklentilerinde gerçekleşmediği kanaatine vanlarak konut dokunulmazlığını ihial etme suçunu işlemedikleri değerlendirilmiş ve hepsinin bu suç yönünden beraatlerine karar verilmiştir.

16. Buna karşın sanıkların başvurucuyu hürriyetinden yoksun bırakma suçunu işledikleri sonucuna ulaşan Mahkeme, hapis cezasıyla cezalandırılmalarıa karar vermiş;suçun birden fazla kişiyle birlikte işlenmesi nedeniyle cezalarında artırım uygulamıştır.Neticede her bir sanık 3 yıl 4 ay hapis cezasına mahkûm edilmiştir. Cezanın miktarınedeniyle erteleme veya para cezasına çevirme veyahut hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanmadığı gerekçeli kararda belirtilmiştir.
17. Bununla birlikte başvurucunun yaralanmasından sorumlu olduklari değerlendirilerek yaralanıa suçundan da mahkûm edilen sanıkların her birinín 11 ay 20 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir. Yaralama yönünden eylemler nitelendirilirken olayda sopa kullanildığına yönelik delil olmaması nedeniyle artırim uygulanmamış ancak başvurucunun burun kemiği kırıldığından sanıkların cezaları bu nedenle artırılmıştır. Yaralama suçu yönünden sanıklar M.A.Y., C.Ş. ve Sel.U.ya verilen mahkûmiyet hükümlerinin açıklanması geri bırakılmış, diğer sanıklar H.T., Ç.Ş., I.A. ve Seb.U.ya daha önce HAGB kararı uygulandığı ancak denetim süresi içinde başvuruya konu suçu işledikleri gözönüne alinarak verilen hapis cezaları 7.00o TL para eezasına çevrilmiştir.
18. Mahkemenin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Her ne kadar sanıklar .…. hakkında nitelikli olarak konut dokunulmazliğını iħlal etme suçundan TCK'nın 37/1 maddesi delaletiyle 116/4 maddesi gereğince ayrı ayrıcezalandırılmaları istemi ite kamu davası açılmış ise de … olayın konut ve eklentileri kapsamında gerçekleştirilip gerçekłeşmediği hususumda mahallinde keşif yapıldığı, olay tarihinde ayni evde bulumduğu anlaşılan tanık  da keşif maħallinde dintendiği, katılanın kaçtığı ve yakalandığı yerin katılanın konut ve ekłentilerinin dışinda olduğu anlaşıldığmdan samkların üzerine athı suçun yasal unsurları oluşmadığından CMK 223/2-a maddesi gereğince ayri ayri heraatine,
Sanıklar her ne kadar üzerlerine aulı suçlamaları kabul etmemiş iseler de sanık [H.nin]herkesin bir yere koşturduğunu görmesi üzerine Jandarma arabası içinde müştekiyi gördüğüne ilişkin ve PKK'lh olduğunu söyleyince bağırdığına ilişkin savunmasi, sanık [S.nin] Atatürk Büstünde bulunan fotoğrafına ilişkin jandarmalara vardımcı olmak için orada bulunduğuna ilişkin savunmasi, tanık [$ nin] olay günü evde oturduğu esnada bir kaç

motor ve arabann evin önünde durduğunu ve eşinin bunların kendisiyle kavga etmeye geldiğini söylediğini ve eşinin seraların içerisine kaçtğına ilişkin ve bir kısmınm geri döndüklerinde eşi olan katlan kastederek 'İboyu öldürdük' şeklindeki beyantarr.soruşturma aşamasıda 6-7 kişinin geldiğine ilişkin beyanı ile talimat mahkemesince fotoğrafları çekilen sanıklardan [H., i. ve S.yi] teşhis etmesi, tanık [S.nin] olay günü evde otururken jandarmayı babasınn aradiğıi, 5 dakika sonra orada olacaklarına ilişkin haberinden sonra 3-4 tane arabanın geldiğini, babasının seralara doğru koşmaya başladığım, bir adamm eve gelip 'babam beklenıe öldü' dediği şeklindeki beyam ile tałimat mahkemesince yapılan fotoğraflı teşhiste sanıklar [H., 1. ve S.yi] teşħis etmiş oluşu, tanık [İ.N.nin] keşif_mahallinde alınan ve sanıkları hiçbirinin yüzünü göremediğini ancak 6-7kişinin geldiğine ilişkin beyan, katlanın soruşturma aşamasında sanıkları teşhis ettiğine ilişkin tutanak içeriği. samğın Kumluova Merkezinde darp edildíğine ilişkin ve Atatürk Büstüne çıkarılmış olduğuna ilişkin dosya içerisinde yer alan ve bilirkişi incelemesi yapılan video kayıları ve fotoğraflar birlikte değerlendirildiğinde, sanukların savunmalarının suçtan ve cezadan kurtulmaya yönelik olduğu. dolayısıyla tüm dosya kapsamı birlikie değerlendirildiğinde; sanıkłarın katlanın facebook hesabından yapmış olduğunu iddia ettikleri bir takım paylaşımlar sebebiyle katlanın evinin önüne arabayla geldikleri.katlanın bunu görmesi üzerine evinden kaçtığı, sanıkłarın katılanı yakalayarak darp ettiği.akabinde getirdiklerí araco zorla bindirerek hürriyetinden yoksun biraktkları ve Kumluova merkezine Atatürk Büstüne getirdikleri ve burada belli bir süre tutarak hürriyetinden yoksun biraktkları anlaşıldığından samkların üzerlerine atlı suçlardan ayrı ayrı mahkumiyetine,suçun birden fazla kişi ile birlikte işlendiği anlaşıldığından veriłen cezada TCK.nın 109/3-b maddesi gereğince bir kat arttirim yapilmasına, neticeten verilen hapis cezasının miktari dikkate alınarak TCK'nn 50. 51 ve CMK'nn 231 maddesinin uygulanmasına yer olmadiğina,
Sanıkların yukarıda anlatldiğı haliyle katilanı evinden kaçmasının akabinde ahnan 27/09/2018 tarihli kati nitelikteki ATK raporuna göre yaşamsal tehlikeye sokmayacak sekilde. basit nbbi müdahale ile giderilemeyecek sekilde, yüzde sabit iz birakmayacak şekilde, işlev ve yitim ya da sürekli zayıflama niteliğinde olmayacak şekilde ve ancak burunda 2. Derecede kırik oluşacak şekilde yaraladıkları sabit görüldüğünden samkların katılana yönelik sübuta eren kasten yaralama suçunu işledikleri anlaşıldığından sanıkların ayrı ayrı mahkumiyetine, katīlanın aşamalarda alınan tüm beyantarında samtarın kendisini silahtan sayılan ħerhangi bir cisim ile yaraladığıina ilişkin beyanda bulunmadiğı da birlikte değerlendirildiğinde, sanıkların eylenini silahtan sayılan sopa ile gerçekleştirdiklerine kanaat getirilemediġinden samklar hakkında_TCK'nin 86/3-e maddesinin uygulanmasma yer otmadiğına, sanıkları eylemi sonucunda kanlanın vücudunda kemik kırığıoluştuğundan sanıklara verilen cezada TCK'nun 87/3 maddesi gereğince kiriğın hayat fonksiyonlarına etkisi gözetilerek takdiren 1/6 oranında arttirim yapılmasıa,
Sanuklar [M.A.Y., C.Ş. ve Sel.U.] sabikasız oluşu, verilen hapis cezasımn süresi. dosya kapsanu ve yargılama safahati, samkłarın duruşmadaki tutum ve davramşłarı ile kişilik özellikleri nazara alınarak sanklar hakkıdo hükmün açıklanmasının geri bırakıłmasma karar verilmesi halinde yeniden suç işlemeyecekleri hususunda mahkememizce olumlu kanaate varılmakla CMK 231/5 maddesi gereğince hükmün açiklanmasımn geri hirakilmasıno,
Samıklar_ [H.T., Ç.$., İ.A. ve Seb.U.] hakkında daħa önee hükmün açıklanmasın geri bırakımasına karar verildiği ancak denetim süresi içerisinde tekrardan kasten bir suçişledikleri anlaşıldığından CMK'nın 231/8 maddesi gereğince hükmün açıklanmasınm geri birakiłmasına yer olmadığıa, sanıklar hakkında hükmolunan kısa süreli hapis cezasıım sanıkların sosyal ekonomik durumlari, kişilikleri dikkate alıarak TCK' nun 50/1-a maddesi gereğince adti para cezasina çevrilmesine ...


19. Anılan HAGB kararlarına başvurucunun yaptiığı itiraz Fethiye Ağır Ceza Mahkemesinin 14/3/2019 tarihli karariıyla reddedilmiş, ret kararı başvurucuya 20/3/2019tarihinde tebliğ edilmiştir. Sanıklar hakkında konut dokunulmazlığını ihlal suçu yönünden verilen beraat kararları, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma suçu yönünden verilen hapis cezaları ile sanıklar H.T., Ç.Ş., I.A. ve Seb.U. hakkında verilen para cezaları talep doğrultusunda istinaf ineelemesine gönderilmiştir.

20.Başvurucu 18/4/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
21. Bireysel başvuru yapildıktan sonra İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Ceza Dairesinin 25/6/2021 taribli karariıyla istinaf talepleri esastan reddedilmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
22.26/9/2004 tarihli ve 5237 sayıh Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddeleri şöyledir:
"Kasten yaralama 
Madde 86- (1) Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağliığınin ya da algilama veteneğinin bozulmasma neden olan kişi, bir yildan üç yila kadar hapis cezası ile cezalandirılır.

;*..

" Neticesi sebebiyle ağırlaşmiş varalama 
Madde 87- ...
(3) (Değişik: 6/12/2006  5560/4 md.) Kasten yaralamann vicutta kemik kırıłmasıa veya çıkiğına neden olması halinde, vukarıdaki maddeye göre belirlenen ceza.kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre, varısına kadar artırıłır."
“Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma"
Madde 109- (1) Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veva bir yerde kalmak hürrivetinden yoksun bırakan kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Kişi, fili işlemek için veya iştediği sırada cebir. tehdit veya hile kullanırsa. iki yildan yedi yila kodar hapis cezasına hükmolunur.

(3) Bu suçun;
b) Birden fazla kişi tarafindan hirlikte,
"

İşlenmesi halinde, yukarıdaki fikralara göre verilecek ceza bir kat artırılır."
23. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231.maddesinin ilgili kismı şöyledir:
(5) "Sanğa yüklenen suçtan dolayı yapıłan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki vıl veya daha az süreli hapis veya adłi para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri birakıłmasına karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler sakkıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün samk hakkında bir hukukí sonuçdoğurmamasın ifade eder.

(6) Hükmün açıklanmasının geri bıraklmasına karar verilebilmesi için;
a) Sanğı daha önce kasulı bir suçtan mahkům olmamuş bulunmast,
b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varilmasi,
e) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi, gerekir. Samuğın kabul etmemesi hälinde, hükmün açıklanmasının geri birakilmasına karar verilmez.
B. Uluslararası Hukuk 
24. Îlgili uluslararası hukuk için bkz. E.4. [GK], B. No: 2014/19112, 17/5/2018, §§30-37.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
25. Anayasa Mahkemesinin 2/2/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanhık Görüşü
26. Başvurucu; mahalle meydanında birçok kişi tarafindan linç edilmeye çalışıldığıni, yumruk ve tekmelerle darbedildiğini, bumunun ve dişlerinin kırıldiğıni, buna rağmen faillerin eylemlerinin yargı makamlarınca basit yaralama suçu olarak nitelendirilip alt sınırdan ceza verildiğini, bu ceza hükümlerinin açiklanmayarak sorumluların sadece denetimli serbestlik tedbiriyle ödüllendirildiğini, kamu makamlarının bu olaya müsamaha gösterdiğini belirterek Anayasa'nin 10., 17., 19., 21. ve 36. maddeleri ile ek 7 No.lu Protokol'ün 2. maddesinin_ ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

27. Bakanlık görüşünde somut başvuruda derece mahkemesinin değerlendirmesinde bariz takdir hatası ve açık bir keyfilik bulunmadığı belirtilmiş, bu bağlamda başvurunun kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu gerekçesiyle açıkça dayanaktan yoksun olduğu hususunun değerlendirilmesine dikkat çekilmiştir.


28. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formundaki şikāyetlerini yinelemiş; ayrıca HAGB kurumunun bir ödül olarak somut olayda uygulandığıni, olayın meydana gelişi bakımından toplumda infial yaratacak bir mesele olduğunu, yargı makamlarının gereken yaptırımı uygulamadığıni dile getirmiştir.
B. Değerlendirme 
29. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının kötü muamele yasağıkapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

30. Anayasa'nın "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıklı17. maddesinin (3) numaralı fikrası şöyledir:
"Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz."
31. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar başlıklı 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Devletin temel amaç ve görevleri, …Cumhuriveti ve demokrasivi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlutuğuu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerint, sosvai hukuk devleti ve adaler ilkelerivle bağdaşmayacak surette smırlayan siyasal. ekonomik ve sosyał engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve maneví varlığıın gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
32. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden 
a. Genel İlkeler 
33. Anayasa'nın 17. maddesinde herkesin maddi ve manevi varliğını koruma ve geliştirme hakkı güvenee altiına alınmıştır. Maddenin üçüncü fikrasında kimseye işkence ve eziyet yapılamayacaği, kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamayacağı düzenlenmiştir. Anılan fikrayla Özef olarak insan onurunun korunmasıamaçlanmiştir (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014, § 80).
34. Anayasa'nın 17. maddesi 5. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde ayrica devlete, kişilerin işkence ve eziyete ya da insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir muameleye maruz bırakılmalarını engelleyecek tedbirler alma ödevini yükler. Bu ödev üçüncü kişiler tarafindan işlenen filleri de kapsamaktadır (Cezmi Demir ve diğerleri, § 82).
35. Devletin kötü muamele yasağı kapsamındaki pozitif yükümlülüklerinin ayrıca usule ilişkin yönü bulunmaktadır. Bu usul yükümlülüğü, her kötä muamele olayının 

sorumlularının belirlenmesini ve cezalandırılmasıni sağlayabilecek etkili bir soruşturma yürütmeyi gerektirir. Bu soruşturmanın temel amaci, insan onurunu koruyan hukukun etkiłi bir şekilde uygulanmasını ve kamu görevlilerinin veya diğer bireylerin kötü muamele niteliğindeki filleri nedeniyle hesap vermelerini sağlamaktır (Cezmi Demir ve diğerleri, §110).

36. Ceza soruşturmasının amaci, insan onurunu koruyan hukukun etkili bir şckilde uygulanmasını ve sorumluların hesap vermelerini sağlamak olmakla birlikte bu yükümlütük,kesin olarak bir sonuç elde etmeyi değil uygun araçları kullanılmayı gerektirir. Diğer yandan Anayasa'nın l7. maddesi başvuruculara üçüncü kişileri bir suç nedeniyle yargılatma ya da cezalandırma hakkı vermediği gibi devlete, tüm yargılamaları mahkůmiyetle ya da belirli bir ceza kararıyla sonuçlandırma ödevi de yüklemez (Cezmi Demir ve diğerleri, § 113).
37. Her olayın kendine özgü şartlarında değerlendirmesinin yapılması koşuluyla yaşamı tehlikeye soktuğu açık olan eylemler ile maddi ve manevi varlığa yönelik ağır saldıriların cezasız kalmaması gerekir (Cezmi Demir ve diğerleri, § 112).
38. Kötü muameleye ilişkin bir soruşturmanın olabildiğince süratle ve özenle yürütülmesi gerekir. Bazı durumlarda soruşturmanın ilerlemesine engel olan güçlükler bulunabilir ancak böyle bir durumda dahi yetkililerin süratle hareket etmeleri olayın aydınlatılabilmesi, hukukun üstünlüğüne olan inancın korunması ve hukuka aykıri eylemlere müsamaha gösterildiği veya kayıtsız kalındığı görünümü verilmemesi açısından büyük öneme sahiptir (Cezmi Demir ve diğerleri, § 119).

39. Cezasızlık, işlenen bir suçun somut olarak cezasız kalmasını ifade etmektedir.Cezasızlık; işkence ve kötü muamele fillerine yönelik olarak sorumluların adalet Önüne çıkarılmamasi, işledikleri suçla orantılı bir biçimde cezalandırıłmaması veya mahkúm edildikleri cezanın infazinın sağlanmaması şeklinde ortaya çıkabilmektedir. Cezasızhğın önlenmesi durumunda bir yandan mağdurlar açısından gerekli giderim sağlanırken bir yandan yeni ihlallerin gerçekleşmesini engelleyecek caydırıcı bir etki oriaya çıkması mümkün olacaktir (Süleyman Deveci, B. No: 2013/3017, 16/12/2015).

40. İşlenen suç ile verilen cezalar arasında orantısızlik olması ya da hiç ceza verilmemesi durumunda bu tür eylemlerin önlenmesini sağlayabilecek caydiricı bir etki ortaya koymaktan oldukça uzak kalınmakta, kişilerin fiziksel ve ruhsal bütünlüklerinin idari ve yasal mevzuat aracılığıyla korunması hususundaki pozitif yükümlülüğün yerine getirilememesi sonucu doğmaktadır (Süleyman Deveci, § 102).

b,İlkelerin Olaya Uygulanması
41. Soruşturma ve kovuşturma süreci bir bütün olarak incelendiğinde olayın kolluk birimlerine yansıması üzerine Başsaveılık tarafından derhâl soruşturmaya başlandığı,başvurucunun soruşturmanın açıklığını temin edecek ve meşru menfaatlerini koruyabilecek bir şekilde beyanına başvurularak soruşturma sürecine dàhil edildiği anlaşılmıştır. Başvuruya konu eylemden sorumlu olanların kimlikleri belirlenmiş, savunmaları alınmış, tanık beyanlarıtespit edilerek olaya ilişkin görüntü ve fotoğraflar incelenmiş, dolayısiyla delillerin toplandığıgörülmüştür. Soruşturma sonucunda olayda sorumluluğu bulunanlar hakkında ceza davasıaçılmış, Mahkemece yapilan yargilama neticesinde faillerin birlikte hareket ederek başvurucuyu hürriyetinden yoksun bıraktıkları ve vücudunda kemik kırığıa yol açacak şckilde kasten yaraladıkları kanaatine varılmıştır.


42. Mahkeme, başvurucunun hürriyetinden yoksun bırakılması nedeniyle faillerin 3yıl 4 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verniş; ceza miktannın yasal sınırların üstünde olması nedeniyle hükmün açıklanmasının geri bırakılmasi, hapis cezasının erielenmesi veya para cezasına çevrilmesi hükümlerinín uygulanmadığını karar gerekçesinde açıklamıştır. Bununla birlikte başvurucunun basit sayılmayacak nitelikte yaralanmasınedeniyle üç fail 11 ay 20 gün hapis cezasıyla cezalandırılmiş ise de ceza miktarının yasal smrlar içinde olması nedeniyle hükümleri açıklanmamiş, diğer dört fail 7.0oo TL para cezasiyla cezalandirilmiştir.

43. Derece mahkemelerinin takdir yetkisi kapsamında kaldığı kuşkusuz olan ceza miktarı tayinine Anayasa Mahkemesinin müdahalesi kurał olarak düşünülmez ise de takdir yetkisinin bu tür olaylara müsahama gösterme şeklinde kullanılmasi, etkin yargısal korumayızayıflatarak temel hak ve hürriyetlerin zedelenmesine yol açabilecektir (E.A., § 58) Bu bağlamda başvuru konusu olay başvurucunun sosyal medya hesabında paylaştiğı bir fotoğraf nedeniyle yaşadığı mahallenin sakinlerinden bir kısmı tarafimdan cezalandırılmak maksadıyla darbedilmesi ve mahalle meydamında alıkonularak teşhir edilmesidir. Olayın gerçekleşme biçimi gözönüne ahndiğında başvurucunun tüm itirazlarına rağmen Mahkemece sabit bulunan tüm suçlar bakımundan alt sınırdan ceza tayinine gidilerek yaralama eylemi bakımından hükmedilen sonuç cezasınin bazi failler yönünden açıklanmasının geri bırakılmasına, diğerleri yönünden para cezasına çevrilmesine karar verilmesinin yaptırımın caydiricilik etkisi yönünden incelenmesi gerekmektedir.

44. HAGB kurumu, 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesinde düzenlenmiştir. Sanık hakkında kurulan mabkûmiyet hükmünün hukuki bir sonuç doğumamasınt ifade eden ve doğurduğu sonuçlar itibarıyla karma bír özelliği olan HAGB kurumu, denetim süresi içinde kasten yeni bir suçun işlenmemesi ve yükümlülüklere uygun davranılması hâlinde geri bırakılan hükmün ortadan kaldırılarak kamu davasının 5271 sayılı Kanun'un 223. maddesi uyarınca düşürülmesi sonucunu doğurduğundan bu özelliğiyle sanık ile devlet arasındaki cezai nitelikteki ilişkiyi sona erdiren düşme nedenlerinden birini oluşturmaktadır (Tahir Canan, § 30).

45. Dolayısıyla kişi hakkında verilen HAGB kararı, ceza niteliğinde olmayıp kişiyi ceza tehdidi altında bırakmaktan ibarettir. Somut olayda olduğu gibi suçu işlediği Mahkemece kabul edilen kişinin cezalandırılması ancak denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemesi şartına bağlanmakta, böylelikle sorumluluğu mahkeme kararıyla sabit olan eylemi -yeni bir suç işlemediği takdirde- fiilî olarak cezasız kalmaktadır. Kanun koyucunun,işlediği suçtan dolayı kişinin tekrar topluma kazandırılması amacıyla getirdiği bu cezasızlık kurumunun uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilirken her olayın somut koşullar çerçevesinde suçun niteliği ve mağdurun söz konusu suçtan etkilenme derecesiyle orantıl olarak yaptırımin caydiricılığı hususunun da gözardı edilmeden yorumlanması gerekmektedir (E.A. § 60).

46. Bu noktada belirtmek gerckir ki Anayasa'nin l7. maddesine aykırımuamelelerin kamu görevlileri tarafindan değil de üçüncü kişiler tarafindan gerçekleştirilmesi hâlinde devletin pozitif yükümlülükleri kapsamında daha esnek davranılması anlaşılabilen bir olgudur. Nitekim Anayasa Mahkemesi Esma Başbakkal (B.No: 2012/1128, 8/5/2014) kararında; anlık bir saldıridan öteye geçmeyen ve herhangi bir fiziksel müdahale içermeyen sanığın eylemini Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasıkapsamında görerek yaptığı değerlendinnede sanık hakkında verilen para cezası hükmünün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararın gerçekleşen haksız eylemin mağdur üzerinde 

oluşturduğu etki ile belirlenen ceza ve beş yıllık denetim yaptırımının orantılı olduğuna işaret etmiştir. Ancak Anayasa Mahkemesi 2018 tarihli E.A. kararında yine üçüncü kişi tarafından gerçekleştirilen cinsel saldirı eylemi sonucu verilen HAGB kararının bireylerin kötümuamele yasağina karşi korunması amaciyla alnan caydiricı yasal önlemleri etkisiz kildığıkanaatine varmiştir.

47. Yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararlarından anlaşılacağı üzere başvuruya yansıyan olaya özgü koşullar bir bütün hâlinde değerlendirildikten sonra ortaya çıkan sonucun Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasında koruma altina alınan hakkızedeleyip zedelemediği değerlendirilmelidir. Yargılama sonunda yedi kişinin birlikte harcket ederek başvurucuyu bir süre meydanda alıkoyması eylemi üç ythı aşkın bir süreyle hapis cezasıyla cezalandırılırken başvurucunun topluluk içinde teşhir edilerek aynı kişiler tarafindan burun kemiğinin kınlmasına ve vücudunda yaygın ekimoz oluşmasına sebep olacak şekilde darbedilmesi para cezası veya hapis cezası tehdidiyle cezalandırlmiştır.
48. Diğer bir ifadeyle sosyal medyadaki bir paylaşım nedeniyle çok sayıda insanıbir araya gelerek bir kişiyi cezalandırma saikiyle ağır fiziksel şiddet uygulaması eylemi sadece para cezası ile cezalandırlırken veya ceza tehdidiyle birakılirken bu cylemi gerçekleştirebilmek için kişinin bulunduğu yerden ayrılmasına izin verilmemesi eylemi hapis cezasıyla cezalandırılmıştir. Dolayısıyla sonuç olarak yargı makamlarınca tespit edilen eylemler ile bu eylemlere verilen cezalar arasındaki orantısızlık/çelişki ilk bakışta dikkat çekmektedir. Söz konusu çelişkinin her iki suç bakımında da asgari ceza uygulamasınıbenimseyen Mahkemenin sonuç cezaların bir kısminı yasal smırlar içinde kalması nedeniyle paraya çevirmesi veya hükmü açıklamaması tercihinde bulunmasıdan kaynaklandığı açıktır.
49. Daha önemli olan husus, olayın tartışma anında anlik bir öfke ile gerçekleşen basit fiziksel müdabale sonucu yaralama eylemlerinden ayırt edilmeksizin gelişimindeki vahamet ile başvurucu ve toplum üzerindeki olası etkileri dikkate ahnmaksizın alt sınırdan ceza tayinine gidilerek yasal indirimler uygulandıktan sonra üç faile verilen hapis cezasının daha önce suç işlemediklerì gerekçesiyle açıklanmamasi, diğer dört failin cezasının ise daha önce suç işlemiş olmaları nedeniyle -HAGB kurumunun uygulanamayacak olması nedeniylepara cezasıa çevrilmesi yargı makamlarnın başvuru konusu olaya hoşgörüyle yaklaştığıizlenimi uyandurmaktadır. Kaldı ki benzer yaklaşımla faillerin kişi hürriyetinden yoksun kilma suçundan hapis cezasıyla cezalandırılmalarının Mahkemenin yetkisini hu yönde kullanması nedeniyle değil alt sınırdan uzaklaşmadan verilen cezanın HAGB veya para cezasına çevrilme veyahut ertelenme inkanı olmamasından kaynaklandığı Mahkemece açıklanmıştir.

50. Tüm bu tespitler işiğında Mahkemenin ceza tayini ve HAGB veyahut verilen hapis cezasını para cezasına çevirme hususlarında takdir yetkisi bulunduğu hâlde verdiği kararla bu yetkisini, söz konusu eylemlere hiçbir şekilde müsamaha edilmeyeceğini göstermek için kullanmadığı ortadadır. Ołaya özgü koşullar nedeniyle başvurucuya yönelik gerçekleşen eylemin ağırlığı karşısında eylemi yapanların eylemleriyle orantılı sayılmayacak şekilde cezalandırılmasına ilişkin verilen kararın bireylerin kötü muamele yasağına karşıkorunması amacıyla alınan caydırıcı yasal önlemleri etkisiz kıldığı değerlendirilmiştir.
51. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nin 17. maddesinin üçüncü fikrasında düzenlenen kötü muamele yasağımn usul boyutuyla ihlal edildiği sonucuna ulaştlmıştır.

3. 6216 Sayıh Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
52. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargilama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınm ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir, Ihlal kararı verilmesi hälinde ihlalin ve sonuçlarinın ortadan kaldirılması için yapılması gerekenlere hükmedilir ..

(2) Tespit edilen ihłal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçların ortadan kaldırmak için yeniden yargilama yapmak üzere dosya ilgili maħkemeye gönderilir.Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hállerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açitması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümłü mahkeme. Anayasa Mahkemesinin ihlal kararinda açıkladığı ihtali ve sonuçlarını ortadan katdıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
53. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini istemiş ve 250.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuștur.

54. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldiğında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devami anlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
55. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski håle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinín sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikte ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınmast gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

56. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numarah fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasıın (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumnlardan farklı olarak ihtali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu Öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal katarına bağhı olarak ycniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanım yenilenmesi kurumundan farkliı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargilama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyła böyle bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargilama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarmı gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).


57. Íncelenen başvuruda kötü muamele yasağmın usul boyutuyla ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlalin mahkeme karanından kaynaklandığı anlaşıłmıştır.
58. Bu durumda kötü muamele yasağı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken is yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapıłmak üzere Fethiye 6. Asliye Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
59. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucunun uğradığızararların giderilmesi bakumından yetersiz kalacağı açıktır. Dolayısıyla ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilmesi için kötü muamele yasağmın ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecck olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net 45.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

60. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekälet ücretinden oluşan toplam 4.864,60 TL yargilama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kötü muamele yasağmın ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDiLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fikrasinda güvence altna alnan kötümuamele yasağınin İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararın bir örneğinin kötü muamele yasağının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırlması için yeniden yargılama yapilmak üzere Fethiye 6. Asliye Ceza Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
D.Başvurucuya net 45.000 TL manevi tazminat ÖDENMESiNE, tazminata ilișkin diğer taleplerin REDDINE.

E. 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 4.864,60 TL yargilama giderinin başvurucuya ÖDENMESiNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanhığıa başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 2/2/2022tarihinde OYBİRLİĞÍYLE karar verildi.