Elektrik Şebeke Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2025-01-21

21 Ocak 2025 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 32789
YÖNETMELİK
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan:
ELEKTRİK ŞEBEKE YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1- 28/5/2014 tarihli ve 29013 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Elektrik Şebeke Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.
“uuuuuuu) Kapasite veri takip belgesi: Kanunun 7 nci maddesinin onuncu ve on birinci fıkraları
kapsamında kurulan depolamalı elektrik üretim tesisleri bünyesindeki
elektrik depolama ünite ve/veya ünitelerine ait kapasite verilerinin,
ilgili şebeke işletmecisinin SCADA sistemine doğru ve kesintisiz bir
şekilde aktarılabildiğinin ilgili sistem işletmecisi tarafından tespit
edilmesi halinde düzenlenen ve depolamalı üretim tesisinin kabulü
aşamasında sunulması zorunlu olan belgeyi,”
MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrası
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(3) İkinci fıkradaki esaslar çerçevesinde ölçülen
toplam aylık aktif enerji tüketimi, her bir baradaki
her bir kullanıcı için ayrı ayrı değerlendirilir
ve tüketim değerinin 500 MWh’den az olması
halinde o ay ilgili kullanıcı için birinci fıkrada yer alan oranlar için
hesaplama yapılmaz. Bir transformatör merkezinde bir kullanıcının farklı baralarda ölçüm noktalarının yer alması ve bu baraların birleştirilmesi durumunda, birleştirilen bara
sayısı ile 500 MWh değeri çarpılarak çarpım
sonucunda elde edilen aktif tüketim değerinin altında bir tüketim olması
durumunda birinci fıkrada yer alan oranlar için hesaplama yapılmaz.”
MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 29 uncu maddesine aşağıdaki
fıkralar eklenmiştir.
“(12) Kapasite veri takip belgesi
sunmakla yükümlü olan depolamalı elektrik üretim tesislerinin bünyesinde
yer alan elektrik depolama ünitesi veya ünitelerinin; toplam enerji
depolama kapasitesi ve kullanılabilir enerji miktarı MWh
cinsinden, ilgili ünitelerin aktif veriş ve çekiş gücü emreamadeliği
ile aktif güç veriş/çekiş durumu MW cinsinden ve depolama ünitelerinin
şarj/deşarj durumu ile kesici konumları anlık olarak ilgili şebeke işletmecesine
ait SCADA sistemine aktarılır.
(13) Depolamalı elektrik üretim tesislerinin
kapasite veri takip belgesi almak için ilgili şebeke işletmecilerine yaptığı
başvuru en geç 7 iş günü içerisinde sonuçlandırılır.”
MADDE 4- Aynı Yönetmeliğin 64 üncü maddesinin birinci
fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.
“d) İletim sisteminden bağlı lisanssız elektrik
üretim tesisi sahipleri,”
MADDE 5- Aynı Yönetmeliğin 65 inci maddesi başlığı ile
birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Acil durum tedbirleri
MADDE 65- (1) MYTM ve/veya BYTM acil durumlarda
iletim sisteminin işletme güvenliğini korumak için, üretim faaliyeti
gösteren tüzel kişilere ve/veya diğer kullanıcılara acil durum bildiriminde
bulunur. Acil durum bildirimlerinde, talimatın ilgili dengeleme birimine
ilişkin dengeleme güç piyasası kapsamında sunulmuş olan teklifler ile
uyumlu olması şartı aranmaz. Dengeleme birimi olup dengeleme güç piyasası
kapsamında teklif sunmamış olan, dengeleme birimi olmayan üretim
tesislerine sahip piyasa katılımcıları ile iletim sisteminden bağlı
lisanssız elektrik üretim tesisi sahiplerine, ilgili üretim tesisleri için
ve müstakil elektrik depolama tesislerine Sistem İşletmecisi tarafından
acil durum talimatı verilebilir. Kullanıcıların MYTM ve/veya BYTM’nin acil durum bildirimlerini yerine getirmesi
esastır. Kullanıcının bu talimatları yerine getiremeyeceğinin ortaya
çıkması durumunda, MYTM ve/veya BYTM PYS veya telefon, faks, paks gibi iletişim araçları ile ivedilikle haberdar
edilir.”
MADDE 6- Aynı Yönetmeliğin 105 inci maddesinin beşinci
fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 7- Aynı Yönetmeliğin 109 uncu maddesinin birinci
fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve üçüncü fıkrası yürürlükten
kaldırılmıştır.
“(1) Kurulu gücü 30 MW ve üzerinde olup iletim
sisteminden bağlı olan lisanslı ve lisanssız tüm üretim tesisleri ile
depolama tesislerinden;
a) Termik ve hidrolik üretim tesisleri, aşırı
ikazlı olarak 0,85 ve düşük ikazlı olarak 0,95 güç faktörleri arasında
otomatik gerilim regülatörü vasıtasıyla sürekli
olarak ve/veya öncelikle BYTM ve ardından iletim sistem işletmecisinin talimatları
doğrultusunda,
b) Rüzgar enerjisi
tesisleri ile güneş enerjisine dayalı fotovoltaik
üretim tesisleri, EK 18’de belirtilen sınırlar dâhilindeki güç faktörü
değerleri için her noktada,
c) Birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisleri
ile depolamalı elektrik üretim tesisleri ve müstakil elektrik depolama
tesisleri 109/A maddesi kapsamında,
ç) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca proje
onayı 1/6/1996 tarihinden önce yapılmış veya sözleşme yürürlük tarihi
1/6/1996 tarihinden önce olan üretim tesisleri, reaktif güç destek hizmeti
performans testlerinden muaf olup bu üretim tesislerinin sağlaması gereken
zorunlu reaktif güç değerleri, aşırı ikazlı olarak nominal
aktif güçlerinin %20’sinden ve düşük ikazlı olarak nominal aktif güçlerinin
%15’inden düşük olmayacak şekilde,
d) TEİAŞ ile bağlantı anlaşmasını 24/9/2008
tarihinden önce yapmış olan rüzgar enerjisine dayalı üretim tesisleri,
reaktif güç destek hizmeti performans testlerinden muaf olup bu üretim
tesislerinin sağlaması gereken zorunlu reaktif güç değerleri, aşırı ikazlı
olarak santral kurulu
güçlerinin
%15’inden ve düşük
ikazlı olarak nominal
aktif güçlerinin %15’inden
düşük olmayacak şekilde,
reaktif güç kontrolüne katılımları zorunludur. Bununla
birlikte, üretim üniteleri step-up
transformatörleri ile 154 kV – 400 kV iletim sistemine direk olarak bağlı olmayan ve
üretim ile tüketim tesisleri aynı üretim barasında
bulunan, bu tüketim tesislerinin elektrik, ısı ve/veya buhar ihtiyaçları
doğrultusunda çalışan ve bu durumu TEİAŞ’a
ispatlayan üretim tesisleri bu madde kapsamından muaftır.”
MADDE 8- Aynı Yönetmeliğe 109 uncu maddesinden sonra gelmek
üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.
“Birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisleri ile
depolamalı elektrik üretim tesisleri ve müstakil elektrik depolama
tesislerinde reaktif güç kontrolü
MADDE 109/A- (1) Birden çok
kaynaklı elektrik üretim tesislerinden ana kaynağı 109 uncu madde kapsamında
reaktif güç kontrolüne katılmakla yükümlü olan üretim tesislerinden mekanik
gücü 5 MW ve üzeri olan yardımcı kaynak ünitesi kuran üretim tesislerine
ait dengeleme birimi olmayan can suyu üniteleri hariç tüm üniteler ile
iletimden bağlı ve kurulu gücü 30 MW ve üzeri olan depolamalı elektrik
üretim tesisleri ve müstakil elektrik depolama tesisleri bu maddede
belirtilen reaktif güç miktarlarını, şebekeye bağlantı noktasında sağlamakla
yükümlüdür.
(2) Birden çok kaynaklı elektrik üretim
tesislerinden ana kaynak ünitesi veya üniteleri ile birlikte yardımcı
kaynak ünitesi veya üniteleri reaktif güç kontrolü sağlamakla yükümlü olan
üretim tesisleri, yardımcı kaynak ünitesinin ve depolamalı elektrik üretim
tesisleri ile müstakil elektrik depolama tesisleri ilgili tesisin kabul
tarihi itibarıyla 120 gün içerisinde, EK 17’de yer alan sistem bağlantı
noktasında reaktif güç destek hizmeti performans test prosedürleri
kapsamında, yapılan testler sonucunda alacağı reaktif güç destek hizmeti
yan hizmet test sertifikasını TEİAŞ’a sunmakla
yükümlüdür.
(3) Ana kaynağı rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı
olmayan birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisleri, ana kaynağına dayalı
üretim birimi devrede iken toplam aktif çıkış gücü, kurulu gücünün %100’ü
ile MKÜD arasında iken iletim sistemine bağlı oldukları noktada;
a) Ana kaynak ünitelerinin güç faktörü 0,85
değerine kadar olan üretim tesisleri aşırı ikazlı olarak devrede olan ana
kaynak ünitelerinin kurulu güçlerinin %55’i kadar ve güç faktörü 0,85’ten
büyük olan üretim tesisleri ise devrede olan ana kaynak ünitelerinin kurulu
güçlerinin %30’una kadar reaktif güç değerine,
b) Düşük ikazlı olarak devrede olan ana kaynak
ünitelerinin kurulu güçlerinin %40’ı kadar reaktif güç değerine,
kadar reaktif güç desteğini şekilde gösterildiği üzere
sağlamakla yükümlüdür.
(4) Ana kaynağı rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı
olan birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisleri, ana kaynağına dayalı
üretim birimi devrede iken, ana kaynağının türü doğrultusunda EK 18’de
belirlenen reaktif güç miktarlarına ulaşmakla yükümlüdür.
(5) Birden çok kaynaklı elektrik üretim
tesislerinin, ana kaynağına dayalı üretim biriminin devrede olmadığı durumlarda,
yardımcı kaynağının türü doğrultusunda bu Yönetmelikte belirlenen reaktif
güç miktarlarına ulaşmakla yükümlüdür. Bu doğrultuda;
a) Yardımcı kaynağı rüzgâr enerjisi olan üretim
tesisleri, EK 18’de yer alan Şekil E.18.3 kapsamında belirlenen
reaktif güç kapasite eğrisine tekabül eden reaktif güç değerlerini
sağlamakla yükümlüdür.
b) Yardımcı kaynağı güneş enerjisi olan üretim
tesisleri, EK 18’de yer alan Şekil E.18.4
kapsamında belirlenen reaktif güç kapasite eğrisine tekabül eden reaktif
güç değerlerini sağlamakla yükümlüdür.
c) Yardımcı kaynağı rüzgâr ve güneş enerjisi
dışında bir kaynak olan birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisleri, bu
Yönetmeliğin ilgili hükümleri doğrultusunda genaratör
terminalinde aşırı ikazlı olarak 0,85 güç faktörü, düşük ikazlı olarak 0,95
güç faktörüne tekabül eden reaktif güç değerlerini sağlamakla yükümlüdür.
(6) İletim sisteminden bağlı müstakil elektrik depolama
tesisleri, kurulu gücünün %40’ı kadar reaktif güç desteği vermekle
yükümlüdür.
(7) Depolamalı elektrik üretim tesislerinin, üretim
tesisi devrede iken, üretim tesisinin türü doğrultusunda EK 18’de
belirtildiği şekilde reaktif güç desteği vermekle yükümlüdür. Üretim
tesisinin devrede olmadığı durumlarda, tesis bünyesindeki depolama ünitesi
kurulu gücünün %40’ı kadar reaktif güç desteği vermekle yükümlüdür.”
MADDE 9- Aynı Yönetmeliğin geçici 5 inci maddesi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 5- (1) 109 uncu maddenin birinci
fıkrasının (ç) ve (d) bentleri kapsamındaki üretim tesislerinden belirtilen
zorunlu reaktif güç değerlerini sağlayamayan üretim tesislerine, bu
değerleri sağlamaları ve gerekli şartları yerine getirmeleri için 1/1/2026 tarihine kadar süre tanınır.”
MADDE 10-
Aynı Yönetmeliğin EK 18’inin E.18.4 maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“E.18.4 FREKANS TEPKİSİ
Rüzgar ve güneş enerjisine dayalı fotovoltaik üretim tesisleri çalıştığı süre boyunca
aşağıda yer alan şekil E.18.2’deki frekans
aralıkları esas olmak üzere üretim yapmalıdır.
Söz konusu santralların
tasarım ve çalışması esnasında aşağıdaki tablo E.18.1’de
yer alan frekans çalışma aralıklarındaki çalışma süreleri esas alınacaktır.
Tablo E.18.1 Rüzgar ve
güneş enerjisine dayalı fotovoltaik üretim
tesisleri için frekans aralıklarındaki çalışma süreleri
Bu çalışma şartlarına ilave olarak, ilgili üretim
tesisinde şebeke frekansının 50,2 Hz’nin üzerinde
olduğu durumlarda ilave rüzgar türbini ve/veya güneş paneli grubu devreye
girmemelidir ve üretim tesisi toplam aktif çıkış gücü Şekil E.18.2’de verilen güç-frekans eğrisi sınırları içinde
kalacak şekilde olmak zorundadır.
Rüzgar ve güneş enerjisine dayalı fotovoltaik
üretim tesisleri, şebeke frekansı 47,5-50,3 Hz aralığında olduğu sürece emreamade gücünün tamamını üretebilecek özellikte olmak
zorundadır. Şebeke frekansının 50,3 Hz’nin üzerine
çıkması durumunda ilgili üretim tesisleri, Şekil E.18.2’de
verilen aktif güç-frekans karakteristiklerini takip ederek %4 hız düşümü
değerini sağlayacak şekilde yük atmalı ve 51,5 Hz’de
ise tamamıyla devre dışı olmak zorundadır.”
MADDE 11-
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
MADDE 12-
Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.