Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ile Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi Arasında İki Yıllık İş Birliği Anlaşması 2022/2023’ün Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 6533)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMALAR | 2022-12-13

13 Aralık 2022 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32042
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA 
Karar Sayısı: 6533
Türkiye Cumhuriyeti adına 8 Eylül 2022 tarihinde imzalanan ekli “Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ile Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi Arasında İki Yıllık İş Birliği Anlaşması 2022/2023"ün onaylanmasına, 244 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile 9 sayılıCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci ve 3 üncü maddeleri gereğince karar verilmiştir.
12 Aralik 2022
Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI 

World Health Organization __

REGIONAL OFFICE FOR Europe 
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı
ile 
Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi 
arasında 
İki Yıllık İş Birliği Anlaşması
2022/2023
İmzalayan:
Sağlık Bakanlığı adına 
Dr. Fahrettim Koca 
DSÖ Avrupa Bölge Ofisi ądına Imza Lhlue 
Dr. Hans Henri P. Kluge 
08.09.2022Tarih 

Sağlık Bakanı
Tarih 
Bölge Direktörü

İçindekiler 

GİRİŞ..

İŞ BİRLİĞİ ŞARTLARI.

BÖLÜM 1. İŞ BİRLİĞİ ÖNCELİKLERİNE İLİŞKİN STRATEJİK GÖRÜNÜM...
1.1 Siyasi ve sosyoekonommik bağlam ....

1.2 Ulusal sağlık, kalkınma hedefleri ve ortak çevresi ..

1.3Sağlık durumu ve sağlık hedeflerine yönelik ilerleme durumu: .….
1.4 Sağlık reformlarındaki stratejik öncelikler...

1.5DSÖ Avrupa Çalışma Programı ve Genel Çalışma Programı çerçevesinde iş birliği 
için ana alanlar..

BÖLÜM 2. İŞ BİRLİĞİ DÖNEMİ İÇİN PROGRAM ÖNCELİKLERİ 2022-2023....
BÖLÜM 3. 202223 BÜTÇESİ VE TAAHHÜTLER...…………………………………………………
3.1 Bütçe ve finansman...

3.2 Taahhütler..

3.2.1 DSÖ Sekretaryasının Taahhütleri …………………………………………………………………
3.2.2 Hükümetin Taahhütleri …………………………………
KISALTMA LİSTESİ.……………………………………………………………
EK-1: GPW 13 SONUÇ ÇERÇEVESİ...……………
EK 2: İŞ BİRRLIĞI PROGGRAM 202-2023.…

Giriş
Kendi Hükümeti adına Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ile Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)Avrupa Bölge Ofısi arasında 2022-2023 yıllarını kapsayan bu İki Yıllık İş Birliği Anlaşması(BCA), ulusal sağlık yetkilileri ve DSÖ adina DSÖ Avrúpa Bölge Ofīsi tarfından Türkiye Cumhuriyeti'nin ulusal sağlık politikalarmın, DSÖ 13. Genel Çalışma Programı (GPW 13)2019-2023'ün ve Avrupa Çalışma Programı (EPW) 2021-2025: Avrupa'da Dåha Íyi Sağlık İçin Ortak Eylem'in hedeflerini başarmak amacıyla art arda yürütülen istişare süreci sonucunda uzlaşmaya varılan iş birliği alanları için pratik bir çerçeve oluşturmaktadır.
Uygulama Anlaşması olarak Dünya Sağlık Örgütü tarafından teknik danışmanlık yardımı veya diğer hizmetlerin (bir takvim çerçevesinde ve karşılıklı bilgilendirmeler ışığında) sunumu amacıyla, 19 Ekim 1950 tarihinde imzalanan “Temel Anlaşma" ve Dünya Sağlik ÖrgütüAvrupa Bölge Ofisi ile Türkiye Cumhuriyeti arasında 17 Haziran 2013 tarihinde imzalanan Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölge Ofisi ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti arasında Türkiye'de bir DSÖ Ülke Ofisi kurulmasına yönelik Anlaşma”, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile DSÖ arasında yapılan bu iki Yıllık İş Birliği Anlaşmasında öngörülen faaliyetlerin temel dayanağını oluşturmaktadır.

DSÖ'nün 13. Genel Çalışma Programı 2019-2023 (GPW 13), DSÖ'nün çalışmaları için üstseviye bir stratejik vizyon sağlamakta ve Ocak 2019'da başlayan beş- yıllık dönem için genel bir yön sunmaktadır. 74. Dünya Sağlık Asamblesi (DSA) tarafından onaylandığı üzere DSÖ'nün Program Bütçesi 2022-2023, ülke seviyesinde insanlara etki ederek GPW 13'ün vizyonunu gerçeğe dönüştürmeyi amaçlamaktadır. GPW 13'ün sonuç çerçevesi (bkz. Ek-1),katkılarının ve çıktılarının, GPW 13'ün üç milyar hedefine erişmek ve ülke seviyesinde insanlarin yaşamları üzerindeki etkiyi en üst seviyeye çıkarmak amacıyla nasıl kullanılabileceğini ve bunun önemini göstermektedir.

GPW 13'ü ve 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi'ni temel alan bu BCA, DSÖ Avrupa Bölge Komitesinin 2020'de yapılan 70. Oturumunda kabul etmiş olduğu Avrupa Çalışma Programı 2021-2025: Avrupa'da Daha İyi Sağlık için Ortak Eylem'in temelini oluşturan kavramları, ilkeleri ve değerleri sunmaktadır. EPW doğrultusunda BCA, sağlık hizmetlerinin kalitesinin ve kaliteli sağlık hizmetlerine evrensel erişimin artırılmasında, sağlık acil durumlarına karşı etkili koruma sağlamada ve halk sağlığı eylemlerinin ve uygun kamu politikalarının, refah ekonomisinde daha iyi bir yaşamı güvence altına aldığı sağlıklı toplumlar oluşturmada firsatların en üst seviyeye çıkarılması için Türkiye Cumhuriyeti'ni desteklemeyi amaçlamaktadır.

İki Yıllık İş Birliği Anlaşmasının Tanımı
Bir istişare süreci ile DSÖ ve Türkiye Cumhuriyeti, bu belgenin hazırlanması sırasında gözden geçirilmiş ve rafine edilmiş olan iş birliği alanlarının önceliklendirilmesi konusunda anlaşmışlardır. Bu belge, önceliklendirilmiş sonuçlar, önerilen çıktılar ve gerçekleşțirilecek ürün ve hizmetler dahil iş birliği programına dair daha fazla detay sunmaktadır.
Bu BCA'da tanımlanan öncelikli sonuçların başarılması bu nedenle hem DSÖ Sekreteryası'nın hem de Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin sorumluluğundadır. Bu BCA'nın uygulanmasında ülkeye özel (tek bir ülkenin ihtiyaçlarına ve koşullarına özgü çıktılar için) ülkeler arası (bölge çapında geçerli yaklaşımlar kullanarak ülkelerin ortak ihtiyaçlarını ele alan) ve birden fazla ülkeye (bölge altı ihtiyaçları için) yönelik olmak üzere farklı ve en uygun gerçekleştirme modelleri ile uygulanacaktır.


İş Birliği Şartları
İş birliği programı, mevcut koşulların bir değişikliğe ihtiyaç olduğunu gösterdiği durumlarda,karşılıklı uzlaşı ile iki yıllık süre içerisinde gözden geçirilebilir veya ayarlanabilir.
2022-2023 için iki yıllık program bütçesi çıktıları; örneğin ülkenin sağlık durumundaki değişiklikler, ülkenin mutabık kalınan faaliyetleri uygulama kapasitesindeki değişiklikler, iki yıllık sürede ortaya çıkan spesifik ihtiyaçlar, Bölge Ofisinin mutabık kalınan çıktıları sağlama kapasitesindeki değişikliklerin sonucunda ve finansmanda değişikliklere paralel olarak DSÖAvrupa Bölge Ofisi ile Hükümet arasında yazılı olarak yapılan karşılıklı bir anlaşma ile değiştirilebilir. Taraflardan herhangi biri değişiklikleri başlatabilir.
BCA imzalandıktan sonra Sağlık Bakanlığı ülkede bir DSÖ muhatabını ve ulusal teknik odak noktalarını belirleyecektir. Ulusal muhatap BCA'nın uygulanmasının Bakanhık tarafındaki genel koordinasyonundan sorumlu olacak ve tüm ulusal teknik odak noktaları ile düzenli olarak irtibatı sağlayacaktır. DSÖ Temsilcisi (DT) ya da DSÖ Ülke Ofīsi Başkanı (DÜB), Bölge Ofisi ile yakın iş birliği içinde ve onun denetiminde DSÖ adına BCA'nın uygulanmasından sorumlu olacak ve DSÖ Genel Merkezinden alınacak gerekli destekleri koordine edecektir.
Uygulama 2022-2023 iki yıllık döneminin başlangıcında başlayacaktır.
DSÖ, bu iki yıl için planlanan çalışmayı gerçekleştirmenin indikatif tahmini maliyeti olarak temel bütçe tahsis edecektir. Mümkün olduğu ölçüde, bu bütçe tahsisi, işin teslim edileceği DSÖ  seviyesinden bağımsız olarak, BCA'nın uygulanması için toplam harcamayıkapsayacaktır. Finansman, hem DSÖ kurumsal kaynaklarından hem de DSÖ aracılığıyla harekete geçirilen diğer kaynaklardan sağlanacaktır. Bu fonlar, sağlık sektörünün düzenli operasyonları ve hizmetlerinin sunumundaki finansman boşluklarını sübvanse etmek veya doldurmak, máaşları desteklemek veya malzeme satın almak için kullanilmayacaktır. Kriz müdahale operasyonlarının veya tanitım projelerinin bir parçası olarak yapılan faaliyetler ve malzéme ve bağış alımları, DsÖ kural ve düzenlemelerine uygun olarak ek mekanizmalar yoluyla finanse edilmeye devam edecektir.

DSÖ Genel Merkezinde, Bölge Ofisinde, Coğrafi Ayrık Ofiste (GDO) ve Türkiye'deki Ülke Ofisi personeline ait DSÖ'nün personel alımına ilişkin harcamalar belirtilen bütçeye yansıtılmamaktadır.

DSÖ Sekreteryası aracılığıyla kanalize edilenler dışındaki Hükümet girdisinin değeri de BCA'ya veya belirtilen bütçeye dahil değildir.

Bu BCA, mevcut programı desteklemek veya bu aşamada dahil edilmeyen faaliyetleri tanıtmak için daha fazla geliştirmeye ve diğer kaynaklardan gelen katkılara açıktır.

BÖLÜM 1. İŞ BİRLİĞİ ÖNCELİKLERİNE İLİŞKİN  STRATEJİK GÖRÜNÜM 
1.1 Siyasi ve sosyoekonomik bağlam:
Üst orta gelirli bir ülke olan Türkiye'nin 2021 yılındaki nüfusu 84,6 milyondur. Türkiye, 0-14yaş grubunun tüm nüfusunun %22,4'ünü oluşturmasıyla nispeten genç bir nüfusa sahip olmasına rağmen, nüfus artış hızinın düşmesi (%0,55) ve artan orta yaş (33.1) ile nüfusu yavaş.yavaş yaşlanmaktadır.² Türkiye aynı zamanda dünyanın en büyük mülteci nüfusuna ev sahipliği yapmaktadır. 16 Eylül 2021 itibariyle, 2011'de çatışmaların başlamasından bu yana Suriye'den eşi benzeri görülmemiş bir şekilde gelenler nedeniyle Türkiye'de Geçici Koruma rejimi kapsamında kayıtlı ve geçici koruma sağlanan yaklaşık 3,7 milyon Suriyeli bulunmaktadır.
Sosyal göstergeler on yıllar boyunca ve 2021'de önemli ölçüde iyileşmiştir. Türkiye, İnsani Gelişmişlik Endeksi'nde (İGE) “çok yüksek insàni gelişme kategorisinde” sınıflandırılmıştır.Türkiye, 1990 yılından bu yana önemli ilerleme kaydeden ülkeler arasında yer almaktadır, bu da sağlık ve eğitim alanındaki gelişmeleri işaret etmektedir.

1.2 Ulusal sağlık, kalkınma hedefleri ve ortak çevresi:
Ulusal kalkınma ortamı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı öncülüğünde geliştirilen ve 2019-2023yıllarını kapsayan 11. Ulusal Kalkınma Planı ile çerçevelenmektedir. Sağlık, “bireylerin yaşam kalitelerini iyileştirmek, ekonomik ve sosyal hayata aktif ve sağlıklı katılımı sağlamak ve böylece hizmetlerin bölgesel dağılımını, fiziksel altyapı ve insan kaynaklarının kalitesini iyileştirmek amacıyla kanıta dayalı politikalarla desteklenen kaliteli, güvenilir, verimli ve finansal olarak sürdürülebilir sağlık hizmeti sunumunun sağlanması" hedefiyle planda yer alan birçok sektör arasında bulunmaktadır.

Ayrıca Sağlık Bakanlığı Stratejik Planı, Ulusal Kalkınma Planıni tamamlamak üzere 2019-2023dönemini kapsayacak şekilde Sağlık Bakanlığı tarafından 2019 yılında yayınlanmıştır. Temel amacı, "sağlıklı yaşam tarzlarının benimsendiği ve herkesin kaliteli hizmete kolay erişim ile sağlık hakkını kullanabildiği" bir Türkiye'nin başarılabilmesi için “insan ve toplum sağlığınıinsan merkezli bir yaklaşımla en üst düzeyde korumak ve yüksek kaliteli bakım ile sağlık sorunlarına zamanında, doğru ve etkin çözümler sunmak’tır. Mevcut güçlü hastane kapasitesi ile Hükümet, “şehir hastaneleri" olarak adlandırılan son teknoloji sağlık tesislerinin ülke.genelinde olmasını sağlamak için “Kamu-Özel Ortaklığı" modeline büyük yatırımlar yapmıştır.Geniş bir hastane ve hizmet ağı, ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti sunarken, iyi dağıtılmış aile ve toplum sağlığı merkezleri, Türkiye'deki sağlık reformlarını en önemli bileşenlerinden biri olarak ülke genelinde entegre ruh sağlığı hizmetleri de dahil olmak üzere halk sağlığı hizmetleri sunmaktadır.

(https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2021
45634#:~text=Adrese%20Dayal%C4%B1%20N%C3%BCfus%20Kay%C4%B1t%20Sistemi,15%2C3'%C3%B 
Cn%C3%BC%20olu%C5%9Fturdu)

(https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2021
45634#:~:text=Adrese%20Dayal%C4%B1%20N%C3%BCfus%20Kay%C4%B1t%20Sistemi,15%2C3'%C3%B 
Cn%C3%BC%20olu%C5%9Fturdu)



Sağlık Bakanlığı ve DSÖ, ülke düzeyinde AB, G20, İİT, OECD, BM ve Dünya Bankası gibi kalkınma ortakları ve uluslararası kuruluşlarla ilişki kurarak sağlık sektörü içinde ve ötesinde çalışmaktadır. Güçlü sağlık sistemi ve diplomatik kapasitesi nedeniyle Türkiye, bölgede ve dünyada giderek artan bir şekilde sağlık diplomasisi yürütmektedir. 2021-2025 dönemini kapsayan Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma İş Birliği Çerçevesi (UNSDCF)tamamlanmış olup uygulamaya konulmuştur. Suriye kriżi ve Türkiye'deki milyonlarca Suriyelinin varlığı, Türkiye'deki ortaklık çevresini önemli ölçüde değiştirmiştir. Suriye ile ilgili.planlar, Suriye ve komşu ülkelerdeki kriz için DSÖ dahil olmak üzere sürdürülebilir kalkınma ve çok kurumlu müdahaleyi amaçlayan Bölgesel Mülteci ve Dayanıklılık Planı (3RP)kapsamında formüle edilmektedir.

1.3 Sağlık durumu ve sağlık hedeflerine yönelik ilerleme durumu:
Türkiye, birçok sağlık sonucu göstergesinde önemli iyileştirmelerle sağlığa ve sağlıktaki eşitsizliklerin ele alınmasına etkileyici düzeyde bir bağlılık göstermiştir. Sağlık reformları ile Türkiye, ortalama yaşam süresinde gözle görülür bir artış ve buna bağlı olarak anne, bebek ve çocuk ölümlerinde büyük düşüşler kaydetmiştir. Doğuşta beklenen yaşam süresi 2002'de 72,5iken 2021'de 78,4'e yükselmiştir (kadınlar için 81,2yıl ve erkekler için 75,6 yıl). Türkiye'deki bölgesel farklılıklar, Evrensel Sağlık Kapsayıcılığı (ESK) ile güçlü bir birinci basamak sağlık hizmetleri ağına dayalı olarak köklü bir değişim yoluyla azaltılmıştır. Toplum sağlık durumu göstergelerinin çoğunluğu DSÖ Avrupa Bölgesi ortalamalarını karşılamakta ve hatta üzerindedir. Sağlık güvenliği, Uluslararası Sağlık Tüzüğü (UST) çekirdek kapasiteleri, erken uyarı ve yanıt sistemleri (EUYS), laboratuvar ve saha epidemiyolojisinde kapasiteyi güçlendirmek için, Sağlık Bakanlığı bu alanlarda DSÖ ile iş birliği içinde AB tarafından finanse edilen dört projeyi uygulamaya koymuştur.

Birçok üst orta gelirli ülke gibi, başlıca bulaşıcı olmayan hastalıkların (BOH-diyabet,kardiyovasküler hastalıklar, kanser ve kronik solunum yolu hastalıkları) sağlık üzerindeki etkisi özel dikkat ve çok sektörlü yanıt gerektirmektedir. Türkiye, bulaşıcı olmayan hastalıklarıönlemek ve kontrol altına almak, sağlık sistemleri üzerindeki ek yükü azaltmak ve hastalara kapsamlı sağlık hizmeti sunmak için önemli adımlar atmıştır. 2017'de Sağlık Bakanlığı, BM ve DSÖ·kararlarına dayanan 2017-2025 için BOHlara ilişkin ulusal Çok Sektörlü Eylem Planı'nıonaylamıştır. Halihazırda uygulanmakta olan halk sağlığı programlarına rağmen, Türkiye'de bulaşıcı olmayan hastalıklar için risk faktörü seviyeleri yüksektir ve iyileştirilmesi için dahàfazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca, büyük emekler neticesinde elde edilen dönüşüm ve yatırım kazanımlarının kaybolmaması için COVID-19'un bulaşıcı olmayan hastalıklar, ruh sağlığı ve bağışıklama üzerindeki etkilerinin dikkatli bir şekilde takip edilmesi ve müdahale edilmesi gerekmektedir.

Türkiye, 7 Ekim 2021 tarihinde Paris Anlaşması'na taraf olmuş ve Anlaşma Türkiye bakımından 10 Kasım 2021 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. İklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkileri ve sağlık sistemi hizmet sunumunun iklim değişikliği üzerindeki etkileri dikkate alınarak, Sağlık Bakanlığı tarafından konu önceliklendirilmiş ve ilgili çalışmalar başlațılmıştır.


Özellikle COVID-19 pandemisi ile birlikte ruh sağlığı sorünları yükseliştedir. Ruh sağlığıbozuklukları olan kişilerin, bakım sisteminin farklı seviyelerinde yetkin ekipler tarafından sunulan erken teşhis, tędavi, sevk ve bakımı almalarını sağlamak için toplum temelli ruh sağlığıhizmetleri yaklaşımına geçiş devam etmektedir. Türkiye, kapsayıcılığı ve erişilebilirliği artırmak ve ruh sağlığı hizmeti sunum modellerinin sürdürülebilirliğini sağlamak için mültecilerin ruh sağlığını korumaya yönelik büyük ölçekli eylemler de dahil olmak üzere, ruh sağlığına yönelik kurumsallaşmanın ve insan haklarına dayalı bir yaklaşımın teşvik edilmesi için çabalarını yoğunlaştırmıştır. Ayrıca, katılımı, dayanıklılığı artıran ve sağlığın sosyal belirleyicileri ve sağlık okuryazarlığını hedefleyen müdahaleler, daha iyi sağlık sonuçları elde etmek için ülke genelinde müdahaleler gerektiren kilit alanlardır.

Ulusal Kalkınma Planı ve Sağlık Bakanlığı Stratejik Planı'nda yer alan sağlık hedefleri,Hükümet tarafindan göstergeler ve raporlama mekanizmaları aracılığıyla izlenmekte ve takip edilmektedir. SKH'lere yönelik ilerleme, SKH'lere ilişkin yıllık bir bültenle düzenli olarak rapor edilmekte olup sağlık göstergeleri ülkedeki en iyi göstergeler arasındadır. Türkiye rapor edilen gösterge sayıları açısından yüksek bir orana sahiptir. Türkiye ayrıca, Yüksek Düzeyli Siyasi Foruma (HLPF) Gönüllü Ulusal Gözden Geçirme Raporları sunmakta olup ilkini 2016'da ikincisini ise 2019'da sunmuştur.

1.4 Sağlık reformlarındaki stratejik öncelikler 
BOH risk faktörleri, ruh sağlığı, mülteci ve göçmen sağlığı ve sağlık güvenliği konułärında Sağlık Bakanlığı ile olanların yanı sıra Sağlık Bakanlığı dışında da politika diyaloglarının düzenlenmesi orțaklar tarafindan memnuniyetle karşılanmıştır.

COVID-19 pandemisi ile birlikte tüm ofis teknik portföyleri, sağlık bilgi yönetiminin güçlendirilmesi, SARS-CoV-2 varyantlarınin ve diğer patojenlerin tanımlanması için yeni nesil dizilemeyi geliştirmeye yönelik laborátuvar kapasitelerinin güçlendirilmesi, mülteciler ve göçmenler gibi hassas gruplar da dahil olmak üzere tüm nüfusun desteklenmesi için özellikle tele-sağlık gibi yenilikçi yöntemlerle, iklim değişikliği ve sağlık ile ruh sağlığı konusunda farkındalığı artırmaya yönelik ortak çalışmalar ile BOH'lara yönelik temel sağlık hizmetlerinin devamlılığı dahil olmak üzere COVID-19 yanıtının farklı sütunlarını ele alacak şekilde yeniden düzenlenmiştir.

2013 yılından bu yana, bu iş birliğinin mülteci yanıtı ve acil durum boyutuna büyük önem verilmiş ve DSÖ ile Türkiye'nin bu alandaki görünürlüğü artırılmıştır. Ancak, bir cazibe alanıve geçiş yolu olarak Türkiye, düzensiz göçmenler için de bir destinasyon olmaya devam edecektir. Bu durum, mevcut COVID-19 yanıtı da dahil. ólmak üzere yakın gelecekte.Türkiye'nin sağlık sistemine yük olma potansiyeline sahip bir risk oluşturmaktadır.Türkiye'deki donör tercihleri, gelişmiş kapasiteler ve mülteci müdahalesine odaklanma nedeniyle sağlıktan farklı sektörlere fon sağlama eğilimindedir. Bu nedenle, teknik iş birliğinin,geçici koru altındaki nüfusun, mültecilerin ve göçmenlerin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde,düzensiz göçmen akını riskini de hesaba katacak ve ev sahibi nüfus için yüksek etkili iyileştirmelere yol açacak şekilde oluşturulması gerekmektedir.


Türkiye, bölgede yüksek miktarda antibiyotik tüketimine sahip ülkeler arasında yer almaktadır.Antimikrobiyal dirençle (AMR) mücadele çabaları devam ederken, AMR'nin birden fazla SKH'nin başarılarını etkilediği göz önünde bulundurularak bunların artırılması gerekmektedir.Ulusal düzenleyici kurum (TİTCK-Türkiye İlaç ve Tībbi Cihaz Kurumu), Eylül 2018'de öz kıyaslama sürecini başlatmıştır ve resmi kıyas sürecinin 2022'de devam ettirilmesi beklenmektedir. Ulusal düzenleyici kurum, özellikle Hükümetin ulusal COVID-19 aşılarının AVAT ve COVAX gibi uluslararası dayanışma mekanizmalarına bağışlanması konusundaki kararlılığı ile stratejik bir öneme sahiptir.

1.5 DSÖ Avrupa Çalışma Programı ve Genel Çalışma Programı çerçevesinde iş birliği için ana alanlar 

GPW üç milyar gösterge paneli, acil durum bileşeni ile ilgili etki projeksiyonlarının yüksek olduğunu gösterirken, ESK ve daha sağlıklı nüfus bileşenleri, bu bileşenler altında daha fazla çalışma yapılabileceğini gösteren daha mütevazı projeksiyonları yansıtmaktadır.
BÖLÜM 2. 2022-2023 İŞ BİRLİĞİ DÖNEMİ İÇİN PROGRAM ÖNCELİKLERİ

Ek 2'de detaylandırıldığı üzere 2022-2023 için is birliği programı, yukarıdaki analize dayanmaktadır ve halk sağlığı sorunları ile Türkiye nüfusunun sağlık durumunu iyileştirmeye yönelik devam eden çabalar kapsamında karşılıklı uzlaşı ile kararlaştırılmış ve seçilmiştir.
Ana Öncelik - 1: Evrensel Sağlık Kapsaycılığına Doğru Gidiş
• . Dezavantajlı grupların (yaşlılar, ruh sağlığı sorunları olanlar ve göçmenler gibi) sağlık ihtiyaçlarının ulusal politika, strateji ve planlarda yaygınlaştırılması
Bulaşıcı olmayan hastalıklar (kardiyovasküler hastalıklar, kanser, palyatif ve uzun süreli bakım) için sunulan sağlık hizmetlerinin geniş bir aralık için optimize edilmesi 
Sıtmanın eliminasyonu sertifikasyonu için teknik destek sağlanması
Küresel ve bölgesel eylem planlarının ulusal bağlama uyarlanması ve bulaşıcıhastalıklar (tüberküloz, HīV) alanında tecrübe paylaşılması

İlaçlara, aşılara ve sağlık ürünlerine herkesin erişimi için resmi kıyas konusunda Türkiye'nin ulusal düzenleyici kurumuna teknik destek sağlanması
Ulusal AMR Eylem Planı ve çok paydaşlı mekanizmanın uygulanmasının ortaklarlayakın iş birliği ve ülkede entegre antibiyotik gözetim programları aracılığıyla sağlık çalışanlarının kapasitesinin geliştirilmesi ve antimikrobiyal tüketim ve kullanımının gözetimi yoluyla güçlendirilmesi 

Geleneksel ve tamamlayıcı tıp ürünlerinin standardizasyonu konusunda teknik destek sağlanması

COVID-19 sonrası süreçte sağlık sisteminin güçlendirilmesi için teknik destek sağlanması

Ana Öncelik - 2: Sağlık Acil Durumlarına Karşı Koruma 

Ülke Sağlık Acil Durum Hazırlığı ve UST (2005) Programı ile yakın iş birliği içinde Sağlık Güvenliği Projesi (SGP) altında bütüncül hükümet yaklaşımına dayalı tüm tehlikelere hazirlık kapasitesinin artırılması

Sendai Afet Riskini Azaltma Çerçevesi, UST (2005) ve etkin acil durum yönetimi doğrultusunda bütüncül tehlike yaklaşımı ile afet riskinin azaltılması için uyum ve dayanıklılığın artırılması

Yüksek tehdit oluşturan patojenlerin ortaya çıkışını ve yeniden ortaya çıkışını azaltmak ve pandemi hazırlığını iyileştirmek için kapasitenin artırılması
Göçmenler ve mülteciler için kaliteli temel sağlık hizmetlerine sürdürülebilir erişimin sağlanması

Ana Öncelik - 3: Sağlık ve İyilik Halinin Geliştirilmesi 
• Kanıta dayalı politika diyaloğu aracılığıyla araştırma, en iyi satın almaları uygulamak için teknik iş birliği, toplum katılımı ve gidişat düzeltmelerinde ortaklık oluşturarak bulaşıcı olmayan hastalıkları ve risk faktörlerini ele alma yoluyla Türkiye'de sağlıklınesillerin geliştirilmesi 

Önlenebilir erken ölüm oranlarımı azaltmak ve SKH'lerin, GPW 13 ve EPW'nin bulaşıcıolmayan hastalıklarla ilgili hedeflerini karşılamak için eşgüdümlü bütüncül hükümet ve bütüncül toplum yaklaşımının ölçeğinin büyütülmesi ve bulaşıcı olmayan hastalıkların ekonomik, sosyal, çevresel, halk sağlığı tehditlerinin en aza indirilmesi 
İklim değişikliğinin sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinin önlenmesi için iş birliği 
Amiral Gemisi Girişimleri 
Bölgesel uygulamaya temel oluşturmak ve bölge genelinde iyi uygulamaların benimsenmesini sağlamak için Türkiye'deki ruh sağlığı projesinden elde edilen kanıtların ve tecrübelerin belgelenmesi 

 Dijital sağlık sistemleri ve hizmetleri alanında gelecekteki iş birliğine yol gösterici olması için Türkiye'deki dijital sağlık çözümlerinin kullanımı, boşlukları ve etkinliğinin gözden geçirilmesi 

Küresel, bölgesel ve ulusal kanıtlar, en iyi uygulamalar ve tecrübeler ışığında Türkiye'de Özellikle COVID-19 aşısı konusunda farkındalığın artırılması için bir iş birliği konsepti geliştirilmesi 

Sağlığın geliştirilmesi, sağlık okur-yazarlığı, aşı tereddütü ve sağlık bilgisi arama tutumları ile ilgili mevcut bölgesel ve ulusal politikaların, girişimlerin ve boşlukların analizi ile davranışsal ve kültürel etkiler üzerine bir iş birliği konseptinin geliştirilmesi 

BÖLÜM 3. 202223 BÜTÇESİ VE TAAHHÜTLER 
 3.1 Bütçe ve finansman 
Türkiye Cumhuriyeti için bu İki Yıllık İş Birliği Anlaşması'nım toplam bütçesi 2.707.000 ABD Dolarıdır. Bu Anlaşma'ya dahil edilen bütçe ve nihai finansman, Örgütün ülke çalışma planıiçerisinde Bölge Ofisi iş birliği için tahsis edilen fonlarıdır. Bu miktar, Salgın ve Kriz Yanıtı(OCR) veya DSÖ'nün bağışçılarla (Avrupa Birliği ve Alman Kalkınma Bankası [KfW] gibi)ilgili mali anlaşmaları kapsamında yürütülen faaliyetleri içermez. Fonlar her iki tarafça mobilize edildiği ve kullanılabilir hale geldiği sürece, tüm fon kaynakları bu bütçeyi finanse etmek için kullanılacaktır.

DSA'nın 74.3 sayılı Kararı uyarınca, Genel Direktör, mevcut finansmanın dağitımını bildirecek ve bundan sonra Bölge Direktörü, Bölge Ofisinin BCA'lara tahsişlerini değerlendirebilecektir.
DSÖ Sekretaryası, DSÖ Avrupa Bölge Komitesine ve DSA'ya yıllık ve iki yillık program bütçesinin uygulanmasına ilişkin rapor verecektir. DSÖ Türkiye Ülke Ofisi, bu BCA'nın uygulanmasına ilişkin sonuç ve ürün düzeyinde Sağlık Bakanlığı'nı düzenli olarak bilgilendirecektir.

3.2 Taahhütler 
Hükümet ve DSÖ Sekretaryası gerekli olması halinde bu BCA'nın gerçekleştirilmesi için bağışçıları harekete geçirmek üzere birlikte çalışma taahhüdünü vermektedir.
3.2.1 DSÖ Sekretaryasının Taahhütleri 
DSÖ, fonların mevcut olması ve kurallarına ve yönetmeliklerine tabi olacak şekilde bu BCA'da tanımlanan çıktıları ve yapılacakları sunmayı kabul eder. Herhangi bir yerel maliyet sübvansiyonu veya doğrudan finansal iş birliği girdileri için, DSÖ'nün satın alma kurallariına uygun olarak, uygulama sırasında ayrı anlaşmalar yapılacaktır.

3.2.2 Hükümetin Taahhütleri 
Hükümet gerekli politika ve strateji oluşturma ve uygulama süreçleri alanlarında çalışacak ve mümkün olan durumlarda BCA'da tanımlanan sonuçların elde edilmesi için gerekli çalışma yerleri, personel, materyal, malzeme ve ekipman sağlayacaktır.

3.3 Yürürlüğe Giriş
İşbu Anlaşma, iç hukuk onay süreçlerinin tamamlandığına dair yazılı bildirimin Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nden alınmasını takiben yürürlüğe girecektir.

KIŞALTMA LİSTESİ
Genel Kisaltmalar 
AB - Avrupa Birliği 

AVAT-Afrika Aşı Tedarik Vakfı

BCA  İki Yıllık İş Birliği Anlaşması
BM - Birleşmiş Milletler 
DSA- Dünya Sağlık Asamblesi 
DSÖ  Dünya Sağlık Örgütü

DT- DSÖ Temsilcisi 

DÜB DSÖ Ülke Ofīsi Başkanı

EPW -- Avrupa Çalışma Programı

GDO - Coğrafı Ayrık Ofīs.

GPW 13 - 13. Genel Çalışma Programi 
İGE  İnsani Gelişmişlik Endeksi 
İİT  İslam İşbirliği Teşkilatı

OCR- Salgın ve Kriz Yanıtı

OECD  Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü
SKH  Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri 
 TİTCK  Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 

Teknik Kısaltmalar 
3RP  Bölgesel Mülteci ve Dayanıklılık Planı

ABS - Acil Drum Bakım Sistemleri 

AHY- Acil Durum Hazırlıklılık ve Yanıtı

AR- Antimikrobiyal Direnç

BCI - Davranışsal ve Kültürel Etkiler.

BOH - Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar 
CYBE--Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar 
EBS - Olay Temelli Sürveyans/Gözetim 
ECS - Acil Durum Bakım Sistemleri 
EIOS - Açık Kaynaklardan Epidemi İstihbaratı

ESK - Evrensel Sağlık Kapsayıcılığı

EUBS - Erken Uyari, Bilgilendirme ve Yanıt 
HALE - Beklenen Sağlıklı Yaşam Süresi 
HiAP  Tüm Politikalarda Sağlık 

HIV - İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü

HLPF - Yüksek Düzeyli Siyasi Forum 
IAR/AAR- Faaliyet içi Gözden Geçirme / Faaliyet Sonrası Gözden Geçirme 
İDÇ  İzleme ve Değerlendirme Çerçevesi 
JEE  Ortak Dış Değerlendirme 

KVH - Kardiyovasküler Hastalıklar 

NAPHS - Sağlık Güvenliği Ulusal Eylem Planları/Acil Durum Hazırlıklılık 
RCCE - Risk İletişimi ve Toplum Katılımı

REMAP - Kaynak Haritalandırma 

SimEx -- Tatbikat/Simülasyon Egzersizi 
SGP  Sağlık Güvenliği Projesi 

SP  Stratejik Öncelik 

SPAR - Taraf Devlet Öz-Değerlendirme Yıllık Raporlaması


STEPS  Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Risk Faktörü Sürveyansı/Gözetimi 
TB  Tüberküloz 

TKÇS  Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi 
TSH --Temel Sağlık Hizmetleri 

UNSDCF  Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma İş Birliği Çerçevesi 
USP  Ulusal Stratejik Plan 

UST  Uluslararası Sağlık Tüzüğü

UTP  Ulusal Tüberküloz Programları



Olcum Herkesm Mumkun Olan En Yuksek 
Behlenen Saglikh:
DSÖ'nün Saghk Duzevme Enşam 
Kurumsal 
Amaci 
B1Evrensel Sağik B3Daha lyi Sağlek ve lyitik Haline Erişen Yararlanan Kişi Saysında 1 Milyar Kişilik ArtışKapsayıcılığindan Durumlarınden Daha lyi Korunan Kigi Saysenda 1Milyar Kişilik Arta Kişi Sayısanda 1Milyar Kişilik Artiş4 Uikeler dahay destekleyen, daha etkin Evrensel Sağiik Kapsayzeslıgıindekai EMPA 
ve verimii bur DSO Daha lyi Korunma 
indeksi Sonug 1.1.Kaliteli temel Sonuç 2.1.Ülkelerin sağik Sonuç 3.1.Sağhğın Sonuç 4.1.Veri ve Daha Sağlikdi sağik hizmetlerine acil durumtarına hazrikd:belirieyicilerinin ele inovasyon alanunda ülke Nüfuslar indehai erişimin artrimass hale getirilmesi alinmas kapasitesinin rüclendirilmesi Sonuç 1.2.Maddi güçlük Sonuç 2.2.Epidemi ve Sonuç 3.2.Risk Sonuç 4.2.090'nün sağiok veşayan kişi sayusenan pandemilerin önlenmesi faktörlerinin çok sektöriüalanındaki liderliği.
azaltimasıfaaliyetierie azaftimase yönetişimi ve Sonuç Göstergeleri 
savunuculuğunun SKH Sonuç 1.3.Birinci basarak Sonuç 2.3.Sağik acil Sonuç 3.3.Sağikde püciendicilmesi göstergeleri++amroprd sağik hizmetierinde temel lfag, apa ve tandlar ile cihazlars erişimin artinimas durumlarınin hazis bir biçimde tespit ediimesi ve yenitlanmass ortamianın ve Tüm Politikalarda Sağik Yaklapmının geliştirilmesi yönetiimesi Sonuç4.3.Finansal kaynaklar, insan kaynaklanıve idari kaynakların verimli, etkin, sonuç odaki ve jeftaf biçimde Çıkh ÖlęümüDSO nún túm carne oygulamae aviyelerinde dangeli Viteliksel vaka 2023 kilometre tagları

Ek 2: İş Birliği Programı 2022-2023
İki Yılhk İş Birliği Anlaşması (BCA) - Türkiye: Stratejik Çıktı Ürünlerin ve Hizmetlerin Tanımu Öncelik / Sonuç

İki Yılhk İş Birliği Anlaşması (BCA) - Türkiye: SP1. Evrensel Sağlık Kağsayıcılığından Faydalanan 1 Milyar Daha Fazla İnsan

İki Yılhk İş Birliği Anlaşması (BCA) - Türkiye: 1.1 Cinsiyet, yaş ve engellilik durumuna bakılmaksızın kaliteli temel sağlık hizmetlerine daha iyi erişim

İki Yılhk İş Birliği Anlaşması (BCA) - Türkiye: 1.1.1 Ülkelerin birinci basamak sağlık hizmeti stratejilerini ve kapsamlı temel sağlık hizmet paketlerini temel alan yüksek kaliteli, insan odaklı sağlık hizmetleri sunmalarınım mümkün kılınması

İki Yılhk İş Birliği Anlaşması (BCA) - Türkiye: 1.1.1 Ülkelerin birinci basamak sağlık hizmeti stratejilerini ve kapsamlı temel sağlık hizmet paketlerini temel alan yüksek kaliteli, insan odaklı sağlık hizmetleri sunmalarının mümkün kılınması

İki Yılhk İş Birliği Anlaşması (BCA) - Türkiye: 1.1.1 Ülkelerin birinci basamak sağlık hizmeti stratejilerini ve kapsamlı temel sağlık hizmet paketlerini temel alan yüksek kaliteli, insan odaklı sağlık hizmetleri sunmalarının mümkün kılınması

İki Yılhk İş Birliği Anlaşması (BCA) - Türkiye: 1.1.1 Ülkelerin birinci basamak sağlık hizmeti stratejilerini ve kapsamli temel sağlık hizmet paketlerini temel alan yüksek kaliteli, insan odaklı sağlık hizmetleri sunmalarının mümkün kılınması

İki Yılhk İş Birliği Anlaşması (BCA) - Türkiye: 1.1.2 Ülkelerin rahatsızlığa ve hastalığa özel hizmet kapsayıcılığı sonuçlarını sunabilmeleri için sağlık sistemlerini güçlendirmelerinin mümkün kılınması


SP2. Sağhk Aeil Durumlarından Korunmuş 1 Milyar Fazla İnsan 

Stratejik Öncelik / Sonuç: 2.1 Ülkelerin sağlık acil durumlarina hazırlıkh hale getiriłmesi 2.2 Epidemi ve pandemilerin önlenmesi
Çıktı Ürünlerin ve Hizmetlerin Tanımı: 2.1.1 Ülkelerdeki tüm-tehlikeler için acil durum hazırlık kapasitelerinin değerlendirilmesi ve raporlanması

Stratejik Öncelik / Sonuç: 2.1.2 Tüm ülkelerde acil durum hazırlık kapasitelerinin güçlendirilmesi
Çıktı Ürünlerin ve Hizmetlerin Tanımı: SGP projesi kapsamında, daha iyi sağlık güvenliği ve sağlık acil durumlarına dayanıklılık için ulusal planlar (NAPHS, REMAP, diğer) ve sürdürülebilir finansman tarafindan desteklenen daha geniş sağlık sistemi ve temel halk sağlığı işlevleri içerisinde, bütüncül-devlet yaklaşımına dayalı tüm tehlikelere hazırlık kapasitesinin uygulanması

Stratejik Öncelik / Sonuç: 2.2 Epidemi ve pandemilerin önlenmesi
Çıktı Ürünlerin ve Hizmetlerin Tanımı: 2.2.3 Yüksek tehdit oluşturan patojenlerin ortaya çıkış ve tekrar ortaya çıkış riskinin azaltılması ve pandemi hazırlıklılığınım iyileştirilmesi





Stratejik Çıktı Öncelik /: Sonuç
Ürünlerin ve Hizmetlerin Tanımı: 4.1.1 Ülkelerin politika oluşturulmasına bilgi sağlamaları ve etki oluşturmaları için veri, analitik ve sağlık bilgi sistemlerini güçlendirmelerinin mümkün kılınması

World Health Organization 
REGIONAL OFFICE FOR Europe 
Biennial Collaborative Agreement 
between 
the Ministry of Health of the Republic of Türkiye 
and 
the Regional Office for Europe  of the World Health Organization 
2022/2023
Signed by:
For the Ministry of Health 
Signature 
Dr Fahfettin Koca 
For the World Health Qrganization Hklye 
Dr Hans Henri P. Kluge 
08.09.2022Date 

Minister of Health 
13.09.2022
Date 
WHO Regional Director for Europe 

INTRODUCTION.

TERMS OF COLLABORATION 

PART 1. STRATEGIC OUTLOOK ON COLLABORATIVE PRIORITIES 
1.1 Political and socioeconomic context: .

1.2National health and development goals and partner environment: .
1.3Health status and progress towards health goals:.

1.5 Main areas for collaboration based on the EPW and GPW.

PART 2. PROGRAMMMATIC PRIORITIES FOR COLLABORATION IN 2022-23....
PART 3. BUDGET AND COMMITMENTS FOR 2022-23..

3.1 Budget and financing....

3.2 Commitments.……
3.2.1 Commitments of the WHO Secretariat.……
n o te ta tit ……………………………………………
ε“εa a ………
SRTTTTTRLS …………………………*…
ANNEX 1: GPW 13 RESULTS FRAMEWORK 
ANNEX 2: THE COLLABORATION PROGRAMME 2022-2023..

Introduction 
This Biennial Collaborative Agreement (BCA) between the World Health Organization (WHO)Regional Office for Europe and the Ministry of Health (MoH) the Republic of Türkiye, on behalf of its Government, for the biennium 2022-2023 constitutes a practical framework for collaboration agreed in a process of successive consultations between national health authorities and the WHO Regional Office for Europe on behalf of WHO with the overall aim to achieve the targets of the WHO's Thirteenth General Programme of Work·20192023 (GPW 13), the European Programme of Work 2021-2025: United Action for Better Health in Europe (EPW 2020-2025) and of the national health policies of the Republic of Türkiye.
The Basic Agreement (with schedule and exchange of letters) for the provision of technical advisory assistance or other services by the WHO signed on 19 October 1950 and the "Agreement between the WHO Regional Office for Europe and the Government of the Republic of Turkey on the Establishment of a WHO Country Office in Turkey" signed on 17 June 2013provide the basis for the relationships between the Government of the Republic of Türkiye and WHO with regard to the implementation of activities foreseen under this BCA.
GPW 13 provides a high-level strategic vision for the work of WHO and its Member States and provides an overall direction for the five-year period beginning in January 2019. WHO's Programme budget 20222023, as approved by the Seventy-fourth World Health Assembly (WHA), aims to turn the vision of GPW 13 into reality by delivering positive health impact for people at the country level. Its results framework (see Annex 1) demonstrates how its inputs and outputs translate into and are crucial for achieving the triple billion targets of GPW 13 and for maximizing impact on people's lives at the country level.

The BCA, grounded in GPW 13 and the 2030 Agenda for Sustainable Development, delivers on the concepts, principles and values underpinning the EPW 2020-2025, which was adopted by the WHO Regional Committee for Europe at its 70th Session in 2020. In line with the EPW,the BCA thus aims to support the Republic of Türkiye in maximizing the opportunities for increasing quality of health care services and promoting universal access to quality care,offering effective protection against health emergencies and building healthy communities,where public health actions and appropriate public policies secure a better life in an economy of well-being.

Description of the Biennial Collaborative Agreement 
Through a consultative process, WHO and the Republic of Türkiye agreed on the prioritization of areas for collaboration, which were reviewed and refined in preparation of this document.This document further details the collaboration programme, including the prioritized outcomes,proposed outputs, and product and services deliverable.

Achieving the prioritized outcomes as identified in this BCA is therefore the responsibility of both the WHO Secretariat and the Govemment of the Republic of Türkiye. BCA will be implemented through optimal and best fitting modes of delivery ranging from country-specific (for outputs that are highly specific to the needs and circumstances of individual countries), to intercountry (addressing countries' common needs using Region-wide approaches) and multicountry (for subregional needs).


Terms of collaboration 
The collaborative programe may be revised or adjusted during the biennium by mutual agreement, where prevailing circumstances indicate a need for change.
The biennial programme budget outputs for 2022-2023 may be amended by mutual agreement in writing between the WHO Regional Office for Europe and the Government as a result of, for example, changes in the country's health situation, changes in the country's capacity to implement the agreed activities, specific needs emerging during the biennium, changes in the Regional Office's capacity to provide the agreed outputs, or in light of changes in funding.Either party may initiate amendments.

After the BCA is signed, the MoH will nominate a WHO national counterpart and national technical focal points. The national counterpart will be responsible for the overall coordination of the implementation of the BCA on the part of the Ministry and will liaise with all national technical focal points on a regular basis. The WHO Representative / Head of WHO Country Office (WR) in Türkiye will be responsible for implementation of the BCA on behalf of WHO in close coordination with and overseen by the Regional Office, and will coordinate any required support from WíO Headquarters.

Implementation will start at the beginning of the biennium 2022-2023.
WHO will allocate. baseline budget for the biennium as an indicative estimated cost of delivering the planned work. To the extent possible, this budget allocation will encompass the total expenditure for the implementation of BCA, regardless of level of WHO from which the work will be delivered. Funding will come from both WHO corporate resources and any other resources mobilized through WHO. These funds will not be used to subsidize or fill financing gaps in the regular operations and delivery of services of the health sector, to supplement salaries or to purchase supplies. Activities and purchases of supplies and donations as part of crisis response operations or as part of demonstration projects will continue to be funded through additional mechanisms, in line with WHO rules and regulations.
The expenditures on staffing of WHO based in WHO headquarters, the Regional Office and the staff of the Geographically Dispersed Office (GDOs) and the Country Office in Türkiye are not reflected in the indicated budget.

The value of the Government's input, other than that channelled through the WHO Secretariat,is also not included in the BCA or the indicated budget.

This BCA is open to further development and contributions from other sources, in order to supplement the existing programme or to introduce activities that have not been included at this stage.


PART 1. Strategic Outlook on Collaborative Priorities 
1.1 Political and socioeconomic context:
As an upper middle-income country, Türkiye has a population of 84.6 million by 20211.Although Türkiye has a relatively young population with 22,4% of whole population between 0-14, the population is slowly aging with declining population growth rate (0.55%) and increasing median age (33.1).² Türkiye also hosts the largest refugee population in the world.As of 16 September 2021, there are approximately 3,7 million Syrian nationals registered and granted temporary protection in Türkiye under the Temporary Protection regime because of the unprecedented scale of arrivals from Syria since the conflict began in 2011.
Social indicators have improved considerably over the decades and in 2021. Türkiye was classified in the "very high humán development category" in the Human Development Index (HDl). Türkiye is among the countries which have displayed considerable advancement since 1990, which marks the improvements in health and education.

1.2 National health and development goals and partner environment:
National development environment is framed with the 11th National Development Plan which developed under the leadership of Presidency of the Strategy and Budget, covering 2019-2023.Health is among many sectors included in the plan with the objective of "ensuring high-quality,reliable, efficient and financially sustainable health services provision supported by evidencebased policies, in order to improve the quality of living of individuals, to allow their active and healthy participation in economic and social life and thus improve the regional distribution of services as well as the quality of physical infrastructure and human resources".
Also, the Strategic Plan of The Ministry of Health was launched in 2019 by MoH to cover the period between 2019-2023 to complement National Development Plan. Its main objective is to "protect human and community health at the highest level with a people-centered approach and provide timely, relevant and effective solutions to health problems through high quality care"so that a Türkiye “where healthy lifestyles are adopted, and everyone exercises their right to health through easy access to quality care" can be achieved. With a strong hospital capacity present, the Government heavily invested in to the "Public Private Partnership" model to ensure that state-of-art health facilities called "city hospitals" all over the country. A large network of hospitals and services provides secondary and tertiary care, while well-distributed family and community health centers delivers public health services including integrated mental health services across the country as one of the most important component of health reforms of Türkiye.

1 (https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2021
45634#:~text=Adrese%20Daval%C4%B1%20N%C3%BCfus%20Kay%C4%B1t%20Sistemi.15%2C3'%C3%B 
Cn%C3%BC%20olu%C5%9Fturdu)

2 (https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2021
45634#:~:text=Adrese%20Dayal%C4%B1%20N%C3%BCfus%20Kay%C4%B1t%20Sistemi,15%2C3'%C3%B 
Cn%C3%BC%20olu%C5%9Fturdu)



MoH and WHO are working within and beyond the health sector by engaging with development partners and international organizations such as EU, G20, OIC, OECD, UN, and World Bank at the country level. Due to its strong health system and diplomatic capacity, Türkiye increasingly exercises a health diplomacy role in the region and globally. The United Nations Sustainable Development Cooperation Framework (UNSDCF) covering the 2021-2025 period has been finalized and in implementation. The Syrian crisis and presence of millions of Syrians in Türkiye significantly changed the partnership environment in Türkiye. Plans concerning Syria are formulated under the Regional Refugee and Resilience Plan (3RP) aimed at sustainable development and multiagency response, including WHO, for the crisis in Syria and its neighbouring countries.

1.3 Health status and progress towards health goals:
Türkiye has shown impressive commitment to health and to addressing health inequalities with significant improvements in many of health outcome indicators. With the héalth reforms,Türkiye has recorded a palpable increase in life expectancy and large corresponding reductions in maternal, infant and child mortality. Life expectancy a birth increased from 72.5 years in 2002 to 78,4 in 2021 (with 81.2 for women and 75.6 for men). Regional disparities in Türkiye have been curtailed through a fundamental shift with strong reliance on a robust primary health care services network through UHC. Barring a few, most of the population health status indicators match or even exceed the averages for the WHO European Region. To strengthen capacity in health security, International Health Regulations (IHR) core capacities, Early Warning and Response System (EWRs), laboratory and field epidemiology, MoH has implemented four EU-funded projects in collaboration with WHO in these areas.
Like many upper middle-income countries, health impact of the major NCDs (diabetes,cardiovascular diseases [CVDs], cancer and chronic respiratory diseases) demands specific attention and requires multisectoral response. Türkiye has taken major steps to prevent and control NCDs and to reduce additional burden on health systems and to provide comprehensive health care for patients. In 2017, MoH endorsed the National Multisectoral Action Plan on NCDs for 2017-2025 which is based on UN and WHO resolutions. Despite the public health programmes already in place, risk factor levels for NCDs are high in Türkiye and require further work to improve. Also, toll of COVID-19 on NCDs, mental health and immunization needs careful monitoring and intervention to ensure hard-earn acquisitions of transformation and investment are not lost.

Türkiye became a party to the Paris Agreement on 7 October 2021 and the Agreement entered into force on 10 November 2021 for Türkiye. Considering the effects of climate change on human health and the effects of health system service delivery on climate change, the issue has been prioritized by the Ministry of Health and relevant works have been initiated.
Especially with COVID-19 pandemic, mental health diorders have been on the rise. Transition towards community-based mental health services approach is ongoing to ensure that people with mental health disorders receive early diagnosis, treatment, referral and care delivered by competent teams across different levels of the care system. Türkiye has intensified efforts for promotion of deinstitutionalization and a human rights-based approach to mental health 

including large-scale actions to protect the mental health of refugees to increase inclusiveness,accessibility and to ensure the sustainability of the mental health service delivery models.Additionally, interventions enhancing participation, resilience and addressing social determinants of health and health literacy are key areas requiring country-wide interventions to deliver improved health outcomes.

The health goals set in the National Development Plan and the Strategic Plan of the MoH are being monitored and followed up by the Government through indicators and reporting mechanisms. Progress towards the SDGs is regularly reported with a yearly bulletin on SDGs,and health indicators are among the best indicators in the country. Türkiye has a high rate in terms of the reported indicator numbers. Türkiye also submits Voluntary National Reviews to the High-Level Political Forum (HLPF), first one is in 2016, second one in 2019.
1.4 Strategic priorities in transformation for health 
Organization of policy dialogues on NCD risk factors, mental health, refugee and migrant health and health security with and beyond MoH has been appreciated by the partners.
With the COVID-19 pandemic, all office technical portfolios were re-adjusted to address the different pillars of COVID-19 response, including strengthening health information management, laboratory capacities to enhance next generation sequencing for identification of SARS CoV-2 variants and other pathogens continuity of essential health services for NCDs especially with innovative methods such as tele-health, joint works to raise awareness for climate change and health, and mental health, to support the whole population including vulnerable groups such as refugees and migrants.

Since 2013, refugee response and emergency aspect of this cooperation has been highly prioritized and increased visibility of WHO and Türkiye in this area. However, as an attraction location and transit route, Türkiye will continue to be a destination for also irregular migrants.This situation poses a potential risk to become a burden to the health system of Türkiye in the near future including current COVID-19 response. Donor preferences in Türkiye tend to fund different sectors than health due to advanced capacities and focus on refugee response.Therefore, technical cooperation needs to be forged in a way to address the needs of the population under temprorary protection, refugees and migrants to take into account the risk of irregular migrant influx and yield to high-impact improvements for host population.
Türkiye is among the region countries that has high amount of antibiotic consumption. While efforts to tackle with the antimicrobial resistance (AMR) still continue, they neęd to be scaled up considering AMR impacts the achievements of multiple SDGs. Turkish National Regulatory Agency (NRA) (TITCK-Turkish Medicines and Medical Devices Agency) has started the selfbenchmarking process in September 2018 and formal benchmarking process is expected to be held in 2022. Turkish NRA has a strategic importance especially with the Government's commitment for donation of national COVID-19 vaccines into such international solidarity mechanisms as African Vaccine Acquisition Trust (AVAT) and COVAX facility.

1.5 Main areas for collaboration based on the EPW and GPW 
GPW triple billion dashboard indicates that impact projections in relation to emergency component is high whereas UHC and healthier population components reflecting more modest projections which shows room for work that can be done under these components.
PART 2. Programmmatic Priorities for Collaboration in 2022-23
The collaboration programme for 20222023, as detailed in Annex 2, is grounded in the above analysis and was mutually agreed on and selected in response to public health concerns and ongoing efforts to improve the health status of the population of Türkiye.
Core Priority - 1: Moving Towards UHC 
Mainstreaming health needs of the disadvantaged groups (such as elderly, people with mental health problems and migrants) in national policies, strategies and plans;
Optimising health services for a wide range of noncommunicable diseases (CVD,cancer, palliative and long-term care);
Technical support for certification of malaria elimination;
Adoption of the global and regional action plans to the national context and experience sharing in the area of communicable diseases (tuberculosis, HIV);
Providing the technical support to the Turkish NRA towards the formal benchmarking to ensure access for all to medicines, vaccines and health products;
 Strengthening the implementation of National Plan of Action on AMR and multi stakeholder mechanism through the close collaboration· with partners and implementation of integrated antibiotic stewardship programmes in country via capacity-building of health care workers, and surveillance of antimicrobial consumption and use;
Providing technical support on the standardization of the traditional and complementary medicine products;
Technical support for strengthening health system in post-COVID-19 process.
Core Priority - 2: Protecting against health emergencies 
All-hazards preparedness capacity based on the whole-of-government approach under the Health Security Project (HSP) in close coordination with Country Health Emergency Preparedness and IHR Program;
Increased adaptability and resilience for disaster risk reduction with an all-hazards approach in line with Sendai Framework for Disaster Risk Reduction, and IHR (2005),and effective emergency management;
Increased capacity to mitigate the emergence and re-emergence of high-threat pathogens and improve paņdemic preparedness;
Sustainable access to a quality essential health services for migrants and refugees.

Core Priority- 3: Promoting health and well-being 
Promote healthy generations in Türkiye by addressing NCDs and risk factors by partnering in research, technical collaboration to implement best buys, community engagement and course corrections through evidence-informed policy dialogue;
Scale-up coordinated whole-of-government and whole-of-society approach to reduce avoidable premature mortality and meet the NCD-relevant targets of the SDGs; and GPW 13 and EPW and minimize the economic, social, environmental and public health.threat of NCDs;
Collaboration on preventing adverse health impacts of climate change.
Flagship Initiatives 
Document evidence and experiences from mental health project in Türkiye to inform regional exercise and ensure uptake of good practices across the region;
Review the use, gaps and efficacy of digital health solutions in Türkiye to inform future collaboration in the area of digital health systems and services;
Develop a collaboration concept to raise vaccination awareness especially against the COVID-19 in Türkiye in light of global, regional and national evidences, best practices and experiences;
Develop a collaboration concept on behavioral and cultural insights with the analysis of current regional and national policies, initiatives and gaps in relation to health promotion, health literacy, vaccine hesitancy and health seeking attitudes.

PART 3. Budget and Commitments for 202223
3.1 Budget and financing 
The total budget of the BCA for the Republic of Türkiye is US$ 2 707 000. The budget and eventual funding included in this Agreement are the Organization's funds allocated for Regional Office cooperation within the country workplan. This amount does not include the activities conducted under Outbreak and Crisis Response (OCR) or WHO's respective financial agreements with donors (such as European Union and KfW). All sources of funds will be employed to fund this budget as funds are mobilized by both parties and become available.
In accordance with WHA resolution WHA74.3, the Director-General will make known the distribution of available funding, after which the Regional Director can consider the Regional Office's allocations to the BCAs.

The WHO Secretariat will report on its annual and biennial programme budget implementation to the WHO Regional Committee for Europe and the WHA. WHO Country Office in Türkiye will regularly inform Ministry of Health on the implementation of this BCA at the outcome and deliverable level.

3.2 Commitments 
The Government and the WHO Secretariat jointly commit to working together to mobilize the donors to deliver this BCA, if required.

3.2.1 Commitments of the WHO Secretariat 
WHO agrees to provide, subject to the availability of funds and its rules and regulations, the outputs and deliverables defined in this BCA. Separate agreements will be concluded for any local cost subsidy or direct financial cooperation inputs at the time of execution in line with WHO's rules on procurement 

3.2.2 Commitments of the Government 
The Government shall engage in the required policy and strategy formulation and implementation processes, and, when possible provide workspace, personnel, materials,supplies, equipment necessary for the achievement of the outcomes identified in the BCA.
3.3 Entry into Force 
This agreement shall enter into force upon receipt of the notification in writing from the Government of Türkiye that the internal formalities have been completed.

LIST OF ABBREVIATIONS 
General abbreviations 

AVAT-African Vaccine Acquisition Trust 
BCA - Biennial Collaborative Agreement 
CO - Country Office 

COVAX - Covid-19 Vaccines Global Access Facility 
EU - European Union 

G20 - The Group of Twenty 

GDO - Geographically Dispersed Office 
MoH  Ministry of Health 

OECD - Organisation for Economic Co-operation and Development 
OIC - Organisation of Islamic Cooperation 
OCR - Outbreak and Crisis Response 
SDG - Sustainable Development Goals 
TITCK Turkish Medicines and Medical Devices Agency 
UN- United Nations 

WHA  World Health Assembly 

WHO - World Health Organization 

WR - WHO Representative 

Technical abbreviations 

3RP — Regional Refugee and Resilience Plan 
AMR - Antimicrobial Resilience 

BCI - Behavioral and Cultural Insights 
COVID-19 - Coronavirus Disease 2019
CVDs - Cardiovascular Diseases 

EBS- Event-based Surveillance 

ECS - Emergency Care Systems 

EHS - Essential Health Services 

EIOS — Epidemic Intelligence from Open Sources 
EPR - Emergency Preparednes and Response 
EWRS - Early Warning and Response System 
FCTC -Framework Convention on Tobacco Control 
HALE - Healthy Life Expectancy 

HDI  Human Development Index 

HiAP - Health in All Policies 

HIV - Human Immunodeficiency Virus 
HLPF — High Level Political Forum 

HSP - Health Security Project 

IAR/AAR - In- Action Review / After Action Review 
IHR - International Health Regulations (2005)

KfW - German Development Bank 

JEE - Joint External Evaluation 

MEF - Monitoring and Evaluation Framework 
NAPHS - National Action Plans for Health Security/ Emergency Preparedness 
NCDs - Noncommunicable Diseases 
NRA - National Regulatory Authority 
NSP - National Strategic Plan 

NTP — National Tuberculosis Programmes 
REMAP - Resource Mapping 

SARS-CoV-2  Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2
SimEx - Simulation Exercise 



SP  Strategic Priority 

SPAR - State Party Self-Assessment Annual Reporting 
STEPS- NCD Risk Factors Surveillance 
STIs  Sexually Transmitted Infections 
TB - Tuberculosis 

UHC - Universal Health Coveráge 

UNSDCF - United Nations Sustainable Development Cooperation Framework 


Measurement WHO 
constitutional The attainment by all peoples of Healthy life objective the highest possible level of health (HALE)expectancy B1One billion more people benefiting B2One billion more people B3One billion more people enjoying from universal better protected better health and health coverage from ealth well-being Universal health emergencies 4. More effective and coverage index 
efficient WHO providing Better protected 
better support to index 
countries 
Healthier Outcome 1.1. Iimproved access Oulcome 2.1. Countries Oulcome 3.1. Determinants Outcome 4.1. Strengthened populations to quality essential health prepared for health of health addressed country capacity in data and index services emergencies Innovation Outcome 1.2. Reduced Outcome 2.2. Epidemics Oulcome 3.2. Risk factors Outcome 4.2. Strengthened number of people suffering and pandemics prevented reduced through lesdership, governance and financial hardship multisectoral action advocacy for health 
Outcome indicators Outcome 1.3. Improved access to essential emergencies rapidty Outcome 2.3. Health Oulcome 3.3. Healthy settings and Health in Oulcome 4.3. Financial,human and administrative - SDG indicators +
medicines, veccies.detected and responded to Al Policies promoted resources managed in an - 2023 mdestones diagnostics and devices for eficlient, effective, resultsprimary health care oriented and transparent 
manner 
3OU Output mop outouts measurement  Balanced scorecard to be apphed at each of the levels of the Organization 3outputs Louput - Qualitative cose studies 
GPW 13 RESULTS FRAMEWORK 





Strategie Priority Output Outcome Description of Products or Services: 2.2 Epidemics and pandemics prevented 2.3 Health emergencies rapidly detected and responded to 3.1 Safe and equitable societies through addressing health determinants
Strategie Priority Outcome: 2.1.2 Capacities for emergency preparedness strengthened in all countries

Strategie Priority Output Outcome Description of Products or Services: 2.1.3 Countries operetionally ready to assess and manage identified risks and vulnarabilities
Strategie Priority Outcome: Within COVID-19 Lab Project, strengthen laboratory quality management system, training and mentoring, including biosafety/biosecurity

Strategie Priority Output Outcome Description of Products or Services: 2.2 Epidemics and pandemics prevented
Strategie Priority Outcome: 2.2.3 Mitigate the emergence and re-emergence of high-threat pathogens and improve pandemic preparedness

Strategie Priority Output Outcome Description of Products or Services: 2.3 Health emergencies rapidly detected and responded to
Strategie Priority Outcome: 2.3.2 Acute health emergencies rapidly responded to, leveraging relevant national and international capacities

Strategie Priority Output Outcome Description of Products or Services: 2.3.3 Essential health services and systems maintained and strengthened in fragile, conflict and vulnerable settings
Strategie Priority Outcome: Within Refugee Health Programme, support country specific approach to maintain continuity and increase access, coverage and quality of essential health service (EHS) for refugees and migrants

Strategie Priority Output Outcome Description of Products or Services: 3.1 Safe and equitable societies through addressing health determinants