Anayasa Mahkemesinin 6/1/2022 Tarihli ve 2018/25011 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-04-06

6 Nisan 2022 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31801
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
GENEL KURUL  KARAR 
AYŞE ORTAK BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/25011Karar Tarihi : 6/1/2022
Başkan : Zühtü ARSLAN Başkanvekili : Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Hicabi DURSUN M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞBasri BAĞCI İrfan FIDAN Raportör : Ali KOZAN Başvurucu : Ayşe ORTAK Vekili : Áv. Oktay DEMİREĞEN 
I.BAŞVURUNUN KONUSU 
1.Başvuru, öğretmen olarak çalışma izninin iptal edilmesi ve yeniden çalışma izni düzenlenmesinin yasaklanması nedeniyle özel hayata saygı hakkıın ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvuru 6/8/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapilmasına karar verilmiştir.


6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

7. _Başvurueu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.
8. İkinci Bölüm tarafindan 11/3/2021 tarihinde yapılan toptantıda, niteliği itibarıyla başvurunun Genel Kurul tarafindan karara bağlanması gerekli görüldüğünden Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 28. maddesinin (3) numarah fikrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
9. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesinden 2012 yilında mezun olan başvurueu, sınīf öğretmeni olarak çalışmak üzere özel bir okul ile 15/8/2015 tarihinde bir yıl süreli iş sözleşmesi imzalamıştır. Anılan sözleşme kapsamında okul yönetiminin başvurusu üzerine İstanbul Valiliği (Valilik) Milli Eğitim Müdürlüğü tarafiından 30/9/2015 tarihinde başvurucu adına çalışma izni onayı verilmiştir. Çahışma izninin incelenmesi neticesinde başvurucunun sözleşme yaptığı okulda 1/9/2016 tarihine kadar sıif öğretmeni olarak çalışmasına izin verildiği, sözleşme bitim tarihinden itibaren sözleşme yenilenecekse görev süresinin en az bir yıl süre ile uzatıidığına ilişkin tekrar onay alınması gerektiğinin şerh edildiği görülmüştür.

10. Olağanüstü hâl(OHAL) tedbirleri kapsamında 23/7/2016 tarihli ve 29779 sayılıResmi Gazete'de yayumlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere Îlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 sayılı OHAL KHK'si) 2. maddesinde yapılan düzenlemeyle, milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fetullahçı Terör Örgütüve/veya Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) aidiyeti veya bu Örgüte iltisaki, irtibati belirlenen KHK ekindeki listede yer alan özel öğretim kurum ve kurułuşłarı kapatılmıştır.Milli Eğitim Bakanhığının 21/7/2016 tarihli ve 7783529 sayılı Genelge'si (Genelge) ile de "Cumhuriyet Savcilıklarınca haklarında işlem başlatlan özel öğretim kurumlorı ile özel öğrenci yurtlarından yönetimine kayyum atanmayan kurumlar ve kayyum atanan kurumlarda kayyum ataması yapılmadan önce görev yapan, yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici.usta öğretici ve diğer personelin Milli Eğitim Bakanlığı Bilişim Sistemleri (MEBBİS)üzerinden tespitleri yapılarak çalışma izinleri valiliklerce iptal edilecek. bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmeyerek MEBBiS üzerinde gerekli bilgiler işlenecektir" kuralı getirilmiştir.

11. Başvurucunun çalıştığı özel okul milli güvenliğe tehdit oluşturduğu,FETÖ/PDY'ye aidiyeti veya bu örgüte iltisakı, irtibatı olduğu gerekçeleriyle 667 sayılıOHAL KHK'sı hükümleri gereği 29/7/2016 tarihinde kapatılmıştır.
12. Genelge hükümleri gereği, çahıştığı okulun kapatılması nedeniyle özel okulda çalışma izninin 29/7/2016 tarihinde iptal edildiği ve başka bir kurum için yeniden izin düzenlenemeyeceği Valilik tarafindan başvurucuya bildirilmiştir. Ayrıca anılan tarih itibarıyla Milli Eğitim Bakanlığı Bilişim Sistemlerinde (MEBBis) başvurucu hakkında "Cezası:667 sayıhı KHK ile kurumu kapatıldı ve 2016/788529 sayılı yazi" şeklinde şerh konulmuştur. Başvurucu, idari işlemin iptali talebinin Valilik tarafindan zımmen reddedilmesi üzerine Istanbul 11. Idare Mahkemesinde (Mahkeme) 27/9/2017 tarihinde iptal davasi açmiştir.


13. Başvurucu; dava dilekçesinde, hakkındaki idari işlemin bir yıldır çahıştğıokulun kapatılmasından kaynaklandığını, özel okulların yasalara uygun kurulup çahıştığını.kamu okullarna atanamadığı için özel okulda çahışmak zorunda kaldığını belirtmiştir.Devłetin izniyle açılan okulda çalışmasının suç olarak gösterilemeyeeeğini, okułun terörle bağlantısını bilmesinin mümkün olmadığını, geçimini sağlayabilmek için bu okulda çahıştığını ifade etmiştir. Başvurueu; çahşma iznine dayanak olarak gösterilen Genelge'nin normlar hiyerarşisine aykın olduğunu zira Milli Eğitim Bakanlığının bu Genelge ile Anayasa'ya ve Kanun'a aykırı bir düzenleme ve yasak getirdiğini. dahası kanun ya da yönetmelikte düzenlenmeyen bir durumun Genelge ile uygulandığını vurgulamıştır.Başvurueu; hakkında açılmış bir soruşturma ya da kovuşturmanın meveut olmadığını, idari işlemin sebep ve amaç yönünden de hukuka ve usule aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
14. Idarenin davaya cevabında; dava konusunun ülke genelinde uygulanan bir genelgeye dayandığı, başvurucunun Olağanüstü Hàl Komisyonuna başvurması gerektiği belirtilmiştir. Aynica 667 sayılı OHAL KHK'si uyarınca FETÖ/PDY ile iltisakı veya irtibatının belirlenmesi sebebiyle kapatilan okullar arasında başvurueunun çalıştīğı okulun da bulunduğu, 21/7/2016 taribli Genelge ile bu okullarda görey yapan personelin çahşma izinlerinin iptal edilmesi, bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çahşma izni düzenlenmemesi ve MEBßiS üzerinden de gerekli değişiktiklerin yapılmasına ilişkin olarak valiliklere talimat verildiği, Istanbul Valiliğinin de bu talimatın gereğini yerine getirdiğini iddia etmiştir. Amlan talimat doğrultusunda yapılan işlemlerin ülkenin düştüğü zor durumdan kurtarılmasına yönelik olduğu ve hukuka uygun kabuł cdilmesi gerektiği vurgulanarak davanın reddi gerektiği savumulmuştur. İdarenin ibraz ettiği MEBBis belgesinde.başvurucunun durumuna ilişkin bölūme ceza tarihi olarak 29/7/2016, ceza nedeni kismına da 667 sayılı OHAL KHK'sı kapsamında kurumun kapatlması ve Milli Eğitim Bakanlığının Genelgesi şeklinde kayit düşüldüğü görülmüştür.

15. Mahkeme 27/12/2017 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun ilgili maddeleri ile Genelge hükümleri hatırlatildıktan sonra başvurucunun 667 sayılı OHAL KHK'sı ile kapatılan özel okulda öğretmen olarak 1/9/2015-23/7/2016 tarihleri arasında çalıştiğı, 21/7/2016 tarihli Milli Eğitim Bakanlğı Genelgesi gereğince, başvurucuya söz konusu okulda çalışabilmesi için verilen çalışma izninin iptal edildiği ifade edilmiştir. Söz konusu Genelge'nin mahkeme kararıyla iptal edildiğine veya idarece geri alındığına ilişkin bir iddianın bulunmadığı vurgulanmış. yürürlükte bulunan mevzuata uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykınlık görülmediği belirtilmiştir.
16.Başvurucunun anılan karara karşı yaptığı istinaf başvurusu, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 4/6/2018 tarihli kararıyla kesin olarak reddedilmiştir.Kararın gerekçesinde, ilk derece mahkemesinin kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilmiştir.

17.Nihai karar 11/7/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir.
18. Başvurucu 6/8/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
19. Milli Eğitim Bakanlığı 30/12/2020 ve 27/7/2021 tarihli yazılarında başvuru konusuna ilişkin şu hususları Anayasa Mahkemesine bildirmiştír:
i. OHAL. tedbirleri kapsamında makam oluruyla, 667 sayıh OHAL KHK'sı ile kapatılan kuruluşlarda çalişan personelin çalışma izninin iptaline ilişkin 21/7/2016

tarihli ve 7783529 sayılı yazının tüm valiliklere gönderildiği belirtilmiştir. Anılan yazının kanuni dayanağı olarak 667 sayıh OHAL. KHK'st ve 5580 sayıh Kanunun (4).(8) ve (9) numarali maddeleri gõsterilmiştir.

ii. Genelge ile çalıişma izninin iptali ile başka bir kurumla ilgili çahışma izninin düzenlenmemesinin ve bu durumun MEBBiS'e kaydının hüküm aluna alındığıhatrlatilmiştir. Genelge'de belirtilen idari işlemle ilgili bilgilerin MEBBiS'e kaydedildiği. bu bağlamda MEBBİS modülüne “667 sayıħ KHK ile kurumü kapatldt ve 2016/…" şeklinde düşülen şerhin ilgili kişiye herhangi bir özel öğretim kurumunda çalışma izni düzenlenmeyeceği anlamına geldiği vurgulanmıştır.
iii. Çalışma izinlerinin iptali ve yeniden düzenlenmemesine ilişkin idari tedbiri takiben doğabilecek mağduriyetlerin önüne geçebilmek amacıyla Özel Öğretim Kurumları Genel_ Müdürlüğünün_ 11/10/2016_tarihli Genelgesi'nin tüm_ valiliklere gönderildiği ifade edilmiştir, Anılan Genelge'de: görevlerine son verilen ve çalişma izni iptal edilen personelin valilikler tarafindan kurulacak komisyon tarafindan yeniden değerlendirileceği, bu kapsamda terör örgütlerine üyeliği, iltisakı veya bunlarla irtibatı olmadığı tespit edilenlerin Milli Eğitim Bakanlığı tarafindan değerlendirilmek üzere Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğüne bildirilmesinin istendiği vurgulanmıştır. Komisyon tarafindan bildirilen kişilerin durumlarının 13/12/2016 tarihinde kurulan ve bakan yardımcısıı başkanhığıda_ çahşacak kurul tarafindan değerlendirileceği belirtilmiştir.

iv. Anılan Genelge ile valiliklere komisyon kurulması talimatı verildiği, süreçiçindeki yazışmalardan tüm illerde komisyon kurulduğunun anlaşıldığı belirtilmiştir.Komisyonun nasıl oluşturulacağı ve yapısının valiliklerin takdirine bırakıldığı, terör örgütüyle bağlantılı kamu personelleriyle ilgili süreç devam ettiğinden valiliklere komisyonun yapısıyla ilgili sınırlama getirilmediği vurgulanmıştır. Kişilerin teröt örgütlerine mensubiyet, bu örgütlerle irtibat ve iltisak yönünden yeniden değerlendirilmesinin ve araştinlmasının komisyon tarafindan yapıldiği, komisyonun kanuni dayanağının çahşma izninin verilmesi ve iptalini düzenleyen 5580 sayıh Kanun'un 8. maddesi ve anılan madde gereğince valiliklere yazilan Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün 11/10/2016 tarihtiyazısının oluşturduğu ifade edilmiştir.

v._ Komisyon kararlarına karşi ilgililerin itiraz edebilmelerive idari yargi yoluna başvurmalarında bir engel olmadığı vurgulanmıştır. Ayrıca kişilerin özel öğretim kurumlarında çahşabilmeleri için belirli bir özel öğretim kurumuyla öncelikle bir işsözleşmesi yapmaları ve bu sözleşme ile istenen diğer belgelerle milli eğitim müdürlüğüne başvurmaları gerektiği, dolayısıyla kişilerin tüm mali haklarınıimzaladıkları is sözleşmesi çerçevesinde işverenden isteyebilecekleri ifade edilmiştir.Çalışma izni iptal kararı kaldırılanların belirtildiği şekilde bir iş sözleşmesi yapmalarıve diğer şartlariı yerine getirmeleri hâlinde çalışma izni düzenlenmesi koşuluyla çalışabilecekleri vurgulanmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
20. 5580 sayıh Kanun'un "Kurucu/kurucu temsilcisinin nitelikleri ve kurum binaları" kenar başlıkh 4. maddesinin ilgili kısmı başvuru konusu olay tarihi itibarıyla şöyledir;

"Kurum açacak veya açımış bir kurumu devralacak ołan gerçek kişilerle tüzel kişilerin temsilcilerinde; affa uğramış olsalar hile yüz kizarticı bir suçtan yahut kasdi hir suçtan dolayi alt ay veya daha fazta hapis cezası ile mahkúm edilmemiş olma şaru aranır...
21. 5580 sayılı Kanun'un "Kurumlarda çalıştırılacak personel" kenar başhıklı 8.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
o 
.…
Kurumların müdürleri, kurucu/kurucu temsilcisi_ tarafindan: diğer yönetici ve öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticileri ise müdūrlerince seçilir ve çalışma izinleri valiliğin iznine sunulur. Valitiğin izni almnmadon müdür ile diğer yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler işe başlatilamaz.

Gerekli şartları taşiyan yönetici, öğretmen. uzman öğretici ve usta öğreticiler için valilikçe çahşma izni dūzenlenir. Çalışma izninin iptali yine valilikçe yapıłır.
1!
22. 5580 sayıhı Kanun'un "Özlük hakłarı ve sorumluluklar" kenar başlıklı 9.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Kurunlarda çalşon yönetici, öğretmen. uzman öğretici ve usta öğreticiler ile kurucu veya kurucu temsiłcisi arasıda yapılacak iş sözleşmesi, en az hir takvim yılı súreli olmak üzere yönetmelikle belirtilen esasiara göre yazilı olarak yaplir. Mazeretleri nedeniyle kurumdan ayrilan öğretmen ve öğreticilerin yerine almacak olantar ile devredilen kurumların vönetici, öğretmen ve öğreticileri ile bir yıldon daħa az bir süre için de iş sözleşınesi yapilabilir.

b) Yetki, sorumluluk, ödül ve cezalar ile bunların uygulanması bakmmından; 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu. 1702 savilı İlk ve Orta Tedrisat Muallimlerinin Terfi ve Tecziyeleri Hakkında Kanun, 4357 sayilı Hususi Idarelerden Maas Alan Ikokul Öğretmenlerinin Kadrołarma Terfi. Taltif ve Cezalandırımalarına ve Bu Öğretmenler İçin Teşkil Edilecek Sağlık ve İçtimai Yardım Sandığı ile Yapı Sandığıa ve Öğretmenterin Alacaklarına Dair Kamun ile 4483 saylı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkmda Kanun.hükümlerine tábidir.

1702 sayitı Kanuna göre meslekten çikarilma veya 657 sayih Devlet MemurlarıKanununa göre Devlet memurluğundan çikarma cezasıni gerektiren fiil ve hållerin işlenmesi hálinde. Bakanlığın görüşü almmak suretiyle personelin görevine, izni veren makam tarafindan son verilir..."
23. 5580 sayıh Kanun'un "Çaliışma izninin iptali ve geçici görevlendirme" kenar başlıkhı 10. maddesi şöyledir:
"İki defa teftiş raporuyla buşarısızliğı tespit edilen yönetici. öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticilerin çalişma izní, izni veren makam tarafindan iptal edilir 

Bu durum, ilgiliye tebliğ edilmek üzere kuruma bildirilir. Tebliğ. sözleşmenin feshine ve ilgilinin kurumla ilişiğinin kesilmesine yeter sebep teşkil eder.

Kurumların teftiş ve denetlenmesi sirasmda valilik, lüzum görülen durunlarda kurumun yönetici, öğretmen. uzman öğretici ve usta_ öğreticilerini görevden uzaklaştirabilir. Bu takdirde valilikçe, geçici görevlendirme yaptarak gerekli tedbirler alımr."
24. 20/3/2012 tarihli ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin (Yönetmetik)"Görevlendirme" kenar başlıkhı 26. maddesinin ilgili kısmı şöyłedir:
"1) Eğitim personelinin çalışma izin teklifieri;
a) Genel müdür, genel müdür yardimcisı ve müdürler için kurucular veya kurucu temsilcileri.

b) Yöneticiler dışındaki eğitim personeli için müdür tarafmdan yapılır.
(3) Kurum müdürlüğünce, çalışma izni verilmesi istenen eğitim personelinin (Ek ibare;RG-5/7/2014-29051) ve diğer personelin bu izne esas olan helgeterini eksiksiz olarak tamamlamak suretiyle evrakı kurumun doğrudan bağłı hulunduğu milli eğitim müdürlüğüne teslim edilir. Nitelik ve şartları uygun bulunanlara müracaattan itibaren 10 gün içinde çalışma izni valilikçe dūzenlenir. Valilikten çalışma izni alomodan personel işe haşlanlamaz...

25. Yönetmelik'in "Çalışma izinlerinin uzatma onayı" kenar başlıkh 27. maddesi şöyledir:
"(1) Kurum müdürünce eğitim personelinden görevine devam edeceklerin listesi ile birlikte yeniden đüzenlenen sözteşmeleri, önceki sözleşmenin hitim tarihinden en geç 30 gün ónce çalışma izinterínin uzotilma onayı toplu olarak alimmak üzere milli eğitim müdürlüklerine_ verilir. Milli eğitim müdürlüklerince_ kurum_ ve eğitim_ personelinin mağduriyetine meydan verilmeyecek şekilde eski sözleşmenin bitim tarihinde çalışma izinlerinin uzatlma onayı verilir."
26. 667 sayıl OHAL KHK'sımın "Kapatilan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler"kenar başhıkhı 2. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
" (1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti. iltisak veva irtibat belirlenen:
b) Ekli (II) sayhı listede yer alan özel öğretimkurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtlori ve pansiyonlart...kapatilmiştir.

(3) Milli gúvenliğe tehdit oluşturduğu tespitedilen yapi, ołuşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veva iltisaka ya da hunlarla irtibatı belirlenen ve ckli listelerde yer almavan …, özel öğretim kurum ve kuruluşları.vakif yükseköğretim kurumlarilgili hakanlıklarda bakan tarafindan oluşturulacak komisyomun teklifi üzerine hakan onayı ile kapanlır..*


B. Uluslararası Hukuk 
1. İlgili Sözleşme 
27. Avrupa_ Insan Hakları_ Sözleşmesi’nin (Sözleşme/AlHS) “Adil_yargılamma hakk” kenar başlıktı 6. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“1. Herkes medeni hak ve yükümlulükłeri iłe ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçłamalar konusunda karar verecek olan, kanunla kurulmuş bağimsız ve tarafsız hir mahkeme tarafindan davasınn makul bir süre içinde. ħakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini isteme hakkna sahiptir. .

2. Bir suç ile itham edilen herkes, suçtuluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum sayily. ..."
28. Sözleşme'nin "Özel ve aile hayatına saygı hakkı" kenar başlıkhı 8. maddesi şöyledir:
"(1) Herkes ózel ve aile hayatina. konutuna ve vazişmasina saygı gōsterilmesi hakkma sahiptir.

(2) Bu hakkin kullamlmasına bir kamu makamvnn müdahalesi. ancak müdohalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği. ülkenin ekonomik refah, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağliğın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir."
2.  Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı
29. Masumiyet karinesine ilişkin içtihat için bkz. Ídris Erdaş. B. No: 2018/21949,20/5/2021, §§ 35-42; özel hayata saygı hakkına ilişkin içtihat için bkz. Bilal Bilen, B. No:2016/1474, 7/11/2019, §§ 20-28; Tamer Mahmutoğlu [GK], B. No: 2017/38953, 23/7/2020,§§ 37-67.

30. Ayriıca Avrupa Insan Hakları Mahkemesi (AlHM) içtihatlarına göre kanunla öngörülme kriteri, kendi içinde üç temel prensibi içermektedir. lik olarak müdahale teşkil eden eylem, mevzuatta yer alan bir düzenlemeye dayanmaldır, Ikinci olarak bu düzenlemenin mutlaka şekli anlamda kanunla yapılması zorunłu olmayıp anılan şari, devletin temel hak ve özgürlüklere müdahalesi için kendisine yetki veren bir hukuk kurałının varhğışeklinde anlaşılmahıdır. Buna göre müdaħalenin dayanağını teşkil eden düzenleme, ilgiti kişi açısından yeterli derecede ulaşilabilir olmahdır. Son olarak söz konusu düzenleme, hitap ettiği kişiler bakımından davranışlarını ona göre yönlendirme ve belli koşullar çerçevesinde eylemleri neticesinde meydana gelebilecek sonuçları öngörebilmeye olanak sağlayacak açıkhkta olmalıdır (Silver ve diğerleri/Birleşik Krallık. B. No: 5947/72, 6205/73.….25/3/1983, §§ 86-88).

V.  İNCELEME VE GEREKÇE 
31. Anayasa Mahkemesinin 6/1/2022 tarihinde yapmış olduğu toplantida başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Adli Yardım Talebi Yönünden 
32. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılayacak gelirinin olmadiğini belirterek adli yardim talebinde bulunmuştur.

33. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181. 17/9/2013)kararında belirtilen ilkeler dikkate almarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. Başvuruyu İnceleme Usulü
34. Anayasa, temel hak ve özgürlüklerin korunmasına ilişkin olarak olağan ve olağanüstü dönemler için iki ayrı hukuki rejim öngörmektedir. Olağan dönemde temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması rejimi Anayasa’nın_ I3. maddesinde düzenlenmişken olağanüstüdönemde temel hak ve özgürlüklerin sinırlandırılması_ ya da kullanlmasınin durdurulmasırejimi Anayasa'nin 15. maddesinde yer almaktadır (AYM. E.2018/89, K.2019/84,14/11/2019, § 5).

35. Anayasa'nın 15. maddesine göre savaş. seferberlik hällerinde veya olağanüstüdurumlarda temel hak ve özgürlüklerin kullanılmasıın kısmen veya tamamen durdurulmasıve bunlar için Anayasa'nın diğer maddelerinde öngörüien güvencelere aykın tedbirler ahnması mümkündür. Aneak Anayasa'nın 15. maddesiyle bu hususta tanıan yetki de sınırsız değildir. Anayasa'nın diğer maddelerinde öngörülen güvencelere aykır tedbirlerin milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi ve durumun gerektirdiği ölçüde olması gerekmektedir. Ayrıca bu durumlarda dahi kişinin yaşam hakkına, maddi ve manevi varlığıın bütünlüğüne dokunulmasi, din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorłanması ve bunlardan dolayı suçlanması yasaklanmış; suç ve cezaların geriye yürümemesi ilkesi ile masumiyet karinesinin bu hâllerde de geçerli olduğu kabul edilmiştir (AYM,E.2018/89, K.2019/84, 14/11/2019, § 8; Aydm Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169.20/6/2017 §§ 185, 186).

36. Bu durumla birlikte bir tedbirin OHAL tedbiri olarak nitelendirilebilmesi ve incelemenin Anayasa'nın OHAL dönemi için öngördüğü denetim rejimi kapsamında yapılabilmesi için Anayasa Mahkemesinin Öneeki kararlarında açıkladığı koşulların da bulunması gerekir. Bu bağlamda tedbirin OHAL tedbiri olarak kabul edilmesi için olağanüstüdurumun var olması ve ilan edilmesi, tedbirin olağanüstü hâlin ilanına sebep olan tehdit veya tehlikelerin bertaraf edilmesine yönelik olması ve olağanüstü hål süresiyle simırl uygulanması şeklindeki koşullar da bulunmalıdır (Aydın Yavuz ve diğerleri, §§ 188-191;AYM, E.2018/89, K.2019/84, 14/11/2019, § 11; Tamer Mahmutoğlu [GK], B. No:2017/38953, 23/7/2020, §§ 71-75).

37. Tedbirlerin OHAL'in süresini aştğı durumłara ilişkin yapılacak incelemelerde ise Anayasa'nın 15. maddesi dikkate alınamaz. Bu kapsamdaki başvurular, Anayasa'nın ilgili hükümleri ile olağan dönemde hak ve özgürlükłeri sımırlama ve güvence rejimi bakımından temel öneme sahip olan 13. maddesi bağlamında incelenecektir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Tamer Mahmutoğlu, § 76).


38. Başvuru konusu tedbirin OHAL ilanına neden olan tehditlerin veya tehlikelerin bertaraf edilmesine yönelik olduğu açıktır. Ancak söz konusu tedbirin Milli Eğitim Bakanlığının valiliklere gönderdiği Genelge'ye dayanan bir idari işlemle, OHAL süresini de aşacak şekilde uygulandığı anlaşılmıştır. Diğer yandan OHAL döneminde çıkarılan bir kanun ya da kanun hükmünde kararnamede anılan tedbire yer verilmediği de görülmüştür. Sonuçolarak başvurucunun şikâyet ettiği uygulamanın OHAL süresini aşar şekilde uygulandığıgözetildiğinde somut olayda Anayasa'nın 15. maddesi kapsamında bir inceleme yapılamayacağı değerlendirilmiştir. Bu bağlamda başvuru, Anayasa'nın olağan dönemde hak ve özgürlükleri sınırlama ve güvence rejimi bakımından temel öneme sahip olan 13. maddesi bağlamında incelenecektir.

39. Ayrıca Mili Eğitim Bakanlığının yazıları ve Genelge içeriği gözetildiğinde Genelge kapsamönda kalan kişilerin çalışma izinlerinin iptali ile başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izni düzenlenmeyeceğine ilişkin yasağın ve hu hilgilerin MEBßiS'e işlenmesinin tek bir idari işlemle uygulandığı anlaşıłmıştır. Bu hağlamda MEBBİS modülüne "667 sayılı KHK ile kurumu kapatıłdı ve 2016/." şeklinde düşülen şerhin ilgili kişiye herhangi bir özel öğretim kurumunda çalışma izni düzenlenmeyeceği anlamına gelmesinin de (hkz. § 19) bu tespiti vurguladığı söylenebilir. Ayrıca iznin kişinin çalışmak istediği okula münhasıran verilmesi nedeniyle aynı izne dayanlarak başka bir özeł öğretim kurumunda çalışmanın mümkün olmadığı görülmüştür. Bu hålde çalışma iznine konu kurumun kapatılması hâlinde çalışma izninin hir fonksiyonunun kalmayacağı, iptalin sadece fiili durumun tespitini sağlayacağı da açıktır. Açıklamalar çerçevesinde çahışma yasağının çalışma izninin iptalinin doğal sonueu olarak öngörüldüğü, bu bağlamda ayrı ayrı idari işlemłere veya incelemeye tabi olmadiğı söylenebilir. Bu bağlamda çalışma izninin iptali ve bu durumun sonucu olarak öngörülen özel öğretim kurumlarında çalışma yasağının tek bir tedbir olarak incelenmesi gerekir.

C. Masumiyet Karinesinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucunun İddiaları
40. Başvurucu; hakkında herhangi bir yargı kararı ya da açılmış bir soruşturma olmaksızın terör örgütleriyle kendisinin irtibatlandırılmasının mümkün olmadığını, idarenin KHK ile kapatılan okullarda çahışanları peşinen terör örgütü üyesi olarak kabul ettiğini,hakkında açılmış bir soruşturma ya da kovuşturmanın mevcut olmadığını, suę işlemediği ve suçla bağlantısı ispat edilmediği sürece hakkında çalışmama cezası verilemeyeceğini vurgulayarak masumiyet karinesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme 
41. Masumiyet karinesi, Anayasa'nın 38. maddesinin dördüncü fikrasında "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz." şeklinde düzenlenmiştir.Anayasa'nın 36, maddesinde ise herkesin iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmektedir. Anilan maddeye adil yargilanma ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılama hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Sözleşme'nin 6.maddesinin (2) numaralt fikrasında, kendisine bir suç isnat edilen herkesin suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayılacağı düzenlenmiştir. Bu itibarla masumiyet karinesi,Anayasa'nin 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargilanma hakkının bír unsuru 

olmakla beraber suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağına dair 38. maddesinin dördüncü fikrasında aynca düzenlenmiştir (Fameka Ins. Plastik San ve Tic. Ltd. $irketi, B. No: 2014/3905, 19/4/2017, § 27).

42. Masumiyet karinesi, hakkında suç isnadı bulunan bir kişinin adil bir yargılama sonunda suçlu olduğuna dair kesin hüküm tesis edilene kadar masum sayılması gerektiğini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gereğini oluşturmaktadır (AYM, E.2013/133,K.2013/169, 26/12/2013). Anılan karine, kişinin suç işlediğine dair kesinleşmiş bir yargıkararı olmadan suçlu olarak kabul edilmemesini güvence altına almaktadır. Aynca hiç kimse.suçluluğu hükmen sabit oluneaya kadar yargılama makamları ve kamu otoriteleri tarafindan suçlu olarak nitelendirilemez ve suçlu muamelesine tabi tutulamaz (Kürşar Eyol, B. No:2012/665, 13/6/2013, § 26).

43. Adil yargılanma hakkının bir unsuru olan masumiyet karinesinin sağladığıgüvencenin iki yönü bulunmaktadır. Güvencenin ilk yönü; kişi hakkındaki ceza yargtlamasısonuçlanıncaya kadar geçen, bir başka ifadeyle kişinin ceza gerektiren bir suçla itham edildiği (suç isnadı altnda olduğu) sürece ilişkin olup suçlu olduğuna dair hüküm tesis edilene kadar kişinin suçluluğu ve eylemleri hakkında erken açıklamalarda bulunulmasınıyasaklar. Güvencenin bu yönünün kapsamı sadece ceza yargılamasın yürüten mahkemeyle sinirh değildir. Güvence ayni zamanda diğer tüm idari ve adli makamların da işlem ve kararlarında, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kişinin suçlu olduğu yönünde ima ya da açıklamalarda bulunmamasını gerekli kilar. Dolayisıyla sadece suçisnadına konu ceza yargılaması kapsamında değil ceza yargılaması ile eş zamanlı olarak yürütülen diğer hukuki süreç ve yargilamalarda da (idari, hukuk, disiplin gibi) masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilir (Galip $ahin, B. No: 2015/6075, 11/6/2018, § 39).
44. Güvencenin ikinci yönü ise ceza yargılaması sonucunda mahkûmiyet dışında bir hüküm kurulduğunda devreye girer ve daha sonraki yargilamałarda ceza gerektiren suçla ilgili olarak kişinin masumiyetinden şüphe duyulmamasıni, kamu makamlarının toplum nezdinde kişinin suçlu olduğu izlenimini uyandıracak işlem ve uygulamalardan kaçınmasııgerektirir (Galip $ahin. § 40).

45. Masumiyet karinesinin sağladığı ve yukarıda anılan güvencenin dışında kalan.ayrica suç isnadına ve suç ithamına ilişkin olmayan durumlara yõnelik ihlal iddiaları ise masumiyet karinesinin kapsamı içinde yer almamaktadır.

46. Somut olayda başvurucu hakkında herhangi bir ceza yargılamasının bulunmadığı açıktır. Bununla birlikte bireysel başvuruya konu derece mahkemesi kararında başvurucunun terör örgütü ile irtibatı ve iltisakı olduğuna ilişkin bir değerlendirme yapılmadiği, bir suç ithamı bulunmadıği. bireysel başvuruya konu edilen derece mahkemesindeki yargılamanın bir ceza yargılaması niteliği taşımadığı, kararda kullanılan dilin başvurucunun masumiyetini sorgulamadığı değerlendirilmiştir.
47. Buna göre hakkında ceza yargılaması ve suę isnadı bulunmayan, herhangi bir suçla itham da edilmeyen başvurucunun ihlal iddialarının masumiyet karinesi kapsamına girmediği anlaşılmiştir.

48. Açıklanan gerekçelerle haşvurunun bu kısmının konu bakımımdan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


D. Özel Hayata Saygı Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1.Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
49. Başvurucu;
i. Hakkındaki idari işlemin çalıştığı okulun durumundan kaynaklandığını, özel okulların kanunlara uygun kurularak çałıştığını, kamu okullarına atanamadığıni,geçimini sağlamak için özel okulda çalışmak zorunda kaldığın belirtmiştir. Devletin izni ve denetiminde çalışan okulun terörle bağlantısını devietin bile yıllardır yaptığıdenetimlere rağmen tespit edemediği gözetildiğinde kendisinin bu durumu bilmesinin mümkün ołmadığını iddia etmiştir. Hakkında açılan bir soruşturma olmadığını ve terör örgütüyłe bir bağının bulunmadığım vurgulayarak devletin izniyle açılan okulda çalişmasına dayanılarak mesleğini yapmasmın engeflenemeyeceğini ifade etmiştir.
ii. Çalişma izninin iptaline_ dayanak olarak gösterilen Genelge'nin normlar biyerarşisine aykırı olduğunu zira Millî Eğitim Bakanhığının bu Genelge ile Anayasa'ya ve kanuna aykın bir düzenleme getirdiğini, dahası kanun ya da yönetmelikte düzenlenmeyen bir yasağın Genelge ile uygulandığını vurgulamiıştır.Genelge hükümlerinin hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesine aykın olduğunu.sınırlarmın belli olmadığını ve idarenin keyfī uygulamalarına karşı önlem içermediğini ifade etmiştir. Çalīşma izninin iptali ve yeniden çalışma izni verilmemesi için terör örgütüyle bağlantısının idare ve yargı makamiarı tarafindan net bir şekilde ortaya konulamadiğıni, bu yönde bir inceleme yapilmadan davasmın da reddedildiğini ifade etmiştir. Yillarca çalişması sonucu elde ettiği diplomasının idarenin bir işlemiyle geçersiz kıhndığını vurgulayan başvurucu; özel hayata saygi, adilyargılanma.mülkiyet ve çalışma haklar ile eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
50. Bakanlık görüşünde şu değerlendirmelere yer verilmiştir:
i. Başvurucunun jddialarının çalışma hakkı kapsamında kaldığı, bu nedenle konu bakımundan yetkisizlik kararı veriłmesi gerektiği belirtiłmiştir.
ii. Aynica 667 sayılı OHAL KHK'si, 5580 sayılt Kanun hükümleri ile Genclge hatırlatıldıktan sonra Genelge'nin iptali talepli davann derdest olduğu, özel öğretim kurumlarında çalışacak personele valilik tarafindan çahşma izni onayı verilmesi şartının arandıği, yetki ve usulde paralellik ilkesi gereği de valilik tarafindan verilen çahşma izinlerinin yine valilik tarafindan iptal edilebildiği vurgulanmıştır.Uyuşmazlıkta da başvurucunun çalışma izninin yasal düzenlemelere uygun olarak Valilik tarafından iptal edildiği ve iptal sebebine uygun olarak da başka bir eğitim kurumu için çalışma izni onayı verilmeyeceği hususunun sisteme işlendiği vurgulanarak idari işlemin kanuni dayanağının bulunduğu değerlendirmesine yer verilmiştir.

iii. Başarısız darbe girişimi sonrası ulusal güvenliğin tekrar temin edilmesi için olağanüstü hâl ilan edilmek zorunda kalındığı ve bu ciddi terör tehdidiyle başedebilmek için gereken tedbirlere başvurulduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen FETÖ/PDY’ye aidiyeti, bu örgütle iltisakıveya irtibatı olduğu değerlendirilen özel öğretim kurumlarının kapatılması ve bu kurumlarda çalişan personelin resmî ya da özel öğretim kurumlarmda çahşmalarına 

ilişkin çahışma izni verilmemesi şeklinde uygulama yapıldığı vurgulandıktan sonra başvurucunun özel hayatına yapıldığını iddia ettiği müdahalenin ciddi terör tehdidi altımda olan ülkede ulusal güvenlik ile kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi gibi meşru amoçlar güttüğü ifade edilmiştir.

iv. Diğer yandan başvurucunun Milli Eğitim Bakanlığına bağłı resmî kurumlar ve özel öğretim kurumlarında çalışabilmesine olanak sağlayan çalışma izin onayının düzenlenmemesi yönünde getirilen tedbirin yalnızca başvurucunun sınif öğretmenliği mesleği ile sınırlı olduğu, bunun dışında başvurucunun gelir getirici herhangi bir ekonomik faaliyette bulunmasına ya da başka alanlarda çalışmasına engel bir durumun söz konusu olmadıği, başvurucunun da somut olarak başka işlerde çalışamayacağına ilişkin bir iddiasıın bulunmadığı vurgulanmıştīr.

51. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı sunduğu beyanında;
i. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Geneł Müdürlüğünün 2/6/2020 tarihli yazısı ile Valiliğin yeniden değerlendirmesi sonueu 28/5/2020 tarihlìkomisyon kararı ile çahışma izni iptal kararının kaldırıldığını ve Millî Eğitim Bakanlığına bağlı öğretim kurumlannda çalışmasına engel bir durumun olmadığının kendisine bildirildiğini, Bakanlığın görüş yazısında hâlen iptal işleminin savunulmasmın çelişki oluşturduğunu belirtmiştir 
ii. Ayrıca başka bir işte çalşabileceği yönündeki Bakanlık görüşünün hiçbir hukuki değerinin olmadığını, yıllarca öğretmenlik yaptığını, müdahalenin hukuksuz ve keyfī olduğunu, Bakanhık görüşünü kabul etmediğini belirtmiştir.
Değerlendirme 
52. Anayasa'nın "Özel hayatın gizliliğı" kenar başlıkhı 20. maddesinin birinci fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
“Herkes, ózel hayatina ... saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın .. gizliliğine dokunulamaz.

53. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağh olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).

54. Başvurucunun iddialarının çalışma izninin iptal edilmesi ve başka hir öğretim kurumunda çahşmasına izin verilmemesi nedeniyle mesleğini yapamamasına ilişkin olduğu görülmüştür. Kişilerin mesleki hayatlarının onların özel hayatlarıyla sıkı bir ilişkisinin olduğu ve meslek hayatina yönelik tedbirlerin ya da müdahalelerin söz konusu olduğu dava süreçlerinde özel hayata saygı hakkının gündeme geldiği yadsınamaz. Bununla birlikte öncelikle bu tür işlemlerin mesleki hayata yönelik tedbirlerin ya da müdahalelerin hangi durumlarda özel hayat kapsamında görülmeye uygun olduğu veya başvuru konusu edilen uyuşmazhkların hangilerinin bu bağlamda uygulanabilir kabul edileceği hususlarında ölçütler belirlenmesi ve bu ölçütler dikkate alınarak değerlendirmeler yapılması gerekmektedir (Tamer Mahmutoğlu, § 82).


55. Somut başvurunun da bu yönüyle ele ahnması ve yapılacak değerlendirmeler neticesinde özel hayata saygı hakkının uygulanabilir olduğu sonucuna ulaşıłması durumunda başvurucunun tüm iddialarının özel hayata saygı hakkı bağlamıda incelenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

a.Uygulanabilirlik Yönünden 
56. Anayasa Mahkemesi, öneeki birçok kararında özel hayata saygı hakkının kişinin çevresinde bulunanlarla temas kurma hakkını içerdiğini, özel bir sosyal hayat sürdürmeyi güvence altına aldığını ve kişilerin mesleki hayatlarımın özel hayatlarıyla sıkı bir ilişki içinde olduğunu vurgulamıştīr (K.$, B. No: 2013/1614, 3/4/2014, § 36; Serap Tortuk. B. No:2013/9660, 21/1/2015, § 37; Bülent Polat [GK], B. No: 2013/7666, 10/12/2015 § 62; 4ta Türkeri. B. No: 2013/6057, 16/12/2015, § 31; Ö.Ç.; B. No: 2014/8203, 21/9/2016, § 50;Haluk Öktem [GK], B. No: 2014/13433, 13/10/2016. § 27; E.G. [GK], B. No: 2014/12428,13/10/2016, § 34).

57. Anayasa Mahkemesi yakın tarihte açıkladığı Tamer Mahmutoğlu kararında, Özel hayata ilişkin hususların kişinin mesleği ile ilgili tasarruflara esas alındığı durumlarda özel hayata saygı hakkımn uygulanabilir olduğuna ve özel hayata ilişkin herhangi bir nedene dayanlmaksızın mesleki hayata yönelen müdahalelerin özel hayata saygı hakkı kapsamında değerlendirilebilmesi için gerekli olan koşulların neler olduğuna ilişkin detayh değerlendirmelerde bulunmuştur (Tamer Mahmutoğlu. §§ 84-90).

58. Somut olayda silahlı terör örgütü FETÖ/PDY ile irtibatlı olduğundan bahisle başvurucunun çalıştığı özel okulun 667 sayılı OHAL KHK'sı ile kapatıldıği, Milli Eğitim Bakanlığının Genelgesi doğrultusunda da başvurucunun çalışma izninin iptal edilerek başka bir özel kurumda öğretmen olarak çahşabílmesi için çalışma izni düzenlenmemesi yönünde yasak getirildiği anlaşılmiıştır. Oncelikle belirtilmelidir ki haşvurucunun öğretmenlik mesleğini jera etmesinin engellenmesine yönelik müdahale özel hayata saygı hakkının otomatik olarak uygulanabilirliğini sağlamaz. Özel hayata saygı hakkının uygulanahilir olduğu_ sonucuna_ ulaşılabilmesiiçin belirtilen kararlarda açıklanan_ kriterler_ kapsamında somut olayin değerlendirilmesi gerekir.

59. Başvuru dosyası incclendiğinde başvurucunun mesleki hayatina yönelik olarak ahnan tedbirin özel hayata ilişkin herhangi bir nedene dayanmadığı görülmektedir.Başvurucunun çahşma izninin iptaliyle birlikte 29/7/2016 tarihinde konulan ve mesleğin icrasinı engelleyen yasağın 28/5/2020 tarihinde kaldırıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda başvurucunun mesleki hayatına yönelik müdahalenin özel öğretim kurumlarnda öğretmen olarak çalışmasının yasaklandığı da dikkate ahındığında özel hayatına ciddi şekilde etki ettiği ve bu etkinin belirli bir ağırlık düzeyine ulaştığı söylenebilir. Zira ahnan tedbirin başvurucunun başkaları ile ilişki kurahilme ve geliştirebilme imkânıni önemli ölçüde zayıflatmasi, sosyal ve mesleki itibarını koruyabilmesi ile mesleğini icra edebiłmesi açısından ciddi sonuçlar doğurması muhtemeldir. Bu durumda sonuca dayali nedenlerle başvurunun özel hayata saygı hakkı kapsamında ineetenebilir nitelikte olduğu kanaatine varılmış ve başvurucunun mesleğini iera etmesinin engellenmesine ilişkin iddiaları bir bütün hâlinde anlan hak kapsamında değerlendirilmiştir.

b. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
60. Bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir. Temel hak ve özgürlüklere saygi, devletin tüm 

organlarının anayasal ödevi olup bu õdevin ihmal edilmesí nedeniyle ortaya çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamların görevidir. Bu nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine ilişkin iddiaların öncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürüłmesi, bu makamiar tarafindan değerlendirilmesi ve bir çözüme kavuşturulması esastır (4yşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).
61. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru. iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek ikincil nitelikte bir başvuru yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyarınca başvurucunun şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve kanıtlarınızamanında bu makamlara sunmasi, ayni zamanda bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt, § 17).
62. Her hâlükârda bir başvuru yolunun tüketilmesinin gerekli olması için ulaşılabilir olmasi, ihlal iddiaları yönünden makul bir başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesine sahip olması gerekir. Belli bir başvuru yolunun soyut olarak belirtilen niteliklere sahip olması yeterli değildir. Bu yolun uygulamada da anılan niteliklere sahip olması ya da en azından sahip olmadığının kanítlanmamış olması gerekir. Bununla birlikte soyut olarak makuł bir başarı sunma kapasitesi bulunan bir yolun uygulamada başariya ulaşmayacağına dair şüphe, o başvuru yolunun tüketilmemesini hakh kılmaz (Ramazan Korkmaz, B. No:2016/36550, 19/7/2017, § 33).

63. Somut olayda çahşma izninin iptali ve yeniden çahşma izni verilmemesine ilişkin idari kararların değerlendirilmesini sağlamaya yönelik Milli Eğitim Bakanlığının talimatıyla komisyonlar kurulduğu anlaşılmıştır. Millı Eğitim Bakanhğının yazısı (bkz. § 19)incelendiğinde valiliklerde oluşturulan komisyonların yeniden inceleme yaparak terör õrgütüne üyeliği veya örgütle iltisakı ya da irtibatı olmadiğı tespit edilen kişilerin Milli Eğitim Bakanliğına bildirmekle sınırlı bir işlevi bulunmaktadır. Komisyonun bildirdiği kişilerin durumlarının Millı Eğitim Bakanlığında bakan yardımcısı başkanlığında çalışan kurul tarafindan değerlendirileceği öngörülmüştür.

64. Milli Eğitim Bakanhığının komisyonun işleyişine ilişkin açıklamaları ve mevzuat birlikte değerlendirildiğinde anılan komisyonun kuruluşu, yapısı, çahşma usulü.komisyona başvuru şekli ve kararlarına karşı başvuru yolları ile kararlarının niteliğine ilişkin bir düzenleme olmadığı görülmüştür. Ayrıca komisyonun nasıl ve hangi belgelere göre bir inceleme yapacağı ve doğahilecek zararların giderimine ilişkin karar alma yetkisine ilişkin de bir açıklık mevcut değildir. Bu durumda komisyona başvuru yolunun ileri sürülen hak ihlali iddialarını esastan incelemek suretiyle gerektiğinde giderim sağlayabilecek nitelikte,tüketilmesi gereken etkili bir yol olduğu kabul edilemez. Dolayısıyla başvurucunun bireysel başvuru yapabilmesi için hak ihlalini çözmede etkili ve yeterli bir yol ołmadığı anlaşılan komisyona başvurmasi beklenemez.

65. Bu durumla birlikte Anayasa Mahkemesi açisından idari makamlar ve derece mahkemeleri tarafindan başvurucular lehine bir tedbir ya da kararın alınması suretiyle ihlalin tespit edilmesi ve verilen karar ile bu ihlalin uygun ve yeterli biçimde giderilmesi hälinde ilgili tarafin artık mağdur olduğu ileri sürülemeyecektir. Mağdur sıfatının ortadan kalkması,özellikle ihlal edildiği ileri sürülen hakkın niteliği ve ihlali tespit eden kararın gerekçesi ile bu kararım ardından ilgili açısından uğradığı zararların varlığım devam ettirip ettirmediğine bağhdır (Sadık Koçak ve diğerleri, B. No: 2013/841, 23/1/2014 §§ 83, 84).

66. Anayasa Mahkemesinin anılan kararından hakkı ihlal edilen kişinin mağdur sifatımın kalktığının kabul edilebilmesi için, ihlalin (hukuka aykarılığı) tespit edilmesi ve ihlalin sonuçların giderilmesinin gerektiği anlaşıłmaktadır. Somut olayda ise başvurucu hakkında 29/7/2016 tarihinde getirilen çalışma yasağının. komisyon kararıyla 28/5/2020tarihinde kaldırıldığı, bu süreçte başvurucunun mesleğini icra edemediği görülmüştür. Bir genelgeyle kurulduğu anlaşılan komisyonun başvurucu hakkında tesis edilen işlemin kanuniliğini tartışarak hukuka aykın olduğunu tespit etmesinin mümkün olmadığı ve ihlalin sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde giderim sağladığına dair bir verinin de bulunmadığıgözetildiğinde başvurucunun mağdur sıfatının olduğu sabittir. Açıklanan gerekçeyle açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul ediłemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

c. Esas Yönünden 
67. Özel hayata saygı hakkına yönelik negatif ve pozitif yükümlülükler arasındaki sınırların kesin biçimde tanumlanması ve birbirinden ayrılması her zaman mümkün değildir.Devlet için öngörülen negatif yükümlülükler, her durumda özel hayata saygı hakkına keyfīsurette müdahaleden kaçınmayı gerekli kılar. Pozitif yükümlülükler de özel hayata saygıhakkının korunmasını ve bireyler arası ilişkiler alanında ołsa da özel hayata saygının güvencelerini sağlamaya yönelik olaya özgü tedbirlerin alınmasını zorunlu kılar (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Adnan Okiar (3), B. No: 2013/1123, 2/10/2013, § 32;Ömūr Kara ve Onursal $\ddot{\mathcal{O}}z b e k$ ; B. No: 2013/4825, 24/3/2016, § 46; Tamer Mahmutoğłu. §98).

68. Başvurucunun öğretmen olarak çahışmasına imkân sağlayan çalışma izninin idare tarafindan iptal edilerek başka bir kurumda çalışmasına olanak verecek yeni bir çalışma izninin düzenlenmesinin yasaklandığı, derece mahkemelerinin de bu işlemi onayladığıdikkate alındığında başvurunun devletin negatif yükümlülükleri bağlamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

(i)  Müdahalenin Varliği 
69. Başvurucunun çalişma izninin iptal edilmesi ve bir daha özel öğretim kurumlarında çalışma izni verilmemesi şeklinde tesis edilen idari işlemin yargı kararıyla iptal edilmeyerek kesinleşmesi, bu suretle mesleğini yapma imkânından mabrum bırakılmasınedeniyle başvurucunun özel bayata saygi hakkına müdabalede bulunulduğu sonucuna varilmiştir.

(ii)Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
70. Anayasa'nın 13. maddesi şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, ōzlerine dokunulmaksızın yalnizca Ánayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağli olaruk ve ancak kamnla sinurlunabilir. Bu sınrtamalar. Anayasann sözine ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve láik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykiri olamaz.

71. Yukarida belirlenen müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nün 20. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple smurlamanın 

Anayasa’nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanun tarafiından öngörülme, meşru amaç taşıma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve öłçülülük ilkesine aykın olmama kriterlerine uygun olup olmadiğının belirlenmesi gerekir (R.G. [GK].B. No: 2017/31619, 23/7/2020, § 82; Halil Berk, B. No: 2017/8758, 21/3/2018, § 49; Süveyda Yarkın, B. No: 2017/39967, 11/12/2019, § 32; Şenmur Acar, B. No: 2017/9370, 27/2/2020, §34).

(1) Genel İlkeler 
72. Anayasa uyarınca temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamaların öncelikle kanunla öngörülmüş olması gerekir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadına göre de Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan kanunilik ölçütünün karşılanması için müdahale şekli anlamda bir kanuna dayanmalıdır (Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817,19/12/2013, § 31; Bülent Polat [GK], B. No: 2013/7666, 10/12/2015, § 75; Fatih Saraman [GK], B. No: 2014/7256, 27/2/2019, § 65; Turgut Duman, B. No: 2014/15365, 29/5/2019, §66; Tamer Mahmutoğlu. § 103).

73. Bununla birlikte temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasına ilişkin kanunların şeklen var olması yeterli değildir. Kanunilik ölçütü aynı zamanda maddi bir içeriği de gerektirmekte olup bu noktada kanunun niteliği önem kazanmaktadır, Kanunla sınırlama ölçütü smırlamanın erişilebilirliğini, öngörülebilirliğini ve kesinliğini ifade etmekte: böylece uygulayicını keyfī davranışlarnın Önüne geçtiği gibi kişinin hukuku bilmesine de yardımcıolmakta; bu yönüyle hukuk güvenliği teminatı sağlamaktadır (Halime Sare Aysal [GK]. B.No: 2013/1789, 11/11/2015, § 62; Fatih Saraman, § 66; Turgut Duman, § 67; Tamer Mahmutoğlu, § 104).

74. Kanunun bu gerekliliklere uygun olduğunun söylenebilmesi için yeterince ulaşılabilir olmasi, vatandaşların belirli bir olaya uygulanabilir nitelikteki hukuk kurallarının varlğı bakkıda yeterli bilgiye sahip olabilmesi, ayrica ilgili normun keyfiliğe karşı uygun bir koruma sağlamasi, yetkili makamlara verilen yetkinin genişliğini ve iera edilme biçimlerini yeterli bir netlikte tanımlamasi gerekmektedir (Halime Sare Aysal, § 63; Futih Saraman, § 67; Turgut Duman, § 68; Tamer Mahmutoğlu, § 105).
75. Hukukun kendisi -beraberinde getireceği idari pratiğin dışında- söz konusu işlemin meşru amacını da gözönünde tutarak keyfi müdahalelere karşı bireyi korumak için yetkili makamlara bırakılan takdir yetkisinin kapsamını yeterince açık bir şekilde göstermelidir. Diğer bir anlatimla hukuk sistemi, kamu makamlarina hangi koşullarda ve bangi sınırlar içinde müdahalelerde bulunma yetkisinin verildiğini açık ifadelerle ortaya koyacak nitelikte olmalı ve bu bağlamda ilgili müdahalenin muhataplarina müdahaleye zemin hazırlayan koşullar ile müdahalenin sonuçları açısından bir öngörüde bulunabilmeleri imkânıtanumalıdır (Halime Sare Aysal, § 64; Fatih Saraman, § 68; Turgut Duman, § 69; Tamer Mahmutoğlu. § 106).

76. Öte yandan her ihtimale çözüm getiremeyecek olan yasal mevzuatın sağladığıkoruma seviyesi, büyük ölçüde ilgili metnin düzenlediği alan ve içeriğiyle birlikte muhataplarının niteliği ve sayısıyla yakından hağlantıhıdır. Bu nedenle kuralın karmaşık olması ya da belirli ölçülerde soyutluk içermesi ve buna bağh olarak hukuki yardım ile tam olarak anlaşılabilir hâle gelmesi tek başına hukuken öngörülebilirlik ilkesine aykırıgörülemez. Bu kapsamda bak ya da özgürlüğe müdahale eden kural belirli ölçülerdeki takdir alamunı elhette uygulayıcıya bırakabilir. Fakat bu takdir alamnın sınırlarmın da yeterli 

açıklıkta belirlenmesi ve kurahın öngörülebilirliği sağlayacak şekilde asgari bir kesinlik içermesi zaruridir (Halime Sare Aysal, § 65; Fatih Saraman, § 69; Turgut Duman. § 70;Tamer Mahmutoğlu. § 107).

77. Nihayetinde söz konusu koşulların yerine getirilip getirilmediğini denetleyecek merci olan yargı organlari, müdahalelere dayanak olarak gösterilen kanuni düzenlemclerin erişilebilir, öngörülebilir ve kesin nitelikte olup olmadığınu irdelemekle, en başta da ilgili kanuni düzenlemeleri önlerine gelen davalarda anılan çerçevede kalarak uygulamakla yükümlüdürler (Tamer Mahmutoğlu, § 108).

(2)İlkelerin Olaya Uygulanmasi 
78. Derece mahkemelerinin kararları gözetildiğinde somut olaya konu olan idari işlem, 667 sayıhı OHAL KHK's1, 5580 sayıh Kanun ile Millî Eğitim Bakanlığının 21/7/2016tarihli Genelgesi'ne dayandırılmıştir. Öneelikle 667 sayılı OHAL KHK'sı ile millî güvenliğe tehdit oluşturduğu veya terör örgütüyle ilişkiłi olduğu tespit edilen özel öğretim kurumlarımın kapatılmasına karar verildiği, bu kurumlarda çahışanların çalışma izinlerinin iptal edilerek özel öğretim kurumlarında çalışma yasağı getirilmesine yönelik bir düzenlemenin yapilmadığı görülmüştür.

79. 5580 sayılı Kanun'un 8. maddesinde gerekli şartları taşıyan yönetici, öğretmen,uzman öğretici ve usta öğreticiler sınüfinda olan kişilere özel öğretim kurumlarında çalışabilmeleri için ilgili valilikler tarafından çalışma izni verilebileceği hüküm altına ahnmıştır. Ayrica anılan Kanun'un 10. maddesi ile de teftiş raporuyla başarısızhk tespiti hälinde, çalışma izninin valilikler tarafından iptal edilebileceğinin düzenlendiği görülmüştür.Çalışma iznine başvuru şekli ise Yönetmelik'in 26. maddesinde düzenlenmiştir. Belirtilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri bitlikte değerlendirildiğinde özel öğretim kurumlarında çalışabilmenin valilikler tarafiından verilecek çalışma iznine bağlandıği, bu kapsamda valifiklerce yapılacak inceleme sonucunda mevzuatta belirtilen koşulları sağlayan kişiye iznin verilebildiği ancak bu iznin sadece kişinin sözleşme yaptiğı okulda çahışmasına olanak sağladığı anlaşılmıştır.

80. Bu durumla birlikte ilgili mevzuatta özel öğretim kurumunun kapatılmasıhâlinde çalışma izninin iptalinin gerektiğine ilişkin açık bir hüküm bulunmamakta, çahışma izninin vafilikler tarafindan veriłebileceği ve iptal edilebileceğine dair genel düzenlemelere yer verilmektedir. Aynca çalışma iznine tabì olarak mesleğini ifa eden bir kişinin çalışma izninin iptal edilmesinin bir sonucu olarak kişiye doğrudan özel kurumlarda çalışma yasağıgetirilmesine ve böyle bir yasağın uygulanma şartlarına ilişkin bir hükmün olmadığıgörülmüştür. Bu durumda başvurucunun çalıştığı okulun kapatılması nedeniyle çalışma izninin iptal edilerek kişiye özel inceleme yapılmaksızın õzel öğretim kurumlarında çalışmasının yasaklanmasının kanuni dayanağının meveut olmadığı söylenebilir.
81. Öte yandan idare ve yargı makamları yukarıda anılan Kanun ve Yönetmelik hükümlerine atifla başvurucunun özel hayatına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının olduğunu kabul etmişler ise de temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasına dayanak gösterilen kanunların şeklen var olması, kanunilik ölçütünün karşılandığının kabulü için tek başına yeterli değildir. Ayrıca kanunun müdahaleye imkân sağlayacak şekilde maddi içeriğinin bulunması, sınırlamanın erişilebilirliğini, öngörülebilirliğini ve kesinliğini içermesi gerekir (benzer bir görüş için bkz. Tamer Mahmutoğlu, § 110).


82. Müdahaleye dayanak olarak gösterilen düzeniemeler incelendiğinde çalışma izninin verilmesi ve iptaline ilişkin genel hükümlerin yer aldığı. iptalin şartlari, kapsamı ile idarenin takdir alanının sınırlarının da yeterli açıklıkta belirlenmediği ve kuralın öngörülebilirliği sağlayacak şekilde asgari bir kesinlik içermediği açıktır. Ayrıca söz konusu hükmün somut olayda nasıl uygulanabilir olduğu konusunda derece mahkemelerince de herhangi bir belirleme yapılamamiştır. Bunun yanında 667 sayıhı OHAL KHK'sında sadece özel öğretim kurumlarının kapatılmasına ilişkin hüküm olduğu, bu kurumlarda çalışan öğretmen ve personelin bir daha özel öğretim kurumlarında çalışamayacağına dair hiçbir hüküm yer almadığı, bu yasağın sadece Genelge ile belirlendiği, bir düzenleyici idari işlemle temel hak ve özgürlüklerin sınırlandınlmasının mümkün olmadığı vurgulanmahdır.
83. Belirtildiği üzere özel hayata saygı hakkına yönelik bir müdahalenin Anayasa'nın öngördüğü güvencelere uygun kabul edilebilmesinin ilk ve temel şartımüdahalenin kanuni dayanağının bulunmasıdır. Somut olayda ise başvurucunun özel hayatına yapıłan müdahalenin sonuç olarak Milli Eğitim Bakanlığının bir genelgesine dayandığı sabittir. Buradan hareketle ilgili kanunlarda açık bir düzenleme olmaksızın bir idari işlem ile başvurucunun mesleğini iera etmesinin engellendiği anlaşılmıştīr.
84. Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca başvuruya konu müdahalenin kanunilik şartını sağlamadığı anlaşıldığından söz konusu müdahale açısından diğer güvence ölçütlerine riayet edilip edilmediğinin ayrica değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
85. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
E. 6216 Sayıl Kanun'un 50. maddesi Yönünden 
86. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda. başvurucumun hakkınn ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hälinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldıriłması için yapılması gerekenlere hükmedilir ...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararmdan kaynaklanmişsa, iħlali ve sonuçlarıni ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargilama yapiłmasında hukuki yarar bulunmayan hállerde haşvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mohkemelerde dava açilması yolu gösterilehilir. Yeniden yargıłama yapmakla yükümlü mahkeme. Anayasa Mahkemesinin ihlal kararmda açıkladığıihlali ve sonuçlarmı ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
87. Başvurucu, ihlalin tespiti ile yargılamanın yenilenmesine ve 500.000TL maddi 500.000 TL manevi tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

88. Anayasa Mahkemesinin Mehmer Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldiğında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer hir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararnın yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).

89. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırldığından söz edilebilmesi için temel kural,mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtiğı sonuçların ortadan kaldırılmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrica bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

90. Incelenen başvuruda. başvurucunun mesleğini iera etmekten alikoyan müdahalenin kanuni bir dayanağının bulunmadığı gerekçesiyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğisonucuna ulaşılmiştir. Söz konusu ihlalin çahşma izninin iptali ve çahişma yasağı öngören idari işlemden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Öte yandan derece mahkemeleri de ihlali giderememiştir.

91. Kanuni dayanağı bulunmadığı tespit edilen idari iştemler nedeniyle uğranıldiğıileri sürülen zararlar konusunda tam yargı davası, mümkün olduğunca eski håle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanması konusunda işlevseldir. Başvurucunun beyanına gōre 28/5/2020 tarihli Komisyon karan ile çalişma izninin iptaline ve çalişma yasağına dair işlemin kaldınldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla İdarenin işlemini kaldırdığı ve Anayasa Mahkemesinin_ de başvuru konusu idari işlemin kanuni_dayanağının olmadığıni tespit ederek ihlal kararı verdiği hususu birlikte değerlendirildiğinde, başvurucunun anılan idari işlemlerden kaynakhı zararları oluşmuşsa doğrudan tam yargı davası açmasında hukuki bir engel bulunmadığı ve bu konudaki hukuki belirliliğin ihlal kararı ile sağtandığıdeğerlendirilebilir. Bu durumda iptal davası bağlamında yeniden yargılama yapılmasıyönünde karar verilmesinde de hukuki yarar bulunmamaktadır.

92. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucunun uğradığızararların giderilmesi hakımından yetersiz kalacağı açıktr. Dolayısıyla ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilmesi için özel hayata saygı hakkının ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net 20.000 TL.manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

93. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı bulunmahdır.Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge sunmamış olması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

94. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 4.500 TL vekâlet ücretinden oluşan vargilama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A.  Adli yardım talebinin KABULÜNE.
B. L. Masumiyet karinesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın konu bakımndan yetkisizlik nedeniyle KABUL EDÍLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Özel hayata saygı hakkımın ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDILEBİLIR OLDUĞUNA,
C._ Anayasa'nín 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygi hakkının IHLAL EDILDIĞINE,
D. Başvurucuya net 20.000 TL tazminat ÖDENMESÍNE, tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDiNE,
E. 4.500 TL vekâlet ücretinden oluşan yargilama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin, kararın tebligini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığma başvuru taribinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiz UYGULANMASINA,
G.  Kararın bir örneğinin bilgi için_İstanbul 11. İdare Mahkemesine (E.2017/1621).İstanbuł Bölge Idare Mahkemesi Yedinci Idari Dava Dairesine (E.2018/461) ve Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 6/1/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.