Anayasa Mahkemesinin 20/7/2022 Tarihli ve E: 2020/28 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2022/19 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2022-09-28

28 Eylül 2022 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 31967
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2020/28 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2022/19

Karar Tarihi : 20/7/2022

I. MALI DENETİMİN KONUSU 
Liberal Demokrat Partinin 2019 yılı kesin hesabmın incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükīmleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI,Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Ridvan GÜLEC, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yildız SEFERINOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Basri BAĞCl ve İrfan FÎDAN'ın katılımlarıyla 4/3/2021 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında õncelikle suçduyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştüīr.

2. Liberal Demokrat Partinin 2019 yılı kesin hesap dosyasında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünen 53 il teşkilatına ait kesin hesap cetvellerinin sunulmadığı tespit edilmiştir.

3. Partilerin genel metkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışıgereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kirtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürtttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanhıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet parti yetkililerine ait veya bunların kendi kullandıklan yerlerde siyasi parti faaliyette bulunuluyor ise bu takdirde kira sðzleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 69. maddesinde bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği, 70.maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykın olamayacağı ve bir siyasi partinin büttn giderlerinin o siyasi parti tūzelkişiliği adına yapılacağı, lll. maddesinin birinci fikrasımın (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği htküm altına almmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümküın değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
6. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kaytlarda yer almayan gelir ve gider bulunduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun'un 69. ve 70.maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.


7. Bilgilerin Anayasa Mahkemesine istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılıKanum'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

8. Bu itibarla Liberal Demokrat Partinin 2019 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelinin sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapfabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağıoluşturan gelir ve gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
- Bilgilerin Anayasa Mahkemesine istendiği sekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider gerçekleştirilmesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsaveılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
9. Liberal Demokrat Partinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2019 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler tzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Sayıştay Başkanlığınca hazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tąrafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa'nın ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kurallari, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşūlüp dūşünūldū:
10. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerde Partinin 2019 yılıgelirler toplamının 21.153 TL, önceki yıldan devreden nakit ve banka toplamının 2.709 TL olduğu ve giderleri toplamının 19.718 TL, sonraki yıla devreden nakit ve banka toplamının 4.144 TL olduğu anlaşılmıştır.

11. Partinin 2019 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2019 yılı kesin hesabımın doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.


A. Gelirleri Încelenmesi 
1. Genel Merkez Gelirleri 
12. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 5.585 TL olup bu tutarın 4.095 TL'si bağış gelirlerinden, 1.490,00 TL'si aidat gelirlerinden oluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığısonucuna varılmıştır,
2. f1 Örgütleri Gelirleri 
14. Parti il δrgütlerinin gelirleri toplamı 15.568 TL olup bu tutarın tamamı 1.802TL'si tye giriş aidatlarından, 4.025 TL'si yıllık tye aidatlarından, 4.545 TL'si bağıs gelirlerinden, 550 TL'si bayrak ve rozet satış gelirlerinden, 4.039 TL'si Genel Merkez tarafindan yapılan yardımlardan, 607 TL'si diğer gelirlerden oluşmaktadır.
15,Parti il örgütlerinin 2019 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin Încelenmesi 
1. Genel Merkez Giderleri 
16. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 7.975 TL olup bu tutarın 429 TL'si seyahat, ulaşım ve konaklama giderlerinden, 4.039 TL'si teşkilatlara yapılan yardımlardan,3.191 TL'si mahkeme dava ve harç giderlerinden, 316,00 TL'si diğer giderlerden oluşmaktadır.

17. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. fl Örgütleri Giderleri 
18. Parti il δrgūtlerinin giderleri toplamı 11.743 TL olup bu tutarın 1.215 TL'si temsil ağırlama giderlerinden, 275 TL'si kırtasiye ve büro giderlerinden, 407 TL'si haberleşme ve kargo giderlerinden, 4.639 TL'si bayrak ve rozet giderlerinden, 4.291 TL'si propaganda ve örgüılenme giderlerinden, 916 TL'si diğer giderlerden oluşmaktadır.
19. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiğisonucuna varılmıştır.


C. Parti Mallarmm Încelenmesi 
20. Partinin 2019 yili defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Liberal Demokrat Partinin 2019 yılı kesin hesabinın incelenmesi sonucunda;
Partinin 2019 yılı kesin hesabında gösterilen 21.153 TL gelir ve 2.709 TL önceki yıldan devreden nakit ve banka toplamı ile 19.718 TL gider ve 4.144 TL sonraki yıla devreden nakit ve banka toplamının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna 20/7/2022 tarihinde OYBİRLIĞIYLE karar verildi.

Başkan Zūhtü ARSLAN: Üye Engin YILDIRIM
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Öye Hicabi DURSUN
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA: Üye Muammer TOPAL

Başkan Zūhtü ARSLAN: Üye M. Emin KUZ
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Üye Rıdvan GÜLEÇ
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA: Üye Recai AKYEL

Başkan Zūhtü ARSLAN: Oye Yusuf Şevki HAK YEMEZ
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Uye Yıldız SEFERİNOĞLU
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA: Üye Selahaddin MENTEŞ

Başkan Zūhtü ARSLAN: Dye Basri BAĞCI
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN: Uye Îrfan FIDAN
Başkanvekili Kadir ÖZKAYA: Oye Kenan YAŞAR