Anayasa Mahkemesinin 8/6/2021 Tarihli ve 2018/9957 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2021-09-23

23 Eylül 2021 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31607
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığindan: İKİNCİ BÖLÜM  KARAR 
FERİT KURT VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/9957Karar Tarihi : 8/6/2021
Başkan ; Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇBasri BAĞCI Raportör : Murat İlter DEVECi Başvurucular : 1. Ferit KURT 2. Mehmet KURT 3. Mizgin KURT 4. Mustafa KURT 5. Remziye KURT Başvurucular Vekili : Av. Mehmet BOZKURT 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, gözałtı sırasında kötü muamele sonucu meydana gelen ölüm ve bu olay hakkında yürütülen ceza soruşturmasının etkisizliği nedeniyle yaşam hakkı ile kötümuamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 30/3/2018 tarihinde yapıłmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.


7. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
III. OLAY VE OLGULAR 
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) araeıhğıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:
9. PKK terör örgütüne mensup birkaç kişi Bismił Jandarma Komutanlığına bağlıkomando birliği ile girdikleri 19/4/1992 tarihli çatişmada yaşamlarını yitirmiştir.Diyarbakır'ın Bismil ilçesi Ağıllı köyünde yaşanan bu çatışmada, Silvan Jandarma Komutanlığı ile Hazro Jandarma Komutanlığına bağlı komando birlikleri de takviye kuvvet olarak görev almıştır.

10. Güvenlik güçlerinin olay nedeniyle düzenledikleri tutanağa göre güvenlik güçleri terör örgütünün ölü mensuplarını kontrol etmek isterken Ağıllı köyündeki bazıevlerden güvenlik güçlerine ateş edilmiştir. Ateş edilen evlerden birisi de A.K.nın babasının evidir. A.K. başvurucu Remziye Kurt'un eşi, diğer başvurucuların ise babasıdır.
11. Aynı gün Ağıllı köyünden aralarındaA.K.nın da bulunduğu 17 kişi, terör örgütümensuplarına yardım ve yataklık ettikleri gerekçesiyle gözaltına alınarak Bismil Jandarma Komutanlığına götürülmüştür.

12. O gece Silvan Jandarma Komutanlığı iłe Hazro Jandarma Komutanlığına bağlıkomando birlikleri de misafir olarak Bismil Jandarma Komutanlığında kalmıştır.
13. Bir ara tutulduğu nezarethaneden çıkarılan A.K. kısa bir süre sonra nezarethaneye geri getirilmiştir.

14. Gözaltında tutulan 17 kişi saat 23.00 sıralarında Tepe Jandarma Karakoluna götürülmüştür.

15. Başvurucularla aynı soyadını taşıyan bazı kişilerin de altında imzası bulunan 20/4/1992 tarihli kolluk tutanağına göre sabah 06.30 sıralarında apandisinden rahatsızlandığıgerekçesiyle gözaltındaki bir başka kişiye ait araç ile Bismil Devlet Hastanesine götürülen A.K., aynı gün apandisit sonucu vefat etmiştir.

1. Bismil Cumhuriyet Başsavcılığı (Cumhuriyet Başsavcılıği) olay hakkında bir ceza soruşturması başlatmiştir.

17. Olay günü yapılan ölü muayenesi ve otopsi işlemi ile Adli Tip Kurumu Morg İhtisas Dairesinin 15/6/1992 tarihli raporu, Ölümün rektum (kalın bağırsağın son bölümü,göden) perforasyonu (delinme) nedeniyte gelişen peritonitin toksi enfeksiyonundan iłeri geldiğini ortaya koymuştur. Aynca A.K.nın vücudunda bazı ekimotik (ekimoza benzer)alanlar ve sıyrıklar tespit edilmiştir. Ölü muayenesi ve otopsi işlemi sırasında dinlenen A.K.nın kardeşi Ü.K., nezarethanede bulunduğu sirada A.K.nın midesinden rahatsiz olduğunu söylediğini ve ağabeyinin ölümü nedeniyle şikâyetçi ołmadığını beyan etmiştir 
18. Cumhuriyet Başsaveılığı, Bismil Jandarma Komutanłığında görevli askerler ile olay günü nezarette bulunan kişilerin beyanlarını tespit etmiştir.


19. Yürüttüğü soruşturma sonunda 231 muvazzaf hakkında takipsizlik kararı(kovuşturmaya yer olmadığına dair karar) veren Cumhuriyet Başsavcılıği, 15 muvazzaf hakkında işkence yapmak suretiyle öldürme suçundan kamu davas; açılması için hazırladığı7/2/1994 tarihli fezlekeyi Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir.
20. Diyarbakır Cumhuriyet Başsaveıltğı 17/2/1994 tarihinde, Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen fezleke doğrultusunda 15 muvazzaf hakkında Diyarbakır 3. Ağır Ceza Mahkemesi (Ceza Mahkemesi) nezdinde kamu davası açmiştır. Sanıkların tamamının suça iştirake ilişkin hükümler çerçevesinde ölümden sorumlu olduklarının öne sürüldüğüiddianamede soruşturma kapsamında ifadesi alınan yirmi askerin beyanına göre olayın şöyle gerçekleştiği iddia edilmiştir:
Olay günü asteğmenler tarafindan sorgulanan A.K., Rambo lakaplı Asteğmen O.U. ve O.U.nun timindeki askerler tarafindan nezaret nöbetçileri M.G. ve $.$.nin gözetiminden alınıp 20 metre uzaklıktaki banyonun arkasına götürülmüştür. Burada on on beş dakika kadar tutulan A.K.nın makatına cop sokulup çıkarılmıştır. Askerler A.K.nın bağırmasını duyup olayı görmüşlerdir. Askerler. rütbeli olması nedeniyle sözü edilen asteğmene müdaħale edememişlerdit.

21. Ceza Mahkemesi, lüzurn-u muhakeme kararı verilmeden yargılama yapılamayacağı gerekçesiyle 23/2/1994 tarihinde durma kararı vermiştir.
22. Silvan Kaymakamhığı Memurin Muhakemat Komisyonu 6/3/1997 tarihinde sanıklar hakkında men-i muhakeme kararı vermiştir.

23. Diyarbakır Bötge İdare Mahkemesi, hukuki zorunluluk nedeniyle kendiliğinden yaptığı 25/3/1997 tarihli inceleme sonunda men-i muhakeme kararını bozmuştur. Böylece sanıklar hakkındaki yargılamaya Ceza Mahkemesince devam edilmiştir.
24. A.K. ile aynı zaman diliminde gözaltinda tutulan bazı tanıklar nezarethaneye geri getiriłmesinden sonra A.K.nın, makatına cop sokulduğunu söylediğini ifade etmiştir.
25. Bazı tanıklar bir asteğmenin gözaltındaki bir kişinin makatına cop soktuğunu duyduklarını ancak olayı görmediklerini söylemiştir. Bir tanık, eylemi gerçekleştiren kişinin Silvan Jandarma Komutanlığında görevli. sarışın bir asteğmen olduğuna ilişkin duyumunu anlatmış; bir başka tanık da duyumu doğrultusunda eylemi yapan kişinin Silvan Jandarma Komutanlığında görevli olduğunu doğrulamıştır.

26. Ceza Mahkemesi, yargılama görevinin Diyarbakır 7. Kolordu KomutanhığıAskerî Mahkemesine (Askerî Mahkeme) ait olduğu gerekçesiyle 1/l 1/2006 tarihinde görevsizlik kararı vermiştir.

27. 28/9/2007 tarihinde karşı görevsizlik kararı veren Askerî Mahkeme, anılan karanın kesinleşmesini müteakip olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü için dosyayıUyuşmazlik Mahkemesine göndermiştir.

28. Uyuşmazbık Mahkemesi 7/7/2008 tarihli kararıyla yargılama görevinin Ceza Mahkemesine ait olduğunu tespit edip Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararınıkaldırmıştır. Bu suretle yargılamaya Ceza Mahkemesince devam edilmiştir.

29. 14/5/2009 tarihli celsede başvurucular, vekilleri aracılığıyła davaya katılma talebinde bulunmuştur. Bu talep Ceza Mahkemesince kabul edilmiştir.
30. Ceza Mahkemesi, adresini tespit edemediği sanik H.G.nin sorgusunu yapamasa da diğer sanıkların sorgularinı yapmıştir.

i. Sanık O.U.; Rambo lakaplı asteğmenin kendisi olmadığıni, bu lakabın S.Ü.ye ait olduğunu, olay günü S.Ü.yü yere çömelmiş vaziyetteki kişileri copla döverken gördüğünü ancak yargılamaya konu olayı görmediğini, olaydan sonra askerler arasında eylemi yapanın S.Ü. olduğunun konuşulduğunu beyan etmiştir.
ii. Sanık S.Ü. suçlamayı reddetse de Rambo lakabının kendisine ait olduğunu kabul etmiştir.

jii.Sanık A.A.., olaydan sonra S.Ü.nün timinde görevli bazı askerlerin eylemi S.Ü.nün yaptığını söylediğini açıklamıştır.

iv. Sanık $.Ş.; olay günü M.G. ile birlikte nöbet tuttuklarını. ölenin rütbeli bir asker tarafindan yaklaşık 150 metre uzağa götürülüp 15-20 dakika sonra geri getirildiğini, öleni götüren kişinin iri yapıli, uzun boylu ve hafiften öne doğru kamburu olan biri olduğunu, geri getirildiği zaman ölende herhangi bir darp izi görmediğini ve hava karanlık olduğu için öleni götüren kişinin ten rengini göremediğini beyan etmiştir.

v. Sanık M.G.: eylemin kim tarafından yapıldığıa dair duyumu olmadığını,öleni bir süreliğine götüren kişinin rütbeli bir asker olduğunu ve gözaltındaki kişilerin havanın karanhk, sırtlarının da dönük olması nedeniyle öleni götürülürken göremeyeceklerini söylemiştir.

vi. Diğer sanıkların bir kısmı olayı görmediğini veya hatırlamadığını beyan ederken bir kısmı, eylemin Rambo lakaplı S.Ü. tarafindan gerçekleştirildiğine veya gerçekleştirilmiş olabileceğine ilişkin duyumlarını ifade etmiştir.
31. Yaptığı yargılama sonunda suçun yalnızca S.Ü. tarafiından işlendiği ve 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'ndaki düzenlemenin sanığın lehine olduğu sonucuna varan Ceza Mahkemesi 26/10/2010 tarihinde, sank S.Ü.nün canavarca hisle veya eziyet çektirerek öldürme suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla cezalandırılmasına, diğer sanıkların beraatine karar vermiştir.

32. Anılan karar sadece sanık S.Ü.nün müdafi tarafından temyiz edilmiştir. Bu suretle diğer sanıklar yönünden verilen beraat kararı kesinleşmiştir.

33. Temyiz istemini inceleyen Yargitay 1. Ceza Dairesi (Ceza Dairesi) 29/6/2012tarihinde Ceza Mahkemesince verilen mabkûmiyet hükmünün bozulmasına karar vermiştir.Bu kararın ilgili kısmı şöyledir:
1-Haklarında verilen beraat kararı kesinleşen [M.G.]. [$.$.] ve [H.D.nia] CMK.nun 43-61 maddeleri uyarınca usulüne uygun olarak duruşmaya çağrılarak sanık [S.Ü.nün]

maktulü sorgulamak için götüren asteğmen olup olmadığı konusunda tanık sifatı ile beyanlarının alınmasi, sanik [S.Ü.] ile vüzleştirilmelerinin yapılmas: ve sonucuna göre sanığı hukuki durumunun değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden eksik inceleme ile hüküm kurulmasi.

2-Hükme esas alınan ölü muayene ve otopsi raporu. Adli Tip Kurumu Morg Ihtisas Dairesi raporu ve tanık beyanlarının samğa okunmaması ve diyeceklerinin sorulmamasısuretiyle CMK.nun 209 ve 215. maddelerine aykırı davranılmasi.

3-Kabule göre:
a-Sonık eyleminin 5237 sayitı TCK.nun 95/4 maddesinde belirtilen neticesi sebebiyle ağırłaşmış işkence suçu kapsamında kalıp kalmadığının tartışmasız hırakılması.
b-TCK.nun 62. maddesinde failin geçmişi, sosval ilişkileri, filden sonraki ve yargilama sürecindeki davranışları. cezanın failin geleceği üzerindeki etkileri gihi hususlar gözetilerek uygulanıp uygulanmayacağına kurar verilmesi gerekirken, mahkemece gösterilen gerekçelerden bir kısmınm savunma hakkı kapsamıda değerlendirilmesi gereken davranışlar olup, suçlamuyı kabul etmeyen sanığın olay nedeniyle pişman olduğuna ilişkin halin bulunmamasi, olayı örtbas etme çabası hususlarının da belirtilerek yasal ve veterli olmayan gerekçe ile takdir hükmünün uygulanmamasına karar verilmesi.
Bozmayı gerektirmiş. sank müdafiinin temviz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu nedenlerle sair yönler incelenmeksizin. tebliğnamedeki düşünceye aykırı olarak BOZULMASINA ... [karar verildi.]"
34. Bozma sonrası yapilan yargılamada tanıklar H.D. ile G.Ü.nün beyanlan alınmıştır. H.D., yargılamaya konu olaydan bir buçuk iki ay kadar sonra sanık S.Ü.nün bir çatışma sırasında kalçasından yaralandığıni, olay yerine destek için helikopterler geldiğini,helikopter pilotlarının yaptıklan telsiz görüşmelerinde sanığın eyłemini kastederek “Sen adamı makatından öldürdün. Bak, sen de aynı şekilde aynı yerden yaralandın.“ dediklerini ve bozma öncesi yargılamada S.Ü.yü gördüğü için yüzleştirme işlemine gerek olmadığını ifade etmiştir.G.Ü. ise olay hakkında bilgisi olmadığını söylemiştir.

35. Adresini terk etmesi nedeniyle tanık $.S.ye duruşma günü ile saatini bildirir davetiye tebliğ edilememiştir.

36. Ceza Mahkemesi 9/5/2013 tarihinde sanık S.Ü.nün tutuklanmasına karar vermiştir.

37. Sanığın eyleminin kastın aştlması suretivle işkence ederek öldürme suçunu oluşturduğu ve 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun sanığın lehine olduğu sonucuna varan Ceza Mahkemesi, saniğın 20 yıl ağır hapis cezasıyla cezalandırılmasına 30/5/2013 tarihinde karar vermiştir. Ceza Mahkemesi sanığın geçmişteki hâlini, fiilden sonraki davranışlarıni, olayı örtbas etme konusundaki çabalarını ve olay nedeniyle pişman olduğuna ilişkin bir hâlinin bulunmamasını gerekçe göstererek takdirîindirim nedenlerini düzenleyen kanuni düzenlemeyi sanık hakkında uygulamamıştır. Anılan mahkûmiyet hükmü hem sanık S.Ü.nün müdafii hem de başvurucu Mustafa Kurt'un vekili tarafindan temyiz edilmiştir.


38. Ceza Dairesi tanıklar $.$. ve M.G.nin dinlenmemesi, 5237 sayıh Kanun'un takdirî indirim nedenlerini düzenleyen 62. maddesinin yasal ve yeterli olmayan gerekçelerle uygulanmaması ve olay tarihi ile sonrasında ölen hakkında herhangi bir ceza soruşturmasıyürütülüp yürütülmediğinin araştırılmaması nedenleriyle 20/4/2015tarihinde mahkūmiyet hükmünün bozulmasına karar vermiştir.

39. Ceza Mahkemesince yazilan müzekkereye Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen cevaptan öłen kişi hakkında terör suçu nedeniyle yürütülmüş bir soruşturmaya ilişkinkayıt bulunmadığı öğrenilmiştir.

40. $.$. 7/10/2015 tarihli celsede Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBiS)aracılığıyla alınan beyanında; öleni ve Rambo łakaplı kişiyi tanımadığını, Rambo lakaplıkişiyi daha önce görmediğini, öleni götüren kişinin iri yapılı birisi olduğunu ancak karanlık nedeniyle kişiyi göremediğini beyan etmiştir. $.$. celse sırasında kendisine gösterilen sanğıda tanimadiğıni söylemiştir.

41. Ceza Mahkemesi 7/10/2015 tarihli celsede saniğın tahliyesine karar vermiştir.
42. M.G. SEGBiS aracıhğıyla ahnan 24/11/2015 tarihli beyanında; olayın gece olduğunu, öleni sorgulayan kişiyi hatırlamadığını, sanığı tanımadığını ve öleni sorgulamak için götürüp daha sonra getiren rütbeli askerin başka bir askeri birlikten olduğunu ifade etmiştir.M.G., fotoğraflarından saniğı teşhis edememiştir.

43. Cumhuriyet Başsavcılığı 7/12/2015 tarihli yazıyla ölen hakkında herhangi bir soruşturma kaydına rastłanmadığı konusunda Ceza Mahkemesini bilgilendirmiştir.
44. 10/12/2015 tarihinde Ceza Mahkemesi, önce saniğın kastın aşılması suretiyle işkence ederek öldürme suçundan 24 yıl ağır hapis cezasıyla cezalandırmasına katar vermiş;daha sonra Ceza Dairesinin bozma ilamını gerekçe göstererek sanığın cezasında 1/6 oranında indirim yapmıştır. Böylece sanığın neticeten 20 yıl ağır hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir. Ceza Mahkemesince yapılan değerlendirmeye göre 765 sayılt mülga Kanun'daki düzenlemeler saniğın lehinedir. Ceza Mahkemesi ayrıca sanığın tutuklanmasına karar vermiştir.

45. Zikredilen mahkümiyet hükmü, sanık müdafii tarafından temyiz edilmiştir.
46. Yaptiğı temyiz incelemesi sonunda Ceza Dairesi, sank müdafiinin suçun sübutuna yönelik temyiz itirazını yerinde görmemiş ancak bozma ilamına uyma yönünde karar verilmesine rağmen bozma ilamını kısmen etkisiz kılacak şekilde temel cezanın 20 yıl yerine 24 yıl olarak tespit edildiği ve böylece fazla ceza tayin edildiği gerekçesiyle 12/10/2016 tarihinde mahkûmiyet hükmünün sanık lebine bozulmasına karar vermiştir.
47. Ceza Mahkemesi 13/12/2016 tarihinde, sanığın lebine olduğunu tespit ettiği 765sayılı mülga Kanun'daki düzenlemelere istinaden sanığın kastın aşılması suretiyle işkence ederek öldürme suçundan neticeten 16 yıl 8 ay ağır hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar vermiştir.

48. Sanık müdafinin talebi üzerine gerçekłeştirdiği temyiz incelemesi sonunda Ceza Dairesi, dava zamanaşım: süresinin 21/1 1/2017 tarihinde dolduğu gerekçesiyle 12/2/2018 taribinde sanık bakkındaki davanın düşürülmesine karar vermiştir.

49. Santk aynı gün tahliye edilmiştir.
50. Başvuruculara 22/2/2011 tarihinde. 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun çerçevesinde 19.666,75 TL maddi tazminat ödenmiştir. Başvurucular başvuru formunda maddi ve manevi zararları için ayrı bir başvuru yapmadıklarıı ifade etmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK 
51. 765 sayılı mülga Kanun'un 102. maddesinin olay tarihinde yürürlükte olan hâli şöyledir:
“Kanunda başka türlú yazilmış olan ahvalin maadasında hukuku amme davası:
7 - Ölüm [Bu ibare, 14/7/2004 tarihli ve 5218 sayılı Ölüm Cezasının Kaldırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un l. maddesi ile ağırlaştırılmışmüebbet ağır hapis olarak değiştirilmiştir.] ve müebbed ağır hapis cezołurını müstelzim cürümlerde yirmi sene.

.. geçmesile ortadan kalkar.
1.
52.765 sayılı mülga Kanun'un 104. maddesi şōyledir:
"Hukuku amme davasının müruru zaman, mahkümiyet hükmü vakaloma, tevkif. celb veya ihzar müzekkereleri, adli makamlar huzurunda maznunun sorguya çekilmesi, maznun hakkında son tahkikatın açılmasına dair olan karar veya C. müddeiumumisi tarafindan mahkemeye yazilan iddianame ile kesilir.

Bu halde müruru zaman. kesilme gününden itibaren yeniden işlemeğe başlar. Eğer müruru zamanın kesen muameleler müteaddid ise müruru zaman bunlurın en sonuncusundan itibaren tekrar işlemeğe buşlar. Ancak bu sebepler mūruru zaman müddetini 102 nci maddede ayrı ayrı muayyen olan mūddetlerin yarısmn ilavesile baliğ olacağımüddetten fazla uzatamaz."
53.765 sayılı mülga Kanun'un 107. maddesi şöyledir:
“Hukuku amme davasının ikamesi mezuniyer veya karar almmasına yahut diğer bir mercide halli lazim gelen bir meselenin neticesine bağlı bulunduğu takdirde mezuniyet ve kararın alınmasına yahut meselenin holline kadar müruru zaman durur."
54. 765 sayılı mülga Kanun'un 243. maddesinin olay tarihinde yürürlükte olan hāli şöyledir:
"Mahkemeler ve meclister reis ve åzalarmdan ve sair hükümet memurlarmdan biri maznun kimselerin cürümlerini söyletmek için işkence eder yahut zalimane veva gayriinsani veya haysiyet kiricı muamelelere baş vurursa beş seneye kadar ağır hapis ve müebbeden veya muvakkatenmemuriyetten mahrumiyet cezası ile mahkùm olur.

Fiil neticesinde ölüm vukua gelirse 452 nci, sair hallerde 456 nct maddeve góre tertip olunacak ceza üçte birden yariya kadar artırılır."
55. 765 sayılı mülga Kanun'un 450. maddesinin olay tarihinde yürürlükte olan hâlinin ilgili kısmı şöyledir:
“Öldürmek fili:
3. Canavarca bir his sevki ile veya ișkence ve tazip ile ika edilirse.
fail, idam [Bu ibare, 5218 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile ağırlaştırıłmış müebbet ağır hapis olarak değiştirilmiştir.] cezasıma mahkúm edilir."
56.765 sayıhı mülga Kanun'un 452. maddesinin birinci fikrası şöyledir:
“Katil kostiyle olmuyan darp ve cerh veya bir müessir filden telefi nefis husule gelmişolursa fail, 448 inci maddede beyan olunan ahvalde sekiz, 449 uncu maddede yazilı ahvalde on ve 450 nci maddede muharrer ahvalde on beş seneden asağı olmamak üzere muvakkat ağır hapse mahküm olur."
57. 5237 sayılı Kanun'un “Zaman bakımından uygulama" kenar başlıklı 7.maddesinin (2) numaralı fikrası şöyledir:
"Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonrodan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise. failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur."
58. 5237sayılı Kanun'un “Dava zamanaşım" kenar başlıklı 66. maddesinin (1)numaralı fikrasının ilgili kısmi şöyledir:
“Kanunda başka türlü yazıłmış olan haller dışında kamu đavası;
a) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasım gerektiren suçlarda otuz yil.
...
Geçmesiyle düşer."
59. 5237 sayılı Kanun'un “Dava zamanaşımı süresinin durması veya kesilmesi"kenar başlıklı 67. maddesi şöyledir:
"(1) Soruşturma ve kovuşturma yapılmasının, izin veva karor alınması veya diğer bir mercide çözülmesi gereken bir meselenin sonucuna boğlı bulunduğu hallerde: izin veya kararın alınmasına veya meselenin çözümüne veya kanun gereğince ħakkında kaçak olduğu hususunda karar verilmiş olan suç faili hakkında bu karar kaldırilıncaya kadar dava zamanaşımi durur.

(2) Bir suçla ilgili olarak;

a) Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi.

b) Şüpheli veya sanıklardan hiri hakkında tutuklama kararının verilmesi,
c) Suçla ilgili olarak iddianame düzenlenmesi.
d) Sanıklardan bir kısmı hakkındo da olsa, mahkúmivet kararı verilmesi,
Halinde, dava zamanaşımi kesilir.
(3) Dava zamanaşımı kesildiğinde, zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başlar. Dava zamanaşımını kesen birden fazla nedenin bulunması halinde, zomanaşımı süresi son kesme nedeninin gerçekleştiği tarihten itibaren yeniden işlemeye başlar 
(4) Kesilme holinde. zamamaşımı süresi ilgili suça ilişkin olarak Kanunda betirlenen sürenin en fazla yarısina kadar uzar."
60. 5237 sayılı Kanun'un “Nitełikli haller” kenar başhklı 82. maddesinin iłgili kısmışöyledir:
"(1) Kasten öldürme suçunun:
b) Canavarca hisle veya eziyet çektirerek.
İşlenmesi hałinde. kişi ağırlaştırılmiş müebbet hapis cezası ile cezalandırıłır."
61. 5237 sayılı Kanun'un "İşkence" kenar başhıklt 94. maddesinin (1) ve (6)numarahı fikraları şöyledir:
“(I) Bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayan ve bedensel veya ruhsal yönden acıçekmesine. algilama veya irade veteneğinin etkilenmesine. aşağilanmasına yoł açacak davranıştarı gerçekleştiren kamu görevlisi hakkında üç vıldan oniki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(6) Bu suçtan dolayı zamanaşımı iştemez."
62. 5237 sayılı Kanun'un “Neticesi sebebiyłe ağırlaşmış işkence" kenar başlkłı 95.maddesinin (4) numaralı fıkrası şöyledir:
"İşkence sonucunda ölüm meydana gelmişse, ağırlaştırilmış müebbet hapis cezasına hükmolunur."

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
63. Mahkemenin 8/6/2021 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A.Başvurucułarın İddiaları ve Bakanlık Görüşü
64. Başvurucular; yakınlarının maruz kaldığı işkence neticesinde öldüğünü ve aradan 26 yıl geçmesine rağmen olayın faillerinin tespit edilip cezalandırılamamasıolgusunun, soruşturma makamlarının tarafsızlığı konusunda şüphe oluşturduğu gibi ölüm olayı hakkında etkili bir soruşturma yürütülmediğini, hakkaniyete uygun bir yargılama yapılmadığını, silahların eşitliği ilkesine riayet edilmediğini ve yargıłamanın makul sürede sonuçlandırılamadığını da ortaya koyduğunu belirterek yaşam hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

65. Başvurucular ayrıca yakınlarının ölümüne yol açan eylem nedeniyle kötümuamele yasağının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

66. Başvurucular son olarak ölen yakınlarının yakalama ve gözaltı süreçlerinde hiçbir yasal haktan yararlandırılmadığı gibi terör operasyonuna katılan askerle aynı askerîbirlik içinde tutulduğunu, ölen yakınlarına yapılan kötü muameleye hiçbir askerin ses çıkarmadığını, yakınlarının maruz kaldığı muamele sonrasında ivedi olarak bir sağlık merkezine sevk edilmediğini, gerçeğe aykın düzenlenen ve altında ölenin bazı yakınlarının da imzası bulunan kolluk tutanağında yakınlarının apandisit şikâyeti nedeniyle hastaneye götürüldüğünün belirtildiğini ifade ederek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğinden yakımıştır.

67. Bakanlık görüşünde özetle S.Ü.nün uzun süre tutuklu yargılandığı ve böylece cezasızhığın engellendiği belirtilerek benzer nitelikteki başvurularda benimsenen kriterler çerçevesinde değerlendirme yapılmasının Anayasa Mahkemesinin takdirinde olduğu ifade edilmiştir.

B. Değerlendirme 
1.Hukuki Nitelendirme ve İncelemenin Kapsamı Yönünden 
68. Anayasa Mabkemesi olayların başvurucular tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı ołmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların șikâyetlerinin özü yakınlarının gözaltında bulunduğu sırada kötü muarneleye maruz kalp bunun neticesinde öldüğüne, bu olay hakkında yürütülen soruşturmanın etkisiz olduğuna ve olayın sorumlularının cezasız kaldığına ilişkindir. Ayrıca başvurucular, Anayasa'nın 19. maddesinde teminat altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının sağladığı güvencelerden herhangi birinin ihlal edildiğinden açık bir şekilde şikâyetçi olmamıştır. Bu nedenle başvurucuların bütün iddialarının yaşam hakk: ile kötü muamele yasağı kapsamında incelenmesinin gerekli ve yeterli olduğu sonucuna varılmış ve somut olayın gerçekleşme koşulları dikkate alınarak amlan ihlal iddiaları birlikte değerlendirilmiştir.

69. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak “Kişinin dokunulmazlığı. maddi ve manevi varlığı" kenar başlıklı 1z. maddesinin birinci fikrası ile üçüncü fikrası şöyledir:

“Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezava veya muameleye tábi tutulamaz.

"..

70. Anayasa'nın “Devletin temel amaç ve görevleri" kenar başhıklı 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Devletin temel amaç ve görevleri … kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartlarıhazırlamaya çalışmaktır."
2.Kabul Edilebilirlik Yönünden 
71. Açıkça dayanaktan yoksun ołmadığı ve kabuł edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan yaşam hakkı ile kötümuamele yasağının ihlał edildiğine ilişkin iddiaların kabuł edilebilir ołduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Esas Yönünden 
a. Genel İlkeler 
72. Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını güvence altına ahp kimseye işkence ve eziyer yapılamayacağım ve kimsenin insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayacağını hüküm altına alan Anayasa'nın 17.maddesi, devletin temeł amaç ve görevlerini düzenleyen Anayasa'nın 5. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde, devfete birtakım negatif ve pozitif yükümlülükler yükler (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, § 50).

73. Sözü edilen negatif yükümlülükler devletin bireylerin vücut ve ruh bütünlüklerine saygı gösterme mesulivetinin bir sonucu olarak kamu otoritelerinin kişilerin anılan maddenin üçüncü fikrasında belirtilen şekillerde fiziksel ve ruhsal zarar görmelerine neden olmamalarını gerektirir iken pozitif yükümlülükler, kişilerin fiziksel ve ruhsałbütünlüklerinin idari ve yasał mevzuat aracılığıyla korunmamasını ve yetkiliłerin bildikleri ya da bilmeleri gereken bir kötü muamele tehlikesinin gerçekleşmesini engellemek için makul tedbirleri ałmalarımı gerektirir (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014, § 81;Şenol Gürkan, B. No: 2013/2438, 9/9/2015, § 68).

74. Gözaltı veya tutuklułuk gibi bireyin devletin kontrolü altında bulunduğu sırada bir ölüm ve yaralanma olayı meydana gełmiş ise bu ölüm ve yaralanma olaylarına ilişkin tatmin edici ve inandırıeı bir açıklama getirme yükümlülüğü yetkili makamların üzerindedir zira bu tür olaylarda gerçekleşme koşullarına ilişkin bilgiler çoğunlukla yetkili makamların erişimindedir (Süleyman Deveci, B. No: 2013/3017, 16/12/2015, §§ 89. 91; Cengiz 

Kahraman ve Kenan Özyürek, B. No: 2013/8137, 20/4/2016, § 95; Ípek Deniz ve diğerleri, B.No: 2013/1595, 21/4/2016, § 136).

75. Devletin yaşam hakkı ile kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkıkapsamındaki pozitif yükümlülüklerinin usule ilişkin yönü ise şüpheli ölümlerden ve -bireyin Anayasa'nın 17. maddesini ihlal eder biçimde kötü muameleye maruz kaldığına ilişkin savunulabilir bir iddiasının bulunması koşuluyla- her türlü fiziksel ve ruhsal saldırıya ilişkin olaylardan sorumłu kişilerin belirlenmesini ve gerekiyorsa bu kişilerin cezalandırıłmasınısağlayabilecek etkili bir soruşturma yürütülmesinigerektirir. Yürütülecek bu soruşturmanın temel amacı yaşam hakkı ile kişinin maddi ve manevi varhğını koruma hakkını koruyan hukukun etkili bir şekilde uygulanmasıni, kamu görevlilerinin müdahalesiyle veya onların sorumlulukları altında meydana gelen ya da diğer bireylerin fiilleriyle gerçekleşen yaralanmalar veya ölümler nedeniyle ilgililerin hesap vermelerini sağlamaktır (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri. § 54; Cezmi Demir ve diğerleri, §§ 110, 111).
76. Kasten ya da saldırı veya kötü muameleler sonucu meydana gelen ölüm olaylarıile fiziksel ve ruhsal bütünlüğe yapılan ağır saldırı olayları hakkında yürütülmesi gereken soruşturma şüphesiz cezai nitelikte ołmalıdır (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 55).
77. Öte yandan etkili soruşturma yükümlülüğü bir sonuç yükümlülüğü değil uygun araçların kullanılması yükümlülüğüdür. Bu bakımdan Anayasa'nın 17, maddesi başvuruculara üçüncü kişileri bir suç nedeniyle yargılatma ya da cezalandırma hakkı vermediği gibi devlete tüm yargılamaları mahkûmiyetle sonuçlandırma ödevi de yüklemez (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri. § 56; Cezmi Demir ve diğerleri, § 113) ancak hiçbir koşul altında yaşamı tehdit eden suçların ve fiziksel ve ruhsal bütünlüğe yapılan ağư saldırıların cezasız kalmasına, af ya da zamanaşımına uğramasına izin verilmemelidir. Aksi hâlde devlet. kişilerin yaşamı ile fiziksel ve ruhsal bütünlüklerini kanunlar aracılığıyla koruma hususundaki pozitif yükümlülüğü yetine getirmemiş olur (Cezmi Demir ve diğerleri, § 77).
78. Kasten ya da saldırı veya kötü muamele sonucu meydana gelen bir ölüm olayıyahut fiziksel ve ruhsal bütünlüğe yönelik ağır bir saldırı olayı hakkında yürütülen ceza soruşturmasının Anayasa'nın l7. maddesinin gerektirdiği etkinlikte olduğunun kabul edilebilmesi için;
-Soruşturmadan sorumlu kişiler ile tetkikleri yapan kişilerin olaylara kanşan kişilerden bağımsiz olması (Cemil Danışman, B. No: 2013/6319, 16/7/2014, § 96;Cezmi Demir ve diğerleri. § 114),
-Soruşturma makamtarının olaydan haberdar olur olmaz resen harekete geçerek olayı avdınlatabilecek ve sorumluların belirlenmesinisağlayabilecek bütün delilleri tespit etmeleri (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 57; Cezmi Demir ve diğerleri. §114),
- Soruşturma sürecinin kamu denetimine açık olması ve meşru menfaatlerini korumak için kötü muameleye maruz kalan kişiler ile ölen kişinin yakınlarının soruşturma sürecine gerekli olduğu ölçüde katıłabilmeleri (Serpil Kerimoğłu ve diğerleri. § 58; Cezmi Demir ve diğerleri. § 115),
- Soruşturmanın hukuk devletine bağlılığın sağlanması, hukuka aykırı eylemlere hoşgörü ve teşvik gösterildiği görünümü verilmesinin engellenmesi, herhangi bir 

hile ya da kanunsuz eyleme izin verilmemesi ve kamuoyunun güveninin sürdürülmesi için makul bir özen ve süratłe yürütülmesi (Salih Akkuş. B. No:2012/1017, 18/9/2013, § 30; Cezmi Demir ve diğerleri.§ 119),
- Soruşturma makamlarınca olayın sebebinin objektif analizinin yapılması ve soruşturma sonucunda alinan kararın elde edilen tüm bulguların kapsamli, nesnel ve tarafsız bir analizine dayali olması (Cemil Danşman, § 99) gerekir.
79. Son olarak belirtmek gerekir ki olası cezai sorumluluğun tespiti adına soruşturma sonrasında kovuşturma aşamasına geçilmiş ise ilk derece mahkemesi önündeki yargılama aşaması dâhil bütün süreç Anayasa'nın 17. maddesinin gereklerine cevap verebilecek nitelikte olmalıdır (Filiz Aka. B. No: 2013/8365, 10/6/2015, § 30).
b. İlkelerin Olaya Uygulanması
80. Başvurucuların yakını A.K., terör örgütü mensuplarına yardım ve yataklık ettiği gerekçesiyle gözaltına alınmış vegözaltında bulunduğu sırada rahatsızlanarak rektum perforasyonu nedeniyle gelişen peritonitin toksi enfeksiyonu sonucu vefat etmiştir. A.K.nin vefatı üzerine başlatılan ceza soruşturması kapsamında ifadesine başvurulan bazı askerlerce A.K.nın makatına cop sokulup çıkarıldığı ifade edilmiştir. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı, 15 muvazzaf hakkında işkence etmek suretiyle öldürme suçundan ceza mahkemesi nezdinde kamu davası açmıştır. Yapılan yargılamada -sanıklar hakkında kesinłeşmiş herhangi bír mahkûmiyet kararı bulunmasa da- sanıklardan S.Ü. hakkında kastın aşılması suretiyle işkence ederek öldürme suçundan verilen 10/12/2015 tarihli mahkûmiyet hükmüne yönelik temyiz talebini inceleyen Ceza Dairesi, sanık müdafiinin suçun sübutuna yönelik itirazını yerinde görmemiştir. Ayrıca başvurucuların yakınının ölümü nedeniyle yürütülen soruşturma ve kovuşturma, A.K.nın devlet görevlilerine atfi mümkün olmayan bir sebeple vefat ettiğini ortaya koyamamıştır. Bu nedenle hem yaşam hakkının maddi boyutu hem de kötü muamele yasağının maddi boyutu ihlal ediłmiştir.

81. Başvurucular, ölen yakınlarının kötü muameleye maruz kalması yanında kötümuameleye hiçbir askerin ses çıkarmamasından ve yakınlarının maruz kaldığı muamele sonrasında ivedi olarak bir sağlık merkezine sevk edilmemesinden de şikâyet etmiştir. Ne var ki başvurucular, yakınlarının sağlık kuruluşuna sevk edilmesindeki gecikme nedeniyle öldüğü yönünde bir şikâyette bulunmamış ve kötü muamele yasağının koruma yükümlülüğüne ilişkin maddi boyutunun ihlal edildiğine yönelen söz konusu iddialarıbaşvuruya konu edilen yargilama sürecinde dile getirdiklerini ortaya koyamamıştır. Bu sebeple anılan iddialar yönünden ayrı bir değerlendirme yapılmasına gerek görütmemiştir.
82. Yaşam hakkı ile kötü muamele yasağını maddi boyutlarının ihlal edildiği yönündeki tespit sonrasında değerlendirilmesi gereken mesele; yaşam hakkı ile kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkını koruyan hukukun etkili bir şekilde uygulanmasımı ve kamu görevlilerinin müdahalesiyle veya onların sorumlulukları altında meydana gelen ya da diğer bireylerin fiilleriyle gerçekleşen yaralanmalar veya ölümler nedeniyle itgililerin hesap vermelerini sağlaması gereken ceza yargılaması sisteminin somut olayda gerektiği gibi işleyip işlemediği, başka bir deyişle yaşam hakkı ile kötü muamele yasağının etkili soruşturma yükümlülüğüne ilişkin usul boyutlarının ihlal edilip edilmediğidir.
83. Somut olayda Cumhuriyet Başsavcılıği, olaydan haberdar olur olmaz başvurucułarın yakınının ölümüyle ilgili bir ceza soruşturması başlatmış ve ölüm sebebi ile 

ölümü çevreleyen koşulların tespitine yönelik işlemler yapmıştır. Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan fezleke doğrultusunda Diyarbakır Cumhuriyet Başsaveılığı 15 kişi hakkında dava açmış ve Ceza Mahkemesince yapılan yargılamada başvurucular katilan olarak yer almışlardır. Ceza Dairesi tarafindan çeşitli hukuki gerekçelerle bozulsalar da santk S.Ü.hakkında başvurucuların yakınını kastın aşılması suretiyle işkence ederek öldürdüğügerekçesiyle birkaç kez mahkûmiyet kararı verilmiştir. Bu nedenle başvurucuların soruşturma makamlarının tarafsız olmadığına ilişkin iddialarıın dayanaksız olduğu değerlendirilmiştir.
84. Bununla birlikte lüzum-u muhakeme karanyla ilgili süreç yaklaşık üç yıl sürmüş, Ceza Mahkemesi görevsiz olduğu sonucuna yargılamanın başından itibaren geçen dokuz yılı aşkın süre sonunda varabilmiş ve yirmi beş yılı aşan bir süre sonunda başvurucuların yakınlarının maruz kaldığı eylemin sanığı mutlak bir cezasızłık nedeni olan dava zamanaşımı süresinden yararlanmıştır. Bu bakımdan başvuruya konu edilen yargılama sürecinde görev alan yargı mercileri benzer yaşam hakkı ve kötü muamele ihlallerinin önlenmesindeki önemli rollerine aykırı surette yargilamanın makul bir özen ve süratle yürütülmesi konusunda göstermeleri gereken hassasiyeti göstermemiştir. Bu nedenle yaşam hakkının usul boyutu ile kötü muamele yasağının usul boyutu ihlal edilmiştir.
85. Açıklanan gerekçelerle yaşam hakkı ile kötü muamele yasağının maddi ve usul boyutlarının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

4.6216 Sayıl Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
86. 30/3/2011 tarihłi ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar veritir. İhlal kararı verilmesi hálinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hüknedilir ..

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarımıortadan kaldırmak için yeniden yargılama vapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gónderilir.Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmavan hallerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açilması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayosa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
87. Başvurucular 750.000 TL maddi tazminat ile 1.750.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

88. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldiğında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararmın yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağına işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506. 7/11/2019).
89. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldiğından söz edilebilmesi için temel kural,

mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden Önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirlenerek devam eden ihlalin durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılmasi, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

90. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargilama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgilimahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumłardan farklı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafindan ihlal kararına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargilama sehebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyia böyłe bir kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümłülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden iblalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan.§§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), §§ 57-59, 66, 67).

91. İncelenen başvuruda yaşam hakkı ile kötü muamele yasağının maddi ve usul boyutlarının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Yaşam hakkı ile kötü muamele yasağının maddi boyutlarının ihlali kamu görevlilerinin eyleminden kaynaklansa da yargılama makamları ihlali giderememiştir. Ayrıca yaşam hakkı ile kötü muamele yasağının usul boyutlarının ihlali yargılama makamlarınıt ihmalinden ileri gelmiştir.
92. Bu durumda yaşam hakkı ile kötü muamele yasağına ilişkin ihtallerin ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapımasında hukuki yarar bulunmaktadır. Ne var ki Ceza Dairesince dava zamanaşımı süresinin dolduğu gerekçesiyte sanık hakkındaki davanın düşmesine karar verilmesi ve Anayasa'nın 38. maddesinin ikinci fikrası uyarınca suç için sonradan yürürlüğe giren kanunda öngörülen daha uzun dava zamanaşımı süresinin geçmişte işlenen suç yönünden uygulanamaması nedeniyle kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Ceza Mahkemesine gönderilmesi mümkün görülmemiştir.
93. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucuların uğradığızararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Dolayısıyla eski hále getirme kuralı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldınlabilmesi için yaşam hakkı ile kötü muamele yasağının maddi ve usul boyutlarının ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvuruculara müştereken net 500.000 TL manevi tazminat õdenmesine karar verilmesi gerekir.

94. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için haşvurucuların uğradıklarım iddia ettikleri maddi zararlar ile tespit edilen ihlał arasında illiyet bağıbulunmalı ve başvurucular uğradıklarını iddia ettikleri maddi zararlara ilişkin belgeleri Anayasa Mahkemesine sunmalıdır. Başvurucular. ölen yakınlarının desteğini kaybetmeleri nedeniyle maddi zarara uğradıklarını belirterek başka kişiler tarafından açılan bir tazminat davası kapsamında alınan bilirkişi raporunu maddi zararları yönünden dikkate alınmak üzere 

başvuru formunun ekinde sunsalar da uğradıklarını iddia ettikleri maddi zararlarını ispata elverişli herhangi bir belgeyi ortaya koymamıştır. Ayrıca başvurucular, maddi zararlarının tazmini için yargi mercilerinde dava açmayi da tercih etmemiştir. Bu nedenle başvurucuların maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.

95. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden ołuşan toplam 3.894,70 TL yargilama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Yaşam hakkı ile kötü muamele yasağının maddi ve usul boyutlarının ihlal edildiğine ilişkin iddiaların KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkı iłe kötümuamele yasağının maddi ve usul boyutlarının İHLAL EDiLDİĞiNE,
C. Başvuruculara müştereken net 500.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE.tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDiNE,
D. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekålet ücretinden oluşan toplam 3.894,70 TL.yargılama giderinin başvurucułara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin. kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
F.Karatın bir örneğinin bilgi için Diyarbakır 3. Ağır Ceza Mahkemesi ile Yargıtay 1. Ceza Dairesine GÖNDERİLMESİNE.

G. Kararın bir Örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 8/6/2021tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI 
Úye Üye Rıdvan GÜLEÇBasri BAĞCI