Yetki Alanı Dışında ve Tarafların Farklı Birimlerde Bulunmaları Halinde Tapu İşlemlerinin Yapılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2024-12-03

3 Aralık 2024 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 32741
YÖNETMELİK
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
(Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü)’ndan:
YETKİ ALANI DIŞINDA VE TARAFLARIN FARKLI BİRİMLERDE
BULUNMALARI HALİNDE TAPU İŞLEMLERİNİN
YAPILMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, yetki alanı dışında
kayıtlı bulunan taşınmazlara ilişkin Genel Müdürlükçe belirlenecek
taşınmazlar ve tapu işlemleri ile tarafların farklı birimlerde bulunmaları
halinde gerçekleştirilecek mülkiyetin devrini amaçlayan sözleşmelerin
yapılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 22/12/1934 tarihli ve 2644
sayılı Tapu Kanununun 26 ncı maddesi ile 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı,
İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 488 inci maddesine göre
tarafların farklı birimlerde bulunmaları halinde yapılacak mülkiyetin
devrini amaçlayan sözleşmeler ile yetki alanı dışında kayıtlı bulunan
taşınmazlarla ilgili yapılacak tapu işlemlerinin tâbi olacağı usul ve
esasları kapsar.
(2) Resmî yazışma ile yapılan tapu işlemlerinde ve
tapu işlemleri öncesinde kadastro müdürlüklerince tescil bildirimi
düzenlenmesi gereken işlemlerde bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 2644 sayılı Kanunun 26 ncı
maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 488 inci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bilgi Teknolojileri Dairesi Başkanlığı: Tapu ve
Kadastro Genel Müdürlüğü Bilgi Teknolojileri Dairesi Başkanlığını,
b) Birim: Tapu müdürlükleri ile yurt dışı teşkilatı
birimlerini,
c) Elektronik ortam: Belge ve bilgilerin üzerinde
bulunduğu her türlü bilgisayarı, gezgin elektronik araçları, bilgi ve
iletişim teknolojisi ürünlerini,
ç) Fiziki terkin/tescil: Kütükte yapılan
terkin/tescil işlemini,
d) Genel Müdürlük: Tapu ve Kadastro Genel
Müdürlüğünü,
e) İstem Belgesi: Tescil veya terkin istem
belgesini,
f) İşlemi gerçekleştiren birim: Talep konusu tapu
işlemini gerçekleştiren birimi,
g) TAKBİS: Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemini,
ğ) TAKBİS terkin/tescili: Elektronik ortamda
TAKBİS’e yapılan terkin/tescil işlemini,
h) Tarafların farklı birimlerde bulunması halinde
tapu işlemi: Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerde, taraf
iradelerinin farklı birimlerde ayrı ayrı alınarak sözleşmenin
tamamlanmasını,
ı) Taşınmazın kayıtlı bulunduğu birim: Talep konusu
taşınmazın kayıtlı bulunduğu tapu müdürlüğünü,
i) Temsilci: Tapu işlemine taraf olan gerçek ve
tüzel kişilerin kanunî veya iradî temsilcilerini,
j) Tüzük: 22/7/2013 tarihli ve 2013/5150 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Tapu Sicili Tüzüğünü,
k) Yetki alanı dışı tapu işlemi: Taşınmazın kayıtlı
bulunduğu tapu sicili bölgesi dışında başka bir birim tarafından yapılan
işlemi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yetki Alanı Dışı Tapu İşlemleri
Tapu
işleminin yapılması
MADDE 5- (1) Birimler, hak sahibinin talebi üzerine, kendi yetki
alanı dışında kayıtlı bulunan taşınmazlarla ilgili tapu işlemlerini kanunen
bir engel olmadığını tespit etmek suretiyle yapmaya yetkilidir.
(2) Tapu işleminin tamamlanması için birden fazla
kimsenin veya temsilcisinin irade beyanında bulunması gerekli ise, bunların
tamamının imza sırasında işlemi gerçekleştiren birimde birlikte hazır
bulunmaları zorunludur.
(3) Yetki alanı dışında kayıtlı bulunan taşınmaza
yönelik işlem taleplerinde birimlerce aşağıdaki işlemler yapılır:
a) İşlemi gerçekleştiren birim talep konusu
taşınmazın tapu kaydı ile hak sahibinin belirlenmesi için gereken tescile
esas belgeleri ve azil durumunu elektronik ortamda inceler.
b) Taşınmaza ilişkin kayıt ve belgelerin eksik
olması halinde, taşınmazın kayıtlı bulunduğu birimden elektronik ortamda
eksikliklerin tamamlanması istenir. Eksiklikler, taşınmazın kayıtlı
bulunduğu birim tarafından TAKBİS’e yüklenir.
c) İşlemi gerçekleştiren birim tarafından, hak
sahibinin belirlenmesi Tüzüğün 18 inci maddesine, tasarruf yetkisinin
belirlenmesi Tüzüğün 19 uncu maddesine göre yapılır.
ç) Tescile esas belgelerde yer alan kimlik
bilgileri ile hak sahibinin Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi (MERNİS)
üzerindeki Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının eşleşmemesi halinde işlem
yapılmaz.
d) Talep edilen işlemin neticelenmesi için diğer
kamu kurum ve kuruluşları ile resmî yazışma yapılması gereken hallerde, bu
yazışmalar işlemi gerçekleştiren birim tarafından yapılır.
Tapu
harcı ve döner sermaye ücretinin tahsili
MADDE 6- (1) İşlemi gerçekleştiren birim talep konusu tapu
işlemiyle ilgili tapu harçlarının ve döner sermaye ücretinin tahsilini
sağlar.
(2) Talep konusu işlemde emlak beyan değeri/borcu
yoktur yazısı aranır.
Tapu
işleminin tamamlanması
MADDE 7- (1) Hak sahibi ve tasarruf yetkisi belirlendikten
ve işlemin yapılmasında kanunen bir sakınca olmadığı tespit edildikten
sonra akit yapılmasını gerektirmeyen işlemlerde istem belgesi, akdi
gerektiren işlemlerde ise resmî senet, işlemi gerçekleştiren birim
tarafından düzenlenir.
(2) İstem belgesi veya resmî senet taraflar ve
işlemi gerçekleştiren personel tarafından imzalanır, işlem yevmiye
defterine kayıt edilir ve resmî senet/istem belgesi üzerine, yevmiye
tarihi, saati ve dakikası ile yevmiye numarası yazılır. Taraflara, işlemin
türüne göre, tapu senedi ve/veya ipotek belgesi verilir. Talep vekâleten
yapılmışsa, resmî senet/istem belgesi imzalanmadan önce görevli personel
tarafından elektronik ortamda azil durumu kontrol edilerek işlem yapılır.
Tescil,
terkin ve arşivleme
MADDE 8- (1) İşlemi gerçekleştiren birimce TAKBİS’te
terkin/tescil işlemleri yapılır. Düzenlenen tescil/terkine ilişkin belgeler
TAKBİS’e elektronik imza ile onaylanarak kaydedilir.
(2) İşlemin yapıldığı, taşınmazın kayıtlı bulunduğu
birime elektronik ortamda bildirilir. Taşınmazın kayıtlı bulunduğu birim
tarafından, işlemi gerçekleştiren birimin kullandığı yevmiye numarası ile
fiziki terkin/tescil işlemleri yapılır. Yevmiye numarası, karışıklıklara
sebebiyet verilmemesi için işlemin yapıldığı yıl/yevmiye numarası şeklinde
yazılır.
(3) Resmî senet/istem belgesi ve işleme esas diğer
belgeler ilgili birimler tarafından Genel Müdürlükçe belirlenecek usul ve
esaslara göre arşivlenir.
Sorumluluk
MADDE 9- (1) Başvurunun eksiksiz bir şekilde alınmasından,
hak sahibinin ve tasarruf yetkisinin belirlenmesinden, azil durumunun
kontrolünden, işlemin yapılmasında kanunî bir engel bulunmadığının tespiti
ile resmî senet/istem belgesinin düzenlenmesinden, bunların doğru, eksiksiz
ve zamanında TAKBİS’e elektronik imza ile onaylanarak kaydedilmesinden ve
arşivlenmesinden, talep konusu tapu işlemi ile ilgili tapu harçları ile
döner sermaye ücretinin tahsilinin sağlanmasından ve TAKBİS’te
terkin/tescil işlemlerinin yapılmasından işlemi gerçekleştiren birim personeli
sorumludur.
(2) Taşınmaza ilişkin kayıt ve belgelerin doğru ve
eksiksiz bir şekilde TAKBİS’e yüklenmesinden, fiziki terkin/tescil
işlemlerinin yapılmasından taşınmazın kayıtlı bulunduğu birim personeli
sorumludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tarafların Farklı Birimlerde Bulunmaları Halinde
Tapu İşlemleri
Yapılacak
tapu işlemleri
MADDE 10- (1) Bu madde kapsamında;
a) Satış, bağış, mal değişim işlemleri yapılır.
b) Satış-ipotek işlemlerinde alıcı ve ipotek
lehtarının aynı birimde bulunması koşuluyla, satış-ipotek talebi tek işlem
olarak yapılabilir.
c) Tarafların aynı il sınırları içinde farklı
birimlerdeki işlem talepleri karşılanmaz.
Tapu
işleminin yapılması
MADDE 11- (1) Mülkiyeti devreden tarafın birden fazla olması
halinde taraflarca başvurunun aynı birime yapılması gerekir.
(2) Mülkiyeti devralan tarafların tamamının aynı
birimde bulunmaları gerekir. Ancak devralan taraflardan birinin veya
birkaçının devreden ile aynı birimde bulunması mümkündür.
(3) Mal değişim işleminde, taraflar aynı anda
devreden ve devralan durumunda olduğundan her iki tarafın da başvurusu alınır.
Resmî senet ilk başvurunun yapıldığı birim tarafından hazırlanır ve resmî
senedin hazırlandığı birim devredenin bulunduğu birim olarak kabul edilir.
(4) İşlemin yapılması için gerekli belgeler
eksiksiz olarak başvurulan birime sunulur. Her iki tarafa ilişkin tanık
veya tercüman bulundurulmasının gerekmesi halinde, tanık ve tercümana
ilişkin belgelerin de başvuru anında ibrazı gerekir.
(5) Başvurunun alınmasından sonra resmî senet
hazırlanır. Resmî senet içeriğinde, düzenleme yeri olarak devreden ve devralanın
bulunduğu birimlerin isimleri yazılır ve resmî senedin bu Yönetmelik
kapsamında düzenlendiği belirtilir.
(6) Resmî senedi hazırlayan birim akdin taraflarına
randevu saatini bildirir. Akdin tarafları imza aşamasında aynı anda
birimlerde hazır bulunur. Aynı anda birimlerde hazır bulunmamaları halinde
tarafların imzası alınmaz. Taraf imzaları birbirine müteakip alınır. Resmî
senet yevmiye defterine kayıt edilerek işlem tamamlanıncaya kadar
tarafların birimlerde bulunması esastır.
(7) Resmî senet, işlem taraflarının bulunduğu
birimlerce görevlendirilen personel tarafından, müdür ve/veya
görevlendirilen memur gözetiminde, ilgili taraf ile hazır bulundurulan
tanıklar ve tercüman huzurunda yüksek sesle okunur. Taraflar isterlerse
resmî senedi kendileri de alıp okuyabilirler.
(8) Resmî senedin imza ve mühür sürecine ilişkin
hususlar şunlardır:
a) Resmî senet, resmî senedi hazırlayan birimde
bulunan tarafça “okudum” yazılarak imzalanır. Taraf imzası alındıktan sonra
resmî senedi hazırlayan görevli personel ve müdür veya müdürün yerine
görevlendirilen memur tarafından imzalanarak, daire mührü ile müdürün imza
yeri mühürlenir. Elektronik imza ile elektronik ortama aktarılarak akdin
diğer tarafının bulunduğu birime gönderilir.
b) Resmî senet, mülkiyeti devralan tarafça “okudum”
yazılarak imzalanır. İmzaların tamamlanmasından sonra mülkiyeti devralan
tarafın bulunduğu birimdeki görevli personel ve müdür veya müdürün yerine
görevlendirilen memur tarafından imzalanarak daire mührü ile müdürün imza
yeri mühürlenir. Bütün imzalar tamamlandıktan sonra görevli personel
tarafından elektronik imza ile elektronik ortama aktarılarak hazırlayan
birime gönderilir.
c) Yurt dışı birimlerde resmî senedin ilgili
kısımlarının tamamı görevli personel tarafından imzalanır ve mühürlenir.
Tescil,
terkin ve arşivleme
MADDE 12- (1) Resmî senedi hazırlayan birim tarafından
işleme konu taşınmaz üzerine başvurudan sonra herhangi bir şerh, beyan ve
azil gelmemesi halinde işlem derhal yevmiye defterine kaydedilir ve resmî
senet üzerine yevmiye tarihi, saati ve dakikası ile yevmiye numarası
yazılır. Yevmiye defterine kayıt yapılmadan önce herhangi bir şerh, beyan
ve azil gelmesi halinde işlem iptal edilerek durum derhal mülkiyeti
devralan tarafın bulunduğu birime bildirilir.
(2) Yevmiye defterine kayıt yapılmasından sonra
ilgili birim tarafından tapu senedi/ipotek belgesi ilgili taraflara
verilir.
(3) Resmî senedi hazırlayan görevli personel,
tescili yaparak imzaları tamamlanmış resmî senette yer alan "Tescil
tarafımdan yapılmıştır" cümlesinin altına adını soyadını yazarak
imzalar.
(4) İşleme katılan birimler ıslak imzalı resmî
senet asıllarının üzerine yevmiye numarası ve saati yazarak Genel
Müdürlükçe belirlenen şekilde fiziki olarak saklar. İmzaları tamamlanan
resmî senet, tescili yapan personel tarafından elektronik imza ile
elektronik ortama aktarılır ayrıca fiziki olarak saklanır.
(5) İşlem yetki alanı dışı tapu işlemi olarak
yapılmış ise, tescil, terkin ve arşivleme işlemleri 8 inci madde hükümlerine
göre yapılır.
Sorumluluk
MADDE 13- (1) Başvurunun eksiksiz bir şekilde alınmasından,
hak sahipliği ile tasarruf yetkisinin belirlenmesinden, azil kontrolünden,
işlemin yapılmasında kanunî bir engel bulunup bulunmadığının tespitinden,
resmî senedin hazırlanmasından, tarafların aynı anda birimlerde bulunması
için randevu saatinin bildirilmesinden, talep konusu tapu işlemi ile ilgili
tapu harçlarının ve döner sermaye ücretinin tahsilinin sağlanmasından,
resmî senedin tarafa okunarak imzaların eksiksiz bir şekilde alınmasından
ve imzaların tamamlanmasını müteakip devralanın bulunduğu birime
gönderilmek üzere elektronik ortama aktarılmasından, imzaları tamamlanmış
resmî senedin kontrolünün yapılarak yevmiye defterine kayıt edilmesinden
başvurunun yapıldığı birim personeli sorumludur.
(2) Devralanın kimlik tespitinin yapılarak tasarruf
ehliyetinin kontrolünden, azil kontrolünden, resmî senedin devralana
okunarak imzaların eksiksiz bir şekilde alınmasından ve derhal başvurunun
yapıldığı birime gönderilmek üzere elektronik ortama aktarılmasından devralanın
bulunduğu birim personeli sorumludur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yurt dışı
birimlerde tapu işlemi yapılması
MADDE 14- (1) Yurt dışı birimlerdeki ıslak imzalı resmî
senet/istem belgesi ve işleme esas diğer belgeler taşınmazın kayıtlı bulunduğu
birime gönderilir.
Ret
yetkisi
MADDE 15- (1) Talep konusu işlemin, 22/11/2001 tarihli ve
4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 1016 ncı maddesi ve Tüzüğün 26 ncı
maddesine göre işlemi gerçekleştiren birim tarafından reddedilmesi üzerine,
ret kararının varlığı, ret tarihi ve yevmiye numarası esas alınarak
beyanlar sütununda belirtilir. Ret kararına yapılan itirazlar, işlemi
gerçekleştiren birimin bağlı bulunduğu bölge müdürlüğü tarafından
incelenir.
(2) Birinci fıkraya göre tapu işleminin
reddedildiği hallerde, ret gerekçeleri giderilmeden herhangi bir birim tarafından
reddin konusu olan tapu işlemi yapılamaz.
Güvenlik
MADDE 16- (1) Elektronik ortamın güvenliği, sistemin
kesintisiz çalışması ve işlem sürekliliğinin sağlanması, yetkisiz erişimin
engellenmesi hususunda ilgili mevzuata uygun olarak Bilgi Teknolojileri
Dairesi Başkanlığı tarafından gerekli tedbirler alınır.
(2) Bilgi Teknolojileri Dairesi Başkanlığı,
elektronik ortamdaki belgelerin değiştirilmesini ve aslına uygun olmayan
biçimde çoğaltılmasını önleyen teknik tedbirleri alır.
(3) Bilgi ve belgelerin elektronik ortamda
gönderilmesinde TAKBİS veri tabanının kullanılması zorunludur.
(4) Elektronik ortamdaki yazışmalar ilgili
mevzuatta belirtilen resmî yazışma kurallarına ve güvenlik önlemlerine uyularak
güvenli elektronik imza ile yapılır.
(5) Bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılacak tapu
işlemlerinde belgeler elden takip edilemez.
İşlem ve
taşınmaz sınırlaması
MADDE 17- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak akitli ve
akitsiz işlemler ve taşınmazlar ile tarafların farklı birimlerde
bulunmaları hâlinde yapılacak mülkiyetin devrini amaçlayan sözleşmeleri ve
işlemi gerçekleştirecek birimleri belirlemeye Genel Müdürlük yetkilidir.
Hüküm
bulunmayan haller
MADDE 18- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde,
4721 sayılı Kanun, 2644 sayılı Kanun, Tüzük ve 10/11/2009 tarihli ve 27402
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tapu Müdürlüklerince Düzenlenen Resmî
Senetlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Vekaletnamelerin
kabulü
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) 21/11/2023 tarihinden
önce düzenlenmiş vekaletnameler ile yetki alanı dışı tapu işlemi yapılmaz.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 19- (1) 30/4/2011 tarihli ve 27920 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Tapu Müdürlüklerince Yetki Alanı Dışında Kayıtlı
Bulunan Taşınmazlarla İlgili Tapu İşlemlerinin Yapılmasına İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 20- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 21- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tapu ve Kadastro
Genel Müdürlüğünün bağlı bulunduğu Bakan yürütür.