Anayasa Mahkemesinin 4/10/2023 Tarihli ve 2020/1327 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-01-16

16 Ocak 2024 SALI 
Resmî Gazete 
Sayı : 32431
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM  KARAR 
NURİYE AYHAN ALTINER BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2020/1327Karar Tarthi : 4/10/2023
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muamumer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FIDAN Raportör : Ferhat YILDIZ Başvurucu : Nuriye Ayhan ALTTNER Vekill ; Av. Esra BAŞ ERBA 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
. Başvuru, tehdit edildiğini iddia cden kadmın Önleyici tedbir talebinin reddedilmesi nedeniyle maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

Ⅱ.BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 3/1/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Böltüm tarafindan yapılmasma karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir Örneği bilgi için Adalet Bakanlığıa (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşıbeyanda bulunmamıştir.

III OLAY VE OLGULAR 
4.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle başvuru tarihi itibarıyla ilgili olaylar özetle şöyledir:
5.Başvurucu, bir siyasi partinin kongresinin düzenlenmesinde mahalle temsilcisi olarak görev yaptığı sırada aynı siyasi parti üyeleri M.K. ve R.T. tarafından gıyaben tehdit edildiğinden bahisle bu kişilerden şikâyetçi olmuştur. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) 25/10/2019 iarihinde görevli aile mahkemesinden 8/3/2012 tarihli ve 6284 sayilı Ailenin Korumması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun uyarınca Önleyici tedbir kararı verilmesi talebinde bulummuştur.


6. Istanbul Anadolu 23. Aile Mahkemesi (Mahkeme) 28/10/2019 tarihinde Başsavcılığın talebinin kabulüne, M.K. ve R.T. hakkında başvurucuya karşı şiddet tehdidi,hakaret, aşağılama veya küçük dūşürme içeren söz ve davranışlarda bulunmama,başvurucunun bulumduğu konuta, okula ve işyerine yaklaşmama tedbirlerinin uygulanmasına karar vermiştir, Kararda, tedbirin üç ay süreyle geçerli olduğu ve tedbire uyulmaması hâlinde zorlama hapsine hükmedileceği vurgulanmıştır.

7. Haklarında tedbir karanı verilen M.K. ve R.T. anılan karara karşı sunduklarıitiraz dilekçelerinde; başvurucuyu tehdit etmediklerini, 6284 sayılı Kanun gereğince tedbir kararı verilmesi için şartların oluşmadığını ileri sürmüştür. Îtirazı inceleyen İstanbul Anadolu 1. Aile Mahkemesi (itiraz mercii) 25/1 I/2019 tarihinde talebin kabulä ile mahkeme kararınıkaldrrılmasına kesin olarak karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; tedbir talebinin aile içi şiddet veya ısrarlı takibe ilişkin olmadığını, 6284 sayılı Kanun kapsamında verilebilecek bir kararın bulunmadığını ifade etmiştir.

8.Nihai karar başvurucuya 4/12/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir.
9. Başvurucumun şikâyeti sonrasında Başsaveılık tarafindan gerçekleştirilen soruşturma sonucunda M.K. ve R.T.nin başvurucuya karşı tehdit suçunu işledikleri şüphesiyle 4/2/2020 tarihinde hakfarında iddianame düzenlenmiştir. Iddianamede şüphelilerin başvurucuyu gryabmda "Eğer onu görevden almazsanız çok kan akar, ya onun kanı akacak ya da bizim." şeklinde tehdit cttiklerine yer verilmiştir. Yine dosyadaki bilgi ve belgelerde yer alan Bilgi Alma Tutanağı'ndan başvurucunum şikâyetçi olduğu kişilerin başvurucunun gıyabında "Bu kadın görevden alacaksın, almazsan her ikl taraftan ya oradan ya buradan kan akacak, derneğimizdeki gençleri tutamayız." şeklinde sözler sarf ettiklerine yönelik tanık beyanınun bulunduğu anlaşılmıştır.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hnkuk 
1.İlgli Mevzuat 
10. 6284 sayılı Kanun'un "Amaç, kapsam ve temel tkeler" kenar başlıklı I.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Bu Kanunun amaci; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadıntarın, çocukların, aile bireylerinın ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kdşllere yönelik ştddetin önlenmest amacıyla alınacak tedbirlere iltşkin usul ve esasları dītzenlemektir."
11. 6284 sayılı Kanun'un "Tanımlar" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısmışöyledir.

“…Bu Kanunda yer alan;
c) Kadına yōnelik şiddet: Kadmlara, yalnızca kadın oldukları için uygulanan veya kadınları etkileyen cinsiyete dayalı btr ayrımcılık ile kadının insan hakları ihlaline yol açan ve bu Kanunda şiddet olarak tanvmlanan her türtù tutum ve davranışı,

d) Ştddet: Kişinin, fiziksel, cinsel, pstkolojik veya ekonomik açtdan zarar görmestyle veya acı çekmesiyle sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketleri, buna yōnellk tehdit ve baskayı ya da özgürlüğün keyfi engellenmesini de içeren, toplumsal, kamusal veya özel aianda meydana gelen fiziksel, cinsel, pstkolojlk, sözlū veya ekonomik her türlü tutum ve davranışı,
e) Ştddet mağduru: Bu Kanunda şiddet olarak tanumlanan tutum ve davranışlara doğrudan ya da dolaylı olarak maruz kalan veya kalma tehlikesi bulunan kişiyı ve şlddetten etkilenen veya etkilenme tehlikest bulunan kişileri,
...
g) Şiddet uygulayan: Bu Kanunda ştddet olarak tanımlanan tutum ve davranışlarıuygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişileri,
ğ) Tedbir karar: Bu Kamun kapsamında, şiddet mağdurları ve şiddet uygulayanlar hakkinda hâkim, kolluk görevlilert ve mülki amtrler uarafindan, istem üzerine veya resen verilecek tedbir kararlarını,
lfade eder."
12.6284 sayılı Kanun'un "Häkim tarafindan verilecek önleyici tedbir kararları"kenar başlıklı 5. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Şiddet uygulayanlarla ilgilt olarak aşağıdakd önleyict tedbirlerden btrine,btrkaçına veya uygun görülecek benzer tedhirlere häkim tarafından karar verilebilir 
a) Şiddet mağduruna yönelik olarak şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya klçük düşürmeyi içeren söz ve davramşlarda bulunmaması.

b) Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzakdaşturılması ve mülşterek konutun korunan kdştye tahsis edilmesi.

c) Korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yakdaşmaması.
π

.•


13. 18/1/2013 tarihli ve 28532 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadma Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanuna Ilişkin Uygulama Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) "Amaç ve kapsam" kenar başlıklı 1. maddesi şöyledir.

"Bu Yönetmellk, ştddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınlar,çocuklar, aile btreyleri ve tek taraflt israrlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönellk şiddetin önlenmest le şiddet uygulayan veya uygulama ihtimali olan kişiler hakkanda ştddetin önlenmesine yönelik tedbirler ile bu tedbirierin alnması ve uygulanmasına ilşkin usul ve esasları kapsar."
kısmı şöyledir.14. Yönetmelikin "Tanumlar ve ksaltmalar" kenar başlhıkhı 3. maddesinin ilgili 

"(1) Bu Yōnetmelikte geçen;
**
m) Şiddet: Kişinin, fiziksel, cinsel, psikolojlk veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle veya acı çekmestyle somuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketleri, buna yönelik tehdit ve baskayı ya da özgürlüğün keyfi engellenmesini de içeren, toplumsal, kamusal veya Özel alanda meydana gelen fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlū veya ekonomik her türlü tutưm ve davranışi,
n) Şiddet mağduru: Müekabttyet ilkesi çerçevesinde uyruğuna bakulmaksızın,Kanunda şiddet olarak tanumlanan tutum ve davrunışlara doğrudan veya dolaylı olarak maruz kalan ya da katma tehlikesi bulunan kdştyi ve şiddetten etkdlenen veya etkdlenme tehlikesi bulunan kişiyi,
**.
6) Şiddet uygulayan: Kanunda şiddet olarak tanımlanan tutum ve davranışlar uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişiyl,
p) Önleyici tedbir kararı: Kamunda beltrtilen merciler tarafindan şiddet uygulayan veya uygulama tehlikest bulunan kişi hakkanda, olayın niteliğı dikkate alınarak hükmedilecek tedbirlere ilişkin karart 

.…. ifade eder.
15. Yönetmelik'in "Yapılacak işlemler" kenar başlıklı 5. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
"…. Cumhurtyet başsavcılığı. yapılan ihbar ve şlkâyet üzerine evrakn bir örneğini tvedilikle olayın niteliğine göre uygulanabilecek olan koruyucu veya ōnleyici tedbir hakkanda karar verilmek üzere hâkime veya mülld amire gönderir .."
16.Yönetmelik'in "Tedbir kararının verilmesi" kenar başlıkhı 30, maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Tedbir karan ilgilinin talebi, müldürlük, ŞÖNiM veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzertne verilir, Tedbir kararları en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülkä amirden ya da kolluktan talep edilebilir.
Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Ancak şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşılmast hälinde, resen, korunan kişinin,müdtürlük, ŞÖntM veya kolluk görevlilerinin talebi üzerine, tedbirlerin süresinin veya şeklinın değiştirilmesine ya da aynen devam etmesine karar verilebillr.
Koruyucu tedbir karart vertiebtlmest tçin, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz, Önieyict tedbir karan, gectkttrilmeksizin verilir. Kararın verllmesi.Kamunun amacınu gerçekdeştirmeyi tehlikeye sokabilecek şekilde geciktirilemez .…. "

2. İgili Raporlar 
17. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetier Bakanlığı (2009 yılında Başbakanlık bünyesinde bulunan) Kadını Statüsü Genel Müdürlüğü tarafindan 2009 yıltnda Hacettepe Üniversitesinin de katıhımıyla hazırlanan "Tarkiye'de Kadına Yönellk Aile İçi Şiddet" başlklıt çalışmada kadına yönelik şiddet, geniş caplı bir alan araştırması ile tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada ülkenin çeşitli bölgelerinden kadınlarla görüşmeler yapılmış ve cevaplandırtcıların eğitim durumundan yaşadıkları bölgeye kadar birçok parametre değerlendirilmiştir. Kadına yönelik şiddetin ülke genelinde yaygın olarak yaşandığıı ve hayatnın bir döneminde şiddete maruz kalmış kadıniarın oranının yüzde 39 olduğunu tespit eden çalşmanın "Politika Önerileri" kısmmda araştırmanın iki temel bulgusu "şiddet olgusunun bilinenden daha yaygın olması" ve "şiddet olgusunun yaygınlığına rağmen kadınların şiddetle mücadelelerinde kendilerini yalnız hissetmeleri" olarak ifade edilmiştir.
18. Öte yandan Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü tarafindan 2016 yılında hazırlanan "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Uhusal Eylem Planı (2016-2020)" başlıklıçalışmada konu çok yőnlū olarak ele alınmıştır. Çalışmada ūlkemizde kadına şiddet olgusuna ilişkin genel bir değerlendirmeye yer verilmesinin yanında istatistiki veriler ve yasal gelişmeler ele alnmış, ayrıca ayrıutılı bir eylem planı belirlenmiştir. Bu planda farklıbakanlıkların bünyesinde oluşturulacak birimlerden kurumlar arası koordinasyona, toplumda farkmdalık yaratmaya yönelik programlardan izleme, takip ve politika geliştirmeye kadar birçok alanda yapılacak çalışmalar için belirlemeler yapılmıştır. Çalışmada kadına şiddete ilişkin olarak genel bakış ve istatistikierin aktarıldığı bölümlerin ilgili kısmı şöyledir:
"Kadına yönelik ştddet; bir insan hakka ihlali ve ayrumcılık biçtmi olarak kültürel,ekonomik, coğrafisınır tanımaksızın tüm dünyada variğını sürdürmektedir.
Kadına yönelik ştddet, kadınların insan haklarından yararlanmalarını ciddi biçtmde engellemekte; yaşam, güvenlik, özgürlük, saygınlık, fiziksel ve duygusal sağlık hakka gibi temel haklarını ihlal etmekte veya pratike geçersiz kalmaktadır, Engelli kadımlar ve kaz çocukları gibi belirlł gruplar ise çoğu durumda. gerek kendi evlerinde gerekse dışarıda;şiddet, yaralanma, suistimal, thmal, ihmalkâr davranış, kötü muamele veya sömürü gibt risklere karşı daha açık durumdadır.

Çok boyulu bír sorun alanı olan kadına yānelik şlddet ve kadına yōnelik ev lçt şiddet,yalnızca kadınları olumsuz etkilemekle kalmamakta, bir būtün olarak tophumu da olumsuz etkilemektedir. Kadına yönelik şiddent doğuran etkenler toplumsal cinsiyet eşitstzliği temelinde çoklu ve karmaşık bir yapı sergilemektedir, Kültürel faktörler, evlilik içtnde çatışma yaşama, ilişkide sorunları çözememe glbt ilişki faktörlert; kadının ekonomik bağımsızlığınun olmamasi, istihdam olanaklarına erişimde sunırlilıklar gibi ekonomik faktörler ile karar alma mekanizmalarında ve yasal dizeyde kadın-erkek eşitliğinin sağlanamamış olması şiddetin ortaya çikmasını etktleyen temel faktörlerdir. Bu nedenle şiddetin ortadan kaldırılması, kapsamlı ve eşgüdümlü politikalar gerektirmektedir.
Türkiye'de Kadına Yönelik Aile Içi Şíddet Araştrması, 2013-2014 yillarında Aile ve Sosyal Polltikalar Bakanlığı (ASPB) Kadinın Statüsü Genel Müdürlüğü (KSGM) tarafından yürütülmüş ve Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etülleri Enstitüsü tarafindan gerçekleştirilmiştir.


Bu araştırma, 2008 yılında gerçekdeştirilen Türkdye'de Kadına Yönelik Aile Içı Şiddet Araştırması'nm ardından geçen yaklaşık alt yıl lçinde, kadına yönelik şiddet biçtmlerinin yaygınlığındaki farklilaşmayı ortaya çıkarmayı ve bu strede şiddetle mücadele alanında gerçekleşen yasal düzenlemeleri, 6284 saylı Kanun öncelikli ołmak üzere değerlendirmeyt amaçlamıştir.

Araştvrma sonuçlarına göre, kadına yōnelik şiddet, her yaştan, her eğltim grubundan,her böige ve refah düzeyinden kadın için tehdlt oluşturmakia birlikıe, erken yaşlarda evlenen kadınlar ile boşanmış/ayrı yaşayan kadınlar đaha fazla şiddet riskı altındadır.
•**


B. Uluslararası Hokuk 
19. Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırıması Sözleşmesi (CEDAW) 1979 yılımda Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafindan kabul edilmiş ve Türkiye bu sözleşmeyi 19/1/1986 tarihinde imzalamıştir. CEDAW'ın I. maddesinde kadınlara karşı yapilan ayrımeılık "kadınların medeni durumlarına bakalmaksızın ve kadın ile erkek eşitliğine dayalı olarak politik, ekonomtk, sosyal, kültürel, medeni ve diğer alanlardaki insan hakları ve temel özgürlüklerinin tanınmasını, kullanımasımı ve bunlardan yararlanılmasını engelleyen veya ortadan kaldıran veya bunu amaçlayan ve cinstyete bağlıolarak yapılan herhangi bir ayrım, mahrumiyet veya kasıtlama" şeklinde tanımlanmıştır.
20. CEDAW'm 2. maddesinde devletin yükümlülaklerine ilişkin olarak aşağıdaki hususlara yer verilmiştir:
"Taraf Devletler, kadınlara karşı her türlü ayrımı kanar, tüm uygun yollardan yararlanarak ve geclkmeksizin kadmlara karşı ayrımı ortadan kaidırıeı bir politika izlemeyi kabul eder ve bu amaçla aşağıdaki hususlart taahhüt ederler:
4.
(e) Herhangi bir kişi veya kurułuşun kadınlara karşı ayrım yapma girişimini öniemek için bütün uygun önlemleri almayı;
() Kadınlara karşı ayrumcıhık oluşturan mevcut yasa, yōnetmelik, adet ve uygulamalart değiştirmek veya feshetmek tçin yasal düzenlemeler de dahil gerekdł bütün uygun önlemleri almay;"
21. CEDAW'ın 17. maddesi uyarmca ihdas edilen Kadınlara Karşı Her Türiul Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Komitesi (Komite) 19 No.lu genel tavsiye kararında (11.Oturum, 1992) cinsiyete dayah şiddetin kadınlarm erkeklerle eşitlik temelinde hak ve özgürlüklerden yararlanma imkânına ciddi engel teşkil eden ve bu nedenle CEDAW'in 1.maddesinde yasaklanmış ayrımcılık şekli olduğunu tespit etımiştir. Komite, cinsiyete dayalışiddet genel kategorisine özel kişi tarafından uygulanan şiddeti ve aile içi şiddeti de dâhil etmektedić. Somuç olarak cinsiyete dayalı siddete karşı devletlerin sorumluluklarıbulunduğumu ifade eden Komite, devletlerin “kadınları her türde şiddetten korumaya yönelik cezai yaptırımlar, medeni çözümler ve tazminat da dahil olmak üzere kadının etkili bir şekilde korunmasının sağlanması için gerekdi tüm yasal ve diğer tedbirleri alma görevi bulunduğunu" vurgulamaktadır.


22. Taraf devletlerin görev ve sorumluluklarını, aldığı tavsiye kararlarıyla strekli hatirlatan Komite 2010 yılmda gerçekleştirilen 47. Oturumunda alıman 28 sayilı genel tavsiye kararıyla da "şiddetin nerede meydana geldiğine bakılmaksızın fiziksel, ruhsal ya da cinsel açıdan kadına zarar veren veya acı çekmestne neden olan, zarar vermeye yönelik tehditler,zorlama ve özgürlükten mahrum bırakma gibi eylemleri ve aile içerisinde veya kişiler arasıillşkilerde yaşanan veya Devlet ya da devlet organlart tarafindan uygulanan ya da göz yumulan şiddeti içerdiğini, taraf devletlerin bu tür toplumsal cinstyete dayali şiddet girişimlerini önlemek, soruşturmak, kovuşturmak ve cezalandırmak hususunda āzen yükümłülüğüne sahip olduğunu; kadınlara yönelik ayrımcılığın aynı zamanda yaşama hakkıve fiztksel dokunulmazlık, aile içi şiddet ve diğer şiddet türleri gibi diğer insan hakdarıihlallerint de beraberinde getirmesi hallerinde taraf devletlerin suçluları mahkeme önüne çıkarmak ve en uygun cezaya çarptırmak tzere soruşturma ve yargılama süreçlerini devreye sokmakla yükümlū olduğumu" ifade etmiştir.

23. 11/5/2011 tarihinde imzalanan Kadılara Yönelik Şiddet ve Aile İçi $iddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye llişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi'nin (İstanbul S8zleşmesi) 24/I 1/201I tarihli ve 6251 sayıl Kadmnlara Yönelik Şiddet ve Aile Îçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye flişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulumduğuna Dair Kanun'la onaylanması uygun bulunmuş ve İstanbul Sözleşmesi 8/3/2012 tarihli ve 28227 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulu karanıyla onaylanmıştır. İstambul S8zleşmesi 20/3/2021 tarihli ve 31429 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 19/3/202I tarihli ve 3718 sayıl Cumhurbaşkanı kararı ile Türkiye Cumhuriyeti yönünden feshedilmiştir. Fesih, İstanbul Sözleşmesi'nin 80. maddesi gereğince 2021 yılının Temmuz ayında yürürlüğe girmiştir. İstanbul Sözleşmesi hâlen yürürlükte bulunmamakla birlikte ihlal iddiasına konu olay tarihinde ve olayı takip eden hukuki süreçboyunca yürürlükte olduğundan İstanbul Sözleşmesi hükümlerine "İigili Hukuk" kısmında yer verilmesi gerekir.

24. İstanbul Sözłeşmesinin 1. maddesinde, sözleşmenin amaçlarından birinin "kadınları her türlü şiddete karşı korumak, kadına karşı şiddeti ve aile içi şiddeti önlemek,kovuşturmak ve ortadan kaldırmak" olduğu belirtilmiş; 2, maddesinde yer alan kapsama ilişkin düzenlemede de "aile içi şiddet de dåhil olmak üzere kadınları orantısız bir biçimde etkileyen kadına karşı her türlü şiddet için geçerli olacağı" ifade edilmiştir. 3, maddesinde kadına karşı şiddęti "kadınlara karşı bir insan hakdarı ihlali ve ayrımcılik, ister kamu ister ōzel yaşamda meydana geisinler, sõz konusu eylemlerde bulunma tehdidi, zorlama veya özgürlüğün rastgele bir biçimde kasıtlanması da dahil olmak üzere, kadınlara fiziksel, cinsel,psikolojik veya ekonomik zarar ve acı verllmesi sonucunu doğuracak toplumsal cinsiyete dayalı tüm şiddet eylemlerti"olarak tanımlayan Îstanbul Sδzleşmesi 4., 5, ve 12. maddeleri ile taraf devletlere "kadınların, gerek kamu gerekse özel alanda ştddete maruz kalmaksızın yaşama hakkının yaygınlaştırılmasi, korunmast; kadına yönelik her türlü şiddet eyleminin önlenmesi, soruşturulmasi, cezalandırılması ve bu eylemler nedeniyle tazminat verilmesi,hassas konuma gelmiş insanların ihtiyaçlarının göz önüne almarak karşılanması adına gerekli yasal ve diğer tedbirlerin alınması" ödevini yüklemektedir. Ayrica Istanbul Sözleşmesi 50. ve 53. maddeleri ile taraf devletlerin "kolluk kuvveti birimlerinin kadına yönelik her türlü şiddet eylemine karşı, mağdurlara yeterli korumayı derhal sağlayarak süratle ve gereken biçimde mukabelede bulunmalarını temin edecek; şiddet mağdurlarının uygun engelleme veya koruma emirlerinden yararlanmasını sağlayacak gerekli yasal veya diğer tedbirlert alacağıu" ifade etmiştir.


25. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AlHM) kadına yönelik şiddete ilişkin olarak önüne gelen uyuşmazlıklarda fiziksel, psikolojik şiddetten sözltı saldırıya kadar çeşitli türleri olan şiddet sorununun salt somut davaların şartları ile sınırlı olarak ele alınamayacağıu vurgulamıştır. AtHM şiddetin üye devletlerin tamamını ilgilendiren yaygın bir sorun olduğumu, günümūzde Avrupa toplumlarmda özellikle kaygı verici olmaya devam ettiğini,aile içi şiddetin -genelde şahsi ilişkilerde veya kapalı çevrelerde yaşandığı için- her zaman su yüzüne çıkmayan genel bir problem olarak belirdiğini, bu yönüyle başvuruları incelerken sorunun ciddiyetini gözönünde bulunduracağım ifade etmiştir (Opuz/Türkiye, B. No:33401/02, 9/6/2009, § 132; Civek/Türkiye, B. No: 55354/11, 23/2/2016, § 50).
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
26. Anayasa Mahkemesinin4/10/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantida başvuru incelenip gereği düşünüldüi;
A. Başvurucunun İddlaları ve Bakanlık Görüşü
27. Başvurucu; ölümie tehdit edildiğinin tanık beyanlaryla sabit olduğunu, bu nedenle ciddi ve yakın bir tehlike bulunduğunu, eylemin kadına yönelik şiddet niteliğinde olduğunu, bu nedenle maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlal edildiğini ileri sürmtiştür. Tedbir kararının kaldırılması nedeniyle ailesiyle sakin şekilde gütven içinde yaşamasmın engellendiğini, bu nedenle de Özel hayata ve aile hayatina saygıgōsterilmesini isteme hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir. Son olarak itiraz merciince 6284sayılı Kanun'un sadece aile bireyleri açısmdan uygulanacağıın kabul edilmesinin ayrımcılık yasağını ihlal ettiğini ifade etmiştir.

28. Bakanlık görüşünde; süreçte verilen kararlara, konuyla alakalı içtihada yer verilmiş olup adil yargılanma hakkına ilişkin usuli güvencelerin uygulanıp uygulanmayacağının ve başvurucunun ihlal iddialarını temellendirip temellendirmediğinin değerlendirilmesinde görüşte yer verilen bilgilerin dikkate alımması gerektiği vurgulanmıştır.Ayrıca başvuruya konu tedbirin itiraz merciinin kararına kadar bir ay süreyle uygulandığı,tedbir kararı kaldırıldıktan somra ise başvurucunun kendisine yönelik bir cylem gerçekleştirildiğine ilişkin açıklamada bulunmadığı belirtilerek başvurucunun mağdur statüsünün olmadığı ifade edilmiştir. Son olarak mevcut başvuruda başvurucunun maddi ve manevi varlığını koruma hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda inceleme yapilrken görüşte yer verilen Anayasa ve ilgili mevzuat hükümlerinin, Anayasa Mahkemesi içtibadı ile somut olayın kendine özgü şartlarının dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.

B. Değerlendirme 
29. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" kenar başlıklı 17. maddesinin birinci fikrasışöyledir:
“Herkes, yaşama, maddī ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahlptir."
30.Anayasa'nın 5, maddesinin ilgili kısmı şöyledir 
"Devletin temel amaç ve görevlerl, … kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyie bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomlk ve sosyal 

engellerl kaldırmaya, tnsanın maddi ve manevi varlığının geltşmesi için gerekli şartlan hazırlumaya çalışmakır."
31. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafimdan yapılan bukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olgularm bukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B, No: 2012/969, 18/9/2013, § 16).

32. Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fikrasında, herkesin maddi ve manevi varlığıı koruma ve geliştirme hakkma sahip olduğu belirtilmekte olup söz konusu düzenleme, Avrupa Însan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesi çerçevesinde özel hayata saygıhakkı kapsamında güvence altına alınan fiziksel ve zihinsel bütüniūğün korunması hakkına karşılık gelmektedir.

33. Başvurucumun iddiaları vücut bütünlüğüne yönelik tebditten korunmadığına ilişkindir, Başvurucu eşitlik ilkesinin de iblal edildiğini ileri strımüş ise de başvurucunun bahse konu ihlal iddialarını infinhasıran Aile Mahkemesi tarafindan verilen kararın sonucuna dayandırdığı görülmektedir. Anayasa Mahkemesinin benzer konulardaki daha Önceki kararları da dikkate alındığıda başvurucumun tüim şikâyetleri Anayasa'nın 17, maddesinin birinci fikrasında düzenlenen maddi ve manevi varlığı korunması ve geliştirilmesi hakkıkapsamnda incelenmiştir (Eylem Çettn Demir, B. No: 2014/2302, 9/11/2017, § 28; A.Z.Ö.,B. No: 2014/546, 19/12/2017, § 60; Ö.T., B. No: 2015/16029, 19/2/2019, § 25; K.$., B. No:2016/14613, 17/7/2019, § 32).

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
34. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabuł edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan maddi ve manevi varlığın korunmasıve geliştirilmesi hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianı kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden 
Genel İlkeler 
35. Anayasa'mın 17, maddesinde herkesin maddi ve manevi varliğını koruma ve geliştirme hakkı güvence altına ahınmıştır. Maddi ve manevi varlığın korunmaşı ve geliştirilmesi hakkı, Anayasa'nın 5. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde devlete pozitif ve negatif ődevler yükier (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, §§ 50,51).

36. Söz konusu pozitif yülkümlüJükler, bireyler arası ilişkiler alanında olsa da belirtilen haklara saygıyı sağlamaya yönelik tedbirlerin alınmasını zorunlu kılar (Marcus Frank Cerny [GK], B. No: 2013/5126, 27/2015, §§ 36, 40).

37. Devletin söz konusu pozitif yükümlülüğü, etkili mekanizmalar kurma, bu kapsamda gerekli usule ilişkin güvenceleri sunan yargısal prosedürleri sağlama ve bu suretle yargısal ve idari makamların bircylerin idare ve özel kişilerle olan uyuşmazhıklarında etkili ve adil bir karar vermelerini temin etme sorumluluğunu da içermektedir (Semra Özel Üner, B.No: 2014/12009, 26/10/2016, § 36; Ö.T., § 29).


b. Îlkelerin Olaya Uygulanması
38. Somut olayda 6284 sayılı Kanun'da öngörülen Önleyici tedbir kararınım itiraz merciince kaldıniması ve sonuç itibaryla tedbir kararı verilmemesi nedeniyle başvurucunun maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi hakkı bağlammda, kamu makamlarmın pozitif yükümltülðkleri yönümden inceleme yapılması gerekmektedir.
39. Bu durumda somut olayın şartları çerçevesinde Bncelikle belirtilen temel haklar yönünden devletin etkili bir hukuk sistemi kurma yönündeki pozitif yükümlälüğünün yerine getirilip getirilmediğinin incelenmesi gerckir.

40. Kanun koyucu tarafmdan ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin Önlenmesi için etkili ve süratli bir yöntem izlenmesi, şiddete maruz kalan veya uğrama tehlikesi altında olan kişinin gecikmeksizin korunması amacıyla 6284 sayılı Kanun hükümleri ihdas edilerek yürüriüğe konulmuştur. 6284 sayılı Kanun kapsamında, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama teblikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla almacak tedbirlere ilişkin usul ve esasiar ile yaptırımların düzenlendiği görülmektedir. Buna göre devletin koruma yükümlülağü çerçevesinde gerekli yasal altyapının oluşturulduğu ve şiddete uğrayanların veya şiddete uğrama tehlikesi bulunanlarn korunması yönünden kurulan hukuk sisteminin yetersiz olmadığıanlaşılmaktadır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Semra Özel Üner, § 39; A.ZÖ., §76; Ö.T., § 32).

41, İkinci olarak incelenmesi geroken husus, meveut idari ve yasal mevzuat kapsamında somut olayın gerektirdiği ölçüde makul pratik tedbirler aluup alnmadığıdır.
42. Somut olayda, kadın olan başvurucunun fiziksel olarak zarar göreceğinden bahisle ve tehdit cdildiği iddiasryla Başsavcılığa müracaatı üizerine Başsavcılık tarafindan başvurucu lehine 6284 sayılı Kanun uyarınca önleyici tedbir kararı verilmesi amacıyla Mahkemeye başvurulmuştur. Mahkcmenin 6284 sayılı Kanun'un 5. maddesinde belirtilen Önleyici tedbirlerinden bir kısmına yönelik verdiği ve bir ay süreyle uygulandığı anlaşılan tedbir kararı itiraz üzerine ortadan kaldınimıştır, İtiraz mercii kararında talebin aile içi şiddet ya da israrlı takibe ilişkin olmadığı ve başvurucu hakkında 6284 sayılı Kanun'un uygulatamayacağı gerekçelerine dayanmıştır.

43. 6284 sayıh Kanun'un 1. maddesininde Kanun'un amaçlarmdan birisinin şiddete uğrayan veya uğrarma tehlikesi bulunan kadınlarm korunması olduğu vurgulanmıştır (bkz.§10). Aynı Kanun'un 2. maddesinde ise kadına yönelik şiddet; kadmlara, yalnızca kadın oldukları için uygulanan veya kadınları etkileyen cinsiyete dayalı bir ayrımcılık ile kadmın insan haklanı ihlaline yol açan ve bu Kanun'da şiddet olarak nitelendirilen her türlo tutum ve davranış olarak tanımlanmştır (bkz. § 11). Öte yandan konuya ilişkin raporlarda da kadıa yönelik şiddetin çok boyutlu bir sorun ołduğu, her yaştan, eğitim grubundan, bölge ve refah düzeyinden kadın için tehdit oluşturduğu vurgulanarak (bkz.§§17, 18) kadına şiddetin aile içi şiddet başta ołmak ūzere birçok çeşidinin bulunduğu kabul edilmiştir.
4. Bununla birlikte CEDAW'ın I. maddesinde kadıniara karşı ayrımcıığın kadmların medeni durumlarına bakılmaksızın kadın ile erkek arasıdaki eşitliği engelleyen ve cinsiyete bağlı olarak yapılan her türlüı gyrım olarak kabul edildiği görülmüştür (bkz § 19).CEDAW'm 2. maddesinde ise taraf devletlerin herhangi bir kişi veya kuruluşun kadınlara karşı gerçekleştirdiği her türlü ayrımcılığı önleme şeklinde pozitif yükümlālüklcrinin 

buluņduğu ifade edilmiştir (bkz. § 20). Bunun yanında CEDAW bünyesinde ihdas edilen Komite de tavsiye kararında kadına yőnelik, cinsiyete dayalı şiddet kategorisine özel kişi tarafindan uygulanan şiddet ve aile içi şiddetin de dâhil olduğunu ifade etmiştir (bkz. § 21).Komite başka bir tavsiye kararında da kadına yönelik şiddetin nerede meydana geldiğine bakılmakstzın fiziksel, ruhsal ya da cinsel açıdan kadıa zarar vermeye yönelik tehditler ile aile içinde veya kişiler arası ilişkilerde yaşanan şiddeti içerdiğini ve taraf devletlerin bu șiddeti ōnlemek hususunda Özen yūkümlülağü olduğunu belirtmiştir (bkz. § 22).
45. Öte yandan İstanbul Sözleşmesi'nde sözleşmenin bir amacıın da "kadınlanı her türlü şiddete karşı korumak, kadına karşı şiddeti ve aile içi şiddeti ðnlemek, kovuşturmak ve ortadan kaldırmak" olduğu, sözleşmenin "aile içi şlddet de dåhil olmak üzere kadınlarıorantısız bir biçimde etkileyen kadına karşı her türlü şlddet için geçerli olacağı" açıkça vurgulanmıştır (bkz. § 24). Sözleşme kadına karşı şiddeti "kadınlara karşı bir insan haklarıthlali ve ayrimcılık, ister kamu ister özel yaşamda meydana gelstnler, sōz konusu eylemlerde bulunma tehdidi, zorlama veya ōzgürlüğūn rastgele bir biçimde kasılanması da dahil olmak üzere, kadınlara fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik zarar ve acı verllmesi sonucunu doğuracak toplumsal cinsiyete dayalt tüm şiddet eylemleri" olarak tanımlamaktadır. Son olarak AfíM de kadına yönelik şiddetin fiziksel, psikolojik ve sözlü şiddetten sőzlü saldınya kadar çeşitli türleri olduğunu, şiddet sorununun salt somut davalarm şartları ile sınıthı olarak ele alinamayacağını, şiddetin üye devletierin tamamunı ilgilendiren yaygın bir mesele olduğunu kabul etmektedir (bkz.§ 25).

46. Bunların yanında başvurucu; bireysel başvuru formunda kendisine karşıyöneltilen tehdidin kadı olmasından kaynaklandığına, yapılan tehdidin kadına yönelik şiddet niteliğinde olduğuna, "Yapmazsanız ortalık kan gölüne döner." şeklindeki söylemlerin neredeyse tamamına yakmınm crkekler tarafindan dile getirildiğine dair açıklamalarda bulunmuştur. Öte yandan başvurucunun şikâyeti üzerine ilgili kişiler hakkıda tehdit suçunu işledikleri şüphesiyle iddianame düzenlendiği de anlaşılmıştır.

47. 6284 sayılı Kanun'da ve konu ile ilgili uluslararası hukukta kadına yönelik şiddetin cinsiyete dayalı olarak gerçekleştirilen her türlü şiddet içeren davranışı kapsadığıaçıkça kabul cdilmiştir, Tūm bunlara rağmen itiraz merciince talebin aile içi şiddet veya ısrarhı takihe ilişkin olmadığı belirtilmek suretiyle tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmiş olup somut olayda erkek şahıslar tarafından kadın olan başvurucuya yöneltilen tehdidin başvurucunun kadın olmasından kaynaklanıp kaynaklanmadığına, eylemin kadına yōnelik şiddet niteliğinde olup olmadığına dair hiçbir somut açıklama, değerlendirme veya gerekçe ortaya komulmadığı görülmüştür. Bu itibarla itiruz merciinin, aile içi şiddet ve ısrarlıtakip dışındaki durumların veya kadına yönelik aile içinde gerçekleştirilmeyen tüm şiddet eylemlerinin 6284 sayılı Kanun'un kapsamının dişinda tutuiması gerektiği somucunu doğuracak mahiyetteki yaklaşımının anayasal güvencelere aykırı olduğu açıktır.
48. Sonuç olarak nihai karardaki gerekçelerin başvurucunun maddi ve manevi varlığmm korunması hakkı bağlamında ilgili ve yeterli olmadığı sonucuna varlmıştır.Başvurucu maruz kaldığı tehdit eyleminin kadın olmasmndan kaynaklandığını açıklamasına rağmen itiraz merciinin şiddet mağduru başvurucuyu korumaya yőnelik tedbirleri sağlama yönündeki pozitif yükümlülaklerine uygun hareket etmediği anlaşılmıştır. Bu durumda başvurıcumun maddi ve manevi varlığınm korunması ve geliştirilmesi hakkı kapsamında devlete ait pozitif yükümlüläklerin gereği gibi yerine getirildiğinden söz edilemez.

49. Açıklanan gerekçelerie Anayasa'nın 17. maddesinde koruma altına alınan maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

VL GİDERİM 
50. Başvurucu, ihlalin tespiti ile yeniden yargilama yapılması ve 10.000 TL manevi tazminat talebinde bulummuştur.

51. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldıriması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken is, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştiran nedenleri gideren, ihlal kararmda belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (Mehmer Doğan [GK], B. No:2014/8875, 7/6/2018, §§ 5460; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506,7/11/2019, §§ 5360, 66; Kadrl Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§93-100).

52. Diğer taraftan somut olay bağlammda yeniden yargılama yapılmasına karar verilmesi ihlale yol açan yargilama sürecine muhatap olan başvurucunun bu sürede uğradığıbütün zaratlanı gidermemektedir, Dolayısıyla eski håle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin büttn sonuçlarıyla ortadan kaldırilabilmesi için maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlali nedeniyle yalnizca ihlal tespitiyle ve yeniden yargtlama yapılması suretiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat &denmesine karar verilmesi gerekir.

VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmcsi hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan maddi ve manevi varliğın korunması ve geliştirilmesi hakkınn İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararı bir öreğinin maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirimesi hakkının ihlalinin sonuçlarınm ortadan kaldırılması için yeniden yargrlama yepılmak.amacıyla İstanbul Anadolu 1. Aile Mahkemesine (E.2019/810 D. İş, K.2019/820 D. İş)iletilmek 0zere İstanbul Anadolu 23. Aile Mahkemesine (E.2019/758 D. Î$, K.2019/755 D.ş) GÖNDERİLMESİNE,
D. Başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMESÍNE,
E. 446,90 TL harç ve 18.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 19.246,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunum Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ódemede gecikme olmast hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten Ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAlZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir Öreğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESiNE 4/10/2023tarihinde OYBİRLIĞiYLE karar verildi.