Elektronik Mühre İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2022-09-14

14 Eylül 2022 ÇARŞAMBA
Resmî Gazete
Sayı : 31953
YÖNETMELİK
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan:
ELEKTRONİK MÜHRE İLİŞKİN USUL VE
ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; elektronik mührün hukuki
ve teknik yönleri ile uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; elektronik mühür sertifika
başvurularının alınması, elektronik mühür sertifikasının oluşturulması,
kullanılması, iptali ve yenilenmesine yönelik süreçlere, elektronik mühür
oluşturma ve doğrulama verileri ile araçlarına, elektronik mühür sahibinin
yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı
Elektronik İmza Kanununun 20 nci ve ek 1 inci maddelerine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
ve kısaltmalar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Devlet Teşkilatı Merkezi Kayıt Sistemi (DETSİS):
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Teşkilatı içerisinde yer alan kurum ve
kuruluşlar ile bunların merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatlarında bulunan
her düzeydeki birimlerinin hiyerarşik yapıya uygun olarak Türkiye
Cumhuriyeti Devlet Teşkilatı Numarası ile tanımlandığı sistemi,
b) DETSİS numarası: DETSİS’te tanımlı birimlere
verilen Türkiye Cumhuriyeti Devlet Teşkilatı numarasını,
c) Elektronik mühür: Başka bir elektronik veriye
eklenen veya elektronik veriyle mantıksal bağlantısı bulunan ve elektronik
mühür sahibinin bilgilerini doğrulama amacıyla kullanılan elektronik
veriyi,
ç) Elektronik mühür doğrulama: Elektronik mührün
geçerli olduğuna dair doğrulama veya onaylama sürecini,
d) Elektronik mühür doğrulama verisi: Elektronik
mührü geçerli kılmak için kullanılan veriyi,
e) Elektronik mühür sahibi: Elektronik mührü
oluşturan kamu kurum ve kuruluşları, kamu idareleri, kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları, kamu ve özel hukuk
tüzel kişileri ile yargı mercileri ve noterlikleri,
f) Elektronik mühür sertifikası: Elektronik mühür
doğrulama verisini elektronik mühür sahibi ile ilişkilendiren ve bu kişinin
unvanını doğrulayan elektronik onayı,
g) Elektronik mühür oluşturma aracı: Elektronik
mühür oluşturmak amacıyla kullanılan yazılım veya donanımı,
ğ) Elektronik mühür oluşturma verisi: Elektronik
mühür sahibi tarafından elektronik mühür oluşturmak için kullanılan
benzersiz veriyi,
h) ESHS: Elektronik sertifika hizmet sağlayıcısını,
ı) Gelişmiş elektronik mühür: 8 inci maddede
belirtilen şartları sağlayan elektronik mührü,
i) Güvenli elektronik mühür: Güvenli elektronik
mühür oluşturma aracı kullanılarak oluşturulan ve elektronik mühür için
nitelikli elektronik mühür sertifikasına dayanan gelişmiş elektronik mührü,
j) Güvenli elektronik mühür oluşturma aracı: 13
üncü maddede belirtilen şartları karşılayan elektronik mühür oluşturma
aracını,
k) İptal durum kaydı: Kullanım süresi dolmamış
sertifikaların iptal bilgisinin yer aldığı, iptal zamanının tam olarak
tespit edilmesine imkân veren ve üçüncü kişilerin hızlı ve güvenli bir
biçimde ulaşabileceği kaydı,
l) Kanun: 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununu,
m) Kurum: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu,
n) MERSİS: Ticaret sicili kayıtlarını da içeren,
Ticaret Bakanlığı tarafından oluşturulan ve yönetilen Merkezi Sicil Kayıt
Sistemini,
o) MERSİS numarası: MERSİS üzerinden ticaret
siciline kayıtlı tüzel kişilere verilen tekil numarayı,
ö) Nitelikli elektronik mühür sertifikası: ESHS
tarafından verilmiş ve 9 uncu maddede belirtilen şartları karşılayan elektronik
mühür sertifikasını,
p) Tebliğ: 6/1/2005 tarihli ve 25692 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Elektronik İmza ile İlgili Süreçlere ve Teknik
Kriterlere İlişkin Tebliği,
ifade eder.
(2) Bu
Yönetmelikte geçen ancak birinci fıkrada yer almayan tanımlar için ilgili
mevzuatta yer alan tanımlar geçerlidir.
İlkeler
MADDE 5- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında aşağıdaki temel
ilkeler göz önünde bulundurulur:
a) Objektif nedenler aksini gerektirmedikçe
kaynakların düzenli, verimli ve etkin kullanılması.
b) Niceliksel ve niteliksel devamlılık,
güvenilirlik, ayrımcı olmama, açıklık ve şeffaflığın sağlanması.
c) Tüketici haklarının korunması.
ç) Hizmet kalitesinin sağlanması.
d) Etkin ve sürdürülebilir rekabet ortamının
sağlanması ve devamına yönelik uygulamaların teşvik edilmesi.
e) Uluslararası standartların dikkate alınması.
f) Elektronik mühür kullanımının yaygınlaşması için
yeni yatırımların ve uygulamaların özendirilmesi.
g) Elektronik mühür sahibinin, talep ettiği hizmet
ya da ürünler dışında herhangi bir hizmeti ya da ürünü satın almak zorunda
bırakılmaması.
ğ) Bir hizmetin ya da ürünün diğer bir hizmetin ya
da ürünün ücreti yoluyla desteklenmesinden veya karşılanmasından
kaçınılması.
h) Bu Yönetmelik kapsamındaki işlemlerin uzun
süreli saklanması, elektronik mühürlerin uzun süreli olarak yasal
geçerliliğinin temin edilmesi ve teknolojik gelişmelerden bağımsız olarak
doğrulanabilmesinin sağlanması.
İKİNCİ BÖLÜM
Elektronik Mühre ve Sertifikaya İlişkin Hükümler
Elektronik
mührün hukuki geçerliliği
MADDE 6- (1) Elektronik mühür, elektronik belgenin veya
verinin elektronik mühür sahibi tarafından oluşturulduğunu, belgenin veya
verinin kaynağını ve bütünlüğünü garanti eden delil kaydıdır.
(2) Güvenli elektronik mühür, resmî mühür dâhil her
türlü fiziki mühür ile aynı hukuki niteliği haizdir.
Elektronik
mührün kullanılması
MADDE 7- (1) Güvenli elektronik mühürler, elektronik mühür
sahibinin kimliğinin doğrulanması ve mühürlenen verinin bütünlüğünün
sağlanması için kullanılır.
(2) Gelişmiş elektronik mühürler, elektronik mühür
sahibinin herhangi bir dijital varlığının kimlik doğrulaması için
kullanılabilir.
(3) Nitelikli elektronik mühür sertifikası, güvenli
elektronik imza oluşturmak amacıyla kullanılamaz.
Gelişmiş
elektronik mühür
MADDE 8- (1) Gelişmiş elektronik mühür;
a) Elektronik mühür sahibi ile benzersiz bir
şekilde bağlantılı olan,
b) Elektronik mühür sahibinin kimliğinin tespit
edilmesini sağlayan,
c) Elektronik mühür sahibinin tasarrufunda bulunan
elektronik mühür oluşturma verisiyle oluşturulan,
ç) Veride sonradan meydana gelen herhangi bir
değişikliğin tespit edilmesini sağlayacak şekilde ilişkili olduğu veri ile
bağlantılı olan,
elektronik mühürdür.
Nitelikli
elektronik mühür sertifikası
MADDE 9- (1) Nitelikli elektronik mühür sertifikasında;
a) Otomatik işlemeye uygun bir biçimde,
sertifikanın “nitelikli elektronik mühür sertifikası” olarak verildiğine
dair bir ibarenin,
b) ESHS’nin kimlik bilgileri ve kurulduğu ülke
adının,
c) Elektronik mühür sahibinin teşhis edilebileceği
resmî kayıtlarda belirtilen unvanı ve MERSİS numarası veya DETSİS numarası
veya Vergi Kimlik Numarası veya Ticaret Sicil Numarası veya başvuru
sahibinin bağlı bulunduğu resmî sicile tescil edilen veya ilgili mevzuat
ile belirlenen tekil kayıt numarası gibi kimlik bilgilerinin,
ç) Elektronik mühür oluşturma verisine karşılık
gelen elektronik mühür doğrulama verisinin,
d) Sertifikanın geçerlilik süresinin başlangıç ve
bitiş tarihinin,
e) ESHS için benzersiz olması gereken sertifika
seri numarasının,
f) ESHS’nin elektronik imzasının veya güvenli
elektronik mührünün,
g) (f) bendinde atıfta bulunulan elektronik imza
veya güvenli elektronik mührü destekleyen sertifika bilgisinin sunulduğu
yerin,
ğ) Sertifikanın geçerlilik durumunu sorgulamak için
kullanılabilecek hizmetlerin yerinin,
bulunması zorunludur.
Nitelikli
elektronik mühür sertifikası başvurusu ve oluşturulması
MADDE 10-
(1) Nitelikli elektronik mühür
sertifikası almak isteyen taraflar ESHS’ye başvuruda bulunur.
(2) Başvuru sahibi;
a) Ticaret şirketi ise; şirketin adı/unvanı, en son
yayımlanan Ticaret Sicil Gazetesi veya ticaret sicil belgesi, vergi
levhası, şirketin sicil tasdiknamesi veya şahıs şirketlerinde imza
beyannamesi ve adres, telefon, faks, elektronik posta adresi, internet
adresi ve kayıtlı elektronik posta adresi gibi iletişim bilgilerini,
b) Ticaret şirketi değil ise; başvuru sahibinin
bağlı bulunduğu resmî sicile tescil edilen veya ilgili mevzuat ile
belirlenen adı/unvanı ve ilgili birimlerine ait adres, telefon, faks,
elektronik posta adresi, internet adresi ve kayıtlı elektronik posta adresi
gibi iletişim bilgilerini,
başvuru aşamasında ESHS’ye iletir.
(3) ESHS, başvuru sahibinin; elektronik mühür
sertifikası almaya yetkili olup olmadığını; başvuru sahibinin Vergi Kimlik
Numarası, Ticaret Sicil Numarası, MERSİS numarası veya DETSİS numarası
bilgilerinden birini, bu bilgilerden herhangi birine sahip olmayan diğer
tüm başvuru sahiplerini de bağlı bulundukları resmî sicile tescil edilen
veya ilgili mevzuatta yer alan bilgilerini kullanarak teyit eder.
(4) ESHS, Kanun ve ilgili mevzuat ile belirlenen
teknik kriterlere uygun olarak nitelikli elektronik mühür sertifikasını,
Tebliğin 6 ncı maddesinde imza oluşturma ve doğrulama verileri için
belirlenen kriterlere uygun olarak üretir ve başvuru sahibine teslim eder.
(5) ESHS, başvuru sahibinin bilgilerini teyit
edememesi veya nitelikli elektronik mühür sertifikası almaya yetkisi
olmadığını belirlemesi halinde başvuruyu reddeder.
Nitelikli
elektronik mühür sertifikasının yenilenmesi
MADDE 11-
(1) Geçerlilik süresinin sona
ermesinden önce elektronik mühür sahibinin talebi doğrultusunda nitelikli
elektronik mühür sertifikası ESHS tarafından yenilenir.
(2) ESHS, nitelikli elektronik mühür sertifikasını,
elektronik mühür sahibine ait bilgilerin ve nitelikli elektronik mühür
sertifikasında yer alan bilgilerin geçerliliğini doğrulayarak yeniler.
(3) Nitelikli elektronik mühür sertifikasına
ilişkin bilgilerde değişiklik meydana gelmesi hâlinde ilgili elektronik
mühür sahibi ESHS’yi derhal bilgilendirir.
Nitelikli
elektronik mühür sertifikasının iptal edilmesi
MADDE 12-
(1) Nitelikli elektronik mühür
sertifikasının iptaline ilişkin talepler; ESHS, elektronik mühür sahibi ve
sözleşme veya taahhütname ile belirlenen kişiler tarafından yapılabilir.
(2) ESHS; nitelikli elektronik mühür sertifikasının
iptaline ilişkin taleplerin yapılabilmesini kesintisiz olarak sağlar ve
elektronik mühür sahibini söz konusu durum hakkında bilgilendirir.
(3) İptal talebinin alınmasını müteakip nitelikli
elektronik mühür sertifikası ESHS tarafından derhal iptal edilir. İptal
edilen nitelikli elektronik mühür sertifikası, geçerlilik süresi sonuna
kadar iptal durum kayıtlarında yer alır.
(4) ESHS, nitelikli elektronik mühür
sertifikalarına ilişkin iptal durum kaydını herhangi bir kimlik doğrulamasına
gerek olmaksızın ücretsiz ve kesintisiz olarak kamu erişimine açık tutar ve
kayıtların bir sonraki güncelleme zamanının bu kayıtlarda açıkça
gösterilmesini sağlar.
(5) Nitelikli elektronik mühür sertifikasının
güvenliğine ilişkin tehdit oluşması, elektronik mühür oluşturma verisinin
yetkisiz ele geçirilmesi veya unutulması, sertifikada bilgi değişikliği
gerekmesi, elektronik mühür sahibinin talebi gibi durumlarda sertifika ESHS
tarafından iptal edilir ve elektronik mühür sahibi bilgilendirilir.
(6) ESHS, nitelikli elektronik mühür sertifikasını
geçmişe yönelik olarak iptal edemez.
Güvenli
elektronik mühür oluşturma araçları
MADDE 13-
(1) Güvenli elektronik mühür
oluşturma araçları, elektronik mühür oluşturmak için kullanılan elektronik
mühür oluşturma verilerinin;
a) Araç dışına hiçbir biçimde çıkarılamamasını ve
gizliliğini,
b) Kendi aralarında bir eşi daha bulunmamasını,
hiçbir şekilde yeniden elde edilememesini, kullanılamamasını ve mevcut
teknoloji kullanılarak sahteciliğe karşı güvenilir bir şekilde korunmasını,
c) Elektronik mühür sahibi dışında
değiştirilmemesini ve üçüncü kişiler tarafından kullanımına karşı güvenilir
bir şekilde korunabilmesini,
sağlayan elektronik mühür oluşturma araçlarıdır.
(2) Güvenli elektronik mühür oluşturma araçları,
mühürlenen verilerin, değiştirilmemesini ve mühürleme öncesinde elektronik
mühür sahibine gösterilmesini sağlamalıdır.
(3) Güvenli elektronik mühür oluşturma araçları,
Tebliğin 8 inci maddesinde güvenli elektronik imza oluşturma araçları veya
11 inci maddesinde mobil elektronik imza hizmetlerinde dolaşım için
belirlenen kriterlere uygun olmalıdır.
Genel
hükümler
MADDE 14-
(1) Elektronik mühürler için
nitelikli elektronik mühür sertifikaları veren ESHS’ler, nitelikli
elektronik mühür sertifikası alan elektronik mühür sahibini temsil eden
gerçek kişinin kimliğini doğrulayabilmek için adli veya idari süreçler
bağlamında gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
(2) ESHS; geçerlilik süresi sona eren nitelikli
elektronik mühür sertifikalarını, nitelikli elektronik mühür sertifika
başvurusunda talep edilen bilgi, belge ve elektronik verileri, nitelikli
elektronik mühür sertifika yönetimine ilişkin tüm işlemlere, bu işlemlerin
yapıldığı zamana ve işlemleri yapan kişiye veya kişilere ait bilgileri
içeren kaydı; güvenliğini, gizliliğini, bütünlüğünü ve erişilebilirliğini
sağlayarak en az yirmi (20) yıl süreyle saklar.
(3) ESHS’nin elektronik mühür oluşturma verisinin
çalınması, kaybolması, gizliliğinin veya güvenilirliğinin ortadan kalkması
ya da sertifika ilkelerinin değişmesi gibi elektronik mühür sahibinin
kusurunun bulunmadığı durumların sonucunda nitelikli elektronik mühür
sertifikalarının ESHS tarafından iptal edilmesi ve yenilenmesi halinde, bu
işlemler için hiçbir ücret talep edilemez.
(4) Nitelikli elektronik mühür sertifika
başvurularının alınması, oluşturulması, yenilenmesi, iptal edilmesi ve
yaşam döngüsünün yönetiminde, nitelikli elektronik sertifikalar ile
elektronik mühür sertifikaları arasındaki yapısal ve işlevsel farklılıklar
nedeniyle uygulanamayan hususlar dışında, Kanun ve ilgili düzenlemelerde
nitelikli elektronik sertifikalar için tanımlanmış süreç ve teknik
kriterlere uyulması esastır.
(5)
Nitelikli elektronik mühür sertifika başvurusunun alınması, oluşturulması,
yenilenmesi, iptal edilmesi gibi işlemler, Kanun ve ilgili mevzuat
kapsamında; ilgili başvuru sahibi ile ESHS arasında akdedilen sözleşme veya
taahhütnamede öngörülen yöntemlerle yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Denetim
MADDE 15-
(1) Kurum, ESHS’lerin bu
Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin faaliyet ve işlemlerini Kanun kapsamında
resen veya şikâyet üzerine 14/12/2011 tarihli ve 28142 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Denetim
Çalışmalarına İlişkin Yönetmelik uyarınca denetleyebilir veya
denetletebilir.
Nitelikli
elektronik mühür sertifika ücretleri
MADDE 16-
(1) Kurum, sürdürülebilir rekabet
ortamının sağlanmasını ve tüketici haklarının korunmasını teminen,
gerektiğinde ESHS’nin elektronik mühür sertifikalarına ilişkin sunduğu
hizmetlerin ücretlerine alt ve üst sınır getirebilir.
İdari
ücret
MADDE 17-
(1) Kurum, ESHS’den elektronik
mühür ve elektronik mühür sertifikalarına ilişkin bir önceki yıla ait net
satışlarının binde dördü (%0,4) kadar idari ücret alır. ESHS bu ücretin
tespit edilebilmesini teminen, sunmuş olduğu hizmetler ile bu hizmetlere
ilişkin hesapları ayrıştırır.
(2) İdari ücretin tamamı her takvim yılı nisan
ayının sonuna kadar Kuruma ödenir.
İdari
yaptırımlar
MADDE 18-
(1) Bu Yönetmelik ile belirlenen
yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde, 5070 sayılı Kanunun 18 inci
ve 19 uncu maddeleri ile 15/2/2014 tarihli ve 28914 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu İdari Yaptırımlar
Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 19-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 20-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu Başkanı yürütür.