Anayasa Mahkemesinin 20/9/2023 Tarihli ve 2019/17788 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2023-12-28

28 Aralik 2023 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32413
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM  KARAR 
HALUK YAVUZ BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2019/17788Karar Tarlhi : 20/9/2023
Başkan : Kadir ÖZKAYA Dyeler : Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Kenan YAŞAR Raportör : Ferhat YILDIZ Başvurucu : Haluk YAVUZ Vekili : Av. Mehmet Ali BAŞARAN 
1. BAŞVURUNUN ÖZETI 
1. Başvuru, isim değişikliği talebinin reddediłmesi nedeniyle özel hayata saygıhakkıın ihlal edildiği iddiasına ilişkindir,
2. Başvurucunun çevresinde B ismiyle bilindiğini ileri sürerek isminin ve soyadımın "B ELIF" olarak tashih edilmesi talebiyle Istanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) 4/1/2013 tarihinde açtığı davanın reddine karar verilmiştir.Mahkemece Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdtirlüğüine ve Türk Dil Kurumu Başkanltğına konu ile ilgili görūş sorulmuş ve her iki kurum tarafindan tek bir harften oluşan adın alınmasının uygun olmayacaği, başvurucunum bu adı mahlas olarak kullanabileceği bildirilmiştir. Yine Mahkemece başvurucuya sadece soyadı değişikliği talep edip etmediği sorulmuş, başvurucu ise böyle bir talebinin olmadığını, soyadının ancak ismiyle birlikte değişimini talep ettiğini vurgulamıştır, Sonuç olarak mahkeme kararında; B adının tek bir harfen oluşması nedeniyle başvurucuyu toplumdaki diğer bireylerden ayıracak ve tanıtacak nitelikte olmadığı, özel yaşamında ve resmî yazışmalarda karışıkltklara neden olabileceği gerekçelerine yer verilmiştir.

3. Yargitay 8. Hukuk Dairesi 25/4/2018 tarihinde mahkeme kararipın onanmasına,19/2/2019 tarihinde ise karar dtizeltme talebinin reddine karar vermiştir.
4. Başvurucu, nihai hükmü 16/4/2019 tarihinde 8ğrendikten sonra 13/5/2019tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasina karar verilmiştir.


ⅡI. DEĞERLENDİRME 
6.Başvurucu; 1999 yưtndan bu yana B adı ile tanındığıni, nūfusa kayıthı olan adınıkullanmadığını, bu farklılık nedeniyle iş ve müşteri kayıpları yaşadığını, isim değişikliği talebinin reddedilmesi nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, maddive manevi varhğın korunması ve geliştirilmesihakkının, ifade özgürlüğünün ve ayrımcılık yasağının ihlal edildiğini ileri strmüştür.

7.Adalet Bakanlığı (Bakankık) görūüşünde, somut olayın ve yargılamanın bir özeti yapıldiktan sonra mevçut başvuruda başvurucunun özel hayata saygı hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda inceleme yapılürken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümlerinin, Anayasa Mahkemesi içtihadıın ve somut olayın kendine özgü şartlarının da dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Başvurucu; Bakanlık gārüşüne karşı cevabında, nüfus müdürlüğünūn kişi adlarıyla ilgilenmesinin eski ve yetersiz bir uygulama olduğunu, talebinin kamu düzenini zedelemediğini, isimlerin asgari kaç harften oluşacağını belirleyen bir düzenleme olmadığınıifade etmiştir.

8. Başvuru, ðzel hayata saygı hakkı kapsamında incelenmiştir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Sevim Akat Eşk, B. No: 2013/2187, 19/12/2013, § 30; Aslan Faruk Toprak, B. No: 2013/2957, 24/3/2016, § 34; Turgay Karaca, B. No: 2018/34343,27/1/2021, § 29; H.K [GK], B. No: 2019/42944, 17/6/2021, §§ 30-33).
9. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
10.Kimliğin belirlenmesindeki en önemli unsurlardan olan ismin vazgeçilemezlik,devredilemezlik ve kişiye sıkı surette bağlı olma niteliklerinin kişinin mevcut statüsünüetkilemesi muhakkąk olduğundan kişinin isminin korunması ve kamu düzenini bozmadığımüddetçe değiştirilmesine imkân tanınması yönünde devletin pozitif yükūmlülüiklerin olduğu değerlendirilmemiştir. Söz konusu pozitif yükümlülükler, somut olayın Özellikleri gözönünde bulundurularak idari ve yargısal karar vericiler tarafindan kişilerin bu yöndeki makul taleplerinin karşılanmasını veya taleplerin reddi durumunda buna ilişkin ilgilive yeterli gerekçeler sunulmasını gerektirir (Hacı Ahmet Eskikambur, B. No: 2015/2944, 9/1/2019, §32; Turgay Karaca, § 32).

11. İsim Üzerinde belirli şartlar altında değişiklikler yapılabilmesinin bireylerin özel hayatlarının bir unsuru olan kimliğin belirlenmesi açısından bir gereklilik olduğu hususu gözardı edilmemelidir (bazı farklarla birlikte bkz. Aslan Faruk Toprak, §44; Hacı Ahmet Eskikonbur.§ 30). Bu çerçevede isim değişikliği taleplerinin hangi şartiar altında olumlu karşılanacaği, bu tür taleplerin hangi usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirileceği hususunda idari ve yargısal makamlara belli ölçüde takdir yetkisi tanınabileceği kabul edilmelidir. Ancak bu takdir yetkişinin isim değişikliği taleplerinin değerlendirilnıesi yolunu tamamen kapatacak ve sonuç alınmastı imkânsız kılacak şekilde kullanılmaması gerektiği Önemle vurgulanmalıdır (bazı farklarla birlikte bkz, Aslan Faruk Toprak, §§ 39, 40; HacıAhmet Eskikanbur, § 34; Turgay Karaca, § 35).

12. Kamunun üstün yararının sōz konusu olduğu istisnai durumlarda isim değişikliğine ilişkin taleplerin kabul edilmemesi makul karşılanabilir. Ancak bu gibi hâllerde 

kamu makamları buna ilişkin ilgili ve yeterli gerekçe sunmahdır. Idari ve yargısal makamlar bireyin ismini değiştirebilmesindeki kişisel yarar ile kamu menfatleri arasında her durumda adil bir denge kurmalıdır (Turgay Karaca, § 36). Öte. yandan isim değişikliği hakkının tanınmış olması başvurucuya birtakım yükümlülākler yüklenemeyeceği anlamına gelmez. Bu bağlamda başvurucunun haklı nedenlerini ortaya koyma ve buna ilişkin delillerini mahkemeye sunma yükümlūlüğüı olduğu kabul edilmelidir. Bu aşamadan sonra haklı nedenin bulunup bulunmadiğını anayasal güvenceleri de dikkate alarak değerlendirmek derece maħkemelerinin görevidir (Turgay Karaca, § 46).

13.Somut olayda başvurucu; nüfus kaydında yer alan isminin B, soyadının ise Elif olarak değiştirilmesi talebinde bulunmuş olup Mahkeme önünde sadece soyadı değişikliği talebinin olmadığıı dile getirmiştir. Bu itibarla başvurucumun şikâyetlerinin özünü nüfus kayıtlarında Haluk olarak yer alan isminin B olarak değiştirilmesi talebi oluşturmaktadır.Mahkemece tek harften oluşan bir ismin başvurucuyu toplumda diğer bireylerden ayıracak ve tamtacak nitelikte olmadığı, ðzel yaşamda ve resmî yazışmalarında karışıklıklara neden olabileceği, tek harften oluşan isimlerin toplumda kullanılmadıği, başvurucunun tek başıa soyadının değiştirilmesi talebinin de bulunmadığı gerekçelerine dayanılmıştır.
14. Toplum yaşamıı dūzenleyen hukuk kurallarına uymanın bir gereği olarak kamusal makamlarca kişilere ait çeşitli bilgilerin başta nüfuş kūtūkleri olmak üzere kayıt altına almdığı ve söz konusu nüfus kütüklerinin kamu düzeninin temel dayanaklarından birini oluşturduğu açıktır (Abdullah Yılmaz, B. No: 2018/33702, 15/3/2022, § 36). Bu bağlamda Mahkemece ilgili kurumlardan tek harfli ismin kuilanıma uygun olup olmadığı sorulmuş,sonuçta bu şekilde bir kullanımın kamu dützenini zedeleyeceği hususu gerekçeleriyle birlikte açıklanmıştır. Dolayısıyła soınut olayda kamusal makamların takdir yetkisini keyfi bir şekilde kullanmadığı ve kamunun üstün yararının varlığı çerçevesinde tedbirler aldığıdeğerlendirildiğinden anılan uygulamanin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olduğu kabul edilebilir.

I5. Öte yandan başvuruçunun kültürüne göre bir ismi edimmesi engellenmemekte,yalnızca tek harflik bir ismi almasının kamu yararıa aykını olduğu belirienerek buna bir sınırlama getirilmektedir. Kaldı ki Mahkemece başvurucuya soy ismini tek başına değiştirme talebi olup olmadığının sorviduğu ancak başvurucunun bu konuda talepte bulunmadiğı ifade edilmiştir. Bu sebeple başvurucunun hak ve menfaatleri ile kamusal yarar arasında adil bir dengenin kurulduğu belirlendiğinden anılan müdabalenin ölçülo olduğu sonucuna varlmıştır.
16. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nun 20, maddesinde güvence altına almnan özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
mI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kişinin Özel hayata saygı hakkımın ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBILIR OLDUĞUNA,

B. Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan Özel hayata saygı hakkının IHLAL EDILMEDIĞINE,
C.Yargılama giderlerinin başvurucu Üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın birÖrneğinin AdafetBakanlığına GÖNDERILMEShNE 20/9/2023tarihinde OYBiRLIĞfYLE karar verildi.