Yazma ve Nadir Basma Eserlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİKLER | 2025-09-05

5 Eylül 2025 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 33008
YÖNETMELİK
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığından:
YAZMA VE NADİR
BASMA ESERLERİN TESPİT VE TESCİLİ
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; gerçek veya
tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan yazma ve nadir basma
eserlerin tespit, tescil ve yazma eser kütüphanelerine alınması hakkında
usul ve esasları belirlemektir.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 21/7/1983
tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve 4
sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer
Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
724 üncü maddesinin ikinci fıkrası ve 796 ncı
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Kültür ve Turizm Bakanlığını,
b) Başkan: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanını,
c) Başkanlık: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığını,
ç) Daire Başkanı: Başkanlık Yazma ve Nadir Eserler
Dairesi Başkanını,
d) Daire Başkanlığı: Başkanlık Yazma ve Nadir
Eserler Dairesi Başkanlığını,
e) Eser: Yazma eser ile nadir basma eserleri,
f) Eser tescil komisyonu: Daire Başkanlığı, bölge
ve bağlı kütüphane müdürlüklerinde görev yapan yazma eser uzmanı, yazma
eser uzman yardımcısı, kütüphaneci, mütercim ve restoratör
kadrolarında görev yapan personelden oluşan komisyonu,
g) Eser tescil üst komisyonu: Eser tescil komisyonu
kararlarına itiraz edilmesi halinde oluşturulan, yazma eser uzmanı ve yazma
eser uzman yardımcısı kadrolarında görev yapan personelden oluşan
komisyonu,
ğ) Nadir basma eser: 1/11/1928
tarihli ve 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce basılmış olan kitap, kitapçık ve nadir
basma süreli yayınlar ile başka dilde yazılan kitapları,
h) Taşınır geçici alındısı: Tescil edilmek üzere,
Daire Başkanlığı ve taşra birimlerine getirilen eserlerin geçici olarak
teslim alınmasında düzenlenen belgeyi,
ı) Taşra teşkilatı: Başkanlığa bağlı bölge
müdürlükleri ve yazma eser kütüphane müdürlüklerini,
i) Tescil: Gerçek veya tüzel
kişiler ile kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan yazma ve nadir basma
eserlerin bibliyografik künyelerinin tespit edilmesi, bunların içerisinde
kütüphane koleksiyonlarını tamamlayıcı nitelikte olanların bölge veya bağlı
kütüphane müdürlükleri tarafından kütüphane koleksiyonlarına kaydı,
sahiplerine geri verilenlerin tescile tabi yazma/nadir basma eser belgesi
ile belgelenmesi ve belgenin bir nüshasının tescili yapan Birimin arşivinde
muhafaza edilmesini,
j) Tescil dışı eser belgesi: Tescil edilmesine
lüzum görülmeyen eserler için verilen tescil dışı kaldıklarına dair
belgeyi,
k) Yazma eser: Elle yazılmış olan ve sanatsal, tarihsel
ya da içerik değeri haiz kitap, mecmua, risale, hat levha, hilye, müsvedde,
belge, mektup, ferman, berat ve benzeri eserleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Eser Tescil Komisyonunun Kurulması ve Kararları ile
Kararlara İtiraz Usul ve Esasları
Eser
tescil komisyonu
MADDE 4- (1) Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatına teslim
edilen eserlerin, tescile tabi yazma/nadir basma eser olup olmadığını
tespit etmek için Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatı tarafından eser
tescil komisyonu kurulur.
(2) Eser tescil komisyonu yazma eser uzmanı ve
yazma eser uzman yardımcısı ile kütüphaneci, mütercim ve restoratör kadrolarından olmak üzere en çok beş kişiden
oluşur. Komisyonda üyeler arasından bir kişi komisyonu oluşturan birim
tarafından başkan olarak belirlenir.
(3) Taşra teşkilatı birimlerinde oluşturulan
komisyon hususunda Daire Başkanlığına bilgi verilir.
(4) Gerekli görüldüğü takdirde, komisyonda
görevlendirilmek üzere Bakanlıktan kültür ve turizm uzmanı, kültür ve
turizm uzman yardımcısı, restoratör, mütercim, arkeolog,
kütüphaneci, kitap patoloğu, müze araştırmacısı
ve folklor araştırmacısı kadrolarından personel veya üniversitelerin ilgili
bölümlerinden öğretim üyeleri talep edilebilir.
(5) Eser
tescil komisyonu kararlarını salt çoğunlukla alır, eşitlik halinde komisyon
başkanının kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır. Komisyon ilk
toplantı tarihinden itibaren otuz gün içerisinde karar verir.
Komisyon
kararlarına itiraz
MADDE 5- (1) Eser tescil komisyonu kararına, bu karara
katılmayan üye ve tescil talebinde bulunan tarafından itirazda
bulunulabilir. Karara katılmayan üye, karar tarihinden itibaren; tescil
talebinde bulunan ise kararın kendisine tebliğinden itibaren otuz gün
içinde Başkanlığa sunulacak bir dilekçeyle komisyon kararına itiraz
edebilir. İtiraz üzerine Başkanlıkça otuz gün içinde eser tescil üst
komisyonu oluşturulur. Başkanlık, itiraz edilmese dahi gerekli görmesi
halinde eser tescil üst komisyonu oluşturabilir.
(2) Eser tescil komisyonu kararına, tescil
talebinde bulunan tarafından itirazda bulunulması halinde, eser tescil üst
komisyonunun ulaşım ve konaklama gibi her türlü gideri ilgili mevzuatına
göre ödenir.
(3) Eser tescil üst komisyonu; yazma eser uzmanı ve
yazma eser uzman yardımcılarından olmak üzere en çok beş kişiden oluşur. Komisyonda
üyeler arasından bir kişi Başkanlıkça başkan olarak belirlenir.
(4) Gerekli görüldüğü takdirde, eser tescil üst
komisyonunda görevlendirilmek üzere Bakanlıktan kültür ve turizm uzmanı,
kültür ve turizm uzman yardımcısı, restoratör,
mütercim, arkeolog, kütüphaneci, kitap patoloğu,
müze araştırmacısı ve folklor araştırmacısı kadrolarından personel veya
üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim üyeleri talep edilebilir.
(5) Eser tescil üst komisyonu kararlarını salt
çoğunlukla alır, eşitlik halinde komisyon başkanının kullandığı oy yönünde
çoğunluk sağlanmış sayılır. Komisyon ilk toplantı tarihinden itibaren otuz
gün içinde karar verir. Eser tescil üst komisyonu kararları kesindir.
(6) Eser tescil komisyonunun kararlarına karşı
birinci fıkrada yer alan süreler içinde itirazda bulunulmaması halinde
karar kesinleşir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yazma ve Nadir Basma Eserlerin Tescili ile
Eserlerin
Kütüphanelere Alınması
Emanete
alma
MADDE 6- (1) Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatına
getirilen yazma ve nadir basma eserler, kayıt numarası verilerek emanete
alınır ve söz konusu eserleri getirenlere, Daire Başkanlığı veya ilgili
müdürlüklerce taşınır geçici alındısı verilir.
(2) Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatına emanet
bırakılan, ancak bir yıl içinde sahipleri tarafından geri alınmayan yazma
ve nadir basma eserler kütüphanelerde korunabilir, durumlarına uygun olarak
kayıt altına alınabilir.
Yazma ve
nadir basma eserlerin tescili
MADDE 7- (1) İçerik açısından, tarihi ve sanatsal bakımdan
istisnai olarak değerlendirilen eserlerin tesciline, eser tescil komisyonu
karar verir.
(2) Tescili yapılan eserler için, EK-1’de yer alan
Tescile Tabi Yazma/Nadir Basma Eser Belgesi hazırlanır. Belgenin bir örneği
eser tescil komisyonu tarafından arşivde dosyalanır. Ayrıca tescil edilen
her bir eserin dijital kopyası hazırlanarak arşivde saklanır.
Dijitalleştirilen eserler, eser sahibinin izni alınarak, Başkanlık yazma
eserler veri tabanında kullanıcıların hizmetine sunulur.
(3) Özel niteliği olan veya nicelik bakımından
yekûn teşkil eden eserler, Daire Başkanlığı tarafından oluşturulacak
komisyonca bulundukları mahallerde tescil edilebilirler.
(4) Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatı
tarafından tescili yapılan eserler denetlemeye tabidir.
Tescil
dışı bırakılan eserler
MADDE 8- (1) Tescil dışı bırakılan yazma ve nadir basma
eserler, eser tescil komisyonu tarafından, sahiplerine EK-2’de yer alan
Tescil Dışı Eser Belgesi ile iade edilir. Ancak yanıltıcı nitelikleri
sebebiyle piyasada dolaşımı uygun görülmeyen tescil dışı bırakılan eserler
Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatı tarafından alıkonulabilir. İlgili
birimleri yanıltmak amacıyla sahte eser getirdiği tespit edilenler hakkında
suç duyurusunda bulunulur.
Tescile
tabi olup kütüphanelere alınmasına gerek görülmeyen eserler
MADDE 9- (1) Yazma ve nadir basma eserlerden kütüphanelere
alınması gerekli görülmeyenler ile bu nitelikte olup da sahiplerince
Başkanlığa satılmak istenmeyen yazma ve nadir basma eserler için EK-1’de
yer alan Tescile Tabi Yazma/Nadir Basma Eser Belgesi düzenlenerek iade
edilir.
(2) EK-1’de yer alan Tescile Tabi Yazma/Nadir Basma
Eser Belgesi alanlar tescili yapan Başkanlık birimlerine en az üç yılda bir
eserin kendisinde bulunduğuna dair bildirimde bulunur, gerektiğinde Daire
Başkanlığı veya ilgili müdürlük bu süre dolmadan da denetim yapabilir veya
bildirimde bulunulmasını isteyebilir. Belgede belirtilen yazma/nadir basma
eseri kaybedenlere ve zarar verenlere değeri ödetilir.
(3) Tescil edilen yazma/nadir basma eserin sahiplik
durumunun değişmesi halinde, tescili yapan Başkanlık birimine otuz gün
içerisinde bildirilmesi gerekir.
Kütüphanelere
alınma
MADDE 10- (1) Tescil edilmek üzere Daire Başkanlığı veya
taşra teşkilatı birimlerine getirilen eserlerden, kütüphane koleksiyonlarını
tamamlayıcı nitelikte olduğu tespit edilenler, Başkanlık tarafından satın
alınır veya bağış olarak kabul edilir.
(2) Kütüphane koleksiyonlarını tamamlayıcı
nitelikteki yazma/nadir basma eserlerin Başkanlık tarafından satın alınması
veya bağış olarak kabul edilmesi, 4/9/2014 tarihli
ve 29109 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Yazma Eserler Kurumu
Başkanlığı Eser Sağlama Kurulu Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
hükümlerine göre yerine getirilir.
(3) Tescil edilmek üzere Daire Başkanlığı veya
taşra teşkilatı birimlerine getirilen eserlerden, vakıf kaydı ve/veya vakıf
mührü bulunanlar Başkanlıkça muhafaza edilerek adli makamlara bildirilir.
Başkanlık koleksiyonlarına ait olduğuna ilişkin bir ibare ve/veya mühür
taşıyan yazma ve nadir basma eserler Daire Başkanlığı veya ilgili müdürlüklerce
alıkonulabilir.
Tescil ve
bildirim zorunluluğu
MADDE 11- (1) Koleksiyonculuk yapan gerçek ve tüzel kişiler,
yazma eserlerden oluşan koleksiyonlarını Daire Başkanlığı veya taşra
teşkilatına tescil ettirmek zorundadırlar.
(2) Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel
kişiler satacakları eşya ve terekeler arasında bulunan veya yapacakları
müzayedelerdeki satışlara konu olan yazma ve nadir basma eserler ile
koleksiyonları, önce Daire Başkanlığı veya taşra teşkilatı birimlerine
haber vermeye ve göstermeye mecburdurlar. Daire Başkanlığı veya ilgili
müdürlükler tarafından görevlendirilecek en az iki uzmandan oluşan
komisyon, müzayedeye çıkacak yazma ve nadir basma eserleri inceler. Bu
komisyon incelenen eserler içerisinde tescil edilmesi gerekli olanları
Daire Başkanlığı veya ilgili müdürlüklere yazılı olarak bildirir. Bu
eserler Daire Başkanlığı veya ilgili müdürlükler bünyesinde oluşturulacak
eser tescil komisyonu tarafından tescil edilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Rüçhan
hakkı
MADDE 12- (1) Yazma ve nadir basma eserlerde Başkanlığın,
2863 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi kapsamında rüçhan hakkı saklıdır.
Gizlilik
ve tarafsızlık ilkesi
MADDE 13- (1) Komisyon üyeleri, eserlerin tespit ve tescili
sırasındaki bilgileri ilgili olmayan kişilere açıklayamazlar. Çalışmalar
herhangi bir yakınlık bağı gözetmeksizin tarafsızca yapılır.
Milli
Saraylar İdaresi Başkanlığı ile protokol
MADDE 14- (1) Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı envanterinde bulunan bu Yönetmelik kapsamındaki yazma ve
nadir basma eserlerle ilgili yapılacak işlemlere ilişkin Başkanlık ile
Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı arasında protokol düzenlenir.
Yürürlük
MADDE 15- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 16- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Yazma
Eserler Kurumu Başkanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız