Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkmenistan Hükümeti Arasında Bitki Koruma ve Bitki Karantinası Alanında İşbirliği Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 10167)
MİLLETLERARASI ANDLAŞMALAR | 2025-08-07

7 Ağustos 2025 PERŞEMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 32979
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA 
C+


Karar Sayısı: 10167
26 Ekim 2023 tarihinde Ankara'da imzalanan ekli “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkmenistan. Hükümeti Arasinda Bitki Koruma ve Bitki Karantinası Alanında İşbirliği Anlaşması"nın onaylanmasına, 244 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile 9 sayılıCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2 nci ve 3 üncü maddeleri gereğince karar verilmiştir.
6 Ağustos 2025
Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE  TÜRKMENİSTAN HÜKÜMETİ ARASINDA  BİTKİ KORUMA VE BİTKİ KARANTİNASI ALANINDA  İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASI 
Bundan böyle "Taraflar" olarak amlacak Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkmenistan Hükümeti,
Bundan böyle "Anlaşma" olarak anılacak olan bu İşbirliği Anlaşması çerçevesinde,
Bitki koruma ve bitki karantinası ve bitki ve bitkisel ürünlere zarar veren zararlıorganizmalar ile mücadele konularında ve bu organizmaların, devletlerinin topraklarına girişini ve yayıłmasımı kontrol etmek ve önlemek için uluslararası işbirliğinin faydalarımı kabul ederek,
3 Nisan 1952 tarihinde imzalanan ve 1997 yılmda redakte edilen Uluslararası Bitki Koruma Konvansiyonu'nun (bundan böyle Konvansiyon olarak anılacak) kuralları ve ilkelerini dikkate alarak,
Bu Anlaşma'da belirtilen tüm koşulların ve taahhütlerin yerine getirilmcsini teminen,Aşağıdaki hususłarda anlaşmıştır:
Madde 1
Tanımlar 
Bu Anlaşma kapsamında kullanıan terimler aşağıdaki anlamları ifade eder:- Bitkiler - Tohum ve genętik materyaller dâhil, canlı bitkiler ve bunların parçaları;
- Bitkisel ürünler - Bitkisel menşeili, işlem görmemiş veya basit bir işlemden geçmiş, bitki tanımma girmeyen ürünler;
- Zararlı organizmalar - Bitki veya bitkisel ūrünlere zarar veren bitki, hayvan veya patojenik ajanların tür, ırk veya biyotipleri;
- Karantinaya tabi zararlı organizma - Herhangi bir bölge için potansiyel ołarak ekonomik öneme sahip ancak henüz orada mevcut olmayan ya da mevcut olup geniş çaplı olarak yayılmamış olan ve resmi olarak kontrol altında tutulan zararlı organizma;
- Bitki sağlığı kontrolü - Bitkilerde ve bitkisel ürünlerde zararlı organizmaların ve karantinaya tabi zararlı organizmatarın varlığının ve bitki sağlığı normlarına uygunluğunun kontrol edilmesi amacryla alınan tedbirler;

- Dezenfeksiyon - Zararlı organizmaların vok edilmesi veva etkisiz hale getirilmesi için fiziksel veya kimyasal yöntemlerin kullanılmasını kapsayan onaylanmış işlemler;
 Karantinaya tabi materyaller - Uluslararası taşıma başta olmak üzere bitki sağlığıtedbirierinin gerekli olduğu, zararhları bünyesinde barındırabilen veya büyümelerine katkıda bulunabilen her türlü bitkiler ve bitkisel ürünler, depolama alanı, ambalaj, taşıt, konteynır,toprak ve diğer organizmalar, nesneler veya materyaller;
-Mallar - Bir Taraf Devletin topraklarından diğer Taraf Devletin topraklarına ithal edilen ve bir Bitki Sağlık Sertifikası ile birlikte taşınan bir dizi bitki, bitkisel ürün ve karantinaya tabi materyal.

Madde 2
Yetkili makamlar 
Tarafların, bu Anlaşma hükümlerinin uygulanmasından sorumlu yetkili makamlarışunlardır:
-Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adına: Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı.

-Türkmenistan Hükümeti adına: Türkmenistan Tarım Bakanlığı.
Yetkili makamlar bu Anlaşma'yı uygulamak için diplomatik kanallar aracılığıyla iletişimi sağlar.

Madde 3
İşbirliği ve bilgi değişimi 
Taraflar, bitki koruma ve bitki karantinası alanında işbirliği ve bilgi değişimi için aşağıdaki işlemleri gerçekleştirmeyi taahhüt eder:
1)Bu Anlaşma'nım yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içerisinde bitki koruma ve bitki karantinası ile ilgili mevzuat, karantina zararlıları listesi ve diğer hükümlerin değişimi;
2 Karantinaya tabi zararlı organizmalar listesinde yapılan tüm değişiklikler hususunda Tarafların birbirini haberdar etmesi;
3) Taraf devletlerin topraklarında karantinaya tabi zararlı organizmalar listesinde yer alan karantina organizmalarıın ortaya çıkma ve yayılma durumları ile mücadele ve denetim yöntemleri hakkında Tarafların birbirini haberdar etmesi;

4) Bitki koruma ve bitki karantinası alanında bilimsel araştırma merkezleri ve kuruluşları arasında işbirliği yapılması ve bu bağłamda elde edilen sonuçların veya bilginin diğer Tarafin izni olmadan üçüncü taraflarla paylaşılmaması.

Madde 4İthal edilen mallara ilişkin talepler 
Bir Tarafin topraklarından diğer Tarafin topraklarına getirilen (üzerinden geçirilen)mallar, Tarafların uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülükleri ile bitki koruma ve bitki karantinası alanındaki ulusal mevzuatlarına uygun olmak zorundadır.
Diğer Tarafin topraklarına ihraç edilen mallar, karantina denetiminden geçer ve yanında resmi Bitki Sağlık Sertifikası bulunur.

Taraflar, uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülükleri ile bitki koruma ve bitki karantinası alanındaki ulusal mevzuatları uyarınca, malları ve malların taşındığı araçlarıdenetler, gerektiğinde laboratuvar incelemeleri ve arındırma yapar ve karantinaya tabi zararlıorganizmaların kendi ülke topraklarma naklini engellemek için diğer önleyici tedbirler alır.
Taraflar, gerekmesi ve bilimsel geçerliliği olması halinde belirli malların ithalatlarına ilişkin ek bitki sağlığı tedbirłeri belirleme hakkına sahiptir.

Bu çerçevede, Tarafların yetkili makamları aşağıdaki işlemleri gerçekleştirmeyi taahhüt eder:
1) Onayłandıktan ve yayınlandıktan sonra vakit kaybına mahal vermeden ek bitki sağlığı tedbirleri hususunda birbirini bilgilendirmek,
2) Tarafların yetkili makamlarından herhangi birinin talebi üzerine ek bitki sağlığıtedbirlerine ilişkin gerekçeleri iletmek.

Ithal ve ihraç edilen ve transit geçen mallarım Tarafların sınir geçiş noktaları Tarafların ulusal mevzuatiarına göre belirlenir.

Tarafların yetkili makamları kendi topraklarındaki malların bitki sağlığı kontrolünün gerçekleştirildiği sınır kontrol noktaları hakkında birbirlerini bilgilendirir.
Malların ihracatı esnasında ambalaj malzemesi olarak Konvansiyon hükümlerine uygun karantina organizmaları taşımayan ve topraktan arıtılmış talaş, kağıt, plastik ve diğer maddeler kullanılmalıdır.


Tarafların yetkili makamları karantinaya tabi zararı organizma taşıyıcısı olabilecek toprak (torf hariç), topraklı canlı köklenmiş bitkilerin ithalatımı yasaklar.
Taraflardan biri tarafindan diğer Tarafin topraklarına malların taşınması için kullanılan taşıtlar iyice temizlenir ve gerekirse zararh maddelerden arındınılır.

Tarafların yetkili makamları, ihracatçı ve ithalatçı ülkenin smır kontrol noktasında bitki sağlığı kontrolünde karantinaya tabi zararlı organizma tespit edilmesi halinde masraflarını mal sahibi karşılayacak şekilde malları ihracatçı ülkeye iade etme veya dezenfekte etme ve materyalin iadesi veya dezenfekte edilmesi mümkün değilse sahibinin rızası ile imha etme hakkına sahiptir. Her durumda karşı Tarafın yetkili makamlan Bitki Sağlığı Önlemleri için Uluslararası Standart-13'e (ISPM-13) uygun olarak önceden bilgilendirilir.
Madde 5
Bitki Sağhk Sertifikası
Bir Tarafin topraklarından diğer Tarafin topraklarına ithal edilen (üzerinden geçirilen)malların her bir sevkiyatı, ihracatçı Tarafiın yetkili makamı tarafindan Bitki Sağlığı Önlemleri Îçin Uluslararası Standart 12'ye (ISPM-12) uygun olarak düzenlenmiş ve ithal edilen mallarıithalatçı Tarafin devletinin mevzuatına göre karantinaya tabi zararlı organizmaları ihtiva etmediğini teyit eden bir Bitki Sağlık Sertifikası ile birlikte taşımır.
Malların taşınması için verilen Bitki Sağlık Sertifikası orijinal ve İngilizce veya düzenleyen Tarafin devlet dilinde doldurulmuş olmalıdır. Bitki Sağlık Sertifikası üzerindeki düzeltmeler, karalamalar ve metnin okunaksız olması belgeye hukuki geçerliğini kaybettirir.
Malın yeniden ihracat yapılacak olması durumunda yeniden ihracat Bitki Sağlık Sertifikası, Bitki Sağlık Sertifikasıın ashı veya onaylanmış bir sureti ile birlikte taşınmalıdır.
Madde 6
Malların transiti 
Menşei ülkenin Bitki Sağlık Sertifikasının sağlanması koşuluyla, malların Tarafların toprakları üzerinden transitine, malların toprakları üzerinden transit geçeceği ilgili ülke hükümetinin uluslararası yükümlülükleri ile bitki koruma ve bitki karantinası alamndaki ulusal mevzuati uyarınca müsaade edilir,

Madde 7Ortak tedbirler 
Taraflar arasındaki ithalat ve ihracat işlemlerinde, karantina açısından tehlike atz eden gönderilere ilişkin ortak denetimler ve testler, Tarafların yetkili makamlarının önceden yapacağı bir anlaşmaya dayalı olarak gerçekleştirilir. Tarafların her biri söz konusu laboratuvar testleri için gerekli olan yer ve ekipmanı sağlar. Aksi yönde kararlaştırılmadığı takdirde,uzmanların teknik ziyaretlerine ilişkin masraflar gönderen Tarafça karşılanır 
Madde 8
Diğer uluslararası anlaşmalar 
Bu Anlaşma, hiçbir şekilde Tarafların taraf olduğu diğer uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan mevcut hak ve yükümlülüklerini etkileyecek şekilde yorumlanamaz.
Madde 9
Anlaşmazhıkların çözümü
Bu Anlaşma'nın yorumlanmasından veya uygulanmasından kaynaklanabilecek herhangi bir anlaşmazhık, Taraflar arasında müzakereler ve istişareler yolu ile çözülür.
Madde 10
Değişiklikler 
Bu Anlaşma, Tarafların karşılıklı yazılı rızası ile herhangi bir zamanda değistirilebilir Anlaşma'nın ayrılmaz bir parçası olarak ayrı bir protokolle düzenlenecek değişiklikler, bu Anlaşma'nın 11. maddesinde belirlenen usule uygun olarak yürürlüğe girer.
Madde 11
Yürürlüğe giriş
Bu Anlaşma, Tarafların, bu Anlaşma'nın yürürlüğe girmesi için gerekli iç yasal süreci tamamladıklarını birbirlerine diplomatik kanallarla bildirdikleri son yazılı bildirimin almdığıtarihte yürürlüğe girer.

Bu Anlaşma süresiz olarak yürürlükte kalır. Taraflardan biri diğer Tarafa bu Anlaşma'yı sona erdirme niyetini diplomatik kanallarla yazılı olarak herhangi bir zamanda bildirebilir. Fesih, böyle bir bildirimin alınmasından 6 (altı) ay sonra yürürlüğe girer.

Bu Anlaşma Ankara'da, 26 Ekim 2023 tarihinde, Türkçe, Türkmence ve Îngilizce dillerinde tüm metinler eşit derecede geçerli, iki (2) asıl nüsha halinde imzalanmıştır. İşbu Anlaşma'nın yorumlanmasında farklılık olması durumunda, Ingilizce metin geçerli olacaktır.TÜRKİYE CUMHURİYETİTÜRKMENİSTAN HÜKÜMETİ ADINA HÜKÜMETİ ADINA Hau F Ha İbrahim YUMAKLI Çarygeldi BABANYYAZOV Tarim ve Orman BakanıÇevre Koruma Bakam 

Türkiýe Respublikasynyň Hökümeti 
bilen Türkmenistanyă arasynda ösümlikleri goramak we ösümlikleriň karantini bakynda HYZMATDAŞLYK YLALAŞYGY 
Mundan beýläk «Taraplar» diýlip atlandyrylýan Türkiýe Respublikasynyň Hökümeti we Türkmenistanyň Hökümeti,
Mundan beýläk «Yłalaşyk» diýlip atlandyrylýan şu hyzmatdaşlyk Ylalaşygynyň çäginde,
Ösümlikleri goramak we ösümlikleriň karantini, ösümlikłere we ösümlik önümlerine zyýan berýän organizmlere garşy göreşmek we bu organizmleriň õz döwletleriniň çägine girmeginiň we ýaýramagynyň öňüni ałmak we gözegçilik etmek üçin halkara hyzmatdaşlygyň peýdalaryny ykrar edip,
1952-nji ýylyň 3-nji aprelinde gol çekilen we 1997-nji ýylda üýtgedilen Halkara ösümlikleri goramak baradaky Konwensiýa (mundan beýläk Konwensiýa diýlip atlandyrylýar) düzgünlerini we ýörelgelerini göz öňüne tutup,
Şu Ylalaşykda görkezilen ähli şertleriň we borçnamalaryň ýerine ýetirilmegini üpjün etmek üçin,Şu aşakdakylar barada ylalaşdylar:
1-nji madda 
Kesgitlemeler 
Şu Yłalaşyga laýyklykda ulanylýan adalgalar aşakdaky manyłary aňladýar:
- Ösümlikler - Tohumlar we genetiki materiallar bilen bir hatarda, janly ösümlikler we olaryňbölekleri;
- Ösümlik önümleri - Gők önümlerden gelip çykan, gaýtadan işlenmedik ýa-da adaty ýagdaýda gaýtadan işlenen, ösümlik kesgitlemesine girmcýän önümler;
-Zyýanly organizmler - Ösümlikler ýa-da ösümliklerden alynýan önümler üçin zyýanly haýwanlaryň ýa-da patogen agentleriniň, ösümlikleriň görnüşleri, sortlary ýa-da biogörnüşleri;
- Karantine degişli zyýanly organizm - Islendik sebit üçin ykdysady taýdan möhüm ähmiýete eýe, ýöne entek şol ýerde bolmadyk ýa-da boiup çäkli görnüşde ýaýran we resmi taýdan gözegçilik edilýän zyýan beriji;
- Fitosanitar gözegçiligi  Ösümliklerde we ösümlik önümlerinde zyýanly organizmleriň we karantine degişli zyýanly organizmieriň bardygyny, şeýle hem olaryň fitosanitar standartlaryna laýyklygyny gözegçilikde saklamak üçin amala aşyrylýan çäreler;

- Zyýansyzlandyryş - Zyýanly organizmleri ýok etmek ýa-da zyýansyzlandyrmak üçin fíziki ýada himiki usullary we serişdeleri ulanmak bilen tassyklanan amallar;
- Karantine degisli materialłar - Esasan-da halkara ugurlarda dasamak bilen fitosanitar çăreleri geçirmeklik zerur bolan, zyýan berijileri özünde jemläp biljek ýa-da olaryň ösmegine goşant goşup biljek ösümlikleriň we ösümlik önümleriň ähli görnüşleri, ammar ýerleri, gap, ulag serişdeleri, konteýnerler.toprak we beýleki organizmler, desgalar ýa-da matcriallar;
-Önümler - Bir Tarapyň döwletiniň çäginden beýleki Tarapyň döwletiniň çägine we Fitosanitariýa Güwänamasy bilen bilelikde getirilýän Ösümlikleriň, õsümlik önümleriniğ we karantine degişli materiallaryň toplumy.

2-nji madda Ygtyýarly edaralar 
Şu Ylalaşygyň düzgünleriniň ýerine ýetirmek boýunça Taraplaryă ygtyýarly edaralar bolup durýar:
- Türkiýe Respublikasynyň Hşkümeti tarapyndan - Türkiýe Respublikasynyň Oba hojalygy we tokaý ministrligi;
- Türkmenistanyň Hökümeti tarapyndan -- Türkmenistanyň Oba hojalyk ministrligi.
Ygtyýarly edaralar şu Ylalaşygy berjaý etmek üçin diplomatik ýollar arkaly habarlaşarlar.
3-nji madda 
Hyzmatdaşlyk we maglumat alyşmak 
Taraplar ösümlikleri goramak we ösümlik karantini pudagynda hyzmatdaşlyk we maglumat alyşmak üçin şu aşakdaky çäreleri ýerine ýetirmäge borçlanýarlar:
1) Şu Ylalaşyk güýje gireninden iki aýyň içinde ösümlikleri goramak we ösümlik karantine alynmagy baradaky kanunçylygy, karantin zyýan berijileriniž sanawy we beýleki düzgünleri bilen alyşmak;
2) Taraplar karantine degişli bolýan zyýanly organizmleriň sanawyndaky ähli üýtgeşmeler barada birek-birege habar bermek;
3) Taraplaryň döwletleriniň çäklerinde karantin zyýan berijileriniň sanawyna girizilen karantine degişli organizmleriniň ýüze çykarylan we ýaýran ýagdaýlary hakynda, şol sanda gözegçilik we barlag usullary barada Taraplaryň birek-birege habar bermek;

4) Ösümlikleri goramak we ösümlik karantini boýunça ylmy öwreniş merkezleri bilen guramalaryň arasyndaky hyzmatdaşlyk we beýleki Tarapyň razylygy bolmazdan bu kontekstde alnan netijeleri ýa-da maglumatlary üçünji tarap bilen paýlaşmazlyk.

4-nji madda Daşary ýurtlardan getirilýän önümler bilen bagly talaplar 
Bir Tarapyň çäginden beýleki Tarapyň çägine getirilen (üstaşyr geçirilen) önümler Taraplaryňhalkara şertnamalaryndan we ösümlikleri goramak we ösümlik karantini babatynda milli kanunçylygyndan gelip çykýan borçnamalaryny berjaý etmelidir.

Beýleki Tarapyň çägine eksport edilýän önümler karantin barlagyndan geçmelidir we resmi fitosanitariýa güwänamasy goşulyp iberilmelidir.

Taraplaryň ösümlikleri goramak we ösümlik karantini boýunça halkara şertnamalardan we milli kanunçylyklardan gelip çykýan borçnamalaryna laýyklykda Taraplar önümłeri we önümler daşamak üçin ulanylýan ulag serişdeleri barlaýarlar, zerur bolsa barlaghana synaglaryny geçirýärler we zyýansyzlandyrýarlar we karantine degişli zyýan berijileriniň öz döwletleriň çäklerine getirmegiň öňüni almak üçin beýleki çärelerini geçirýärler.

Taraplar zerur bołan ýagdaýynda we ylmy taýdan kabul edilen ýagdaýynda käbir önümleri import etmek üçin goşmaça fitosanitariýa çäreleri kesgitlemäge hukuklydyr.

Bu çăklerde Taraplaryň ygtyýarly edaralary şu aşakdakylary ýerine ýetirmäge borçlanýarlar:
1) Tassyklanylandan we çap edilenden sož wagt ýitirmän goşmaça fitosanitariýa çäreler barada birek-birege habar bermek,
2) Taraplaryň islendik ygtyýarly edarasynyň talaby boýunça goşmaça fitosanitariýa çäreleriňsebäplerini bermek.

Taraplaryň serhetlerinden eksport, import we üstaşyr geçirilýän önümler üçin serhet nokatlary Taraplaryň milli kanunçylygyna laýyklykda kesgitlenilýär.

Taraplaryň ygtyýarly edaralary, õz çăklerinde önümlere fitosanitariýa gözegçilik edilýän serhet gözegçilik nokatlary barada birek-birege habar berýärler,
Önümler eksport edilende, Konwensiýanyň düzgünłerine laýyklykda karantin organizmlerini götermeýān we toprakdan arassalanan agaç gabyklary, kagyz, plastmassa we beýleki materiallar gaplama materialy hökmünde ulanylmalydyr.


Taraplaryň ygtyýarły edaralary karantine degişli bolýan zyýanly organizmleri göteriji bolup biljek toprak (torfdan başga), toprakly janly kök ösümlikleri getirmegi gadagan edýär.
Taraplaryň biriniň beýleki Tarapyň çägine önüm daşamak üçin ulanýan ulag serişdeleri düýpli arassalanýar we zerur bolsa zyýanly maddalara garşy zyýansyzlandyrylmalydyr.
Taraplaryň ygtyýarly edaralary eksport we import edýän döwletiň serhet gözegçilik nokadyndaky fitosanitariýa gözegçiligiň dowamynda karantine degişli zyýanly organizmiň ýüze çykarylan ýagdaýynda, önümleri eýesiniň serişdeleriniň hasabyna eksport edýăne gaýtaryp bermäge ýa-da zyýansyzlandyrmak işini geçirmäge we materialy gaýtaryp bermäge ýa-da zyýansyzlandyrmaga mümkinçilik bolmadyk ýagdaýynda, onuň eýesiniň razylygy bilen ýok etmäge hukuklydyr. Islendik ýagdaýda, beýleki Tarapyň ygtyýarly edaralaryna Fitosanitariýa çăreleri boýunça halkara standartynyň(FÇBHS-13) düzgünlerine laýyklykda habar berler.

5-nji madda 
Fitosanitariýa Güwänamasy 
Bir Tarapyň döwletiniň çäginden beýleki Tarapyň çägine getirilýän önümleriň her biriniňiberilmegi, eksport edýän Tarapyň ygtyýarly edarasy tarapyndan fitosanitariýa çäreleri hakyndaky halkara standartyna (ISPM-12) laýykłykda işlenip taýýarlanýan we getirilýän önümleriň import edýän Tarapyň kanunçylygyna laýyklykda karantine degişli zyýanly organizmleriň ýokdugyny tassyklaýan fitosanitariýa güwänamasy bilen bilelikde daşalýar.Önümleri dasamak üçin berlen fitosanitariýa şahadatnamasy asyl nusgada bolmaly we ižlis dilinde ýa-da taýýarlan döwletiž dilinde doldurylmalydyr.Fitosanitariýa şahadatnamasynyň düzedilmegi, üstünden garalanmagy we tekstiň okalmajak görnüşde bolmagy resminamanyň kanuny güýjūni ýitirýär.

Eger-de önümler gaýtadan eksport edilmeli bolsa, gaýtadan eksport üçin fitosanitariýa güwänamasy öndüriji ýurduň fitosanitariýa güwänamasynyň asyl nusgasy ýa-da tassyklanan nusgasy bilen berilmelidir.

6-njy madda Önümleriň üstaşyr geçirilmegi 
Gelip çykan ýurduň fitosanitariýa şahadatnamasynyň berilmegi şerti bilen, önümleriň Taraplaryňýurdunyň çäginden geçmegine ýurtlaryň we önümleriň üstaşyr geçjek Tarapyň ýurdunyň halkara borçnamalaryna laýyklykda ösümlikleri goramak we karantin babatynda milli kanunlaryna laýyklykda rugsat berilýär.


7-nji madda Bilelikdäki geçirilmeli çäreler 
Taraplaryň arasynda amala aşyrylýan import we eksport amallarynda, karantin taýdan howp salýan daşalýan ýükler barada bilelikdäki barlaglar we synaglar Taraplaryňygtyýarly edaralary tarapyndan öřünden baglaşylan ylalaşyk esasynda geçirilýär. Her bir Tarap ýokarda agzalan barlaghana synaglary üçin zerur ýer we enjamlary üpjün etmeli. Başgaça ylalaşylmadyk bolsa, hünärmenleriň tehniki saparlary bilen baglanyşykly çykdajylary iberýän Tarap öz üstüne alýar.

8-nji madda 
Beýleki halkara şertnamalar 
Şu Ylalaşyk Taraplaryň özleri gatnaşyiylary bolup durýan beýleki hereket edýän halkara şertnamalaryndan gelip çykýan hukuklaryna we borçnamalaryna täsir edýän hökmünde düşündirilmeli däldir,
9-njy madda Jedelleriň çözülmegi 
Şu Ylalaşygyň düşündirilmegi ýa-da ulanmagy bilen bagly ýüze çykyp biljek islendik jedeller Tarapiaryň arasyndaky gepleşikler we geñeşmeler arkaly çõzüler.

10-njy madda 
Üýtgetmeler 
Şu Ylalaşyk Taraplaryň özara ýazmaça razyçylygy bilen islendik wagt üýtgetmeler girizilip bilner. Şu Ylalaşygyň aýrylmaz bölekleri bolup durýan we aýratyn teswimama bilen düzgünleşdirilýän üýtgeşmeler şu Ylalaşygyň I1-nji maddada bellenen tertipde güýje girýärler.
11-nji madda Güýje girmegi 
Şu Ylalaşyk Taraplaryň diplomatik ýollar arkaly biri-birine şu resminamanyň güýje girmegi üçin zerur bolan içerki döwlet amallaryny tamamlandyklary barada habar berýän iň soňky ýazmaça habarnamanyň alnan senesinden güýje girýär.


Şu Ylalaşyk kesgitlenmedik möhlete baglaşylýar. Taraplar biri-birine dipłomatik ýollar arkaly şu Ylalaşygy ýatyrmak niýeti barada islendik wagt ýazmaça habar berip biler. Bu habarnamany alandan 6(alty) aýdan soň Ylalaşygyň ýatyrylmagy güýje girýär.

Ankara şäherinde 2023-nji ýylyň «26» oktýabrynda her biri türk, türkmen we iňlis dillerinde amal edildi, özi-de ähli tekstler birmežzeş deň güýje eýedir. Düşündirilende çaprazlyklar ýüze çykan halatynda iňlis dilindäki tekst artykmaçlyga eýe bolar.

Türkiýe RespublikasynyňHökümetiniğ adyndan 
Han F 
a..t..İbrahim YUMAKLI Oba hojalygy we tokaý ministri 
TürkmenistanyňHökümetiniň adyndan 
Hri Çarygeldi BABÁNYÝAZOW Daşky gurşawy goramak ministri 

COOPERATION AGREEMENT  ON THE FIELD OF PLANT PROTECTION AND PLANT QUARANTINE  BETWEEN THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF TÜRKIYE AND  THE GOVERNMENT OF TURKMENISTAN 
The Government of the Republic of Türkiye and the Government of Turkmenistan hereinafter referred to as the "Parties",
Within the framework of this Cooperation Agreement hereinafter referred to as the “Agreement",
Recognizing the benefits of international cooperation on plant protection and plant quarantine and control of harmful organisms that damage plants and plant products, as well as to control and prevent their introduction and spread in the territories of their States,
Taking into account the rules and principles of the International Plant Protection Convention (hereinafter referred to as the Convention) signed on 3 April 1952 and edited in 1997,
In order to ensure the fulfilment of all conditions and obligations set forth in this Agreement,
Have agreed as follows:
Article 1
Definitions 
The terms used in the context of this Agreement shall have the following meanings:- Plants - Living plants and parts thereof, including seeds and genetic material;
- Plant products - Products that are of plant origin, unprocessed or simply processed, not within plant definition;
- Harmful organisms - Species, variety or biotypes of plants, animals or pathogenic agents that are harmful to plants or plant products;
- Harmful organism that is subject to quarantine - A pest of potential economic importance to any area but not yet present or present but not widely spread and officially controlled;
- Phytosanitary control - Measures taken to control the presence of harmful organisms or hatmful organisms that are subject to quarantine in plants and plant products as well as their compliance with phytosanitary standards;

- Disinfection - Approved processes involving the use of physical or chemical methods and substances in order to destroy or inactivate harmful organisms;
- Quarantine materials - All kinds of plants and plant products, storage areas, packaging, vehicles,containers, soil and other organisms, objects or materials that may contain pests or contribute to their growth, for which phytosanitary measures are required especially in international transport;- Goods - A number of plants, plant products and quarantine materials imported from the territory of the State of one Party into the territory of the State of the other Party and accompanied by a Phytosanitary Certificate.

Article 2
Competent authorities 
The competent authorities of the Parties responsible for the implementation of this Agreement are:
- For the Government of Republic of Türkiye: Ministry of Agriculture and Forestry of the Republic of Türkiye.

- For the Government of Turkmenistan: Ministry of Agriculture of Turkmenistan.
The competent authorities shall communicate through diplomatic channels to implement this Agreement.

Artiele 3
Cooperation and exchange of information 
The Parties shall undertake the following actions in order to cooperate and exchange information in the field of plant protection and plant quarantine:
1) Exchanging legislation, a list of quarantine pests and other provisions related to plant protection and plant quarantine within two months from the date of entry into force of this Agreement;
2) Informing each other of the Parties of all the changes made in the list of harmful organisms that are subject to quarantine;
3) Notifying each other of the Parties about the cases of occurrence and spread of quarantine pests on the list of harmful organisms that are subject to quarantine in the territories of the states of the Parties, as well as methods of control and inspection;

4) Cooperation between scientific research institutes and organizations in the field of plant protection and plant quarantine and not sharing results or information obtained within this context with a third party without the consent of the other Party.

Article 4Requirements for imported goods 
Goods brought from (carried through) the one Party's territory to the other Party's territory must comply with the obligations of the Parties arising from international agreements and national legislation in the field of plant protection and plant quarantine.

Goods exported to the territory of the other Party shall undergo quarantine inspection and be accompanied by official Phytosanitary Certificate.

The Parties, in accordance with the obligations arising from international agreements and national legislations in the field of plant protection and plant quarantine shall inspect goods and the vehicles the goods are transported in, carry out laboratory examination and purification when necessary, and aiso take other measures to prevent the transfer of quarantine pests on the territories of their states.

The Parties are entitled, in case of need and scientific validity, to identify additional phytosanitary measures related to the imports of certain goods.

In this framework, the competent authorities of the Parties shall undertake to carry out the following actions:
1) After approval and publication, immediately notifying each other about additional phytosanitary measures,
2) In response to a request from any of the competent authorities of the Parties, sending justifications for the additional phytosanitary measures.

Crossing points of the borders of the Parties for imported, exported and transited goods shall be determined in accordance with the national legislation of the Parties.
The competent authorities of the Parties shall inform each other about the border control points where the phytosanitary control of the goods in their territory is carried out.
During the export of the goods, as the packaging materials, materials that do not carry quarantine organisms in accordance with the provisions of the Convention and shavings, paper,plastic and other materials that are soil-free shall be used.


Competent authorities of the Parties shall prohibit the import of soil (excluding peat), live rooted plants with soil, which may be carriers of harmful organisms that are subject to quarantine.
Vehicles used by either Party for the transport of goods to the territory of the other Party shall be thoroughly cleaned and if necessary, decontaminated.

The competent authorities of the Parties have the right to return to the exporter or disinfect the goods at the expense of its owner in case of detection of harmful organisms that are subject to quarantine at phytosanitary control at the border point of the state of the exporter or importer, and if it is impossible to return or disinfect the material, to destroy it in agreement with its owner. In any case, the competent authorities of the other Party in accordance with International Standard13 for Phytosanitary Measures (ISPM-13) shall be informed.

Article 5
Phytosanitary Certificate 
Each consignment of the goods imported from (carried through) the territory of the State of one Party to the territory of the other Party shall be accompanied by a Phytosanitary Certificate which was issued by the competent authority of the exporting Party in accordance with the International Standard-12 for Phytosanitary Measures (ISPM-12) and confirms that the imported material does not contain harmful organisms that are subject to quarantine according to the legislation of the State of the importing Party.

The Phytosanitary Certificate issued for the transport of the goods must be original and completed in English or in the state language of the issuing Party. Corrections, scribbles and illegibility of the text on the Phytosanitary Certificate shall make the document lose its legal validity.

In the event that the goods are to be re-exported, the re-export Phytosanitary Certificate must be carried with the original or certified copy of the Phytosanitary Certificate.
Article 6Transit of goods 
Provided that the Phytosanitary Certificate of the country of origin is supplied, transit of goods through the territories of the Parties shall be permitted in accordance with the international obligations and legislation on the field of plant protection and plant quarantine of the government of the related country through which territory the goods are transited.

Article 7Joint measures 
In the import and export transactions between the Parties, joint inspections and tests on shipments that pose a danger in terms of quarantine shall be carried out based on a prior agreement by the competent authorities of the Parties. Each Party shall provide the necessary premises and equipment for the said laboratory tests. Unless agreed otherwise, expenses related to technical visits of the experts shall be borne by the sending Party.

Article 8Other international agreements 
This Agreement shall not be construed to affect in any way the existing rights and obligations of the Parties under other international agreements to which they are parties.
Article 9Settlement of disputes 
Any dispute that may arise from the interpretation or implementation of this Agreement shall be resolved by the Parties through negotiations and consultations.
Article 10
Amendments 
This Agreement may be amended by mutual written consent of the Parties at any time. The amendments arranged in a separate protocol as an inseparable part of this Agreement shall enter into force according to the procedure established in the Article 11 of this Agreement.
Article 11Entry into force 
This Agreement shall enter into force on the date of the receipt of the last written notification by which the Parties notify each other through diplomatic channels of the completion of their internal legal procedures necessary for entry into force of the said document.

This Agreement shall remain in force for an indefinite period of one time. Either Party may at any time notify the other Party in writing of its intention to terminate this Agreement through diplomatic channels. Termination shall take effect 6 (six) months after such notice is received.
Signed in Ankara on 26 October 2023 in two (2) original copies cach in Turkish, Turkmen,and English languages, all texts being equally authentic. In case of any divergence of interpretation, the English text shall prevail.

FOR THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF TÜRKİYE 
Focin F İbrabm YUMAKLI 
Minister of Agriculture and Forestry 
FOR THE GOVERNMENT OF TURKMENISTAN 
Charygeldi BABANYYAZOV The Minister of Environmental Protection