Anayasa Mahkemesinin 6/11/2025 Tarihli ve E: 2024/31 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K: 2025/68 Sayılı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2026-03-04

4 Mart 2026 ÇARŞAMBA 
Resmî Gazete 
Sayı : 33186
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2024/31(Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı : 2025/68

Karar Tarihi : 6/11/2025


I. MALİ DENETİMİN KONUSU 
Gelişim ve Demokrasi Partisinin 2023 yılıi kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME 
1. Gelişim ve Demokrasi Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2023 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Oğuz ÇAKAR tarafindan Heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa'nın ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kurallari, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesinin ikinci ve üçüncü fikralarında “Siyasi partilerin genel başkanlari, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargitay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri binbeşyüz lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir./ Siyasi parti hakkında kapatma kararı verilmiş olması halinde kapatma kararının verildiği tarihe kadar olan döneme ilişkin hesaplar da Anayasa Mahkemesi tarafindan denetlenerek karara bağlanır. Bu takdirde denetime esas kesin hesabın verilmesi ve denetime ilişkin diğer esas ve usuller Anayasa Mahkemesi tarafindan belirlenir."hükümlerine, anılan Kanun'un “Kapanma karari” başlıklı 109. maddesinin son fikrasında ise “Siyasi partinin tüzelkişiliği, büyük kongrenin kapanma kararını aldığı tarihte sona erer."hükmüne yer verilmiştir.

3. Gelişim ve Demokrasi Partisi tarafindan 27/8/2023 tarihinde kapanma kararıalınmıştır. Kapanma kararı alınan tarih itibarıyla Partinin tüzel kişiliği sona erdiğinden kapanma tarihine kadar olan döneme ilişkin hesapların ve bu hesaplara ilişkin bilgi ve belgelerin doğru, tam ve zamanında gönderilmesi gerekmektedir. Ancak Partinin 2023 yılıkesin hesap dosyasının incelenmesi sonucunda gelir ve gider tutarlarının sifir olarak yer aldığıgörülmüştür.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet parti yetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıklarıyerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek kiraya isabet eden tutar partiye bağış olarak kaydedilmelidir.


5. Ayrica partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb.birtakım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği, 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacaği, 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında 6 aydan 1yıla kadar hapis ve 60 milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yaptıkları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Partinin 2023 yılı kesin hesabında gelir ve gider tutarlarının sifir olarak gösterilmesi kayit dışı gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılıKanun'un 69. ve 70. maddelerine aykirı davranılmış olmaktadır.

8. Açıklanan sebeplerle Anayasa Mahkemesine hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönclik eylemler olduğundan Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

9. Partinin 1/1/2023 ile 27/8/2023 tarihleri arasını kapsayan 2023 yilı kesin hesabında gelir ve giderlerinin sifir olarak gösterilmesi sebebiyle Partinin anılan yıla ilişkin denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2023 yılı kesin hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.

III. SONUÇ
Gelişim ve Demokrasi Partisinin 2023 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
A. Partinin 2023 yılı kesin hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu uyarınca kabul edilmesinin MÜMKÜN OLMADIĞINA,
B. Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fikrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına SUÇ DUYURUSUNDA BULUNULMASINA,
6/11/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili Basri BAĞCI 
Başkan Kadir ÖZKAYA 
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN 

Üye Üye Üye Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇRecai AKYEL 
Üye Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yıldız SEFERİNOĞLU Selahaddin MENTEŞ
Üye Üye Üye İrfan FİDAN Kenan YAŞAR Muhterem ÍNCE 
Üye Üye Üye Yılmaz AKÇİL Ömer ÇINAR Metin KIRATLI