Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği
YÖNETMELİKLER | 2023-10-28

28 Ekim 2023 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 32353
YÖNETMELİK
Nükleer Düzenleme Kurumundan:
RADYASYON
TESİSLERİNE VE RADYASYON UYGULAMALARINA
İLİŞKİN YETKİLENDİRMELER YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, radyasyon tesislerine ve
radyasyon uygulamalarına ilişkin faaliyetlerin radyasyondan korunma,
güvenlik ve emniyet ilkeleri çerçevesinde yürütüldüğünün tespit ve teyit
edilmesi için faaliyetlerin yetkilendirilmesine ilişkin usul ve esasları
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, radyasyon tesislerini ve
radyasyon uygulamalarını kapsar.
(2) Nükleer tesislerde ve radyoaktif atık
tesislerinde yürütülen radyasyon uygulamaları, nükleer maddelerle yürütülen
radyasyon uygulamaları ve radyasyon tesislerinde kullanılan nükleer
maddeler bu Yönetmelik kapsamındadır.
(3) 5 keV veya daha düşük enerjili radyasyon üreten
cihazlara ilişkin hususlar bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 5/3/2022 tarihli ve 7381 sayılı
Nükleer Düzenleme Kanununun 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası, 4 üncü
maddesinin sekizinci fıkrası ve 6 ncı maddesinin birinci fıkrası ile 95
sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) ve
(d) bentlerine ve 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Açık kaynak: Radyasyon uygulamalarında
kullanılmak üzere üretilmiş, kapalı kaynak formunda olmayan katı, sıvı,
gaz, aerosol veya toz hâlindeki radyoaktif maddeyi,
b) Bildirim: Bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetler
ile bu faaliyetlere yönelik onaya, yetkilendirmeye ve muafiyete ilişkin
Kuruma yapılan her türlü yazılı beyanı,
c) Dereceli yaklaşım: Radyasyon tesislerinde ve
radyasyon uygulamalarında gerçekleştirilen faaliyetlerin güvenlik ve
emniyet açısından önemi, karmaşıklığı ve oluşabilecek risklerin boyutu ile
doğru orantılı ayrıntıda dokümante edilmesini, yürütülmesini, yönetilmesini
ve düzenleyici kontrolünü,
ç) Işınlanma: Radyasyona maruz kalma durumunu,
d) Kapalı kaynak: Radyasyon uygulamalarında
kullanılmak üzere üretilmiş, normal çalışma koşullarında ve olası radyasyon
acil durumlarında dağılma, saçılma ve sızıntıya karşı bir kapsül içerisine
kapatılmış veya kaplama malzemesi ile kaplanmış radyoaktif maddeyi,
e) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,
f) Radyasyon alanı: Planlanmış ışınlanmalar
nedeniyle halk için belirlenen yıllık doz sınırlarının üzerinde ışınlanma
olasılığı olan alanı,
g) Radyasyon güvenliği: Radyasyon tesislerinin
işletilmesi ve radyasyon uygulamalarının yürütülmesi sırasında çalışanların,
halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyondan korunmasını sağlamak
üzere uygun şartların oluşturularak sürdürülmesini, kazaların önlenmesini
veya kaza sonuçlarının hafifletilmesini,
ğ) Radyasyon kaynağı: Radyasyon üreten veya yayan
cihazlar ile radyoaktif kaynakları,
h) Radyasyon tesisi: Radyasyon kaynaklarının
üretilmesi, kullanılması, bulundurulması veya bakımı ve onarımının
yapılması amacıyla özel olarak tasarlanmış tesisi,
ı) Radyasyon uygulamaları: Radyasyon kaynaklarının
üretilmesi, kullanılması, bulundurulması, bakımı ve onarımı ile radyoaktif
kaynakların ihracatı, ithalatı ve taşınması faaliyetlerini,
i) Radyasyondan korunma sorumlusu: Radyasyon
tesisinin veya radyasyon uygulamasının türüne göre Kurum tarafından
belirlenmiş nitelikleri taşıyan, yetkilendirilen kişi veya yetkilendirilmek
üzere başvuran kişi tarafından yükümlülüklerinin yerine getirilmesini
teminen görevlendirilen ve yetkilendirilen kişiye verilen yetki kapsamında
Kurum tarafından uygun bulunan gerçek kişiyi,
j) Radyasyonla çalışan: Radyasyon tesisi ve
radyasyon uygulamasındaki görevi gereği halk için belirlenen doz
sınırlarının üzerinde ışınlanma olasılığı olan gerçek kişiyi,
k) Radyoaktif kaynak: İçeriğindeki radyoaktif
maddeden faydalanılarak radyasyon uygulamalarında kullanılmak üzere
üretilen açık veya kapalı kaynakları,
l) Radyoaktif madde: Nükleer madde, radyoaktif
kaynak ve radyoaktif atıklar da dâhil olmak üzere, çekirdekleri
kendiliğinden bozunmaya uğrayarak radyasyon yayan izotop veya izotopları
içeren maddeleri,
m) Yetkilendirilen kişi: Bu Yönetmelik kapsamındaki
bir faaliyetin yürütülmesi için Kurum tarafından kendisine lisans veya izin
verilen gerçek veya tüzel kişiyi,
n) Yetkilendirme: Radyasyon tesisleri ve radyasyon
uygulamalarına ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi için yapılan başvurunun
yeterli ve uygun bulunması sonucunda gerçek veya tüzel kişilere Kurum
tarafından lisans veya izin verilmesi işlemini,
o) Yüksek aktiviteli kapalı kaynak: Aktivite
seviyesi EK-3’te belirtilen D değerlerine eşit veya daha yüksek değerlerde
olan kapalı kaynakları,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel İlkeler ve Dereceli Yaklaşım
Genel
ilkeler
MADDE 5- (1) Radyasyon tesislerine ve radyasyon
uygulamalarına ilişkin faaliyetler Kuruma bildirimde bulunulmaksızın veya
Kurumdan yetki alınmaksızın yürütülemez.
(2) Radyasyon tesislerine ve radyasyon
uygulamalarına ilişkin faaliyetlerin bireysel veya toplumsal açıdan
sağlayacağı fayda göz önünde bulundurularak gerekçelendirilmesi esastır.
(3) Radyasyon tesislerine ve radyasyon
uygulamalarına ilişkin faaliyetler nedeniyle maruz kalınabilecek radyasyon
dozlarının mümkün ve makul olan en düşük düzeyde tutulması ve bu
faaliyetler nedeniyle maruz kalınabilecek radyasyon dozlarının Kurum
tarafından belirlenen doz sınırlarını aşmaması sağlanır.
(4) Bu Yönetmelik kapsamında verilen yetki
devredilemez.
(5) Yetkilendirilen kişi, Kurum tarafından verilen
yetki kapsamına uygun olarak faaliyet yürütmekle, yetki koşullarının
devamlılığını sağlamakla ve Kurum tarafından tespit edilerek kendisine
bildirilen bulguları verilen süre içerisinde gidermekle yükümlüdür.
(6) Kurum tarafından verilen yetkinin koşullarına
ve mevzuata uymak veya düzenleyici kontrol altında olmak veya
yükümlülüklerini yerine getirmek üzere görevlendirme yapmak veya hizmet
almak yetkilendirilen kişinin sorumluluğunu azaltmaz veya ortadan kaldırmaz.
(7) Yetkilendirilen kişinin sorumlulukları,
düzenleyici kontrolden çıkarılma ile sona erer. Yetkilendirilen kişinin işi
bırakması, yetkisinin kısıtlanması, askıya alınması ya da iptal edilmesi ve
benzeri durumlar sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu gibi durumlarda
güvenlik, emniyet ve nükleer güvence açısından zafiyet oluştuğunun Kurum
tarafından değerlendirilmesi hâlinde, hukuki ve mali sorumluluk
yetkilendirilen kişiye ait olmak kaydıyla, güvenlik, emniyet ve nükleer
güvencenin sağlanmasına yönelik her türlü önlem Kurum tarafından
aldırılabilir.
(8) Radyasyon tesislerinin işletilmesi ve radyasyon
uygulamalarının yürütülmesi sırasında; çalışanların, halkın, çevrenin ve
gelecek nesillerin radyasyondan korunmasında asıl sorumluluk
yetkilendirilen kişiye aittir. Radyasyondan korunmanın sağlanmasına ilişkin
hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
(9) Radyasyon tesislerine yönelik yönetim
sisteminin kurulmasına ve bu sistemin uygulanmasına ilişkin hususlarda
ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
(10) Radyasyon tesislerinde ve radyasyon
uygulamalarında kullanılan radyoaktif maddenin nükleer güvence kapsamında
olması hâlinde, nükleer güvenceye ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte
yer alan hükümler uygulanır.
(11) Radyasyon tesislerinde ve radyasyon
uygulamalarında, radyoaktif atık yönetimi özel hesabı ve işletmeden çıkarma
özel hesabına ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler
uygulanır.
Dereceli
yaklaşım
MADDE 6- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yetkilendirme
esasları dereceli yaklaşımla belirlenir.
(2) Dereceli yaklaşım çerçevesinde;
a) Radyasyon tesisleri ve radyasyon uygulamaları
EK-1’de sınıflandırılmıştır.
b) Radyasyon tesisleri ve radyasyon uygulamaları
için yetkilendirilmek üzere başvuran kişi tarafından alınması gereken
izinler ve onaylar EK-2’de belirtilmiştir.
(3) Bu Yönetmelikte belirtilmeyen radyasyon
tesisleri ve radyasyon uygulamalarına veya mevcut radyasyon kaynaklarıyla
farklı amaçlara yönelik yürütülecek faaliyetlere ilişkin onay ve
yetkilendirme süreçlerinde, onay ve yetkilendirme koşulları Kurum
tarafından dereceli yaklaşım göz önünde bulundurularak belirlenir.
(4) Yetkilendirilen kişi, radyasyon tesislerinin
işletilmesi ve radyasyon uygulamalarının yürütülmesi sırasında radyasyondan
korunma, güvenlik ve emniyetin sağlanması kapsamında yürüttüğü
faaliyetlerde radyasyon tesisinin ve radyasyon uygulamasının türüne ve
niteliğine göre dereceli yaklaşım uygular.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Onaylar
Onay
başvurusu
MADDE 7- (1) Onay koşulları ve onay başvurusunda istenen
bilgi ve belgeler radyasyon tesisinin veya radyasyon uygulamasının türüne
göre Kurum tarafından dereceli yaklaşımla belirlenir.
(2) Radyasyon tesislerini işletecek ve radyasyon
uygulamalarını yürütecek tüzel kişiler onay almak için Kurum tarafından
belirlenen usulle başvuruda bulunur. Onay almak üzere başvuran kişi onay
işlemleri için Kurum tarafından belirlenen işlem ve hizmet bedellerini
öder.
Onay
başvurusunun incelenmesi
MADDE 8- (1) Onay başvurusunda sunulan bilgi ve belgelerin
Kurum tarafından uygun bulunması durumunda onay işlemleri başlatılır.
(2) Onay başvurusunda sunulan bilgi ve belgelerin
Kurum tarafından uygun bulunmaması durumunda, eksiklikler onay almak üzere
başvuran kişiye bildirilir. Söz konusu eksikliklerin tamamlanması için
Kurum tarafından bildirilme tarihinden itibaren en fazla üç ay süre
verilir.
(3) Söz konusu eksikliklerin tamamlanması için
verilen süre içerisinde, onay almak üzere başvuran kişi tarafından yazılı
olarak bildirilen gerekçenin Kurum tarafından uygun bulunması hâlinde en
fazla altı aya kadar ilave süre verilebilir.
(4) Eksikliklerin verilen süre sonunda tamamlanması
hâlinde onay başvurusu iptal edilir ve durum onay almak üzere başvuran
kişiye bildirilir. Onay için ödenen işlem ve hizmet bedeli iade edilmez.
Saha
onayı
MADDE 9- (1) Kurumdan, EK-2’de belirtilen gama ışınlama
tesisleri için tesisin kurulacağı yer ile bu yere ilişkin bilgi ve
belgelerin uygunluk ve yeterliliklerinin değerlendirildiği saha onayı
alınması gerekir. Saha onayı alınmadan mekânsal tasarım onayı verilmez.
(2) Saha onayı alınması gereken gama ışınlama
tesisleri için uygunluk ölçütleri ile başvuruda istenen bilgi ve belgeler
Kurum tarafından belirlenir.
Mekânsal
tasarım onayı
MADDE 10-
(1) Kurumdan, EK-2’de belirtilen
radyasyon tesislerinin ve radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanların
tasarımına ilişkin mimari proje ile sunulan diğer bilgi ve belgelerin
uygunluk ve yeterliliklerinin değerlendirildiği mekânsal tasarım onayı
alınması gerekir. Mekânsal tasarım onayı alınmadan işletmeye alma izni veya
lisans verilmez.
(2) Mekânsal tasarım onayı alınması gereken
radyasyon tesisleri ve radyasyon uygulamaları için uygunluk ölçütleri ile
başvuruda istenen bilgi ve belgeler Kurum tarafından belirlenir.
(3) EK-1’de yer alan; radyasyon tesislerinin,
birinci grup radyasyon uygulamalarının ve ikinci grup radyasyon
uygulamalarının yürütüleceği alanların eğitim kurumları, yurt, kreş, mesken
gibi mekânlara bitişik olmaması gerekir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yetkilendirme Başvurusu
Yetkilendirme
başvurusu
MADDE 11-
(1) Radyasyon tesislerinin veya
radyasyon uygulamalarının türüne göre yetkilendirme koşulları ve
yetkilendirme başvurusunda istenen bilgi ve belgeler Kurum tarafından
dereceli yaklaşımla belirlenir.
(2) Radyasyon tesislerini işletecek ve radyasyon
uygulamalarını yürütecek gerçek ya da tüzel kişiler, lisans veya izin almak
için Kurum tarafından belirlenen usulle başvuruda bulunur. Yetkilendirilmek
üzere başvuran kişi, yetkilendirme işlemleri için Kurum tarafından
belirlenen işlem ve hizmet bedellerini öder.
(3) Kurum, yetkilendirilmek üzere başvuran kişiler
tarafından sunulan bilgi ve belgelerin doğrulanması amacıyla araştırma veya
yerinde inceleme yapabilir.
Yetkilendirme
başvurusunun incelenmesi
MADDE 12-
(1) Yetkilendirme başvurusunda
sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından uygun bulunması durumunda
yetkilendirme işlemleri başlatılır.
(2) Yetkilendirme başvurusunda sunulan bilgi ve
belgelerin Kurum tarafından uygun bulunmaması durumunda, eksiklikler yetkilendirilmek
üzere başvuran kişiye bildirilir. Söz konusu eksikliklerin tamamlanması
için Kurum tarafından bildirilme tarihinden itibaren en fazla üç ay süre
verilir.
(3) Yerinde inceleme sonucunda çalışma koşullarının
Kurum tarafından uygun bulunmaması, yerinde inceleme yapılacak alanda
yetkili kişilerin bulunmaması, başvuruda beyan edilen fiziksel koşulların
uygun olmaması veya radyasyon kaynağının faaliyete hazır hale
getirilememesi durumlarında yetkilendirilmek üzere başvuran kişiye eksikliklerin
tamamlanması için Kurum tarafından bildirilme tarihinden itibaren en fazla
üç ay süre verilir. Eksikliklerin tamamlandığının tespitine yönelik tekrar
yerinde inceleme yapılabilir. Bu durumda başvuru sahibi tekrar yerinde
inceleme için belirlenen işlem ve hizmet bedelini verilen süre içerisinde
ödeyerek Kuruma başvurur. Süresi içerisinde işlem ve hizmet bedelinin
ödenmemesi durumunda başvuru iptal edilir ve ödenen işlem ve hizmet
bedelleri iade edilmez.
(4) İkinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen
eksikliklerin tamamlanması için verilen süre içerisinde, yetkilendirilmek
üzere başvuran kişi tarafından yazılı olarak bildirilen gerekçenin Kurum
tarafından uygun bulunması hâlinde en fazla altı aya kadar ilave süre
verilebilir.
(5) Eksikliklerin verilen süre sonunda
tamamlanmadığı durumda yetkilendirme başvurusu iptal edilir ve durum
yetkilendirilmek üzere başvuran kişiye bildirilir. Yetkilendirme için
ödenen işlem ve hizmet bedelleri iade edilmez.
(6) Eksiklikleri zamanında tamamlamayan kişiler
Kurumdan gerekli yetkiyi alıncaya kadar radyasyon kaynağı ile faaliyet
gösteremez.
Radyasyondan
korunma programı
MADDE 13-
(1) Yetkilendirilen kişi;
radyasyon tesislerinin işletilmesi ve radyasyon uygulamalarının yürütülmesi
sırasında çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyondan
korunmasını sağlamak amacıyla radyasyondan korunma programının
hazırlanmasını, ilgili yetkilendirme başvurularında Kuruma sunulmasını ve
uygulanmasını sağlar.
(2) Radyasyon tesislerinin ve radyasyon
uygulamalarının türüne göre radyasyondan korunma programının içeriği Kurum
tarafından belirlenir. Radyasyondan korunma programı radyasyon tesislerinin
ve radyasyon uygulamalarının türüne göre asgari aşağıdaki bilgileri,
talimatları ve planları içerir:
a) Yetkilendirilecek kişiye ilişkin bilgiler.
b) Radyasyon tesisine ve radyasyon uygulamasına
ilişkin bilgiler.
c) Radyasyon kaynaklarına ilişkin bilgiler.
ç) Radyasyondan korunma sorumlusuna, görev, yetki
ve sorumluluklarına ilişkin bilgiler.
d) Radyasyonla çalışanların sınıflandırılmasına ve
bu çalışanların görev ve sorumluluklarına ilişkin bilgiler.
e) Radyasyon alanlarının belirlenmesine ve bu
alanlara ilişkin bilgiler.
f) Radyasyon ölçüm cihazlarına ve dozimetrelere
ilişkin bilgiler.
g) Koruyucu donanım ve ekipmana ilişkin bilgiler.
ğ) Radyasyonla çalışanların tıbbi gözetimine
ilişkin bilgiler.
h) Yönetim sistemine ilişkin bilgiler.
ı) Bakım ve onarıma ilişkin talimatlar.
i) Çalışma talimatları ve radyasyondan korunmaya
ilişkin talimatlar.
j) Kişisel izleme, çalışma alanlarının izlenmesi ve
çevresel izleme talimatları.
k) Radyoaktif kaynakların taşınmasına ilişkin
talimatlar.
l) Radyasyon tesisi ve radyoaktif kaynaklar için
emniyet planı.
m) Radyoaktif atık yönetimi planı.
n) İşletmeden çıkarma planı.
o) Radyasyon acil durum planı.
ö) Eğitim planı.
(3) Yetkilendirilen kişi tarafından radyasyondan
korunma programı;
a) İçeriğinde belirtilen hususlarda değişiklik
olması hâlinde,
b) Yetki süresi boyunca en az bir kez gözden
geçirilerek, içeriğine ve uygulanmasına ilişkin durum değerlendirmesi
yapılarak gerekli görülmesi hâlinde,
güncellenir ve çalışanlar bilgilendirilir.
Güvenlik
değerlendirmesi
MADDE 14-
(1) EK-1’de yer alan; radyasyon
tesisleri, birinci grup radyasyon uygulamaları ve Kurum tarafından
belirlenen ikinci grup radyasyon uygulamaları için, yetkilendirilmek üzere
başvuran kişi veya yetkilendirilen kişi tarafından güvenlik değerlendirmesi
yapılarak hazırlanan raporun ilgili yetkilendirme başvurularında Kuruma
sunulması sağlanır.
(2) Radyasyon tesislerinin ve radyasyon
uygulamalarının türüne göre güvenlik değerlendirmesine ilişkin raporun
içeriği Kurum tarafından belirlenir. Güvenlik değerlendirmesine ilişkin
rapor, radyasyon tesislerinin ve radyasyon uygulamalarının türüne göre
asgari aşağıdaki hususları içerir:
a) Çalışma koşullarının değerlendirilmesi.
b) Işınlanmaya yol açabilecek durumların
belirlenmesi.
c) Normal çalışma koşullarında beklenen
ışınlanmaların sıklığının ve büyüklüğünün belirlenmesi.
ç) Planlanmış ışınlanma durumları kapsamında
oluşabilecek olay veya kaza sonucunda meydana gelebilecek potansiyel
ışınlanmalar hakkında değerlendirmeler yapılması.
d) Radyasyondan korunma, güvenlik ve emniyet
önlemlerinin yeterliliğinin değerlendirilmesi.
(3) Yetkilendirilen kişi tarafından güvenlik
değerlendirmesine ilişkin rapor;
a) İçeriğinde belirtilen hususlarda değişiklik
olması hâlinde,
b) Güvenlik değerlendirmeleri sonucunda oluşturulan
olay veya kaza senaryolarında meydana gelen güncellemeler, radyasyon acil
durumlarının analizi sonucunda elde edilen sonuçlar ve benzer radyasyon
tesislerinde veya radyasyon uygulamalarında elde edilen tecrübeler dikkate
alınarak gerekli görülmesi hâlinde,
c) Yetki süresi boyunca en az bir kez gözden
geçirilerek, içeriğine ve uygulanmasına ilişkin durum değerlendirmesi
yapılarak gerekli görülmesi hâlinde,
güncellenir ve çalışanlar bilgilendirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İzinler
İşletmeye
alma izni
MADDE 15-
(1) EK-2’de işletmeye alma izni
alınması gerektiği belirtilen radyasyon tesislerinde lisans öncesi test
amaçlı çalışma yapılabilmesi ve tesise bu amaçla radyoaktif kaynak
getirilebilmesi için aşağıdaki hususlar çerçevesinde Kurumdan izin alınması
gerekir:
a) Yetkilendirilmek üzere başvuran kişi tarafından
işletmeye alma izni için gerekli bilgi ve belgelerle Kuruma başvuruda
bulunulur.
b) İşletmeye alma izni başvurusu için sunulan bilgi
ve belgelerin yeterli bulunması ve dereceli yaklaşıma göre gerek görülmesi
hâlinde yapılacak yerinde inceleme sonucunda hazırlanan raporun ve Kurum
tarafından yapılacak değerlendirmenin olumlu olması durumunda tesise,
işletmeye alma izni verilir.
c) İşletmeye alma izni süresi içerisinde radyoaktif
madde üretilmesi durumunda, üretilen radyoaktif maddeler satılamaz,
devredilemez, teşhis ve tedavi için veya test dışı başka amaçla
kullanılamaz. Bu radyoaktif maddeler için 31 inci maddede yer alan hükümler
uygulanır.
ç) İşletmeye alma izninin geçerlilik süresi altı
aydır. Yetkilendirilmek üzere başvuran kişi tarafından talep edilmesi ve
gerekçenin Kurum tarafından uygun bulunması durumunda bu süre en fazla altı
ay daha uzatılabilir.
d) Yetkilendirilen kişi yapılan testlerin
sonuçlarını içeren ve tesisin tam kapasite çalışabileceğini gösteren güvenlik
değerlendirmesine ilişkin raporla birlikte lisans başvurusunda bulunur.
e) İşletmeye alma izni iptal edilen veya işletmeye
alma izni sona erdiği halde lisans alamamış kişiler, tesiste bulunan
radyoaktif kaynakları Kuruma beyan etmekle yükümlü olup bu radyoaktif
kaynaklarla faaliyet gösteremez. İşletmeye alma izni süresi bitiminden
itibaren en geç üç ay içerisinde lisans başvurusu yapılmaması hâlinde
tesiste bulunan radyoaktif kaynaklar, Kurumun uygun bulması durumunda
yetkilendirilen kişi tarafından satılabilir veya devredilebilir, ihraç
edilebilir, mahrecine iade edilebilir veya radyoaktif atık tesisine teslim
edilebilir.
f) İşletmeye alma izninin geçerlilik süresi
içerisinde gerekli işlemleri tamamlamayan kişinin, lisans alabilmesi için yeniden
işletmeye alma izni alması gerekir.
(2) İşletmeye alma izni alınması gereken radyasyon
tesisleri için uygunluk ölçütleri ile başvuruda istenen bilgi ve belgeler
Kurum tarafından belirlenir.
Değişiklik
izni
MADDE 16-
(1) EK-2’de değişiklik izni
alınması gerektiği belirtilen radyasyon tesisleri ve birinci grup radyasyon
uygulamaları için yetkilendirilen kişi tarafından;
a) Yetki kapsamındaki radyasyon kaynağında ortam
doz hızını artıracak değişikliğin,
b) Radyasyon alanlarındaki değişikliğin,
c) Mekânsal tasarım değişikliğinin,
gerekmesi durumunda Kurumdan izin alınması gerekir.
(2) Yetkilendirilmek üzere başvuran kişi tarafından
değişiklik izni için gerekli bilgi ve belgelerle Kuruma başvuruda
bulunulur.
(3) Birinci fıkrada belirtilen güvenlik ve emniyeti
ilgilendiren değişikliklerin yapılması, sunulan bilgi ve belgelerin Kurum
tarafından gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi akabinde yapılacak
yerinde inceleme veya denetim sonucunda hazırlanan rapor esas alınarak gözden
geçirme ve değerlendirmenin uygun bulunması durumunda değişiklik izni
verilir.
(4) EK-2’de değişiklik izni alınması gerektiği
belirtilen radyasyon tesisleri ve birinci grup radyasyon uygulamaları için
mevcut radyasyon kaynağına ek olarak ortam doz hızını artırmayan yeni bir
radyoaktif kaynak eklenmesi, yetkilendirilen kişi tarafından sunulan bilgi
ve belgelerin Kurum tarafından gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi
akabinde gerektiğinde yapılacak yerinde inceleme veya denetim sonucunda
hazırlanan rapor esas alınarak gözden geçirme ve değerlendirmenin uygun
bulunması durumunda değişiklik izni verilir.
İşletmeden
çıkarma izni
MADDE 17-
(1) EK-2’de işletmeden çıkarma
izni alınması gerektiği belirtilen radyasyon tesisleri için yetkilendirilen
kişi tarafından, mevcut radyoaktif kaynakların ihraç edilmesine, mahrecine
iade edilmesine, radyoaktif atık tesisine teslim edilmesine ya da satış veya
devrine ilişkin işlemler ile tesisin sökümüne, radyoaktif kirliliğin
giderilmesine ve sahanın serbestleştirilmesine ilişkin çalışma planı ile
öngörülen güvenlik ve emniyet önlemlerini içeren işletmeden çıkarma planı
hazırlanarak Kuruma sunulur. Kurumun işletmeden çıkarma planını ve sunulan
bilgi ve belgeleri uygun bulması durumunda lisans sonlandırılarak
yetkilendirilen kişiye işletmeden çıkarma izni verilir.
(2) Yetkilendirilen kişi tarafından işletmeden
çıkarma iznine esas işletmeden çıkarma planında belirtilen çalışmalar
gecikmeksizin yerine getirilerek sürecin tamamlanması akabinde işletmeden
çıkarma raporu hazırlanarak Kuruma sunulur.
(3) Radyasyon tesislerinin işletmeden çıkarma
işlemlerine ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
İthalat,
ihracat, taşıma ve transit geçiş izni
MADDE 18-
(1) Radyoaktif kaynakların
ithalatı ve ihracatında, aşağıda belirtilen kişiler tarafından radyoaktif
kaynakların yurda girişi veya yurt dışına çıkışı için Kurumdan izin
alınması gerekir:
a) Satış amacı olmaksızın radyoaktif kaynakları
yalnız kendi çalışmalarında kullanmak üzere yetkilendirilen veya
yetkilendirilmek üzere başvurusu Kurum tarafından uygun bulunmuş kişiler.
b) Radyoaktif kaynakların ithalatı ve ihracatına
ilişkin lisans almış kişiler.
(2) Kurum tarafından belirlenen radyoaktif
kaynakların taşınmasında ve transit geçişinde Kurumdan izin alınması
gerekir.
(3) Radyoaktif kaynakların ithalat, ihracat, taşıma
ve transit geçiş işlemlerine ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer
alan hükümler uygulanır.
ALTINCI BÖLÜM
Lisans
Lisans
MADDE 19-
(1) Radyasyon tesislerinin ve
radyasyon uygulamalarının lisanslanması EK-1’de yer alan sınıflandırmaya
göre yapılır.
(2) EK-1’de yer alan; radyasyon tesisleri, birinci
grup radyasyon uygulamaları ve ikinci grup radyasyon uygulamaları için
Kurumdan yalnızca Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına göre kurulmuş tüzel
kişiler lisans alabilir.
(3) Radyasyon tesisleri ve radyasyon uygulamalarına
ilişkin lisans başvurusunda;
a) Yetkilendirilecek kişiye ilişkin bilgiler,
b) Radyasyon tesisine veya radyasyon uygulamasına
ve radyasyon kaynaklarına ilişkin bilgiler,
c) Yetkilendirilen kişi adına temsile yetkili
kişiye, radyasyondan korunma sorumlusuna ve radyasyonla çalışanlara ilişkin
bilgiler,
ç) Radyasyondan korunma programı,
d) EK-1’de yer alan; radyasyon tesisleri, birinci
grup radyasyon uygulamaları ve Kurum tarafından belirlenen ikinci grup
radyasyon uygulamaları için güvenlik değerlendirmesine ilişkin rapor,
Kuruma sunulur. Radyasyon tesisinin veya radyasyon
uygulamasının türüne göre başvuruda istenecek diğer bilgi ve belgeler Kurum
tarafından belirlenir.
(4) EK-1’de yer alan; radyasyon tesisleri ve
birinci grup radyasyon uygulamaları için, gerekli onay ve izinlerin
alınmasını takiben sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından gözden
geçirilmesi ve değerlendirilmesi akabinde yapılacak yerinde inceleme
sonucunda hazırlanan rapor esas alınarak gözden geçirme ve değerlendirmenin
uygun bulunması durumunda lisans verilir.
(5) EK-1’de yer alan ikinci grup radyasyon
uygulamaları için, sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından gözden
geçirilmesi ve değerlendirilmesi akabinde yapılacak yerinde inceleme
sonucunda hazırlanan rapor esas alınarak gözden geçirme ve değerlendirmenin
uygun bulunması durumunda lisans verilir.
(6) EK-1’de yer alan üçüncü grup radyasyon
uygulamaları için, sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından gözden
geçirilmesi ve değerlendirilmesi akabinde gerektiğinde yapılacak yerinde
inceleme sonucunda hazırlanan rapor esas alınarak gözden geçirme ve
değerlendirmenin uygun bulunması durumunda lisans verilir.
(7) EK-1’de yer alan üçüncü grup radyasyon
uygulamalarından Kurum tarafından belirlenenler için, radyasyon güvenliğine
ilişkin koşulların yerine getirildiğine dair sunulan bilgi ve belgelerin
gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi üzerine uygun bulunması durumunda
kayıt altına alınarak lisans verilir.
(8) Hesaplar Yönetim Kurulu tarafından belirlenen
radyasyon tesisleri veya radyasyon uygulamaları için, radyoaktif atık
yönetimi özel hesabına veya işletmeden çıkarma özel hesabına ilişkin
yükümlülüklerin yerine getirildiği, Hesaplar Yönetim Kurulu tarafından
Kuruma bildirilmeden lisans verilmez.
(9) Lisans; lisans süresinin aşılmaması, Kurum
tarafından verilen yetki kapsamına uygun olarak faaliyet gösterilmesi ve
yetki koşullarının devam etmesi şartıyla beş yıl süreyle geçerlidir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Muafiyetler
Muafiyetler
MADDE 20-
(1) Radyasyon tesislerinde ve
radyasyon uygulamalarında kullanılacak aşağıdaki koşulları sağlayan
radyoaktif kaynaklar, Kurum tarafından bildirim koşulu getirme ve toplam
miktara sınır koyma hakkı saklı kalmak koşuluyla yetkilendirmeye ilişkin
yükümlülüklerden muaftır:
a) Aktiviteleri veya aktivite konsantrasyonları
EK-4’te yer alan muafiyet değerlerini aşmayan radyoaktif kaynaklar.
b) Her bir radyoizotopun toplam aktivitesinin
EK-4’te yer alan ikinci sütunda belirtilen değere bölünmesi yoluyla
karışımdaki tüm radyoizotoplar için elde edilen oranların toplamı 1 veya
1’den küçük olan, farklı radyoizotopların karışımından oluşan radyoaktif
kaynaklar.
(2) EK-4’te yer almayan veya EK-4’te yer alan ancak
muafiyet değerlerini aşan radyoaktif kaynakları içeren cihazlar veya
düzenekler, ithalat ve ihracatı için Kurumdan izin alınması koşuluyla
aşağıdaki hususların bir arada sağlanması durumunda, Kurum tarafından
değerlendirilerek yetkilendirmeye ilişkin diğer yükümlülüklerden muaf
tutulabilir:
a) Radyoaktif kaynağın herhangi bir sızıntı ve
radyoaktif kirlilik oluşturmasına karşı etkin bir şekilde korunmasının
sağlanmış olması.
b) Radyoaktif kaynak içeren cihazın veya düzeneğin
normal çalışma koşullarında yüzeylerinden 10 cm uzaklıktaki herhangi bir
noktada doz hızının 1 μSv/saat
değerini aşmaması.
(3) 30 kV ve altında gerilimle çalışan radyasyon
üreten cihazlar, normal çalışma koşullarında erişilebilen yüzeylerinden 10
cm uzaklıktaki herhangi bir noktada doz hızının 1 μSv/saat değerini aşmaması koşuluyla yetkilendirmeye
ilişkin yükümlülüklerden muaftır. Yetkilendirmeye ilişkin yükümlülüklerden
muaf tutulan radyasyon üreten cihazlar için Kurum tarafından yapılacak
değerlendirme üzerine bildirim koşulu getirilebilir.
(4) 30 kV üzerinde gerilimle çalışan radyasyon
üreten cihazlar, normal çalışma koşullarında erişilebilen yüzeylerinden 10
cm uzaklıktaki herhangi bir noktada doz hızının 1 μSv/saat değerini aşmaması koşuluyla ve güvenli kullanılması
kaydıyla, Kurum tarafından değerlendirilerek yetkilendirmeye ilişkin
yükümlülüklerden muaf tutulabilir.
(5) Kurum tarafından verilen muafiyetler, radyasyon
güvenliği ve radyoaktif kaynakların emniyeti açısından gerekli görüldüğü
durumlarda kaldırılabilir. Muafiyeti kaldırılan radyasyon kaynakları için
yetkilendirme başvurusunda bulunulur.
(6) İkinci ve dördüncü fıkralarda belirtilen
radyasyon kaynaklarının satış veya devri durumunda Kuruma bildirimde
bulunulur.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Yetkilendirme Sonrası İşlemler
Yetkilendirmeye
ilişkin bilgilerde değişiklik yapılması
MADDE 21-
(1) Yetkilendirilen kişi
tarafından, aşağıda verilen değişikliklerden birinin yapılması hâlinde, en
geç on beş gün içerisinde Kurum tarafından belirlenen bilgi ve belgelerle
Kuruma başvuruda bulunulur ve yetkilendirmeye ilişkin ilgili bilgiler
güncellenir:
a) Yetkilendirilen kişinin ve yerin aynı kalması
şartıyla, ünvanının veya adresinin değişmesi.
b) Taşınabilir cihazlar ile faaliyet gösteren
yetkilendirilen kişinin merkez adresinin değişmesi.
(2) Radyasyondan korunma sorumlusunun değişmesi
durumunda yetkilendirilen kişi tarafından;
a) Değişiklik yapılmadan on beş gün önce Kurum
tarafından belirlenen bilgi ve belgelerle Kuruma başvuruda bulunulması,
b) Değişikliğin önceden bildirilmesinin
beklenemeyeceği durumlarda belirtilen değişikliğin yapılmasını takiben en
geç yedi gün içerisinde Kuruma başvuruda bulunulması,
hâlinde Kurum tarafından başvurunun uygun olduğunun
değerlendirilmesi üzerine yetkilendirmeye ilişkin radyasyondan korunma
sorumlusu bilgileri güncellenir.
Lisansın
yenilenmesi
MADDE 22-
(1) Yetkilendirilen kişi, lisans
süresinin bitiminden önceki altı ay içerisinde, Kurum tarafından lisansın
yenilenmesi için belirlenen bilgi ve belgeler ile birlikte Kuruma başvuruda
bulunur. Süresi içerisinde yapılan başvuru kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin
Kurum tarafından gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi akabinde
gerektiğinde yapılacak yerinde inceleme veya denetim sonucunda hazırlanan
rapor esas alınarak gözden geçirme ve değerlendirmenin uygun bulunması
durumunda lisans yenilenir.
(2) Lisans süresinin bitiminden önce yenilenme
başvurusu yapılmayan lisanslar, lisans süresinin bitiminde kendiliğinden
sona erer. Süresi biten lisanslar için lisans yenileme işlemi yapılmaz.
(3) Lisans süresinin bitiminden önce
yetkilendirilen kişi tarafından yenilenme başvurusunda bulunulan radyasyon
tesisi ve radyasyon uygulamalarına ilişkin lisans, Kurum tarafından
lisansın yenilenmesine ilişkin işlemler tamamlanıncaya kadar geçerliliğini korur.
Lisansı
geçersiz hâle gelen faaliyetin yeniden yetkilendirilmesi
MADDE 23-
(1) Lisansın sona ermesi,
sonlandırılması veya iptali gibi bir sebeple lisansı geçersiz hâle gelen
bir faaliyete ilişkin yeniden lisans alınmak istenmesi durumunda, yeniden
lisans başvurusu yapılır. Bu faaliyete ilişkin daha önce Kurum tarafından
tesis edilmiş işlemler göz önünde bulundurularak radyasyon tesisinin ve
radyasyon uygulamasının türüne göre yapılacak yetkilendirmeye ilişkin
hususlar yetkilendirilmek üzere başvuran kişiye bildirilir. Lisans
alınıncaya kadar radyasyon kaynağıyla faaliyet gösterilemez. Kurumun
düzenleyici kontrolü ve yetkilendirilen kişinin yetkilendirmeye ilişkin
yükümlülükleri devam eder.
Yetkilendirilmiş
bir faaliyet için başka bir kişinin yetkilendirilmesi
MADDE 24-
(1) Yetkilendirilmiş bir faaliyet
için başka bir kişinin yetkilendirilmesinin talep edilmesi durumunda, bu
kişi tarafından Kuruma yetkilendirilmek üzere başvurulur. Bu faaliyete ilişkin daha önce Kurum
tarafından tesis edilmiş işlemler göz önünde bulundurularak radyasyon
tesisinin ve radyasyon uygulamasının türüne göre yapılacak yetkilendirmeye
ilişkin hususlar yetkilendirilmek üzere başvuran kişiye bildirilir.
Yetkilendirilmek üzere başvuran kişi tarafından sunulan bilgi ve belgelerin
Kurum tarafından gözden geçirilmesi ve değerlendirilmesi akabinde gerektiğinde
yapılacak yerinde inceleme sonucunda hazırlanan rapor esas alınarak gözden
geçirme ve değerlendirmenin uygun bulunması durumunda, yetkilendirilmek
üzere başvuran kişi ilgili maddeler uyarınca yetkilendirilir.
Lisansın
istek üzerine sonlandırılması
MADDE 25-
(1) Yetkilendirilen kişi
tarafından radyoaktif kaynak kullanılmayan radyasyon uygulamaları için
lisansın sonlandırılmasının talep edilmesi hâlinde, radyasyon kaynaklarının
son durumu hakkındaki bilgi ve belgelerin Kuruma sunulması ve Kurum
tarafından uygun bulunması durumunda lisans sonlandırılır.
(2) Yetkilendirilen kişi tarafından radyasyon
tesislerinde veya radyoaktif kaynakla faaliyet yürütülen radyasyon
uygulamalarında lisansın sonlandırılmasının talep edilmesi hâlinde, lisans
kapsamındaki radyoaktif kaynağın; ihraç edildiğini, mahrecine iade
edildiğini, radyoaktif atık tesisine teslim edildiğini ya da satış veya
devrinin yapıldığını gösteren bilgi ve belgelerin Kuruma sunulması ve Kurum
tarafından uygun bulunması durumunda lisans sonlandırılır.
Düzenleyici
kontrolden çıkarılma
MADDE 26-
(1) Yetkinin kendiliğinden sona
ermesi, sonlandırılması veya iptali hâlinde;
a) EK-2’de yer alan radyasyon tesisleri için
işletmeden çıkarma raporu ile diğer radyasyon tesisleri ve radyasyon
uygulamaları için yetki kapsamındaki radyoaktif kaynakların ihraç
edildiğini, mahrecine iade edildiğini, radyoaktif atık tesisine teslim
edildiğini ya da satış veya devrinin yapıldığını gösteren bilgi ve
belgelerin Kuruma sunulması,
b) Hesaplar Yönetim Kurulu tarafından belirlenen;
1) Radyasyon tesisleri için radyoaktif atık
yönetimi özel hesabına ve işletmeden çıkarma özel hesabına,
2) Radyasyon uygulamaları için radyoaktif atık
yönetimi özel hesabına,
ilişkin yükümlülüklerin yerine getirildiğine dair
Hesaplar Yönetim Kurulu tarafından yapılan bildirim kapsamındaki bilgi ve
belgelerin Kuruma sunulması,
c) Radyoaktif kaynak kullanılmayan radyasyon
uygulamaları için radyasyon kaynaklarının son durumu hakkındaki bilgi ve
belgelerin Kuruma sunulması,
üzerine Kurumun düzenleyici kontrolden çıkarma
kararı ile yetkilendirilen kişinin yetki ve yükümlülükleri sona erer.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Yükümlülükler ve Görevler
Temel
yükümlülükler
MADDE 27-
(1) Radyasyon tesislerini işletmek
ve radyasyon uygulamalarını yürütmek üzere yetkilendirme başvurusu yapan
veya yetkilendirilen kişinin temel yükümlülükleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Radyasyondan korunmanın ve radyasyon
güvenliğinin sağlanması.
b) Radyasyon tesislerinin ve radyoaktif kaynakların
emniyetinin sağlanması.
c) Radyasyon acil durumlarının önlenmesi, radyasyon
acil durumlarına hazırlık ve müdahalenin sağlanması.
ç) Radyoaktif atık yönetiminin güvenli bir şekilde
sağlanması.
d) Radyoaktif kaynakların güvenli bir şekilde
taşınmasının sağlanması.
Yetkilendirilen
kişinin yükümlülükleri
MADDE 28-
(1) Radyasyon tesislerinin
işletilmesi ve radyasyon uygulamalarının yürütülmesinde faaliyetin türü ve
çalışma koşullarına bağlı olarak yetkilendirilen kişinin yükümlülükleri
aşağıda belirtilmiştir:
a) Yükümlülüklerin yerine getirilebilmesi için
gerekli idari ve teknik altyapıyı kurmak ve mali kaynakları sağlamak.
b) Radyasyon tesislerinin işletilmesi ve radyasyon
uygulamalarının yürütülmesine ilişkin plan, program ve talimatları
hazırlamak, güvenlik ve emniyete ilişkin müdahaleleri yapmak ve
yetkilendirmeye ilişkin diğer işlemleri yürütmek üzere Kurum tarafından
belirlenen nitelikleri taşıyan yeterli sayıda radyasyondan korunma
sorumlusu istihdam etmek, yetkili kılmak ve radyasyondan korunma
sorumlusunun görevden ayrılması durumunda 21 inci maddede belirtilen
biçimde Kuruma başvuruda bulunmak.
c) Radyasyon tesislerini işletmek ve radyasyon
uygulamalarını yürütmek üzere Kurum tarafından belirlenen koşulları
sağlayan, güvenlik ve emniyet kültürüne sahip yeterli sayıda ve yetkin
personel istihdam etmek, görev ve sorumluluklarını açık ve net olarak
belirlemek ve bu kişilerin belirlenen program ve talimatlar çerçevesinde
görev ve sorumluluklarını yürütmesini sağlamak.
ç) Radyasyon tesislerinde ve radyasyon
uygulamalarında üretilen veya kullanılan radyasyon kaynaklarını güncel
ulusal ve uluslararası mevzuat ve standartlara uygun olarak üretmek veya
temin etmek.
d) Radyasyon acil durumlarında kullanılacaklar da
dâhil olmak üzere faaliyetin türüne göre gerekli koruyucu donanımı ve
ekipmanı temin etmek, uygun şartlarda muhafaza etmek, belirli aralıklarla
testlerini ve kontrollerini yaparak veya yaptırarak hazır durumda
bulundurmak ve uygun şekilde kullanmak veya kullanılmasını sağlamak.
e) Uygun radyasyon ölçüm cihazlarının ve aktif
dozimetrelerin temin edilmesini, bakımlarının yapılarak çalışır halde
bulundurulmasını ve çalışmalarda kullanılmasını sağlamak.
f) Faaliyetlere ilişkin ölçüm, analiz, test,
muayene, kalibrasyon ve benzeri hizmetleri, alanında akredite edilmiş olan
ve varsa Kurum tarafından belirlenen ek şartları sağlayan kuruluşlardan
temin etmek.
g) Radyasyondan korunma programının hazırlanmasını,
çalışanların program doğrultusunda bilgilendirilmesini, programın
uygulanmasını ve gerektiğinde güncellenmesini sağlamak, gerekli teknik ve
idari tedbirleri almak.
ğ) Radyasyonla çalışanlar ile radyasyon alanlarında
bulunması muhtemel personele belirli aralıklarda radyasyondan korunmaya,
radyasyon güvenliğine, radyoaktif atık yönetimine, radyoaktif maddelerin
taşınmasına, radyasyon acil durumlarının yönetimine, radyasyon tesislerinin
veya radyoaktif kaynakların emniyetine, radyasyon kaynaklarına ve çalışma
talimatlarına ilişkin eğitim verilmesini sağlamak.
h) Radyoaktif kaynakların, imal veya temin
edilmesinden ihraç edilmesine, mahrecine iade edilmesine, radyoaktif atık
tesisine teslim edilmesine ya da satış veya devrine kadar tüm aşamalarda
güvenlik ve emniyetini sağlamak.
ı) Radyasyon alanlarının sınıflandırılmasını, uygun
uyarı işaret levhalarının görünür şekilde yerleştirilmesini, radyasyon
alanlarına erişim kontrolünü, bu alanlara uygun çalışma ve radyasyon acil
durum talimatlarının hazırlanmasını ve uygulanmasını sağlamak.
i) Radyasyonla çalışanların sınıflandırılmasını,
radyasyonla çalışanlardan A sınıfı olarak sınıflandırılanların
kullanacakları pasif dozimetrelerin temin edilmesini, doğru ve düzenli
olarak kullanılmasını, zamanında dozimetri servisine gönderilerek kişisel
doz sonuçlarının takip edilmesini ve değerlendirilmesini, doz sonuçları
hakkında bilgilendirilmesini, bu kişilerin tıbbi gözetimlerinin düzenli
olarak yaptırılmasını, Kurum tarafından radyasyonla çalışanlar için
belirlenen doz sınırları üzerinde ışınlanması durumunda gerekli işlemlerin
yapılmasını sağlamak ve gerekli hâllerde personelin görev planını
değiştirmek.
j) Radyasyon tesislerine ve radyasyon
uygulamalarına ilişkin normal çalışma koşulları ve muhtemel kazalar için
radyolojik ve radyolojik olmayan risklerin tanımlanmasına ve gerekli
tedbirlere yönelik güvenlik ve emniyet değerlendirmelerinin yapılmasını sağlamak.
k) 33 üncü madde kapsamında belirtilen kayıtların
tutulmasını sağlamak.
l) Radyasyon alanlarında yapılacak bakım, onarım,
radyoaktif kaynak değişimi, sökümü, cihazların test, kontrol ve
kalibrasyonu ile kalite uygunluk ve kalite kontrol testleri gibi işlemlerin
yetkin radyasyonla çalışanlar veya harici çalışanlar tarafından
gerçekleştirilmesini, işlemler sırasında radyasyondan korunmaya yönelik
önlemlerin alınmasını ve bu kapsamda görev alacak kişilerin dozimetre
kullanarak çalışma yapmasını sağlamak ve Kurum tarafından harici
çalışanlara ilişkin belirlenen diğer yükümlülükleri yerine getirmek.
m) Kapalı kaynakların ve kapalı kaynak ihtiva eden
cihazların sızıntı testinin yapılmasını sağlamak.
n) Radyasyon kaynaklarının, güvenlik açısından
önemli sistem ve donanımın kabul testleri, bakım ve onarımına ilişkin
programların yürütülmesini sağlamak.
o) EK-1’de yer alan; radyasyon tesislerinin
işletilmesinin, birinci grup radyasyon uygulamalarının ve ikinci grup
radyasyon uygulamalarının yürütülmesinin kalite standartlarına uygun bir
şekilde gerçekleştirilmesi için yönetim sisteminin oluşturulmasını ve uygulanmasını
sağlamak.
ö) Çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek
nesillerin ışınlanması riskini doğuracak her türlü faaliyete ilişkin olarak
bu riskten etkilenebilecek kişilerin bilgilendirilmesini sağlamak.
p) Radyasyonla çalışanlar dışında radyasyon alanlarında
bulunması muhtemel personelin maruz kalabileceği dozların halk için
belirlenen yıllık doz sınırlarının altında kalacak şekilde çalışmasını
sağlamak.
r) Radyoaktif kirliliğe karşı önlemlerin alınmasını
sağlamak.
s) Radyoaktif kaynakların ve radyoaktif atıkların
taşınması sırasında güvenliği ve emniyeti sağlayarak, radyoaktif maddenin
taşınmasına ilişkin mevzuatta gönderici, alıcı ve taşıyıcı kişi için
belirtilen yükümlülükleri yerine getirmek.
ş) Radyasyon alanlarında ve bu alanların bitişik
alanlarında ölçüm ve çevresel izleme programlarının yürütülmesini sağlamak.
t) Radyasyon tesislerinde ve radyasyon
uygulamalarında güvenlik ve emniyeti ilgilendiren değişiklik yapılması
hâlinde Kuruma gerekli bildirimleri ve başvuruları yapmak, Kurumdan izin veya
uygun görüş alınmadan değişikliklerin gerçekleştirilmemesini sağlamak.
u) Radyasyondan korunma sorumlusu tarafından
bildirilen eksikliklerin, güvenlik ve emniyeti ilgilendiren hususların
tamamlanmasını ve yerine getirilmesini sağlamak.
ü) Radyasyon tesisinin işletilmesinin ve radyasyon
uygulamasının yürütülmesinin birlikte gerçekleştirildiği veya farklı türde
radyasyon uygulamalarından en az ikisinin yürütüldüğü hâllerde
birimlerarası koordinasyonu sağlamak.
Radyoaktif
kaynakların yönetimi
MADDE 29-
(1) Radyasyon tesisleri ve
radyasyon uygulamalarında, radyoaktif kaynağın imal veya temin edilmesinden
ihraç edilmesine, mahrecine iade edilmesine, radyoaktif atık tesisine
teslim edilmesine ya da satış veya devrine kadar tüm aşamalarda yürütülecek
işlemler, yetkilendirilen veya yetkilendirme başvurusu uygun bulunan
kişiler tarafından gerçekleştirilir.
(2) Yetkilendirilen kişinin sahip olduğu radyoaktif
kaynakları devretmek istemesi durumunda radyoaktif kaynağın devri ancak
yetkilendirilen kişi tarafından Kuruma bildirimde bulunulması ve devralacak
kişinin yaptığı lisans başvurusunun Kurum tarafından uygun bulunması
durumunda gerçekleştirilir.
(3) Radyoaktif kaynakların taşınması ve
dağıtılması, radyoaktif maddenin taşınması için gerekli yetkileri almış
gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılır. Radyoaktif kaynaklar, Kurum
tarafından lisans almış veya lisans başvurusu uygun bulunmuş gerçek veya
tüzel kişiler dışındaki kişilere teslim edilemez.
(4) Radyasyon tesisleri ve radyasyon uygulamaları
kapsamında radyoaktif kaynaklar ile radyoaktif kaynak ihtiva eden
mobil/taşınabilir cihazların taşınmasına ilişkin hususlarda ilgili
mevzuatta yer alan hükümler uygulanır.
(5) Radyoaktif kaynak ihtiva eden mobil/taşınabilir
cihazlar, bu cihazlar ile faaliyet gösterilen radyasyon uygulaması için
alınan lisans kapsamında yurt içinde taşınabilir. Bu cihazlar ile faaliyet
gösterilen radyasyon uygulaması için yetkilendirilen kişi;
a) Radyoaktif kaynak ihtiva eden taşıma kaplarının
veya cihazların güvenliği ve emniyeti sağlanarak depolanabilmesi için
merkez depo oluşturur ve merkez depoyu sadece bu amaca uygun olarak
kullanır.
b) Saha, şantiye ve benzeri yerlerde yapılan
çalışmalar esnasında, çalışmaların bitiminde radyoaktif kaynak ihtiva eden
taşıma kaplarının veya cihazların güvenliğinin ve emniyetinin sağlanacağı
geçici depo oluşturur ve geçici depoyu sadece bu amaca uygun olarak
kullanır.
c) Radyoaktif kaynak ihtiva eden taşıma kapları
veya cihazlar; eğitim kurumları, yurt, kreş, mesken gibi mekânlarda
depolanamaz. Cihaz, radyoaktif kaynak ve ilgili donanım hiçbir şekilde
merkez depo veya geçici depo yerleri dışında bekletilemez veya depolanamaz.
(6) EK-1’de belirtilen; hızlandırıcı tesisleri ve
radyoaktif kaynak hazırlama tesislerinde üretilen veya hazırlanan
radyoaktif kaynaklar, bu tesislerin işletilmesi için alınan lisans
kapsamında yurt içinde taşınabilir.
(7) Yüksek aktiviteli kapalı kaynak üreticileri,
her yüksek aktiviteli kapalı kaynağa ayrı seri numarası vererek bu seri
numarasını ve radyasyon uyarı işaretini kapalı kaynak ve taşıma kabı
üzerine işler, yüksek aktiviteli kapalı kaynak ve taşıma kabı tipleriyle
ilgili resimli katalogları hazırlar. Taşıma kabı yeniden kullanılacak ise
taşıma kabında taşınabilecek kapalı kaynağın cinsi ve azami aktivitesi de
belirtilir.
(8) Yetkilendirilen kişi, radyoaktif kaynaklara
ilişkin olarak;
a) Radyoaktif kaynak teslim alınırken kaynak
mahfazası ve taşıma kabı üzerindeki bilgilerle, ilgili belgelerde yer alan
bilgilerin birbiriyle uyumlu, okunaklı olduğunun ve radyasyon uyarı
işaretlerinin uygunluğunun kontrol edilmesini, radyoaktif kaynak teslimine
ilişkin tutanağın oluşturulmasını ve kayıt altına alınmasını,
b) Üreticisi tarafından düzenlenen radyoaktif
kaynağa ilişkin belgelerin muhafaza edilmesini,
c) Belirli aralıklarla radyoaktif kaynağın ve
ilgili donanımın yerlerinde bulunduklarının, çalışır durumda olduklarının,
güvenliğinin ve emniyetinin sağlandığının tespitinin yapılmasını ve
kayıtlarının tutulmasını,
ç) Radyoaktif kaynağın zarar görme ihtimali olan
her durum için radyoaktif kaynağın bütünlüğünün kontrol edilmesini,
d) Yüksek aktiviteli kapalı kaynakların ve kapalı
kaynak ihtiva eden cihazların sızıntı kontrolünün en az yılda bir kez
yapılmasını,
sağlar.
(9) Yetkilendirilen kişi, faaliyet gösterdiği
yüksek aktiviteli kapalı kaynaklara ilişkin olarak; Kurum tarafından
belirlenen şekilde kayıtları tutar ve her yıl en geç Aralık ayı sonuna
kadar Kuruma bildirir.
(10) Yetkilendirilen kişi, yılda en az bir defa
olmak üzere düzenli olarak radyoaktif kaynaklarına ilişkin envanteri gözden
geçirir, var ise kullanım dışı kalmış kapalı kaynakları belirler ve
kullanım dışı kalmış kapalı kaynakların güvenlik ve emniyetini kesintisiz
şekilde sağlamaya devam eder. Kullanım dışı kalmış kapalı kaynaklara
ilişkin olarak yetkilendirilen kişi tarafından aşağıdaki işlemlerden uygun
olanı gerçekleştirilir:
a) Kullanım dışı kalmış kapalı kaynakların başka
bir amaçla yeniden kullanılmasının talep edilmesi durumunda gerekli bilgi
ve belgelerle Kuruma bildirimde bulunulur. Kullanım dışı kalmış kapalı
kaynaklar yalnızca Kurumun uygun görüşü ve bu Yönetmelik hükümleri
kapsamında yeniden kullanılabilir.
b) Kullanım dışı kalmış kapalı kaynakların
devredilmesinin istenmesi durumunda kapalı kaynağın devri ancak
yetkilendirilen kişi tarafından Kuruma bildirimde bulunulması ve devralacak
kişinin yaptığı lisans başvurusunun Kurum tarafından uygun bulunması
durumunda gerçekleştirilir.
c) Kullanım dışı kalmış kapalı kaynakların yeniden
kullanılmaması veya devredilmemesi durumunda radyoaktif atık yönetimi
kapsamında 31 inci maddede yer alan hükümler uygulanır.
Radyoaktif
kaynakların emniyeti
MADDE 30-
(1) Yetkilendirilen kişi
radyoaktif kaynağın emniyetini sağlamak üzere; radyoaktif kaynağa erişimi
kısıtlayacak veya radyoaktif kaynağın bulunduğu alanlara görevli personel
dışındaki girişleri engelleyecek şekilde, gerekli kilit mekanizmalarının,
izleme ve iletişim sistemlerinin temin edilmesini ve gerekirse buna yönelik
personel görevlendirilmesini de içeren uygun tedbirlerin alınmasını sağlar.
(2) Yetkilendirilen kişi; radyoaktif kaynaklara
yetkisiz erişim, çalınma veya kaybolma gibi durumlarda radyoaktif kaynağın
aranmasına ve emniyetinin sağlanmasına yönelik gerekli çalışmaları derhâl
yerine getirir ve Kuruma bildirim yapar. Duruma ve gelişmelere ilişkin
raporu en geç üç ay içerisinde Kuruma sunar.
(3) Yetkilendirilen kişi, radyoaktif kaynakların
emniyetine ilişkin gerekli hâllerde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına
bildirimde bulunur ve bu kamu kurum ve kuruluşlarıyla iş birliği yapar.
(4) Radyasyon tesislerinin ve radyoaktif maddelerin
emniyetine ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
Radyoaktif
atıkların yönetimi
MADDE 31-
(1) Radyasyon tesisinin
işletilmesi ve radyasyon uygulamasının yürütülmesi nedeniyle ortaya çıkan
radyoaktif atıkların güvenli bir şekilde yönetimini sağlamaktan
yetkilendirilen kişi sorumludur. Radyoaktif atıkların oluşumunun hacim ve
aktivite olarak mümkün ve makul olan en düşük seviyede tutulması için
yetkilendirilen kişi tarafından gereken tüm önlemler alınır.
(2) Kullanım dışı kalmış kapalı kaynaklar hiçbir
şekilde çevreye bırakılamaz, yetkilendirilen kişi tarafından nihai olarak
depolanamaz, mahrecine iade edilir, bunun mümkün olmadığı durumda
radyoaktif atık tesisine teslim edilir. Yetkilendirilen kişi, bu işlemlerin
gerçekleştiğine ilişkin bilgi ve belgeler ile ivedilikle Kuruma bildirimde
bulunur.
(3) Yetkilendirilen kişi, radyoaktif atıkların
mevzuata uygun olarak mahrecine iadesini veya radyoaktif atık tesisine
teslim edilmesini sağlamak ve bu süreçteki maliyetleri karşılamakla
yükümlüdür. Yetkilendirilen kişinin işi bırakması, yetkisinin kısıtlanması,
askıya alınması ya da iptal edilmesi ve benzeri durumlar yetkilendirilen
kişinin bu yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
(4) Radyoaktif atık yönetimine ilişkin hususlarda
ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
Radyasyon
acil durum yönetimi
MADDE 32-
(1) Yetkilendirilen kişi
tarafından, radyoaktif madde salımına, belirlenen doz sınırlarının üzerinde
ışınlanmaya veya radyasyondan korunmanın zafiyete uğramasına neden
olabilecek olayları tespit etmek ve önlemek veya kontrol altına almak için
gerekli önlemler alınır.
(2) Radyasyon acil durum yönetimi kapsamındaki acil
durumlara hazırlık hususları, radyasyon tesislerine ve radyasyon
uygulamalarına özgü olası acil durumlara etkin müdahale yapılmasını
sağlamak üzere hazırlanmış radyasyon acil durum planında yer alır.
Radyasyon acil durum planının; radyasyon tesislerindeki ve radyasyon
uygulamalarındaki teknik ve idari değişiklikler, güvenlik değerlendirmeleri
sonucunda oluşturulan kaza senaryolarında meydana gelen güncellemeler,
gerçekleştirilen tatbikatlar sonrasında çıkarılan dersler, benzer radyasyon
tesislerinde ve radyasyon uygulamalarında elde edilen tecrübeler gibi
hususlar göz önünde bulundurularak gerektiğinde güncellenmesi ve
çalışanların bu doğrultuda bilgilendirilmesi, eğitilmesi ve planın
tatbikatlarla sınanması sağlanır.
(3) Radyasyon tesisinin işletilmesi veya radyasyon
uygulamasının yürütülmesi sırasında meydana gelebilecek radyasyon acil
durumlarının yönetilmesi amacıyla acil durumlara hazırlık ve müdahaleye
ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
Kayıtlar
MADDE 33-
(1) Yetkilendirilen kişi
tarafından, radyasyon tesislerinin işletilmesi ve radyasyon uygulamalarının
yürütülmesi süresince aşağıda belirtilen belgeler ve kayıtlar tutulur:
a) Onay, izin ve lisans belgeleri.
b) Radyasyon kaynaklarına ilişkin belge ve
kayıtlar.
c) Radyasyon ölçüm cihazlarına ilişkin belgeler ve
yapılan ölçümlere ilişkin kayıtlar.
ç) Radyoaktif atıklara ilişkin belge ve kayıtlar.
d) Radyasyon acil durumlarına ilişkin belge ve
kayıtlar.
e) Radyasyonla çalışanlar ile harici çalışanlara
ilişkin tıbbi gözetim, kişisel doz ve radyasyondan korunma eğitimlerine
ilişkin belge ve kayıtlar.
f) Radyasyon alanlarında yapılacak bakım, onarım,
radyoaktif kaynak değişimi ve sökümü, cihazların test, kontrol ve kalibrasyonu
ile kalite uygunluk ve kalite kontrol testleri gibi işlemlere ilişkin belge
ve kayıtlar.
g) Radyasyondan korunma programı ve güvenlik
değerlendirmesine ilişkin rapor.
(2) Birinci fıkrada belirtilen belge ve kayıtlar,
diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, faaliyet düzenleyici
kontrolden çıkarılıncaya kadar muhafaza edilir.
(3) Yetkilendirilen kişi, Kurum tarafından talep
edilmesi hâlinde, birinci fıkrada belirtilen belge ve kayıtları Kuruma
sunar.
ONUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Denetim
ve yaptırım
MADDE 34-
(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki
radyasyon tesisleri ve radyasyon uygulamaları Kurumun denetimine tabidir.
Denetime ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler
uygulanır.
(2) İlgili mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum
kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi
hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari yaptırımlara ilişkin hususlarda
ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.
Öngörülmeyen
durumlar
MADDE 35-
(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında
öngörülmeyen durumların oluşması hâlinde, sürecin nasıl ve hangi koşullarla
devam edebileceğine, Kurum tarafından karar verilir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 36-
(1) 17/12/2020 tarihli ve 31337
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon
Uygulamalarına İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği yürürlükten
kaldırılmıştır.
(2) Mevzuatta, birinci fıkra ile yürürlükten
kaldırılan Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına İlişkin
Yetkilendirmeler Yönetmeliğine yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış
sayılır.
Geçici
hükümler
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmiş olan lisanslar, lisans süreleri
sona erene kadar geçerlidir. Bu kapsamda, yetkilendirilen kişilerin 16 ncı
ve 22 nci maddeler doğrultusunda lisansa ilişkin ilk başvurusunda 19 uncu
maddede belirtilen lisanslama usulleri uygulanır.
(2) 17/12/2020 tarihinden önce geçerli bir lisansa
sahip olan gerçek veya tüzel kişilere 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası
uygulanmaz.
(3) 14 üncü madde kapsamında getirilen
yükümlülükler, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl
içerisinde yerine getirilir.
(4) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
karara bağlanmamış mevcut başvurular, başvuru tarihinde yürürlükte olan
mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
Yürürlük
MADDE 37-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 38-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız