Anayasa Mahkemesinin 29/9/2020 Tarihli ve 2017/25250 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI | 2020-11-05

5 KasIm 2020 PER$EMBE 
Resmî Gazete 
Sayı : 31295
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI 
Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:
BİRİNCİ BÖLÜM KARAR 
MAHMUT DURMAZ VE AYHAN ÇELİKBAY BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2017/25250
Karar Tarihi : 29/9/2020
Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN 
Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR 
Burhan ÜSTÜN 
Muammer TOPAL 
Selahaddin MENTEŞ
Raportör : Tuğba TUNA IŞIK 
Başvurucular : 1. Mahmut DURMAZ 
Vekili : Av. Ahmet BEKAR 
2. Ayhan ÇELİKBAY 
Vekili : Av. İbrahim Taner TÜYSÜZOĞLU 

I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, adli yargı tarafından verilen görevsizlik kararı üzerine davaya bakan idare mahkemesinin davalı Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesinin Türk İdari Teşkilatında yer almadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar vermesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkıın ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2.Başvurular 26/5/2017 ve 3/4/2018 tarihlerinde yapılmıştiır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idarì yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapımasına karar veriłmiştir.

5. Bölüm Başkam tarafindan başvuruların kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvurucu Ayhan Çelikbay'a ait 2018/9088 numaralı başvurunun konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2017/25250 başvuru numaralı dosya ile birleştirilesine karar verilmiştir.


7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanhğına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
8.Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şektiyle ilgili olaylar özetle şöyledir:
A. Arka Plan Bilgisi 
9. Türkiye ve Kırgızistan arasında 30/9/1995 günü İzmir'de Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti ile Kırgız Cumhuriyeti Hükûmeti Arasında Kırgızistan'ın Başkenti Bişkek Şehrinde Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşma (anlaşma)imzalanmıştir. Anlaşma, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 20/6/1996 tarihli ve 4144 sayıh Kanunu ile onaylanmiş; 23/6/1996 tarihli ve 22675 sayıhı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

10. Anlaşma kapsamında Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi (Üniversite)yönetiminin Türkiye ve Kırgızistan devletleri tarafından müşterek işlemlerle oluşturulacağıbelirtilmiştir.

11. Anlaşma gereğince Üniversitenin statüsü 23/9/1996 tarihli ve 22766 sayılıResmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Tüzüğü (Tüzük) ile belirlenmiştir. Söz konusu Tüzük 19/3/2013 tarihli ve 28592 sayıłı ResmîGazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan Türkiye Cumhuriyeti ile Kırgız Cumhuriyeti Hükûmeti Arasında Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Tüzüğü Hakkında Mutabakat zaptına ek tüzük ile yürürlükten kaldırılmıştır.

12. Tüzük'ün "Akademik ve Idari Personel" başhklı 17. maddesinde öğretim elemanlarınun üniversitede görevli profesőr, doçent, yardımcı doçent, öğretim görevlisi,okutman, uzman ve araştırma görevlisi unvanına sahip kişilerden oluşacağı ve sözleşmeli olarak çalışacakları belirtilmiştir.

13. Tüzük'e göre öğretim elemanları haricen yapılacak bir sözleşme ilc veya Türkiye'den 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayıh Yükseköğretim Kanunu'nun 39. maddesine göre yapılacak görevlendirme ile çalıştirılabilecektir.

B. Somut Başvurulara İlişkin Olgular 
14. Başvurucular muhtelif tarihlerde Üniversitede öğretim görevlisi olarak görev yapmıştır.

15. Başvuruculardan Mahmut Durmaz kidem ve ihbar tazminatları ile fazla mesai ücreti, yıllık ve tatil ücretleri gibi alacakları ile manevi tazminat talebiyle; başvurucu Ahmet Çelikbay kıdem tazminatı talebiyle Üniversite aleyhine iş mahkemelerinde dava açmıştır. İşmahkemeleri uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir. Söz konusu karar gerekçelerinde, davalı Üniversitenin Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti ile Kırgızistan Cumburiyeti Hükûmeti arasında imzalanan 30/9/1995 tarihli anlaşma ile kurułmuş olduğu vurgulanmış; sözleşme hükümleri kapsamında başvurucuların sürekli nitelikteki bir kamu hizmetinde çalışmaları sebebiyle kamu personeli sayıldıklarıgerekçesiyle davanın idari yargının görev alanıa girdiği belirtilmiştir.

16. Görevsizlik kararı üzerine başvurucular tarafindan Ankara 2. İdare Mahkemesi ve Ankara 14. İdare Mahkemesinde (İdare Mahkemeleri) dava açılmıştır. Ankara 2. İdare Mahkemesinin 4/11/2016 tarihli ve Ankara 14. İdare Mahkemesinin 25/5/2014 tarihli kararlarıyla Türk yargı sisteminde Türk makamlarınca tesis edilen idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olması dolayısıyla iptali için menfaatleri ihlal edilenler tarafindan iptal ya da tam yargı davalarının açılabileceği,Üniversitenin Türk idari teşkilatı içinde yer almadığı gerekçesiyle davanın esasının incelenme olanağının bułunmaması sebebiyle 1/6/1982 tarihli ve 2577 saytlı Idari Yargılama ve Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin (1) numaralı fikrasının b bendi gereğince davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştit.

17.Başvurucuların istinaf ve temyiz başvuruları reddedilmiştir.
18. Başvurucular 26/5/2017 ve 3/4/2018 tarihlerinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK 
A. Ulusal Hukuk 
İlgili Kanun 
19. 27/11/2007 tarihli ve 5718 sayıh Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un "Milletlerarası yetki"kenar başlıklı 40. maddesi şöyledir:
"Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarıtayin eder."
20. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava şartłarı" kenar başlıklı 114, maddesinin (1) numaralı fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Dava şartları şunlardir:
a) Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması.
b) Yargi yolunun caiz olması.
"1
21. 6100 sayıhı Kanun'un "Dava şartlarımın incelenmesi" kenar başlıkhı 115.maddesinin (2) numaralı fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Mahkeme, dava şarti noksanliğını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir."
22. 2577 sayılı Kanun'un "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" kenar başlkh 14.maddesinin (3) numaralı fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Dilekçeler. ...
a) Görev ve yetki.

b) Idari merci tecavüzü,
c) Ehliyet,
d) Idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı.
e) Süre aşımı
Yönlerinden sırasıyla incelenir."
23. 2577 sayılı Kanun'un "İlk inceleme üzerine verilecek kararlar" kenar başlıklı 15.maddesinin birinei fikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 ünců fikrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin;
a) 3/a bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine:idari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosvasıın görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine,
b) 3/e, 3id ve 3/e bentlerinde vazilı hallerde davanın reddine,
Karar verilir."
24. 12/6/1979 tarihli ve 2247 sayıhı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un "Olumsuz görev uyuşmazlığı" kenar başlıklı 14. maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ileri sürülebilmesi için adli ve idari yargi mercilerinin taraflari, konusu ve sebebi aynı olan davada kendilerini görevsiz görmeleri ve buyolda verdikleri kararları kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.
Bu uyuşmazliğın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilir."
25. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciince yapılacak işlemler" kenar başlıklı 15.maddesi şöyledir:
"Olumsuz görev uyuşmazliklarında dava dosyaları, son görevsizlik kararını veren yargımerciince, bu kararın kesinieşmesinden sonra taraflardan birinin istemi üzerine, ilk görevsizlik kararını veren yargı merciine ait dava dosyası da temin edilerek Ġyuşmazlık Mahkemesine gönderilir ve görevli yargı merciinin belirlenmesi isienir."
26. 2247 sayılı Kanun'un "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmalorı" kenar başlıkh 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararıüzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargi mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varirsa. gerekçeli 

bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazhık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.
Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."
2. Uyuşmazlık Mahkemesi İçtihadı
27. Uyuşmazlk Mahkemesi Hukuk Bölümünün 29/12/2014 tarihli ve E.2014/1093,K.2014/1141 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"
Manas Üniversitesi bünyesinde çalışacak öğretim elemunlarının sözleşme ile işe alınacağı, Türkiye'den yapılacak görevlendirmelerde de yine sözleşmenin imzalanacağınıkaleme almaktadır. Ancak daha önce de belirtildiği üzere, davacının, davalı üniversitede Yüksek Öğretim Kurumu tarafmndan görevlendirildiğine dair bir iddiası olmadığı gihi dosyası kapsamında da bu konuya ilişkin bir bilgi yada belge bulunmamaktadır. Davacınım,1991 tarihinde Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi‘ni bitirdiği. 01.07.1991tarihinde Ankara Üniversitesi TÖMER Kurumu'nda Türkçe Okutmanı olarak göreve başladıği, 06.04.1993-31.03.1994 tarihteri arasında görevli olarak Kırgızistan'da bulunduğu, 06.04.1999 tarihinde. Manas Üniversitesi'ne müracaat ettiği ve okutman olarak çalışma talebinde hulunduğu, talebinin uygun bulunması üzerine, taraflar arasında imzalunan yillik sözleşmeler ile 16.10.1999-31.08.2008 tarihleri arasında davalı kurumdu Türkçe Okutmanı olarak görev yaptığı, 24.10.2008 tarih ve 920-10 sayılı yazı ile 2008-2009Eğitim-Öğretim Dönemi içinde sözleşmenin yenilenmeyeceği belirtilerek, davacının görevine son verildiği anlaşımıştır.

Ayrıca, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 03.10.2013 gün ve 24033795/741/[KART_NO]sayılı yazı içeriğinden, davacinın 1999 yılının 10. ayından.2008 yılının 8. ayıa kadar SSK sigorta sicil numarası ile isteğe bağlı sigortalı statüsünde çalıştiğı tespit edilmiştir.

Tüm bu tespitler işığında, davacmın davalı üniversitede 2547 sayıhı Kanun kapsamında değil. taraflar arasında imzalanan iş sözleşmesi gereğince 1999-2007 tarihleri arasında çalıştığı. bu sırada sigorta primlerini kendi isteği ite SSK sicil numarası üzerinden ödediği,2008 yılı Eğitim ve Öğretim Dönemine ilişkin olarak sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine görevinin sona erdiği: davacı tarafindan, davalı kurumda çalıştığı döneme ilişkin olarak kudem alacağı ve kendisi tarafindan ödenmek zorunda kalman sigorta primlerinin ödenmesinin istendiği anlaşılmakla; davaya konu uyuşmazlığın. özel hukuk hükümleri çerçevesinde (Türk Mahkemelerinin, ulusal açıdan yargilama görev ve yetkisine ilişkin değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydı ile) adli yargı yerinde görülmesi gerektiği kanaatine ulaşılmştur.

28. Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün 11/4/2016 tarihli ve E.2016/203,K.2016/242 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:

Türkiye ve Kırgizistan Devletleri arasında, 30.09.1995 tarihinde Izmir de imzalanan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kırgız Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Kırgızistan'in Başkenti Bişkek Şehrinde Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşma'nın imzalandığı ve bu anlaşmanın. Türkiye Büyük Millet Meclisinin 4144 sayılıKanunu ile onaylandığı. 23.06.1996 gün ve 22675 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdiği anlaşıłmıştır.

..davacinın, davalı Üniversitede ilk olarak 2002-2003 öğretim yılmda Üniversitenin kurarı ve Kırgızistan tarafindan atanan rektörün ve Türkiye tarafindan atanan rektör vekilinin talebi üzerine ve İstanbul Üniversitesi'nin uygun görmesi ile işe başladığı; 2004yilında İstanbul Üniversitesinden emekli olduğu, 2004-2005 ylından sözleşmesinin feshedildiği tarihe kadar sadece davatı Üniversitenin Edebiyaı Fakühesi Tarih Bölümünde öğretim üyesi olarak hizmet verdiği; bu süreçte bölüm başkanlığı ve dekanlık görevlerinde de bulunduğu; davacının davalı Üniversitede her yıl yenilenen hizmet sözleşmesi ile 2002yihından 08.11.2012 tarihine kadar kesintisiz olarak görev yaptığı; iş sözleşmesinin haklı bir neden olmaksızın feshedildiğinden ve çalışma süresi kıdem tazminatı almasını gerektirecek sürede olduğundan bahisle. Iş Kanunu hükümleri kapsamında kudem tazminat alacağının:is sözleşmesinin 08.11.2012 tarihinde haklı bir nedene dayanmadan feshedildiğinden,sözleşmesinin yenilenmeyeceğine ilişkin yazılı bildirimin ise sözleşmede öngörülen sürede yapilmadiğından iş sözleşmesi kendiliğinden bir yıl daħa uzamış olduğundan bahisle hakive süre ücret alacağinın ve son olarak da manevi tazminatin ödenmesi istemiyle dava açtiği anlaşılmiştır.

Tüm bu tespitler işiğında, davacinın davalı üniversitede 2547 sayılı Kunun kapsumında değil, taraflar arasında imzalanan iş/hizmet sözleşmesi gereğince çalıştığıi, sözleşmesinin venilenmemesi üzerine görevinin sona erdiği; davacı tarafindan, davalı kurumda çalıştığıdöneme ilişkin olarak kıdem tazminat, bakiye süre ücret alacağı ve manevi tazminat ödenmesinin istenildiği anlaşılmakla; davaya konu uyuşmazłığın. özel hukuk hükümleri çerçevesindefTürk Mahkemelerinin. ulusal açudam yargilama görev ve yetkisine ilişkin değerlendirme hakkı sakhı kalmak kaydı ile) adli yargı yerinde görülmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

":
. Yargıtay İçtihadı
29. Yargitay 10. Hukuk Dairesinin 28/1/2016 tarihli ve E.2015/15747, K.2016/971sayıh kararının ilgili kısmı şöyłedir:
"Dava, hizmet tespiti ile sigorta primine esas kazanç (ücret) tutarıın belirlenmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilámında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar veriłmiştir.
Dosvadaki yazilara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici sebeplere ve özellikle; Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 29.12.2014 tarih, 2014/1093 Esas ve 2014/1141 Karar sayilı kararında da belirtildiği üzere, davalı Manas Universitesi'nin 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu kapsomında ya da 5018 sayılı Kanun ile Millí Bütçeye dahil edilen kurumlar arasında yer almaması nedeni ile Türkiye Cumhuriyeti bünyesinde ayrı bir Kamu Tüzel Kişiliğine sahip üniversite olarak değerlendirilmesinin mümkün olmaması, davacının da, davalı üniversite nezdinde 2547 sayıłı Kanun kapsamında değil, iş sözleşmesine hağlı

olarak çalışması karşısında, hizmet tespiti ile sigorta primine esas kazanç (ücret) tutarının belirlenmesi istemiyle açılan davanın çözümünde adli yargının görevli olduğunun açık olmasına göre, davalı Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardi edilerek eksik araştirma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davaliar vekillerinin bu yönteri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. "
30. Yargitay 10. Hukuk Dairesinin 20/2/2019 tarihli ve E.2018/1294, K.2019/1474sayıłı kararlarının ilgili kısmışöyledir:
"Dava, hizmet ve prime esas kazancın tespiti istemine ilișkindir.
Mahkemece, bozmaya uyularak ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki yazilara, kararın bozmaya uygun olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcın davalilardan Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi'nden almmasına 20.02.2019 gününde oyhirliğiyle karar verildi."
B. Uluslararası Hukuk 
. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 
31. Avrupa Ínsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin (1) numarahıfikrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Herkes davasınım, medeni hak ve yükümlülūkleriyle ilgili uyuşmazłıklar … konusunda karar verecek olan,.…. bir mahkeme tarafindan ... görülmesini isteme hakkına sahiptir..."
2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı
32. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AiHM) göre Sözleşme'nin 6. maddesinin medeni hukuk alanına giren konularda uygulanabilirliği, ilk olarak bir uyuşmazlığın varlığına bağlıdır. İkinci olarak uyuşmazlık en azından savunulabilir bir şekilde iç hukukta tanınmışolduğu söylenebilecek hak ve yükümlülükler ile ilgili olmalıdır. Son olarak ise bu hak ve yükümlülükler -her ne kadar bizzat 6. madde bu hak ve yükümlülüklere Sözleşmeci devletlerin hukuk sistemi içinde belirli bir anlam atfetmese de- Sözleşme anlamında medeni nitelikte olmałıdır (James ve diğerleri/Birleşik Krallık, B. No: 8793/79, 21/2/1986, § 81).
33. AiHM, uyuşmazlık tespit edilirken görünüşün ve kullamlan dilin ötesine geçilerek her davanın koşullarına göre durumun gerçeklerine yoğunlaşılması gerektiğini belirtmiștir (Gorou/Yunanistan (No. 2) [BD], B. No: 12686/03, 20/3/2009, § 29)

34. AiHM; Sözleşme'nin 6, maddesinin Sözleşmeci devletlerin iç hukukunda geçen bir hak için belirli bir anlam öngörmediğini, bir hakkın var olup olmadığını karara bağlamada ilke olarak iç hukuka başvurulacağıni, ulusal mahkemelerin bu konudaki değerlendirmelerinden farklı bir sonuca ulaşılması için de güçlü gerekçelere sahip olunmasıgerektiğini, yetkililerin belli bir başvuran tarafindan talep edilen tedbirin kabul edilip edilmemesine karar vermede takdir hakkının kullanıp kullanmadığının dikkate alınabileceğini hatta bu durumun belirleyici olabileceğini, bununla birlikte salt bir kanun hükmünün lafzında bir takdir unsurunun bulunmasının bir hakkın varlığını tek başına hükümsüz kılmayacağını,benzer durumlarda iddia edilen hakkın yerel mahkemelerce tanınması veya yerel mahkemelerin başvuranın talebinin esasını incelemesi hususunun da gözönüne ahnmast gerektiğini belirtmiştir (Boulois/Lüksemburg [BD], B. No: 37575/04, 3/4/2012, §§ 91-94).
35. İlgili diğer AiHM içtihadı için bkz. Yusuf Bilin, B. No: 2014/l4498,26/12/2017, §§ 28-30.

V. İNCELEME VE GEREKÇE 
36. Mahkemenin 29/9/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların İddiaları
37. Başvurucular, hizmet tespiti talebiyle Üniversite aleyhine açtıkları davaların Ankara 8. ve 41. is Mahkemelerinde derdest iken alacak ve tazminat talebiyle açtiklarıdavaların Türk mahkemeleri tarafindan görülmemesinin cşitlik ilkesi ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme 
38. Anayasa'nın iddianın değerlendirilmesinde dayanak alınacak 36. maddesi şöyledir:
"Herkes, meşru vasita ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.
Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçmamaz...“
39. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafindan yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucuların görev yaptıkları Üniversiteden alacaklarının tahsili amacıyla açtıkları davanın adli ve idari yargı tarafından bakılmadığıiddiasıın adil yargılanma hakkının güvencelerinden biri olan mahkemeye erişim hakkıkapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

1. Uygulanabilirlik Yönünden 
40. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fikrası ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (1) numaralı fikrasına göre Anayasa Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için kamu gücü tarafindan müdahale edildiği iddia edilen hakkın Anayasa'da 

güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Sözleşme ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerin kapsamına da girmesi gerekir. Bir başka ifadeyle Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013,§ 18).

41. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında; herkesin yargi organlarına davacıve davał olarak başvurabilme, bunun doğal sonucu olarak da iddiada bulunma, savunma ve adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır. 3/10/2001 tarihli ve 4709 sayıłı Kanun'un Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasına adil yargılanma ibaresinin eklenmesine ilişkin 14. maddesinin gerekçesinde "değişiklikle Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu uluslararasısözleşmelerce de güvence altına alınmış olan adil yargılama hakkı[nın] metne dahil" edildiği belirtilmiştir. Dolayısıyla Anayasa'nın 36. maddesine söz konusu ibarenin eklenme amacının Sözleşme'de düzenlenen adil yargılanma hakkını anayasal güvence altına almak olduğu anlaşılmaktadır (Yașar Çoban [GK], B. No: 2014/6673, 25/7/2017, § 54). Bu itibarla Anayasa'da güvence altına alınan adil yargılanma hakkının kapsam ve içeriği belirlenirken Sözleşme'nin "Adil yargılanma hakkı" kenar başhklı 6. maddesinin ve buna ilişkin AifM içtihadının da gözönünde bulundurulması gerekir (Onurhan Solmaz, § 22).
42. Sözleşme, bir kişinin sahip olduğunu ileri sürebileceği tüm hak ve yükümlülükler bakımından adil yargılanma hakkını güvenceye almamaktadır. Sözleşme'nin adil yargılanma hakkını düzenleyen 6. maddesinde adil yargılanmaya ilişkin hak ve ilkelerin medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların ve bir suç isnadının esasının karara bağlanması esnasında geçerli olduğu belirtilerek hakkın kapsamı bu konularla sınırlandırılmıştır. Hak arama hürriyetinin ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilmek için ya başvurucunun medeni hak ve yükümlülükleriyle itgili bir uyuşmazlığın tarafi olması ya da başvurucuya yönelik bir suç isnadının esası hakkında karar verilmişolması gerektiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyła bahsedilen hâller dışında kalan adil yargılanma hakkının ihlali iddiasına dayanan başvurular Anayasa ve Sðzleşme'nin ortak koruma alanıkapsamı dışında kalacağından bireysel başvuruya konu olamaz (Onurhan Solmaz, § 23).
43. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına ahnan adil yargılanma hakkı suçisnadına bağlı yargılamaların yanında bir kimsenin medeni hak ve yükümlülüklerinin karara bağlanmasıyla ilgili yargılamalarda da uygulanır, Anayasa'nın 36. maddesinin (1) numaralıfikrasının medeni meselelerde uygulanabilmesi için ortada hukuk düzeni tarafindan kişiye tanınmış veya en azından savunulabilir temeli bulunan bir hakkın bulunması gerekir. Bu hakkın Anayasa'da doğrudan veya dolaylı olarak tanunlanan ve güvence altına ahnan bir hakka ilişkin olması zorunlu değildir. Bu bakımdan kanunla kişilerc tanınan hak ve ayrıcalıklar da -mahkemelerde ileri sürülebilmesi koşuluyla- Anayasa'nın 36. maddesi bağlamında hak kavramına dâhildir. İkinci olarak bu hakka dair ilgili kişinin menfaatini etkileyen bir uyuşmazlık mevcut olmałıdır. Öte yandan bu uyuşmazlık, ihtilaf konusu hakkın tespiti ve bu haktan yararlanılması bakımından belirleyici bir nitelik arz etmelidir (Mehmet Güçlü ve Ramazan Erdem, B. No: 2015/7942, 28/5/2019, § 28).

44. Bireysel başvuruya konu olayda, uluslararası anlaşma ile kurulmuş ve Kırgızistan'da bulunan bir üniversitede görev yapmış olan başvurucuların Üniversiteden olan alacaklarına ilişkin açtıkları davaların adli yargı yerince idari yargı yerinin görevli olduğu,idari yargı yerince Üniversitenin Türk idari teşkilatında yer almadığı gerekçesiyle reddedildiği görülmektedir.


45. İş sözleşmesinin feshi veya devamı sırasında ortaya çıkan ücret, kıdem ve ihbar tazminatłarı, fazla mesai, yıllık izin ve tatil ücretleri gibi işçilik alacakları 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'nda tanınmış hak ve menfaatlerdir. Bu nedenle işçi ile işveren arasındaki iş sözleşmesinden doğan hak ve menfaatlerin medeni hak olarak değerlendirilmesi gerektiği hususunda kuşku bulunmamaktadır.

46. Somut başvurudaki dava konusunun işçilik alacakları bakımından ayrılan yönüişveren Üniversitenin hukuki statüsü nedeniyle Türk mahkemelerinin ulusal anlamda yargıyetkisinin bulunup bulunmadığı sorunudur.

47. Bir davanın adli veya idari yargı yeri tarafından görülebilmesinin ilk şartı Türk mahkemelerinin ulusal anlamda yargı yetkisinin bułunmasıdır. Türk mahkemelerinin yargıyetkisinin bulunup bulunmadığına ilişkin değerlendirmenin 5718 sayıh Kanun kapsamında yine Türk mahkemeleri tarafindan yapılması gerekmektedir.

48. Nitekim benzer statüde olan davacılar tarafindan yine benzer konular hakkında Üniversiteye karşı açılan davalarda adli ve idari yargı yerleri arasında çıkan olumsuz görev uyuşmazhığı üzerine Uyuşmazlık Mahkemesi içtihatlarında (bkz.§§27, 28) görevli yargıyerinin tespiti yapılırken Türk mahkemelerinin ulusal açıdan yargılama görev ve yetkisine ilişkin değerlendirme yapma haklarının saklı olduğu belirtilerek davaların özel hukuk kapsamında adli yargı yerinde görülmesi gerektiği ifade edilmiştir. Uyuşmazlık Mahkemesi kararları üzerine Yargıtayın bazı davalarda (bkz. §§ 29, 30) esas yönünden inceleme yapmak suretiyle davacı işçiler lehine karar verdiği tespit edilmiştir.

49. Bu durumda başvurucunun işçilik alacaklarını dava konusu ctmcsinin ulusal hukukta savunulabilir bir temelinin bulunduğu sonucuna varildiğından iblal iddialarının Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanının kapsamında yer aldığının kabulü gerekir.
2. Kabul Edilebilirlik Yönünden 
50. Açıkça dayanaktan yoksun oimadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Esas Yönünden 
a. Hakkın Kapsamı ve Müdahalenin Varlığı
51. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fikrasında, herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alıman hak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine adil yargılanma ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararasısözleşmelerle de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Sözleşme'yi yorumlayan AiHM, Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralıfikrasının mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. İnşTur. San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34).


52. Anayasa'nın 36. maddcsinde güvence altına alınan hak arama Özgürlüğü, bir temel hak olmanın yanmda diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanmayi ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Bu bakımdan davanın bir mahkeme tarafindan görülebilmesi ve kişinin adil yargılanma hakkı kapsamına giren güvencelerden faydalanabilmesi için ilk olarak kişiye iddialarını ortaya koyma imkânımın tanınması gerekir. Diğer bir ifadeyle dava yoksa adil yargılanma hakkının sağladığıgüvencelerden yararlanmak mümkün olmaz (Mohammed Aynosah, B. No: 2013/8896,23/2/2016, § 33).

53. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kapsamında yaptığı değerlendirmelerde mahkemeye erişim hakkının bir uyuşmazhığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazhığıetkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına geldiğini ifade etmiştir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 52).

54. Başvurucuların adli yargıda işçilik alacaklarına ilişkin açtıkları davaların idari yargının görevli olduğu gerekçesiyłe görev yönünden reddedilmesi üzerine idari yargıda açtıkları davaların incelenmeksizin reddine karar verilmiştir. Türk hukuk sisteminde işçilik alacakları hakkında dava açılabileceği hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Ancak somut olayda İdare Mahkemelerinin incelenmeksizin ret kararı vermesi sonucunda işçilik alacaklarına ilişkin taleplerin dava edilebilirliği imkânı kalmamıştır. Dolayısıyla başvurucuların mahkemeye erişim haklarına müdahalede bulunulduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

b.  Müdahalenin İħlal Oluşturup Oluşturmadığı
55. Anayasa'nın 13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, … yalnızca Anayasanin ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere hağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, .. ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
56. Yukarıda anılan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın 36. maddesini ihlal edecektir. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen, kanun tarafından öngörülme, haklı bir sebebe dayanma, ölçülülük ilkesine aykırı olmama koşullarına uygun olup olmadiğının belirlenmesi gerekir.

i. Kanunilik 
57. Somut başvuruda, davanın incelenmeksizin reddi yönündeki mahkeme kararının 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesine dayandığı görülmektedir. Dolayısıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin kanuni dayanağının mevcut olduğu anlaşılmıştır.

ii. Meşru Amaç
58. Anayasa'nın 36. maddesinde hak arama özgürlüğü için herhangi bir sınırlama nedeni öngörülmemiş olmakla birlikte bunun hiçbir şekilde sınırlandırılması mümkün olmayan mutlak bir hak olduğu söylenemez. Özel sınurlama nedeni öngörülmemiş hakłarın da hakkın doğasından kaynaklanan bazı sınırları bułunduğu kabul edilmektedir. Ayrıca hakkı

düzenleyen maddede herhangi bir sınırlama nedenine yer verilmemiş olsa da Anayasa'nın başka maddelerinde yer alan kurallara dayanılarak bu haklann sınırlandırılması mümkün olabilir. Dava açma hakkının kapsamına ve kullanım koşullarına ilişkin bir kısım düzenlemenin hak arama özgürlüğünün doğasından kaynaklanan sınırları ortaya koyan ve hakkın norm alanını belirleyen kurallar ołduğu açıktır. Ancak bu sınırlamalar Anayasa'mın 13.maddesinde yer alan güvencelere aykirı olamaz (AYM, E.2015/96, K.2016/9, 10/2/2016, §10).

59. Yargılama usullerinin düzenlenmesinde usul ekonomisinin gözetilmesi, bu suretle iyi adalet ve kamu yönetiminin de sağlanarak kamu yararının gerçekleştirilmesi Anayasa'nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biridir.Dolayısıyla usul ekonomisi ile iyi adalet ve kamu yönetimi ilkeleri gözetilerek idari işlemlerin dava konusu edilebilirliğinin belli koşullara bağlanması mümkündür (Ali Diren, B.No: 2015/13108, 18/4/2018, § 57).

60. Somut olayda usut kurallarım yorumlayan derece mahkemelerinin Türk idari teşkilatı içinde yer almayan idarelerin tesis ettiği bir idari işlem bulunmadığı gerekçcsiyle açılan davanın incelenmeksizin reddetmesinin yukarıda değinilen kamu yararının gerçekleştirilmesine yönelik meşru bir amaca dayandığı sonucuna ulaşıłmıştır.
iii. Ölçülülük 
(1)Genel İlkeler 
61. Anayasa'nın 13. maddesi uyarınca hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında dikkate alınacak ölçütlerden biri olan ölçülülük, hukuk devleti ilkesinden doğmaktadır.Hukuk devletinde hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması istisnai bir yetki olduğundan bu yetki ancak durumun gerektirdiği öłçüde kulłanulması koşuluyla haklı bir temele oturabilir.Bireylerin hak ve özgürlüklerinin somut koşulların gerektirdiğinden daha fazla sınırlandırılması kamu otoritelerine tanman yetkinin aşılması anlamına geleceğinden hukuk devletiyle bağdaşmaz (AYM, E.2013/95, K.2014/176, 13/11/2014).
62.Ölçülülük ilkesi, elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. E/verişlilik öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasıni, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunłu olmasını yani aynı amaca daha hafif bir müdahale ile ulaşılmasının mümkün olmamasıni,orantıłılık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56,11/4/2012; E.2013/66, K.2014/19, 29/1/2014; E.2016/16, K.2016/37, 5/5/2016; Mehmer Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 38).

63. Müdahale için seçilen aracın gerekliliğinin değerlendirilmesi öncelikle ilgili kamu makamlarının yetkisindedir. Müdahale ile ulaşılmak istenen somut kamu yararıamacının gerçekleştirilmesi yetkili idarelerin sorumlułuğunda olup amaca ulaşılmasında ne tür bir aracın daha etkili ve verimli sonuçlar doğuracağı hususunda sorumlu ve yetkili otoriteler, en isabetli kararı verebilecek konumdadır. Bu nedenle hangi aracın seçileceği konusunda idarelerin belli ölçüde takdir yetkisi bulunmaktadır. Ne var ki seçilen aracıgerekliliğine ilişkin olarak idarelerin sahip olduğu takdir yetkisi sınırsız değildir. Tercih edilen aracın müdahaleyi ulaşılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde ağırlaştırmasıdurumunda Anayasa Mahkemesince müdahalenin gerekli olmadiğı sonucuna ulaşılmasımümkündür. Ancak Anayasa Mahkemesinin bu kapsamda yapacağı denetim seçilen aracın 

isabet derecesine yönelik olmayıp hak ve özgürlükler üzerinde oluşturduğu müdahalenin ağırlığına dönüktür (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 2/2/2017, § 70).
64. Orantılılık, kamu yararının korunması ile bireyin hak ve özgürlükleri arasında adil bir dengenin sağlanmasını gerektirmektedir. Öngörülen tedbirin bireyi olağan dışı ve aşırı bir yük altına sokması durumunda müdahalenin orantılı, dolayısıyla ölçülü olduğundan söz edilemez. Bu itibarla uygulanan tedbirle başvuruculara aşırı ve orantısız bir yük yüklenip yüklenmediğinin tespiti gerekmektedir (Ali Diren, § 61).

(2)İlkelerin Olaya Uygulanması
65. Bireysel başvuruya konu dava, başvurucuların uluslararası anlaşma ile kurulan Üniversitede sözleşmeli olarak görev yaptıkları döneme dair alacaklarının ve tazminatłlarının tahsiline ilişkindir.

66. Başvurucuların iş mahkemelerinde açtıkları davalarda görevsizlik kararıverilmiş, İdare Mahkemeferinde açtıkları davalar Türk idari teşkilatı kapsamındaki bir idare tarafindan tesis edilmiş kesin ve yürütüłmesi zorunłu bir idari işlem bulunmadığı gerekçesiyle incelenmeksizin reddedilmiştir.

67. Üniversitenin hukuki statüsü ve Kırgızistan'da kurulmuş olması sebebiyle başvuruya konu uyuşmazlığın çözümünde Türk mahkemelerinin ulusal açıdan yargıłama görev ve yetkisinin bulunup bulunmadığı yine Türk mahkemeleri tarafindan 5718 sayılıKanun'a göre belirlenecektir. Benzer uyuşmazlıklarda adli ve idari yargı yerlerince görevsizlik kararı verilmesi üzerine görevli yargı yerini belirleyen Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında (bkz.§§ 27, 28) da görüldüğü üzere dava konusunun ve Üniversitenin hukuki statüsü değerlendirilmek suretiyle (Türk mahkemelerinin ułusal görev ve yetkilerine ilişkin değerlendirme haklarının saktı bułunduğu belirtilerek) uyuşmazlığın adli yargı yerinde görülmesi gerektiğine karar verilmiştir. Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi kararları üzerine Yargıtayın benzer uyuşmazlıklarda (bkz. §§ 29, 30) esasa ilişkin olmak üzere davacılar lehine karar verdiği tespit edilmiştir.

68. Anayasa Mahkemesinin görevi, Türk mahkemelerinin ulusal açıdan yargıyctkisini veya uyuşmazlığın hangi yargı yolu tarafından görülmesi gerektiğini belirlemek olmayıp usule ilişkin uygulamanın başvurucuların mahkemeye erişim hakkını Anayasa'ya aykırı olarak kısıtlayıp kısıtiamadığını denetlemektir.

69. Derece mahkemeleri davalari, dava konularının niteliğini irdelemek suretiyle değil Üniversitenin Türk idari teşkilatı kapsamında bulunmaması yani hukuki statüsüsebebiyle reddetmiştir. İdare mahkemelerinin görevsizlik kararı vermek yerine Üniversitenin hukuki statüsünü gerekçe göstererek davayı incelenmeksizin reddetmesi nedeniyle başvurucular görevli mahkemenin belirlenmesi talebiyle Uyuşmazlık Mahkemesine başvurma imkânından mahrum kalmışlardır.

70. Derece mahkemelerinin davaların usulüne yönelik yaptıkları değerlendirmelerin başvurucuların dava edilebilirliği bulunan uyuşmazlıkları bir mahkeme tarafindan görülmesini engellediği, bu durumun başvuruculara ağır bir külfet yüklediği değerlendirilmiştir. Bu sebeple başvurucuların mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin ölçüsüz olduğu sonucuna varılmıştır.


71. Açıklanan gerekçelerle başvurucuların Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

4. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 
72. 30/11/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulușu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkımın ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarmın ortadan kaldırılması için yapılması gerekentere hükmedilir ...

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlati ve sonuçlarıni ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir.Yeniden yargilama yaplmasında hukukí yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçların ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir."
73. Başvurucular, ihlalin tespit edilmesini istemiş ve tazminat talebinde bulunmuştur.

74. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Doğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018)kararında ihlal sonucuna varıldiğında ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi diğer bir kararında ise bu ilkelerle birlikte ihlal kararımın yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devamıanlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanacağıa da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019).
75. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin, yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmasıdıt. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı betirlenerek devam eden ihlalin durdurulmasi, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunłarın yol açtığı sonuçlann ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararların giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Doğan, §§ 55,57).

76. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihlali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayıliı Kanunun 50. maddesinin (2)numaralı fikrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaralı fikrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlariının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal kararına bağłı olarak yeniden yargıłama kararı verildiğinde usuł hukukundaki yargılamanın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargilama sebebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla böyle bir 

kararın kendisine ulaştığı mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlat kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı vererek devam eden ihlalin sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Doğan, §§58, 59; Aligül Alkaya ve diğerlerì (2), §§ 57-59, 66, 67).

77. İncelenen başvuruda derece mahkemelerinin inceienmeksizin ret kararı vermek suretiyle başvurucuların Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmalarına engel olması sebebiyle mahkemeye crişim hakkımın ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

78. Bu durumda mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapıłmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapıłacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 sayılıt Kanun'un 50.maddesinin (2)numaralı fikrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş, yeniden yargıłama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaşturan nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara Idare Mahkemelerine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

79. İhlalin ve sonuçlarımın ortadan kaldırılması için yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gercktiği sonucuna ulaşiłmıştır.

80. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3,000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.294,70 TL yargılama giderinin başvurucu Ayhan Çelikbay'a,257,50 TL ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam_3.257,50 TL yargtlama giderinin başvurucu Mahmut Durmaz'a ödenmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının İHLAL EDİLDIĞINE,
C. Kararın bir örneğinin mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 14. idare Mahkemesine (E.2015/1178, K.2015/642) ve Ankara 2. Idare Mahkemesine (E.2004/855, K.2006/2833)GÖNDERİLMESİNE,
D.Başvurucuların tazminat taleplerinin REDDiNE,
E. 294,70 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.294,70 TL yargılama giderinin başvurucu Ayhan Çelikbay'a, 257,50 TL hatç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.257,50 TL yargilama giderinin Mahmut Durmaz'a ÖDENMESİNE,

F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapıłmasına, õdemede gecikıe olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAiZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanhğına GÖNDERİLMESiNE 29/9/2020tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi.

Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN 
Üye Muammer TOPAL.
Üye Selahaddin MENTEŞ