Afetler Sonrası Bina Hasar Tespiti Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar Hakkında Yönetmelik
YÖNETMELİK | 2025-06-22

22 Haziran 2025 PAZAR
Resmî Gazete
Sayı : 32934
YÖNETMELİK
İçişleri Bakanlığı (Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı)’ndan:
AFETLER SONRASI BİNA HASAR TESPİTİ YAPILMASINA
İLİŞKİN
GENEL KURALLAR HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, bina ve bina türü
yapıların meydana gelen bir afet nedeniyle gördüğü hasarın gözlemsel
yöntemler ve veriler kullanılarak tespit edilmesine dair usul ve esasları
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, bina ve bina türü yapıların
hasar tespit işlemlerini kapsar.
(2) Binalar dışında kalan karayolları,
demiryolları, havalimanları (pist, apron ve taksi yolları), köprüler, viyadükler,
barajlar, kıyı ve liman yapıları, tüneller, boru hatları, enerji nakil
hatları, nükleer tesisler, radyoaktif atık tesisleri, doğalgaz depolama
tesisleri, betonarme ve çelik silo tipi özel yapılar, içme suyu ve arıtma
tesisleri, sulama şebekeleri, taşkın yapıları, hidroelektrik santral
tesisleri ve benzeri tesisler, tescilli taşınmaz kültür varlıkları, istinat
duvarları, havuzlar (yüzme, balık gibi), halı sahalar, konteyner yapılar,
pergola (sundurma), kamelya, sera, kanopi, bahçe duvarı, radyo ve telefon
vericileri ile ayaklı çelik su depoları gibi yapılar bu Yönetmeliğin
kapsamı dışındadır.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı
Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak
Yardımlara Dair Kanun ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili
Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 38 inci maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
ve kısaltmalar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Afet etkisi belirleme: Afet nedeniyle ortaya
çıkan acil ve geçici barınma ihtiyacını belirlemek, afetin genel hayata
etkililiğini değerlendirmek amacıyla resen veya gelen taleplerin
değerlendirilmesi yoluyla yapılan hasar tespit çalışmasını,
b) Afetzede isim listesi: Hasar tespit raporlarına
istinaden düzenlenen ve mahallinde ilan olunan, afetzedelerin binalarına
ait bağımsız bölümlerinin hasar durumlarını ve afetzedelerin bilgilerini
içeren resmî belgeyi,
c) Ahır: Büyükbaş ve küçükbaş hayvan varlığının
korunması ve barınmasının sağlandığı, etrafı duvarla çevrilmiş, çatısı olan
binaları,
ç) AYB: Acil yıktırılacak binayı,
d) Bağımsız bölüm: Binanın, ayrı ayrı ve tek başına
kullanılmaya uygun olup 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti
Kanunu hükümlerine göre bağımsız mülkiyete konu olan bölümlerini,
e) Başkanlık: Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığını,
f) Bina: Kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü
ve insanların içine girebilecekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme
veya dinlenmelerine veya ibadet etmelerine yarayan, hayvanların ve
eşyaların korunmasına yarayan yapıları,
g) DD: Değerlendirme dışı binayı,
ğ) Depo: Ticari ya da ticari olmayan her türlü
malın mevcutta muhafaza edildiği bina ve bina bağımsız bölümlerini,
h) GB: Girilemeyen binayı,
ı) Genel hayata etkililik/etkisizlik: Afet
sonrasında vatandaşlar tarafından yapılan ihbarlar, talepler üzerine veya
resen yapılan hasar tespit çalışmalarına istinaden düzenlenen afet etkisi
belirleme icmalleri esas alınarak 21/9/1968 tarihli ve 13007 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Afetlerin Genel Hayata Etkililiğine İlişkin Temel
Kurallar Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda verilen kararı,
i) Hak sahipliği: Afetzede ailelerin yıkılan,
yanan, ağır veya orta hasar görmüş binaları üzerindeki mülkiyet ilişkisine
göre, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yeniden yapılacak binalardan
veya inşaat kredisinden yararlanma haklarını düzenleyen terimi,
j) Hasar derecelendirmesi: Afetin, binaların
taşıyıcı veya taşıyıcı olmayan sistemlerinde meydana getirdiği hasarın bir
bütün olarak derecelendirilmesini,
k) Hasar tespiti: Bir afet sonrasında binaların
görmüş olduğu hasarların teknik ekipler tarafından önceden tanımlanmış form
ve standartlara uygun olarak değerlendirilip derecelendirilmesini,
l) Hasar tespit ekibi: Binanın hasar tespitini
yapan, teknik personelden oluşan ekibi,
m) Hasar tespit raporu: Hasar tespit çalışması
neticesinde düzenlenen teknik mahiyetteki raporu,
n) İcmal: Hasar tespit raporları sonucu ortaya
çıkan hasar derecelendirmeleri esas alınarak derlenen sayısal verileri,
o) İlk hasar tespit: Hak sahipliği çalışmalarına
esas teşkil etmek üzere, genel hayata etkili afet bölgesi kabul edilen
yerleşim birimlerinde yer alan binaların meydana gelen afet nedeniyle
gördüğü hasarın tespit edilmesi amacıyla yapılan çalışmayı,
ö) İtiraz hasar tespit: İlk hasar tespit
sonuçlarına yasal süre içinde itirazda bulunan ya da binasının hasar
tespiti hiç yapılmayan afetzedelerin taleplerinin değerlendirildiği hasar
tespit çalışmasını,
p) KD: Kapsam dışı binayı,
r) Konut: İnsanların ikamet ettiği bina veya bina
bağımsız bölümlerini,
s) Metruk: Kullanılmayan, terk edilmiş binayı,
ş) TAMP: Türkiye Afet Müdahale Planını,
t) TE: Tespit edilemediyi,
u) Ticarethane: Ürün, üretim, mal gibi alım satım
işlerinin yürütüldüğü bina veya bina bağımsız bölümlerini,
ü) Ulusal düzey afet enkaz kaldırma grubu ana çözüm
ortağı: 23/2/2022 tarihli ve 5211 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe
konulan Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği ve 14/9/2022
tarihli ve 6053 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Türkiye
Afet Müdahale Planı gereğince yıkım ve enkaz kaldırma çalışmalarının
koordinasyonundan ulusal düzeyde sorumlu olan bakanlık, kurum veya
kuruluşu,
v) Ulusal düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm
ortağı: Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği ve TAMP
gereğince hasar tespit çalışmalarının koordinasyonundan ulusal düzeyde
sorumlu olan bakanlık, kurum veya kuruluşu,
y) Yerel düzey afet enkaz kaldırma grubu ana çözüm
ortağı: Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği ve TAMP
gereğince yıkım ve enkaz kaldırma çalışmalarının koordinasyonundan yerel
düzeyde sorumlu olan il veya bölge müdürlüğünü,
z) Yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm
ortağı: Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği ve TAMP
gereğince hasar tespit çalışmalarının koordinasyonundan yerel düzeyde
sorumlu olan il veya bölge müdürlüğünü,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Hasar Tespit Ekibi ve Hasar Derecelendirmeleri
Hasar
tespit ekibinin teşkili
MADDE 5- (1) Hasar tespit ekibi en az iki teknik personelden
oluşur.
(2) En az bir teknik personel inşaat mühendisi
olmak kaydıyla, hasar tespit ekipleri inşaat mühendisleri, mimarlar ve
inşaat teknikerlerinden oluşturulur.
(3) İnşaat mühendisi, mimar ve inşaat teknikeri
haricindeki meslek gruplarından oluşturulan teknik ekip tarafından
düzenlenen hasar tespit raporlarına göre işlem tesis edilmez.
(4) Hasar tespit çalışmalarıyla ilgili olarak,
ulusal düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm ortağı tarafından belirlenecek
hasar tespit ekiplerinin yılda en az bir kez eğitim alması sağlanır.
Hasar
dereceleri
MADDE 6- (1) Binalar; afet etkisi belirleme, ilk ve itiraz
hasar tespit çalışmalarında hasarsız, az hasarlı, orta hasarlı, ağır
hasarlı, acil yıktırılacak, yıkık, değerlendirme dışı, girilemeyen, tespit
edilemedi ve kapsam dışı olmak üzere 10 farklı şekilde sınıflandırılır.
Sırasıyla 0, 2, 4, 6, AYB, 8, DD, GB, TE ve KD şeklinde kodlanır.
(2) Hasar dereceleri sadece hasar tespitine sebep
teşkil eden son afet nedeniyle oluşan hasarlar dikkate alınarak verilir.
Hasar tespit çalışması binaların muhtemel afetler karşısındaki davranışını,
performansını ve riskini ortaya koyar nitelikte ve kapsamda değildir.
(3) Binanın ekonomik ömrünü tamamlamış olması,
yıpranmış olması, projelendirme ve imalat hataları, zemin oturması gibi
afet kaynaklı olmayan hasar ve kusurlar hasar derecelendirmesi yapılırken
dikkate alınmaz.
(4) Deprem afeti sonrasında EK-1, sel/taşkın afeti
sonrasında EK-2, yangın afeti sonrasında EK-3’te verilen yöntemler
kullanılarak bina hasar derecelendirmesi yapılır. Yöntemler çerçevesinde
kullanılan algoritma Başkanlık ve/veya il afet ve acil durum müdürlüğünce
talep edildiğinde sunulmak üzere rapor eki olarak ulusal/yerel düzey afet
hasar tespit grubu ana çözüm ortağı tarafından bilişim ortamında
arşivlenir.
(5) Binaların hasarları aşağıdaki temel yaklaşımlar
dikkate alınarak EK-1, EK-2 ve EK-3’te verilen yöntemlere uygun şekilde
derecelendirilir:
a) Hasarsız bina: Taşıyıcı veya taşıyıcı olmayan
sistem elemanlarında afet kaynaklı herhangi bir hasar gözlemlenmemiş
binadır. Bina, afetten hemen önceki kapasitesini ve performansını
korumaktadır.
b) Az hasarlı bina: Taşıyıcı veya taşıyıcı olmayan
sistem elemanlarında onarıma ihtiyaç duymayacak veya kolaylıkla
onarılabilecek boyutta hasarlar gözlemlenen binadır. Bina, afet öncesindeki
kapasitesini ve performansını çok büyük ölçüde korumaktadır.
c) Orta hasarlı bina: Taşıyıcı sistem elemanlarında
güçlendirme gerektirecek boyutta hasar gözlemlenmiş, yapı ruhsatı ve yapı
kullanma izin belgesi alınarak güçlendirme yapılmadan kullanımına izin
verilmeyecek binadır.
ç) Ağır hasarlı bina: Güçlendirilmesi mümkün
olmayacak derecede yaygın taşıyıcı ve taşıyıcı olmayan eleman hasarları
bulunan, can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan, tespiti halinde
en kısa sürede boşaltılması ve yıkılması gereken binadır.
d) Acil yıktırılacak bina: Bir veya birden fazla
katta göçme, katlarda düşey ve yatayda gözle görülür kalıcı yer değiştirme
gözlemlenen, can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan, boşaltılması
ve yıkılması gereken binadır.
e) Yıkık bina: Taşıyıcı sisteminin yatay ve düşey
yük taşıma kapasitesi ortadan kalkan, bütünlüğü kaybolmuş ve tamamen göçme
gözlemlenen binadır.
f) Değerlendirme dışı bina: Afet öncesi yıkıldığı
anlaşılan veya daha önce meydana gelen ve genel hayata etkili kabul edilen
bir afette ağır hasarlı tespit edilen ya da orta hasarlı tespit edildiği
halde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi alınarak güçlendirilmeyen
binadır.
g) Girilemeyen bina: Dışardan hasar derecesine
karar verilemeyen, içeriden incelenme imkânı bulunmayan, hasar tespit
yapılmasına müsaade edilmeyen binadır.
ğ) Tespit edilemedi: Tespit öncesi sıva/boya gibi
tadilat yapılarak hasarların kapatılması nedeniyle hasar derecelendirmesi
yapılamayan binadır.
h) Kapsam dışı yapı: 2 nci maddede belirtilen bina
ve bina türleri dışında kalan yapılardır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hasar Tespit Süreçleri
Süreçler
MADDE 7- (1) Hasar tespit çalışmaları; afet etkisi
belirleme, ilk hasar tespit ve itiraz hasar tespit çalışmaları olmak üzere
üç aşamada gerçekleştirilir. İlk hasar tespit çalışmalarının tamamlanmasını
müteakiben itiraz hasar tespit çalışmaları öncesinde itiraz talebi kabul
çalışmaları yapılır. Tüm çalışmalar ulusal/yerel afet hasar tespit grubu
ana çözüm ortağı koordinasyonunda gerçekleştirilir.
(2) Hasar tespit süreçleri devam ederken hasar
tespitlerini değiştirebilecek büyüklükte artçı depremlerin meydana gelmesi
halinde, yeniden hasar tespiti yapılmasının gerekli olup olmadığı hususunda
alınacak Başkanlık görüşü doğrultusunda çalışma yürütülür.
Afet
etkisi belirleme çalışmaları
MADDE 8- (1) Afet etkisi belirleme çalışmaları, gelen
taleplerin değerlendirilmesi yoluyla veya resen afetin meydana geldiği
andan itibaren başlatılır.
(2) Çalışmalar afetin meydana geldiği günden
itibaren on beş gün içerisinde tamamlanır ve hazırlanan rapor, icmal ve
tutanaklar yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm ortağı tarafından
il afet ve acil durum müdürlüğüne bu süre içerisinde intikal ettirilir.
(3) Çalışmaların yapıldığı on beş günlük süre
içerisinde olması kaydıyla; ulusal düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm
ortağının talebi üzerine, bu süre Başkanlıkça bir defaya mahsus olmak üzere
ana çözüm ortağının talep edeceği süre kadar uzatılabilir.
(4) Bina ve bina türü yapılarda meydana gelen
hasardan dolayı bir afetin genel hayata etkili olup olmadığı, Afetlerin
Genel Hayata Etkililiğine İlişkin Temel Kurallar Hakkında Yönetmelik
hükümlerine göre bu çalışmalar neticesinde hazırlanan icmal esas alınarak
Başkanlıkça değerlendirilir. Genel hayata etkililik değerlendirmesi bakımından
metruk binalar icmale dahil edilmez.
(5) Afetin o yerleşim biriminde genel hayata etkili
olduğuna karar verilmesi halinde afet etkisi belirleme çalışmaları
sonlandırılarak ilk hasar tespit çalışmalarına başlanabilir.
(6) Afet etkisi belirleme çalışmaları sonucu
düzenlenen raporlar hak sahipliği çalışmalarına esas teşkil eder mahiyette
olmadığından mahallinde ilan edilmez.
İlk hasar
tespit çalışmaları
MADDE 9- (1) İlk hasar tespit çalışmaları, genel hayata
etkili afet bölgesi kararı alındıktan sonra başlatılır. Hasar tespit
çalışmalarında afet bölgesindeki binalar tespit edilirken Mekânsal Adres
Kayıt Sistemi verileri kullanılarak adresler belirlenir.
(2) Çalışmalar; il hasar tespit ekibi kapasitesinin
yeterli olduğu afetlerde on beş gün içerisinde, yeterli olmadığı afetlerde
ise doksan gün içerisinde tamamlanır ve hazırlanan rapor, liste, icmal ve
tutanaklar yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm ortağı tarafından
il afet ve acil durum müdürlüğüne bu süre içerisinde intikal ettirilir.
(3) Çalışmaların yapıldığı doksan günlük süre
içerisinde olması kaydıyla; bu süre ulusal düzey afet hasar tespit grubu
ana çözüm ortağının talep edeceği süre kadar Başkanlıkça uzatılabilir.
İtiraz
talebi kabul çalışmaları
MADDE 10- (1) İtiraz talebi kabul çalışmaları, ilk hasar
tespit çalışmalarının sonuçlarının ilan edildiği gün başlatılır.
(2) İtiraz süresi AYB için üç gün, diğer binalar
için otuz gündür. Bu süreler dışında yapılan itiraz talepleri işleme
konulmaz.
(3) İtiraz talebi kabul çalışmaları; isim bilgisi,
adres bilgisi düzeltilmesi, kullanım amacı gibi teknik hususlar ile hasar
derecesine itiraz ya da binasının hasar tespiti hiç yapılmayanlara dair
taleplerin kabul edilmesi amacıyla gerçekleştirilir. Mülkiyet ve kimlik
bilgilerinin düzeltilmesine dair talepler ise hak sahipliği sürecinde
değerlendirilir.
(4) Talep kabulü fiziksel olarak veya bilişim
ortamında ilçelerde kaymakamlıklar, il merkezlerinde yerel düzey hasar
tespit hizmet grubu ana çözüm ortağı tarafından belirlenen talep kabul
noktalarında dilekçe verilmek ya da e-Devlet üzerinden başvuru yapılmak
suretiyle gerçekleştirilir.
(5) İtiraz talebinin, bağımsız bölüm ile ikamet
veya mülkiyet bağı olan vatandaşlardan alınması esastır.
(6) Birden fazla bağımsız bölümün yer aldığı bir
binada, tek bir bağımsız bölüm kullanıcısının talepte bulunması tüm binaya
hasar tespit işlemi tesis edilmesi için yeterlidir.
İtiraz
hasar tespit çalışmaları
MADDE 11- (1) İtiraz hasar tespit çalışmaları, itiraz talebi
kabul çalışmalarında resmî olarak talepte bulunulan ve bu talebin kabul
edildiği binalar için gerçekleştirilir.
(2) AYB için yapılan itiraz talebi en geç üç gün
içinde değerlendirilir.
(3) Çalışmalar AYB dışındaki binalar için otuz
günlük itiraz talep toplama sürecinin bitiminden sonra başlatılır.
(4) Çalışmalar, ilk hasar tespit çalışmalarının
ilan süresinin bitiminden itibaren kırk beş günlük süre içerisinde
tamamlanır ve hazırlanan rapor, liste, icmal ve tutanaklar yerel düzey afet
hasar tespit grubu ana çözüm ortağı tarafından il afet ve acil durum
müdürlüğüne bu süre içerisinde intikal ettirilir.
(5) Çalışmaların yapıldığı kırk beş günlük süre
içerisinde olması kaydıyla ulusal düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm
ortağının talebi üzerine bu süre Başkanlıkça bir defaya mahsus olmak üzere
ana çözüm ortağının talep edeceği süre kadar uzatılabilir.
(6) İtiraz hasar tespit çalışmaları tamamlanıp ilan
edildikten sonra, hasar derecesi değişikliği yapılmaksızın; isim, adres
gibi değişikliklere dair talepler afetzedelerin yasal süre içerisinde
talepte bulunup bulunmadığına bakılmaksızın yapılabilir. Bu tür taleplerin
alınması ve değerlendirilmesi itiraz hasar tespit çalışmalarının ilan
tarihinden itibaren en fazla doksan gün içinde tamamlanır.
(7) Bir binanın itiraz hasar tespitini yapacak
ekip, ilk hasar tespitini yapan ekip ile aynı teknik personelden teşkil
edilemez.
(8) Bir binada birden fazla itiraz var ise yalnız
bir itiraz hasar tespit işlemi tesis edilir.
(9) 6 ncı maddenin beşinci fıkrasının (g) ve (ğ)
bentlerinde tanımlanan, itiraz hasar tespit çalışmalarında girilemeyen veya
tespit edilemedi olarak derecelendirilen binalar için varsa ilk hasar
tespit durumu dikkate alınır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Hasar Tespit Çalışmaları Sonucunda Hazırlanacak
Resmî Belgeler
Raporlar,
isim listeleri, icmaller
MADDE 12- (1) Afet etkisi belirleme, ilk ve itiraz hasar
tespit çalışmaları neticesinde rapor, liste, icmal ve tutanaklar
hazırlanır. (EK-4/A, EK-4/B, EK-5/A, EK-5/B, EK-5/C, EK-5/Ç, EK-6/A,
EK-6/B, EK-6/C, EK-6/Ç)
(2) Acil yıktırılacak, ağır hasarlı ve orta hasarlı
binalar için ilk ve itiraz hasar tespit çalışmalarında hazırlanan raporlara
ilaveten farklı bir rapor (EK-7/A, EK-7/B) hazırlanır.
(3) Tespiti yapılan bütün binalar fotoğraflanır ve
Başkanlık ve/veya il afet ve acil durum müdürlüğünce talep edildiğinde
sunulmak üzere yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm ortağı
tarafından bilişim ortamında arşivlenir.
Rapor,
isim listesi, icmal içerikleri
MADDE 13- (1) Rapor ve isim listeleri; afet ile ilgili genel
bilgiler, afetin meydana geldiği yerleşim birimine dair bilgiler, afetzede
isim bilgileri ve adres bilgileri, binanın kullanım amacı ve taşıyıcı
sistem türü ile bina hasar durumuna dair bilgileri içerir.
(2) Hasar tespit ekibi, bina malikini veya kanuni
temsilcisini belirlemeye yetkili olmayıp, tespiti yapılan bina ile ilgili
adres, ikamet ve mülkiyet bilgilerini ulusal veya yerel adres ile Tapu ve
Kadastro Genel Müdürlüğü bilişim altyapısından, bu bilgilerin bilişim
altyapısında bulunmadığı durumlarda ise tespit esnasında binada bulunan
afetzedelerin veya muhtarların ya da azaların beyan ettiği bilgilerden
temin eder.
(3) Bina ve bina içindeki bağımsız bölümler; ahır
(A), belirlenemedi (B), depo (D), ibadethane (İ), konut (K), metruk (M),
resmî (R) (okul, sağlık ocağı, hastane, diğer kamu kurumları), samanlık (S)
ve ticarethane (T) olmak üzere dokuz ayrı kullanım amacına göre
sınıflandırılır.
(4) Binalar ve bina türü yapılar; betonarme (BA),
çelik (Ç), karma (K), prefabrik (P), yığma (Y) ve ekli raporlardaki
açıklamalar sütununa ayrıntısı yazılmak suretiyle diğer (D) şeklinde
tanımlanmak koşuluyla altı ayrı taşıyıcı sistem türüne göre
sınıflandırılır.
(5) Raporlar ve isim listeleri; köy, kırsal mahalle
veya mahalle bazında ayrı ayrı düzenlenirler.
(6) İcmaller; köy, kırsal mahalle veya mahalle,
belde, ilçe, il bazında bina ve bağımsız bölüm sayılarını içerecek şekilde
düzenlenir.
(7) Afetzede isim listeleri, afetzedelere yapılacak
ilanen tebliğe esas olmak üzere her hasar derecesi için ayrı ayrı
düzenlenir.
İmza ve
onay
MADDE 14- (1) Raporlar hasar tespit çalışmasını
gerçekleştiren ekip tarafından imzalanır.
(2) İcmaller ve isim listeleri ise yerel düzey afet
hasar tespit grubu ana çözüm ortağı yetkililerince imzalanıp, onaylanır.
(3) İmza işlemleri ıslak veya güvenli elektronik imza
ile imzalama şeklinde olabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Hasar Tespit Sonuçlarının Bildirimi, İlanı,
Binaların Boşaltılması ve Yıkım İşlemleri
AYB, ağır
hasarlı ve orta hasarlı binalar
MADDE 15- (1) Yerel düzey afet hasar tespit grubu tarafından
mahallin en büyük mülki idare amirine sunulan EK-7/A ve EK-7/B’deki
raporlar doğrultusunda EK-8/A ve EK-8/B’deki boşaltma ve yıkım olurları
alınır. Bu olurlar ve eklerinden birer nüsha valilik veya kaymakamlığa
teslim edilir.
(2) Mahallin en büyük mülki idare amiri binada
ikamet eden afetzedelere EK-9/A ve EK-9/B’deki tutanak ile boşaltma/yıkım
olurlarının tebliğ edilmesini ve binaların derhal boşaltılmasını sağlar.
Binaların boşaltma işlemi ulusal/yerel afet tahliye, yerleştirme ve
planlama grubu gözetiminde gerçekleştirilir.
(3) Bina malikleri yerinde bulunamadığı takdirde
mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından boşaltma ve yıkım
olurlarının muhtarlara EK-10/A ve EK-10/B’deki tutanaklar ile teslim
edilmesi sağlanır. Muhtarlıkların bu olurların EK-11/A ve EK-11/B’deki
tutanaklarla mahallinde ilan edilmesini sağlaması ile boşaltılacak ve
yıktırılacak binalara dair bildirimler afetzedelere yapılmış kabul edilir.
(4) Listeler ayrıca ulusal/yerel düzey afet hasar
tespit grubu tarafından bilişim ortamında yayınlanmak suretiyle de ilan
edilir.
(5) İtiraz süreci tamamlandıktan ve binalar
boşaltıldıktan sonra; acil yıktırılacak binalar on gün, ağır hasarlı
binalar bir yıl içinde yerel düzey afet enkaz kaldırma grubu
koordinasyonunda yıktırılır.
(6) Orta hasarlı binalar 7269 sayılı Kanunun 13
üncü maddesinin (b) fıkrası hükümleri doğrultusunda yerel düzey afet enkaz
kaldırma grubu koordinasyonunda yıktırılır, anılan fıkrada bahsi geçen 1
yıllık süre için kesin hasar tespit ilanı, itiraz varsa itiraz hasar tespit
ilanı, idari yargı kararı var ise bu tarih, güçlendirme için yapı ruhsatı
alındı ise ruhsat tarihi dikkate alınır.
(7) Çalışmaların yapıldığı süre içerisinde olması
kaydıyla, ulusal düzey afet enkaz kaldırma grubu ana çözüm ortağının talebi
üzerine yıkım süresi yalnızca ağır ve orta hasarlı binalar için Başkanlıkça
uzatılabilir.
Hasarsız,
az hasarlı, yıkık, değerlendirme dışı, girilemeyen ve kapsam dışı binalar
MADDE 16- (1) Bu tür binalarda hasar tespit işlemleri
sonucunda düzenlenen afetzede isim listeleri yerel düzey afet hasar tespit
grubu tarafından valilik veya kaymakamlığa EK-12/A’daki tutanak ile teslim
edilir.
(2) Afetzede isim listelerinin, mahallin en büyük
mülki idare amiri tarafından muhtarlara EK-12/B’deki tutanak ile teslim
edilmesi sağlanır.
(3) İlan tarihleri EK-12/C’deki tutanak ile imza
altına alınarak, afetzede isim listeleri muhtarlar tarafından mahallinde
ilan edilir.
(4) Listeler ayrıca ulusal/yerel düzey afet hasar
tespit grubu tarafından bilişim ortamında yayınlanmak suretiyle de ilan
edilir.
İlan
süreleri
MADDE 17- (1) Acil yıktırılacak binalara ilişkin listeler üç
gün süre ile diğer hasar derecelerindeki binalara ilişkin listeler ise ilk
ve itiraz hasar tespit çalışmaları sonrasında otuz gün süre ile ilan
edilir.
Genel
hayata etkili olmayan afetlerde yıktırılması gereken binalar
MADDE 18- (1) Meydana gelen bir afet sonrasında, genel
hayata etkili afet bölgesi kararı olmayan yerleşim birimlerinde kalan ve
afet etkisi belirleme çalışmaları sırasında ağır hasarlı veya AYB olarak
tespit edilen binaların yıkımı, ulusal/yerel düzey afet enkaz kaldırma
grubu koordinasyonunda 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 39
uncu maddesi gereğince yerleşim biriminin ilgili belediyesi, il özel
idaresi veya yatırım izleme koordinasyon başkanlığı tarafından gerçekleştirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Sorumluluk
MADDE 19- (1) Afetler sonrası bina hasar tespiti, bir
binanın meydana gelmiş olan bir afet nedeniyle gördüğü hasarın gözlemsel
yöntemler ve veriler kullanılarak tespiti ile sınırlı olup, o binanın risk
analizi ya da sonrasında meydana gelecek bir afete karşı dayanıklılığını
ölçer nitelikte bir çalışma değildir.
(2) Tespit işlemi yapılan afet sonrasında, meydana
gelen başka bir afet nedeniyle o binanın gördüğü hasar ya da yıkımdan
dolayı hasar tespit ekibine bir sorumluluk atfedilemez.
(3) 7269 sayılı Kanun kapsamında ulusal düzey afet
hasar tespit grubu ana çözüm ortağınca yapılan görevlendirmeler hariç,
hasar tespit çalışmalarında herhangi bir kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel
kişiler tarafından hazırlanan hasar tespit raporları dikkate alınmaz.
Bilgilendirme
MADDE 20- (1) Ulusal düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm
ortağı Başkanlığa, yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm ortağı ise
il afet ve acil durum müdürlüğüne çalışmalara dair sonuçlar ile ilgili
icmal sunmak suretiyle hasar tespit çalışmalarına başlandığı andan itibaren
günlük bilgilendirme yapar.
Eşya
tahliyesi
MADDE 21- (1) Hasar tespit çalışmaları neticesinde AYB ve
ağır hasarlı olarak tespit edilen binalarda eşya tahliyesi, EK-13/A’da yer
alan rapor kullanılarak ve EK-13/B’de yer alan taahhütname doldurularak,
yerel düzey afet tahliye yerleştirme ve planlama grubu gözetiminde
gerçekleştirilir.
Kamu
binalarının hasar tespiti
MADDE 22- (1) Kamu binaları için afet hasar tespit grubu ana
çözüm ortağı tarafından sadece ilk hasar tespit çalışması yapılır ve isim
listesi düzenlenmeden, ayrı bir rapor ve icmal düzenlenir. Hazineye kayıtlı
hasarlı kamu binalarına ilişkin itiraz olması durumunda nihai hasar
durumlarının belirlenmesi ile güçlendirme, yıkım gibi iş ve işlemler
ulusal/yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm ortağı dışındaki
ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının sorumluluğundadır.
(2) Kamu yapısı olan tescilli taşınmaz kültür
varlıklarıyla ilgili hasar tespit ve değerlendirmeleri ile güçlendirme gibi
iş ve işlemler ise ulusal/yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm
ortağı dışındaki ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından sağlanır.
Önceki
afetlerde ağır ve orta hasarlı olduğu belirlenmiş binaların tespiti
MADDE 23- (1) Önceki genel hayata etkili afetler nedeniyle
ağır hasar gördüğü raporlanmış olmasına karşın, yıkımı henüz
gerçekleştirilmemiş binalar ile orta hasarlı tespit edildiği halde 1 yıllık
süresi içinde güçlendirilerek yapı kullanma izin belgesi almamış binaların
tekrar hasar tespiti yapılmaz, bu tür binalar “değerlendirme dışı” olarak
derecelendirilir. Sehven yapıldığının tespiti durumunda, bu tür binalara
dair hasar tespit raporları Başkanlık/il müdürlüğünce işleme konulmaz.
Ortak
taşıyıcı sisteme sahip olduğu halde hasarı farklı derecelendirilen binalar
veya bağımsız bölümler
MADDE 24- (1) Ortak taşıyıcı sisteme sahip binalar veya
bağımsız bölümler, adresi ve/veya kapı numarası farklı olsa dahi tek bir
hasar derecesi ile değerlendirilir. Hasar tespit süreci tamamlandıktan
sonra, bu tür binalara veya bağımsız bölümlere sehven farklı hasar derecesi
verildiğinin anlaşılması halinde;
a) Binalardan veya bağımsız bölümlerden birinin
ağır hasarlı tespit edilmesi durumunda; farklı hasar derecesine sahip diğer
bina veya bağımsız bölümler de ağır hasarlı olarak değerlendirilir.
b) Binalardan veya bağımsız bölümlerden birinin
orta hasarlı tespit edilmesi durumunda; az hasarlı ya da hasarsız olarak
tespit edilen diğer bina veya bağımsız bölümler de orta hasarlı olarak
değerlendirilir.
(2) Birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde izah
edilen durumlar EK-14’te yer alan formlar kullanılarak belgelendirilir.
(3) Hasar tespiti bulunmayan bina veya bağımsız
bölümlerle ilgili talepler işleme konulmaz. Bu tür taleplerin işleme
konulabilmesi için; tüm bina veya bağımsız bölümlerin hasar tespitinin daha
önce yapıldığına ilişkin olarak düzenlenen kesin/itiraz hasar tespit
raporları, afet tarihinde çekilmiş fotoğraflar ile bina veya bağımsız
bölümlerin ortak taşıyıcı sisteme sahip olduğunu ispatlar nitelikteki
imzalı ve onaylı belgelerin düzenlenecek EK-14’te yer alan formun ekinde
sunulması zorunludur.
Mükerrer
hasar tespiti yapılan binalar
MADDE 25- (1) Hasar tespit süreçleri tamamlandıktan sonra,
ilk hasar tespit veya itiraz hasar tespit süreçlerinden birinde aynı bina
için farklı hasar derecesi verilen raporların olduğunun tespit edilmesi
durumunda, ulusal/yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm ortağı
tarafından nihai sonuç belirlenir.
İnşaat
halindeki binalar
MADDE 26- (1) Yolları kapatacak şekilde yıkıldığı veya bir
başka binanın üstüne yattığı veya yıkıldığı, çevre için tehlike oluşturduğu
tespit edilmiş inşaat halindeki binalar fiilen kullanılıp kullanılmadığı ya
da kullanılabilecek seviyede olup olmadığına bakılmaksızın acil
yıktırılacak bina olarak değerlendirilir.
(2) Tehlikenin gözlemlenmediği ve fiilen
kullanılmayan inşaat halindeki binalar için 7269 sayılı Kanun kapsamında
herhangi bir hasar tespit işlemi yapılmaz. İnşaat halindeki binaların 3194
sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda ruhsat veren idare tarafından,
inşaatın afetten sonra incelenmesi ya da inceletilmesi yoluyla inşaatın
devam ettirilmesi, güçlendirme çalışması yapılması veya yıkılması sağlanır.
(3) İnşaat halindeki binaların fiilen kullanıldığı
durumlarda ise hasar tespit raporu düzenlenir.
Yıkık
binalar
MADDE 27- (1) Hasar tespiti yapılan bina, afet nedeniyle
tamamen yıkılmış ve bina yapı bilgileri [kaç katlı olduğu, kullanım amacı
(konut, ticarethane ya da ahır olduğu gibi)] tespit edilemiyor ise; sıra
numarası verilerek bina adres bilgileri ve kimlere ait olduğu yazılır, bina
genel bilgileri ve bağımsız bölüm bilgileri sütunlarına ise “enkaz halinde”
yazılarak bina hasar derecesi “yıkık” olarak belirlenir.
(2) Hasar tespiti yapılması istenilen yıkık binanın
enkazı yetkililerin bilgisi dışında kaldırılmış ise; sıra numarası verilerek
adresi ve kimlere ait olduğu yazılır, bina bilgileri yerine “enkaz
kaldırılmış, tespit yapılamadı” notu yazılarak hasar derecesi belirtilmeden
yerine çizgi çekilir. Enkaz yetkililerce kaldırılmış ise enkazın
kaldırıldığına dair yetkililer tarafından hazırlanmış tutanak temin edilip
buna göre hasar derecesi “yıkık” olarak belirlenir.
Kilitli
girilemeyen binalar
MADDE 28- (1) İlk ve itiraz hasar tespit çalışması sonucunda
kilitli olduğundan girilemeyen binalarda ilk ve itiraz hasar tespit
sonuçlarının ilan edilmesinden sonra otuz günlük sürede başvuru yapılan
binalar için yeni bir inceleme yapılabilir.
Hasar
tespiti hiç yapılmayan binaların durumu
MADDE 29- (1) Genel hayata etkili afetler sonrasında hiç
hasar tespit işlemi yapılmayan binalar için ilk hasar tespit sonuçlarının
ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye başvuru yapılmamış
ise daha sonra yapılacak bir başvuruya istinaden yeni bir hasar tespit
işlemi tesis edilmez.
Tapuya
beyan konulması
MADDE 30- (1) İtiraz hasar tespit çalışmalarının
tamamlanmasının ardından, orta hasarlı ve ağır hasarlı olarak hasar tespiti
yapılan binaların hasar durumu yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm
ortağı tarafından taşınmazın kayıtlı bulunduğu tapu müdürlüğüne
bildirilerek tapu kayıtlarının beyanlar hanesine belirtme yapılması sağlanır.
(2) Mevzuata uygun olarak güçlendirilmesi
tamamlanan ve yapı kullanma izin belgesi alınan binaların tapu sicili
üzerindeki belirtmeler yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm
ortağının talebi ile terkin edilir. Yıkılması ve enkazının kaldırılması
tamamlanan binaların tapu sicili üzerindeki belirtmeler ise yıkım ve enkazı
kaldıran birimin yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm ortağına
bildirmesi ile terkin edilir.
Tescilli
taşınmaz kültür varlıkları
MADDE 31- (1) Tescilli taşınmaz kültür varlıklarıyla ilgili
hasar tespit ve değerlendirmeler ile güçlendirme gibi iş ve işlemler Kültür
ve Turizm Bakanlığı ile birlikte bina sahibi veya bina kullanıcısı olan kurum/kuruluş/gerçek/tüzel
kişiler tarafından yürütülür.
Yargı
kararıyla hasar derecesi değişikliği yapılması
MADDE 32- (1) Yargı makamlarınca hasar derecesinin
değiştirilerek yeniden belirlenmesi durumunda ve bu kararın kesinleşmesi
üzerine; ayrıca hasar tespit raporu düzenlenmez. Yargı kararı yerel düzey
afet hasar tespit grubu ana çözüm ortağı tarafından il/ilçe tapu müdürlüklerine
ve il afet ve acil durum müdürlüklerine bildirilir.
(2) Yargı kararında, idarenin işleminin iptal
edildiği hasar tespit derecesinin bulunmadığı durumlarda ise yeniden hasar
tespit yapılır. Ancak söz konusu binada hasar tespit yapmayı engelleyecek
onarım, tadilat gibi değişiklik yapılmışsa hasar tespit derecesi “tespit
edilemedi” olarak belirlenir.
Bilişim
altyapısı
MADDE 33- (1) Hasar tespit çalışmalarına ilişkin veri girişi
ve güncellemeleri Başkanlık ve/veya ulusal düzey hasar tespit ana çözüm
ortağı tarafından hazırlanan ortak bilişim altyapısı kullanılarak
yapılabilir.
Bina
hasar tespitinde teknolojinin kullanımı
MADDE 34- (1) Hasar tespit çalışmaları sırasında çatı,
kalkan duvar, baca gibi bina bölümlerindeki hasarların tespiti için
ulusal/yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm ortağı tarafından
kullanımı uygun görülen hava araçları üzerine entegre edilen EO/IR gibi
(Electro-Optic/Infra Red-Elektro optik/kızılötesi) kameralar vasıtasıyla
elde edilen görüntüler kullanılabilir. Valilik, envanterinde yer alan bu
imkânlardan yerel düzey afet hasar tespit grubu ana çözüm ortağının
faydalanmasını sağlar. Ayrıca hasar tespitine konu bina türü yapılarda,
yapıların dinamik parametrelerinin (frekans, mod, sönüm oranı, kritik
aşılma eşikleri ve benzeri) anlık olarak belirlenerek hasar durumu ve parametre
değişimleri hakkında hızlı değerlendirmeler yapılmasına yardımcı olacak tüm
sensör tipleri, yazılım ve ekipmanlardan elde edilen veriler binaların
hasar tespiti için ulusal düzey hasar tespit grubu ana çözüm ortağı
tarafından kullanılabilir.
Yürürlük
MADDE 35- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinden altı ay sonra
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 36- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı
yürütür.
Ekleri için tıklayınız.