Anayasa Mahkemesinin 20/9/2023 Tarihli ve 2018/13643 Başvuru Numaralı Kararı
ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI | 2024-02-02

2 Şubat 2024 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32448
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI  Anayasa Mahkemesi Başkanliğından:
İKİNCİ BÖLÜM  KARAR 
BURÇİN ALPTEKİN BAŞVURUSU 
Başvuru Numarası: 2018/13643Karar Tarihi : 20/9/2023
Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇYıldız SEFERİNOĞLU Kenan YAŞAR Raportörler : M. Emin ŞAHİNER Heysem KOCAÇİNAR Başvurucu : Burçin ALPTEKİN Vekili : Av. Orhun TÜRKOĞLU 
I. BAŞVURUNUN KONUSU 
1. Başvuru, Cumhuriyet başsavcılığının talebi üzerine mesai saatleri dışında ve resmî tatil günlerinde bilirkişi sıfatıyla adli tıp teknisyenince gerçekleştirilen õlü muayenesi ve otopsi işlemleri için bilirkişilik ve yol ücreti õdenmemesi nedeniyle mülkiyet hakkı ile zorla çalıiştırma ve angarya yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/4/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafindan yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir öreği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR 
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şõyledir:

8. Başvurucu 1991 doğumlu olup İstanbul'da ikamet etmektedir. Başvurucu, olay tarihinde İstanbul Adli Tıp Kurumu Başkanlığında (ATK) adli tip teknisyeni olarak görev yapan bir kamu gõrevlisidir.

9. Başvurucu, mesai saatleri dışında ve tatil günlerinde ATK Morg İhtisas Dairesinde yaptığı otopsi işlemleri için yol ve bilirkişilik ücretlerinin tarafina õdenmesi talebiyle 15/12/2016 tarihinde Bakırkõy Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) nezdinde mūracaatta bulunmuştur. Başsavcılık 20/12/2016 tarihinde başvurucunun talebini reddetmiştir.

10. Dosya kapsamında bulunan Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığının 1/7/2016tarihli yazısından, ATK'da görev yapan ve mesai saatleri dışında şüpheli δlüm olgularında ölü muayenesi ve otopsi işlemlerine katılan personele yapilacak õdemeler hususunda sorunlar yaşandığı belirtilerek farklı Cumhuriyet başsavcılıklarınca görüş istendiği anlaşılmıştır.Bakanlık anılan yazısında adli tıp uzmanlarının hizmetleri karşılığında düzenlenen faturalara dayanılarak yapılan õdemelerin ATK döner sermayesine gelir olarak kaydedildiğine ve bu gelirlerin yaklaşık %35'inin malzeme, araç ve gereç, döner sermayede görevli personel için ayrıldıktan sonra kalan kısmının ATK'da çalışan bütün personele ünvani, görevi, hizmet nitelikleri, hizmete katkısı ve performansı gibi kriterlere göre dağıtıldığına işaret etmiştir.Bakanlık, bu verilerden hareketle ðlū muayenesi ve otopsi işlemlerinin daire dışında yapılması hâlinde mesai saati içinde veya dışında fark etmeksizin yol tazminatının Ödenmesini ancak bunun haricinde herhangi bir ödeme yapilamayacağını genelgesinde mütalaa etmiştir.

11. Başvurucu 16/2/2017 tarihinde Istanbul 3. İdare Mahkemesinde (Mahkeme)Başsavcılık işleminin iptali, ödenmeyen yol giderleri tazminatı ve bilirkişilik ücretlerinin Ödenmesi talebiyle Bakanlık aleyhine dava açmıştır. Başvurucu dava dilekçesine ek olarak kendisi ile aynı konumda olan ve ATK'nın başka şubelerinde görev yapan personelin aynınedenle açtığı ve lehe sonuçlanan davalarla ilgili örnekleri de Mahkemenin bilgisine sunmuştur.

12. Mahkeme 9/6/2017 tarihli kararıyla dava konusu işlemin yol ücretlerinin Ödenmemesine yönelik kısmının iptaline, bilirkişilik ücretlerinin Ödenmemesine yönelik kısmının ise reddine, davacı tarafin hak ettiği yol ücretlerinin idarece yasal faiziyle davacıya ödenmesine hükmetmiştir. Kararın gerekçesinde;
i. Özel bir kanunla kurulan ATK'nın verdiği hizmetin özelliği açısından çalışanlarının mesai saatleriyle bağlı olmadığı hatırlatılarak mesai saatleri dışında ve resmî tatil günlerinde otopsi ve õlū muayenesi işlemlerine katılanların bu işlemlerinin 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenen bilirkişilik kapsamında olmadığı, ifa edilen bu bilirkişilik görevi için ücret ödenmesini öngören yasal bir düzenleme olmadığından bilirkişilik ücretinin ödenmemesine yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir.
ii. Otopsi ve õlü muayenesi işlemlerine katılan kişilerin kendilerine kanunla verilen görevleri yerine getirdikleri, bu görevler için 8/5/1991 tarihli ve 3717 sayılıAdli Personel ile Devlet Davalarını Takip Edenlere Yol Gideri ve Tazminat Verilmesi ile 492 sayılı Harçlar Kanununun Bir Maddesinin Yürürlükten Kaldırılması Hakkında Kanun'la õngõrülen yol tazminatı Ödenmesi dışında bir başka ücret ödenmesini öngören yasal düzenleme olmadığı belirtilmiştir.

iii. Başvurucunun çalıştığı daire olan Bakırkõy Adli Tıp Şube Müdürlüğündeki görevleri dışındaki görevleri uyarınca ilgili mevzuat gereği kendisine yol ücretlerinin ödenmesi gerektiği, dolayısıyla uyuşmazlık konusu işlemin yol ücretlerinin ödenmemesine yönelik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığıkanaatine varılmıştır.

13. Taraflar, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) 14/2/2018 tarihli karariyla, yerel mahkeme kararının davanın reddine ilişkin hüküm fikrası hukuka uygun bulunduğundan başvurucunun bu kısma yönelik istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüyle kararın hüküm fikrasının iptaline ve kabule yönelik kısmının kaldırılmasına, dava konusu işlemin başvurucunun yol gideri ve tazminatı ödenmesi talebinin reddine ilişkin kısmının iptal edilmesi ve yol gideri ile tazminatının yasal faiziyle birlikte Ödenmesi talebi yönünden de davanın reddine kesin olarak hükmetmiştir. Kararın gerekçesinde;
i. 3717 sayılı Kanun'da daire dışında yapılması gereken her keşif ve icra işlemi için yol gideri ve tazminatın hangi personele ödeneceği sayma yoluyla belirlenmişolup adli tabipler dışında ATK'nın diğer personeline yer verilmemek suretiyle bu personelin õdeme kapsamı dışında tutulduğu ifade edilmiştir.
ii. Özel bir kanunla kurulan ATK'nın verdiği hizmetin özelliği açısından çalışanlarının mesai saatleriyle bağlı olmadıği, mesai saatleri dışında ve resmî tatil günlerinde mahkemeler, hâkimlikler ve savcılıklar tarafindan adli tıpla ilgili olmak üzere gerekli görülen otopsi işlemlerini icra ettikleri hatırlatılmıştır.
iii. ATK Şube Müdürlüğünde görevli personelin kendilerine kanunla verilen görevleri yerine getirdikleri ve bu görevleri için adli tabipler dışındaki kurum personeline 3717 sayılı Kanun'la Öngörülen yol tazminatı ödemesi de dâhil ücret Ödenmesini öngören yasal bir düzenleme olmadığı değerlendirmesinde bulunulmuştur.

14.Nihai karar 20/3/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.
15.Başvurucu 19/4/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK 
A. İlgili Mevzuat 
16. 5271 sayılı Kanun'un "Bilirkişi gider ve ücreti" kenar başlıklı 72. maddesi şöyledir:
"(1)Bilirkişiye sarf etmiş olduğu emek ve mesaiyle orantılı bir ücret ile inceleme,ulaşım, konaklama ve diğer giderleri ödenir. Bu konuda, Adalet Bakanlığı tarafindan çıkarılan ve her yıl güncellenen tarife esas alınır."
17. 3717 sayılı Kanun'un "Yol giderleri tazminatı" kenar başlıkhı 2. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Daire dışında yapılması gereken her keşif ve icra işlemi için; hâkimlere, Cumhuriyet savcılarına, askeri mahkemelerdeki subay üyelere, adli tabiplere, icra müdürleri ve yardımcıları ile icra işlemlerini yapmakla yetkili memurlara, Hazine avukatlarına, Hazine avukatı olmayan il ve ilçelerde davaları takibe yetkili daire amirleri ve 3402 sayılı Kadastro Kanununa göre yetkili kalınan kişilere (275); yazı işleri müdürlerine, hákim veya Cumhuriyet savcısının kararı üzerine görevlendirilen sosyal çalışmaci, psikolog ve pedagoglara, muhakemat hizmetlerinde görev yapan memurlara, zabit kâtiplerine ve ceza ve infaz kurum personeli hariç olmak üzere diğer adli ve idari yargı personeline (200);mübaşir ve hizmetlilere (150) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpumı sonucu bulunacak tutar kadar yol tazminatı ödenir.

Bu madde uyarınca yol tazminatı bütçenin ilgili tertibinden her ayın sonunda ödenir ve ayrica yevmiye õdenmez."
18. 14/4/1982 tarihli ve 2659 sayılı Adli Tip Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un "Kuruluş" kenar başlıklı mülga 1. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Adalet işlerinde bilirkişilik görevi yapmak, (Ek ibare: 19/2/20034810/1 md.) adli tip uzmanlığı ve yandal uzmanlığı programları ile görev alanına giren konularda diğer adli bilimler alanlarında sempozyum, konferans ve benzeri etkinlikler düzenlemek ve bunlara ilişkin eğitim programları uygulamak üzere Adalet Bakanlığına bağlı Adli Tip Kurumu kurulmuştur."
19. 2659 sayılı Kanun'un "Adli Tip Şube Müdürlükleri" kenar başlıklı mülga 10.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Adli Tip Kurumu şube müdürlükleri, bu Kanunun 1 inci maddesi gereğince Adalet Bakanlığınca ağır ceza mahkemesi bulunan yerlerde kurulur. Ancak, ağır ceza mahkemesi bulunmayan ilçelerde de coğrafi durum ve iş yoğunluğu da gőz önünde tutularak, adli tip şube müdürlükleri kurulabilir. Adli Tıp Kurumu şube müdürlükleri, iş hacmine göre bir veya birden fazla adli tıp uzmanı ve diğer personelden oluşur.

Adli Tip Kurumu şube müdürlüğünde görevli personel, Adalet Bakanlığınca görev sınırları belirlenen yerlerde bulunan mahkemeler, håkimlikler ve savculıklar tarafindan adli tipla ilgili olmak üzere gerekli görülecek otopsi, muayene ve keşifleri, gerekirse olay yerine de gitmek suretiyle yaparak bu hususta rapor vermek ve yapılan davet üzerine sözlügörüşlerini bildirmekle yükümlüdür. Adli Tip Kurumu şube müdürlüğü bulunmayan yerlerde bu görevler adli tabip ve diğer personel tarafindan yerine getirilir.
"
20. 2659 sayılı Kanun'un "Kurum personeline yapılacak ödeme" kenar başlıklı 30.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Personelin katkasıyla elde edilen döner sermaye gelirlerinin en az % 35'i Adli Tip Kurumu ve birimlerine malzeme, araç, gereç, araştırma ve döner sermayede görevli personel giderlerine ayrılır. Gelirin geri kalan kismı Adlī Tip Kurumunda ve birimlerinde görevli personele; unvani, görevi, sınifi, çalışma şartlari, hizmet nitelikleri, hizmete katkası,performansı ve benzeri hususlar dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine çıkarılacak yönetmelikte tespit edilecek esaslara göre ödenebilir.


(Değişik ikinci fikra: 9/2/2011-6110/6 md.) Yapılacak ōdeme, ilgili personelin bir ayda alacağı aylık (ek gösterge dâhil), yan õdeme ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı hariç) toplamının;
a) Adlî Tip Kurumu Başkanı için % 700'ümü,
...i) Hizmetin niteliği itibarıyla görevin zorluk ve risk derecesi yüksek olduğu Başkanlar Kurulu kararı ile belirlenen personel ile otopsi görevlileri için % 200'ünü,
j) Diğer personel için % 150'sini,
geçemez.(Ek cümle: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Bu fikra uyarınca personele her ay yapılacak ek ödeme net tutari, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme net tutarından az olamaz. (Ek cümle: 3/11/2016-6754/35 md.) Mesai saatleri diışında veya resmî tatil günlerinde ölü muayenesi veya otopsi işlemine katiılan personele, bu fikrada kadro ve görev unvanları itibarıyla belirlenmiş olan tavan ek ödeme oranlarının %20'sine kadar,yönetmelikte belirlenen hükümler çerçevesinde ayrıca ek ödeme yapılı.
It •.

21. 30/7/2004 tarihli ve 25539 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Adli Tıp Kurumu Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nin "Adli Tıp Şube Müdürlüklerinin görev ve çalışma usulü" kenar başlıklı 18. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Adli Tıp Şube Müdürlüklerinin görevleri ve çalışma usulleri şu şekildedir;
a) Adli tip şube müdürlüğünde görevli tüm personel, Bakanlıkça görev sınırlarıbelirlenen yerlerde bulunan mahkemeler ve Cunhuriyet savcıları tarafindan adli tipla ilgili olmak üzere gerekli gösterilecek otopsi, ölü muayenesi ve olay yeri incelemelerini yaparak bu konuda rapor vermek ve davet olduğunda sözlü görüşlerini bildirmekle görevlidirler 
e) Adli tip uzmanları mesai saatleri dışında ve resmí tatil günlerinde nöbetçi bilirkişi olarak Cumhuriyet savcıları ile beraber görev yaparlar.

"...

22. Zorla çalıştırma yasağına ilişkin ilgili hukuk için bkz. Yasemin Balcı [GK], B.No: 2014/8881, 25/7/2017, §§ 24-46.

B. Danıştay Kararı
23. Danıştay Onikinci Dairesinin 6/12/2021 tarihli ve E.2018/6801, K.2021/6208sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:
"..
Özel bir kanunla kurulan Adli Tıp Kurumunun verdiği hizmetin özelliği açısından,çalışanlarının mesai saatleriyle bağlı olmadıği, mesai saatleri dışında ve resmi tatil 

günlerinde otopsi ve ölü muayene işlemlerini yapan ilgililerin, bu işlemlerinin 5271 sayılıKanun'da düzenlenen bilirkişilik kapsamında olmadığı, kendilerine kanunla verilen görevleri yerine getirdikleri ve bu görevlerinden dolayı 3717 sayılı Kanun'la öngörülen "Yol tazminatı" ödemesi dışında bir başka ücret ödemesini öngören yasal bir düzenlemenin bulunmadığı görülmektedir.

Bu duruma göre, mesai saatleri dişında ve resmi tatil günlerinde yapılacak resmi bilirkişilik görevi için 3717 sayılı Kanun'la õngörülen yol tazminatı dışında ücret ödenmesini öngören yasal bir düzenleme bulunmadığından, davacının kendisine 5271 sayılıCeza Muhakemesi Kanunu'nun 72. maddesi uyarınca bilirkişi ücreti ödenmesi talebiyle yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykarılık, aksi yönde verilen Idare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır."
V. İNCELEME VE GEREKÇE 
24. Anayasa Mahkemesinin 20/9/2023 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1 Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşū
25. Başvurucu, adli tıp teknisyeni olarak Başsavcılığın talebi üzerine mesai saatleri dışında ve resmî tatil günlerinde haftalık kırk saatlik çahışma süresini aşacak şekilde sık sık ölü muayenesi ve otopsi işlemlerine katılmasına rağmen bu görevlendirmeler için kendisine herhangi bir bilirkişi ücreti ve yol gideri tazminatı ödenmemesinden şikâyetçidir. Başvurucu bu kapsamda yol gideri tazminatının 2016 yılı Şubat ayına kadar õdenmekte iken sonrasında bu ödemelerin durdurulduğunu, bilirkişilik ücretinin ise hiç ödenmediğini belirterek ödeme yapılamamasının mülkiyethakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

26. Bakanlık görüşünde ðzetle başvurucunun katıldığı ölü muayenesi ve otopsi işlemleri sonrasında başvurucuya izin kullandırılmasının, dolayısıyla başvurucunun mağdur sıfatının devam edip etmediğinin ve yapılacak incelemede bu açıklamaların dikkate alınmasıgerektiği vurgulanmıştır.

2. Değerlendirme 
27. Anayasa'nın "Mülkiyet hakkı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz."
28. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakkının var olduğunu kanıtlamak zorundadır (Mustafa Ateşoğlu ve diğerleri, B. No:2013/1178, 5/11/2015, § 54). Bu nedenle õncelikle başvurucunun Anayasa'nın 35. maddesi uyarınca korunmayı gerektiren mülkiyete ilişkin bir menfaati olup olmadığı noktasındaki hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekir (Cemile Ünlü, B. No: 2013/382, 16/4/2013, §26; İhsan Vurucuoğlu, B. No: 2013/539, 16/5/2013, § 31).


29. Anayasa'nın 35, maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı mevcut mal, mülk ve varlıkları koruyan bir güvencedir. Bir kişinin hâlihazırda sahibi olmadığı bir mülkün mülkiyetini kazanma hakkı -kişinin bu konudaki menfaati ne kadar güçlü olursa olsunAnayasa'yla korunan mülkiyet kavramı içinde değildir. Bu bağlamda belirtmek gerekir ki Anayasa'nın 35. maddesi soyut bir temele dayalı olarak mülkiyete erişmeyi ve mülkiyeti edinmeyi değil mülkiyet hakkını güvence altına almaktadır. Bu hususun istisnası olarak belli durumlarda bir ekonomik değer veya icrası mümkün bir alacağı elde etmeye yönelik meşru bir beklenti Anayasa'da yer alan mülkiyet hakkı güvencesinden yararlanabilir (Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi, B. No: 2012/636, 15/4/2014, §§ 36, 37; Mehmet Şentürk [GK], B. No:2014/13478, 25/7/2017, §§ 41, 53; Mustafa Ateşoğlu ve diğerleri, §§ 52-54).
30. Meşru beklenti objektif temelden uzak bir beklenti olmayıp belirli bir kanun hükmüne veya başarılı olma ihtimalinin yüksek olduğunu gösteren yerleşik bir yargıiçtihadına ya da ayni menfaatle ilgili hukuki bir işleme dayanan yeterli derecede somut nitelikte bir beklentidir (Selçuk Emiroğlu, B. No: 2013/5660, 20/3/2014, § 28; Mehmet Şentürk § 42). Dolayısıyla Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sðzleşmesi'nin ortak koruma kapsamında olan meşru beklentiye dayalı mülkiyet hakkının tespiti mevcut hukuk sisteminde iddia edilen mülkiyet iddiasının tanınmasına bağlı olup bu tespit, mevzuat hükümleri ve yargıkararları ile yapılmaktadır (Üçgen Nakliyat Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/845, 20/11/2014, §37). Temelsiz bir hak kazanma beklentisi veya sadece mülkiyet hakkı kapsamında ileri sürülebilir bir iddianın varlığı meşru beklentinin kabulü için yeterli değildir (Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi, § 37).

a.Bilirkişi Ücreti Yönünden 
31. Somut olayda başvurucunun mesai saatleri dışında ve tatil günlerinde katıldığıölü muayenesi ve otopsi işlemleri için kendisine bilirkişilik ücretlerinin ödenmesi talebiyle Başsavcılığa yaptığı müracaat reddedilmiştir. Bunun üzerine başvurucu, Başsavcılık işleminin iptali ve ödenmeyen bilirkişilik ücretlerinin Ödenmesi talepleriyle Bakanlık aleyhine dava açmıştır. Mahkeme, özel bir kanunla kurulan ATK'nın verdiği hizmetin özelliği açısından çalışanlarının mesai saatleriyle bağlı olmadığı saptamasından hareketle ve ilgili mevzuat gereği mesai saatleri dışında ve resmî tatil günlerinde otopsiye ve ölūmuayenesine katılanların yaptığı işlemlerin 5271 sayıl Kanun'da düzenlenen bilirkişilik kapsamında olmadığı gerekçesiyle bilirkişilik ücretlerinin ödenmemesine yönelik işlemin iptali talebinin reddine karar vermiştir. Mahkemeye göre otopsi ve ölü muayenesi işlemlerine katılan kişiler kendilerine kanunla verilen gõrevleri yerine getirmiş olup bu görevleri için 3717 sayılı Kanun'la öngörülen yol tazminatı õdemesi dışında bir başka ücret ödemesini Öngören yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. İlk derece mahkemesinin anılan kanaatine istinaf mercii olan Bölge İdare Mahkemesi ise bilirkişilik ücretinin ödenmemesi yönünden iştirak etmiştir.

32. Başvurucunun görev yaptığı ATK'nın kuruluşu, görevleri ve çalışma esaslarınıdüzenleyen 2659 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri ( bkz.§§ 18-20) gözönünde tutulduğunda derece mahkemelerinin Cumhuriyet başsavcılıklarınca şüpheli görülen ölüm olaylarısonrasında yürütülen soruşturmalar kapsamında gerçekleştirilen ölü muayenesi ve otopsi işlemleri nedeniyle, bu işlemlere katılan ATK personeline ATK'ya yapılan õdeme dışında aynı bir bilirkişilik ücreti ödenmeyeceği şeklindeki kanaatinin keyfî bir yönü olmadığıanlaşılmıştır. Şöyle ki derece mahkemelerine göre ATK'nın kuruluş amacı ve Öncelikli görevi yargı mercilerinin ihtiyaç duyduğu tıbbi konularda bilirkişilik yapmak olup Kurumda 

istihdam edilen personelin uzmanlık alanı dâhilinde başsavcılığın talebi üzerine gerçekleştirdiği işlemlerin 5271 sayılı Kanun'un 72. maddesi uyarınca ayrıca ücretlendirilmesi gereken hizmetlerden olduğu başvurucu tarafindan ortaya konulamamıştır.Bu itibarla başvurucunun meşru bir beklentisi olduğunu gösteren bir kanun hükmü veya yerleşik yargı içtihadı gibi somut bir temele de dayanmadığı görülmüştür. Bu açıklamalar doğrultusunda başvurucu, mevcut bir mülkū veya mülkü edinmeye yönelik meşru bir beklentisi olduğunu kanıtlayamadığından başvurucunun Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkına ilişkin korumadan yararlandırılmasının mümkün olmadığısonucuna ulaşılmıştir.

33. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik şartlarıyönünden incelenmeksizin komu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Yol Gideri ve Tazminat İsteği Yönünden 
i.Kabul Edilebilirlik Yönünden 
34. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

ii.Esas Yönünden 
(1)Mülkün Varlığı
35. Başvuruya konu olayda başvurucunun mesai saatleri sonrasında ve tatil günlerinde Başsavcılığın talebi üzerine yapılan görevlendirmeyle daire dışında ölü muayenesi ve otopsi işlemlerine katıldığı açıktır. Dolayısıyla belirlenmesi gereken husus, başvurucuya ait bir mülkün bulunup bulunmadığı veya başvurucunun meşru bir beklentisinin olup olmadığıdır. Başvurucunun iştirak ettiği δlü muayenesi ve otopsi işlemleri nedeniyle 3717sayılı Kanun gereğince tazminat Ödenmesi isteği Başsavcılık ve Bölge İdare Mahkemesince reddedilmiştir. Dolayısıyla başvurucuya ait mevcut bir mūlkün varliğı ya da başvurucunun anılan ōdemeyi elde etmeye yönelik somut bir temele dayalı meşru beklentisinin olup olmadiğı da belirlenmelidir.

36. Somut olayda başvurucu, resmî görevlendirme üzerine iştirak ettiği ve daire dişında gerçekleşen adli işlemler nedeniyle 3717 sayılı Kanun'un 2. maddesine dayalı olarak yol gideri tazminatı õdenmesi isteğinde bulunmuş; bu tür ödemelerin 2016 yılı Şubat ayına kadar yapılmakta iken durdurulduğunu, farklı Cumhuriyet başsavcılıklarınca bu õdemelerin hâlen yapıldığı gibi bu yönde farklı mahkemelerce lehe verilen kararlar da bulunduğunu ileri sürmüş ve buna ilişkin belgelerini derece mahkemelerinin dikkatine sunmuştur.
37. Dava dosyasında bulunan Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığının Başsavcılığa gönderdiği 1/7/2016 tarihli yazıda "ATK merkezi ile taşra teşkilatında görev yapan adli bilirkişi ve uzmanların mesai saati dışında ve resmî tatil günlerinde yaptıklarınöbetçi bilirkişilik dolayısıyla farklı ücrete hak kazanmayıp kendileri ile birlikte nöbet tutarak adli işlemler yapan håkimler ve savcılar ile aynı miktarda yol gideri ve tazminat alabilecekleri" yönündeki tespit ile Danıştay Onikinci Dairesinin (bkz. § 23) kararı nazara alındığında başvurucunun ilgili kanunlardaki üst limit dâhilinde bu õdemleri elde etme bakımından bir beklentisinin olduğu açıktır. Ancak yine de bu hususun kabulünün esasa 

ilişkin değerlendirmenin sonucuna bağlı olması nedeniyle başvurucunun Anayasa'nın 35.maddesi anlamında somut bir temele dayalı meşru beklentisinin varlığının ölçülālük değerlendirmesi içinde yapılmasının daha uygun olacağı kanaatine varılmıştır.
(2)Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı
38. Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" kenar başlıklı 13.maddesi şõyledir:
"Temel hak ve hürriyetler, õzlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve láik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
(a) Kanunilik ve Meşru Amaç
39. Anayasa'nın 35. maddesinde mülkiyet hakkı sınırsız bir hak olarak düzenlenmemiş, bu hakkın kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlandırılabileceği öngörülmüştür. Mülkiyet hakkına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'nın 13. maddesinin de gözönünde bulundurulması gerekmektedir. Anılan madde uyarınca temel hak ve özgürlükler,demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykını olmaksızın Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir.Dolayısıyla mülkiyet hakkına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanması, kamu yararı amacı taşıması ve ölçülālük ilkesi gözetilerek yapılması gerekmektedir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014/1546, 2/2/2017 § 62).
40. Hak ve özgürlüklerin, bunlara yapılacak müdahalelerin ve sınırlandırmaların kanunla düzenlenmesi bu haklara ve özgürlüklere keyfi müdahaleyi engelleyen, hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en õnemli unsurlarından biridir (Tahsin Erdoğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, § 60).

41. Müdahalenin kanuna dayalı olması öncelikle şeklî manada bir kanunun varlığınızorunlu kılar. Şeklî manada kanun, Tūrkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun adı altında çıkarılan düzenleyici yasama işlemidir. Hak ve özgürlüklere müdahale edilmesi ancak yasama organınca kanun adı altında çıkarılan düzenleyici işlemlerde müdahaleye imkân tanıyan bir hükmün bulunması şartına bağlıdır. TBMM tarafından çıkarılan şeklî anlamda bir kanun hükmünün bulunmaması hakka yapılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun bırakır (Ali Hıdır Akyol ve diğerleri [GK], B.No: 2015/17510, 18/10/2017, § 56).

42. Kanunun varlığı kadar kanun metninin ve uygulamasının da bireylerin davranışlarının sonucunu öngörebileceği kadar hukuki belirlilik taşıması gerekir. Bir diğer ifadeyle kanunun kalitesi de kanunilik şartının sağlanıp sağlanmadığının tespitinde önem arz etmektedir (Necmiye Çiftçi ve diğerleri, B. No: 2013/1301, 30/12/2014, § 55).
43. Somut olayda başvurucunun tazminat isteği, Bölge İdare Mahkemesince başvurucunun 3717 sayılı Kanun'un 2. maddesinde sayılan kişilerden olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Dolayısıyla açılan davanın reddedilmesinin şeklî manada bir kanuni dayanağıbulunmaktadır. Ancak başvurucunun dava dilekçesine ek olarak bildirdiği önceki yıllara ait Ödeme belgeleri, örnek kararlar ile Danıştayın yukarıda anılan kararından davanın reddine 

esas teşkil eden kanun hükmünün farklı bir yorumunun da sõz konusu olabildiğini hatta uygulamanın ağırlıklı olarak yapılan işlemler karşılığında ödeme yönünde olduğunu söylemek mümkündür. Bu itibarla başvurucunun 3717 sayılı Kanun'un 2. maddesinde sayılan kişiler arasında bulunmadığı şeklindeki yorumun kanuni dayanağının ve meşru bir amaca hizmet edip etmediğinin -somut olayın õzelliği dikkate alındığında- ihlal bulunup bulunmadığı konusunda yapılacak nihai değerlendirmede ölçülülāk ilkesi içinde irdelenmesinin daha uygun olacağı kanaatine varılmıştır.

(b) Ölçülälük 
44. Anayasa'nın 13. maddesi uyarınca hak ve õzgürlüklerin sınırlandırılmasında dikkate alınacak ölçütlerden biri olan ölçülülük, hukuk devleti ilkesinden doğmaktadır.Hukuk devletinde hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması istisnai bir yetki olduğundan bu yetki ancak durumun gerektirdiği ölçüde kullanılması şartıyla haklı bir temele oturabilir.Bireylerin hak ve özgürlüklerinin somut şartların gerektirdiğinden daha fazla sınırlandırılmasıkamu otoritelerine tanınan yetkinin aşılması anlamına geleceğinden hukuk devletiyle bağdaşmaz (AYM, E.2013/95, K.2014/176, 13/11/2014).

45.Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasımı yani aynı amaca daha hafif bir müdahale ile ulaşılmasının mümkün olmamasını,orantılılık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56,11/4/2012; E.2012/102, K.2012/207, 27/12/2012; E.2012/149, K.2013/63, 22/5/2013;E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2015/43, K.2016/37, 5/5/2016; E.2016/13, K.2016/127,22/6/2016; Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 38).
46. Mülkiyet hakkının usule ilişkin güvenceleri hem özel kişiler arasındaki mülkiyet uyuşmazlıklarında hem de taraflardan birinin kamu gücü olduğu durumlarda geçerlidir. Bu bağlamda mülkiyet hakkının korunmasının söz konusu olduğu durumlarda usule ilişkin güvencelerin somut olayda sağlandığından sõz edilebilmesi için derece mahkemelerinin kararlarında konu ile ilgili ve yeterli gerekçe bulunmalıdır. Ayrıca belirtmek gerekir ki bu zorunluluk davacının bütün iddialarına cevap verilmesi anlamına gelmemekle birlikte mülkiyet hakkını ilgilendiren davanın sonucuna etkili esasa ilişkin temel iddia ve itirazlar yargılama makamlarınca Özenli şekilde değerlendirilerek karşılanmalıdır (Kamil Darbaz ve Gmo Yapı Grup End. San. Tic. Ltd. $ti., B. No: 2015/12563, 24/5/2018, § 53).
47. Somut olayda başvurucunun Başsavcılığın talebi üzerine şüpheli ðlüm olaylarınedeniyle yapılan õlü muayenesi ve otopsi işlemlerine iştirak ettiği, talep ettiği dönem için de kendisine herhangi bir ödeme yapılmadığı hususu sabittir.

48. Bölge İdare Mahkemesi ancak kanuni bir dayanağı olan ödemelerin yapılabileceği ve somut olayda 3717 sayılı Kanun'un 2. maddesinde başvurucunun iştigal ettiği kadro açıkça sayılmadığından başvurucuya bu nedenle herhangi bir ðdeme yapılamayacağı kanaatindedir. Bölge İdare Mahkemesinin bu gerekçesine karşı başvurucu,bireysel başvuru dilekçesine ek olarak bu Ödemelerin durdurulduğu 2016 yılı Şubat ayıöncesine ait çok sayıda Ödeme kararı ile birlikte farklı derece mahkemelerine ait lehe hüküm içeren kararlar sunmuştur. 3717 sayılı Kanun'un 2. maddesinin kapsamının belirlenmesi 

Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkisinde değilse de Anayasa Mahkemesi derece mahkemelerince yapılan yorumun Anayasa'da güvence altına alınan mtlkiyet hakkını ihlal edip etmediğini incelemekle görevlidir. Anayasa Mahkemesi, bu minvalde başvurucunun sunduğu belge ve bilgiler ile Danıştayın konuya ilişkin içtihatlarından başvurucu ile aynıpozisyonda olan kişilerin 3717 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında değerlendirildiğine,bundan başka Bakanlığın dahi genelgeleriyle bu ödemelerin yapılması yönünde bir irade ortaya koyduğuna dikkati çekmektedir.

49. Bölge idare Mahkemesinin anılan kararında neden-sonuç ilişkisi kurularak şeklîanlamda bir gerekçeye yer verdiği tartışmasızdır. Ancak şeklî anlamda bir gerekçenin varlığıyeterli olmayıp bu gerekçenin makul olması ve genel uygulamadan ayrişıyorsa bunun sebebini de içermesi şarttır. Derece mahkemelerinin bu yükümlülüğe uyınası aynı zamanda hukuki güvenlik ve belirliliğin sağlanması ile keyfī uygulamaların önüne geçilmesi yönünden õnem taşımaktadır.

50. Eldeki başvurunun tüm şartları gözönünde bulundurulduğunda Bölge İdare Mahkemesinin başvurucunun tazminat talebinin kanuni dayanağı bulunmadığı gerekçesi ile reddetmesinin idarenin, başkaca mahkemelerin ve en önemlisi idare hukuku alanında mevzuatın yorumlanmasında en üst dereceli yargı mercii olan Danıştayın uygulamasına aykırı olduğu değerlendirilmiştir. Bölge İdare Mahkemesince bu yorum farkının dosya temelinde öznel nedenleri de ortaya konulmadığından varılan sonucun kanuna uygun olduğunu söylemek oldukça güçtür. Bölge İdare Mahkemesinin bu tutumu hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin tesisinde önemli bir araç olan gerekçeyi işlevsiz kıldığı gibi hukuk düzenine olan güveni de sarsmıştır. Bunun da ötesinde gerçekleştirilen otopsi ve ölūmuayenelerine iştirak eden adli tabip, hâkim, savcı, mūbaşir, hizmetli gibi farklı ünvan ve kadrolardaki kişilerden farklı olarak başvurucuyu bu Ödemenin dışında tutmak başvurucu üzerinde ağır bir külfet oluşturmuştur. Bu itibarla kamusal yarar ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunmasındaki bireysel yarar arasındaki denge başvurucu aleyhine aşırı bir külfete yol açacak şekilde bozulmuştur.

51. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

B. Zorla Çalştırma ve Angarya Yasağının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 
1. Başvurucunun İddialar 
52. Başvurucu, maddi karşılığını almadan mesai saatleri dışında ve tatil günlerinde de çalışmak zorunda kaldığını belirterek zorla çalıştırma ve angarya yasağının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme 
53. Anayasa'nın 18. maddesi şõyledir:
"Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.
Şekil ve şartları kanunla düzenlenmek üzere hükümlülük veya tutukluluk süreleri içindeki çalıştırmalar; olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmetler; ülke ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda öngörülen vatandaşlık ödevi niteliğindeki beden ve fikir çalışmaları, zorla çalıştırma sayılmaz."

54. Anayasa'nın 18. maddesinin birinci fikrasında hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacağı belirtilmiş, angarya yasaklanmış; ikinci fikrasında ise zorla çalıştırma kapsamında olmayan hâller sayılmıştır. Buna göre:
" - Şekil ve şartları kanunla düzenlenmek üzere hükümlülük veya tutukluluk süreleri içindeki çalıştırmalar,
- Olağanüstü hâllerde vatandaşlardan istenecek hizmetler,
- Ülke ihtiyaçlarının zorunlu kaldığı alanlarda öngörülen vatandaşlık ödevi niteliğindeki beden ve fikir çalışmaları zorla çalıştırma sayılmaz."
55. Başvuruya konu olayda uygulanacak ilkeler Anayasa Mahkemesinin Yasemin Balcı (aynı kararda bkz. §§ 62-71) kararında belirtilmiştir.

56. Anayasa'nın 18. maddesinin birinci fikrasında hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacağı belirtilmiş, angarya yasaklanmış;ikinci fikrasında ise zorla çalıştırma kapsamında olmayan hâller sayılmıştır.

57. Zorla çalıştırma, üstün bir iradenin buyurmasıyla kişinin serbest iradesine aykırıolarak ve yaptırım tehdidi altında yaptığı çalışma olarak tanımlanmaktadır (Yasemin Balcı, §63). Yaptırım kavramıyla sadece ceza hukukundaki dar ve teknik anlamdaki ceza değil her türlū adli, idari ve hukuki yaptırımlar kastedilmektedir. Bu bağlamda hürriyeti bağlayıcıcezalar ile adli ve idari para cezaları ve diğer idari yaptırımların yanında tazminat ve cezai şart gibi hukuki yaptırımlar da zorla çalıştırma tanımında yer alan yaptırım kavramına dâhildir. Olayın somut şartları çerçevesinde kişinin işini kaybetme korkusunun dahi bir yaptırım tehdidi olarak yorumlanması mümkündür. Ancak hizmetin yerine getirilmesinin bunu zorunlu kılan bir hukuksal yükümlülüğūn varlığına dayanması tek başına sōz konusu hizmetin zorla çalıştırma veya angarya olduğu sonucuna ulaşılabilmesi bakımından yeterli değildir. Bu noktada hizmet yükümlüsünün rızasının varlığı büyük önem kazanmaktadır.İlgilinin kendi rızasıyla kabullendiği bir hizmetin yerine getirilmesi hususunda yasal zorunluluk olması bu hizmeti zorla çalıştırma veya angarya hâline getirmez. Zira bu hâlde kanunda õngörülen çalışma zorunluluğu, ilgilinin serbest iradesiyle bir sözleşme akdetmesinin olması veya bir statüye girmesinin doğal sonucu olarak ortaya çıkmaktadır (Yasemin Balci, § 65).

58. Olağan görev kapsamında tanımlanan veya açıkça tanımlanmasa bile öngörülebilen işlerde rızanın olduğu varsayılabilir. Bu bağlamda gerek statü hukukuna gerekse akdi hukuka tabi olarak çalışan kişilere öngörülemeyen ve öngörülmesi de mümkün olmayan bir iş veya gõrev yüklenmedikçe rızanın olmadığı öne sürülemez (Yasemin Balcı, §§66, 67).

59. Somut olayda başvurucu, Başsavcılığın talebi üzerine mesai saatleri dışında ve resmî tatil günlerinde bilirkişi sıfatıyla iştirak ettiği δlü muayenesi ve otopsi işlemleri için tarafına bilirkişi ücreti ðdenmemesinin angarya yasağını ihlal ettiğinden şikâyet etmiştir.Öte yandan başvurucuya mesai saatleri içinde gerçekleştirdiği otopsi işlemleri için bilirkişi Ücretinin õdendiği hususunda da bir tereddüt yoktur. Olaydaki ihtilaf, mesai saati dışında ve tatil günlerinde gerçekleştirdiği otopsi işlemleri için de bilirkişi ücreti ödenip õdenemeyeceğine ilişkindir.


60. Bölge Adliye Mahkemesi de özel bir kanunla kurulan ATK'nın verdiği hizmetin özelliği açısından çalışanlarının mesai saatleriyle bağlı olmadığı, mesai saatleri dışında ve resmî tatil günlerinde adli birimler tarafindan adli tıpla ilgili olmak üzere gerekli görülen otopsi işlemlerini icra ettikleri değerlendirmesinde bulunmak suretiyle ihtilafi çözmüştür. Bu durumda ATK çalışanlarının mesai saatleriyle bağlı olmadığı gerçeği de dikkate alındığında somut olayda başvurucuya mevzuatla tanımlı olanın dışında bir çalışma külfeti yüklenmemiştir. Başvurucu bu çalışması karşılığında hem kadrosunun icap ettirdiği maaşınıhem de iştirak ettiği otopsi işlemlerinin mesai saatlerine tekabül eden kısımları için mevzuatla õngörülen bilirkişi ücretini almaktadır. Diğer yandan kendilerine kanunla verilen görevleri yerine getiren ATK Şube Müdürlüğünde görevli adli tabipler dışındaki kurum personeline ücret ödenmesini öngören yasal bir düzenleme bulunmamaktadır.
61. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde başvurucunun icra ettiği görevin zorla çalıştırma veya angarya yasağı kapsamına girmediği anlaşılmıştır.
62. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik şartlarıyönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

VI. GİDERİM 
63. Başvurucu; ihlalin tespitini, maddi ve manevi tazminat ile yeniden yargılama yapılmasına hükmedilmesini talep etmiştir.

64. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken is, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fikrasında düzenlenen bireysel başvuruya Özgü yeniden yargılama kurumunun Özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875,7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60,66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
65. Öte yandan ihlalin niteliğine göre yeniden yargılama yapılmasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

VII. HÜKÜM 
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Mūlkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bilirkişi ücretine ilişkin şikâyet yönünden komu bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Mūlkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın yol gideri tazminat isteğine ilişkin şikâyet yönünden KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
3. Zorla çalıştırma ve angarya yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDÍLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yol gideri tazminatına ilişkin şikâyet yönünden Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞÍNE,
C. Kararın bir örneğinin mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere İstanbul 3. İdare Mahkemesine (E.2017/374, K.2017/1566) GÖNDERİLMESÍNE,
D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDDiNE,
E. 294,70 TL harç ve 9.900 TL vekâlet Ücretinden oluşan toplam 10.194,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, õdemede gecikme olmasıhâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten õdeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAÍZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 20/9/2023tarihinde OYBİRLİĞfYLE karar verildi.