Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 27/12/2023 Tarihli ve 75935942-050.01.04-[01/21621] Sayılı Kararı
KURUL KARARLARI | 2023-12-29

29 Aralik 2023 CUMA 
Resmî Gazete 
Sayı : 32414 (Mükerrer)
KURUL KARARI 
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan:
KURUL KARARI 
Karar No: 75935942-050.01.04-[01/21621]
Karar Tarihi: 27/12/2023
Konu: BDS 600 (Revize) “Özel Hususlar - Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil)" Standardının ve “BDS 600'ün Revize Edilmesi Nedeniyle Diğer İlgili Standartlarda Yapılan Değişikliklerin Yayımlanması
660 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9'uncu maddesi uyarınca; uluslararasıstandartlara uyum sağlamak üzere, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları Kurulu tarafindan “ISA 600 (Revised, Special Considerations—Audits of Group Financial Statements (Including the Work of Component Auditors) and Conforming and Consequential Amendments to Other International Standards Arising from ISA 600 (Revised)"basliğıyla vayımlanan Standardın ve diğer ilgili Standartlardaki değisikliklerin mevzuata kazandırılması amacıyla “BDS 600 (Revize) Özel Hususlar - Topluluk Finansal Tablolarımın Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil)" Standardı ile “BDS 600'ün Revize Edilmesi Nedeniyle Diğer İlgili Standartlarda Yapılan Değişiklikler"in yayımlanmasına karar verilmiştir.


TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI 
BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 600
ÖZEL HUSUSLARTOPLULUK FİNANSAL TABLOLARININ  BAĞIMSIZ DENETİMİ
 (TOPLULUĞA BAĞLI BİRİM DENETÇİLERİNİN ÇALIŞMALARI DÂHİL)

BAĞIMSIZ DENETİM STANDARDI 600 (REVİZE) ÖZEL HUSUSLARTOPLULUK FİNANSAL TABLOLARININ  BAĞIMSIZ DENETİMİ
 (TOPLULUĞA BAĞLI BİRİM DENETÇİLERİNİN ÇALIŞMALARI DÂHİL)
İÇİNDEKİLER 
Paragraf 
Giriş

Kapsam..1-11
Yürürlük Tarihi 12
Amaçlar...13
Tanimlar ..14-15
Ana Hükümler 

Bir Topluluk Denetiminde Kalitenin Yönetilmesi ve Kaliteye Ulaşılmasına İlişkin 
Liderlik Sorumlulukları..16
Denetim Sözleşmesinin Kabulü ve Devam Ettirilmesi ..17-21
Topluluk Genel Denetim Stratejisi ve Topluluk Denetim Plani...22-29
Topluluk ve Çevresi, Geçerli Finansal Raporlama Çerçevesi ve 
Topluluğun İç Kontrol Sistemi Hakkında Kanaat Edinilmesi...30-32
"Önemli Yanlışlık" Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi .33-34
Önemlilik .35-36
“Önemli Yanlışlık" Riski Olarak Değerlendirilen Risklere Karşılık Verilmesi .37-44
Birim Denetçisinin Çalışmasının Yeterliliğinin ve Kurduğu 
İletişimin Değerlendirilmesi .45-48
Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar 49-50
Elde Edilen Denetim Kanıtının Yeterliliğinin ve Uygunluğunun Değerlendirilmesi... 51-52
Denetçi Raporu...53
Topluluk Yönetimiyle ve Topluluğun Üst Yönetiminden Sorumlu Olanlarla 
Kurulacak İletişim 54-58
Belgelendirme...59
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 

Kapsam.A1-A18
Tanimlar.A19-A28

Bir Topluluk Denetiminde Kalitenin Yönetilmesi ve Kaliteye Ulaşılmasına İlişkin 
Liderlik Sorumlulukları.A29-A31
Denetim Sözleşmesinin Kabulü ve Devam Ettirilmesi A32-A46
Topluluk Genel Denetim Stratejisi ve Topluluk Denetim Plani..A47-A87
Topluluk ve Çevresi, Geçerli Finansal Raporlama Çerçevesi ve 
Topluluğun İç Kontrol Sistemi Hakkında Kanaat Edinilmesi.A88-A107
“Önemli Yanlışlık" Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi..A108-A115
Önemlilik..A116-A123
“Önemli Yanlışlık" Riski Olarak Değerlendirilen Risklere Karşılık Verilmesi ..A124-A143
Birim Denetçisinin Çalışmasının Yeterliliğinin ve Kurduğu 
İletişimin Değerlendirilmesi A144-A149
Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar .A150
Elde Edilen Denetim Kanitının Yeterliliğinin ve 
Uygunluğunun Değerlendirilmesi .A151-A156
Denetçi Raporu .A157-A158
Topluluk Yönetimiyle ve Topluluğun Üst Yönetiminden Sorumlu Olanlarla 
Kurulacak İletişim...A159-A165
Belgelendirme...A166-A182
Ek 1: Topluluk Denetçisinin Topluluk Denetim Görüşüne Dayanak Teşkil Edecek Yeterli ve 
Uygun Denetim Kaniti Elde Edememesi Durumunda Düzenlenecek Denetçi Raporuna İlişkin 
Örnek 

Ek 2: Topluluk İç Kontrol Sistemi Hakkında Kanaat Edinilmesi 
Ek 3: Topluluk Finansal Tablolarındaki “Önemli Yanlışlık" Risklerine Neden Olabilecek Olay 
veya Koşullara İlişkin Örnekler 


Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 600 (Revize) “Özel HususlarTopluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin ÇalışmalarıDâhil)”, BDS 200 “Bağımsız Denetçinin Genel Amaçları ve Bağımsız Denetimin Bağımsız Denetim Standartlarına Uygun Olarak Yürütülmesi” ile birlikte dikkate alınır.

Giriş
Kapsam 
1.Bu Bağimsiz Denetim Standardı (BDS), topluluk finansal tablolarınin denetimine (topluluk denetimine) uygulanır. Bu BDS, topluluğa bağlı birim denetçilerinin katılım sağladığı durumlar dâhil olmak üzere, topluluk denetimlerinde dikkate alınan özel hususları düzenler. Bu BDS'deki ana hükümler ve açıklayıcı hükümler, başta BDS 220(Revize),′ BDS 230,² BDS 300,³ BDS 3154 ve BDS 3305 olmak üzere diğer ilgili BDS'lerin topluluk denetimlerine uygulanması konusunu ele alir veya bu konuyu ayrıntılı bir şekilde açıklar. (Bkz.: A1-A2 paragraflari)

Bu Standartta, ilgili mevzuattan farklilaşan hükümlerin bulunması durumunda denetim şirketi söz konusu mevzuat hükümlerini uygular.
2.Topluluk finansal tabloları, 14(k) paragrafinda açıklandığı üzere, birden fazla işletme veya işletme biriminin konsolide edilen finansal bilgilerini içerir. Bu BDS'de kullanılan konsolidasyon süreci terimi; sadece geçerli finansal raporlama çerçevesine uygun olarak konsolide finansal tabloların hazırlanmasını değil, aynı zamanda birleştirilmiş finansal tabloların sunulmasını ve bölümler veya şubeler gibi işletme birimlerinin finansal bilgilerinin toplulaștırılmasıni da ifade eder. (Bkz.: A3-A5, A27 paragraflari)
3.Bu BDS, BDS 220'de (Revize)6 açıklandıği üzere, gerektiğinde şartlara göre uyarlanmak kaydıyla, denetim ekibinde başka bir denetim şirketinden kişilerin de yer aldığı finansal tablo denetimleri açısından da faydalı olabilir. Örneğin; uzak bir yerdeki ortak bir hizmet merkezinde yapılacak fiziki stok sayımına, maddi duran varlik tetkikine veya uygulanacak denetim prosedürlerine başka bir denetim şirketinden bir kişinin katilması durumunda, bu BDS faydali olabilir.

Topluluk ve Topluluğa Bağlı Birimler 
4.Bir topluluk çeşitli şekillerde oluşturulabilir. Örneğin, bir topluluk, tüzel kişiliğe sahip işletmeler veya diğer işletmeler (örneğin, bir ana ortaklık ve bir veya daha fazla bağlıortaklık, iş ortaklıkları veya özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirilen yatırımlar)tarafindan oluşturulabilir. Bunun dışında topluluklar; bulunduğu bölgeye, diğer ekonomik birimlere (bölüm veya şubeler dâhil) ya da fonksiyon veya işletme faaliyetlerine göre oluşturabilir. Bu BDS'de söz konusu farklı organizasyon biçimleri toplu olarak “işletme veya işletme birimi” olarak ifade edilir. (Bkz.: A6 paragrafi)
5.Topluluk denetçisi, topluluk finansal tablolarının “önemli yanlışlık" riski olarak değerlendirilen risklerine karşilık vermek için denetim prosedürlerinin planlanması ve uygulanmasına yönelik uygun bir yaklaşım belirler. Bu amaçla, topluluk denetçisi;denetim çalışmasının gerçekleştirileceği topluluğa bağlı birimleri tespit ederken mesleki muhakemesini kullanır. Bu tespit, topluluk denetçisinin topluluk ve çevresi hakkında 
1 BDS 220 (Revize), Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Kalite Yönetimi 2 BDS 230, Bağımsiz Denetimin Belgelendirilmesi 3 BDS 300, Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminin Planlanmast 4 BDS 315, "Önemli Yanlışlık" Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi 5 BDS 330, Bağımsız Denetçinin Risk Olarak Değerlendirilmiş Hususlara Karşı Yapacağı İşler 6 BDS 220 (Revize), A1 paragrafi 


edindiği kanaate ve denetim prosedürlerini merkezi olarak uygulama yeteneği, ortak hizmet merkezlerinin bulunması veya ortak bilgi sistemleri ve iç kontrolün varlığı gibi diğer faktörlere dayanir. (Bkz.: A7-A9 paragraflari)

Birim Denetçilerinin Katilimi 
6.BDS 220 (Revize),² sorumlu denetçinin; denetimin yürütülmesi için yeterli ve uygun kaynakların denetim ekibine zamanında tahsis edildiğine veya kullanımına hazır tutulduğuna karar vermesini zorunlu kılar. Bir topluluk denetiminde, bu tür kaynaklar birim denetçilerini de kapsayabilir. Bu nedenle, bu BDS, topluluk denetçisinin birim denetçilerinin katiliminin niteliğini, zamanlamasını ve kapsamini belirlemesini zorunlu kılar.

7.Topluluk denetçisi, bu BDS hükümlerini yerine getirmek amaciyla, bilgi temin etmek veya denetim çalışması yapmak üzere birim denetçilerini görevlendirebilir. Birim denetçileri, işletmeye bağli birimler ve çevreleri (yerel mevzuat, iş uygulamalari, dil ve kültür dâhil) hakkında topluluk denetçisinden daha fazla deneyime ve daha derin bilgiye sahip olabilir. Bu nedenle, birim denetçileri, topluluk denetiminin tüm aşamalarında yer alabilir ve genellikle de yer alir. (Bkz.: A10-A11 paragrafları)
8.Denetim riski, “önemli yanlışlık" riskinin ve tespit edememe riskinin bir fonksiyonudur.º Bir topluluk denetimindeki tespit edememe riski; birim denetçisinin,bir birimin finansal bilgilerinde, topluluğun finansal tablolarında önemli bir yanlışlığa neden olabilecek bir yanlışlığı tespit edememesi ve topluluk denetçisinin de bu yanlışlığıtespit edememesi riskini içerir. Dolayısıyla, bu BDS; topluluk sorumlu denetçisinin veya topluluk denetçisinin, birim denetçilerinin çalışmalarına yeterli ve uygun şekilde katılımını gerektirir ve topluluk denetçisi ile birim denetçileri arasındaki karşılıklıiletişimin önemini vurgular. Buna ek olarak, bu BDS; topluluk denetçisinin, birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesinin niteliği, zamanlaması ve kapsamını belirlerken dikkate aldığı hususları açıklar. (Bkz.A12-A13 paragraflari)

Mesleki Şüphecilik 
9.BDS 200º, denetim ekibinin; topluluk denetimini mesleki şüphecilik içinde planlayarak yürütmesini ve mesleki muhakemesini kullanmasını zorunlu kılar. Mesleki şüpheciliğin uygun bir şekilde kullanıldığı, topluluk denetimi boyunca mesleki şüpheciliğin her bir denetim ekibi üyesi tarafindan kullanılmasının öneminin vurgulanması dâhil olmak üzere, denetim ekibinin eylemleri ve kurduğu iletişim aracılığıyla gösterilebilir. Bu tür eylem ve iletişimler, mesleki şüpheciliğin uygun şekilde kullanılmasınıengelleyebilecek faktörleri azaltacak belirli adimları içerebilir. (Bkz.: A14-A18paragraflari)

7 BDS 220 (Revize), 25 inci paragraf 

8 BDS 200, Bağımsız Denetçinin Genel Amaçları ve Bağımsız Denetimin Bağımsız Denetim Standartlarına Uygun 
Olarak Yürütülmesi, A35 paragrafi 

9 BDS 200, 15-16 nci paragraflar 



Ölçeklenebilirlik 
10.Bu BDS, büyüklüğü veya karmaşıklığına bakılmaksızın tüm topluluk denetimlerine yönelik olarak hazirlanmiştir. Ancak, bu BDs hükümlerinin, her bir topluluk denetiminin nitelik ve şartları bağlamında uygulanması gerekir. Örneğin, bir topluluk denetimi tümüyle topluluk denetçisi tarafindan yürütüldüğünde, bu BDS'deki bazıhükümler birim denetçilerinin katılımı hâlinde geçerli olduğundan, bu hükümler söz konusu denetim açısından geçerli olmayacaktır. Topluluk denetçisinin, denetim prosedürlerini merkezi olarak veya topluluğa bağli birimlerde birim denetçilerini dâhil etmeden uygulayabildiği durumlarda da bu durum geçerli olabilir. A119 ve A120paragraflarındaki hükümler de bu BDS'nin söz konusu durumlarda uygulanmasıkonusunda yardımci olabilir.

Topluluk Sorumlu Denetçisinin ve Topluluk Denetçisinin Sorumluluklari 
11.Bu BDS'de yer alan hükümlere uyulması konusundaki nihai sorumluluk ve hesap verme yükümlülüğü topluluk sorumlu denetçisine aittir. “Topluluk sorumlu denetçisi konularında sorumluluğu üstlenir” veya “topluluk denetçisi ... konularında sorumluluğu üstlenir" ifadesi; topluluk sorumlu denetçisinin veya topluluk denetçisinin bazi prosedür, görev veya atılacak adımların tasarımı veya yürütülmesi için birim denetçileri dâhil olmak üzere, denetim ekibinin uygun beceri veya deneyime sahip diğer üyelerini görevlendirmesine izin veren hükümler için kullanılır. Diğer hükümler için bu BDS,ilgili hükmün veya sorumluluğun; duruma göre, topluluk sorumlu denetçisi veya topluluk denetçisi tarafindan yerine getirileceğini ve topluluk sorumlu denetçisi veya topluluk denetçisinin denetim şirketinden veya denetim ekibinin diğer üyelerinden bilgi alabileceğini açıkça ifade eder. (Bkz.: A29 paragrafi)

Yürürlük Tarihi 
12.Bu BDS, 31/12/2023 tarihinden sonra başlayan hesap dönemlerine ait topluluk finansal tablolarının denetiminde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Amaçlar 
13.Denetçinin amaçlari:
(a)Topluluk denetim sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesiyle ilgili olarak,topluluk finansal tabloları hakkında oluşturulacak görüşe dayanak teşkil edecek yeterli ve uygun denetim kanitinın elde edilmesinin makul bir şekilde beklenip beklenemeyeceğine karar vermek.

(b)Topluluk finansal tablolarının, hata veya hile kaynaklı “önemli yanlışlık"risklerini belirleyip değerlendirmek ve değerlendirilen bu risklere uygun şekilde karşılık vermek için müteakip denetim prosedürlerini planlamak ve uygulamak,
(c)Çalışmalarının kapsamı ve zamanlaması hakkında açık bir şekilde iletişim kurmak ve yapılan çalışmanın sonuçlarını değerlendirmek dâhil olmak üzere,topluluk denetimi süresince birim denetçilerinin çalişmalarına yeterince ve uygun şekilde katılım sağlamak ve 

(d)Topluluk finansal tabloları hakkında oluşturulacak görüşe dayanak teşkil edecek şekilde, birim denetçileri tarafindan gerçekleştirilen çalışmalar da dâhil olmak 

üzere, uygulanan denetim prosedürlerinden yeterli ve uygun denetim kaniti elde edilip edilmediğini değerlendirmektir.

Tanimlar 
14.Aşağıdaki terimler BDš’lerde, karşılarında belirtilen anlamlarıyla kullanılmıştır 
(a)Toplulaştirma riski: Düzeltilmemiş ve tespit edilmemiş yanlışlikların toplamının, bir bütün olarak finansal tablolar için belirlenen önemliliği aşma olasılığıdır. (Bkz.: A19 paragrafi)

(b)Topluluğa bağlı birim (Birim): Bir topluluk denetiminde denetim prosedürlerinin planlanması ve uygulanmasi amaciyla topluluk denetçisi tarafindan belirlenen bir işletme, işletme birimi, fonksiyon, ticari faaliyet ya da bunların bir bileşimidir. (Bkz.: A20 paragrafi)

(c)Topluluğa bağlı birim denetçisi (Birim denetçisi): Topluluk denetiminin amaçları doğrultusunda bir birimle ilgili denetim çalışması yapan denetçidir.Birim denetçisi, bir topluluk denetimi için denetim ekibinin1º bir üyesidir. (Bkz.:A21-A23 paragraflari)

(d)Topluluğa bağlı birim yönetimi (Birim yönetimi): Bir birimden sorumlu olan yönetimdir. (Bkz.: A24 paragrafi)

(e)Topluluğa bağli birim performans önemliliği (Birim performans önemliliği):Topluluk denetçisi tarafindan, bir birimle ilgili denetim prosedürlerini planlamak ve uygulamak amacıyla, toplulaştırma riskini uygun düşük bir seviyeye indirmek için belirlenen bir tutardır.

(f)Topluluk: Topluluk finansal tablolarının hazırlandığı bir raporlayan işletmedir.
(g)Topluluk denetimi: Topluluk finansal tablolarinın denetimidir.
(h)Topluluk denetçisi: Birim denetçileri dışındaki denetim ekibi üyeleri ve topluluk sorumlu denetçisidir. Topluluk denetçisi:
(i)Topluluk genel denetim stratejisini ve topluluk denetim planınıoluşturmaktan,
(ii)Birim denetçilerinin yönlendirilmesi, gözetimi ve çalışmalarının gözden geçirilmesinden,
(iii)Topluluk finansal tablolarına ilişkin bir görüşe dayanak teşkil eden denetim kanitlarından elde edilen sonuçların değerlendirilmesinden 
sorumludur.
(i)Topluluk denetim görüşü: Topluluk finansal tabloları hakkında verilen denetim görüşüdür.

(j)Topluluk sorumlu denetçisi: Topluluk denetiminden sorumlu olan sorumlu denetçidir.11

10 BDS 220 (Revize), 12(d) paragrafi 11 BDS 220 (Revize), 12(a) paragrafi 

(k)Topluluk finansal tablolari: Birden fazla işletme veya işletme biriminin finansal bilgilerinin konsolide edilmesiyle oluşturulan finansal tablolardır. Bu BDS'nin amaçları açısından bir konsolidasyon süreci aşağıdakileri içerir: (Bkz.: A26-A28paragrafları)

(i)Konsolidasyon, oransal konsolidasyon veya özkaynak yöntemiyle muhasebeleștirme,
(ii)Bir ana șirketi olmayan ancak müşterek kontrol veya müşterek yönetim altında bulunan işletme veya işletme birimlerinin finansal bilgilerinin birleşik finansal tablolarda sunulması veya 
(iii)Bölüm veya şube gibi işletme veya işletme birimlerinin finansal bilgilerinin toplulaștırılması.

(l)Topluluk yönetimi: Topluluk finansal tablolarının hazırlanmasından sorumlu olan yönetimdir.

(m)Topluluk performans önemliliği: Bir bütün olarak topluluk finansal tablolarıyla ilgili olarak topluluk denetçisi tarafindan belirlenen performans önemliliğidir.'2
15.Bu BDS'de “geçerli finansal raporlama çerçevesine" yapılan atif, topluluk finansal tablolarında kullanılan finansal raporlama çerçevesini ifade eder.
Ana Hükümler 
Bir Topluluk Denetiminde Kalitenin Yönetilmesi ve Kaliteye Ulaşılmasına İlişkin Liderlik Sorumlulukları

16.Topluluk sorumlu denetçisi, BDS 220’yi (Revize)1³ uygularken, topluluk denetiminde kaliteyi yönetme ve kaliteye ulaşma konusunda genel sorumluluğu üstlenir. Topluluk sorumlu denetçisi bunu yaparken: (Bkz.: A29-A30 paragraflari)
(a)Topluluk denetimlerinde, denetim ekibi üyelerinden beklenen davranışlarıvurgulayan bir ortam oluşturma sorumluluğunu üstlenir. (Bkz.: A31 paragrafi)
(b)Birim denetçilerinin çalışmaları dâhil olmak üzere, topluluk denetimine yeterli ve uygun düzeyde katilir. Bu sayede, topluluk sorumlu denetçisi, yapilan önemli muhakemelerin ve ulaşılan sonuçların topluluk denetiminin niteliği ve içinde bulunduğu şartlar açısından uygun olup olmadığına karar verecek bir dayanağa sahip olur.

Denetim Sözleşmesinin Kabulü ve Devam Ettirilmesi 
17.Denetim sözleşmesinin kabulünden veya devam ettirilmesinden önce, topluluk sorumlu denetçisi; topluluk finansal tabloları hakkında oluşturulacak görüşe dayanak teşkil edecek yeterli ve uygun denetim kaniti elde edilmesinin makul ölçüde beklenip beklenemeyeceğine karar verir. (Bkz.: A32-A35 paragraflari)
18.Topluluk sorumlu denetçisi, denetim sözleşmesi kabul edildikten veya devam ettirildikten sonra, yeterli ve uygun denetim kanitinin elde edilemeyeceği sonucuna varirsa, bu 
12 BDS 320, Bağımsız Denetimin Planlanması ve Yürütülmesinde Önemlilik, 9 ve 11 inci paragraflar 13BDS 220 (Revize), 13 üncü paragraf 


durumun topluluk denetimi üzerindeki muhtemel etkilerini mütalaa eder. (Bkz.: A36paragrafi)

Denetim Sözleşmesinin Şartlari 
19.Topluluk denetçisi; BDS 210’u14 uygularken, topluluk yönetiminden, denetim ekibine aşağıda belirtilen hususları sağlayacaklarına ilişkin sorumluluklarını anladıklarına ve üstlendiklerine dair mutabakat alir: (Bkz.: A37 paragrafi)

(a)Topluluk finansal tablolarının hazırlanmasıyla ilgili kayıtlar, belgeler ve diğer hususlar gibi topluluk yönetiminin muttali olduğu tüm bilgilere erişim imkânısağlama sorumluluğu,
(b)Topluluk denetiminin amacı doğrultusunda, denetim ekibinin, topluluk yönetiminden veya birim yönetiminden talep edebileceği ilave bilgileri sağlama sorumluluğu ve 

(c)Denetim kanitlarının toplanması için denetim ekibine, topluluk içinde gerekli gördüğü kişilerle kısıtlama olmaksızın görüşme imkânı sağlama sorumluluğu.
Topluluk Yönetiminin Kontrolü Dışında, Kişilere veya Bilgilere Erişim Konusunda Getirilen Kisitlamalar 

20.Topluluk sorumlu denetçisi; topluluk yönetiminin, kendi kontrolü dısındaki kisıtlamalar nedeniyle denetim ekibine bilgiye erişim veya topluluk içindeki kişilere sınırsız erişim olanaği sağlayamayacaği sonucuna varırsa, bu durumun topluluk denetimi üzerindeki muhtemel etkilerini değerlendirir. (Bkz.: A38-A46 paragraflari)
Topluluk Yönetimi Tarafindan Bilgilere veya Kişilere Erişim Konusunda Getirilen Kisıtlamalar 
21.Topluluk sorumlu denetçisi: (Bkz.: A43-A46 paragrafları)
(a)Topluluk yönetimi tarafindan getirilen kisitlamalar nedeniyle yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmesinin mümkün olmayacaği ve 
(b)Bu sınırlamanın muhtemel etkisinin, topluluk finansal tabloları hakkında görüşvermekten kaçınmaya neden olacağı

sonucuna varırsa așağıdakilerden birisini yapar:
(i)İlk kez yapılan bir denetim söz konusuysa, bu denetimi kabul etmez ya da müteakip bir denetim söz konusuysa, mevzuatla izin verilmesi hâlinde denetimden çekilir veya 

(ii)Denetçinin, denetimi reddetmesinin mevzuatla yasaklandığı veya başka bir şekilde denetimden çekilmenin mümkün olmadığı hâllerde, topluluk finansal tablolarının denetimini mümkün olduğu ölçüde gerçekleştirdikten sonra topluluk finansal tabloları hakkında görüşvermekten kaçınır.

14 BDS 210, Bağımsız Denetim Sözleşmesinin Şartları Üzerinde Anlaşmaya Varılması, 6(b) ve 8(b) paragrafları

Topluluk Genel Denetim Stratejisi ve Topluluk Denetim Planı
22.Topluluk denetçisi, BDS 300'ü15 uygularken, topluluğun genel denetim stratejisini ve topluluk denetim planını oluşturur ve gerektiğinde günceller. Topluluk denetçisi bunu yaparken: (Bkz.: A47-A50 paragraflari)

(a)Denetim çalışmasının yapılacağı birimleri ve (Bkz.: A51 paragrafi)
(b)Birim denetçilerinin katilımının niteliği, zamanlaması ve kapsamı dâhil olmak üzere, topluluk denetimini gerçekleştirmek için ihtiyaç duyulan kaynakları(Bkz.: A52-A56 paragraflari)

belirler.
Birim Denetçilerinin Katılımında Dikkate Alınacak Hususlar 
23.Topluluk sorumlu denetçisi, topluluğun genel denetim stratejisini ve topluluk denetim planını oluştururken, topluluk denetçisinin birim denetçisinin çalışmalarına yeterli ve uygun şekilde katılıp katılamayacağını değerlendirir. (Bkz.: A57 paragrafi)
24.Topluluk denetçisi, 23 üncü paragraftaki değerlendirmenin bir parçası olarak, birim denetçisinden, talep ettiği işi yapıp yapmayacağı da dâhil olmak üzere, kendisiyle işbirliği yapacağını teyit etmesini talep eder. (Bkz.: A58 paragrafi)
Bağımsızlıkla İlgili Olanlar Dâhil Etik Hükümler 
25.Topluluk sorumlu denetçisi, BDS 220’yi (Revize)16 uygularken: (Bkz.: A59-A60, A87paragraflari)

(a)Topluluk denetiminin niteliği ve içinde bulunduğu şartlar açısından geçerli olan etik hükümlerden birim denetçilerinin haberdar edilmesine ve 
(b)Birim denetçilerinin, topluluk denetimi için geçerli olan, bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil etik hükümleri anlayıp anlamadıklarının ve bunlara uyum sağlayıp sağlamayacaklarının teyit edilmesine 
ilişkin sorumluluğu üstlenir.
Denetim Kaynakları
26.Topluluk sorumlu denetçisi, BDS 220'yi17 (Revize) uygularken: (Bkz.: A61-A68paragraflari)

(a)Birim denetçilerinin, birim için belirlenen denetim prosedürlerini uygulamak için yeterli zaman dâhil olmak üzere uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olduğuna karar verir ve 

(b)İzleme ve düzeltme sürecinin veya birim denetçisiyle ilgili dış teftişlerin sonuçlarına ilişkin bilgiler, topluluk denetçisinin denetim şirketi tarafından temin edilmişse veya başka bir şekilde topluluk sorumlu denetçisine iletilmişse,bu tür bilgilerin 26(a) paragrafindaki kararıyla uygunluğuna karar verir.
15 BDS 300, 7-A10 paragrafları
16 BDS 220 (Revize), 17 nci paragraf 17 BDS 220 (Revize), 25-26 nei paragraflar 

27.Topluluk denetçisi, aşağıdaki durumlarda, birim denetçisini dâhil etmeden birimde yapılacak işle ilgili yeterli ve uygun denetim kanıtı elde eder:
(a)Birim denetçisi, topluluk denetimi için geçerli olan, bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil etik hükümlere uygunluk sağlamazsa1 veya (Bkz.: A69-A70 paragrafları)
(b)Topluluk sorumlu denetçisinin, 23-26 nci paragraflarda yer alan hususlarla ilgili ciddi kaygıları varsa. (Bkz.: A71 paragrafi)

Denetimin Yürütülmesi 
28.Topluluk sorumlu denetçisi, BDS 220'yi (Revize)19 uygularken, birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetiminin niteliği, zamanlaması ve kapsamı ile çalışmalarının gözden geçirilmesi sorumluluğunu üstlenirken aşağıdakileri dikkate alır: (Bkz.: A72-A77paragraflari)

(a)Topluluk finansal tablolarında “önemli yanlışlik" riski daha yüksek olarak değerlendirilen alanlar veya BDS 315 uyarınca ciddi risk olarak belirlenen riskler ve 

(b)Topluluk finansal tablolarınin denetiminde önemli muhakeme gerektiren alanlar.

Birim Denetçileriyle Kurulacak İletişim 
29.Topluluk denetçisi, birim denetçileriyle arasındaki iletişimin topluluk denetimi boyunca uygun zamanlarda gerçekleşmesi beklentisi de dâhil olmak üzere, birim denetçilerinin konuyla ilgili sorumlulukları ve topluluk denetçisinin beklentileri hakkında birim denetçileriyle iletişim kurar. (Bkz.: A78-A87 paragraflari)

Topluluk ve Cevresi, Geçerli Finansal Raporlama Cerçevesi ve Topluluğun İc Kontrol Sistemi Hakkinda Kanaat Edinilmesi 

30.Topluluk denetçisi, BDS 315'i2º uygularken, aşağıdaki hususlar hakkında kanaat edinilmesi sorumluluğunu üstlenir: (Bkz.: A88A92 paragraflari)
(a)Aşağıdakiler dâhil olmak üzere, topluluk ve çevresi: (Bkz.: A93-A95paragraflari)

(i)Aşağıdakiler dâhil olmak üzere, topluluğun organizasyon yapısı ve işmodeli:
a.Topluluğun operasyonlarının veya faaliyetlerinin bulunduğu yerler,
b.Topluluğun operasyonlarının veya faaliyetlerinin niteliği ve bunların topluluk genelinde ne ölçüde benzer olduğu ve 
c.Topluluğun iş modelinin bilgi teknolojisi (BT) kullanımını ne ölçüde entegre ettiği,
(ii)Topluluktaki işletme ve işletme birimlerini etkileyen düzenleyici 
18 BDS 200, 14 üncü paragraf 19 BDS 220 (Revize), 29 uncu paragraf 20 BDS 315, 19-27 nci paragraflar 

faktörler ve 
(ii) İşletme veya işletme birimlerinin finansal performansını değerlendirmek için kullanılan iç ve dış ölçütler,
(b)Geçerli finansal raporlama çerçevesi ile topluluk genelinde muhasebe politikaları ve uygulamalarının tutarlılığı ve 
(c)Aşağıdakiler dâhil olmak üzere, topluluğun iç kontrol sistemi:
(i)Ortak kontrollerin niteliği ve kapsami, (Bkz.: A96-A99, A102paragraflari)

(ii)Topluluğun finansal raporlamayla ilgili faaliyetleri merkezileştirip merkezileştirmediği ve merkezileştirmesi durumunda nasıl merkezileştirdiği, (Bkz.: A100-A102 paragraflari)
(iii)-Varsa- alt konsolidasyonlar ve konsolidasyon düzeltmeleri dâhil olmak üzere, topluluk tarafindan kullanılan konsolidasyon süreci ve 
(iv)Topluluk yönetiminin, topluluk finansal tablolarının hazırlanmasınıdestekleyen önemli konular ile bilgi sistemindeki ilgili finansal raporlama sorumluluklarını ve topluluğun iç kontrol sisteminin diğer bileșenlerini, işletme veya işletme birimlerinin yönetimine nasıl ilettiği.(Bkz.: A103-A105 paragraflari)

Birim Denetcilerinin Katılımında Dikkate Alınacak Hususlar 
31.Topluluk denetçisi, aşağıdaki hususları birim denetçilerine zamanında bildirir: (Bkz.:A106 paragrafi)

(a)Topluluk denetçisinin; topluluk denetiminin amaçları açısından, birim denetçisinin risk değerlendirme prosedürlerini tasarlaması veya uygulamasıyla ilgili olduğuna karar verdiği hususlar,
(b)BDS 550²1 uygulanırken, birim denetçisinin çalışmasıyla ilgili olan ve topluluk yönetimi tarafindan belirlenen ilişkili taraf ilişkileri veya işlemleri ile topluluk denetçisinin haberdar olduğu diğer ilişkili taraflar ve (Bkz.: A107 paragrafi)
(c)BDS 57022 uygulanırken, birim denetçisinin çalışmasıyla ilgili olan, topluluk yönetimi veya topluluk denetçisi tarafindan belirlenen ve topluluğun sürekliliğini devam ettirme kabiliyetine ilişkin ciddi şüphe oluşturabilecek olay veya şartlar.

32.Topluluk denetçisi, birim denetçilerinin aşağıdaki hususları zamanında bildirmesini ister:
(a)Birim denetçisinin, topluluk finansal tablolarındaki hata veya hile kaynaklı“önemli yanlışlık” risklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesiyle ilgili olduğuna karar verdiği, birimin finansal bilgileriyle ilgili hususlar,
(b)Topluluk yönetimi veya topluluk denetçisi tarafindan önceden belirlenmemiş
21 BDS 550, İlişkili Taraflar, 17 nci paragraf 22 BDS 570, İşletmenin Sürekliliği 

ilişkili taraf ilişkileri ve (Bkz.: A107 paragrafi)
(c)Birim denetçisi tarafından belirlenen ve topluluğun sürekliliğini devam ettirme kabiliyetine ilişkin ciddi şüphe oluşturabilecek olay veya şartlar 
"Önemli Yanlışhk” Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi 
33.Topluluk denetçisi, BDS 315'i23 uygularken; 30 uncu paragrafta edindiği kanaati esas alarak, konsolidasyona ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere, topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlik" risklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda sorumluluğu üstlenir. (Bkz.: A108-A113 paragraflari)
Birim Denetçilerinin Katilıminda Dikkate Alinacak Hususlar 
34.Topluluk denetçisi, BDS 315'i24 uygularken; kendisi ve birim denetçileri tarafindan uygulanan risk değerlendirme prosedürlerinden elde edilen denetim kanitlarının,topluluk finansal tablolarına ilişkin “önemli yanlışlık" risklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi için uygun bir dayanak teşkil edip etmediğini değerlendirir. (Bkz.:A114-A115 paragraflari)

Önemlilik 
35.Topluluk denetçisi, topluluk finansal tablolarındaki işlem sınıflari, hesap bakiyeleri veya açıklamaların birimler arasında ayrıştırıldığı durumlarda, BDS 32025 ve BDS 450’yi26uygularken, denetim prosedürlerinin planlanması ve uygulanmasi amacıyla aşağıdakileri belirler:
(a)Birim performans önemliliği. Birim performans önemliliği, toplulaștırma riskini ele almak için topluluk performans önemliliğinden daha düşük olarak belirlenir.(Bkz.: A116-A120 paragraflari)

(b)Birimin finansal bilgilerinde belirlenen yanlışlıkların üstünde kalmasıdurumunda topluluk denetçisine bildirilmesi gereken eşik. Bu eşik, topluluk finansal tabloları için bariz biçimde önemsiz kabul edilen tutarı aşamaz. (Bkz.:A121 paragrafi)

Birim Denetçilerinin Katılımında Dikkate Alınacak Hususlar 
36.Topluluk denetçisi, 35 inci paragrafa göre belirlenen tutarları birim denetçisine bildirir.(Bkz.: A122-A123 paragraflari)

“Önemli Yanlışlık” Riski Olarak Değerlendirilen Risklere Karşılık Verilmesi 
37.Topluluk denetçisi, BDS 330'u27 uygularken; müteakip denetim prosedürlerinin uygulanacağı birimler ile bu birimlerde yapılacak çalışmanın niteliği, zamanlaması ve kapsamının belirlenmesi dâhil olmak üzere, uygulanacak müteakip denetim prosedürlerinin niteliği, zamanlaması ve kapsamına ilişkin sorumluluğu üstlenir. (Bkz.:A124-A139 paragraflari)

23BDS 315, 28-34 üncü paragraflar 

24 BDS 315, 35 inci paragraf 

25 BDS 320, 11 inci paragraf 

26BDS 450, Bağımsiz Denetimin Yürütülmesi Sırasında Belirlenen Yanlışlıkların Değerlendirilmesi, 5 inci paragraf 
27BDS 330, 6-7 nci paragraflar 



Konsolidasyon Süreci 
38.Topluluk denetçisi; topluluk finansal tablolarında, konsolidasyon sürecinden kaynaklanan ve “önemli yanlışlık” riski olarak değerlendirilen risklere karşılık vermek üzere müteakip denetim prosedürlerinin tasarlanması ve uygulanmasına ilişkin sorumluluğu üstlenir. Bu sorumluluk aşağıdakileri içerir: (Bkz.: A140 paragrafi)
(a)Geçerli finansal raporlama çerçevesine göre ve -varsa- alt konsolidasyonlara ilişkin müteakip denetim prosedürlerinin tasarlanması ve uygulanması için tüm işletme ve işletme birimlerinin topluluk finansal tablolarına dâhil edilip edilmediğinin değerlendirilmesi,
(b)Konsolidasyon düzeltmelerinin ve yeniden sınıflandırmaların uygunluğunun,tamlığının ve doğruluğunun değerlendirilmesi, (Bkz.: A141 paragrafi)
(c)Konsolidasyon sürecinde yönetim tarafindan yapilan muhakemelerin muhtemel yönetim taraflılığı göstergelerine yol açıp açmadığının değerlendirilmesi ve 
(d)Konsolidasyon sürecinden kaynaklanan ve hile kaynaklı “Önemli yanlışlık" riski olarak değerlendirilen risklere karşilik verilmesi.

39.Topluluk denetçisi; işletme veya işletme biriminin finansal bilgilerinin, topluluk finansal tablolarında kullanılan muhasebe politikalarına göre hazırlanmamış olmasıdurumunda, söz konusu finansal bilgilerin topluluk finansal tablolarının hazırlanması ve sunulması amacına uygun olarak düzeltilip düzeltilmediğini değerlendirir.
40.Topluluk denetçisi; topluluk finansal tablolarının, topluluğunkinden farklı bir tarihte sona eren finansal raporlama dönemine sahip bir işletme veya işletme biriminin finansal bilgilerini içermesi durumunda, söz konusu finansal bilgilerde geçerli finansal raporlama çerçevesine uygun düzeltmelerin yapilip yapilmadiğini değerlendirme sorumluluğunu üstlenir.

Birim Denetçilerinin Katilımında Dikkate Alınacak Hususlar 
41.Topluluk denetçisi, birim denetçilerini müteakip denetim prosedürlerinin tasarımına veya uygulanmasına dâhil ettiğinde, kendisi veya birim denetçisi tarafindan topluluğun finansal tablolarında “önemli yanlışlık" riski olarak değerlendirilen risklere verilecek karşılıkların tasarlanmasıyla ilgili olan konular hakkında, birim denetçisiyle iletişim kurar.

42.Topluluk denetçisi, topluluk finansal tablolarında BDS 315 uyarınca “önemli yanlışlık”riskinin daha yüksek olduğu değerlendirilen veya ciddi risklerin olduğu belirlenen ve birim denetçisinin uygulanacak müteakip denetim prosedürlerini belirlediği alanlar için söz konusu müteakip denetim prosedürlerinin tasarıminın ve uygulanmasinin uygunluğunu değerlendirir. (Bkz.: A142 paragrafi)

43.Birim denetçileri, alt konsolidasyonlar da dâhil olmak üzere, konsolidasyon sürecine ilişkin müteakip denetim prosedürlerini uyguladığında, topluluk denetçisi, birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesinin niteliğini ve kapsamını belirler. (Bkz.: A143 paragrafi)

44.Topluluk denetçisi, birim denetçisinin bildiriminde tanimlanan finansal bilgilerin (Bkz.:45(a) paragrafi) topluluk finansal tablolarına dâhil edilen finansal bilgiler olup 

olmadığına karar verir.
Birim Denetçisinin Çalışmasının Yeterliliğinin ve Kurduğu İletişimin Değerlendirilmesi 
45.Topluluk denetçisi; birim denetçisinden, topluluk denetçisinin topluluk denetimi hakkında vardığı sonuçlarla ilgili olan hususları bildirmesini talep eder. Bu bildirimde aşağıdaki hususlar yer alır: (Bkz.: A144 paragrafi)

(a)Birim denetçisinden denetim prosedürlerini uygulaması talep edilen finansal bilgilere ilişkin tanımlama,
(b)Birim denetçisinin, topluluk denetçisi tarafından talep edilen çalışmaları yapip yapmadıği,
(c)Birim denetçisinin, bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil topluluk denetimiyle ilgili etik hükümlere uyup uymadığı,
(d)Mevzuata aykırılık hâllerine ilişkin bilgiler,
(e)Birimin finansal bilgilerinde birim denetçisi tarafindan belirlenen ve 36 nci paragraf uyarınca topluluk denetçisi tarafindan bildirilen eşik değerin üzerinde kalan düzeltilmiş veya düzeltilmemiş yanlışlıklar, (Bkz.: A145 paragrafi)
(f)Muhtemel yönetim taraflılığına ilişkin göstergeler,
(g)Uygulanan denetim prosedürleriyle bağlantılı olarak tespit edilen iç kontrol eksikliklerin tanımlanmasi,
(h)Birim yönetiminin, topluluğun iç kontrol sisteminde önemli görevleri bulunan çalışanların veya birimin finansal bilgilerinde “önemli yanlışlığa" yol açan bir hilenin olduğu durumlarda diğer kişilerin dâhil olduğu hile veya şüphelenilen hile hâlleri,
(i)Birim denetçisinin, birim yönetimine veya üst yönetiminden sorumlu olanlara bildirdiği veya bildirmesi beklenen diğer önemli hususlar,
(i)Topluluk denetimiyle ilgili olabilecek diğer hususlar veya birim yönetiminden talep ettiği yazılı beyanlarda belirtilen istisnalar da dâhil olmak üzere birim denetçisinin, topluluk denetçisinin dikkatine sunmak için uygun olduğuna karar verdiği diğer tüm hususlar ve 

(k)Birim denetçisinin genel bulguları veya vardığı sonuçlar. (Bkz.: A146 paragrafi)
46.Topluluk denetçisi:
(a)45 inci paragraf uyarınca yapılan bildirimdeki hususlar dâhil olmak üzere, birim denetçisiyle kurduğu iletişim sonucunda ortaya çikan önemli hususları duruma göre birim denetçisi, birim yönetimi veya topluluk yönetimiyle müzakere eder ve 

(b)Topluluk denetçisinin amaçları açısından birim denetçisiyle kurulan iletişimin yeterli olup olmadığını değerlendirir. Kurulan iletişimin topluluk denetçisinin amaçları açısından yeterli olmadığı sonucuna varırsa, bu durumun topluluk denetimi üzerindeki etkilerini mütalaa eder. (Bkz.: A147 paragrafi)

47.Topluluk denetçisi, birim denetçisinin ilave çalışma kâğıtlarının gözden geçirilmesinin gerekli olup olmadığına ve bunun kapsamına karar verir. Topluluk denetçisi bu kararıverirken aşağıdakileri değerlendirir: (Bkz.: A148-A149 paragraflari)
(a)Birim denetçisi tarafindan gerçekleştirilen çalışmanın niteliği, zamanlaması ve kapsami,
(b)Birim denetçisinin 26(a) paragrafi uyarınca belirlenen yetkinlik ve kabiliyetleri ile 

(c)Birim denetçisinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesi.

48.Topluluk denetçisi, birim denetçisinin yaptığı çalışmanın topluluk denetçisinin amaçlar açısından yeterli olmadiği sonucuna varırsa, uygulanacak ilave denetim prosedürlerine ve bu prosedürlerin birim denetçisi tarafindan mı yoksa topluluk denetçisi tarafindan mi uygulanacağına karar verir.

Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar 
49.Topluluk denetçisi, BDS 560'128 uygularken; duruma göre topluluk finansal tablolarında düzeltme veya açıklama gerektirebilecek olayları belirlemek için tasarlanmışprosedürlerin uygulanmasını birim denetçilerinden talep etmek de dâhil olmak üzere,prosedürlerin uygulanmasına ilişkin sorumluluğu üstlenir. (Bkz.: A150 paragrafi)
Birim Denetçilerinin Katılımında Dikkate Alınacak Hususlar 
50.Topluluk denetçisi, birim denetçilerinden, topluluk finansal tablolarında düzeltme veya açıklama gerektirebilecek bilanço tarihinden sonraki olayların farkina varmalarıhâlinde, topluluk denetçisini bilgilendirmelerini ister. (Bkz.: A150 paragrafi)
Elde Edilen Denetim Kanıtının Yeterliliğinin ve Uygunluğunun Değerlendirilmesi 
51.Topluluk denetçisi, BDS 330'u²9 uygularken; birim denetçileri tarafindan gerçekleştirilen çalışmalar da dâhil olmak üzere, uygulanan denetim prosedürlerinden topluluk denetim görüşüne dayanak teşkil edecek yeterli ve uygun denetim kanitı elde edilip edilmediğini değerlendirir. (Bkz.: A151-A155 paragraflari)
52.Topluluk sorumlu denetçisi, (topluluk denetçisi tarafindan tespit edilen veya birim denetçileri tarafindan bildirilen) düzeltilmemiş yanlışlıkların ve yeterli ve uygun denetim kaniti elde edilemeyen durumların topluluk denetim görüşü üzerindeki etkisini değerlendirir. (Bkz.: A156 paragrafi)

Denetçi Raporu 
53.Topluluk finansal tablolarına ilişkin denetçi raporu, mevzuat tarafindan zorunlu kilınmadıkça, birim denetçisine atifta bulunmaz. Mevzuat böyle bir atfin yapılmasınıgerektiriyorsa, yapilan atfin, topluluk sorumlu denetçisinin veya topluluk sorumlu denetçisinin şirketinin, topluluk denetim görüşüne ilişkin sorumluluğunu azaltmadığıdenetçi raporunda vurgulanır. (Bkz.: A157-A158 paragraflari)
28 BDS 560, Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar, 6-7 nci paragraflar 29 BDS 330, 26 nci paragraf 


Topluluk Yönetimiyle ve Topluluğun Üst Yönetiminden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim 

Topluluk Yönetimiyle Kurulacak İletişim 
54.Topluluk denetçisi, topluluğa bağlı birimlerde gerçekleştirilecek çalışmanın genel bir açıklaması da dâhil olmak üzere, denetimin planlanan kapsamı ve zamanlamasınıtopluluk yönetimine genel hatlarıyla bildirir. (Bkz.: A159 paragrafi)
55.Bir hile, topluluk denetçisi tarafindan tespit edilmişse veya birim denetçisi tarafindan topluluk denetçisinin dikkatine sunulmuşsa (Bkz.: 45(h) paragrafi) ya da bir hilenin var olabileceğine işaret eden bilgiler mevcutsa, topluluk denetçisi bu durumu, sorumluluk alanlarındaki konulara ilişkin hilenin önlenmesinden ve tespit edilmesinden birinci derecede sorumlu olanları bilgilendirmek için topluluk yönetiminin uygun kademesindeki yöneticilere zamanında bildirir. (Bkz.: A160 paragrafi)
56.Bir birim denetçisinin, mevzuat gereği veya başka bir nedenle, topluluğun bir parçasıoaln bir işletme veya işletme biriminin finansal tabloları hakkında denetim görüşüvermesi gerekebilir. Böyle bir durumda topluluk denetçisi, haberdar olduğu ve söz konusu işletme veya işletme biriminin finansal tabloları açısından önemli olabilecek ancak işletme veya işletme birimi yönetiminin haberdar olmadıği herhangi bir hususla ilgili olarak topluluk yönetiminden, işletme veya işletme birimi yönetimini bilgilendirmesini talep eder. Topluluk denetçisi, topluluk yönetiminin; bu durumu işletme veya işletme birimi yönetimine bildirmeyi reddetmesi durumunda, söz konusu durumu topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlarla müzakere eder. Bu durumun çözülememesi hâlinde topluluk denetçisi, sır saklamayla ilgili yasal ve mesleki yükümlülükleri de dikkate alarak, bir çözüm bulunana kadar işletme veya işletme biriminin finansal tablolarına ilişkin denetçi raporunu yayımlamaması konusunda birim denetçisine tavsiyede bulunup bulunmayacağını mütalaa eder. (Bkz.: A161-A162paragraflari)

Topluluğun Üst Yönetiminden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim 
57.Topluluk denetçisi, BDS 2603º ve diğer BDS'lerin zorunlu kıldığı hususlara ek olarak aşağıdakileri, topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlara bildirir: (Bkz.: A163paragrafi)

(a)Topluluğa bağlı birimlerde yürütülecek çalışmaların türüne ilişkin genel açıklama ile topluluk denetçisinin, birim denetçilerinin yürüteceği çalışmalara planlanan katılımının niteliği. (Bkz.: A164 paragrafi)

(b)Birim denetçisinin çalışmasıyla ilgili olarak topluluk denetçisi tarafından yapılan gözden geçirmenin, söz konusu çalışmanın kalitesi hakkında kaygıya yol açtığıdurumlar ve topluluk denetçisinin bu durumu nasıl ele aldığı.
(c)Topluluk denetimi üzerindeki tüm kısıtlamalar, örneğin kişilere veya bilgiye erişimin kısıtlanmasıyla ilgili önemli konular.

(d)Topluluk yönetiminin, birim yönetiminin, topluluğun iç kontrol sisteminde önemli görevleri bulunan çalışanların veya hilenin topluluk finansal tablolarında 
30 BDS 260, Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim 

önemli yanlışlığa yol açtığı durumlarda, diğer kişilerin dâhil olduğu hile veya şüphelenilen hile hâlleri.

Tespit Edilen Iç Kontrol Eksikliklerinin Bildirilmesi 
58.Topluluk denetçisi, BDS 265'i³' uygularken; topluluğun iç kontrol sisteminde tespit edilen herhangi bir eksikliğin, topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlara veya topluluk yönetimine bildirilmesinin gerekip gerekmediğine karar verir. Topluluk denetçisi, bu kararı verirken, birim denetçileri tarafindan belirlenen ve 45(g) paragrafi uyarınca topluluk denetçisine bildirilen iç kontrol eksikliklerini dikkate alır. (Bkz.:A165 paragrafi)

Belgelendirme 
59.BDS 230³² uyarınca, bir topluluk denetimine ilişkin çalışma kâğıtlarının, söz konusu denetimle daha önceden hiçbir bağlantısı bulunmayan tecrübeli bir denetçinin;uygulanan denetim prosedürlerinin niteliğini, zamanlamasını ve kapsamıni, elde edilen kanıtları ve denetim sırasında ortaya çıkan önemli hususlarla ilgili varılan sonuçlarıanlayabilmesine olanak sağlayacak şekilde hazirlanması gerekir. Topluluk denetçisi,BDS 230'u³3 uygularken çalışma kâğıtlarına aşağıdakileri dâhil eder: (Bkz.: A166A169, A179-A182 paragraflari)

(a)Topluluk içindeki kişilere veya bilgilere erişim konusunda getirilen kisitlamalarla ilgili olarak; denetimin kabulü veya devam ettirilmesine karar vermeden önce dikkate alınan ya da söz konusu kabul veya devam etme kararısonrasında ortaya çıkan önemli konular ve bu konuların nasıl ele alındığı.
(b)Topluluk denetçisinin, topluluk denetimini planlamak ve yürütmek amaciyla birimler hakkında yaptığı belirlemenin dayanağı. (Bkz.: A170 paragrafi)
(c)Birim performans önemliliğine ve birimin finansal bilgilerindeki yanlışlıkların topluluk denetçisine bildirilmesine ilişkin eşik değer hakkındaki kararın dayanaği.

(d)Topluluk denetçisinin; birim denetçilerinin, denetim prosedürlerini uygulamak için yeterli zaman dâhil olmak üzere, uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olduğuna ilişkin kararının dayanağı. (Bkz.: A171 paragrafi)
(e)30(c) paragrafi uyarınca topluluğun iç kontrol sistemi hakkinda edinilen kanaatin temel unsurlari 

(f)Topluluk denetçisinin, 47 nci paragraf uyarınca, uygun hâllerde, birim denetçisinin ilave çalışma kâğıtlarını gözden geçirmesi de dâhil olmak üzere,birim denetçilerini yönlendirmesi ve gözetimi ile çalışmalarını gözden geçirmesinin niteliği, zamanlaması ve kapsamı. (Bkz.: A172-A178 paragraflari)
(g)Aşağıdakiler dâhil olmak üzere, birim denetçileriyle kurulan iletişimle ilgili konular:
31 BDS 265, İç Kontrol Eksikliklerinin Üst Yönetimden Sorumlu Olanlara ve Yönetime Bildirilmesi 
32 BDS 230, 8 inci paragraf 

33 BDS 230, 1-3, 9-11, A6-A7 paragrafları ve Ek 



(i)-Varsa- 32 nci paragraf uyarınca bildirilen hile, ilişkili taraflar veya işletmenin sürekliliğiyle ilgili konular.

(ii)Topluluk denetçisinin; birim denetçileri, birim yönetimi veya topluluk yönetimi ile müzakere ettiği önemli konuları nasıl ele aldığı dâhil olmak üzere, 45 inci paragraf uyarınca topluluk denetimi hakkinda vardığısonuçla ilgili hususlar.

(h)Birim denetçilerinin, topluluk finansal tabloları üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilecek hususlar hakkındaki bulgu veya sonuçlarına ilişkin topluluk denetçisinin değerlendirmesi ve verdiği karşılıklar.


***
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Kapsam (Bkz.: 1-2 nci paragraflar)
A1.Bu BDS aynı zamanda, birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesi dâhil olmak üzere, BDS 220'deki (Revize) ana hükümler ve açıklayıcı hükümlerin uygulanmasında, uygun olduğu ölçüde, topluluk sorumlu denetçisi veya topluluk denetçisi için dikkate alınması gereken özel hususlarıele alır.

A2.KYS 134, kalitesi gözden geçirilmesi gereken denetimleri ele alır. KYS 235, denetimin kalitesini gözden geçiren kişinin atanması ve liyakati ile topluluk denetimleri dâhil olmak üzere, denetimin kalitesini gözden geçiren kişinin denetimin kalitesinin gözden geçirilmesinin yürütülmesi ve belgelendirilmesine ilişkin sorumluluklarını ele alır.
A3.Bir topluluğa bağlı işletme veya işletme birimi, kendi bünyesinde bulunan işletme veya işletme birimlerinin (yani bir alt topluluğun) finansal bilgilerini içeren kendi topluluk finansal tablolarıni da hazırlayabilir. Bu BDS, bu tür alt toplulukların topluluk finansal tablolarinın mevzuattan kaynaklanan veya diğer nedenlerle gerçekleştirilen denetimlerinde de uygulanir.

A4.Tek bir tüzel kişilik, birden fazla işletme birimi şeklinde yapılanabilir. Örneğin, birden çok şubesi olan bir banka gibi birden fazla yerde faaliyet gösterebilir. Bu işletme birimlerinin ayrı faaliyet yerleri, ayrı yönetim veya ayrı bilgi sistemleri (ayrı bir defteri kebir dâhil) gibi özelliklere sahip olması ve finansal bilgilerinin tek bir tüzel kişiliğin finansal tablolarının hazırlanmasında bir araya getirilmesi durumunda söz konusu finansal tablolar, bir konsolidasyon süreci yoluyla birden fazla işletme veya işletme biriminin finansal bilgilerini içerdiğinden, topluluk finansal tabloları tanımını karşılar.
A5.Bazı durumlarda, tek bir tüzel kişilik, bilgi sistemini; mevzuattan kaynaklanan raporlama veya diğer yönetim amaçları için birden fazla ürün veya hizmet hattına ilişkin finansal bilgileri toplayacak şekilde yapılandırabilir. Bu durumlarda, birden fazla işletme veya işletme biriminin finansal bilgilerinin bir konsolidasyon süreci yoluyla birleştirilmesi söz konusu olmadığından, işletmenin finansal tabloları topluluk finansal tabloları değildir. Ayrica, mevzuattan kaynaklanan raporlama veya diğer yönetim amaçları için ayrı bilgilerin (örneğin, bir yardımcı defterde) toplanmasi, bu BDS’nin amaçları açısıdan ayrı işletme veya işletme birimleri (örneğin, bölümler) oluşturmaz.
Topluluk ve Topluluğa Bağlı Birimler (Bkz.: 4-5 inci paragraflar)
A6.Finansal raporlama süreci de dâhil olmak üzere topluluğun bilgi sistemi, topluluğun organizasyon yapısıyla uyumlu olabilir veya olmayabilir. Örneğin, bir topluluk hukuki yapısına göre teşkilatlandırılabilir, ancak bilgi sistemi; yönetim ve raporlama amaçlarıdoğrultusunda fonksiyona, sürece, ürüne ya da hizmete (veya ürün veya hizmet gruplarına) veya coğrafi bölgelere göre oluşturabilir.

34 Kalite Yönetim Standardı (KYS) 1, Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Şirketleri İçin Kalite Yönetimi 35KYS 2, Denetimin Kalitesinin Gözden Geçirilmesi 


A7.Topluluk denetçisi, topluluğun organizasyon yapısı ve bilgi sistemi hakkında edinilen kanaate dayanarak, denetim prosedürlerinin planlanması ve uygulanması amaciyla belirli işletme veya işletme birimlerinin finansal bilgilerinin birlikte değerlendirilebileceğine karar verilebilir. Örneğin, bir topluluğun aynı coğrafi bölgede,aynı yönetim altında faaliyet gösteren ve bilgi sistemi de dâhil olmak üzere ortak bir içkontrol sistemi kullanan, benzer iş özellikleri bulunan tüzel kişiliğe sahip üç işletmesi olabilir. Bu durumda, topluluk denetçisi tüzel kişiliğe sahip söz konusu üç işletmeyi tek bir birim olarak ele almaya karar verebilir.

A8.Bir topluluk ayrıca, örneğin ortak bir hizmet merkezinin kullanımı yoluyla, topluluk bünyesindeki birden fazla işletme veya işletme birimi için geçerli olan faaliyetleri veya süreçleri merkezileştirebilir. Bu tür merkezileştirilmiş faaliyetler, topluluğun finansal raporlama süreciyle ilgili olduğunda, topluluk denetçisi ortak hizmet merkezinin bir birim olduğuna karar verebilir.

A9.Yönetimin, faaliyet bölümlerini geçerli finansal raporlama çerçevesinin açıklama hükümlerine uygun olarak nasıl belirlediği,³6 birimleri belirlerken topluluk denetçisine faydali olabilecek diğer bir husustur.

Birim Denetçilerinin Katilımı (Bkz.: 7-8 inci paragraflar)
A10.Birim denetçileri, özellikle bir birimin tüzel kişiliğe sahip olduğu durumlarda, bir birimin, mevzuat gereği veya diğer nedenlerle finansal tablolarının denetimini yapabilir.Bir birim denetçisi, aynı zamanda birimin finansal tablolarının denetimini yürüttüğünde veya tamamladığında, topluluk denetçisi, bu tür bir çalışmanın topluluk denetiminin amacına uygun olduğuna ikna olması koşuluyla, birimin finansal tabloları üzerinde gerçekleştirilen denetim çalışmasını kullanabilir. Ayrica, birim denetçileri, birim finansal tablolarının denetiminde yapılan çalışmayi, topluluk denetçisinin ihtiyaçlarınıda karşılayacak şekilde uyarlayabilir. Her halükârda, birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesiyle ilgili olanlar da dâhil olmak üzere, bu BDS hükümleri uygulanır.

A1l.BDS 220 (Revize)37 uyarınca, sorumlu denetçinin; yönlendirme, gözetim ve gözden geçirme yaklaşımının denetimin niteliğine ve içinde bulunduğu şartlara karşılık verecek mahiyette olduğuna karar vermesi gerekir. A76 paragrafi, topluluk sorumlu denetçisinin, birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesi sorumluluğunu üstlenebileceği farklı yollara ilişkin örnekler sunar ve topluluk denetçisinin, birimin finansal tablolarının hâlihazırda tamamlanmiş olan denetiminden elde edilen çalışmayı kullanmayı planladığı durumlarda faydalı olabilir.
A12.BDS 200'de³8 açıklandığı üzere, tespit edememe riski, denetim riskini kabul edilebilir düşük bir düzeye indirmek için denetçi tarafindan belirlenen prosedürlerin niteliği,zamanlaması ve kapsamiyla ilgilidir. Tespit edememe riski, yalnizca bir denetim prosedürünün etkinliğinin değil, aynı zamanda bu prosedürün denetçi tarafindan uygulanmasının da bir fonksiyonudur. Bu nedenle, tespit edememe riski; yeterli planlama, denetime uygun kaynakların tahsis edilmesi, mesleki şüpheciliğin 
36 Bakınız, örneğin, Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) 8, Faaliyet Bölümleri 
37 BDS 220 (Revize), 30(b) paragrafi 

38 BDS 200, A45 paragrafi 



uygulanması, yürütülen denetim çalışmasının gözetimi ve gözden geçirilmesi gibi hususlardan etkilenir.

A13. Tespit edememe riski, 14(a) ve A19 paragraflarında açıklandığı üzere toplulaştirma riskinden daha geniş bir kavramdır. Bir topluluk denetiminde, denetim prosedürleri topluluk genelindeki birimlerin finansal bilgilerine ayrı ayrı uygulanabileceğinden,düzeltilmemiş ve tespit edilmemiş yanlışliklar toplamının bir bütün olarak topluluk finansal tabloları için belirlenen önemliliği aşma ihtimali daha yüksek olabilir. Bu nedenle, birim performans önemliliği topluluk denetçisi tarafindan toplulaştirma riskini uygun düşük bir seviyeye indirecek şekilde belirlenir.

Mesleki Șüphecilik (Bkz.: 9 uncu paragraf)
A14. BDS 220 (Revize)39, denetim prosedürlerini tasarlarken, uygularken ve denetim kanıtlarını değerlendirirken mesleki şüpheciliğin uygulanmasını engelleyebilecek kasti olmayan denetçi önyargiları da dâhil olmak üzere, denetim düzeyinde mesleki şüpheciliğin uygulanmasının önündeki engellere ilişkin örnekler sunar. BDS 220(Revize), denetim ekibinin, denetim düzeyinde mesleki şüpheciliğin uygulanmasının önündeki engelleri azaltmak için atabileceği muhtemel adımlara da yer verir.
A15. BDS 315,4º BDS 54041 ve diğer BDS'lerdeki ana hükümler ve açıklayıcı hükümler,mesleki şüpheciliğin uygulanmasini ele alir ve belgelendirmenin, denetçinin mesleki şüpheciliğini uyguladiğına dair kanit sağlamaya nasıl yardımcı olabileceği konusunda örnekler içerir.

A16.Denetim ekibinin tüm üyelerinin, topluluk denetimi boyunca mesleki şüphecilik içinde hareket etmesi gerekir. Topluluk denetçisinin, birim denetçileri dâhil olmak üzere denetim ekibi üyelerini yönlendirmesi ve gözetimi ile çalışmalarını gözden geçirmesi,denetim ekibinin uygun şekilde mesleki şüphecilik içinde hareket edip etmediği hakkinda topluluk denetcisine bilgi verebilir,
A17.Bir topluluk denetiminde mesleki şüpheciliğin kullanımı aşağıdaki gibi hususlardan etkilenebilir:
Farklı yerlerdeki birim denetçileri, maruz kaldıkları önyargıların niteliğini etkileyebilecek farkli kültürel etkilere tabi olabilir.

Bazı toplulukların karmaşık yapısı, "önemli yanlışlık" risklerine karşıduyarlılığın artmasına yol açan unsurları ortaya çıkarabilir. Ayrıca, așırıderecede karmaşık bir organizasyon yapısi, BDS 240'a4² göre bir hile riski faktörü olabilir ve bu nedenle belirli işletme veya işletme birimlerinin iş amacınıve faaliyetlerini anlamak, ilave zaman veya uzmanlık gerektirebilir.
Topluluk içi işlemlerin niteliği ve kapsamı (örneğin, topluluk bünyesindeki birden çok işletme ve işletme birimini veya birden çok ilişkili tarafı içeren işlemler), nakit akışları veya transfer fiyatlandırması anlaşmaları karmaşıklık düzeyini artırabilir. Bazı durumlarda, bu tür konular hile riski faktörlerine de yol 
39 BDS 220 (Revize), A34-A36 paragrafları

40 BDS 315, A238 paragrafi 

41BDS 540, Muhasebe Tahminlerinin ve İlgili Açıklamaların Bağımsız Denetimi, A11 paragrafı
42 BDS 240, Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Bağımsız Denetçinin Hileye İlişkin Sorumlulukları, Ek 1


açabilir.
Topluluk denetiminin, raporlama açisından topluluk yönetimi tarafindan belirlenen katı zaman sınirina tabi olması durumunda, bu durum verilen işi tamamlarken denetim ekibi üyeleri üzerinde baski oluşturabilir. Bu durumlarda,denetim ekibinin; yönetim beyanlarını uygun şekilde sorgulamak, uygun muhakemelerde bulunmak veya gerçekleştirilen denetim çalışmasını uygun şekilde gözden geçirmek için ilave süreye ihtiyacı olabilir.
A18. Topluluk denetçisinin mesleki süphecilik içinde hareket etmesi, topluluk finansal tabloları için önemli olabilecek hususlar hakkında birim denetçilerinden, birim yönetiminden ve topluluk yönetiminden gelen tutarsiz bilgilere karşi dikkatli olmayi içerir.

Tanimlar 
Toplulaştirma Riski (Bkz.:14(a) paragrafi)
A19. Toplulaștirma riski, tüm finansal tablo denetimlerinde mevcuttur. Ancak denetim prosedürlerinin, birimlere göre ayrıştırılmış işlem sınıflari, hesap bakiyeleri veya açıklamalar üzerinde uygulanma olasılığı daha yüksek olduğu için bir topluluk denetiminin anlaşılması ve ele alınması için özellikle önemlidir. Genel olarak, denetim prosedürlerinin, birim denetçileri veya denetim ekibinin diğer üyeleri tarafindan ayri ayri uygulandıği birim sayısı arttikça toplulaştırma riski de artar.
Topluluğa Bağlı Birimler (Bkz.: 14(b) paragrafi)
A20. Topluluk denetçisi, denetim çalışmasının gerçekleştirileceği birimleri belirlerken mesleki muhakemesini kullanır. A7 paragrafi, denetim prosedürlerinin planlanması ve uygulanması amaciyla belirli işletme veya işletme birimlerinin finansal bilgilerinin birlikte değerlendirilebileceğini belirtir. Ancak, topluluk denetçisinin topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlık" risklerini belirleme ve değerlendirme sorumluluğu,topluluğun finansal tablolarında finansal bilgileri yer alan tüm işletme ve işletme birimlerini kapsar.

Birim Denetçisi (Bkz.: 14(c) paragrafi)
A21. Bu BDS'de denetim ekibine yapılan atıflar, topluluk denetçisini ve birim denetçilerini içerir. Birim denetçileri; denetim ağına dâhil bir şirketten, denetim ağında olmayan bir şirketten veya topluluk denetçisinin denetim şirketinden (örneğin, topluluk denetçisinin denetim şirketi içindeki başka bir ofisten) olabilir.

A22.Bazı durumlarda topluluk denetçisi, işlem sınıflari, hesap bakiyeleri veya açıklamalar üzerinde merkezileştirilmiş testler yapabilir veya bir birimle ilgili denetim prosedürlerini uygulayabilir. Bu durumlarda, topluluk denetçisi bir birim denetçisi olarak değerlendirilmez.

A23. 24 üncü paragraf, topluluk denetçisinin; birim denetçisinden, talep ettiği işi yapıp yapmayacağı da dâhil olmak üzere, birim denetçisinin kendisiyle iş birliği yapacağınıteyit etmesini gerektirir. A58 paragrafi, birim denetçisinin böyle bir teyidi veremediği durumlar için rehberlik sağlar.


Birim Yönetimi (Bkz.: 14(d) paragrafi)
A24. Birim yönetimi, topluluğun bir parçası olan bir işletme veya işletme biriminde finansal bilgilerden veya diğer faaliyetlerden (örneğin, ortak bir hizmet merkezinde işlemlerin ișlenmesinden) sorumlu olan yönetimi ifade eder. Topluluk denetçisi, belirli işletme veya işletme birimlerinin finansal bilgilerini birlikte bir birim olarak değerlendirdiğinde veya ortak bir hizmet merkezini bir birim olarak belirlediğinde (Bkz.: A7-A8paragraflari), birim yönetimi, o birimle ilgili olarak yürütülen denetim prosedürlerine tabi olan finansal bilgilerin veya işlemlerin işlenmesi sürecinden sorumlu olan yönetimi ifade eder. Bazı durumlarda, ayrı birim yönetimi olmayabilir ve topluluk yönetimi,birimin finansal bilgileri veya diğer faaliyetlerinden doğrudan sorumlu olabilir.
Topluluk Sorumlu Denetçisi (Bkz: 14(j) paragrafi)
A25. Bir topluluk denetiminin denetçiler tarafindan müştereken yürütüldüğü durumlarda,denetimi müştereken yürüten sorumlu denetçiler ve bunların denetim ekipleri, bu BDS'nin amaçları doğrultusunda, bir bütün olarak ‘topluluk sorumlu denetçisini” ve “topluluk denetim ekibini" oluşturur. Ancak bu BDS, topluluk denetiminin amaçlarıdoğrultusunda, denetimi müştereken yürüten denetçiler arasındaki ilişkiyi veya denetimi müştereken yürüten bir denetçinin, denetimi müştereken yürüten diğer bir denetçinin yürüttüğü çalışmayla bağlantılı olarak gerçekleştirdiği çalışmayı düzenlemez.
Topluluk Finansal Tablolari (Bkz.: 2, 14(k) paragraflari)
A26. Topluluk finansal tablolarının hazırlanmasına ve sunumuna ilişkin hükümler, geçerli finansal raporlama cerçevesinde belirtilmiş olabilir ve bu nedenle, topluluk finansal tablolarına dâhil edilecek işletme veya işletme birimlerinin finansal bilgilerinin belirlenmesini etkileyebilir. Öreğin, bazı çerçeveler, bir işletme (bir ana ortaklık),çoğunluk pay sahipliği veya başka yollarla bir veya daha fazla işletmeyi (örneğin, bağlıortaklıklar) kontrol ettiğinde, konsolide finansal tabloların hazırlanmasını zorunlu kılar.Bazı durumlarda, geçerli finansal raporlama çerçevesi, birleştirilmiş finansal tabloların sunumu için ayrı hükümler içerir veya başka bir şekilde buna izin verebilir.Birleştirilmiş finansal tabloların sunumuna izin verilebilecek durumlara örnek olarak,ana ortakliği olmayan ancak ortak kontrol altinda olan işletmeler veya ortak yönetim altindaki işletmeler verilebilir.

A27. Bu BDS'de kullanılan “konsolidasyon süreci” terimi, finansal raporlama çerçevelerinde tanımlanan veya açıklanan şekliyle “konsolidasyon" veya “konsolide finansal tablolar”ile aynı anlamı taşımaz. “Konsolidasyon süreci” terimi daha ziyade, daha geniş anlamda topluluk finansal tablolarını hazırlamak için kullanılan süreci ifade eder.
A28. Konsolidasyon sürecinin detaylari, finansal raporlama süreci de dâhil olmak üzere topluluğun yapısına ve bilgi sistemine bağlı olarak topluluktan topluluğa farklılık gösterir. Fakat bir konsolidasyon süreci, topluluk içi işlemlerin ve bakiyelerin elimine edilmesi ve uygun hâllerde topluluk finansal tablolarında yer alan işletme veya işletme birimleri için farklı raporlama dönemlerinin etkileri gibi hususları içerir.

Bir Topluluk Denetiminde Kalitenin Yönetilmesi ve Kaliteye Ulaşılmasına İlişkin Liderlik Sorumlulukları (Bkz.: 11 ve 16 nci paragraflar)

A29. Denetim ekibinin birden fazla lokasyonda bulunan çok sayıda birim denetçisinden oluşması durumunda, topluluk sorumlu denetçisinin, tek başına, BDS 220'deki (Revize)tüm hükümleri ele alması mümkün veya uygulanabilir olmayabilir. BDS 220 (Revize)43sorumlu denetcinin; denetim düzeyinde kalitenin yönetilmesinde kendisine yardimci olması amacıyla ilgili prosedür, görev veya atilacak adımların tasarlanması veya yürütülmesine ilişkin olarak denetim ekibinin diğer üyelerini görevlendirmesine izin verir. Buna göre, topluluk sorumlu denetçisi; denetim ekibinin diğer üyelerini prosedürler, görevler veya atilacak adimlar için görevlendirebilir ve bu üyeler de ilave prosedürler, görevler veya atılacak adımları için görevlendirme yapabilir. Bu gibi durumlarda BDS 220 (Revize), sorumlu denetçinin, denetimde kalitenin yönetilmesi ve kaliteye ulaşılmasına ilişkin genel sorumluluğu üstlenmeye devam etmesini zorunlu kilar.

A30.Denetim şirketi tarafindan oluşturulan politika veya prosedürler ya da denetim ağından kaynaklanan ortak yükümlülükler veya denetim aği hizmetleri44, topluluk denetçisi ile birim denetçileri arasındaki iletişimi kolaylaştırmak ve topluluk denetçisinin, birim denetçilerini yönlendirmesi ve gözetimi ile çalışmalarını gözden geçirmesine destek olmak suretiyle topluluk sorumlu denetçisini destekleyebilir.
A31.BDS 220 (Revize),45 denetim ekibi üyelerinin denetimi yürütürken kendilerinden beklenen davranışları gösterdikçe, kaliteye bağlılığı gösteren bir kültürün şekillendiğini ve güçlendiğini ifade eder. Sorumlu denetçi, 16(a) paragrafinda yer alan hükümleri ele alırken, denetim ekibinin diğer üyeleriyle (birim denetçileri dâhil) doğrudan iletişim kurabilir ve kişisel davranış ve eylemleriyle (diğer bir ifadeyle, örnek teşkil ederek) bu iletişimi güçlendirebilir.

Denetim Sözleşmesinin Kabulü ve Devam Ettirilmesi 
Yeterli ve Uygun Denetim Kanitı Elde Edilmesinin Makul Bir Şekilde Beklenip Beklenemeyeceğinin Belirlenmesi (Bkz.: 17-18 inci paragraflar)

A32. Yeterli ve uygun denetim kanitı elde edilmesinin makul bir şekilde beklenip beklenemeyeceği belirlenirken, topluluk sorumlu denetçisi, aşağıdaki gibi hususlar hakkinda kanaat edinebilir:
Hukuki ve kurumsal yapısı dâhil olmak üzere topluluğun yapısı.
Faaliyetlerin gerçekleştiği sektörel ve düzenleyici, ekonomik ve politik çevreler dâhil olmak üzere, topluluk açısından önemli olan faaliyetler.
Hizmet kuruluşlarının kullanımı.
Ortak hizmet merkezlerinin kullanımi,
Konsolidasyon süreci.
43 BDS 220 (Revize), 15 inci paragraf 44 KYS 1, 48-52 nci paragraflar 45 BDS 220 (Revize), A28 paragrafi 

Topluluk denetçisinin:
o Topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlara, topluluk yönetimine,birimin üst yönetiminden sorumlu olanlara, birim yönetimine ve birimin bilgilerine (özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirilen birimler dâhil)kısıtlama olmaksızın erişim imkânına sahip olup olmayacağı ve 
o Uygun hâllerde, birimlerin finansal bilgilerine ilişkin gereken çalışmayıyürütüp yürütemeyeceği.

Yeterli ve uygun kaynakların tahsis edilip edilmediği veya kullanıma hazır tutulup tutulmayacağı.

A33.Topluluk denetçisi, ilk topluluk denetimlerinde, A32 paragrafinda belirtilen hususlar hakkındaki kanaati aşağıdakiler vasıtasıyla edinebilir:
Topluluk yönetimi tarafından sağlanan bilgiler,
Topluluk yönetimiyle kurulan iletişim,
Topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlarla kurulan iletişim ve 
Uygun hâllerde, birim yönetimiyle veya önceki denetçiyle kurulan iletişim.
A34.Müteakip (birbirini takip eden) denetimlerde; yeterli ve uygun denetim kanitı elde etme imkânı, örneğin aşağıdakilerde meydana gelen önemli değişikliklerden etkilenebilir:
Topluluk yapısı (örneğin; işletme satın alımları, elden çıkarmalar, iş ortaklığıi,yeniden yapilanmalar veya topluluk finansal raporlama sisteminin organizasyon yapısındaki değişiklikler).

Birimlerin topluluk açısından önemli olan faaliyetleri.
Topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanların, topluluk yönetiminin veya denetim prosedürlerini uygulaması beklenen birimlerin kilit yönetiminin kompozisyonu.

Topluluğun veya birim yönetiminin dürüstlüğü ve yetkinliği hakkında topluluk denetçisinin edindiği kanaat.

Geçerli finansal raporlama çerçevesi.
A35.Birimlerin, topluluk denetçisinin bulunduğu ülke dışındaki ülkelerde bulunmasıdurumunda, bir topluluk denetiminde, kültürel ve dil farkliliklari ile tabi olunan mevzuat farklilıkları nedeniyle yeterli ve uygun denetim kaniti elde etme konusunda ilave zorluklar yaşanabilir. Örneğin, mevzuat, birim denetçisinin kendi yetki alanı/bulunduğu ülke dışında belgelendirme yapmasını kısıtlayabilir veya savaş, iç karışıklık ya da salgın hastalıklar, topluluk denetçisinin ilgili birim denetçisinin çalışma kâğıtlarına erişimini kisitlayabilir. A180 paragrafi, bu durumları ele almanın muhtemel yollarını içerir.
A36.Topluluk sorumlu denetçisi, topluluk denetimini kabul ettikten sonra denetim ekibinin yeterli ve uygun denetim kaniti elde etme kabiliyetini etkileyebilecek kisitlamalar getirilebilir. Bu tür kisıtlamalar;
•Topluluk denetçisinin; birime ait bilgilere, birimlerin yönetim veya üst yönetiminden sorumlu olanlara ya da birim denetçilerine (topluluk denetim ekibi 

tarafindan istenen ilgili çalışma kâğıtları dâhil) erişimini veya 
Birimlerin finansal bilgilerine ilişkin yapılacak çalışmayı
etkileyebilecek nitelikteki kisıtlamaları içerebilir.
A45-A46 paragrafları, bu tür kısıtlamaların topluluk finansal tablolarına ilişkin denetçi raporu üzerindeki muhtemel etkisini açıklar.

Denetim Sözleşmesinin Şartları Üzerinde Anlaşmaya Varılması (Bkz.: 19 uncu paragraf)
A37. BDS 21046 denetçinin, yönetim veya -uygun hâllerde- üst yönetimden sorumlu olanlarla denetim sözleşmesinin şartları üzerinde anlaşmaya varmasını zorunlu kılar. Denetim sözleşmesinin şartlari, geçerli finansal raporlama çerçevesini tanımlar. Bir topluluk denetim sözleşmesinin şartlarına dâhil edilebilecek ilave hususlar aşağıdakileri içerir:
Topluluk denetçisi ile birim denetçileri arasında kurulacak iletişim, mevzuat kapsamında mümkün olduğu ölçüde kısıtlanmamalıdır,
İç kontroldeki önemli eksikliklere ilişkin bildirimler dâhil olmak üzere, birim denetçileri ile birim yönetimi veya birimin üst yönetiminden sorumlu olanlar arasında kurulan önemli iletişimler topluluk denetçisine bildirilmelidir,
Topluluk denetimiyle ilgili olabilecek finansal raporlama konuları hakkında Kurum veya diğer düzenleyici kurumlar ile işletme veya işletme birimleri arasında kurulan iletişimler topluluk denetçisine bildirilmelidir ve 
Topluluk denetçisinin birimde çalışmasına veya birim denetçisinden çalışmasınıistemesine izin verilmelidir.

Bilgilere veya Kişilere Erişim Konusunda Getirilen Kısıtlamalar (Bkz.: 20-21 inci paragraflar)
A38. Bilgilere veya kişilere erişim konusunda getirilen kisıtlamalar, topluluk denetçisinin yeterli ve uygun denetim kaniti elde etme zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
A39. Bilgilere veya kişilere erişim; birim yönetimi, mevzuat veya diğer koşullar (örneğin,savaş, iç karışıklık veya salgın hastalık gibi) tarafından getirilen kısıtlamalar gibi birçok nedenle kısitlanabilir. A180 paragrafi, topluluk denetçisinin, birim denetçisinin çalışma kâğıtlarına erişimi konusunda getirilen kısıtlamaları nasıl aşabileceğini açıklar.
A40. Bazı durumlarda, topluluk denetçisi, bilgilere veya kişilere erişim konusunda getirilen kısıtlamaları aşabilir. Örneğin:
Birimin yönetimine veya üst yönetiminden sorumlu olanlara erişimin kisıtlanmışolması durumunda topluluk denetçisi, topluluk yönetiminden veya topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlardan kisitlamanin kaldırilması konusunda yardımcı olmalarını isteyebilir veya başka bir şekilde doğrudan topluluk yönetiminden veya topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlardan bilgi talep edebilir.

Topluluğun, özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirilen bir işletmede kontrol gücüolmayan bir paya sahip olması durumunda topluluk denetçisi, söz konusu işletmenin finansal bilgilerine erişim konusunda topluluğa tanınmış bir hakkın 
46 BDS 210, 9 ve 10(d) paragrafi 

(örneğin, iş ortaklığı anlaşmalarının veya diğer yatırım anlaşmalarının şartlarında) mevcut olup olmadığını belirleyebilir ve topluluk yönetiminden bu tür haklarını kullanmasını isteyebilir.

Topluluğun, özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirilen bir işletmede kontrol gücüolmayan paya sahip olması ve söz konusu işletmenin yönetim kurulunda veya üst yönetiminden sorumlu olanlar arasında temsilcilerinin bulunması durumunda topluluk denetçisi, bu görevlerde bulunan kişilere erişim sağladıkları finansal ve diğer bilgileri kendisine sağlayıp sağlayamayacaklarını sorabilir.
A41. Topluluğun, özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirilen bir işletmede kontrol gücüolmayan paya sahip olması ve topluluk denetçisinin işletmedeki bilgilere veya kişilere erişiminin kisitlanması durumunda topluluk denetçisi, işletmenin finansal bilgilerine ilişkin denetim kanıtı olarak kullanılacak bilgiler elde edebilir. Örneğin:
Topluluk yönetiminin, topluluk finansal tablolarını hazırlamak için söz konusu işletmenin finansal bilgilerini de alması gerektiği için topluluk yönetiminden elde edilebilen finansal bilgiler.

Denetlenmiş finansal tablolar, kamuyu aydınlatma belgeleri veya söz konusu işletmedeki özkaynak araçlarının teklif edilen fiyatları gibi halka açık bilgiler.
Denetçinin yeterli ve uygun denetim kaniti elde edip edemediği; özellikle topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlık" riski olarak değerlendirilen riskler ve elde edilen denetim kanıtlarını destekleyebilecek veya bu kanıtlara başka şekilde katkıda bulunabilecek diğer bilgi kaynakları dikkate alındığında, bir mesleki muhakeme konusudur.47

A42.Topluluğun, özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirilen bir işletmede kontrol gücüolmayan bir paya sahip olması ve söz konusu işletmedeki bilgi veya kişilere erişimin kisıtlanması durumunda topluluk denetçisi; bu tür kisitlamaların, topluluk yönetiminin özkaynak yönteminin kullanılmasının uygunluğu hakkındaki beyanlarıyla tutarsız olup olmadığını değerlendirebilir.

A43. Topluluk denetçisi, bilgilere veya kişilere erişim konusunda getirilen kısıtlamalar nedeniyle yeterli ve uygun denetim kaniti elde edemediğinde:
Kisitlamalari, kendisine uygun bir eylem planı belirleme konusunda yardımcıolması için kendi denetim şirketine bildirebilir. Örneğin, topluluk denetçisinin denetim şirketi, kısıtlamalar hakkında topluluk yönetimiyle iletişim kurabilir ve topluluk yönetimini, kisıtlamaların Kuruma veya diğer düzenleyici kurumlara bildirilmesi konusunda teşvik edebilir. Bu adım, örneğin, büyük bir ekonomideki savaş, iç karışıklık veya salgın hastalık nedeniyle kısitlamaların faaliyette bulunulan ülkedeki veya aynı denetim şirketi tarafindan yürütülen birden fazla denetimi etkilediği durumlarda faydalı olabilir.

Topluluk denetçisinin, mevzuat gereği, kısıtlamalar hakkında Kurum veya diğer düzenleyici kurumlarla iletişim kurması gerekebilir.

A44. Erişim kısıtlamalarının, topluluk denetimi üzerinde başka etkileri olabilir. Örneğin.
47 BDS 330, 7(b) paragrafi 

kisitlamalarin topluluk yönetimi tarafindan getirilmesi durumunda topluluk denetçisinin; topluluk yönetimi tarafindan sorgulamalara verilen yanıtların güvenilirliğini ve kısıtlamaların topluluk yönetiminin dürüstlüğü konusunda şüphe uyandırıp uyandırmadığını yeniden değerlendirmesi gerekebilir.
Bilgilere veya Kişilere Erişim Konusunda Getirilen Kisitlamalarin Topluluk Finansal Tablolarına İlişkin Bağımsız Denetçi Raporu Üzerindeki Etkileri (Bkz.: 20-21 inci paragraflar)
A45. BDS 705,48 topluluk denetçisinin yeterli ve uygun denetim kanitı elde edemediği durumların nasıl ele alınacağına ilişkin ana hükümler ve açıklayıcı hükümler içerir. Ek 1'de, topluluk denetçisinin özkaynak yöntemine göre muhasebeleştirilen bir birimle ilgili olarak yeterli ve uygun denetim kaniti elde edememesine dayanan sinirli olumlu topluluk denetimi görüşü içeren bir denetçi raporu örneği yer almaktadır.
Sorumlu Denetçinin, Denetimi Kabul Etmemesinin veya Denetimden Çekilmesinin Mevzuatla Yasaklanması (Bkz.: 20-21 inci paragraflar)

A46. Topluluk sorumlu denetçisinin bir denetimi kabul etmemesi veya denetimden çekilmesi mevzuatla yasaklanmış olabilir. Örneğin, bazı ülkelerde denetçi, belirli bir süre için atanabilir ve bu süre bitmeden denetçinin çekilmesi yasaklanmiş olabilir. Ayrica kamu sektöründe, yetki dayanağının niteliği veya kamu yararıyla ilgili hususlar nedeniyle,denetçinin denetimi kabul etmeme veya denetimden çekilme seçeneği olmayabilir. Bu tür durumlarda da topluluk denetimleri için bu BDS'deki hükümler hâlen geçerlidir ve topluluk denetçisinin yeterli ve uygun denetim kaniti elde edememesinin etkileri BDS 705’te ele alinir.

Topluluk Genel Denetim Stratejisi ve Topluluk Denetim Plani 
Bir Topluluk Denetimini Planlamanin ve Yürütmenin Sürekli ve Yinelenen Niteliği (Bkz.: 22nci paragraf)

A47. BDS 300'de4º açıklandığı gibi, planlama denetimin ayrı bir safhası olmayıp, genellikle bir önceki denetim tamamlandiktan hemen sonra (veya bir önceki denetimle bağlantilıi olarak) başlayan ve cari denetim tamamlanıncaya kadar devam eden sürekli ve yinelenen bir süreçtir. Örneğin; beklenmeyen olaylar, şartlardaki değişiklikler veya risk değerlendirmesi ya da müteakip denetim prosedürlerinden elde edilen denetim kanitlarınedeniyle topluluk denetçisinin; topluluk genel denetim stratejisini, topluluk denetim planını ve değerlendirilmiş risklere ilişkin hususların yeniden gözden geçirilmesine bağli olarak müteakip denetim prosedürlerinin niteliğini, zamanlamasını ve kapsamınıdeğiştirmesi gerekebilir. Topluluk denetçisi ayrıca, denetim çalışmasının yapılacağıbirimler hakkında yaptığı belirlenmenin yanı sıra birim denetçilerinin katılımının niteliği, zamanlaması ve kapsamını da değiştirebilir. BDS 3005º, denetçinin denetim sirasinda gerekmesi durumunda genel denetim stratejisini ve denetim planini güncellemesini ve değiştirmesini zorunlu kılar.

** BDS 705, Bağımsız Denetçi Raporunda Olumlu Görüş Dışında Bir Görüş Verilmesi 
49 BDS 300, A2 paragrafi 

50 BDS 300, 10 uncu paragraf 



Topluluk Genel Denetim Stratejisinin ve Topluluk Denetim Planinin Oluşturulması(Bkz.: 22 nci paragraf)

A48. İlk topluluk denetiminde, topluluk denetçisi; topluluk yönetiminden, topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlardan ve -uygun hâllerde- birim yönetimi veya önceki denetçiyle kurduğu iletişimlerden elde edilen bilgilere dayanarak, topluluk ve çevresi,geçerli finansal raporlama çerçevesi ve işletmenin iç kontrol sistemi hakkında bir ön bilgi edinebilir. Müteakip bir topluluk denetiminde, topluluk denetçisinin sahip olduğu ön bilgi, önceki dönem denetimleri yoluyla elde edilebilir. Söz konusu ön bilgi, topluluk denetçisine önemli olabilecek işlem sınıfları, hesap bakiyeleri ve açıklamalar hakkında ilk beklentileri geliştirme konusunda yardımcı olabilir.

A49.Topluluk denetçisi, topluluk genel denetim stratejisini ve topluluk denetim planınıoluşturmak için örneğin, topluluk denetimini yürütmek için ihtiyaç duyulan kaynaklarla ilgili olarak, denetimin kabulü ve devam ettirilmesi sürecinde elde edilen bilgileri de kullanabilir.

A50.Topluluk genel denetim stratejisini ve topluluk denetim planını oluşturma süreci ve topluluk finansal tablolari düzeyinde önemli olabilecek işlem siniflari, hesap bakiyeleri ve açıklamalar hakkındaki ilk beklentiler; aşağıdaki gibi hususlar hakkında bir ön tespit yapma konusunda topluluk denetçisine yardimci olabilir:
Denetim çalışmasının merkezi olarak mi, birimlerde mi ya da bunların her ikisinde de mi yapılacağı ve 

Birimlerin finansal bilgilerine ilişkin olarak yapılacak denetim çalışmasının niteliği, zamanlaması ve kapsamı (örneğin, risk değerlendirme prosedürlerinin,müteakip denetim prosedürlerinin veya bunların bir bileşiminin tasarlanması ve uygulanmasi).

Denetim Çalışmasınin Yapılacağı Birimler (Bkz.: 22(a) paragrafi)
A51. Denetim calışmasının vapılacağı birimlerin belirlenmesi bir mesleki muhakeme konusudur. Topluluk denetçisinin kararını etkileyebilecek hususlar örneğin aşağıdakileri içerir:
Topluluk finansal tablolarında yönetim beyanı düzeyinde "önemli yanlışlık"risklerine yol açabilecek, bir birimle ilişkili olay veya şartların niteliği, örneğin:
o Yeni kurulmuş veya yeni iktisap edilmiş işletme veya işletme birimleri.
o Önemli değişikliklerin meydana geldiği işletme veya işletme birimleri.
O İlişkili taraflarla gerçekleştirilen önemli işlemler.
o Olağan iş akışı dışında gerçekleşen önemli işlemler.
O BDS $315^{51}$ uyarinca, topluluk düzeyinde uygulanan analitik prosedürler tarafindan belirlenen anormal dalgalanmalar.

Topluluk finansal tablolarındaki önemli işlem sınıflari, hesap bakiyeleri ve açıklamaların; topluluk finansal tablolarıyla ilgili bir konumdaki veya işletme 
51 BDS 315, 14(b) paragrafi 

birimindeki varlıkların, borçların ve işlemlerin boyutu ve niteliği göz önünde bulundurularak, birimler arasında ayriştırılmasi.

Belirlenen birimlerin finansal bilgilerine ilişkin planlanan denetim çalışmasından, topluluk finansal tablolarındaki tüm önemli işlem sınıfları, hesap bakiyeleri ve açıklamalar için yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmesinin beklenip beklenmediği.

Önceki döneme ilişkin denetimlerde, bir birimde tespit edilen yanlışlıkların veya kontrol eksikliklerinin niteliği ve kapsamı.

Topluluk genelinde kontrollerin ortak niteliği ve kapsamı ile topluluğun finansal raporlamayla ilgili faaliyetleri merkezileştirip merkezileştirmediği ve merkezileştirdiyse bunu nasıl yaptığı.

Kaynaklar (Bkz.: 22(b) paragrafi)
A52. Topluluk denetçisinin, topluluk denetimini gerçekleştirmek için ihtiyaç duyulan kaynaklar ile birim denetçilerinin katılımının niteliği, zamanlaması ve kapsamıhakkında vereceği kararı etkileyen hususlar bir mesleki muhakeme konusudur ve örneğin aşağıdakileri içerebilir:
Denetim çalışmasının gerçekleştirileceği topluluk ile topluluk bünyesindeki birimler hakkında edinilen kanaat ve denetimin merkezi olarak mi, birimlerde mi yoksa bunların her ikisinde birden mi gerçekleştirilip gerçekleştirilmeyeceği.
Denetim ekibinin bilgi ve deneyimi. Örneğin, birim denetçileri, birimlerin faaliyet gösterdiği yerel sektör, yerel mevzuat, iş uygulamalari, dil ve kültür hakkında topluluk denetçisinden daha fazla deneyime ve daha derinlemesine bilgiye sahip olabilir. Ayrıca, karmaşık konularda denetçinin faydalandığıuzmanlarının katılımına ihtiyaç duyulabilir.

Muhtemel “önemli yanlışlık” risklerine ilişkin ilk beklentiler.
Belirli denetim alanlarına tahsis edilecek kaynakların miktarı veya konumu.Örneğin, birimlerin birden fazla yere dağılmış olmasi, belirli konumdaki birim denetçilerinin katılımını etkileyebilir.

Erişim konusundaki düzenlemeler. Örneğin, topluluk denetçisinin belirli bir ülkedeki bir birime erişimi kisıtlandığında, birim denetçilerinin katılımıgerekebilir.

Birim faaliyetlerinin karmaşıklığı dâhil olmak üzere niteliği veya operasyonların uzmanlaşması.

Mevcut bilgi sistemi ve merkezileşme derecesi dâhil olmak üzere, topluluğun içkontrol sistemi. Örneğin, ic kontrol sistemi merkezi olmadiğında birim denetçilerinin katılimi daha muhtemel olabilir.

Birim denetçisiyle olan önceki deneyim.

A53. Birim denetçileri, bir denetimin farklı aşamalarında yer alabilir. Örneğin, birim denetçileri:
Risk değerlendirme prosedürlerini ve 
“Önemli yanlışlık” riski olarak değerlendirilen risklere karşılık vermeye yönelik prosedürleri 

tasarlayabilir veya uygulayabilir.
A54. Birim denetçilerinin katılımının niteliği, zamanlaması ve kapsamı, topluluk denetiminin durum ve şartlarına bağlıdir. Genellikle birim denetçileri, denetimin tüm aşamalarında yer alir ancak topluluk denetçisi, birim denetçilerini denetimin yalnizca belirli bir aşamasında dâhil etmeye karar verebilir. Topluluk denetçisi, birim denetçilerini risk değerlendirme prosedürlerine dâhil etme niyetinde olmadiğı durumlarda, yine de birim denetçileriyle, işletmede veya birimin iç kontrol sisteminde topluluk finansal tablolarının “önemli yanlışlık" risklerini etkileyebilecek önemli değişiklikler olup olmadığını müzakere edebilir 

A55. BDS 300,² sorumlu denetçi ve denetim ekibinin diğer kilit üyelerinin denetimin planlanmasına dâhil edilmesini zorunlu kılar. Birim denetçileri dâhil edildiğinde, birim denetçilerinden bir veya daha fazla kişi denetim ekibinin kilit üyeleri olabilir ve bu nedenle topluluk denetiminin planlanmasına dâhil edilebilir. Birim denetçilerinin denetimin planlanmasina dâhil edilmesi, bu kişilerin deneyim ve sezgilerinden faydalanılmasını sağlar ve dolayısıyla planlama sürecinin etkinliğini ve verimliliğini artirir. Topluluk sorumlu denetçisi, denetimin planlanmasina hangi birim denetçilerinin dâhil edileceğini belirlerken mesleki muhakemesini kullanır. Bu durum, birim denetçilerinin, risk değerlendirme veya müteakip denetim prosedürlerinin tasarlanmasıve uygulanmasina beklenen katilıminın niteliği, zamanlamasi ve kapsamindan etkilenebilir.

A56.KYS 1'de5 belirtildiği gibi bir denetim için teklif edilen ücretin, denetimin niteliği ve içinde bulunduğu şartlar dikkate alındığında yeterli olmadığı durumlar olabilir ve bu durum şirketin, denetimi standartlara ve mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütebilme becerisini azaltabilir. Birim denetçilerine tahsisi de dâhil olmak üzere ücretlerin düzeyi ve bunların gerekli kaynaklarla ne ölçüde ilişkili olduğu, topluluk denetimleri açisından özel bir husus olabilir. Örneğin, bir topluluk denetiminde, denetim şirketinin finansal ve operasyonel öncelikleri, denetim çalışmasının gerçekleștirileceği birimlerin yanı sıra birim denetçilerinin katılımı da dâhil olmak üzere, ihtiyaç duyulan kaynaklarin belirlenmesi konusunda kisitlamalar getirebilir. Bu tür durumlarda, bu kisitlamalar, topluluk sorumlu denetçisinin denetim düzeyinde kaliteye ulaşma sorumluluğunu veya topluluk denetim görüşüne dayanak oluşturacak yeterli ve uygun denetim kaniti elde etme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
52 BDS 300, 5 inci paragraf 53 KYS 1, A74 paragrafi 

Birim Denetçilerinin Katilımında Dikkate Alınacak Hususlar 
Birim Denetçisinin Çalışmasına Yeterli ve Uygun Katılım (Bkz.: 23-24 üncü paragraflar)
A57. Topluluk denetçisi, birim denetçisinin çalıişmasına yeterli ve uygun şekilde katılıp katılamayacağını değerlendirirken, çalışma kâğıtlarının topluluk denetçisiyle paylaşılması da dâhil olmak üzere, birim denetçisinin kendisiyle iletişimini sınırlandıran herhangi bir kisıtlamaya tabi olup olmadığı hakkında kanaat edinebilir. Topluluk denetçisi ayrica, farklı bir ülkede bulunan birimlerle ilgili denetim kanıtlarının farklı bir dilde olup olmadiği ve kendisi tarafindan kullanılmak üzere tercüme edilmesinin gerekip gerekmediği hakkında da kanaat edinebilir.

A58.Birim denetçisi, topluluk denetçisiyle iş birliği yapamıyorsa topluluk denetçisi:
Birim denetçisinden bu durumun gerekçesini sunmasını isteyebilir.
Yapılması talep edilen işin niteliğinin belirlenmesi dâhil olmak üzere konuyu ele almak için uygun önlemler alabilir. Alternatif olarak, 27 nci paragraf uyarınca topluluk denetçisinin, birim denetçisini dâhil etmeden birimde yapilacak işle ilgili yeterli ve uygun denetim kaniti elde etmesi gerekebilir.
Bağımsızlıkla İlgili Olanlar Dâhil Etik Hükümler (Bkz.: 25 inci paragraf)
A59. Birim denetçisi, topluluk denetimi için bir birimde çalişma yaparken, topluluk denetimiyle ilişkili bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil etik hükümlere tabidir. Bu hükümler, birim denetçisinin faaliyet gösterdiği ülkede geçerli olan yasal, düzenleyici veya bașka nedenlerle topluluğun bir parçası olan bir işletme veya işletme biriminin finansal tablolarının denetimini yaparken geçerli olan hükümlerden farklı olabilir veya bu hükümlere ek yükümlülükler getirebilir.

A60. Topluluk denetçisi, birim denetçilerini etik hükümler konusunda bilgilendirirken,topluluk denetimiyle ilgili etik hükümler hakkında ek bilgilendirme yapılmasının veya eğitim verilmesinin gerekli olup olmadığını değerlendirebilir.
Denetim Kaynakları (Bkz.: 26 nci paragraf)
A61. BDS 220 (Revize)54, sorumlu denetçinin, denetimin yürütülmesi için yeterli ve uygun kaynakların denetim ekibine zamanında tahsis edildiğine veya kullanimına hazır tutulduğuna karar vermesini zorunlu kilar. Bir birim denetçisi tarafindan gerçekleştirilecek denetimle ilgili olarak yeterli veya uygun kaynakların kullanıma hazır tutulmadığı durumlarda, topluluk sorumlu denetçisi konuyu birim denetçisi, topluluk yönetimi veya topluluk denetçisinin denetim şirketiyle görüşebilir ve birim denetçisinden veya topluluk denetçisinin denetim şirketinden yeterli ve uygun kaynakların kullanıma hazır tutulmasını isteyebilir.

Birim denetçilerinin yetkinlik ve kabiliyeti 
A62. BDS 220 (Revize)55, sorumlu denetçinin, denetim ekibinin yetkinlik ve kabiliyetine karar verirken dikkate alabileceği hususlara ilişkin rehberlik sağlar. Bu karar, birim denetçilerinin denetim ekibine dâhil olduğu bir topluluk denetiminde özellikle 
54 BDS 220 (Revize), 25 inci paragraf 55 BDS 220 (Revize), A71 paragrafi 

önemlidir. BDS 220'ye (Revize)56 göre, denetim şirketinin politika veya prosedürleri;denetim şirketinin veya sorumlu denetçinin, başka bir denetim şirketindeki birim denetçisinin denetimi yürütmek için uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olup olmadığıhakkında kanaat edinirken, denetim şirketi personeline uygulananlardan farkli adımlar atmasını gerektirebilir.

A63.Birim denetçilerinin uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olup olmadığının belirlenmesi,bir mesleki muhakeme konusudur ve topluluk denetiminin niteliğinden ve içinde bulunduğu şartlardan etkilenir. Bu belirleme, topluluk sorumlu denetçisinin, birim denetçisini yönlendirmesi ve gözetimi ile çalışmalarını gözden geçirmesinin niteliğini,zamanlamasını ve kapsamini etkiler.

A64.Topluluk sorumlu denetçisi, birim denetçilerinin birimde, görevlendirildiği denetim prosedürlerini uygulamak için uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olup olmadığınıbelirlerken aşağıdaki gibi konuları dikkate alabilir;
Birim denetçisiyle ilgili geçmiş tecrübe ve bilgiler.
Birim denetçisinin uzmanlık becerileri (örneğin, sektöre özgü bilgi).
Topluluk denetçisi ve birim denetçisinin ne düzeyde ortak bir kalite yönetim sistemine tabi olduğu, örneğin, topluluk denetçisi ve birim denetçisinin:
o Çalışmayı yürütmek için ortak kaynak kullanıp kullanmadığı (örneğin,denetim metodolojileri veya BT uygulamaları),
o Denetim performansını etkileyen ortak politika veya prosedürler paylaşip paylaşmadığı (örneğin, yönlendirme, gözetim ve çalışmanın gözden geçirilmesi veya istişare),
o Ortak izleme faaliyetlerine tabi olup olmadığı veya 
o Ortak liderlik veya ortak bir kültürel çevre dâhil olmak üzere, başka ortak noktalara sahip olup olmadığı.

Aşağıdaki hususlar arasındaki tutarlılıklar ve benzerlikler:
o Mevzuat veya yasal sistem,
o Dil ve kültür,
o Mesleki eğitim ve öğretim,
o Mesleki gözetim, disiplin ve dış kalite güvencesi veya 
O Meslek örgütleri ve mesleki standartlar.
Birim yönetimi, üst yönetimden sorumlu olanlar ve iç denetçiler gibi diğer kilit personelle kurulan etkileşimler yoluyla birim denetçisi hakkında elde edilen bilgiler.

56 BDS 220 (Revize), A24 paragrafi 

A65. Birim denetçisinin yetkinlik ve kabiliyetini belirlemeye yönelik prosedürler, örneğin aşağıdakileri içerebilir:
Aşağıdakiler de dâhil olmak üzere, topluluk denetçisinin denetim şirketi tarafindan kendisine iletilen bilgiler hakkında bir değerlendirme:
o Topluluk denetçisi ve birim denetçisinin aynı denetim şirketinde çalıştığıdurumlarda, șirketin izleme ve düzeltmeyle ilgili devam eden iletişimi.57
o Denetim ağı tarafindan denetim ağına dâhil şirketlerde gerçekleştirilen izleme faaliyetlerinin sonuçları hakkında denetim ağından alınan bilgiler.58
O Birim denetçisinin mensubu olduğu mesleki kuruluş(lar)dan,yetkilendirildiği kurumlardan veya diğer üçüncü kişilerden elde edilen bilgiler.

"Önemli yanlışlık" riski olarak değerlendirilen risklerin birim denetçisiyle müzakere edilmesi.

Birim denetçisinden 25 inci paragrafta atifta bulunulan konuları anladığını yazılıolarak teyit etmesinin talep edilmesi.

Topluluk sorumlu denetçisinin denetim şirketinde, birim denetçisiyle doğrudan çalışmış olan iş arkadaşlarıyla birim denetçisinin yetkinliği ve kabiliyetinin müzakere edilmesi.

Yayımlanmış dış denetim raporlarının edinilmesi.
A66. Topluluk sorumlu denetçisinin denetim şirketi ve birim denetçisi, aynı denetim ağının üyesi olabilir ve ortak ağ yükümlülüklerine tabi olabilir veya ortak ağ hizmetlerini kullanabilir.59 Topluluk sorumlu denetçisi, birim denetçilerinin topluluk denetimini destekleyecek çalışmaları yapmak için uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olup olmadığını belirlerken, örneğin, mesleki eğitim veya işe alımla ilgili olan veya denetim metodolojilerinin ve ilgili uygulama araçlarının kullanılmasını gerektiren denetim ağıyükümlülüklerine bağlı olabilir. KYS 16º uyarınca denetim şirketi, kalite yönetim sisteminin tasarlanmasından, uygulanmasından ve işleyişinden sorumludur ve denetim şirketinin, denetim ağından kaynaklanan yükümlülükleri veya denetim ağı hizmetlerini kalite yönetim sisteminin kullanımına uygun olacak şekilde uyarlaması veya desteklemesi gerekebilir.

Denetçinin faydalandığı uzman çalışmalarının kullanılması
A67. BDS 220 (Revize)61 sorumlu denetçinin; denetim ekibi üyelerinin ve denetim ekibinin parçası olmayan herhangi bir denetçinin faydalandığı dış uzmanların, toplu olarak,denetimi yürütmek için yeterli zaman da dâhil olmak üzere uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olduğuna karar vermesini zorunlu kılar. Bir birim denetçisinin bir uzmandan faydalanması durumunda, topluluk sorumlu denetçisinin birim denetçisinden bilgi alması gerekebilir. Örneğin, topluluk denetçisi, birim denetçisiyle, uzmanın yetkinlik ve 
57KYS 1, 47 nci paragraf 58 KYS 1, 51(b) paragrafi 59KYS 1, A19, A175 paragraflari 60 KYS 1, 48-49 uncu paragraflar 61BDS 220 (Revize), 26 nci paragraf 

kabiliyeti hakkında birim denetçisinin yaptığı değerlendirmeyi müzakere edebilir.Otomatik araç ve teknikler 

A68. Topluluk sorumlu denetçisi, denetim ekibinin uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olup olmadığını belirlerken, birim denetçisinin otomatik araç ve teknikleri kullanım konusundaki uzmanlığı gibi konuları dikkate alabilir. Örneğin, BDS 220'de (Revize)62ele alındiğı üzere, topluluk denetçisi; birim denetçilerinden denetim prosedürlerini uygularken belirli otomatik araç ve teknikleri kullanmasını talep ettiğinde, bu tür otomatik araç ve tekniklerin topluluk denetçisinin talimatlarına uygun olarak kullanılması gerektiği konusunda birim denetçileriyle iletişim kurabilir.
Topluluk Denetçisinin Birim Denetçisi Hakkinda Edindiği Kanaatin Kullanılması (Bkz.: 27 nci paragraf)

A69. BDS 220 (Revize)6³, sorumlu denetçinin; denetimin niteliği ve içinde bulunduğu şartlar açısından geçerli olan etik hükümler ile denetim şirketinin ilgili politika veya prosedürlerinden denetim ekibinin diğer üyelerinin haberdar edilmesi sorumluluğunu üstlenmesini zorunlu kılar. Bu, denetim şirketinin; bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil etik hükümlerin ihlal edilmesine sebep olabilecek durumları ve denetim ekibi üyelerinin ihlallerin farkına varmaları hâlinde üstlenecekleri sorumlulukları ele alan politika veya prosedürlerini içerir. Denetim şirketinin politika veya prosedürleri aynı zamanda, birim denetçileri tarafindan bağımsızlık hükümlerinin ihlal edilmesini ve bu durumda ilgili etik hükümlere uygun olarak topluluk denetçisinin atabileceği adımları da ele alabilir.Ayrıca, etik hükümler ya da ilgili mevzuatta, bağımsızlık hükümlerine ilişkin ihlallerin tespit edildiği durumlarda üst yönetimden sorumlu olanlarla kurulacak iletişimle ilgili özel düzenlemeler yer alabilir.64

A70.Bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil topluluk denetimi için geçerli olan ilgili etik hükümler birim denetçisi tarafindan ihlal edilmişse ve ihlal ilgili etik hükümlere uygun olarak tatmin edici bir sekilde ele alinmamişsa, topluluk denetçisi birim denetçisinin çalışmalarını kullanamaz.

A71.Ciddi kaygılar, topluluk denetçisinin mesleki muhakemesiyle üstesinden gelinemeyecek kaygilardır. Topluluk sorumlu denetçisi, topluluk denetçisinin birim denetçisinin çalışmasına daha fazla katilımı veya birimin finansal bilgileri üzerinde doğrudan ilave denetim prosedürlerinin uygulanması yoluyla, birim denetçisinin mesleki yeterliliğinden (örneğin, sektöre özgü bilgi eksikliği) veya birim denetçisinin,denetçilerin aktif olarak denetlendiği bir ortamda faaliyet göstermemesinden kaynaklanan daha az ciddi kaygiların üstesinden gelebilir.

Denetimin Yürütülmesi (Bkz.: 28 inci paragraf)
A72. BDS 220 (Revize)65, sorumlu denetçinin yönlendirme, gözetim ve gözden geçirmenin nitelik, zamanlama ve kapsaminın; denetim şirketinin politika veya prosedürleri,mesleki standartlar ve yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun olarak planlandiğı ve yürütüldüğüne ve denetimin niteliği ve içinde bulunduğu şartlar ile denetim ekibine 
62 BDS 220 (Revize), A65 paragrafi 63BDS 220 (Revize), 17 nci paragraf 6t BDS 260, A31 paragrafi 65BDS 220 (Revize), 30 uncu paragraf 

tahsis edilen veya kullanımına hazır tutulan kaynaklara karşılık verecek mahiyette olduğuna karar vermesini zorunlu kılar. Bir topluluk denetimi açısından; yönlendirme,gözetim ve gözden geçirme yaklaşımi, genellikle topluluk denetçisinin denetim şirketinin politika veya prosedürleri ile topluluk denetimine özgü karşılıkların ele alınmasinın bileşiminden oluşur.

A73. Bir topluluk denetiminde, özellikle denetim ekibinde birden çok yerde yerleşik olabilen çok sayıda birim denetçisi bulunduğunda, topluluk sorumlu denetçisi, birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesinin niteliği, zamanlaması ve kapsamına ilişkin sorumluluğu yerine getirmesine yardımcıolması için denetim ekibinin diğer üyelerini prosedürler, görevler veya atilacak adımların tasarımı veya uygulanması amacıyla görevlendirebilir. (Bkz.: 11 inci paragraf)

A74.Birim denetçilerinin topluluk denetçisinin denetim şirketi dışında bir şirkette çalışmasıdurumunda, şirketin politika veya prosedürleri farklı olabilir veya denetim ekibi üyelerinin yönlendirme ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesinin niteliği,zamanlaması ve kapsamıyla ilgili olarak sırasıyla farklı önlemlerin alınması gerekebilir.Özellikle, denetim şirketinin politika veya prosedürleri; denetim şirketinin veya topluluk sorumlu denetçisinin, denetim şirketi veya denetim ağındaki denetim ekibi üyeleri için geçerli olanlardan farklı adımlar atmasını gerektirebilir (örneğin, birim denetçilerine yönelik topluluk denetçisi talimatlarının kullanımı da dâhil olmak üzere, birim denetçileriyle kurulan iletişimlerin şekli, içeriği ve zamanlamasıyla ilgili olarak). BDS 
A75.Birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesinin niteliği, zamanlaması ve kapsami, denetimin niteliğine ve içinde bulunduğu şartlara göre uyarlanabilir. Örneğin:
"Önemli yanlışlık" riski olarak değerlendirilen riskler. Örneğin, topluluk denetçisinin ciddi risk içeren bir birim tespit etmesi durumunda, birim denetçisinin yönlendirilme ve gözetim kapsamının genişletilmesi ve birim denetçisinin çalışma kâğıtlarının daha ayrıntılı bir şekilde gözden geçirilmesi uygun olabilir.

Denetimi yürüten birim denetçilerinin yetkinlik ve kabiliyetleri. Örneğin,topluluk denetçisinin bir birim denetçisiyle daha önce çalışma deneyimi yoksa,topluluk denetçisi daha ayrintili talimatlar verebilir, birim denetçisiyle müzakerelerin veya diğer etkileşimlerin sıklığını artırabilir veya birim denetçisi tarafindan yapılan çalışmayı teftiş etmesi için daha deneyimli kişileri görevlendirebilir.

Hizmet sunum merkezlerinin kullanıldığı durumları içerecek şekilde, denetim ekibi üyelerinin ne ölçüde birden fazla yerde bulunduğu da dâhil olmak üzere,denetim ekibi üyelerinin bulundukları yer.

Birim denetçisinin çalışma kâğıtlarına erişim. Örneğin, mevzuatın birim denetçisinin çalışma kâğıtlarının birim denetçisinin yetki alanı dışına 
«6 BDS 220 (Revize), A24-A25 paragrafları

aktarılmasını engellediği durumlarda, topluluk denetçisi, mevzuatla yasaklanmadıkça, çalışma kâğıtlarını birim denetçisinin bulunduğu yerde veya teknoloji aracılığıyla uzaktan gözden geçirebilir. (Bkz.: A179-A180paragraflari)

A76. Topluluk sorumlu denetçisinin, birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesi sorumluluğunu üstlenebileceği farklı yollar vardır.Örneğin;
Bu BDS’nin zorunlu kıldığı iletişimler dâhil olmak üzere, topluluk denetimi boyunca birim denetçileriyle kurulan iletişim.

Belirlenen ve değerlendirilen riskleri, sorunlari, bulguları ve sonuçlari müzakere etmek için birim denetçileriyle yapılan toplantılar veya telefon görüşmeleri.
Mevzuatın izin verdiği durumlarda, birim denetçisinin çalışma kâğıtlarının şahsen veya uzaktan gözden geçirilmesi.

Birim denetçileri ve birim yönetimi arasındaki kapanış toplantılarına veya diğer önemli toplantılara katılım sağlanması.

A77. Topluluk sorumlu denetçisinin BDS 220'yi (Revize)67 uygularken, denetim sırasında uygun zamanlarda, aşağıdakilerle ilgili olanlar da dâhil olmak üzere, topluluk denetimine ilişkin çalışma kâğıtlarını gözden geçirmesi gerekir:
Önemli hususlar,
Denetim sırasında tespit edilen zor veya ihtilaflı konuları da kapsayan önemli muhakemeler ve ulaşiılan sonuçlar ile 
Sorumlu denetçinin mesleki muhakemesine göre kendi sorumluluklarıyla ilgili olan diğer hususlar.

Topluluk sorumlu denetçisi tarafından bu tür çalışma kâğıtlarının gözden geçirilmesi,genellikle, ilgili birim denetçisinin çalışma kâğıtlarının gözden geçirilmesi de dâhil olmak üzere, topluluk denetimi sırasında gerçekleştirilir. (Bkz.: A148 paragrafi)
Birim Denetçileriyle Kurulacak İletişim (Bkz.: 29 uncu paragraf)
A78. Topluluk denetçisi ile birim denetçileri arasında kendi sorumlulukları hakkında açık bir biçimde ve zamanında kurulan iletişim; yapılacak çalışmanın niteliği, zamanlaması ve kapsami ile topluluk denetçisine iletilmesi beklenen hususlar hakkinda birim denetçilerinin açık bir biçimde yönlendirilmesiyle birlikte karşılıklı etkin bir iletişimin temelinin oluşturulmasına yardımci olur. Topluluk denetçisi ile birim denetçileri arasındaki karşılıklı etkin bir iletişim ayrıca, birim denetçilerine yönelik beklentilerin belirlenmesine yardımci olur ve topluluk denetçisinin, birim denetçilerini yönlendirmesi ve gözetimi ile çalışmalarını gözden geçirmesini kolaylaştırır. Bu tür bir iletişim,topluluk sorumlu denetçisine, topluluk denetiminin amaçları için yapılan çalışmalarda,birim denetçilerinin mesleki şüphecilik içinde hareket etmesi gerekliliğini vurgulama firsati da verir.

67 BDS 220 (Revize), 31 inci paragraf, A92-A93 paragrafları

A79. Karşılıklı etkin bir iletişime de katkıda bulunabilecek diğer faktörler aşağıdakileri içerir:
Özellikle birim denetçisinin, başka bir denetim şirketinden olduğu ve topluluk denetçisinin denetim şirketinin politika veya prosedürlerine aşina olamadığıdurumlarda birim denetçisine verilen talimatların açıklığı.
Birim denetçisinin, birim hakkındaki bilgisine ve kanaatine bağlı olarak,yapılması talep edilen denetim çalışmasını müzakere edebileceği konusunda varılan mutabakat.

İlgili hususlar ve iletişim süreci sonucunda atılacak adımlar hakkında varılan mutabakat.

İletişimin şekli. Örneğin, zamanında dikkate sunulması gereken hususlar, eposta alışverişinden ziyade bir toplantıda daha uygun bir şekilde müzakere edilebilir.

Topluluk denetçisi ve birim denetçileri arasından, belirli hususlar hakkında iletişimi yönetmekten sorumlu olan kişi veya kişiler konusunda varılan mutabakat.

Birim denetçisinin, topluluk denetçisi tarafindan bildirilen hususlar hakkında adım atma ve geri raporlama süreci 

A80. Topluluk denetçisi ile birim denetçileri arasındaki iletişim; birim denetçilerinin katılımının niteliği ve kapsamı ile topluluk denetçisi ve birim denetçilerinin ne düzeyde ortak kalite yönetim sistemlerine ya da ortak denetim ağından kaynaklanan yükümlülüklere veya denetim ağı hizmetlerine tabi olduğu dâhil olmak üzere, topluluk denetiminin durum ve gerçeklerine bağlıdır.

İletişimin şekli 
A81. Topluluk denetçisi ile birim denetçileri arasındaki iletişimin şekli; birim denetçilerinden yapmaları talep edilen denetim çalışmasının niteliği ve iletişim kabiliyetlerinin, topluluk denetimi için kullanılan denetim araçlarına ne ölçüde entegre edildiği gibi faktörlere bağlı olarak farklılık gösterebilir.

A82. İletişimin şekli ayrıca aşağıdaki gibi faktörlerden etkilenebilir:
Konunun önemi, karmaşıklığı veya ivedilik düzeyi.
Konunun topluluk yönetimine ve topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlara iletilip iletilmediği veya iletilmesinin beklenip beklenmediği.
A83. Topluluk denetçisi ile birim denetçisi arasındaki iletişimin yazılı olması gerekmeyebilir.Bununla birlikte, topluluk denetçisinin belirli hususlara özel önem vermek veya bu hususlar hakkinda varılan mutabakatı geliştirmek istemesi durumunda, birim denetçileriyle kuracağı sözlü iletişimler, yapılacak çalışmayla ilgili bir dizi talimat gibi,yazılı iletişim kanallariyla desteklenebilir. Topluluk denetçisi ayrica, önemli hususlarımüzakere etmek veya birim denetçisinin çalışma kâğıtlarındaki ilgili bölümleri gözden geçirmek için birim denetçisiyle bir araya gelebilir.


A84. 45 inci paragraf, topluluk denetçisinin birim denetçisinden, topluluk denetçisinin topluluk denetimi hakkında vardığı sonuçlarla ilgili olan hususları bildirmesini talep etmesini gerektirir. A146 paragrafinda açıklandıği üzere, birim denetçisinin bildirdiği hususların şekli ve içeriği, birim denetçisinin yapması gereken denetim çalışmasının niteliği ve kapsamindan etkilenir.

A85.İletişimin şekline bakılmaksızın, bu BDS'nin ve diğer BDS'lerin belgelendirmeye ilişkin hükümleri uygulanır.

İletişimlerin zamanlaması
A86.İletişim için uygun zamanlama, denetimin şartlarına göre farklılık gösterir. Bu şartlar,birim denetçisi tarafından yapılan çalışmanın niteliği, zamanlaması ve kapsamı ile birim denetçisi tarafindan atılması beklenen adımları içerebilir. Örneğin, planlama konularıyla ilgili bildirimler, çoğunlukla denetimin ilk safhasında; ilk kez yapılan bir topluluk denetiminde ise denetimin şartları üzerinde mutabakata varilması sürecinin bir parçasıolarak yapılabilir.

Mevzuata aykırılik (Bkz.: 25 ve 29 uncu paragraflar)
A87. Topluluk sorumlu denetçisi, BDS 250'yi68 uygularken mevzuata aykırı olan veya aykırıolduğundan şüphelenilen bilgilerden haberdar olabilir. Bu tür durumlarda, topluluk sorumlu denetçisinin, etik hükümler ve ilgili mevzuat uyarınca bu hususu birim denetçisine bildirme yükümlülüğü bulunabilir.69 Topluluk sorumlu denetçisinin aykırılıkları veya şüphenilen aykırılıkları bildirme yükümlülüğü, mevzuat gereği veya başka bir nedenle bağımsız denetim yaptırması gereken ancak topluluk denetiminin amaçları açısından herhangi bir denetim çalışması yapılmayan işletme veya işletme birimlerinin finansal tablolarının denetçilerini de kapsayabilir.
Topluluk ve Çevresi, Geçerli Finansal Raporlama Çerçevesi ve Topluluğun İç Kontrol Sistemi Hakkında Kanaat Edinilmesi (Bkz.: 30 uncu paragraf)

A88. BDS 31570, denetçinin; işletme ve çevresi, geçerli finansal raporlama çerçevesi ve işletmenin iç kontrol sistemi hakkında kanaat edinme sorumluluğuna ilişkin hükümler içerir ve bu konuda rehberlik sağlar. Bu BDS'de yer alan Ek 2'de, bir topluluk çevresi bağlamında iç kontrol sistemi hakkinda kanaat edinilmesi konusunda yardımcıolabilecek iç kontrolle ilgili hususlara ilişkin örnekler verilmekte ve BDS 315'in topluluk finansal tablolarının denetimine nasıl uygulanacağı ele alınmaktadır.
A89.Topluluk ve çevresi, geçerli finansal raporlama çerçevesi ve topluluğun iç kontrol sistemi hakkında aşağıdakilerle kurulacak iletişim yoluyla kanaat edinilebilir:
Topluluk yönetimi, birim yönetimi veya -varsa- iç denetim fonksiyonundaki kişiler ile topluluğun iç kontrol sistemi, muhasebe politikaları ve uygulamalarıile konsolidasyon süreci hakkında bilgi sahibi olan kişiler dâhil, işletme içindeki diğer uygun kişiler,
Birim denetçileri veya 
68 BDS 250, Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Mevzuatın Dikkate Alınmasi 
69 Örneğin, bkz.: Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar'ın (Bağımsızlık Standartları
Dâhil) (Etik Kurallar) A360.17 ve A360.18 paragrafları

70 BDS 315, 19-27 nci paragraflar, A50-A183 paragrafları



Topluluğun parçası olan bir işletme veya işletme biriminin finansal tablolarının mevzuat gereği veya başka sebeplerle denetimini yürüten denetçiler.
A90. Topluluk hakkında kanaat edinilmesi, “önemli yanlışlık" risklerinin belirlenmesi ve yapısal risk ile kontrol riskinin değerlendirilmesi, tercih edilen denetim teknik veya metodolojilerine bağlı olarak farklı şekillerde gerçekleştirilebilir ve farklı şekillerde ifade edilebilir. Buna göre, birim denetçilerinin, risk değerlendirme prosedürlerinin tasarlanmasi ve uygulanmasina dâhil edilmesi durumunda topluluk denetçisinin, tercih ettiği yaklaşımı birim denetçilerine bildirmesi veya talimatlar vermesi gerekebilir.
Denetim Ekibi İçinde Yapılan Müzakere (Bkz.: 30 uncu paragraf)
A91. Topluluk sorumlu denetçisi ve denetim ekibinin diğer kilit üyelerinin, BDS 315'i7l uygularken, geçerli finansal raporlama çerçevesinin uygulanması ve topluluğun finansal tablolarının önemli yanlışhıklara olan açıklığı hakkında müzakerede bulunmalarıgerekir. Topluluk sorumlu denetçisinin müzakereye hangi denetim ekibi üyelerinin dâhil edileceğine ve müzakere edilecek konulara ilişkin karari, “önemli yanlışlık"riskleri hakkındaki ilk beklentiler ve birim denetçilerinin dâhil edilip edilmeyeceğine ilişkin ön beklentiler gibi hususlardan etkilenir.

A92. Söz konusu müzakere aşağıdakilere imkân sağlar:
Hangi birimlerin faaliyetlerinin merkezileştirildiği dâhil, birimler ve çevreleri hakkında edinilen kanaatin paylaşılması.

Birimlerin veya topluluğun iş hayatına ilişkin riskleri ve yapısal risk faktörlerinin işlem sınıfları, hesap bakiyeleri ve açıklamaların yanlışlığa olan açıklığını nasıl etkileyebileceği hakkında bilgi alışverişinde bulunulması.
Topluluk finansal tablolarının nasıl ve nerede hata veya hile kaynaklı önemli bir yanlışlığa açık olabileceği hakkında görüş alışverişi yapılması. BDS 24072,denetim ekibi içinde yapılan müzakerede hilenin nasıl meydana gelebileceği dâhil, finansal tabloların nasıl ve nerede hile kaynaklı önemli yanlışlıklara açık olabileceği konusuna özel önem verilmesini zorunlu kılar.
Topluluk veya birim yönetimi tarafindan icra edilen, taraflı olabilecek nitelikteki politikaların ya da kazançların hileli finansal raporlamaya yol açabilecek șekilde yönetilmesi amaciyla tasarlanmış politikaların belirlenmesi.
Topluluk yönetimi, birim yönetimi veya diğer kişiler üzerinde hile yapmalarıiçin teşvik ya da baskı oluşturabilecek, hile yapılmasına firsat sağlayabilecek veya topluluk yönetiminin, birim yönetiminin veya diğer kişilerin hile yapmayırasyonelleştirmesine imkân tanıyan bir kültüre veya çevreye işaret edebilecek nitelikte olan ve topluluğu etkileyen bilinen iç ve diş etkenlerin değerlendirilmesi.

Topluluk veya birim yönetiminin kontrolleri ihlal etme riskinin değerlendirilmesi.

Tespit edilmiş hilenin veya hilenin varlığına işaret eden bilgilerin müzakere 
71 BDS 315, 17 nci paragraf 72 BDS 240, 16 nci paragraf 

edilmesi.
Mesleki şüpheciliğin kullanılmasına engel olabilecek birimlerle ilgili “önemli yanlışlik" risklerinin belirlenmesi.

Topluluk finansal tabloları için birimlerin finansal bilgilerinin hazırlanmasında aynı muhasebe politikalarının kullanılıp kullanılmadığının ve kullanılmadığıdurumlarda muhasebe politikalarındaki farklılıkların nasıl belirlendiğinin ve düzeltildiğinin (geçerli finansal raporlama çerçevesi uyarınca gerekli olmasıhâlinde) değerlendirilmesi.

Bir birimin finansal bilgilerindeki, diğer birimlerin bazıları veya tamamı için daha geniş anlamda geçerli olabilecek “önemli yanlışlık" riskleri hakkındaki bilgilerin paylaşılmasi.

Rüşvet verilmesi ve uygun olmayan transfer fiyatlandırması uygulamaları gibi,mevzuata aykırılığa işaret eden bilgilerin paylaşılması.

Topluluk yönetimi, birim yönetimi veya denetim ekibi tarafindan belirlenen ve topluluğun sürekliliğini devam ettirme kabiliyetine ilişkin ciddi şüphe oluşturabilecek olay veya şartların müzakere edilmesi.

Topluluk yönetimi veya birim yönetimi tarafindan belirlenen ilişkili taraf ilişkileri veya işlemlerinin ve denetim ekibinin haberdar olduğu diğer ilişkili tarafların müzakere edilmesi.

Topluluk ve Çevresi (Bkz.: 30(a) paragrafi)
A93. Topluluğun organizasyon yapısı ve iş modeli hakkında edinilen kanaat, topluluk denetçisinin aşağıdaki gibi konuları anlamasını sağlayabilir:
Topluluk yapısının karmaşıklığı. Bir topluluk, tek bir işletmeden daha karmaşık olabilir, çünkü bir topluluğun, birden fazla yerde bulunanlar dâhil olmak üzere,pek çok bağlı ortaklığı, bölümleri veya diğer işletme birimleri olabilir. Ayrıca topluluğun hukuki yapısı, örneğin vergi amaçları açısından, faaliyet yapısından farklı olabilir. Karmaşık yapılar genellikle önemli yanlışlıklara daha fazla açıklığa sebep olabilecek etkenleri (şerefiye, iş ortaklıkları veya özel amaçlıişletmelerin uygun bir şekilde muhasebeleştirilip muhasebeleştirilmediği ve bu konular hakkında yeterli açıklamaların yapılıp yapılmadığı gibi) ortaya çıkarır.
Topluluğun faaliyet gösterdiği coğrafi bölgeler. Birden fazla coğrafi bölgede bulunan bir topluluğa sahip olunması, önemli yanlışlıklara daha fazla açıkliığa sebep olabilir. Örneğin, farklı coğrafi bölgeler; farklı dilleri, kültürleri ve işuygulamalarını içerebilir.

Topluluğun BT çevresinin yapısı ve karmaşıklığı. Karmaşık bir BT çevresi genellikle önemli yanlışhıklara daha fazla açıklığa sebep olabilecek etkenleri ortaya çıkarır. Örneğin; bir topluluk, yakın bir geçmişte gerçekleştirilen satın almalar veya birleşmeler nedeniyle entegre olmayan birden fazla BT sisteminden dolayı karmaşık bir BT çevresine sahip olabilir. Dolayısiyla, BT uygulamalarının, veri tabanlarının ve BT çevresinin diğer yönlerinin zafiyeti dâhil olmak üzere, BT çevresine ilişkin güvenliğin karmaşıklığı hakkında kanaat 

edinilmesi özellikle önem arz edebilir. Bir topluluk ayrıca, BT çevresinin yönleri için bir veya daha fazla harici hizmet tedarikçisi kullanabilir.
Düzenleyici çevre dâhil, ilgili mevzuata ilişkin faktörler. Farklı mevzuatlar,önemli yanlışlıklara daha fazla açıklığa sebep olabilecek etkenleri ortaya çıkarabilir. Bir topluluğun; birden fazla ülkede, karmaşıklık düzeyi yüksek mevzuata tabi olan faaliyetleri ya da topluluk bünyesinde farkli mevzuatlara tabi birden fazla sektörde faaliyet gösteren işletme veya işletme birimleri bulunabilir.
Sahiplik yapısı ve işletme sahipleri ile ilişkili taraflar dâhil diğer işletmeler ve kişiler arasındaki ilişkiler. Birden fazla ülkede faaliyet gösteren bir toplulukta ve kurulma, satın alma, elden çıkarma veya iş ortaklığı yoluyla ortaklık yapısında değişiklikler meydana gelmesi durumunda, ortaklık yapısı ve ilişkilerin anlaşılması daha karmaşık olabilir. Bu etkenler, önemli yanlışlıklara daha fazla açıklığa sebep olabilir.

A94. Topluluğun operasyonlarının veya faaliyetlerinin ne düzeyde benzer olduğu hakkında kanaat edinilmesi, birimler arasında benzer “önemli yanlışlik" risklerinin belirlenmesine ve uygun karşılıkların tasarlanmasına yardımcı olabilir.
A95. İşletme veya işletme birimlerinin finansal sonuçları genellikle, topluluk yönetimi tarafindan ölçülür ve gözden geçirilir. Topluluk yönetiminin sorgulanmasi, topluluk yönetiminin, topluluğa ait işletme ve işletme birimlerinin finansal performansıni değerlendirmek ve adımlar atmak için bazı kilit göstergeleri esas aldiğını ortaya çıkarabilir. Bu tür performans ölçümlerinin anlaşılması aşağıdakilerin belirlenmesine yardimci olabilir:
Önemli yanlışhıklara olan açıklığın nerelerde arttığı (örneğin, belirli performans ölçümlerini karşılamak için birim yönetimi üstündeki baskılar nedeniyle).
Topluluğun finansal raporlama süreci üzerindeki kontroller.
Topluluğun İç Kontrol Sistemi 
Ortak Kontrollerin Niteliği ve Kapsamı (Bkz.: 30(c)(i) paragrafi)
A96. Topluluk yönetimi, birden fazla işletme veya işletme birimi arasında ortak bir şekilde işlemesi amaçlanan kontroller tasarlayabilir (diğer bir ifadeyle, ortak kontroller).Örneğin; topluluk yönetimi, stok yönetimi için aynı BT sistemini kullanarak işleyen ve topluluk bünyesindeki tüm işletme veya işletme birimlerinde uygulanan ortak kontroller tasarlayabilir. Ortak kontroller, topluluğun iç kontrol sisteminin her bir bileşeninde bulunabilir ve topluluk bünyesinde farklı düzeylerde uygulanabilir (örneğin, bir bütün olarak konsolide edilen topluluk düzeyinde veya topluluk bünyesindeki diğer toplulaştırma düzeyleri için). Ortak kontroller doğrudan kontroller veya dolayli kontroller şeklinde olabilir. Doğrudan kontroller, yönetim beyanı düzeyindeki “önemli yanlışlık" risklerini ele alabilecek kadar hassas olan kontrollerdir. Dolaylı kontroller ise doğrudan kontrolleri destekleyen kontrollerdir.73
73BDS 315, A5 paragrafi 

A97. Topluluğun iç kontrol sisteminin bileşenlerinin anlaşılmasi, topluluk genelinde bu bileşenlerdeki ortak kontrollerin anlaşılmasını içerir. Topluluk genelindeki ortak bir kontrolün anlaşılmasıyla ilgili olabilecek hususlar aşağıdakileri içerir:
Kontrolün merkezi olarak tasarlanıp tasarlanmadıği ve birimlerin bazılarında ya da tümünde tasarlandığı şekliyle (diğer bir ifadeyle, değişiklik yapılmaksızın)uygulanmasının gerekip gerekmediği,
Kontrolün uygulanıp uygulanmadığı ve -uygun hâllerde- kontrolün uygulandığıtüm birimlerde benzer sorumluluk ve kabiliyete sahip kişiler tarafından izlenip izlenmediği,
Bir kontrolün BT uygulamalarından gelen bilgileri kullanması durumunda, söz konusu bilgileri üreten BT uygulamaları ve BT çevresinin diğer yönlerinin,birimler veya bölgeler arasında aynı olup olmadığı veya 
Kontrolün otomatik olması durumunda, birimlerdeki her bir BT uygulamasında aynı şekilde yapılandırılıp yapılandırılmadığı.

A98. Bir kontrolün ortak bir kontrol olup olmadiğını belirlemek için genellikle muhakemede bulunmak gerekebilir. Örneğin; topluluk yönetimi, tüm işletme ve işletme birimlerinin,belirli bir BT uygulamasından üretilmiş olan müşteri hesaplarıın yaşlandırılmasına ilişkin aylık bir değerlendirme yapmalarını zorunlu tutabilir. Yaşlandırma raporlarının farklı BT uygulamalarından üretilmesi veya BT uygulamasının gerçekleştirilmesinin işletme veya işletme birimleri arasında farklılık göstermesi durumunda, kontrolün ortak olarak belirlenip belirlenemeyeceğinin dikkate alınması gerekebilir. Bunun nedeni,farklı BT uygulamalarının varlığından dolayı kontrol tasarımında oluşabilecek farklılıklardır (örneğin, BT uygulamasının birimler arasında aynı şekilde yapılandırılıp yapılandırilmadiği ve farkli BT uygulamalarında etkin genel BT kontrollerinin bulunup bulunmadıği).

A99.Kontrollerin topluluk içindeki uygulanma düzeyi (örneğin, bir bütün olarak konsolide edilen topluluk düzeyinde veya topluluk bünyesindeki diğer toplulaştırma düzeyleri için) ile merkezileşme ve ortaklik derecesinin dikkate alınmasi, bilgilerin nasıl işlendiği ve kontrol edildiğinin anlaşılması açısından önemli olabilir. Bazı durumlarda kontroller,merkezi şekilde uygulanabilir (örneğin, yalnızca tek bir işletme veya işletme biriminde uygulanır) ancak diğer işletme veya işletme birimleri üzerinde yaygın bir etkiye sahip olabilir (örneğin, topluluk bünyesindeki diğer işletme veya işletme birimleri adına işlemleri işleyen ortak hizmet merkezi). Ortak hizmet merkezindeki işlemlerin ve ilgili kontrollerin işlenmesi, işletme veya işletme biriminden bağımsız olarak, ortak hizmet merkezi tarafindan işlenen işlemlerle aynı şekilde gerçekleşebilir (örneğin, işlemin kaynağından bağımsız olarak süreçler, riskler ve kontroller aynı olabilir). Bu tür durumlarda, kontrollerin belirlenmesi ve tasarımının değerlendirilmesi ile söz konusu kontrollerin uygulanmasına karar verilmesi ve -uygun hâllerde- tek bir ana kitle olarak işleyiş etkinliğinin test edilmesi uygun olabilir.


Merkezileştirilmiş Faaliyetler (Bkz.: 30(c)(i)-(ii) paragraflarıi)
A100. Topluluk yönetimi bazı faaliyetlerini merkezileştirebilir; örneğin, finansal raporlama veya muhasebe fonksiyonlari, belirli bir ortak işlem grubu veya diğer finansal bilgiler açısından birden fazla işletme veya işletme birimi için tutarlı ve merkezi bir şekilde uygulanabilir (örneğin; hasılat işlemlerinin başlatılmasi, yetkilendirilmesi,kaydedilmesi, işlenmesi veya raporlanmasının ortak bir hizmet merkezinde gerçekleştirildiği durumlarda).

A101. Merkezileştirilmiş faaliyetlerin genel topluluk yapısıyla nasıl uyumlaştırıldığının ve yürütülen faaliyetlerin niteliğinin anlaşılması; "önemli yanlışlık" risklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi ile bu tür risklere uygun karşılığın verilmesine yardımcı olabilir. Örneğin; ortak bir hizmet merkezindeki kontroller, diğer kontrollerden bağımsız olarak işleyebilir ya da finansal bilgilerin türetildiği bir işletme veya işletme birimindeki kontrollere bağlı olabilir (örneğin; satış işlemleri, bir işletme veya işletme biriminde başlatilabilir ve yetkilendirilebilir ancak işlenmesi, ortak bir hizmet merkezinde gerçekleşebilir).

A102. Topluluk denetçisi, ortak kontrollerin veya merkezileştirilmiş faaliyetlerle ilgili kontrollerin işleyiş etkinliğinin test edilmesinde birim denetçilerini görevlendirebilir.Bu tür durumlarda; ortak kontrollerin veya merkezileştirilmiş faaliyetlerle ilgili kontrollerin işleyiş etkinliğinin test edilmesi yoluyla elde edilen denetim kaniti, topluluk genelinde uygulanacak maddi doğrulama prosedürlerinin niteliğinin, zamanlamasının ve kapsaminın belirlenmesini desteklediği için topluluk denetçisi ile birim denetçileri arasındaki etkin iş birliği önemlidir.

Topluluk Finansal Tablolarinin Hazirlanmasini Destekleyen Önemli Hususlar Hakkında Kurulacak İletişimler (Bkz.: 30(c)(iv) paragrafi)

A103. Topluluk işletme veya işletme birimleri, mevzuat gereği veya başka sebeplerle,topluluğun finansal tabloları için kullanılan finansal raporlama çerçevesinden farklı bir finansal raporlama çerçevesi kullanabilir. Bu tür durumlarda, topluluk yönetiminin;muhasebe politikalarını ve -uygun hâllerde- topluluğunkinden farkli bir tarihte sona eren finansal raporlama dönemi tarihlerini uyumlaştırmak için kullandığı finansal raporlama süreçlerinin anlaşılmasi, topluluk denetçisinin; düzeltmelerin, mutabakatların ve yeniden sınıflandırmaların nasıl yapıldiğını ve bunların topluluk yönetimi ya da işletme veya işletme birimi tarafindan merkezi șekilde yapılıp yapılmadiğini anlamasına olanak sağlar.

Topluluk yönetiminin ișletme veya işletme birimlerine yönelik talimatları
A104. Topluluk denetçisinin BDS 315'i74 uygularken; topluluk yönetiminin, topluluk finansal tablolarının hazırlanmasını destekleyen önemli hususlar hakkında nasıl iletişim kurduğunu anlaması gerekir. Topluluk yönetimi, finansal bilgilerin tekdüzeliğinin ve karşılaştırılabilirliğinin sağlanması amacıyla işletme veya işletme birimlerine, finansal raporlama süreçleri hakkında ayrıntılar içeren talimatlar (örneğin, finansal raporlama politikalarının bildirilmesi) verebilir ya da topluluk genelinde ortak politikalar 
74 BDS 315, 25(b) paragrafi 

benimseyebilir. Topluluk yönetiminin talimatları hakkında kanaat edinilmesi, topluluk finansal tablolarıdaki “önemli yanlışlık" risklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesini etkileyebilir. Örneğin; yetersiz talimatlar, işlemlerin yanlışkaydedilmesi veya işlenmesi ya da muhasebe politikalarının yanlış uygulanmasıriskinden dolayı yanlışlık ihtimalini artırabilir.

A105. Topluluk denetçisinin talimatlar veya politikalar hakkında edindiği kanaat aşağıdakileri içerebilir:
Raporlama paketinin tamamlanmasına ilişkin talimatların anlaşılırlığı ve uygulanabilirliği.

Talimatların:
o Geçerli finansal raporlama çerçevesinin ve uygulanacak muhasebe politikalarının özelliklerini yeterli şekilde tanımlayıp tanımlamadıği,
O Geçerli finansal raporlama çerçevesinin hükümlerine uyum açisından yeterli açıklamaların (örneğin, ilişkili taraf ilişkileri ve işlemleri ile faaliyet bölümlerine ilişkin bilgilerin açıklanması gibi) hazırlanması için gerekli olan bilgileri ele alıp almadıği,
O Konsolidasyon düzeltmelerinin (örneğin, topluluk içi işlemler ve gerçekleşmemiş kârlar ile topluluk içi hesap bakiyeleri gibi) yapılması için gerekli olan bilgileri ele alıp almadığı ve 
O Raporlama takvimini içerip içermediği.
Birim Denetçilerinin Katilımında Dikkate Alınacak Hususlar (Bkz: 31-32 nci paragraflar)
A106. Topluluk denetçisi, topluluk denetimi sırasında, 31 inci paragrafta yer alan hususlari, bu hususların birim denetçilerinin çalışmalarıyla ilgili olması durumunda, söz konusu diğer birim denetçilerine bildirebilir. A144 paragrafi, birim denetçisinin çalışması sırasında zamanında bildirilmesi gerekebilecek diğer hususlara ilişkin örnekler içerir.
A107. Bazı durumlarda, ilişkili taraf ilişki ve işlemlerinin niteliği, ilişkili olmayan taraflarla gerçekleştirilen benzer işlemlere göre finansal tablolarda daha yüksek "önemli yanlışlık" riskine sebep olabilir.75 Aşağıdaki durumlarda, bir topluluk denetiminde,ilişkili taraf ilişkileriyle bağlantılı olarak, hile kaynaklı olanlar dâhil olmak üzere,topluluk finansal tablolarında “önemli yanlışlık’ riski daha yüksek olabilir:
Topluluk yapısının karmaşık olduğu durumlarda,
Topluluğun bilgi sistemlerinin entegre olmadıği ve bu nedenle, ilişkili taraf ilişki ve işlemlerinin belirlenmesi ile kaydedilmesi noktasında daha az etkin olduğu durumlarda ve 

İşletme ve işletme birimleri arasında çok sayıda veya sıklıkta ilişkili taraf işlemlerinin gerçekleștiği durumlarda.

75BDS 550, 2 nci paragraf 

Bu durumların mevcut olması hâlinde, BDS 200'in76 gerektirdiği şekilde, denetimin mesleki şüphecilik içerisinde planlanması ve yürütülmesi özellikle önem taşır.
“Önemli Yanlışlk” Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi (Bkz.: 33 üncü paragraf)
A108. Topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlik" risklerini belirleme ve değerlendirme süreci, yinelenen ve dinamik bir süreçtir ve özellikle, birimin faaliyetlerinin karmaşık veya özellikli olması ya da birden fazla yerde birçok birimin bulunması durumunda zor olabilir. Denetçi, BDS 315'i77 uygularken; topluluk ve çevresi, geçerli finansal raporlama çerçevesi ve topluluğun iç kontrol sistemi hakkında edindiği kanaate dayanarak, muhtemel “önemli yanlışlık" riskleri hakkındaki ilk beklentileri ve topluluk finansal tablolarındaki önemli işlem sınıfları, hesap bakiyeleri ve açıklamalar hakkındaki ilk belirlemeyi şekillendirir.

A109. Muhtemel “önemli yanlışlık" riskleri hakkındaki ilk beklentiler, denetçinin; topluluğun işletme veya işletme birimleri dâhil olmak üzere, topluluk ile faaliyet gösterdikleri çevre ve sektörler hakkındaki kanaatini göz önünde bulundurur. İlk beklentilere bağlı olarak topluluk denetçisi, birim denetçilerini risk değerlendirme prosedürlerine dâhil edebilir ve genellikle de dâhil edecektir. Çünkü, birim denetçileri; işletme veya işletme birimleri hakkında, faaliyetler ve ilgili riskler ile söz konusu işletme veya işletme birimleriyle ilgili olarak hangi durumlarda topluluk finansal tablolarında “önemli yanlışlık"risklerinin ortaya çıkabileceğinin anlaşılmasına yardımcı olabilecek doğrudan bilgi ve tecrübeye sahip olabilir.

A110. Topluluk denetçisinin, yönetim beyanı düzeyinde belirlenen “önemli yanlışlık"risklerine ilişkin yapısal riskin değerlendirilmesi sorumluluğunu üstlenmesi gerekir. Bu tür bir değerlendirme, yanlışlık ihtimalinin ve yanlışlığın büyüklüğünün değerlendirilmesini içerir ve aşağıdakiler dikkate alınır78:
Yapısal risk faktörlerinin, ilgili yönetim beyanlarının yanlışlığa olan açıklığınınasıl ve ne ölçüde etkilediği.

Topluluk finansal tablosu düzeyindeki “önemli yanlışlık” risklerinin, yönetim beyanı düzeyindeki “önemli yanlışlık" risklerine ilişkin yapısal risk değerlendirmesini nasıl ve ne ölçüde etkilediği.

A111. Uygulanan risk değerlendirme prosedürlerine bağlı olarak topluluk denetçisi, topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlık" riski olarak değerlendirilen bir riskin, yalnızca belirli birimlerin finansal bilgileriyle ilgili olarak ortaya çıktığına karar verebilir.Örneğin; hukuki bir iddiaya ilişkin “önemli yanlışlık" riski yalnızca, belirli bir ülkede faaliyet gösteren işletme veya işletme birimlerinde ya da benzer operasyonları veya faaliyetleri bulunan işletme veya işletme birimlerinde mevcut olabilir.
A112. Ek 3'te, münferit veya toplu olarak, topluluk finansal tablolarındaki hata veya hile kaynaklı “önemli yanlışlık" risklerine (konsolidasyon sürecine ilişkin olanlar dâhil)işaret edebilecek olay ve koşullara ilişkin örnekler yer almaktadır.
76BDS 200, 15 inci paragraf 77 BDS 315, A126 paragrafi 78BDS 315, 31 inci paragraf 

Hile 
A113. Denetçinin, BDS 240'179 uygularken, finansal tablolardaki hile kaynaklı “önemli yanlışlık" risklerini belirleyip değerlendirmesi ve yönetim beyanı düzeyinde hile kaynaklı “önemli yanlışlık" riski olarak değerlendirdiği risklere; niteliği, zamanlamasıve kapsamiyla karşılık veren müteakip denetim prosedürlerini tasarlaması ve uygulaması gerekir. Topluluk finansal tablolarındaki hile kaynaklı “önemli yanlışlık"risklerini belirlemek için kullanılan bilgiler arasında aşağıdakiler yer alabilir:
Topluluk finansal tablolarıda hile kaynaklı önemli yanlışlığa neden olabilecek riskler için topluluk yönetiminin yaptığı değerlendirme.
Hile riskinin daha yüksek olduğu işlem sınıfları, hesap bakiyeleri veya açıklamalar ya da topluluk yönetimi tarafindan tespit edilen hile riskleri dâhil olmak üzere, topluluk yönetimi tarafindan topluluk finansal tablolarındaki hile risklerinin belirlenmesinde ve bunlara karşılık verilmesinde izlenen süreç.
Hile kaynaklı "önemli yanlışlık" risklerine daha açık olan belirli birimlerin bulunup bulunmadığı.

Konsolidasyon sürecinde herhangi bir hile riski faktörünün veya yönetimin taraflılığına ilişkin göstergelerin mevcut olup olmadıği.

Topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanların, topluluktaki hile risklerinin belirlenmesi ve bu risklere karşılık verilmesi için topluluk yönetimi tarafindan yürütülen süreçleri ve bu risklerin asgari seviyeye indirilmesi için topluluk yönetiminin oluşturduğu kontrolleri ne şekilde izlediği.

Topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanların, topluluk yönetiminin, içdenetim fonksiyonundaki uygun kişilerin (ve -uygun hâllerde- birim yönetiminin, birim denetçilerinin ve diğer kişilerin), topluluğu ya da bir birimi etkileyen herhangi bir mevcut, şüphelenilen veya iddia edilen hile hakkinda bilgilerinin olup olmadığı konusunda topluluk denetçisinin yaptığı sorgulamada verdiği yanıtlar.

Birim Denetçilerinin Katilımında Dikkate Alınacak Hususlar (Bkz.: 34 üncü paragraf)
A114. Topluluk denetçisinin; risk değerlendirme prosedürlerinin tasarlanmasi ve uygulanmasına birim denetçilerini dâhil etmesi durumunda, 33 üncü paragrafa uygun olarak topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlık" risklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi için yeterli bir dayanağa sahip olmak amaciyla topluluk ve çevresi,geçerli finansal raporlama çerçevesi ve topluluğun iç kontrol sistemi hakkında kanaat edinme sorumluluğu devam eder.

A115. Risk değerlendirme prosedürlerinden elde edilen denetim kanitlarinin “önemli yanlışlık" risklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi için uygun bir dayanak teşkil etmemesi durumunda BDS 315,8º denetçinin, bu tür bir dayanak teşkil edecek denetim kanıtı elde edilene kadar ilave risk değerlendirme prosedürleri uygulamasını zorunlu kilar.

79 BDS 240, 26 ve 31 inci paragraflar 80BDS 315, 35 inci paragraf 

Önemlilik 
Birim Performans Önemliliği (Bkz.: 35(a) paragrafi)
A116. 35(a) paragrafi; topluluk denetçisinin, ayrıştırılan finansal bilgilere yönelik denetim prosedürlerinin uygulandığı her bir birim için birim performans önemliliğini belirlemesini gerektirir. Birim performans önemliliği tutari, her birim için farklı olabilir.Ayrica, münferit bir birime ait birim performans önemliliği tutarının, topluluk performans önemliliğinin aritmetik bir parçası olması gerekmez. Dolayisıyla, birim performans önemliliği tutarlarının toplami, topluluk performans önemliliğini aşabilir.
A117. Bu BDS, denetim prosedürlerinin uygulandiğı birimlere ait her bir işlem sinifi, hesap bakiyesi veya açıklama için birim performans önemliliğinin belirlenmesini gerektirmez.Ancak, topluluğa özgü koşullar altında, bir bütün olarak topluluk finansal tabloları için belirlenen önemlilikten daha düşük tutarlardaki yanlışlıkları içerebilecek bir veya daha fazla işlem sınıfinın, hesap bakiyesinin veya açıklamanın bulunduğu ve söz konusu yanlışlıkların kullanıcıların topluluk finansal tablolarına istinaden alacakları ekonomik kararları etkilemesinin makul şekilde beklendiği durumlarda, BDS 320,*' söz konusu belirli işlem sınıflari, hesap bakiyeleri veya açıklamalara uygulanmak üzere önemlilik düzeyi veya düzeylerinin belirlenmesini zorunlu kilar. Bu tür durumlarda, topluluk denetçisinin, birim denetçisine bildirilen tutardan daha düşük bir birim performans önemliliğinin söz konusu belirli işlem sınıfları, hesap bakiyeleri veya açıklamalar için uygun olup olmayabileceğini değerlendirmesi gerekebilir.82
A118. Birim performans önemliliğinin belirlenmesi basit bir mekanik hesaplama değildir ve mesleki muhakemenin kullanılmasını içerir. Topluluk denetçisinin, birim performans önemliliğini belirlerken dikkate alabileceği faktörler aşağıdakileri içerir:
Finansal bilgilerin birimler arasında ayriştırılma derecesi (örneğin, birimler arasında ayrıştırılma derecesi arttıkça, toplulaştırma riskini ele almak için daha düşük bir birim performans önemliliği genellikle uygun olacaktır). Birimin topluluk için nispi önemi, ayrıştırılma derecesini etkileyebilir (örneğin; tek bir birim, topluluğun büyük bir bölümünü temsil ediyorsa, birimler arasında daha az ayriştirma olmasi muhtemeldir).

Birimin finansal bilgilerindeki yanlışlıkların niteliği, sıklığı ve büyüklüğühakkındaki beklentiler. Örneğin:
o Birimin finansal bilgilerine özgü risklerin bulunup bulunmadığı (örneğin;sektöre özgü muhasebe konuları, olağandışı veya karmaşık işlemler).
o Önceki denetimlerde birimde belirlenen yanlışlıkların niteliği ve boyutu.
A119. 35(a) paragrafi, toplulaştırma riskini ele almak için birim performans önemliliğinin topluluk performans önemliliğinden daha düşük olmasını gerektirir. A118 paragrafinda açıklandığı üzere, birimler arasında ayrıştırılma derecesi arttıkça, toplulaştırma riskini ele almak için daha düşük bir birim performans önemliliği tutarının belirlenmesi genellikle uygun olacaktir. Ancak bazı durumlarda, birim performans önemliliği,topluluk performans önemliliğine yakın bir tutarda belirlenebilir çünkü, bir birime 
81 BDS 320, 10 uncu paragraf ve A11-A12 paragrafları82 BDS 320, A13 paragrafi 


ilişkin finansal bilgilerin, topluluk finansal tablolarının önemli bir bölümünü temsil ettiği durumlarda olduğu gibi, daha az toplulaştırma riski vardır. Topluluk denetçisi,özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirilen bir işletmedeki kontrol gücü olmayan bir pay için birim performans önemliliğini belirlerken, topluluğun sahiplik yüzdesini ve yatırım yapılan işletmenin kâr ve zarar payını dikkate alabilir.

A120. Bazi durumlarda, topluluk denetçisi veya birim denetçisi tarafindan müteakip denetim prosedürleri, önemli işlem sınıfì ya da hesap bakiyesine tek bir ana kitle olarak (diğer bir ifadeyle, birimler arasında ayriştırılmadan) uygulanabilir. Bu tür durumlarda,topluluk performans önemliliği genellikle bu prosedürlerin uygulanması amaciyla kullanilacaktir.

“Bariz Biçimde Önemsiz" Kabul Edilen Eşik Tutar (Bkz.: 35(b) paragrafi)
A121. Yanlışlıkların topluluk denetçisine bildirilmesine ilişkin eşik tutar, topluluk finansal tabloları için bariz biçimde önemsiz sayılan tutara eşit veya daha düşük bir tutar olarak belirlenir. BDS 45083 uyarınca bu eșik tutar; topluluk denetçisi, bu tür tutarların birikmesinin topluluk finansal tabloları üzerinde bariz biçimde önemli bir etkiye sahip olmayacağını beklediğinden, bu seviyenin altında kalan yanlışlikların biriktirilmesinin gerekli olmadiği tutardır.

Birim Denetçilerinin Katilıminda Dikkate Alınacak Hususlar 
Birim Performans Önemliliğinin Bildirilmesi (Bkz.: 36 ncı paragraf)
A122. Bazı durumlarda, birim denetçisinin birim hakkındaki bilgisi ve birimin finansal bilgilerindeki muhtemel yanlışlık kaynakları göz önünde bulundurulduğunda, topluluk denetçisinin uygun bir birim performans önemliliği tutarı belirlerken, birim denetçisini dâhil etmesi uygun olabilir. Bu bağlamda, topluluk denetçisi; topluluk performans önemliliğiyle ilişkili olarak birim performans önemliliğinin, içinde bulunulan şartlara uygun olup olmadığının belirlenmesi konusundaki iş birliğini desteklemek amaciyla topluluk performans önemliliğini birim denetçisine bildirmeyi de değerlendirebilir.
A123. Birim performans önemliliği, en azından kismen, birimin finansal bilgilerindeki yanlışlıkların niteliği, sıklığı ve büyüklüğü hakkındaki beklentilere dayanır. Dolayısıyla,özellikle birim denetçisi tarafından belirlenen yanlışlıkların sayısı ve büyüklüğübeklenenden daha yüksekse, birim denetçisi ile topluluk denetçisi arasındaki devam eden iletişim önemlidir.

“Önemli Yanlışlık” Riski Olarak Değerlendirilen Risklere Karşılık Verilmesi (Bkz.: 37 nci paragraf)

Müteakip Denetim Prosedürlerinin Uygulanmasi 
Müteakip Denetim Prosedürlerinin Merkezi Şekilde Uygulanması
A124. Bir veya daha fazla önemli işlem sınıfi, hesap bakiyesi veya açıklamaya toplu olarak müteakip denetim prosedürlerinin uygulanmasi sonucu elde edilecek denetim kanıtlarının, “önemli yanlışlık" riski olarak değerlendirilen risklere karşılık verecek olması durumunda, örneğin, tüm topluluğun hasılat işlemlerine ilişkin muhasebe kayıtları merkezi şekilde (örneğin, ortak hizmet merkezinde) tutuluyorsa, müteakip 
83 BDS 450, A3 paragrafi 

denetim prosedürleri merkezi şekilde tasarlanabilir ve uygulanabilir. Denetçinin,müteakip denetim prosedürlerini merkezi şekilde uygulayıp uygulamayacağına ilişkin kararıyla ilgili olabilecek faktörler örneğin aşağıdakileri içerir:
Finansal raporlamayla ilgili faaliyetlerin merkezileştirilme düzeyi.
Ortak kontrollerin niteliği ve kapsami.
Topluluğun faaliyetlerinin ve iş kollarının benzerliği.
A125. Topluluk denetçisi, müteakip denetim prosedürlerini uygulamak amaciyla çeşitli birimlerin finansal bilgilerinin tek bir ana kitle olarak dikkate alınabileceğine karar verebilir, örneğin; işlemler aynı özelliklere sahip olduğu için homojen kabul edildiğinde,ilgili “önemli yanlışlık riskleri aynıdır ve kontroller tutarlı bir şekilde tasarlanmış ve işletilmektedir.

A126. Müteakip denetim prosedürlerinin merkezi sekilde uygulanması durumunda, birim denetçileri yine de sürece dâhil edilebilir. Örneğin; topluluğun birden fazla ortak hizmet merkezi bulunması durumunda, topluluk denetçisi, bu ortak hizmet merkezlerine yönelik müteakip denetim prosedürlerinin uygulanmasına birim denetçilerini dâhil edebilir.
Birim Düzeyinde Müteakip Denetim Prosedürlerinin Uygulanması
A127. Diğer durumlarda, bir birimin finansal bilgileriyle ilgili olan topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlık” risklerine karşılık vermeye yönelik prosedürler, birim düzeyinde daha etkin bir şekilde uygulanabilir. Aşağıdaki hâllerde bu durum geçerlidir:
Topluluğun farklı hasılat akışlarının olması hâlinde,
Topluluğun birden fazla iş kolunun olması hâlinde,
Topluluğun birden fazla yerde faaliyetlerinin olması hâlinde veya 
Topluluğun merkezi olmayan iç kontrol sistemlerinin olması hâlinde.
Finansal Bilgileri Tek Başına Önemli Olmayan Ancak Toplu Olarak Topluluk Finansal Tabloları İçin Önemli Olan Çok Sayıda Birim 

A128. Bir topluluk, finansal bilgileri tek başına önemli olmayan ancak toplu olarak topluluk finansal tabloları için önemli olan çok sayıda birimden oluşabilir. Topluluk finansal tablolarındaki önemli işlem sınıfları, hesap bakiyeleri veya açıklamaların çok sayıda birim üzerinden ayrıştırılması gibi durumlar, topluluk denetçisi için müteakip denetim prosedürlerinin tasarlanmasında ve uygulanmasında ilave zorluklar ortaya çıkarabilir.
A129. Bazı durumlarda; bu önemli işlem sınıflari, hesap bakiyeleri veya açıklamalara yönelik müteakip denetim prosedürlerini merkezi şekilde uygulayarak yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmek mümkün olabilir (örneğin; bunların homojen olduğu, ortak kontrollere tabi olduğu ve uygun bilgilere erişimin sağlanabildiği durumlarda). BDS 520 uyarınca müteakip denetim prosedürleri, analitik maddi doğrulama prosedürlerini de içerebilir.84Denetimin içinde bulunduğu şartlara bağlı olarak, birimlerin finansal bilgileri,beklentilerin geliştirilmesi ve analitik maddi doğrulama prosedürlerinin uygulanmasısırasında beklenen değerlerle kayitlı tutarlar arasındaki tutar farklarının belirlenmesi 
84 BDS 520, Analitik Prosedürler 

amacıyla uygun düzeylerde toplulaştırılabilir. Otomatik araç ve tekniklerin kullanılmasıbu tür durumlarda yardımci olabilir.

A130. Diğer bazı durumlarda, topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlik" risklerini ele almak için seçilen birimlerde müteakip denetim prosedürlerinin uygulanmasıgerekebilir. Denetim prosedürlerinin uygulanacaği birimlerin ve seçilen birimlerde uygulanacak müteakip denetim prosedürlerinin niteliği, zamanlaması ve kapsamının belirlenmesi, mesleki muhakemenin kullanilmasıni gerektiren konulardir. Bu tür durumlarda, test edilmek üzere seçilen birimlere öngörülemezlik unsurunun dâhil edilmesi, topluluk finansal tablolarındaki hile kaynaklı “önemli yanlışlık" riskleriyle ilgili olarak da yardımcı olabilir (Ayrica bakınız: A136 paragrafi).
Müteakip Denetim Prosedürlerinin Niteliği ve Kapsami 
A131. Topluluk denetçisi,“önemli yanlışlık" riski olarak değerlendirilen risklere karşılık verilirken, bir birim için aşağıdaki çalışma kapsamının uygun olacağına karar verebilir (-uygun hâllerde- birim denetçilerinin katılımıyla):
Birimin finansal bilgilerinin tamamına yönelik müteakip denetim prosedürlerinin tasarlanması ve uygulanmasi,
Bir veya daha fazla işlem sınıfi, hesap bakiyesi veya açıklamaya yönelik müteakip denetim prosedürlerinin tasarlanması ve uygulanması veya 
Belirli müteakip denetim prosedürlerinin uygulanması.
A132. Topluluk denetçisi, uygulanacak müteakip denetim prosedürlerinin niteliği,zamanlaması ve kapsamına ilişkin sorumluluğu üstlense de birim denetçileri, müteakip denetim prosedürlerinin tasarlanması ve uygulanması dâhil olmak üzere, topluluk denetiminin tüm aşamalarına katilabilir ve genellikle de katılır.
Birimin Finansal Bilgilerinin Tamamına Yönelik Müteakip Denetim Prosedürlerinin Tasarlanmasi ve Uygulanmasi 

A133. Topluluk denetçisi, aşağidaki durumlar dâhil olmak üzere, bir birimin finansal bilgilerinin tamamına yönelik müteakip denetim prosedürlerinin tasarlanması ve uygulanmasının uygun bir yaklaşım olduğuna karar verebilir:
Topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlk" riski olarak değerlendirilen risklere karşılik olarak, bir birimin finansal bilgilerinin tamamı veya önemli bir bölümü hakkında denetim kanitı elde edilmesi gerekmektedir.
Topluluk denetçisinin, topluluk yönetimi tarafindan topluluğun sürekliliğini devam ettirme kabiliyeti hakkında yapılan değerlendirmeyi incelemesiyle bağlantılı olabilecek birimdeki olay veya şartların varliğı nedeniyle topluluk finansal tablolarında yaygın bir “önemli yanlışlık" riski bulunmaktadır.
Bir veya Daha Fazla İşlem Sınıfi, Hesap Bakiyesi veya Açıklamaya Yönelik Müteakip Denetim Prosedürlerinin Tasarlanması ve Uygulanmasi 

A134. Topluluk denetçisi, bir birimin finansal bilgilerindeki bir veya daha fazla belirli işlem sınıfi, hesap bakiyesi veya açıklamaya yönelik müteakip denetim prosedürlerinin tasarlanması ve uygulanmasının, topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlik"

riski olarak değerlendirilen riskleri ele almak için uygun bir yaklaşım olduğuna karar verebilir. Örneğin; bir birim, sınırlı düzeyde faaliyette bulunabilir ancak topluluğa ait arsa ve binaların önemli bir bölümünü elinde bulundurur veya önemli vergi bakiyelerine sahiptir.

Belirli Müteakip Denetim Prosedürlerinin Uygulanmasi 
A135. Topluluk denetçisi, yalnızca bir veya daha fazla ilgili yönetim beyanına ilişkin denetim kanıtı elde edilmesi gerektiğinde olduğu gibi, bir birimin finansal bilgilerine yönelik belirli müteakip denetim prosedürlerinin tasarlanması ve uygulanmasının uygun bir yaklaşım olduğuna karar verebilir. Örneğin, topluluk denetçisi; işlem sınıfi, hesap bakiyesi veya açiklamayi merkezi şekilde test edebilir ve birim denetçisinden birimde belirli müteakip denetim prosedürlerini uygulamasını talep edebilir (örneğin, birimin bulunduğu ülkedeki dava veya iddialara ilişkin değerlendirmelerle ya da bir varlığın mevcudiyetiyle ilgili belirli müteakip denetim prosedürleri).
Öngörülemezlik Unsuru 
A136. Yapılacak çalışmanın türüne, prosedürlerin uygulandığı işletme veya işletme birimlerine ve topluluk denetçisinin çalışmalara ne ölçüde katıldığına öngörülemezlik unsurunun dâhil edilmesi, topluluk finansal tablolarındaki hile kaynaklı “önemli yanlışlık" riskine sebep olabilecek birimlerin finansal bilgilerindeki önemli yanlışliğın belirlenmesi ihtimalini artırabilir.85

Kontrollerin İşleyiş Etkinliği 
A137. Topluluk denetçisi, topluluk düzeyinde veya birimlerde uygulanacak olan maddi doğrulama prosedürlerinin niteliğini, zamanlamasini ve kapsamini belirlerken topluluk genelinde işleyen kontrollerin işleyiş etkinliğine güvenebilir. BDS 330,86 denetçinin, bu kontrollerin işleyiş etkinliklerine ilişkin yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmek amacıyla kontrol testlerini tasarlamasını ve uygulamasını zorunlu kilar. Birim denetçileri, bu tür kontrol testlerinin tasarlanmasına ve uygulanmasına dâhil edilebilir.
A138. Denetçinin, güvenmeyi düşündüğü kontrollerde sapmalar tespit etmesi hâlinde, BDS 33087 uyarınca bu hususları ve muhtemel sonuçlarını anlamak üzere özel sorgulamalar yapması gerekir. Kontrollerin işleyiş etkinliğinin test edilmesi sonucunda beklenenden daha fazla sapma tespit edilmesi durumunda topluluk denetçisinin, topluluk denetim planıni revize etmesi gerekebilir. Topluluk denetim planına ilişkin muhtemel revizyonlar aşağıdakileri içerebilir:
Belirli birimlerde uygulanacak olan ilave maddi doğrulama prosedürlerinin talep edilmesi.

Etkin bir şekilde tasarlanan ve uygulanan diğer ilgili kontrollerin işleyişetkinliğinin belirlenmesi ve test edilmesi.

Müteakip denetim prosedürleri için seçilen birimlerin sayısının artırılması.
85 BDS 240, 30(c) paragrafi 86 BDS 330, 8 inci paragraf 87 BDS 330, 17 nci paragraf 

A139. Kontrollerin işleyiş etkinliğinin merkezi bir şekilde test edilmesi durumunda (örneğin,ortak hizmet merkezindeki kontroller veya ortak kontrollerin test edilmesi) topluluk denetçisinin, yapılan denetim çalışmasına ilişkin bilgileri birim denetçilerine bildirmesi gerekebilir. Orneğin; bir birim denetçisinden; birimin tüm finansal bilgilerine yönelik maddi doğrulama prosedürlerinin tasarlanması ve uygulanmasinın ya da bir veya daha fazla işlem sınıfi, hesap bakiyesi veya açıklamaya yönelik maddi doğrulama prosedürlerinin tasarlanmasi ve uygulanmasinin talep edilmesi durumunda birim denetçisi, maddi doğrulama prosedürlerinin niteliğini, zamanlamasını ve kapsamınıbelirlemek amaciyla, merkezi şekilde uygulanan kontrol testlerini topluluk denetçisiyle müzakere edebilir.

Konsolidasyon Süreci 
Konsolidasyon Prosedürleri (Bkz.: 38 inci paragraf)
A140. Alt konsolidasyonlar dâhil olmak üzere, konsolidasyon sürecine yönelik müteakip denetim prosedürleri aşağıdakileri içerebilir:
Gerekli yevmiye kayıtlarının konsolidasyona yansıtıldığının belirlenmesi ve 
Konsolidasyon süreci üzerindeki kontrollerin işleyiş etkinliğinin değerlendirilmesi ve herhangi bir kontrolün etkisiz olduğu belirlenirse, uygun şekilde karşılık verilmesi.

Konsolidasyon Düzeltmeleri ve Yeniden Sınıflandırmalar (Bkz.: 38(b) paragrafi)
A141. Konsolidasyon süreci, topluluk finansal tablolarında olağan BT uygulamalarından geçmeden raporlanan tutarlarda düzeltmeler ve yeniden sinıflandırmalar yapılmasınıgerektirebilir ve diğer finansal bilgilerin tabi olduğu kontrollere tabi olmayabilir.Topluluk denetçisinin, düzeltmeler ve yeniden sınıflandırmaların uygunluğu, tamlığı ve doğruluğuna ilişin yaptığı değerlendirme aşağıdaki hususları içerebilir:
Önemli düzeltmelerin, altında yatan işlem ve olayları uygun şekilde yansitip yansitmadığınin değerlendirilmesi,
Finansal bilgileri topluluk finansal tablolarına dâhil edilen işletme veya işletme birimlerinin uygun şekilde dâhil edilip edilmediğinin belirlenmesi,
Önemli düzeltmelerin doğru biçimde hesaplanıp hesaplanmadığının, işlenip işlenmediğinin ve bu düzeltmelerin topluluk yönetimi ve -uygun hâllerde- birim yönetimi tarafindan onaylanıp onaylanmadığının belirlenmesi,
Önemli düzeltmelerin düzgün bir şekilde desteklenip desteklenmediğinin ve yeterli bir şekilde belgelendirilip belgelendirilmediğinin belirlenmesi ve 
Topluluk içi işlemler, gerçekleşmemiş kârlar ile topluluk içi hesap bakiyelerinin mutabakatınin ve eliminasyonunun değerlendirilmesi.

Birim Denetçilerinin Katılımında Dikkate Alınacak Hususlar (Bkz.: 42-43 üncü paragraflar)
A142. Topluluk denetçisinin, müteakip denetim prosedürlerinin tasarlanması veya uygulanmasına birim denetçilerini dâhil etmesi durumunda birim denetçisi, faydalandığıuzmanın çalışmasının kullanılmasının uygun olduğuna karar verebilir ve bunu topluluk denetçisine bildirebilir. Bu tür durumlarda topluluk denetçisi, birim denetçisinin 

müteakip denetim prosedürlerini tasarlaması ve uygulamasinın uygun olup olmadiğina karar verirken, birim denetçisiyle örneğin aşağıdaki hususları müzakere edebilir:
Uzmanın çalışmasının niteliği, kapsamı ve amaçları.
Topluluk denetçisinin amaçları açısından, faydalandığı uzmanın çalışmasının yeterliliği hakkında birim denetçisinin yaptiğı değerlendirme.
A143. Topluluk denetçisinin uygun katılım düzeyi, topluluğun içinde bulunduğu şartlar ile topluluğun yapisına ve topluluk denetçisinin, alt konsolidasyonlar dâhil, konsolidasyon sürecine yönelik prosedürleri uygulayan birim denetçileriyle ilgili geçmiş tecrübeleri ile topluluk denetiminin şartları (örneğin, bir işletme veya işletme biriminin finansal bilgilerinin, topluluk finansal tablolarında kullanılan muhasebe politikalarına göre hazırlanmamış olması durumunda) gibi diğer faktörlere bağlı olabilir.
Birim Denetçisinin Çalışmasının Yeterliliğinin ve Kurduğu İletişimin Değerlendirilmesi 
Topluluk Denetçisinin Topluluk Denetimi Hakkında Vardığı Sonuçlarla İlgili Olan Hususlara Îlişkin Yapılan Bildirim (Bkz.: 45 inci paragraf)

A144. 45 inci paragraf uyarinca bildirilmesi gereken hususlar, topluluk denetçisinin topluluk denetimi hakkında vardığı sonuçlarla ilgili olsa da belirli hususlar, birim denetçisinin prosedürleri sirasında da bildirilebilir. 32 ve 50 nci paragraflarda yer alan hususlara ek olarak, bu tür hususlar örneğin aşağıdakileri içerebilir:
Bağımsızlık hükümlerinde tespit edilen ihlaller dâhil olmak üzere, etik hükümlerin ihlaline ilişkin bilgiler,
Mevzuata aykırılık hâllerine ilişkin bilgiler,
Hile riskleri dâhil, yakın zamanda ortaya çıkan ciddi “önemli yanlışlık” riskleri,
Topluluk yönetiminin veya calışanların dâhil olduğu, topluluk finansal tablolarında önemli etki oluşturabilecek, tespit edilen ya da şüphelenilen hileler veya yasadışi olaylar ya da 

Önemli ve olağan dışı işlemler.
Birimin Finansal Bilgilerindeki Yanlışlıkların Bildirilmesi (Bkz.: 45(e) paragrafi)
A145. Birimlerdeki düzeltilmiş veya düzeltilmemiş yanlışlıklara ilişkin bilgiler, 45(g)paragrafi uyarınca eksikliklerin bildirilmesiyle birlikte dikkate alındığında, muhtemel yaygın iç kontrol eksiklikleri konusunda topluluk denetçisini uyarabilir. Ayrıca,beklenenden daha yüksek sayıda belirlenen (düzeltilmemiş veya düzeltilmiş)yanlışlıklar, daha yüksek bir tespit edilmemiş yanlışlık riskinin olduğunu gösterebilir ve bu durum, topluluk denetçisinin belirli birimlerde ilave denetim prosedürlerinin uygulanması gerektiği sonucuna varmasına neden olabilir.

Birim Denetçisinin Genel Bulguları veya Vardığı Sonuçlar (Bkz.: 45(k) paragrafi)
A146. Birim denetçisinin vardığı sonuçların şekli ve içeriği, birim denetçisinden yapması talep edilen denetim çalışmasının niteliği ve kapsamından etkilenir. Topluluk denetçisinin denetim șirketinin politika veya prosedürleri, topluluk denetiminin amaçlari açisından yapılan denetim çalışmasına ilişkin olarak birim denetçisinin vardığı genel sonucun şeklini veya yazılış biçimini ele alabilir. Bazı durumlarda, yerel mevzuat, birim denetçisi 

tarafindan sağlanacak sonucun şeklini (örneğin, bir görüş) belirleyebilir,
Birim Denetçisiyle Kurulan İletişimlerin Topluluk Denetçisinin Amaçları Açısından Yeterli Olup Olmadığının Değerlendirilmesi (Bkz.: 46(b) paragrafi)

A147. Topluluk denetçisinin, birim denetçisiyle kurulan iletişimlerin kendi amaçları açısından yeterli olmadığına karar vermesi durumunda, topluluk denetçisi, örneğin aşağıdaki hususları değerlendirebilir:
Birim denetçisinden daha fazla bilgi elde edilip edilemeyeceği (örneğin, ilave görüşmeler veya toplantılar yoluyla),
47 nci paragraf uyarınca birim denetçisinin oluşturduğu ilave çalışma kâğıtlarının gözden geçirilmesinin gerekli olup olmadığı,
48 inci paragraf uyarınca ilave denetim prosedürlerinin uygulanmasının gerekip gerekmediği veya 

Birim denetçisinin yetkinlik veya kabiliyeti hakkında herhangi bir endişe olup olmadığı.

Birim Denetçisinin Oluşturduğu İlave Çalışma Kâğıtlarının Gözden Geçirilmesi (Bkz.: 47 nci paragraf)

A148. A75 paragrafi, topluluk denetiminin durum ve gerçekleri ile diğer hususlara (örneğin,topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlık” riski olarak değerlendirilen riskler)bağlı olarak, birim denetçisinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesinin niteliği, zamanlaması ve kapsamını uyarlarken topluluk denetçisine rehberlik sağlar. Topluluk denetçisinin 47(c) paragrafı uyarınca yaptığı değerlendirme,birim denetçisinin çalışmalarına devam eden katılımiyla ilgili aşağıdaki hususlardan da etkilenebilir:
Bu BDS'nin 45 inci paragrafi uyarınca yapılanlar da dâhil olmak üzere, birim denetçisi tarafindan yapilan bildirimler ve 
Topluluk denetimi sırasında topluluk denetçisi (örneğin; 34, 42 ve 43 üncüparagraflarda yer alan hükümleri yerine getirmek için) veya BDS 220'nin (Revize) 31 inci paragrafi uyarinca topluluk sorumlu denetçisi tarafindan birim denetçisinin çalışma kâğıtlarının gözden geçirilmesi.

A149. İçinde bulunulan şartlar altında birim denetçisinin oluşturduğu ilave çalışma kâğıtlarının gözden geçirilmesinin gerekli olup olmadığı ve bunun kapsamı hakkinda topluluk denetçisinin vereceği kararı etkileyebilecek diğer faktörler aşağıdakileri içerir:
Birim denetçisinin, risk değerlendirme prosedürlerine ve topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlık” risklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesine katilma derecesi,
Finansal tablolar açisından önemli olan hususlar hakkında birim denetçisi tarafindan yapılan önemli muhakemeler ve bunlara ilişkin bulgular veya sonuçlar,
Daha az deneyimli kişilerin çalışmalarının gözden geçirilmesinden sorumlu birim denetçisinden daha deneyimli olan denetim ekibi üyelerinin yetkinlik ve 

kabiliyetleri ile 
Birim denetçisi ve topluluk denetçisinin, çalışma kâğıtlarının gözden geçirilmesi konusunda ortak politika veya prosedürlere tabi olup olmadığı.
Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar (Bkz.: 49-50 nci paragraflar)
A150. Topluluk denetçisi;
Birimlerin finansal bilgilerinin tarihleriyle, topluluk finansal tablolarına ilişkin denetçi raporu tarihi arasında meydana gelen olayları belirlemesine yardımci olması için birim denetçisinden bilanço tarihinden sonraki olaylara ilişkin prosedürler uygulamasını talep edebilir.

Birim denetçisi tarafindan bilanço tarihinden sonraki olayların bildirildiği tarih ile topluluk finansal tablolarına ilişkin denetçi raporu tarihi arasındaki dönemi kapsayacak şekilde prosedürler uygulayabilir.

Elde Edilen Denetim Kanıtının Yeterliliğinin ve Uygunluğunun Değerlendirilmesi 
Denetim Kanıtının Yeterliliği ve Uygunluğu (Bkz.: 51 inci paragraf)
A151. Topluluk finansal tablolarının denetimi kümülatif ve yinelenen bir süreçtir. Topluluk denetçisinin planlanan denetim prosedürlerini uygularken elde ettiği denetim kaniti,planlanan diğer denetim prosedürlerinin niteliğini, zamanlamasını veya kapsamınıdeğiştirmesine neden olabilir. Çünkü topluluk denetçisi, risk değerlendirmesine dayanak oluşturan bilgilerden önemli ölçüde farklılık gösteren yeni bilgiler elde edebilir.Örneğin:
Bir birimde belirlenen yanlışlıkların, diğer birimlerle ilgili olarak değerlendirilmesi gerekebilir veya 

Topluluk denetçisi, çevresel değişiklikler (örneğin; savaş, iç karışıklık veya salgın hastalıklar) nedeniyle bir birimdeki bilgilere veya kişilere erişm konusundaki kısıtlamaların farkına varabilir.

Bu tür durumlarda; önemli işlem sınıflari, hesap bakiyeleri veya açıklamalar ile ilgili yönetim beyanlarının tamamı ya da bir kısmı için değerlendirilen risklere ilişkin faktörlerin yeniden gözden geçirilmesine bağlı olarak topluluk denetçisinin, planlanan denetim prosedürlerini yeniden değerlendirmesi gerekebilir.

A152. 51 inci paragrafta zorunlu kilınan değerlendirme, topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlık” riski olarak değerlendirilen risklere karşılık vermek için geliştirilen topluluğun genel denetim stratejisinin ve topluluk denetim planının uygun olmaya devam edip etmediğini belirlerken topluluk denetçisine yardımcı olur. Denetçinin,“önemli yanlışlık" riski olarak değerlendirilen risklerden bağımsız olarak, her bir önemli işlem sınıfi, hesap bakiyesi ve açıklama için maddi doğrulama prosedürleri tasarlamasıve uygulamasına ilişkin olarak BDS 330'da* yer alan hüküm, topluluk finansal tablolarıbağlamında bu değerlendirmenin amaçlari açısından da yardımcı olabilir.
88 BDS 330, 18 inci paragraf 

A153. Topluluk denetçisi, elde edilen denetim kanitinın yeterliliğini ve uygunluğunu değerlendirirken, denetim ekibinin mesleki şüphecilik içinde hareket ettiğini dikkate alabilir. Örneğin; topluluk denetçisi, A17 paragrafinda belirtilen hususlar gibi hususların, denetim ekibinin uygun olmayan şekilde aşağıdakileri yapmasına neden olup olmadiğini mütalaa edebilir:
İhtiyaca uygunluğu ve güvenilirliği uygun şekilde değerlendirmeksizin,erişilmesi daha kolay denetim kanıtlarının elde edilmesi,
İçinde bulunulan şartlar altında gerekli olandan daha az ikna edici kanıtların elde edilmesi veya 

Denetim prosedürlerinin, doğrulayıcı olan kanıtları elde etme veya çelişkili olan kanıtları hariç tutma eğiliminde olacak şekilde (diğer bir ifadeyle, taraflı bir şekilde) tasarlanmasi ve uygulanması.

A154. BDS 220 (Revize),8° sorumlu denetçinin, denetçi raporu tarihinde veya öncesinde çalışma kâğıtlarını gözden geçirmek ve denetim ekibiyle müzakere etmek suretiyle,ulaşılan sonuçların desteklenmesi ve denetçi raporunun tamamlanması için yeterli ve uygun denetim kanitının toplandığına karar vermesini zorunlu kılar. Topluluk denetçisinin, birim denetçileri tarafindan yapılan çalışmalardan elde edilen denetim kanıtları hakkında yapacağı değerlendirmeyle ilgili olabilecek bilgiler, topluluk denetiminin durum ve gerçeklerine bağlıdır ve aşağıdaki hususları içerebilir:
Topluluk denetiminin amaçları açısından yapılan çalışmalara ilişkin olarak birim denetçilerinin genel bulguları veya sonuçları dâhil olmak üzere, 45 inci paragraf uyarınca birim denetçileri tarafindan yapılan bildirimler,
32 nci paragrafta zorunlu kılınanlar dâhil olmak üzere, topluluk denetimi boyunca birim denetçileri tarafindan yapılan diğer bildirimler ve 
-Uygun hâllerde- 47 nci paragraf uyarınca topluluk denetçisi tarafindan, birim denetçisinin oluşturduğu ilave çalışma kâğıtlarının gözden geçirilmesi dâhil olmak üzere, topluluk denetçisinin birim denetçilerini yönlendirmesi ve gözetimi ile çalışmalarını gözden geçirmesi.

A155. Bazı durumlarda; yapılan çalışmaları ve bunların sonuçlarını açıklayan genel bir özet bilgi notu, topluluk denetçisinin, birim denetçisinin yaptıği çalışmaların ve elde ettiği denetim kanıtlarının topluluk denetiminin amaçları açısından yeterli olduğu sonucuna varması için kendi başına bir dayanak sağlayabilir. Böyle bir durum, örneğin birim denetçisinden, topluluk denetçisi tarafindan belirlenen ve bildirilen belirli müteakip denetim prosedürlerini uygulamasının talep edilmesi hâlinde söz konusu olabilir.
Topluluk Denetim Görüşü Üzerindeki Etkinin Değerlendirilmesi (Bkz.: 52 nci paragraf)
A156. Topluluk sorumlu denetçisinin değerlendirmesi, birim denetçileri tarafindan bildirilen düzeltilmiş veya düzeltilmemiş yanlışlıkların, diğer birimleri etkileyebilecek sistemik bir soruna (örneğin, ortak muhasebe politikalarina veya ortak kontrollere tabi işlemlere ilişkin) işaret edip etmediğinin dikkate alınmasını içerebilir.
89 BDS 220 (Revize), 32 nci paragraf 

Denetçi Raporu (Bkz.: 53 üncü paragraf)
A157. Birim denetçileri, topluluk denetimi açısından birimlerin finansal bilgilerine ilişkin çalışma yürütebilmelerine ve ulaştikları bulgulardan veya sonuçlardan sorumlu olmalarına rağmen, topluluk denetim görüşünden topluluk sorumlu denetçisi veya topluluk sorumlu denetçisinin denetim şirketi sorumludur.

A158. Topluluk denetçisinin, bir veya daha fazla birimin finansal bilgileriyle ilgili yeterli ve uygun denetim kanitı elde edememesi nedeniyle olumlu görüş dişinda bir topluluk denetim görüşü verilmesi durumunda; topluluk finansal tablolarına ilişkin denetçi raporunda yer alan Sınırlı Olumlu Görüşün Dayanağı veya Görüş Vermekten Kaçınmanın Dayanağı bölümünde, söz konusu finansal bilgilerle ilgili yeterli ve uygun denetim kaniti elde edilememesinin sebepleri açiklanir.ºº Bazi durumlarda, olumlu görüş dışında bir görüş verilmesinin sebeplerinin yeterli şekilde açıklanması için birim denetçisine atifta bulunulması gerekli olabilir (örneğin, birim denetçisinin, birim yönetiminin kontrolü dışındaki durumlar nedeniyle birim finansal bilgilerine ilişkin talep edilen iși yapamamasi veya tamamlayamaması durumunda).
Topluluk Yönetimiyle ve Topluluğun Üst Yönetiminden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim 

Topluluk Yönetimiyle Kurulacak Iletişim (Bkz.: 54-56 nci paragraflar)
A159. Topluluk denetimi, topluluğu oluşturan işletme ve işletme birimlerinin sayısı ve niteliği nedeniyle karmaşık olabilir. Ayrıca, A7 paragrafinda açıklandığı üzere, topluluk denetçisi, topluluk denetiminin planlanması ve yürütülmesi amacı açısından belirli işletme veya işletme birimlerinin birlikte bir birim olarak değerlendirilebileceğine karar verebilir. Dolayısiyla, planlanan kapsamın ve zamanlamanın genel hatları hakkinda topluluk yönetimiyle müzakere yapılmasi, birim denetçilerinin katılımı dâhil olmak üzere, birimlerde yapılan çalışmaların koordinasyonunun sağlanması ve birim yönetiminin belirlenmesi konusunda yardımcı olabilir (Bkz.: A24 paragrafi).
A160. BDS 240,²' hilenin yönetime ve -yönetimin hileye karıştığı durumlarda- üst yönetimden sorumlu olanlara bildirilmesine ilişkin hükümler içerir ve bu konuda rehberlik sağlar.
A161. Topluluk yönetimi, bazı önemli ve hassas bilgileri gizli tutma (saklama) gereği duyabilir. Aşağıdakiler, birim finansal tabloları açısından önemli olabilen ve birim yönetiminin haberdar olamayabileceği hususlara örnek olarak verilebilir:
•Muhtemel bir dava.
Önemli işletme varlıklarının elden çıkarılmasına ilişkin planlar.
Bilanço tarihinden sonraki olaylar.
Önemli hukuki anlaşmalar.
A162. Topluluk yönetimi, topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimlerinde mevzuata aykırı olan veya aykırı olduğundan şüphelenilen durumlar hakkında topluluk denetçisini bilgilendirebilir. A87 paragrafi, bu tür durumlarda topluluk sorumlu denetçisine 
9 BDS 705, 20 ve 24 üncü paragraflar 91BDS 240, 41-43 üncü paragraflar 

rehberlik sağlar.
Topluluğun Üst Yönetiminden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim (Bkz.: 57 nci paragraf)
A163. Topluluk denetçisi tarafindan topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlara bildirilen hususlar arasında, birim denetçileri tarafindan topluluk denetçisinin dikkatine sunulan ve topluluk denetçisinin topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanların sorumluluklarıaçısından önemli gördüğü hususlar yer alabilir. Topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlarla, topluluk denetimi süresince çeşitli zamanlarda iletişim kurulabilir. Örneğin,57(a) paragrafinda yer alan husus, topluluk denetçisi, birimlerin finansal bilgilerine ilişkin yapılacak çalışmaya karar verdikten sonra bildirilebilir. Buna karşılık, 57(b)paragrafinda yer alan husus denetimin sonunda, 57(c)-(d) paragraflarinda yer alan hususlar ise meydana geldikleri zaman bildirilebilir.

A164. BDS 260,2 denetçinin, üst yönetimden sorumlu olanlara, denetimin planlanan kapsamını ve zamanlamasını genel hatlariyla bildirmesini zorunlu kılar. Bir topluluk denetimi açısından bu bildirim; üst yönetimden sorumlu olanların, topluluğun belirli işletme veya işletme birimlerinin birlikte bir birim olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği de dâhil olmak üzere, denetim çalişmasının yapilacaği birimler hakkında topluluk denetçisinin vereceği kararı ve birim denetçilerinin planlanan katılımıni anlamasına yardımcı olur. Bu bildirim ayrica, topluluk ve çevresi (Bkz.: 30uncu paragraf) ile -varsa- üst yönetimden sorumlu olanlarin, topluluk denetçisinden ilave prosedürler uygulamasını talep edebileceği alanların müzakere edilmesine ve konuyla ilgili bir mutabakat sağlanmasına yardımcı olur.

Tespit Edilen İç Kontrol Eksikliklerinin Bildirilmesi (Bkz.: 58 inci paragraf)
A165. Topluluk denetçisi, yaptiği denetim çalışmasına dayanarak, tespit edilen bir veya birden fazla iç kontrol eksikliğinin tek başına veya birlikte önemli bir eksiklik teşkil edip etmediğine karar vermekten sorumludur.93 Topluluk denetçisi, birim denetçisinden birimde tespit edilen bir eksikliğin veya eksikliklerin bileşiminin ciddi iç kontrol eksikliği olup olmadığı hakkında bilgi talep edebilir.

Belgelendirme (Bkz.: 59 uncu paragraf)
A166. BDS 230'un diğer BDS'lerde yer alan özel durumlarda nasıl uygulanacağınınetleştirmek için diğer BDS’lerde, çalışma kâğıtlarına ilişkin özel hükümler yer alır.BDS 230'un Ek'inde, çalışma kâğıtlarına ilişkin özel hükümler ve konuyla ilgili rehberlik içeren diğer BDS'lerin listesi yer almaktadır 
A167. Topluluk denetimine ilişkin çalışma kâğıtları, topluluk denetçisinin, topluluk denetim görüşüne dayanak teşkil edecek yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilip edilmediği hakkında 51 inci paragraf uyarınca yaptığı değerlendirmeyi destekler (Ayrica bakınız:A154 paragrafi).

A168. Topluluk denetimine ilişkin çalışma kâğıtları aşağıdakilerden oluşur:
Topluluk denetçisinin denetim dosyasındaki çalışma kâğıtları ve 
Topluluk denetiminin amaçları açısından birim denetçileri tarafindan yapılan 
92BDS 260, 15 inci paragraf 93BDS 265, 8 inci paragraf 

çalışmalara ilişin olarak, ilgili birim denetçilerinin denetim dosyalarındaki ayrıçalışma kâğıtları (diğer bir ifadeyle, birim denetçisinin çalışma kâğıtları).
A169. Topluluk denetimine ilişkin çalışma kâğitlarının nihai denetim dosyasında birleştirilmesi ve saklanması, KYS 1 uyarınca topluluk denetçisinin denetim şirketinin politika veya prosedürlerine tabidir.º4 Topluluk denetçisi, birim denetçilerine, topluluk denetiminin amaçları açısından yaptıkları çalışmalara ait çalışma kâğıtlarının birleştirilmesi ve saklanmasına ilişkin özel talimatlar verebilir.
Topluluk Denetçisinin Birimler Hakkında Yaptığı Belirlemenin Dayanağı (Bkz.: 59(b)paragrafi)

A170. Topluluk denetçisinin birimler hakkında yaptığı belirlemenin dayanağı, örneğin bu BDS’nin 22, 33 ve 57(a) paragraflarında yer alan hükümlerin yerine getirilmesiyle ilgili çalışma kâğıtları dâhil olmak üzere, çeşitli yollarla belgelendirilebilir.
Topluluk Denetçisinin Birim Denetçilerinin Yetkinlik ve Kabiliyetleri Hakkında Verdiği Kararın Dayanağı (Bkz.: 59(d) paragrafi)

A171. KYS 1,º5 denetim şirketinin, denetim ekibi üyelerinin yetkinlik ve kabiliyetlerini ele alabilen politika veya prosedürlerine ilişkin hususlar hakkında rehberlik sağlar. Bu tür politika veya prosedürler, birim denetçileri dâhil olmak üzere, denetim ekibi üyelerinin yetkinlik ve kabiliyetleri hakkında verilen kararların nasıl belgelendirileceğini açıklayabilir veya bu konuda rehberlik sağlayabilir. Örneğin, 24 üncü paragraf uyarınca birim denetçisinden alınan teyitler, birim denetçisinin ilgili sektör hakkındaki tecrübesine ilişkin bilgiler içerebilir. Topluluk denetçisi ayrica, birim denetçisinden,görevlendirildiği denetim prosedürlerini uygulamak için yeterli zamana sahip olduğuna ilişkin teyit de isteyebilir.

Birim Denetçilerinin Yönlendirilmesi ve Gözetimi ile Çalışmalarınin Gözden Geçirilmesinin Belgelendirilmesi (Bkz.: 59(f) paragrafi)

A172. A75 paragrafinda açıklandığı üzere, bir topluluk denetiminde yönlendirme, gözetim ve gözden geçirme yaklaşımı, denetimin durum ve gerçeklerine bağlı olarak topluluk denetçisi tarafindan uyarlanır ve genellikle, topluluk denetçisinin denetim şirketinin politika veya prosedürlerinin ele alınması ile topluluk denetimine özgü karşılikların bir bileşimini içerir. Bu tür politika veya prosedürler ayrica, topluluk denetçisinin denetim ekibini yönlendirmesi ve gözetimi ile çalışmalarını gözden geçirmesine ilişkin belgelendirmeyi açıklayabilir veya bu konuda rehberlik sağlayabilir.
A173. BDS 3006 denetçinin; denetim ekibi üyelerinin planlanan yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesinin niteliği, zamanlaması ve kapsamını tanımlayan bir denetim planı hazırlamasını zorunlu kılar. Birim denetçilerinin dâhil edilmesi durumunda, birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesinin planlanan niteliği, zamanlaması ve kapsaminın, A5i paragrafinda açıklanan hususlardan etkilenebileceği kabul edilerek, bu tür tanımlamaların kapsamıgenellikle birime göre farkhılık gösterecektir 
94 KYS 1, 31(f) paragrafi ve A83-A85 paragrafları
95KYS 1, A96 paragrafi 

96BDS 300, 9 uncu paragraf 


A174. Topluluk denetçisinin, birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesine ilişkin çalışma kâğıtları, örneğin aşağıdakileri içerebilir:
Verilen talimatlar ve bu BDS'nin gerektirdiği diğer teyitler dâhil olmak üzere,birim denetçileriyle kurulacak gerekli iletişim.

Birim denetçilerine yapılan saha ziyaretlerinin, toplantılara katılanların ve müzakere edilen hususların niteliğinin seçimine ilişkin gerekçe.
Birim denetçileri veya birim yönetimiyle yapılan toplantılarda müzakere edilen hususlar.

Topluluk denetçisinin, birim denetçisinin gözden geçirilmek üzere seçilen çalışma kâğıtlarını belirlemesinin gerekçesi.

Birim denetçilerinin çalışmalarına katılımın planlanan niteliği ve kapsamındaki değişiklikler ve bunun nedenleri (örneğin, başlangıçta tahmin edilenden daha karmaşık veya subjektif olan denetim alanlarında daha deneyimli denetim ekibi üyelerinin görevlendirilmesi).

A175. 47 nci paragraf, topluluk denetçisinin; birim denetçisinin oluşturduğu ilave çalışma kâğıtlarının gözden geçirilmesinin gerekli olup olmadığına ve bunun kapsamına karar vermesini gerektirir. A148-A149 paragraflari, bu kararı verirken topluluk denetçisine rehberlik sağlar.

A176. Genellikle, birim denetçisinin çalışma kâğıtlarının, topluluk denetçisinin denetim dosyasında kopyalanmasına gerek yoktur. Bununla birlikte, topluluk denetçisi, bu BDS uyarınca bildirilmesi zorunlu kilınan hususlar dâhil olmak üzere, birim denetçisi tarafindan yapılan bildirimlerdeki belirli bir hususun tanımlanmasını desteklemek için kendi denetim dosyasında, birim denetçisinin belirli çalışma kâğıtlarını özetlemeye,kopyalamaya veya kopyalarını saklamaya karar verebilir. Birim denetçisinin bu tür çalışma kâğıtlarına ilişkin örnekler aşağıdakileri içerebilir:
Topluluk denetimine ilişkin olarak birim denetçisi tarafindan yapılan önemli muhakemelerin ve bunlarla ilgili varilan sonuçların bir listesi veya özeti,
Topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlara iletilmesi gerekebilecek hususlar veya 

Topluluk finansal tablolarına ilişkin denetçi raporunda bildirilecek kilit denetim konularından olduğuna karar verilebilecek hususlar.

A177. Mevzuat tarafindan zorunlu tutulması durumunda, örneğin düzenleyici bir kurumun,birim denetçisi tarafindan yapılan çalışmalarla ilgili çalışma kâğıtlarını inceleme talebine karşılık olarak, birim denetçisinin belirli çalışma kâğıtlarının topluluk denetçisinin denetim dosyasına dâhil edilmesi gerekebilir.

A178. Denetim şirketinin kalite yönetim sistemine uygun olarak denetim şirketi tarafindan oluşturulan politika veya prosedürler ya da denetim şirketi veya bir denetim aği tarafindan sağlanan kaynaklar, birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesinin belgelendirilmesinde topluluk denetçisine yardımcı olabilir. Orneğin, topluluk denetçisi ile birim denetçileri arasındaki iletişimi 

kolaylaştirmak için elektronik bir denetim aracı kullanılabilir. Elektronik denetim aracıayrica, gözden geçiren(ler) ve gözden geçirmelerinin tarih(ler)i ile kapsami hakkında bilgi sağlanması dâhil olmak üzere, çalışma kâğıtları için de kullanılabilir.
Birim Denetçisinin Çalışma Kâğitlarına Erişimin Kısıtlanması Durumunda Dikkate Alınacak İlave Hususlar (Bkz.: 59 uncu paragraf)

A179. Topluluk denetimine ilişkin çalışma kâğıtları, belirli durumlarda bazı ilave karmaşıklıklar veya zorluklar ortaya çıkarabilir. Böyle bir durum, örneğin mevzuatın,birim denetçisinin kendi ülkesi dışına çalışma kâğıdı sağlamasını kısıtlaması ya da savaş, iç karışıklık veya salgın hastalıkların ilgili birim denetçisinin çalışma kâğıtlarına erişimi kisitlaması hâllerinde söz konusu olabilir.

A180. Topluluk denetçisi, örneğin;
Birim denetçisinin çalışma kâğıtlarını gözden geçirmek için birim denetçisinin bulunduğu yeri ziyaret etmek veya birim denetçisinin bulunduğu yerden farklıbir yerde birim denetçisiyle toplantı yapmak,
Mevzuatla yasaklanmadıkça, ilgili çalışma kâğıtlarını teknoloji kullanarak uzaktan gözden geçirmek,
Birim denetçisinden, ilgili bilgileri ele alan bir bilgi notu hazırlamasını ve sunmasını talep etmek ve -gerekli hâllerde- söz konusu bilgi notunun içeriğini müzakere etmek için birim denetçisiyle görüşmeler yapmak veya 
Birim denetçisi tarafindan uygulanan prosedürleri, elde edilen denetim kanıtlarını ve ulaşılan sonuçları birim denetçisiyle müzakere etmek 
suretiyle bu tür kisitlamalari aşabilir.
Topluluk denetiminin durum ve gerçeklerine bağlı olarak, yukarıda açiklanan adımlardan bir veya birden fazlasının, kısıtlamaları aşmak için yeterli olup olmayacağı,mesleki muhakemenin kullanılmasını gerektiren bir konudur.
A181. Topluluk denetçisinin, birim denetçilerini yönlendirmesi ve gözetimi ile çalışmalarınıgözden geçirmesinin niteliği, zamanlaması ve kapsamına ilişkin belgelendirmeyle ilgili olanlar dâhil olmak üzere, birim denetçisinin çalışma kâğıtlarına erişimin kısıtlanmasıdurumunda dahi topluluk denetçisinin çalışma kâğıtlarının BDS'lerin hükümlerine uygun olması gerekir. A148-A149 paragraflarında yer alan hükümler, bu tür durumlarda topluluk denetçisi tarafindan birim denetçisinin çalışma kâğıtlarının gözden geçirilmesinin kapsamının belirlenmesinde yardimcı olabilir. A176 ve A177paragrafları, birim denetçisinin belirli çalışma kâğıtlarının topluluk denetçisinin denetim dosyasina dâhil edilebileceği durumlara ilişkin örnekler içerir.
A182. Topluluk denetçisinin, birim denetçisinin çalışma kâğıtlarına erişim üzerindeki kısıtlamaları aşamaması durumunda, topluluk finansal tablolarına ilişkin olumlu görüşdışında bir görüş verilmesini gerektirebilecek bir kapsam sınırlamasının mevcut olup olmadığını değerlendirmesi gerekebilir. (Bkz.: A45 paragrafi)

Ek 1
(Bkz.: A45 paragrafi)
Topluluk Denetçisinin Topluluk Denetim Görüşüne Dayanak Teşkil Edecek  Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı Elde Edememesi Durumunda Düzenlenecek  Denetçi Raporuna İlişkin Örnek [TTK'ya göre uyarlanmamıştır]
Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumların geçerli olduğu varsayılmıştır:
Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazirlanmiş tam set konsolide finansal tablolarının bağimsiz denetimi yapılmıştır. Söz konusu denetim, bağlı ortaklıkları bulunan bir işletmenin topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize) uygulanmıştır).
Konsolide finansal tablolar, işletme yönetimi tarafindan Türkiye Finansal Raporlama Standartlarına (genel amaçlı bir çerçeveye) uygun olarak hazırlanmıştır.
Denetim sözleşmesinin şartları, yönetimin konsolide finansal tablolara ilişkin olarak BDS 210'da tanımlanan sorumluluğunu yansitmaktadır.

Özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirilen önemli bir birimle ilgili olarak (toplam varlıkların 60 milyon TL olduğu finansal durum tablosuna, 15 milyon TL olarak yansitilmiştir), birimin muhasebe kayitlarina, yönetimine veya denetçisine ulaşılamaması nedeniyle topluluk denetçisi tarafindan yeterli ve uygun denetim kanitıelde edilememiștir.

Topluluk denetçisi, ilgili denetçi raporu dâhil, birime ait 31 Aralik 20X1 tarihli denetlenmiş finansal tabloları okumuş ve birimle ilgili olarak topluluk yönetimi tarafindan tutulan ilgili finansal bilgileri dikkate almıştır.

Topluluk sorumlu denetçisinin muhakemesine göre, yeterli ve uygun denetim kanıti elde edilememesinin topluluk finansal tabloları üzerindeki etkisi önemlidir, ancak yaygın değildir.1

Etik Kurallar, denetim için geçerli olan tüm etik hükümleri karşılamaktadır."
Denetçi, elde edilen denetim kanitlarına dayanarak, BDS 570 uyarınca işletmenin sürekliliğini devam ettirme kabiliyetine ilişkin ciddi şüphe oluşturabilecek olay veya şartlarla ilgili önemli bir belirsizliğin mevcut olmadığı sonucuna varmıştır.
Denetçinin, BDS $701^{\prime}\mathrm{e}^{2}$ uygun olarak kilit denetim konularını bildirme zorunluluğu bulunmamaktadır.*8

' Topluluk sorumlu denetçisinin yargisına göre, yeterli ve uygun denetim kanitı elde edilememesinin topluluk finansal tablolarıüzerindeki etkisi önemli ve yaygın ise, topluluk sorumlu denetçisi BDS 705 uyarınca görüş vermekten kaçınacaktır.* Türkiye uygulamasında; denetimde uyulan etik hükümler, mevzuatta yer alan denetimle ilgili etik hükümler ile Kurum tarafindan yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar'dan (Bağımsızhık Standartları Dâhil) oluşmaktadır,2 BDS 701, Kilit Denetim Konularının Bağımsız Denetçi Raporunda Bildirilmesi ** Bu varsayımlar Türkiye uygulaması açısından geçerli değildir.


Denetci; diğer bilgilerin tamamini denetci raporu tarihinden önce elde etmis ve finansal tablolara ilişkin sınırlı olumlu görüş verilmesine sebep olan hususun diğer bilgileri de etkilediği sonucuna varmıştir. Diğer bilgiler için ayrı bir raporlama yapılmamaktadır.**

Konsolide finansal tabloların hazirlanmasından sorumlu olanlar ile gözetiminden sorumlu olanlar farklı kişilerdir.

Konsolide finansal tabloların denetimine ek olarak, denetçinin, mevzuatla zorunlu tutulan diğer raporlama sorumluluklari da bulunmaktadır.

BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU 
ABC Şirketi Hissedarlarına [veya Uygun Olan Muhatap]
Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimi³
Sınırlı Olumlu Görüş
ABC Şirketi ile bağlı ortaklıklarının (Topluluk) 31 Aralık 20XY tarihli konsolide finansal durum tablosu ile aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait; konsolide kâr veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu, konsolide özkaynak değişim tablosu ve konsolide nakit akış tablosu ile önemli muhasebe politikalarinın özeti de dâhil olmak üzere konsolide finansal tablo dipnotlarından oluşan konsolide finansal tablolarını denetlemiş bulunuyoruz.
Görüşümüze göre aşağıda “Sınırlı Olumlu Görüşün Dayanağı” bölümünde açıklanan hususun muhtemel etkileri hariç olmak üzere, konsolide finansal tablolar Topluluğun 31 Aralık 20XY tarihindeki konsolide finansal durumunu ve ayni tarihte sona eren döneme ilişkin konsolide finansal performansını ve konsolide nakit akışlarını Türkiye Finansal Raporlama Standartlarına uygun olarak tüm önemli yönleriyle gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadır (veya... doğru ve gerçeğe uygun bir görünüm sağlamaktadır).

Sınırlı Olumlu Görüşün Dayanağı
Topluluğun yıl içinde edinerek özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirdiği ve yurt dışı iştirak niteliği taşiyan XYZ Şirketindeki yatirımi, 31 Aralık 20XY tarihli konsolide finansal durum tablosunda (.….) TL olarak gösterilmiştir. ABC Şirketinin XYZ Şirketinin net kârındaki payıolan (...) TL ABC Şirketinin aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait gelirine dâhil edilmiştir.XYZ Șirketinin finansal bilgilerine, yönetimine ve denetçilerine erişmemize izin verilmemesi sebebiyle, ABC Şirketinin 31 Aralık 20XY tarihi itibarıyla XYZ Șirketindeki yatırımının defter değeri ve ABC Şirketinin, XYZ Şirketinin ilgili hesap dönemine ait net kârındaki payı hakkında tarafimizca yeterli ve uygun denetim kanitı elde edilememiştir. Buna bağli olarak, bu tutarlarda herhangi bir düzeltme yapilmasinın gerekip gerekmediği tespit edilememiştir.
Yaptiğimiz bağimsiz denetim, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafindan yayımlanan Türkiye Denetim Standartlarının bir parçası olan Bağımsız 
3 “Mevzuattan Kaynaklanan Diğer Yükümlülükler” ikinci alt başhğıın kullanılmasıın gerekmediği durumlarda, “Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimi” alt başlığıın kullanılmasına gerek yoktur.


Denetim Standartlarına (BDS'lere) uygun olarak yürütülmüştür. Bu Standartlar kapsamındaki sorumluluklarımız, raporumuzun Bağımsız Denetçinin Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumlulukları bölümünde ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. KGK tarafindan yayımlanan Bağımsız Denetçiler Için Etik Kurallar'a (Bağımsızlık Standartlari Dâhil) (Etik Kurallar) uygun olarak Topluluktan bağımsız olduğumuzu beyan ederiz. Etik Kurallar ve mevzuat kapsamındaki etiğe ilişkin diğer sorumluluklar da tarafımızca yerine getirilmiştir. Bağımsız denetim sırasında elde ettiğimiz bağımsız denetim kanıtlarının, sinırlıolumlu görüşümüzün oluşturulması için yeterli ve uygun bir dayanak oluşturduğuna inanıyoruz.
Diğer Bilgiler [veya uygun hâllerde “Finansal Tablolar ile Bu Tablolara İlişkin Bağımsız Denetçi Raporu Dışındaki Bilgiler” gibi bir başlık]

[BDS 720²'de yer alan raporlama hükümlerine uygun olarak yapılan raporlama  Bkz.: BDS 720 Ek 2'de yer alan Örnek 6. Örnek 6'da yer verilen diğer bilgiler bölümünün son paragrafi,diğer bilgileri de etkileyen ve sınırlı olumlu görüş verilmesine sebep olan özel hususu açıklayacak/tanımlayacak şekilde uyarlanacaktır.]

Yönetim ve Üst Yönetimden Sorumlu Olanların Konsolide Finansal Tablolara İlişkin Sorumluluklarr5

[BDS 700º’e uygun olarak yapılan raporlama  Bkz.: BDS 700’de yer alan Örnek 2]
Bağımsız Denetçinin Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumlulukları

[BDS 700’e uygun olarak yapilan raporlama  Bkz.: BDS 700'de yer alan Örnek 2. Borsada işlem gören işletmelerin denetimlerine yönelik yer verilmesi gereken son iki paragraf dâhil edilmeyecektir.]

Mevzuattan Kaynaklanan Diğer Yükümlülükler 
[BDS 700’e uygun olarak yapılan raporlama  Bkz.: BDS 700'de yer alan Örnek 2]
Bu bağımsız denetimi yürütüp sonuçlandıran sorumlu denetçi [adı, soyadı]’dır.
[Bağımsız Denetçi Raporu Tarihi]
[Bağımsız Denetçinin İmzası]′
[Sorumlu Denetçinin Adi, Soyadi]
[Bağımsız Denetçinin Adresi]
4 BDS 720, Bağımsız Denetçinin Diğer Bilgilere Îlişkin Sorumlulukları

5 Bu örnek denetçi raporlarmın genelinde kullanılan yönetim ve ūst yönetimden sorumlu olanlar ifadelerinin bazı durumlarda 
mevzuata uygun diğer bir ifade ile değiştirilmesine gerek duyulabilir.

6 BDS 700, Finansal Tablolara İlişkin Görüş Oluşturma ve Raporlama 
7 Bağımsız denetçinin mührü ve varsa mevzuatın gerektirdiği diğer hususlara bu bölümde yer verilir.


Ek 2
(Bkz.: A88 paragrafi)
Topluluğun İç Kontrol Sistemi Hakkında Kanaat Edinilmesi 
1.Bu Ek'te, bir topluluk çevresi bağlamında iç kontrol sistemi hakkında kanaat edinilmesi konusunda yardımcı olabilecek iç kontrolle ilgili hususlara ilişkin örnekler verilmekte ve topluluk finansal tablolarının denetimiyle ilgili olarak BDS 315'in97 nasıl uygulanacağı ele alınmaktadır. Verilen örnekler, her topluluk denetimi için geçerli olmayabilir ve aşağıdaki liste, hakkında kanaat edinilecek hususların tamamını içermez.
Kontrol Cevresi 
2.Topluluk denetçisinin, kontrol çevresiyle ilgili edineceği kanaat aşağıdaki gibi hususlarıiçerebilir:
Topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimlerinin yönetimine yetki ve sorumlulukların verilmesine ilişkin düzenlemeler dâhil, topluluk genelindeki yönetişim ve yönetim fonksiyonlarının yapısı ile topluluk yönetiminin gözetim sorumluluklari.

Üst yönetimden sorumlu olanlar tarafindan topluluğun iç kontrol sisteminin gözetiminin nasıl yapılandırıldığı ve organize edildiği.

Etik ve davranış standartlarının topluluk genelinde ne şekilde bildirildiği ve uygulamada bu standartların nasıl uygulandığı (örneğin, iş ahlâkı kuralları ve hileyi önleme programlari gibi topluluk genelindeki programlar).
Topluluk finansal raporlama prosedürlerine ilişkin rehberler dâhil, topluluk genelinde politika ve prosedürlerin tutarlılığı.

Topluluğun Risk Değerlendirme Süreci 
3.Topluluk denetçisinin topluluğun risk değerlendirme süreciyle ilgili edineceği kanaat;topluluk yönetiminin risk değerlendirme süreci, başka bir ifadeyle topluluk finansal tablolarında önemli yanlışlığa yol açabilecek, hile riski dâhil, iş hayatına ilişkin risklerin belirlenmesi, analiz edilmesi ve yönetilmesi süreci gibi hususları içerebilir. Ayrica,topluluğun risk değerlendirme sürecinin ne kadar karmaşık olduğu ile işletme ve işletme birimlerinin bu sürece dâhil edilmesi hakkinda kanaat edinmeyi de içerebilir.
Topluluğun İç Kontrol Sistemini İzleme Süreci 
4.Topluluk denetçisinin, topluluğun iç kontrol sistemini izleme süreciyle ilgili edineceği kanaat; kontrollerin topluluk genelinde nasıl izlendiği dâhil olmak üzere, kontrollerin izlenmesi ve -uygun hâllerde- niteliği ve sorumlulukları dâhil olmak üzere iç denetim fonksiyonunun topluluk genelindeki faaliyetleri ile topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimlerinde bulunan kontrollerin izlenmesine ilişkin faaliyetler gibi hususlarıiçerebilir. BDS 61098, denetçinin; iç denetim fonksiyonunun kurumsal statüsünün ve 
97 BDS 315, Ek 3
98 BDS 610, İç Denetçi Çalışmalarının Kullanılması, 15 inci paragraf 

ilgili politika ve prosedürlerin iç denetçilerin tarafsızlığını hangi ölçüde desteklediğini,iç denetim fonksiyonunun yeterlik düzeyini ve iç denetim fonksiyonunun, kalite kontrol dâhil sistematik ve disiplinli bir yaklaşım uygulayıp uygulamadığını değerlendirmesini zorunlu kılar.

Bilgi Sistemi ve İletişim 
5.Topluluk denetçisinin topluluğun bilgi sistemi ve iletişimiyle ilgili edineceği kanaat aşağıdaki gibi hususları içerebilir:
Topluluğun BT çevresindeki merkezileştirmenin kapsamı ve BT uygulamalarının, BT süreçlerinin ve BT altyapısının ortaklığı.
Topluluk yönetimine, performansı bütçeye göre izleme ve uygun adım atma imkânı sunan düzenli raporlama programları dâhil, topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimlerinin faaliyetlerinin ve finansal sonuçlarının topluluk yönetimi tarafindan izlenmesi.

Topluluk içi işlemlerin, gerçekleşmemiş kârların ve topluluk içi hesap bakiyelerinin topluluk düzeyinde izlenmesi, kontrolü, mutabakatı ve eliminasyonu.

Topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimlerinden alınan finansal bilgilerin zamanında izlenmesine ve bu bilgilerin doğruluğunun ve tamlığının değerlendirilmesine ilişkin süreç.

Konsolidasyon Süreci 
6.Topluluk denetçisinin konsolidasyon süreciyle ilgili edineceği kanaat aşağıdaki gibi hususları içerebilir:
Geçerli Finansal Raporlama Çerçevesiyle İlgili Hususlar 
Topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimlerinin yönetiminin geçerli finansal raporlama çerçevesiyle ilgili sahip olduğu bilginin kapsamı.
Topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimlerinin geçerli finansal raporlama çerçevesine uygun olarak belirlenme ve muhasebeleştirilme süreci.
Faaliyet bölümlerinin geçerli finansal raporlama çerçevesine uygun olarak raporlanabilmesi için raporlanabilecek bölümlerin belirlenme süreci.
Geçerli finansal raporlama çerçevesine uygun olarak raporlama yapabilmek için ilişkili taraf ilişki ve işlemlerinin belirlenme süreci.

Topluluk finansal tablolarında kullanılan muhasebe politikalari, bu politikalarda önceki hesap dönemine göre meydana gelen değişiklikler ve geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki yeni veya revize edilmiş standartlardan kaynaklanan değişiklikler.

Topluluk bünyesindeki, topluluğun finansal raporlama döneminden farklı bir tarihte sona eren finansal raporlama dönemine sahip olan işletme veya işletme birimlerinin ele alınmasında uygulanan prosedürler.


Konsolidasyon Süreciyle İlgili Hususlar 
Topluluk yönetiminin; topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimleri tarafindan kullanılan muhasebe politikalarını anlama süreci ve -uygun hâllerdetopluluk finansal tabloları için topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimlerinin finansal bilgilerinin hazırlanmasında kullanilan muhasebe politikalarının tekdüzeliğini, muhasebe politikalarındaki farklılıkların tespit edilmesini ve -gerekli hâllerde- geçerli finansal raporlama çerçevesi uyarinca bunların düzeltilmesini sağlaması. Tekdüze muhasebe politikalari; topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimlerinin benzer işlemleri tutarlı biçimde raporlamasıni sağlayan, geçerli finansal raporlama çerçevesini esas alan,topluluk tarafindan benimsenen belirli ilke, esas, teamül, kural ve uygulamalardır. Bu politikalar genellikle topluluk yönetiminin yayımladığıfinansal raporlama prosedürlerine ilişkin manuellerde ve raporlama paketinde tanimlanir.

Konsolidasyon açısından topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimleri tarafindan tam, doğru ve zamanında finansal raporlama yapılmasını sağlamak üzere topluluk yönetiminin izlediği süreç.

Topluluk bünyesindeki yurtdışı işletme veya işletme birimlerinin finansal bilgilerinin, topluluk finansal tablolarında kullanılan para birimine çevrilmesi süreci.

Konsolidasyon açısından topluluğun BT çevresinin nasıl organize edildiği ve ilgili BT uygulamaları dâhil olmak üzere, konsolidasyon sürecindeki bilgi akışlarını tanımlayan politikalar.

Topluluk yönetiminin bilanço tarihinden sonraki olaylara ilişkin bilgi edinme süreci.

Konsolidasyon Düzeltmeleri ve Yeniden Sınıflandırmalarla Ilgili Hususlar 
İlgili yevmiye kayıtlarının hazırlanması, yetkilendirilmesi ve işlenmesi dâhil,konsolidasyon düzeltmelerinin kaydedilmesi süreci ve konsolidasyondan sorumlu personelin tecrübesi.

Geçerli finansal raporlama çerçevesinin gerektirdiği konsolidasyon düzeltmeleri.

Konsolidasyon düzeltmelerinin yapılmasına neden olan işlem ve olayların işmantığı.

Topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimleri arasındaki işlemlerin sıklığı, niteliği ve büyüklüğü.

Topluluk içi hesap bakiyelerinin, topluluk içi işlemlerin ve gerçekleşmemişkârların izlenmesi, kontrolü, mutabakatı ve eliminasyonuna ilişkin prosedürler.
Geçerli finansal raporlama çerçevesine uygun olarak, iktisap edilmiş varlık ve 

yükümlülüklerin gerçeğe uygun değerini bulmak için atılan adımlar, (uygun hâllerde) şerefiyenin itfa edilme prosedürleri ve şerefiyenin değer düşüklüğütesti.

Topluluk bünyesindeki bir işletme veya işletme biriminden kaynaklanan zararlarla ilgili olarak çoğunluk pay sahibi veya azınlık pay sahiplerini ilgilendiren düzenlemeler (örneğin, azınlık payının bu zararları karşılama yükümlülüğü).

Kontrol Faaliyetleri 
7.Topluluk denetçisinin kontrol faaliyetleri bileşeniyle ilgili edineceği kanaat aşağıdaki gibi hususları içerebilir:
Topluluğun tamamı veya bir kısmı için bilgi işleme kontrollerinin ve genel BT kontrollerinin ortaklığı.

Topluluğun tamamı veya bir kısmı için yönetim beyanı düzeyinde topluluk finansal tablolarındaki “önemli yanlışlık" risklerini ele alan kontrollerin tasarımındaki ortaklığın kapsamı.

Ortak olarak tasarlanmış kontrollerin, topluluğun tamamı veya bir kısmı için tutarlı biçimde uygulanma kapsamı.


Ek 3
(Bkz.: A112 paragrafi)
Topluluk Finansal Tablolarındaki “Önemli Yanlışlık” Risklerine Neden  Olabilecek Olay veya Koşullara İlişkin Örnekler 
Topluluk finansal tablolarındaki, hata veya hile kaynaklı "önemli yanlışlik" risklerinin (konsolidasyon sürecine ilişkin olanlar dâhil) varlığına işaret edebilecek olay (işlemler dâhil)ve koşullara ilişkin örnekler aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Yapısal risk faktörü tarafından sağlanan örnekler geniş bir olay ve koşul yelpazesini kapsar ancak olay ve koşulların tümü her bir topluluk denetimiyle ilgili olmayabilir ve verilen örnekler tüm durumları kapsamaz. Olay ve koşullar, içinde bulunulan şartlar altında en büyük etkiye sahip olabilecek yapısal risk faktörüne göre kategorize edilmiştir. Daha da önemlisi, yapısal risk faktörleri arasındaki ilişkiler nedeniyle, örnek olay ve koşulların da çeşitli derecelerde farklı yapısal risk faktörlerine maruz kalma veya bunlardan etkilenme olasılığı bulunmaktadır (Ayrıca bakınız: BDS 315, Ek 2).

Yapısal Risk Faktörü: Karmaşıklık
Topluluk Finansal Tablolarında Yönetim Beyanı Düzeyinde “Önemli Yanlışhık" Risklerinin Varlığına İşaret Edebilecek Olay veya Koşullara İlişkin Örnekler: Topluluk bünyesindeki birden fazla işletme veya işletme birimi tarafindan muhasebeleştirilen karmaşık işlemlerin mevcudiyeti. Topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimleri tarafindan topluluk finansal tablolarında uygulananlardan farkli muhasebe politikaları uygulanması. Topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimleri tarafindan kullanılan, karmaşık finansal araçların muhasebeleştirilmesi gibi karmaşık süreçleri içeren muhasebe ölçümleri veya açıklamaları. Birden fazla ülkede yüksek düzeyde karmaşık düzenlemelere

Yapısal Risk Faktörü: Subjektiflik olmadığı.
Topluluk Finansal Tablolarında Yönetim Beyanı Düzeyinde “Önemli Yanlışhık" Risklerinin Varlığına İşaret Edebilecek Olay veya Koşullara İlişkin Örnekler: tabi olan faaliyetler ya da farklı türde düzenlemelere tabi birden fazla sektörde faaliyet gösteren topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimleri. Geçerli finansal raporlama çerçevesine uygun olarak, topluluk bünyesindeki hangi işletme veya işletme birimlerinin finansal bilgilerinin topluluk finansal tablolarına dâhil edilmesi gerektiğine ilişkin muhakemeler. Örneğin, özel amaçli işletmelerin veya ticari faaliyette bulunmayan (aktif olmayan) ișletmelerin mevcut olup olmadığı ve bunlara ilişkin finansal bilgilerin dâhil edilmesinin gerekli olup

Topluluk Finansal Tablolarında Yönetim Beyanı Düzeyinde Önemli Yanhşlık" Risklerinin Varlığına İşaret Edebilecek Olay veya Koşullara İlişkin Örnekler: Topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimleri tarafindan geçerli finansal raporlama çerçevesi hükümlerinin doğru şekilde uygulanmasına ilişkin muhakemeler.

Yapısal Risk Faktörü: Değişiklik
Topluluk Finansal Tablolarında Yönetim Beyanı Düzeyinde Önemli Yanhşlık" Risklerinin Varlığına İşaret Edebilecek Olay veya Koşullara İlişkin Örnekler: İşletme satın almalarının, elden çıkarmaların veya yeniden yapılanmaların sıklıkla gerçekleşmesi.

Yapısal Risk Faktörü: Belirsizlik
Topluluk Finansal Tablolarında Yönetim Beyanı Düzeyinde Önemli Yanhşlık" Risklerinin Varlığına İşaret Edebilecek Olay veya Koşullara İlişkin Örnekler: Ticaret ve maliye politikası gibi alanlarda beklenmeyen devlet müdahaleleri, döviz ve temettü hareketlerine getirilen kısıtlamalar ve döviz kurlarındaki dalgalanmalar gibi etkenlere maruz kalabilen topluluk bünyesindeki yurtdışında faaliyet gösteren işletme veya işletme birimleri.

Yapısal Risk Faktörü: Yapısal Riski Etkilediği Ölçüde Yönetimin Taraflılığı veya Diğer Hile Riski Faktörleri Nedeniyle Yanlışlığa Olan Açıklık
Topluluk Finansal Tablolarında Yönetim Beyanı Düzeyinde Önemli Yanhşlık" Risklerinin Varlığına İşaret Edebilecek Olay veya Koşullara İlişkin Örnekler: Olağandışı ilişkili taraf ilişki ve işlemleri. işlemlerin zamanlamasını manipüle etmek için kullanılabilecek farklı finansal raporlama dönemi tarihlerine sahip olan topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimleri. Geçmişte yetkisiz veya eksik olarak yapılmış konsolidasyon düzeltmeleri. Topluluk bünyesindeki agresif vergi planlaması veya vergi cenneti olarak bilinen yerlerdeki işletmelerle yapılan büyük miktardaki nakit işlemleri. Geçmişte konsolidasyon işlemleri sırasında mutabakatı sağlanmayan veya kapatılmayan topluluk içi hesap bakiyeleriyle karşılaşılması. Topluluk bünyesindeki büyük veya olağandışı nakit transferleri (özellikle, hile riskinin önemli ya da yüksek olduğu yerlerde faaliyet gösteren ve topluluğa yeni dâhil edilmiş işletme veya işletme birimlerine yapılan transferler).
Topluluğun niteliği ve karmaşıklığı dikkate alındığında; kontrol çevresinin, topluluğun risk değerlendirme sürecinin veya topluluğun iç kontrol sistemini izleme sürecinin, topluluğun içinde bulunduğu şartlara uygun olmadığına ve topluluğun iç kontrol sisteminin diğer bileşenleri için uygun bir zemin oluşturmadığına ilişkin göstergeler aşağıdakileri içerir:
Seffaf olmayan, karar alma süreçleri dâhil zayıf kurumsal yönetim yapıları.
Topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimlerinin faaliyetlerinin ve finansal sonuçlarının izlenmesine ilişkin topluluk yönetimin yeterli olmayan bilgileri dâhil,topluluğun finansal raporlama süreci üzerinde kontrollerin bulunmamasi veya etkin olmamasi.


BDS 600'ün Revize Edilmesi Nedeniyle Diğer İlgili Standartlarda Yapılan Değişiklikler 

KYS 1
FÍNANSAL TABLOLARIN BAĞIMSIZ DENETİM VEYA SINIRLI BAĞIMSIZ  DENETİMLERİ İLE DİĞER GÜVENCE DENETİMLERİ VEYA İLGİLİ HİZMETLERİ YÜRÜTEN BAĞIMSIZ DENETİM ŞİRKETLERİ İÇİN KALİTE  YÖNETİMİ

Tanimlar 
16.Aşağıdaki terimler KYS 1'de karşılarında belirtilen anlamlarıyla kullanılmıştır;
(i)Denetim şirketi: Bağımsız denetim kuruluşu veya denetim üstlenen bağımsız denetçi ya da kamu sektöründeki eş değeridir. (Bkz.: A18 paragrafi)
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Kaynaklar (Bkz.: 32 nci paragraf)
Însan Kaynakları
Her Bir Denetimde Denetim Ekibi Üyelerinin Görevlendirilmesi (Bkz.: 32(d) paragrafi)
A96. BDS 220 (Revize)'de sorumlu denetçinin; denetim ekibi üyeleri ile denetim ekibinin bir parçası olmayan ancak denetimde doğrudan yardım sağlayan iç denetçilerin ve denetçinin faydalandığı dış uzmanların, müştereken denetimin yürütülmesinde, yeterli zaman dâhil olmak üzere uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olup olmadıklarına karar verme sorumluluğu ele alınmaktadir. BDS 600 (Revize)'de100 ise BDS 220 (Revize)'nin topluluk finansal tablolarının bağımsız denetimiyle ilgili olarak nasıl uygulanacağı ele alınmaktadır. Denetimde görevlendirilen denetim ekibi üyelerinin yetkinlik ve kabiliyetlerini ele almak için denetim şirketi tarafindan risklere karşı tasarlanan ve uygulanan işler, aşağıdakileri ele alan politika veya prosedürleri içerir:
Denetim şirketinin dâhil olduğu denetim ağı, denetim ağına dâhil başka bir şirket veya hizmet sağlayicı tarafindan görevlendirilenler dâhil olmak üzere,denetimde görevlendirilen denetim ekibi üyelerinin denetimi yürütmek için uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olup olmadıklarının belirlenmesinde,sorumlu denetçi tarafindan elde edilebilecek bilgiler ve dikkate alınmasi gereken etkenler.

9 BDS 220 (Revize), 26 nci paragraf 

100 BDS 600 (Revize), Özel HususlarTopluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim 
Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil), 26 ncı paragraf 



Denetim ekibi üyelerinin, özellikle denetim şirketinin dâhil olduğu denetim ağı,denetim ağına dâhil başka bir şirket veya hizmet sağlayıcı tarafindan görevlendirilenlerin yetkinlik ve kabiliyetleri konusundaki endişelerin nasıl giderilebileceği.

Bilgi ve İletişim (Bkz.: 33 üncü paragraf)
Denetim Şirketi İçerisinde İletişim (Bkz.: 33(b), 33(c) paragraflari)
A112. Denetim şirketi, şirket genelinde iletişimi kolaylaştırmak amacıyla iletişim kanallarıoluşturarak, personelin ve denetim ekiplerinin denetim șirketiyle ve birbirleriyle bilgi alışverişinde bulunma sorumluluğunu ele alabilir ve güçlendirebilir.
Denetim şirketi, personel ve denetim ekipleri arasındaki iletişime ilişkin örnekler 
Denetim şirketi; personel ve denetim ekiplerine şirketin risklere karşi yapacağıişlerin uygulanması konusundaki sorumluluklarını iletmektedir.
Denetim şirketi; kalite yönetim sistemindeki değişiklikleri, değişiklikler sorumluluklariyla ilgili olduğu ölçüde, personele ve denetim ekiplerine iletmektedir ve personel ve denetim ekiplerinin sorumluluklarına uygun olarak anında ve uygun adımları atmalarını sağlamaktadır.

Denetim șirketi, denetimin planlanmasi ve uygulanmasi sirasında denetim ekibi tarafından kullanılan, müşteri ilişkisinin ve sözleşmenin kabulü ve devam ettirilmesi süreci sirasinda elde edilen bilgileri iletmektedir.
Denetim ekipleri, denetim şirketine aşağıdaki bilgileri iletmektedir:
O Bir denetimi yürütürken müşteri hakkında elde edilen, denetim şirketinin bir müşteri ilişkisini veya belirli bir sözleşmeyi kabul etmeden veya devam ettirmeden önce öğrenmiş olması hâlinde müşteri ilişkisini veya belirli bir sözleşmeyi reddetmesine sebep olabilecek bilgi 
o Bazı durumlarda denetim şirketinin kalite yönetim sistemindeki bir eksikliğe işaret edebilen, şirketin risklere karşı yapacağı işlerin işleyişi hakkında bilgi (örneğin, denetim şirketinin denetimlerde personel görevlendirme süreçlerine ilişkin endişeler).

Denetim ekipleri, bilgiyi kaliteyi gözden geçiren kişiye veya istişare yapılan kişilere iletmektedir.

Topluluk denetçisi, denetim düzeyinde kalite yönetimiyle ilgili konular dâhil olmak üzere, denetim şirketinin politika veya prosedürlerine uygun olarak,konuları birim denetçilerine iletmektedir.

Bağımsızlık hükümlerine uygunluğun işleyişinden sorumlu olarak görevlendirilen kişi veya kişiler, ilgili personele ve denetim ekiplerine 

bağımsızlık hükümlerindeki değişiklikleri ve şirketin bu tür değişiklikleri ele almaya yönelik politika veya prosedürlerini bildirmektedir.
KYS 2 DENETİMİN KALİTESİNİN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Kalitenin Gözden Geçirilmesi (Bkz.: 2427 nci paragraflar)
Kaliteyi Gözden Geçiren Kişi Tarafindan Uygulanan Prosedürler (Bkz.: 2527 nci paragraflar)
Topluluk Bağımsız Denetimlerine İlişkin Hususlar 
A32. Topluluk finansal tablolarının bağımsız denetiminin kalitesinin gözden geçirilmesi,topluluğun büyüklüğüne ve karmaşıklığına bağlı olarak, kaliteyi gözden geçiren kişi olarak atanan kişiyle ilgili ilave hususlar içerebilir. 21(a) paragrafi uyarınca, denetim şirketinin politika veya prosedürleri, kaliteyi gözden geçiren kişinin, kalitenin gözden geçirilmesine ilişkin genel sorumluluğu üstlenmesini zorunlu kılar. Kaliteyi gözden geçiren kişi, daha büyük ve karmaşık yapılı topluluk denetimlerinde bu sorumluluğu yerine getirirken, denetim ekibinin topluluk denetçisi dışındaki kilit üyeleriyle (örneğin,bir birim denetçisi) önemli konuları ve yapılan önemli muhakemeleri müzakere edebilir.Bu tür durumlarda, 20 nci paragraf uyarınca kaliteyi gözden geçiren kişi kendisine yardımcı olacak kişiler bulabilir. A22 paragrafında yer alan açıklayıcı hükümler,topluluk denetimlerinde kaliteyi gözden geçiren kişinin yardımcı kullandıği durumlarda faydali olabilir.


BDS 220 (REVİZE)
FİNANSAL TABLOLARIN BAĞIMSIZ DENETİMİNDE KALİTE YÖNETİMİ
12.Aşağıdaki terimler BDS'lerde, karşılarında belirtilen anlamlarıyla kullanılmıştır:
(e)Denetim şirketi: Bağımsız denetim kuruluşu veya denetim üstlenen bağımsız denetçi ya da kamu sektöründeki eş değeridir. (Bkz.: A26 paragrafi)
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Kapsam (Bkz.: 1 inci paragraf)
A1.Bu BDS, topluluk finansal tablolarının denetimi dâhil olmak üzere, tüm finansal tablo denetimlerinde uygulanir. BDS 600 (Revize),101 topluluk finansal tablolarınin denetiminde ve topluluğa bağlı birim denetçileri dâhil olduğunda geçerli olan özel hususları ele alır. BDS 600 (Revize), gerektiğinde şartlara göre uyarlanmak kaydıyla,denetim ekibinde başka bir denetim şirketinden kişilerin de yer alması durumunda finansal tabloların denetiminde de faydalı olabilir. Örneğin; uzak bir yerdeki ortak (kullanılan) hizmet merkezinde gerçekleştirilecek fiziki stok sayımı, maddi duran varlık tetkiki veya uygulanacak denetim prosedürlerine başka denetim şirketinden bir kişinin katilmasi durumunda, BDS 600 (Revize) faydalı olabilir.

Tanimlar 
Denetim Ekibi (Bkz.: 12(d) paragrafi)
A21A. Bir denetimin denetçiler tarafindan müştereken yürütüldüğü durumlarda, denetimi müştereken yürüten sorumlu denetçiler ve bunların denetim ekipleri, bu BDS'nin amaçları doğrultusunda, bir bütün olarak “sorumlu denetçiyi" ve “denetim ekibini”oluşturur. Ancak bu BDS, denetimi müştereken yürüten denetçiler arasındaki ilişkiyi veya denetimi müştereken yürüten bir denetçinin, denetimi müştereken yürüten diğer bir denetçinin yürüttüğü çalışmayla bağlantılı olarak gerçekleştirdiği çalışmayıdüzenlemez.

Denetim Ekibi Üyeleri Tarafindan Denetim Şirketinin Politika veya Prosedürlerinin Uygulanması (Bkz.: 9, 12(d), 17 nci paragraflar)

A24. Özellikle denetim şirketinin politika veya prosedürleri gereği denetim şirketinin veya sorumlu denetçinin, denetim şirketi personeline uygulananlardan farkli adımlar atmak 
101BDS 600 (Revize), Özel HususlarTopluluk Finansal Tabloların Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağh Birim Denetçilerinin Çahşmaları Dâhil)


suretiyle başka bir denetim şirketindeki kişilerin aşağıdakileri yerine getirip getirmediğine ilişkin kanaat edinmesi gerekebilir:
Denetimi yürütmek için uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olup olmadığı.Örneğin, bir kişi denetim şirketinin işe alım ve eğitim süreçlerine tabi tutulmamışolabilir, bu sebeple denetim şirketinin politika veya prosedürlerine göre bu karar,diğer denetim șirketinden ya da yetkilendirme veren veya sicil tutan kurumdan bilgi edinmek gibi başka adımlar aracılığıyla verilebilir. BDS 600 (Revize)'nin 26 ve A59-A64 paragraflari, birim denetçilerinin yetkinlik ve kabiliyetlerine ilişkin kanaat edinilmesine ilişkin rehberlik sağlar.

Topluluk denetimleri için geçerli olan etik hükümleri anlayıp anlamadığı.Örneğin, bir kişi ilgili etik hükümlere ilişkin denetim şirketinin politika veya prosedürleri konusunda denetim şirketinin verdiği eğitime tabi tutulmamışolabilir. Denetim şirketinin politika veya prosedürlerine göre, söz konusu etik hükümlere ilişkin kanaat; denetim için geçerli olan ilgili etik hükümleri içeren bilgi, kılavuz veya rehberlerin bu kişiye sunulması gibi adımlar atarak edinilebilir.

Bağımsızlığını teyit edip etmediği. Örneğin, denetim şirketi personeli olmayan kişiler doğrudan denetim şirketinin bağımsızlık sistemlerinde bağımsızlık beyanlarını dolduramamiş olabilir. Denetim şirketinin politika veya prosedürlerine göre bu kişiler, yazılı teyit mektubu gibi başka yollarla denetimle ilgili bağımsızlıklarına dair kanit sunabilirler.

A25. Denetim şirketinin politika veya prosedürlerine göre, belirli durumlarda (örneğin, belirli bir konuda istişare söz konusu olduğunda) belirli faaliyetlerin yerine getirilmesi gerektiğinde, denetim şirketinin personeli olmayan kişilere de denetim şirketinin ilgili politika veya prosedürleri uyarınca bu faaliyetlerin bildirilmesi gerekebilir. Böylece bu kişiler, şartlar oluştuğunda sorumlu denetçiyi uyarabilir ve bu sayede sorumlu denetçi,denetim şirketinin politika veya prosedürlerine uyum sağlayabilir. Örneğin, topluluk denetiminde birim denetçisi bir birimin finansal bilgilerine ilişkin denetim prosedürleri uyguluyorsa ve topluluk denetçisinin politika veya prosedürleri kapsamında topluluk finansal tablolarıyla ilgili istişareye tabi zor veya ihtilaflı bir konu102 tespit ederse, birim denetçisi bu konu hakkında topluluk denetçisini uyarabilir.
Bağımsızhıkla İlgili Olanlar Dâhil, Etik Hükümler (Bkz.: 1621 inci paragraflar)
Etik Hükümler (Bkz.: 1, 1621 inci paragraflar)
A38. BDS 200103'e göre denetçinin finansal tabloların denetiminde, bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil, etik hükümlere uyması gerekir. Etik hükümler, denetimin niteliği ve içinde bulunduğu şartlara bağlı olarak değişebilir. Örneğin, bağımsızlıkla ilgili belirli hükümler sadece borsada işlem gören işletmelerin denetimleri yürütülürken geçerli 
102 Bkz.: 35 inci paragraf 103BDS 200, 14 ve A16-A19 paragrafları

olabilir. BDS 600 (Revize) ise etik hükümler hakkında birim denetçileriyle kurulacak iletişim konusunda bu BDS hükümlerine ilave hükümler ve rehberlik içerir 
Müşteri İlişkisinin ve Denetim Sözleşmesinin Kabulü ve Devam Ettirilmesi (Bkz.: 22-24 üncü paragraflar)

A53. Müşteri ilişkisinin ve denetim sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesi sürecinde elde edilen bilgiler, bu BDS hükümlerini uygularken ve atılacak uygun adımlara yönelik bilgiye dayalı kararlar alırken sorumlu denetçiye yardımcı olabilir. Bu bilgiler arasında aşağıdakiler yer alabilir:
Topluluk denetimi olup olmadığı dâhil olmak üzere işletmenin büyüklüğü,karmaşıklığı ve niteliği ile işletmenin faaliyet gösterdiği sektör ve geçerli finansal raporlama çerçevesi hakkında bilgi,
Ara dönem ve dönem sonu tarihleri gibi işletmenin raporlama takvimi,
Topluluk denetimlerine ilişkin olarak ana ortaklık ile ana ortaklığın işletme ve işletme birimleri arasındaki kontrol ilişkilerinin niteliği ve 
Bir önceki denetimden sonra işletmenin faaliyet gösterdiği sektörde veya işletmede, gerekli kaynakların niteliğini ve denetim ekibinin çalışmalarının nasıl yönlendirileceği, gözetileceği ve gözden geçirileceğini etkileyebilecek herhangi bir değişiklik olup olmadığı.

A54. Müşteri ilişkisinin ve denetim sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesi sürecinden elde edilen bilgiler, bu BDS’nin yanı sıra diğer BDS hükümlerine uyulmasıyla da ilgili olabilir. Örneğin, bu bilgiler:
BDS 210'da zorunlu kılındığı şekilde, denetim sözleşmesinin şartları üzerinde anlaşmaya varma,104

BDS 315 ve BDS 240 uyarınca hata veya hile kaynaklı "önemli yanlışlık"risklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi,'105
BDS 600 (Revize) uyarınca topluluk finansal tablolarının denetimi söz konusu olduğunda topluluk ve çevresinin anlaşılması ve birim denetçilerinin çalışmalarının yönlendirilmesi, gözetimi ve gözden geçirilmesi,
BDS 620 uyarınca denetçinin faydalandığı uzmanın katılımına gerek olup olmadığına ve katilacaksa bunun nasıl olacağına karar verilmesi ve 
BDS 260106 ve BDS 265107 uyarınca işletmenin üst yönetim yapisıaçısından ilgili olabilir.

104 BDS 210, Bağımsız Denetim Sõzleşmesinin Şartları Üzerinde Anlaşmaya Varılması, 9 uncu paragraf D 20, Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Bağımsız Denetçinin Hileye İlişkin Sorumlulukları106 BDS 260, Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletișim 107 BDS 265, İç Kontrol Eksikliklerinin Üst Yönetimden Sorumlu Olanlara ve Yönetime Bildirilmesi 

Denetim Kaynaklari (Bkz.: 2528 inci paragraflar)
A60. Denetime ilişkin kaynaklar, öncelikle denetim şirketi tarafindan tahsis edilir veya kullanıma hazır hâle getirilir. Bununla birlikte, denetim ekibinin denetim için kaynaklarıdoğrudan temin ettiği durumlar mevcut olabilir. Örneğin, mevzuat gereği veya başka bir nedenle birim denetçisinin birimin finansal tabloları hakkında denetim görüşüvermesinin gerektiği ve birim denetçisinin aynı zamanda topluluk denetçisi adına denetim prosedürleri uygulamak için birim yönetimi tarafindan görevlendirildiği hâllerde, böyle bir durum söz konusu olabilir. Bu tür durumlarda, denetim şirketinin politika veya prosedürleri, yeterli ve uygun kaynakların tahsis edilip edilmediğine veya kullanıma hazır tutulup tutulmadığına karar vermesi için sorumlu denetçinin birim denetçisinden bilgi talep etmesi gibi farkliı adımlar atmasını gerektirebilir.
Uygun Olmayan veya Yetersiz Kaynaklar (Bkz: 27 nci paragraf)
A76. [Silinmiștir]
Denetimin Yürütülmesi 
Yönlendirme, Gözetim ve Gözden Geçirme (Bkz.: 30 uncu paragraf)
Sorumlu Denetçi Tarafindan Yapılan Gözden Geçirme (Bkz.: 30-34 üncü paragraflar)
A92. Sorumlu denetçi, denetim ekibi tarafindan önemli muhakemede bulunulan alanları tespit ederken mesleki muhakemesini kullanır. Denetim şirketinin politika veya prosedürleri,genellikle önemli mesleki muhakemede bulunulması beklenen konuları belirleyebilir.Denetimle ilgili önemli mesleki muhakemede bulunulacak alanlar; denetimin üstlenilmesine ilişkin genel denetim stratejisi ve denetim planı, denetimin yürütülmesi ve denetim ekibinin ulaştığı tüm sonuçlarla ilgili aşağıdaki gibi hususları içerebilir:
Önemliliğin belirlenmesine ilişkin konular gibi denetimin planlanmasına yönelik konular,
Aşağıdakiler dâhil, denetim ekibinin yapısı:
o Muhasebe veya denetimin özel bir alanında uzmanlığını kullanan personel,
O Hizmet sunum merkezlerindeki personelin kullanımı.

Dış uzman dâhil etme kararını da içerecek şekilde, denetçinin faydalandığıuzmani dâhil etme karari,
Müşteri ilişkisinin ve denetim sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesi sürecinde elde edilen bilgileri denetim ekibinin dikkate alması ve bu bilgilere karşı yapılması önerilen işler,
Denetim ekibi tarafindan önemli muhakemede bulunulmasını gerektiren yapisal risk faktörlerinin dikkate alınması ve yapısal riskin değerlendirilmesi durumlarıda dâhil denetim ekibinin risk değerlendirme süreci,
Denetim ekibinin ilişkili taraf ilişkileri, işlemleri ve açıklamalarını dikkate almasi,
Denetimin önemli alanlarına ilişkin denetim ekibi tarafindan uygulanan prosedürlerin sonuçlari; örneğin, belirli muhasebe tahminleri, muhasebe politikaları veya işletmenin sürekliliğine ilişkin değerlendirmelere yönelik ulaşılan sonuçlar,
Denetim ekibinin uzmanlar tarafindan yapılan çalışmaları ve ulaşılan sonuçlarıdeğerlendirmesi,
Topluluk denetimlerinde;
o Önerilen topluluk genel denetim stratejisi ve topluluk denetim plani;
o Birim denetçilerinin nasıl yönlendirileceği ve gözetileceği ile çalışmalarının nasıl gözden geçirileceği dâhil, birim denetçilerinin katılımına ilişkin kararlar ve 

o Birim denetçileri tarafindan yapılan çalışmaların ve ulaşılan sonuçların değerlendirilmesi.

Genel denetim stratejisi ve denetim planını etkileyen hususların nasıl ele alındığı,
Denetim sırasında tespit edilen düzeltilmiş veya düzeltilmemiş yanlışlıkların önemi ve yapısı,
Önerilen denetçi görüşü ve denetçi raporunda bildirilecek hususlar, örneğin kilit denetim konuları veya "İşletmenin Sürekliliğiyle İlgili Önemli Belirsizlik"paragrafi.


BDS 230 BAĞIMSIZ DENETİMİN BELGELENDİRİLMESİ
Ek 
(Bkz.: 1 inci paragraf)
Çalışma Kâğıtlarına İlişkin Diğer BDS’lerde Yer Alan Özel Hükümler 
Bu Ek'te, 1 Ocak 2013 tarihinde ve sonrasında başlayacak hesap dönemlerine ait finansal tabloların denetiminde uygulanan ve çalışma kâğıtlarına ilişkin özel hükümler içeren diğer BDS'lerdeki paragraflar yer almaktadır. Bu liste, BDS'lerde yer alan ana hükümler ile açıklayıcı hükümler ve uygulama bölümlerinin yerine geçmez.

BDS 210, “Bağımsız Denetim Sözleşmesinin Şartları Üzerinde Anlaşmaya Varılması”,10-12 nci paragraflar 

BDS 220 (Revize), “Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Kalite Kontrol", 41 inci paragraf 

BDS 240, “Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Bağımsız Denetçinin Hileye ilişkin Sorumluluklari”, 45-48 inci paragraflar 
BDS 250, “Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde İlgili Mevzuatın Dikkate Alinmasi”, 30 uncu paragraf 

BDS 260, “Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim”, 23 üncü paragraf 
BDS 300, “Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminin Planlanması", 12 nci paragraf 
BDS 315, “Önemli Yanlışlık' Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi", 38 inci paragraf 

BDS 320, “Bağımsız Denetimin Planlanması ve Yürütülmesinde Önemlilik”, 14 üncüparagraf 

BDS 330, “Bağımsız Denetçinin Risk Olarak Değerlendirilmiş Hususlara Karşı Yapacağıİşler", 28-30 uncu paragraflar 

BDS 450, “Bağımsız Denetimin Yürütülmesi Sırasında Belirlenen Yanlışlıkların Değerlendirilmesi", 15 inci paragraf 

BDS 540, “Muhasebe Tahminlerinin ve İlgili Açıklamaların Bağımsız Denetimi", 39uncu paragraf 

BDS 550, “İlişkili Taraflar", 28 inci paragraf 
BDS 600 (Revize), “Özel HususlarTopluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil)", 59 uncu paragraf 
BDS 610, “İç Denetçi Çalışmalarının Kullanılmasi”, 36-37 nci paragraflar 
BDS 720, “Bağımsız Denetçinin Diğer Bilgilere İlişkin Sorumlulukları”, 25 inci paragraf 

BDS 240
FİNANSAL TABLOLARIN BAĞIMSIZ DENETİMİNDE BAĞIMSIZ DENETÇİNİN  HİLEYE İLİŞKİN SORUMLULUKLARI 
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Hilenin Tespitine ve Önlenmesine İlişkin Sorumluluk 
Denetçinin Sorumlulukları (Bkz.: 9 uncu paragraf)
A6.Mevzuat ve etik hükümler, denetçinin ilave prosedürler uygulamasını ve ilave adımlar atmasını gerektirebilir. Örneğin, Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) denetçinin tespit edilen veya şüphelenilen aykırılıklara karşılık vermek için adım atmasını ve ilave adımların gerekip gerekmediğini belirlemesini gerektirir. Bu tür adımlar, tespit edilen veya şüphelenilen aykırılıklar hakkında, denetim ekibi içerisindeki denetçiler arasında veya topluluğa bağlıişletme veya işletme birimlerinde topluluk finansal tablolarının denetimi dışında başka bir denetim faaliyeti yürüten diğer denetçiler arasında iletişim kurulmasınıkapsayabilir.108

108 Etik Kurallar, A360.16-360.18 U1 paragrafları

BDS 250FÍNANSAL TABLOLARIN BAĞIMSIZ DENETİMİNDE MEVZUATIN DİKKATE ALINMASI 
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Mevzuata Uygunluk Sağlama Sorumluluğu (Bkz.: 3-9 uncu paragraflar)
Denetçinin Sorumluluğu 
Mevzuat ve Etik Hükümler Tarafından Getirilen Îlave Sorumluluklar (Bkz.: 9 uncu paragraf)
A8.Mevzuat ve etik hükümler, denetçinin ilave prosedürler uygulamasını ve ilave adımlar atmasını gerektirebilir. Örneğin, Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) denetçinin tespit edilen veya şüphelenilen aykırılıklara karşılık vermek için adım atmasını ve ilave adımların gerekip gerekmediğini belirlemesini gerektirir. Bu tür adımlar, tespit edilen veya şüphelenilen aykırılıklar hakkında, denetim ekibi içerisindeki denetçiler arasında veya topluluğa bağlıișletme veya işletme birimlerinde topluluk finansal tablolarının denetimi dışında başka bir denetim faaliyeti yürüten diğer denetçiler arasında iletişim kurulmasınıkapsayabilir.109

109 Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar, A360.16-360.18 U1 paragrafları

BDS 260
ÜST YÖNETİMDEN SORUMLU OLANLARLA KURULACAK İLETİŞİM 
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Üst Yönetimden Sorumlu Olanlar (Bkz.: 11 inci paragraf)
A4.BDS 600 (Revize), topluluk denetçisi tarafindan topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanlara bildirilecek belirli hususları içerir.11o Bildirilen hususlar arasında, birim denetçileri tarafından topluluk denetçisinin dikkatine sunulan ve topluluk denetçisinin topluluğun üst yönetiminden sorumlu olanların sorumlulukları açısından önemli gördüğü hususlar yer alabilir. Birim denetçileri, bu hususları birimin üst yönetiminden sorumlu olanlara da bildirebilir.111 Bu tür durumlarda, ilgili birim denetçisinin iletişim kuracağı uygun kişi veya kişiler, denetimin şartlarına ve bildirilecek olan hususlara bağlıdır. Bazı durumlarda, çok sayıda işletme veya işletme birimi aynı iç kontrol sistemi altında aynı işi yapıyor ve aynı muhasebe uygulamalarını kullanıyor olabilir. Söz konusu işletme veya işletme birimlerinin üst yönetiminden sorumlu olanların aynı kişiler olmasıdurumunda (örneğin, ortak bir yönetim kuruluna sahip olmaları durumunda), iletişimin amaçları doğrultusunda söz konusu işletme veya işletme birimleriyle eş zamanlı iletişim kurularak tekrarlar önlenebilir.

Ek 1
(Bkz.: 3 üncü paragraf)
KYS 1’de ve Diğer BDS’lerde Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişime Atif Yapan Özel Hükümler 

Bu ekte, belirli konuların üst yönetimden sorumlu olanlara bildirilmesini zorunlu kilan KYS 1112 ve diğer BDS'lerdeki ilgili paragraflar yer almaktadır. Bu liste, BDS’lerde yer alan ana hükümler ile açıklayıcı hükümler ve uygulama bölümlerinin yerine geçmez.
KYS 1, “Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Şirketleri İçin Kalite Yönetimi”, 34(e) paragrafi 

BDS 240, “Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Bağımsız Denetçinin Hileye İlişkin Sorumluluklari", 22, 39(c)(i) ve 41-43 üncü paragraflar 
BDS 250, “Finansal Tabloların Bağimsız Denetiminde Mevzuatin Dikkate Alınmasi", 15,20 ve 23-25 inci paragraflar 

11º BDS 600 (Revize), Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil), 57 nci paragraf 
111 BDS 600 (Revize), 45(i) paragrafi 
112 KYS 1, Finansal Tabloları Bağımsız Denetim veya Sımırhı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya Ilgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Şirketleri İçin Kalite Yönetimi 

BDS 265, “Iç Kontrol Eksikliklerinin Üst Yönetimden Sorumlu Olanlara ve Yönetime Bildirilmesi”, 9 uncu paragraf 
BDS 450, “Bağımsız Denetimin Yürütülmesi Sırasında Belirlenen Yanlışlıkların Değerlendirilmesi”, 12-13 üncü paragraflar 
BDS 505, “Diş Teyitler", 9 uncu paragraf 
BDS 510, “ilk Bağımsız Denetimler - Açılış Bakiyeleri”, 7 nci paragraf BDS 540, “Muhasebe Tahminlerinin ve İlgili Açıklamaların Bağımsız Denetimi", 38 inci paragraf 
BDS 550, “İlişkili Taraflar", 27 nci paragraf BDS 560, “Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar”, 7(b)-(c), 10(a), 13(b), 14(a) ve 17 nci paragraflar 
BDS 570, “İşletmenin Sürekliliği”, 25 inci paragraf BDS 600 (Revize), “Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil)”, 57 nci paragraf BDS 610, “İç Denetçi Çalışmalarının Kullanılması”, 20 ve 31 inci paragraflar BDS 700, “Finansal Tablolara Îlişkin Görüş Oluşturma ve Raporlama”, 46 ncı paragraf BDS 701, “Kilit Denetim Konularının Bağımsız Denetçi Raporunda Bildirilmesi”, 17 nci paragraf 
BDS 705, “Bağımsız Denetçi Raporunda Olumlu Görüş Dışında Bir Görüş Verilmesi”,12, 14, 23 ve 30 uncu paragraflar 
BDS 706, “Bağımsız Denetçi Raporunda Yer Alan Dikkat Çekilen Hususlar ve Diğer Hususlar Paragraflari", 12 nci paragraf 
BDS 710, “Karşılaştırmalı Bilgiler  Önceki Dönemlere Ait Karşılık Gelen Bilgiler ve Karşılaştırmalı Finansal Tablolar”, 18 inci paragraf BDS 720, “Bağımsız Denetçinin Diğer Bilgilere İlişkin Sorumlulukları", 17-19 uncu paragraflar 


BDS 300 FİNANSAL TABLOLARIN BAĞIMSIZ DENETİMİNİN  PLANLANMASI 
Ana Hükümler 
Planlama Çalışmaları
10A. Sorumlu denetçi, genel denetim stratejisini ve denetim planıni gözden geçirir.
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Planlama Çalışmaları
Genel Denetim Stratejisi (Bkz.: 7-8 inci paragraflar)
A8.Genel denetim stratejisinin oluşturulması süreci, risk değerlendirme prosedürlerinin tamamlanmasına bağlı olarak, aşağıdaki gibi hususları içerebilir:
Özellik arz eden denetim alanlarında kullanılacak kaynakların (insan, teknoloji veya entelektüel) niteliği. Örneğin, yüksek risk taşıyan alanlarda deneyimli ekip üyelerinin doğru şekilde kullanımı veya karmaşık konuları ele almak amacıyla uzmanların görevlendirilmesi,
Özellik arz eden denetim alanlarına tahsis edilecek kaynakların miktarı.-Örneğin,farklı yerlerdeki fiziki stok sayımına katılmak için görevlendirilen ekip üyelerinin sayisı, topluluk denetimlerinde birim denetçilerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesinin niteliği ve kapsamı veya yüksek riskli alanlara saat cinsinden ayrılan denetim bütçesi,
Bu kaynakların ne zaman kullanılacağı (örneğin, denetimin ara aşamalarında mi yoksa önemli hesap kesim tarihlerinde mi?),
Bu kaynakların nasıl yönlendirileceği, gözetileceği veya kullanılacağı. Örneğin,ekip toplantilarından önce veya sonraki bilgilendirmelerin ne zaman yapılmasının beklendiği, sorumlu denetçi ve denetim yöneticisi tarafindan yapılan gözden geçirmelerin nasıl yapılmasının beklendiği (denetim yapılan yerde veya başka bir yerde).


Ek 
(Bkz.: 7-8 inci paragraflar ve A8-A11 paragraflari)
Genel Denetim Stratejisinin Oluşturulmasında Dikkate Alnacak Hususlar 
Bu Ek denetçinin denetim düzeyinde kaliteyi yönetirken dikkate alabileceği hususlara ilişkin örnekler içerir. Bu hususların çoğu denetçinin genel denetim stratejisini ve ayrıntılı denetim planını etkiler. Bu örnekler, birçok denetim için geçerli olabilecek geniş bir yelpazeyi kapsar.Aşağıdaki hususlardan bazıları diğer BDS'lerde zorunlu kılınmış olabilir, ancak bu hususların tamamı her denetim için geçerli değildir ve aşağıdaki liste genel denetim stratejisi oluşturulurken dikkate alınacak hususların tamamını içermez.

Denetimin Özellikleri 
Topluluk denetiminin amaçları açısından denetim çalışması yapılması beklenen topluluğa bağlı birimler dâhil olmak üzere, denetimin beklenen kapsamı ve birim denetçilerinin katılımınin kapsami.

Topluluğun nasıl konsolide edileceğini belirleyen, ana ortaklik ile işletme veya işletme birimleri arasıdaki kontrol ilişkilerinin niteliği.

[Silinmiştir]
Uzmanlık bilgisi ihtiyacı dâhil, denetlenecek faaliyet bölümlerinin niteliği.
Denetlenen finansal bilgiler için diğer para birimlerinden yapılması gereken çevrimler dâhil, raporlamada kullanilacak para birimi.

Topluluk denetiminin amaçları açısından yapılan denetim çalışmasına ek olarak, mevzuat gereği veya başka sebeplerle finansal tabloların denetimine ilişkin yükümlülük.
Raporlama Amaçları, Denetimin Zamanlaması ve Kurulacak İletişimlerin Niteliği 
Topluluk denetiminin amaçları açısından yapılan denetim çalışmasına ilişkin kurulacak iletişimlerin beklenen türü ve zamanlamasıyla ilgili olarak topluluğa bağlı birim denetçileriyle kurulacak iletişim.

Ekip toplantılarının niteliği ve zamanlaması ile gerçekleştirilen denetim çalışmasının gözden geçirilme zamanı dâhil, denetim ekibi üyeleri arasındaki iletişimin beklenen niteliği ve zamanlamasi.


Önemli Etkenler, Ön Denetim Çalşmaları ve Diğer Denetimlerden Elde Edilen Bilgiler 
BDS 320113' ye uygun olarak önemliliğin belirlenmesi ve uygun hâllerde:
O BDS 600 (Revize)114'ye uygun olarak topluluğa bağlı birim performans önemliliğinin belirlenmesi ve bu önemliliğin söz konusu topluluğa bağlı birimlerin denetçilerine bildirimi.

O Önemli olabilecek işlem sınıflari, hesap bakiyeleri ve açıklamalar hakkındaki ilk beklentiler.

113 BDS 320, Bağımsız Denetimin Planlanması ve Yürütülmesinde Önemlilik 
114BDS 600 (Revize), Özel Hususlar - Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim 
Denetcilerinin Calısmaları Dâhil), 35-36 ncı paragraflar 



BDS 315 “ÖNEMLİ YANLIŞLIK” RİSKLERİNİN BELİRLENMESİ VE  DEĞERLENDİRİLMESİ
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Risk Değerlendirme Prosedürleri ve İlgili Çalışmalar (Bkz.: 13-18 inci paragraflar)
A11. Belirlenecek ve değerlendirilecek olan “önemli yanlışlık” riskleri, hata ve hile kaynakıriskleri içerir ve bu iki risk türü de bu BDS kapsamındadır. Ancak, hile özel önem arz ettiğinden, hile kaynaklı "önemli yanlışlık" risklerinin belirlenmesi için kullanılan bilgileri sağlayan risk değerlendirme prosedürleri ve ilgili çalışmalara ilişkin ilâve hüküm ve açıklamalar BDS 240'ta yer almaktadır.115 Buna ek olarak, aşağıdaki BDS'ler özel husus ve durumlarla ilgili "önemli yanlışlık" risklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik ilave hüküm ve açıklamalar içermektedir:
Muhasebe tahminleriyle ilgili olarak BDS 540,116
İlişkili taraf ilişkileri ve işlemleriyle ilgili olarak BDS 550,
İşletmenin sürekliliğiyle ilgili olarak BDS 570117 ve 
Topluluk finansal tablolarıyla ilgili olarak BDS 600 (Revize).118
Denetim Ekibi İçinde Yapılan Müzakere (Bkz.: 17-18 inci paragraflar)
Ölçeklenebilirlik 
A45. Denetim, topluluk finansal tablolarının denetiminde olduğu gibi geniş bir denetim ekibi tarafindan yürütüldüğünde, denetim ekibi üyelerinin tamamının tek bir müzakerede hazır bulunması her zaman gerekli veya pratik olmadığı gibi (örneğin, birden fazla yerde yürütülen denetimlerde olduğu gibi), üyelerin tamamına müzakerelerde ulaşılan tüm sonuçlar hakkında bilgi verilmesi de gerekli değildir. Sorumlu denetçi, denetim ekibi içinde gerekli görülen iletişimin kapsamını dikkate alarak, konuları -uygun hâllerdeözel beceri veya bilgi sahibi olanlar veya topluluğa bağlı birimlerde yapılacak çalışmadan sorumlu olanlar dâhil olmak üzere denetim ekibinin kilit üyeleriyle müzakere edebilir; diğer kişilerle yapılacak müzakereleri de başkalarına devredebilir.
115BDS 240, 12-27 nci paragraflar 

116BDS 540, Muhasebe Tahminlerinin ve Îlgili Açıklamaların Denetimi 
117BDS 570, İşletmenin Sürekliliği 

118 BDS 600 (Revize), Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim 
Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil)



Sorumlu denetçi tarafindan onaylanan bir iletişim planının oluşturulması faydalıolabilir.

“Önemli Yanlışlık" Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi (Bkz.: 28-37 nci paragraflar)

Yönetim Beyanı Düzeyindeki “Önemli Yanlışlık" Risklerinin Değerlendirilmesi 
Ciddi Riskler (Bkz.: 32 nci paragraf)
Ciddi risklere karar verilme sebebi ve denetim üzerindeki etkileri 
A218. Ciddi risklere karar verilmesi, denetçinin, asağıdakiler de dâhil olmak üzere bazı gerekli karşılıkların verilmesi yoluyla, yapısal risk aralığının üst sınırında bulunan risklere daha fazla dikkat etmesine imkân tanir:
•..
BDS 600 (Revize), topluluk denetçisinin; topluluk finansal tablolarında “önemli yanlışlık" riskinin daha yüksek olduğu değerlendirilen veya ciddi risklerin olduğu belirlenen ve birim denetçisinin uygulanacak müteakip denetim prosedürlerini belirlediği alanlar için söz konusu müteakip denetim prosedürlerinin tasarımının ve uygulanmasının uygunluğunu değerlendirmesini zorunlu kılar.119

119 BDS 600 (Revize), 42 nci paragraf 

BDS 320
BAĞIMSIZ DENETİMİN PLANLANMASI VE YÜRÜTÜLMESİNDE ÖNEMLİLİK 
Tanimlar 
9.Aşağıdaki terimler BDS'lerde, karşılarında belirtilen anlamlarıyla kullanılmıştır:
(a)Performans önemliliği: Toplulaştırma riskini uygun düşük bir seviyeye indirmek için bir bütün olarak finansal tablolar için belirlenmiş önemlilikten daha düşük olarak belirlenen tutar veya tutarlardır. Uygun hâllerde performans önemliliği,belirli işlem sınıfları, hesap bakiyeleri veya açıklamalar için önemlilik düzeyi veya düzeylerinin altında belirlenen tutar veya tutarları da ifade eder.
(b)Toplulaştırma riski: Düzeltilmemiş ve tespit edilmemiş yanlışlıkların toplamının, bir bütün olarak finansal tablolar için belirlenen önemliliği aşma olasılığıdır.

Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Denetimin Planlanmasında Önemliliğin ve Performans Önemliliğinin Belirlenmesi 
Performans Önemliliği (Bkz.: 11 inci paragraf)
A13. Denetimin sadece, münferit olarak önemli yanlışlikları tespit edecek şekilde planlanmasi, münferit olarak önemli olmayan yanlışlikların toplu olarak finansal tabloların önemli yanlışlık içermesine sebep olabileceği gerçeğinin göz ardı edilmesine yol açar ve tespit edilmemiş muhtemel yanlışlıklar için hiçbir marj bırakmaz.Performans önemliliği (bir veya birden fazla tutar olarak tanımlanan), toplulaştirma riskini uygun düşük bir seviyeye indirmek amacıyla bir bütün olarak finansal tablolar için belirlenen önemlilikten daha düşük olarak belirlenir. Benzer şekilde, belirli bir işlem sınıfi, hesap bakiyesi veya açıklama için belirlenen önemlilik düzeyine ilişkin performans önemliliği, ilgili işlem sınıfi, hesap bakiyesi veya açıklamadaki düzeltilmemiş yanlışlıklar ile tespit edilmemiş yanlışlıklar toplamının bunlara ilişkin önemlilik düzeyini aşması ihtimalini uygun düşük bir seviyeye indirmek amacıyla belirlenir. Performans önemliliğinin belirlenmesi basit bir mekanik hesaplama değildir ve mesleki muhakemede bulunulmasını içerir. Performans önemliliği, denetçinin risk değerlendirme prosedürlerinin uygulanması sırasında güncellediği işletmeye ilişkin anlayışından, geçmiş denetimlerde belirlenen yanlışlikların niteliği ve boyutundan.dolayısıyla denetçinin mevcut dönemdeki yanlışliklara ilişkin beklentilerinden etkilenir.

BDS 402
HİZMET KURULUŞU KULLANAN BİR İŞLETMENİN BAĞIMSIZ DENETİMİNDE  DİKKATE ALINACAK HUSUSLAR 
..
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
İç Kontrol Dâhil Hizmet Kuruluşu Tarafından Sağlanan Hizmetlerin Anlaşılması
Hizmet Alan İşletmeden Yeterli Seviyede Bilgi Elde Edilememesi Durumunda Uygulanacak Îlâve Prosedürler (Bakınız: 12 nci paragraf)

A19. Hizmet kuruluşundaki hizmet alan işletmeye sağlanan hizmetlerle ilgili kontroller hakkında gerekli bilgileri sağlayacak prosedürleri uygulamak için başka bir denetçi kullanilabilir. 1 inci tip veya 2 nci tip raporun düzenlenmiş olması durumunda, hizmet kuruluşu denetçisinin hizmet kuruluşuyla hâlihazırda bir ilişkisi olduğundan hizmet alan işletme denetçisi bu prosedürleri uygulamak için hizmet kuruluşu denetçisini kullanabilir. Başka bir denetçinin çalışmasını kullanan hizmet alan işletme denetçisi;diğer denetçinin (bağımsızlık dâhil) uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olup olmadığına, yönlendirilmesi ve gözetimine, diğer denetçiye verilen çalışmanın niteliği,zamanlaması ve kapsamına karar verilmesi ve elde edilen denetim kanıtlarının yeterlilik ve uygunluğunun değerlendirilmesiyle ilgili olmasından dolayı BDS 220(Revize)120’deki açıklamaları faydalı bulabilir.

12º BDS 220 (Revize), Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Kalite Yönetimi 

BDS 501
BAĞIMSIZ DENETİM KANITLARI  BELİRLİ KALEMLER İÇİN DİKKATE  ALINMASI GEREKEN ÖZEL HUSUSLAR 
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Stoklar 
Fiziki Stok Sayımına Katılım (Bakınız: 4(a) paragrafi)
A3.Fiziki stok sayımına katılımın planlanmasıyla ilgili (veya bu BDS'nin 4-8 inci paragrafları uyarınca denetim prosedürlerinin tasarlanması ve uygulanmasiyla ilgili)hususlar örneğin aşağıdakileri içerir:
Stoklara ilişkin “önemli yanlışlık" riski.
Stoklara ilişkin iç kontrolün niteliği.
Stokların fiziki sayımıyla ilgili yeterli prosedürlerin oluşturulup oluşturulmadığıve uygun talimatların yayımlanıp yayımlanmadığı.

Fiziki stok sayımının zamanlaması.
İşletmenin sürekli envanter sistemini kullanıp kullanmadığı.
Stok sayımına katılımın uygun olacağı yerlere karar verilirken, stokların önemliliği ve farklı yerlerdeki “önemli yanlışlık" riskleri de dâhil, stokların bulunduğu yerler.

Denetçinin faydalandığı uzmanın yardımına ihtiyaç duyulup duyulmadığı. BDS 620121, denetçinin yeterli ve uygun denetim kanitı elde etmesine yardımci olmasıamacıyla denetçinin faydalandığı bir uzmanın kullanımını düzenler.
121BDS 620, Uzman Çalışmalarının Kullanılması

BDS 510 İLK BAĞIMSIZ DENETİMLER  AÇILIŞ BAKİYELERİ
Ek 
(Bkz.: A8 paragrafi)
Örnek 1: Sınırh Olumlu Görüş
Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:
Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)122'nin hükümleri uygulanmamıştir).

122BDS 600 (Revize), Özel Hususlar  Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil)


BDS 550 İLİŞKİLİ TARAFLAR 
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Risk Değerlendirme Prosedürleri ve İlgili Faaliyetler 
İşletmenin İlişkili Taraf İlişkilerinin ve İşlemlerinin Tanınması
İşletmenin İlişkili Taraflarının Kimliği (Bakınız: 13(a) paragrafi)
A13. BDS 600 (Revize), topluluk denetimi kapsamında topluluk denetçisinin, birim denetçilerinden topluluk yönetimi veya topluluk denetçisi tarafindan önceden belirlenmemiş ilişkili taraf ilişkilerini zamanında bildirmelerini istemesini zorunlu kılar.123Bu tür bilgiler, ilişkili tarafların kimliğine yönelik olarak yönetimin sorgulanması açısından topluluk denetçisine faydalı bir dayanak sağlar.
İlişkili Taraf İlişkileri ve İşlemleriyle Bağlantılı “Önemli Yanlışlık” Risklerine KarşıYapılacak İşler (Bakınız: 20 nci paragraf)

İşletmenin Olağan İş Akışı Dışında Gerçekleşen Belirlenmiş Önemli İlişkili Taraf İşlemleri 
Önemli İlişkili Taraf İşlemlerinin İş Mantığının Değerlendirilmesi (Bakınız: 23 üncü paragraf)
A38. Denetçi, işletmenin olağan iş akışı dışında gerçekleşen önemli bir ilişkili taraf işleminin iş mantığını değerlendirirken aşağıdaki hususları göz önünde bulundurur:
İşlemin:
O Aşırı derecede karmaşık olup olmadığı (örneğin, işlem içerisinde bir topluluğa dâhil birden çok ilişkili taraf bulunabilir).
o Normal olmayan fiyatlar, faiz oranlari, garanti ve geri ödeme şartları gibi alışılmışın dışında ticari şartlara sahip olup olmadığı.
O Gerçekleşmesi için açık ve mantıklı bir ticari gerekçenin bulunup bulunmadıği.

o Daha önce belirlenmemiş olan ilişkili tarafları kapsayıp kapsamadığı.
123 BDS 600 (Revize), Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil), 32(b) paragrafi 


O Olağan dışı bir şekilde gerçekleşip gerçekleşmediği.
Yönetimin, bu tür bir işlemin niteliğini ve muhasebeleştirilmesini üst yönetimden sorumlu olanlarla müzakere edip etmediği.

Yönetimin, işlemin temelinde yatan ekonomik gerekçeler yerine, belirli bir muhasebe uygulamasina, daha fazla önem verip vermediği.
Yönetimin açıklamalarının, ilişkili taraf işleminin sartlariyla önemli derecede uyumsuzluk göstermesi durumunda denetçi, BDS 500124uyarınca, yönetimin diğer önemli konularla ilgili açıklama ve beyanlarının güvenilirliğini gözden geçirir.
124BDS 500, Bağımsız Denetim Kanıtlari, 11 inci paragraf 

BDS 570 İŞLETMENİN SÜREKLİLİĞİ
Ek 
Örnek 1: Önemli Bir Belirsizliğin Mevcut Olduğu ve Finansal Tablolardaki Açıklamaların: Yeterli Olduğu Durumda Olumlu Görüş Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:

Örnek 1: Önemli Bir Belirsizliğin Mevcut Olduğu ve Finansal Tablolardaki Açıklamaların: Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)125'nin hükümleri uygulanmamıştır).

Örnek 1: Önemli Bir Belirsizliğin Mevcut Olduğu ve Finansal Tablolardaki Açıklamaların: Bağlı Olarak Finansal Tabloların Önemli Yanlışlık İçerdiği Durumda Sınırlı Olumlu Görüş

Örnek 1: Önemli Bir Belirsizliğin Mevcut Olduğu ve Finansal Tablolardaki Açıklamaların: Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri

Örnek 1: Önemli Bir Belirsizliğin Mevcut Olduğu ve Finansal Tablolardaki Açıklamaların: uygulanmamıştır).

Örnek 1: Önemli Bir Belirsizliğin Mevcut Olduğu ve Finansal Tablolardaki Açıklamaların: Örnek 3: Önemli Bir Belirsizliğin Mevcut Olduğu ve Finansal Tablolarda Açıklanmadığı

Örnek 1: Önemli Bir Belirsizliğin Mevcut Olduğu ve Finansal Tablolardaki Açıklamaların: Durumda Olumsuz Görüş

Örnek 1: Önemli Bir Belirsizliğin Mevcut Olduğu ve Finansal Tablolardaki Açıklamaların: Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır: Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak

Örnek 1: Önemli Bir Belirsizliğin Mevcut Olduğu ve Finansal Tablolardaki Açıklamaların: hazırlanmis tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıstır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamıştiır).
125BDS 600 (Revize), Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dåhil)


BDS 610 İÇ DENETÇİ ÇALIŞMALARININ KULLANILMASI 
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
İç Denetim Fonksiyonunun Çalışmasının Kullanılıp Kullanılamayacağına, Hangi Alanlarda ve Ne Düzeyde Kullanılabileceğine Karar Verilmesi 
Kullanılabilecek Iç Denetim Fonksiyonu Çalışmasının Niteliğine ve Kapsamına Karar Verilmesi 

Kullanılabilecek İç Denetim Fonksiyonu Çalışmasının Niteliğine ve Kapsamına İlişkin KararıEtkileyen Faktörler (Bakınız: 17-19 uncu paragraflar)

A16. Aşağıdakiler, iç denetim fonksiyonunun, dış denetçi tarafindan kullanılabilecek calışmasına ilişkin örneklerdendir:
Kontrollerin işleyiş etkinliğinin test edilmesi.
Sınırlı muhakeme içeren maddi doğrulama prosedürleri.
Stok sayımlarının gözlemlenmesi.
Finansal raporlamayla ilgili bilgi sistemi üzerinden işlemlerin takip edilmesi.
Mevzuat hükümlerine uygunluğun test edilmesi.
[Silinmiştir]
Doğrudan Yardım Sağlaması İçin İç Denetçilerin Kullanılıp Kullanılamayacağına, Hangi Alanlarda ve Ne Düzeyde Kullanılabileceğine Karar Verilmesi 
Denetimin Amaçları Açısından Doğrudan Yardım Sağlaması İçin İç Denetçilerin Kullanılıp Kullanılamayacağına Karar Verilmesi (Bakınız: 5, 26-28 inci paragraflar)
A31. Diş denetçinin iç denetçilerden doğrudan yardım almasının mevzuat tarafindan yasaklanmış olması durumunda, topluluk denetiminin içinde bulunduğu şartlar altında,topluluk denetçisinin yasağın topluluğa bağlı birim denetçilerini kapsayıp kapsamadığinı değerlendirmesi ve kapsaması durumunda, bu hususu topluluğa bağlıi birim denetçilerine yapılan bildirimde ele alması uygun olur.26
126 BDS 600 (Revize), Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil), 25(a) paragrafi 


BDS 700
FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN GÖRÜŞ OLUŞTURMA VE RAPORLAMA 
Ana Hükümler 
Denetçi Raporu 
BDS'lere Uygun Olarak Yapılan Denetimler için Denetçi Raporları
Denetçinin Finansal Tabloların Denetimine İlişkin Sorumlulukları
39.Denetçi raporunun Bağımsız Denetçinin Finansal Tabloların Bağımsız Denetimine Îlişkin Sorumlulukları bölümünde ayrıca (Bkz.: A50 paragrafi):
(c)BDS 600 (Revize)127'nin uygulandığı durumlarda, denetçinin topluluk denetimindeki sorumlulukları ayrıca aşağıdakilerin belirtilmesi suretiyle açıklanır:
(i)Denetçinin sorumluluğunun, topluluk finansal tabloları hakkında oluşturulacak görüşe dayanak teşkil edecek şekilde, topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimlerine ilişkin finansal bilgiler hakkında yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmek amacıyla topluluk denetimini planlamak ve yürütmek olduğu,
(ii)Denetçinin, topluluk denetiminin amaçları açisından yapılan denetim çalışmasının yönlendirilmesinden, gözetiminden ve gözden geçirilmesinden sorumlu olduğu ve 
(iii)Denetçinin, görüşünden tek başına sorumlu olduğu.128
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Denetçi Raporu (Bkz.: 20 nci paragraf)
127 BDS 600 (Revize), Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim 
Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil)

128 BDS 600 (Revize), 53 üncü paragraf 



BDS'lere Uygun Olarak Yapilan Denetimler için Denetçi Raporlari 
Görüşün Dayanağı (Bkz.: 28 inci paragraf)
Topluluk denetimlerine özgü hususlar 
A38. Bağımsızlığa ilişkin hükümler dâhil, etik hükümlere ilişkin çok sayıda kaynağın bulunduğu topluluk denetimlerinde, denetçi raporunda atifta bulunulan kaynak,çoğunlukla topluluk denetçisi için geçerli olan etik hükümlerdir. Bunun sebebi, bir topluluk denetiminde, topluluğa bağlı birim denetçilerinin de topluluk denetimiyle ilgili etik hükümlere tabi olmasıdır.129

A39.BDS'lerde, topluluğa bağlı birim denetçileri dâhil olmak üzere, denetçiler için özel bağımsızlık hükümleri ya da etik hükümler belirlenmemektedir. Dolayısıyla BDS'ler,Etik Kurallarda yer alan bağımsızlık hükümlerini veya topluluk denetçisinin tabi olduğu diğer etik hükümleri genişletmez ya da bunları geçersiz kılmaz. Ayrıca BDS'ler, birim denetçisinin her durumda, topluluk denetçisi için geçerli olan bağımsızlık hükümlerine tabi olmasını da zorunlu kilmaz. Sonuç olarak, bir topluluk denetimi söz konusu olduğunda bağımsızlığa ilişkin hükümler dâhil, bu denetimde uygulanan etik hükümler karmaşık olabilir. BDS 600 (Revize)130; birim denetçisinin topluluk denetimiyle ilgili bağımsızlık hükümlerini karşılamaması durumları da dâhil olmak üzere, topluluk denetiminde bir birime ait finansal bilgilerle ilgili çalıişma yürütürken denetçilere rehberlik sağlar.

Ek 
Örnek 1: Borsada İşlem Gören Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Uygun: Olarak Hazırlanmış Olan Finansal Tablolarına İlişkin Denetçi Raporu

Örnek 1: Borsada İşlem Gören Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Uygun: Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır: Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak

Örnek 1: Borsada İşlem Gören Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Uygun: hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir

Örnek 1: Borsada İşlem Gören Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Uygun: topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamıştır).
129BDS 600 (Revize), A56-A57, A66-A68 paragraflari 130 BDS 600 (Revize), 25, 27 nci paragraflar 

Örnek 2: Borsada İşlem Gören Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Uygun Olarak Hazırlanmış Olan Konsolide Finansal Tablolarına İlişkin Denetçi Raporu 
Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:
Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır.Denetim, bağlı ortaklıkları bulunan bir işletmenin topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)’nin hükümleri uygulanmıştır).

BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU 
ABC Şirketi Genel Kuruluna [veya Uygun Olan Muhatap]
A)Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimi131
5)Bağımsız Denetçinin Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumlulukları

BDS'lere uygun olarak yürütülen bağımsız denetimin gereği olarak, bağımsız denetim boyunca mesleki muhakememizi kullanmakta ve mesleki şüpheciliğimizi sürdürmekteyiz. Tarafimızca ayrica:
Topluluk finansal tabloları hakkında oluşturulacak görüşe dayanak teşkil edecek şekilde,topluluk bünyesindeki işletme veya işletme birimlerine ilişkin finansal bilgiler hakkında yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmek amacıyla topluluk denetimi planlanmakta ve yürütülmektedir. Topluluk denetiminin amacları acısından yapılan denetim calışmasının yönlendirilmesinden, gözetiminden ve gözden geçirilmesinden sorumluyuz. Verdiğimiz denetim görüşünden de tek başımıza sorumluyuz.

Örnek 3: Borsada İşlem Görmeyen Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine: Uygun Olarak Hazırlanmış Olan Finansal Tablolarına İlişkin Denetçi Raporu

Örnek 3: Borsada İşlem Görmeyen Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine: Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:

Örnek 3: Borsada İşlem Görmeyen Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine: Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmiş tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmiştir. Denetim, bir

Örnek 3: Borsada İşlem Görmeyen Bir İşletmenin Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine: topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamiştır).
131 "Mevzuattan Kaynaklanan Diğer Yükümlülükler" ikinci alt başlığının kullanılmasının gerekmediği durumlarda,“Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimi" alt başlığının kullanılmasına gerek yoktur.

Örnek 4: Borsada İşlem Görmeyen Bir İşletmenin Genel Amaçlı Uygunluk Çerçevesine Göre: Hazırlanmış Olan Finansal Tablolarına İlişkin Denetçi Raporu

Örnek 4: Borsada İşlem Görmeyen Bir İşletmenin Genel Amaçlı Uygunluk Çerçevesine Göre: Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:

Örnek 4: Borsada İşlem Görmeyen Bir İşletmenin Genel Amaçlı Uygunluk Çerçevesine Göre: Borsada işlem görmeyen bir işletmenin tam set finansal tablolarının mevzuatla zorunlu

Örnek 4: Borsada İşlem Görmeyen Bir İşletmenin Genel Amaçlı Uygunluk Çerçevesine Göre: kılınan bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir

Örnek 4: Borsada İşlem Görmeyen Bir İşletmenin Genel Amaçlı Uygunluk Çerçevesine Göre: ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamıştır).

BDS 701 KİLİT DENETİM KONULARININ BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORUNDA  BİLDİRİLMESİ

Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Kilit Denetim Konularının Belirlenmesi (Bkz.: 9-10 uncu paragraflar)
Denetçinin Azami Düzeyde Dikkat Etmesini Gerektiren Konular (Bkz.: 9 uncu paragraf)
A15. Bazı BDS'ler üst yönetimden sorumlu olanlara ve diğer taraflara denetçinin azami düzeyde dikkat ettiği alanlarla ilgili olabilecek özel bildirimler yapmasını gerektirir.Örneğin:
BDS 260 ile denetçinin, denetim sırasında -varsa- karşılaşılan önemli zorluklarla ilgili olarak üst yönetimden sorumlu olanlarla iletişim kurması zorunlu kılınmıştır.32 BDS'ler aşağıdakileri bu anlamda potansiyel zorluklar olarak kabul eder:
O İlişkili taraf işlemleri133, özellikle denetçinin, ilişkili taraf işlemlerinin fiyat dışındaki tüm şartlarının üçüncü kişilerle yapılan emsal işlemlerdeki şartlara eş değer olduğuna ilişkin denetim kanıtına ulaşabilmesi konusundaki sınırlamalar.

O Topluluk denetimi üzerindeki tüm sınırlandırmalar, örneğin bilgiye veya kişilere erişiminin kısıtlanması.134
BDS 220 (Revize) sorumlu denetçinin, zor veya ihtilaflı konularda, denetim şirketinin politika veya prosedürlerine göre istişare gerektiren konularda135 ve sorumlu denetçinin mesleki muhakemesine göre istişare gerektiren diğer konularda gerekli istişareleri yapmasına yönelik yükümlülükler içerir. Örneğin denetçi, önemli teknik bir konuyu denetim şirketinin içinden veya dışından kişilerle istişare etmiş olabilir ve bu da konunun kilit denetim konusu olduğunun göstergesi sayılabilir. Sorumlu denetçinin ayrica, diğer konuların yanında,denetim sırasında ortaya çıkan önemli konuları ve önemli muhakemeleri kaliteyi gözden geçiren kişiyle müzakere etmesi gerekir.136
132 BDS 260, 16(b) ve A21 paragrafları

133BDS 550, ilişkili Taraflar, A42 paragrafı

134BDS 600 (Revize), Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarımın Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim 
Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil), 57(c) paragrafı

135BDS 220 (Revize), Finansal Tablolarin Bağımsız Denetiminde Kalite Yönetimi, 35 inci paragraf 
136BDS 220 (Revize), 36 ncı paragraf 



BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORUNDA OLUMLU GÖRÜŞ DIŞINDA BİR GÖRÜŞ VERİLMESİ

Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Olumlu Görüş Dışında Bir Görüş Verilmesini Gerektiren Durumlar 
Yeterli ve Uygun Denetim Kanitı Elde Edilememesi Durumunun Niteliği (Bkz.: 6(b) paragrafi)
A10. İşletmenin kontrolü dışındaki durumlara verilecek örnekler arasında aşağıdakiler yer alir:
İşletmenin muhasebe kayıtlarının tamamen tahrip olmuş olmasi.
Topluluk denetiminin amaçlari doğrultusunda müteakip denetim prosedürlerinin gerekli olduğu belirlenen topluluğa bağlı bir birimin muhasebe kayıtlarına kamu otoriteleri tarafindan süresiz olarak el konulmus olmasi.

Ek 
Örnek 1: Finansal Tablolardaki Önemli Bir Yanlışlıktan Dolayı Denetçinin Sınırlı Olumlu: Görüş Verdiği Denetçi Raporu

Örnek 1: Finansal Tablolardaki Önemli Bir Yanlışlıktan Dolayı Denetçinin Sınırlı Olumlu: Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:

Örnek 1: Finansal Tablolardaki Önemli Bir Yanlışlıktan Dolayı Denetçinin Sınırlı Olumlu: Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir

Örnek 1: Finansal Tablolardaki Önemli Bir Yanlışlıktan Dolayı Denetçinin Sınırlı Olumlu: topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)137'nin hükümleri uygulanmamıştır).
Örnek 2: Konsolide Finansal Tablolardaki Önemli Bir Yanlışlıktan Dolayı Denetçinin: Olumsuz Görüş Verdiği Denetçi Raporu

Örnek 2: Konsolide Finansal Tablolardaki Önemli Bir Yanlışlıktan Dolayı Denetçinin: Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:
137 BDS 600 (Revize), Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil)


Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bağlı ortaklıkları bulunan bir işletmenin topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmıştır).: Örnek 3: Yurtdışındaki Bir İştirakle İlgili Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı Elde Edemediği için Denetçinin Sınırlı Olumlu Görüş Verdiği Denetçi Raporu Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır: Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak

Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bağlı ortaklıkları bulunan bir işletmenin topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmıştır).: hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bağlı ortaklıkları bulunan bir işletmenin topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmıştır).

Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bağlı ortaklıkları bulunan bir işletmenin topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmıştır).: Örnek 4: Konsolide Finansal Tabloların Tek Bir Unsuruna İlişkin Yeterli ve Uygun Denetim

Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bağlı ortaklıkları bulunan bir işletmenin topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmıştır).: Kanıtı Elde Edemediği için Denetçinin Görüş Vermekten Kaçındığı Denetçi Raporu Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır: Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak

Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bağlı ortaklıkları bulunan bir işletmenin topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmıştır).: hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır Denetim, bağlı ortaklıkları bulunan bir işletmenin topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmıştır).

Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bağlı ortaklıkları bulunan bir işletmenin topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmıştır).: Örnek 5: Finansal Tabloların Birden Fazla Unsuruna İlişkin Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı Elde Edemediği için Denetçinin Görüş Vermekten Kaçındığı Denetçi Raporu Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır: Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamiştir).

BDS 706
BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORUNDA YER ALAN DİKKAT ÇEKİLEN HUSUSLAR  VE DİĞER HUSUSLAR PARAGRAFLARI 
Ek 3
Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:
Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)138'nin hükümleri uygulanmamıştır).

Ek 4
Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:
Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamıştır).

138 BDS 600 (Revize), Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil)


BDS 710
KARŞILAŞTIRMALI BİLGİLER-ÖNCEKİ DÖNEMLERE AİT KARŞILIK GELEN  BİLGİLER VE KARŞILAŞTIRMALI FİNANSAL TABLOLAR 
Ek 
Örnek 1: Karşılık Gelen Bilgiler [TTK'ya göre uyarlanmamıştır]
Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:
Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmiştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)139'nin hükümleri uygulanmamıştır).

Örnek 2: Karşılık Gelen Bilgiler [TTK'ya göre uyarlanmamıştır]
Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:
Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamıştır).

Örnek 3: Karşılık Gelen Bilgiler [TTK 'ya göre uyarlanmamıştır]
Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:
Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamiştır).

139 BDS 600 (Revize), Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil)


Örnek 4: Karşılaştırmalı Finansal Tablolar [TTK'ya göre uyarlanmamıştır]
Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:
Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamiştir).

. ..

BDS 720
BAĞIMSIZ DENETÇİNİN DİĞER BİLGİLERE İLİŞKİN SORUMLULUKLARI 
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama 
Diğer Bilgilerin İncelenmesi ve Değerlendirilmesi (Bkz.: 14 [14T] ve 15 inci paragraflar)
Diğer Bilgiler ile Denetçinin Denetim Sırasında Elde Ettiği Bilgiler Arasında Önemli Bir Tutarsızlık Olup Olmadığının Değerlendirilmesi (Bkz.: 14(b) [14T(c)] paragrafi)
A35. Denetçi, önemli bir tutarsızlık olup olmadığının belirlenmesine dayanak olarak; ilgili çalışma kâğıtlarına başvurmanın veya ilgili topluluğa bağlı birim denetçileri dâhil olmak üzere, denetim ekibinin ilgili üyelerini sorgulamanın uygun olduğuna karar verebilir.Örneğin:
Diğer bilgilerde, bir ana ürün grubuna ilişkin faaliyetlerin durdurulmasına yönelik bir plan hakkında açıklama yer aldığında, denetçi plandan haberdar olsa bile, bu alandaki denetim prosedürlerini uygulamış olan ilgili denetim ekibi üyesini sorgulayabilir ve böylece söz konusu plana ilişkin yapılan açıklamayla denetçinin denetim sırasında elde ettiği bilgiler arasında önemli bir tutarsızlığın olup olmadığına dair yaptığı değerlendirmeye destek sağlayabilir.
Diğer bilgilerde, denetimde ele alınan bir davanın önemli ayrıntılarının açıklanması ancak denetçinin bunları yeterince hatırlayamaması durumunda,denetçinin hatırlamasına destek olmak amacıyla söz konusu ayrıntıların özetlendiği çalışma kâğıtlarına başvurulması gerekebilir.
A36. Denetçinin ilgili çalışma kâğıtlarına başvurup başvurmayacağı, -başvuruyorsa- ne ölçüde başvuracağı veya ilgili topluluğa bağlı birim denetçileri dâhil olmak üzere,denetim ekibinin ilgili üyelerini -sorguluyorsa- ne ölçüde sorgulayacağı mesleki muhakemenin konusudur. Bununla birlikte denetçinin, diğer bilgilerde yer alan herhangi bir hususla ilgili olarak çalışma kâğıtlarına başvurması veya ilgili topluluğa bağlı birim denetçileri dâhil olmak üzere, denetim ekibinin ilgili üyelerini sorgulaması gerekli olmayabilir.


Ek 2
Örnek 1: Denetçinin diğer bilgilerin tamamını denetçi raporu tarihinden önce elde ettiği ve diğer bilgilere ilişkin önemli bir yanlışlık belirlemediği durumda, borsada işlem görsün veya görmesin, herhangi bir işletmeye ilişkin olarak olumlu görüş içeren denetçi raporu.: Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır: Borsada işlem gören veya görmeyen herhangi bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmiştir. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600

Örnek 1: Denetçinin diğer bilgilerin tamamını denetçi raporu tarihinden önce elde ettiği ve diğer bilgilere ilişkin önemli bir yanlışlık belirlemediği durumda, borsada işlem görsün veya görmesin, herhangi bir işletmeye ilişkin olarak olumlu görüş içeren denetçi raporu.: (Revize)140'nin hükümleri uygulanmamıştır).

Örnek 1: Denetçinin diğer bilgilerin tamamını denetçi raporu tarihinden önce elde ettiği ve diğer bilgilere ilişkin önemli bir yanlışlık belirlemediği durumda, borsada işlem görsün veya görmesin, herhangi bir işletmeye ilişkin olarak olumlu görüş içeren denetçi raporu.: Örnek 2: Denetçinin, borsada işlem gören bir işletmeye ilişkin diğer bilgilerin bir kısmını denetçi raporu tarihinden önce elde ettiği, diğer bilgilere ilişkin önemli bir yanlışlık belirlemediği ve diğer bilgilerin tamaminı denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi

Örnek 1: Denetçinin diğer bilgilerin tamamını denetçi raporu tarihinden önce elde ettiği ve diğer bilgilere ilişkin önemli bir yanlışlık belirlemediği durumda, borsada işlem görsün veya görmesin, herhangi bir işletmeye ilişkin olarak olumlu görüş içeren denetçi raporu.: beklediği olumlu görüş içeren denetçi raporu. Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:

Örnek 1: Denetçinin diğer bilgilerin tamamını denetçi raporu tarihinden önce elde ettiği ve diğer bilgilere ilişkin önemli bir yanlışlık belirlemediği durumda, borsada işlem görsün veya görmesin, herhangi bir işletmeye ilişkin olarak olumlu görüş içeren denetçi raporu.: Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamıştır).

Örnek 1: Denetçinin diğer bilgilerin tamamını denetçi raporu tarihinden önce elde ettiği ve diğer bilgilere ilişkin önemli bir yanlışlık belirlemediği durumda, borsada işlem görsün veya görmesin, herhangi bir işletmeye ilişkin olarak olumlu görüş içeren denetçi raporu.: Örnek 3: Denetçinin, borsada işlem görmeyen bir işletmeye ilişkin diğer bilgilerin bir kısmını

Örnek 1: Denetçinin diğer bilgilerin tamamını denetçi raporu tarihinden önce elde ettiği ve diğer bilgilere ilişkin önemli bir yanlışlık belirlemediği durumda, borsada işlem görsün veya görmesin, herhangi bir işletmeye ilişkin olarak olumlu görüş içeren denetçi raporu.: denetçi raporu tarihinden önce elde ettiği, diğer bilgilere ilişkin önemli bir yanlışlık belirlemediği ve diğer bilgilerin tamamını denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi beklediği olumlu görüş içeren denetçi raporu. Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır: Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamıştır).
140 BDS 600 (Revize), Özel Hususlar  Topluluk Finansal Tablolarımın Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil)


Örnek 4: Denetçinin borsada işlem gören bir işletmeye ilişkin diğer bilgileri denetçi raporu tarihinden önce elde edemediği ancak denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi beklediği.: olumlu görüş içeren denetçi raporu.

Örnek 4: Denetçinin borsada işlem gören bir işletmeye ilişkin diğer bilgileri denetçi raporu tarihinden önce elde edemediği ancak denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi beklediği.: Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır: Borsada işlem gören bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak

Örnek 4: Denetçinin borsada işlem gören bir işletmeye ilişkin diğer bilgileri denetçi raporu tarihinden önce elde edemediği ancak denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi beklediği.: hazırlanmis tam set finansal tablolarının bağımsiz denetimi vapilmıstir. Denetim. bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamiştir).

Örnek 4: Denetçinin borsada işlem gören bir işletmeye ilişkin diğer bilgileri denetçi raporu tarihinden önce elde edemediği ancak denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi beklediği.: Örnek 5: Denetcinin diğer bilgilerin tamamını denetci raporu tarihinden önce elde ettiği ve

Örnek 4: Denetçinin borsada işlem gören bir işletmeye ilişkin diğer bilgileri denetçi raporu tarihinden önce elde edemediği ancak denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi beklediği.: diğer bilgilerin önemli bir yanlışlık içerdiği sonucuna vardığı durumda, borsada işlem görsün

Örnek 4: Denetçinin borsada işlem gören bir işletmeye ilişkin diğer bilgileri denetçi raporu tarihinden önce elde edemediği ancak denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi beklediği.: veya görmesin, herhangi bir işletmeye ilişkin olarak olumlu görüş içeren denetçi raporu.

Örnek 4: Denetçinin borsada işlem gören bir işletmeye ilişkin diğer bilgileri denetçi raporu tarihinden önce elde edemediği ancak denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi beklediği.: Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır: Borsada işlem gören veya görmeyen herhangi bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set finansal tablolarının bağımsız denetimi

Örnek 4: Denetçinin borsada işlem gören bir işletmeye ilişkin diğer bilgileri denetçi raporu tarihinden önce elde edemediği ancak denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi beklediği.: yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimi değildir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmamıştır). •.•

Örnek 4: Denetçinin borsada işlem gören bir işletmeye ilişkin diğer bilgileri denetçi raporu tarihinden önce elde edemediği ancak denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi beklediği.: Örnek 6: Denetcinin diğer bilgilerin tamaminı denetci raporu tarihinden önce elde ettiği ve konsolide finansal tablolarda yer alan önemli bir kaleme ilişkin diğer bilgileri de etkileyen

Örnek 4: Denetçinin borsada işlem gören bir işletmeye ilişkin diğer bilgileri denetçi raporu tarihinden önce elde edemediği ancak denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi beklediği.: bir kapsam sınırlaması olduğu durumda, borsada işlem görsün veya görmesin, herhangi bir işletmeye ilişkin olarak sınırlı olumlu görüş içeren denetçi raporu.

Örnek 4: Denetçinin borsada işlem gören bir işletmeye ilişkin diğer bilgileri denetçi raporu tarihinden önce elde edemediği ancak denetçi raporu tarihinden sonra elde etmeyi beklediği.: Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır: Borsada işlem gören veya görmeyen herhangi bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsiz denetimi yapılmıştır. Denetim, bir topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600 (Revize)'nin hükümleri uygulanmıştır).

Örnek 7: Denetcinin diğer bilgilerin tamamını denetci raporu tarihinden önce elde ettiği ve: konsolide finansal tablolara ilişkin verilen olumsuz görüsün diğer bilgileri de etkilediği

Örnek 7: Denetcinin diğer bilgilerin tamamını denetci raporu tarihinden önce elde ettiği ve: durumda, borsada işlem görsün veya görmesin, herhangi bir işletmeye ilişkin olarak olumsuz

Örnek 7: Denetcinin diğer bilgilerin tamamını denetci raporu tarihinden önce elde ettiği ve: görüş içeren denetçi raporu.

Örnek 7: Denetcinin diğer bilgilerin tamamını denetci raporu tarihinden önce elde ettiği ve: Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır: Borsada işlem gören veya görmeyen herhangi bir işletmenin gerçeğe uygun sunum

Örnek 7: Denetcinin diğer bilgilerin tamamını denetci raporu tarihinden önce elde ettiği ve: çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsız

Örnek 7: Denetcinin diğer bilgilerin tamamını denetci raporu tarihinden önce elde ettiği ve: denetimi yapilmiştır. Denetim, bir topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600

Örnek 7: Denetcinin diğer bilgilerin tamamını denetci raporu tarihinden önce elde ettiği ve: (Revize)’nin hükümleri uygulanmıştır).

BDS 805
ÖZEL HUSUSLAR  TEK BİR FİNANSAL TABLONUN BAĞIMSIZ DENETİMİ İLE  FİNANSAL TABLOLARDAKİ BELİRLİ UNSURLARIN, HESAPLARIN VEYA  KALEMLERİN BAĞIMSIZ DENETİMİ
Giriş
Kapsam 
2.Bu BDS, topluluk finansal tablolarının denetiminin amaçları doğrultusunda, topluluğa bağlı birim denetçisi tarafından topluluğa bağlı birimin finansal bilgilerine ilişkin denetim prosedürlerinin uygulandığı durumlara uygulanmaz (Bkz.: BDS 600(Revize))141.

141 BDS 600 (Revize), Özel HususlarTopluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil)


SBDS 2400 TARİHÎ FİNANSAL TABLOLARIN SINIRLI BAĞIMSIZ DENETİMİ
Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama Kapsam (Bkz.: 1 inci paragraf)
...
A2. [Silinmiştir]
..
Müşteri İlişkisinin ve Sınırlı Denetim Sözleşmesinin Kabulü ve Devam Ettirilmesi (Bkz.29 uncu paragraf)

..
Sınırlı Denetim Sözleşmesinin Şartları Üzerinde Anlaşmaya Varılması
:
A54. [Silinmiștir]

YÜRÜRLÜK TARiHi 
BDS 600’ün Revize Edilmesi Nedeniyle Diğer İlgili Standartlarda Yapılan Değişiklikler, BDS 600 (Revize) Özel HususlarTopluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil) ile aynı tarihte yürürlüğe girer.