พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. 2498
ประกาศวันที่ 1955-02-08

content: พระราชบัญญัติ บัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘
content: ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร. ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๒ มกราคม พ.ศ. ๒๔๙๘ เป็นปีที่ ๑๐ ในรัชกาลปัจจุบัน
content: พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรให้มีกฎหมายว่าด้วยบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้ โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้
sectionNo: 1
content: มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า “พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘”
sectionNo: 2
content: มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
sectionNo: 3
content: มาตรา ๓ ให้ยกเลิก (๑) พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน พุทธศักราช ๒๔๗๘ (๒) พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๔๘๕ (๓) พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน(ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๔๙๖ และ (๔) บรรดาบทกฎหมาย กฎ และข้อบังคับอื่น ๆ ในส่วนที่มีบัญญัติไว้แล้วในพระราชบัญญัตินี้
sectionNo: 3
content: หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับบทแห่งพระราชบัญญัตินี้
sectionNo: 4
content: มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้ “ข้าราชการ” หมายความว่า (๑) ข้าราชการการเมืองตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการการเมือง (๒) ข้าราชการกรุงเทพมหานครตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการกรุงเทพมหานคร (๓) ข้าราชการครูตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการครู (๔) ข้าราชการตำรวจตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการตำรวจ (๕)
sectionNo: 4
content: ข้าราชการทหารตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการทหาร (๖) ข้าราชการฝ่ายตุลาการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการ (๗) ข้าราชการฝ่ายรัฐสภาตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายรัฐสภา (๘) ข้าราชการฝ่ายอัยการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายอัยการ (๙)
sectionNo: 4
content: ข้าราชการพลเรือนตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือน (๑๐) ข้าราชการพลเรือนในมหาวิทยาลัยตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือนในมหาวิทยาลัย (๑๑) ข้าราชการส่วนจังหวัดตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด “ข้าราชการบำเหน็จบำนาญ” หมายความว่า
sectionNo: 4
content: ข้าราชการซึ่งออกจากราชการโดยมีสิทธิได้รับบำเหน็จบำนาญตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จบำนาญข้าราชการ
sectionNo: 5
content: มาตรา ๕ ให้ข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ มีบัตรประจำตัว
sectionNo: 6
content: มาตรา ๖ ให้บุคคลต่อไปนี้ เป็นผู้ออกบัตรประจำตัวข้าราชการ (๑) นายกรัฐมนตรี สำหรับตำแหน่งข้าราชการการเมืองตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการการเมือง นอกจากตำแหน่งเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง ผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง เลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง ผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง
sectionNo: 6
content: ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เลขานุการผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ผู้ช่วยเลขานุการผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เลขานุการประธานสภากรุงเทพมหานคร เลขานุการรองประธานสภากรุงเทพมหานคร ประธานที่ปรึกษาและที่ปรึกษาของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร (๒) รัฐมนตรีเจ้าสังกัด
sectionNo: 6
content: สำหรับตำแหน่งปลัดกระทรวง ปลัดทบวง อธิบดี หรือตำแหน่งที่เทียบเท่า เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง ผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง เลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง และผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง (๓) ปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง
sectionNo: 6
content: ในสำนักงานปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง แล้วแต่กรณี (๔) อธิบดีหรือตำแหน่งที่เทียบเท่า สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าอธิบดี หรือตำแหน่งที่เทียบเท่า ในกรมหรือส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรม แล้วแต่กรณี (๕) ผู้ว่าราชการจังหวัด สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าผู้ว่าราชการจังหวัดในจังหวัดนั้น (๖) ประธานรัฐสภา
sectionNo: 6
content: สำหรับตำแหน่งข้าราชการฝ่ายรัฐสภาในสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา (๗) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมหรือผู้ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมอบหมาย สำหรับตำแหน่งข้าราชการทหารตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการทหาร (๘) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมหรือผู้ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมมอบหมาย
sectionNo: 6
content: สำหรับตำแหน่งข้าราชการฝ่ายตุลาการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการ (๙) ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครหรือผู้ซึ่งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครมอบหมาย สำหรับตำแหน่งข้าราชการกรุงเทพมหานครตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการกรุงเทพมหานคร
sectionNo: 7
content: มาตรา ๗ ให้นายกเทศมนตรีเป็นผู้ออกบัตรประจำตัวพนักงานเทศบาลสำหรับพนักงานเทศบาลในเทศบาลนั้น
sectionNo: 8
content: มาตรา ๘ ให้ประธานกรรมการสุขาภิบาล เป็นผู้ออกบัตรประจำตัวสำหรับพนักงานสุขาภิบาลในสุขาภิบาลนั้น
sectionNo: 9
content: มาตรา ๙ ให้ปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง เป็นผู้ออกบัตรประจำตัวสำหรับพนักงานองค์การของรัฐในองค์การซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงหรือทบวงของตนเป็นผู้รักษาการตามกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งองค์การนั้น
sectionNo: 10
content: มาตรา ๑๐ การขอและการออกบัตรประจำตัวข้าราชการพนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐ ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง
sectionNo: 11
content: มาตรา ๑๑ บัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ ให้ใช้ได้ห้าปีนับแต่วันออกบัตร ในกรณีผู้ถือบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐได้เลื่อนยศ เลื่อนชั้น หรือย้ายสังกัด ให้ผู้นั้นขอบัตรประจำตัวใหม่ตามยศ ชั้น
sectionNo: 11
content: หรือสังกัดใหม่นั้นภายในสามสิบวันนับแต่วันเลื่อนยศ เลื่อนชั้น หรือย้ายสังกัด
sectionNo: 12
content: มาตรา ๑๒ ถ้าข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐ ที่ได้รับบัตรประจำตัวตามพระราชบัญญัตินี้ออกจากราชการหรือตำแหน่ง ให้เป็นอันหมดสิทธิที่จะใช้บัตรประจำตัวนั้นต่อไป
sectionNo: 12
content: และให้ผู้นั้นส่งมอบบัตรประจำตัวคืนให้แก่ผู้ออกบัตรโดยยื่นต่อผู้บังคับบัญชาเหนือตนขึ้นไปภายในสามสิบวันนับจากวันออกจากราชการหรือตำแหน่งนั้น
sectionNo: 13
content: มาตรา ๑๓ ผู้ใดใช้หรือแสดงบัตรประจำตัวข้าราชการ ข้าราชการบำเหน็จบำนาญ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐ ซึ่งไม่มีสิทธิที่จะใช้ตามกฎหมาย ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงห้าปี และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนบาท
sectionNo: 14
content: มาตรา ๑๔ บรรดาบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน บัตรประจำตัวข้าราชการ บัตรประจำตัวพนักงานเทศบาล และบัตรประจำตัวพนักงานองค์การของรัฐ ที่ได้ออกก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ให้คงใช้ได้ต่อไปและให้นำความในมาตรา ๑๑ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
sectionNo: 15
content: มาตรา ๑๕ ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวงเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้
content: ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี
content: หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ ด้วยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน พุทธศักราช ๒๔๗๘ และพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๘๕ หาได้ใช้บังคับแก่ข้าราชการทั่วไปไม่ บัดนี้ เป็นการสมควรให้ข้าราชการทั่วไปมีบัตรประจำตัว และให้พนักงานเทศบาล
content: พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐทุกคนมีบัตรประจำตัวในโอกาสเดียวกันนี้ด้วย จึงต้องตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้
sectionNo: ฉบับที่ 2
content: พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๙๘
sectionNo: 2
content: มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
content: หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือเนื่องจากบัตรประจำตัวข้าราชการตามพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการพนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘มีกำหนดเวลาให้ใช้ได้ ๕ ปี แต่ “ทหารกองประจำการ”เป็นผู้ที่รับราชการทหารอยู่เพียงชั่วระยะเวลาไม่เกิน ๒
content: ปีทั้งมิได้เป็นข้าราชการตามความมุ่งหมายของทางราชการโดยตรงและต้องมีบัตรประจำตัวตามข้อบังคับของกระทรวงกลาโหมอยู่แล้ว จึงไม่ควรกำหนดไว้ในพระราชบัญญัตินี้ แต่ “ทหารประจำการ”เป็นข้าราชการในสังกัดกระทรวงกลาโหมเช่นเดียวกับข้าราชการกลาโหมพลเรือนมิได้กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติให้มีบัตรประจำตัว
content: จึงสมควรกำหนดให้มีบัตรประจำตัวตามพระราชบัญญัตินี้ด้วย
sectionNo: 12 ทวิ
content: มาตรา ๑๒ ทวิ ข้าราชการบำเหน็จบำนาญมีสิทธิที่จะขอมีบัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญได้ และให้ส่วนราชการเจ้าสังกัดออกบัตรประจำตัวดังกล่าวให้ บัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญให้ใช้ได้ห้าปีนับแต่วันออกบัตร เว้นแต่บัตรที่ใช้ได้ในวันที่ผู้ถือบัตรมีอายุครบเจ็ดสิบปีบริบูรณ์ให้คงใช้ได้ตลอดชีวิต
sectionNo: 12 ทวิ
content: การขอมีบัตร การขอบัตรใหม่ และการออกบัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญให้เป็นไปตามแบบ หลักเกณฑ์ และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง
sectionNo: 12 ตรี
content: มาตรา ๑๒ ตรี ถ้าผู้ถือบัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญผู้ใดได้รับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุกเว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ หรือเป็นบุคคลล้มละลายทุจริตตามกฎหมายว่าด้วยล้มละลาย หรือยินยอมให้ผู้อื่นนำบัตรประจำตัวนั้นไปใช้ในทางทุจริต
sectionNo: 12 ตรี
content: ให้เป็นอันหมดสิทธิที่จะใช้บัตรประจำตัวนั้นต่อไป และให้ผู้นั้นส่งมอบบัตรประจำตัวดังกล่าวคืนให้แก่ส่วนราชการเจ้าสังกัดภายในสามสิบวันนับแต่วันหมดสิทธิที่จะใช้บัตรประจำตัวนั้น
sectionNo: ฉบับที่ 3
content: พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๓๐
sectionNo: 2
content: มาตรา ๒ พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
content: หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ เนื่องจากพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘ ได้นิยามคำว่า “ข้าราชการ” ไว้ก่อนที่จะได้มีการตรากฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายต่าง ๆ ขึ้นใช้บังคับหลายฉบับ
content: และบทนิยามดังกล่าวมิได้หมายความรวมถึงข้าราชการการเมืองด้วย จึงไม่เหมาะสมและไม่สอดคล้องกับกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายต่าง ๆ สมควรแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘ โดยนิยามคำว่า “ราชการ”
content: ให้หมายถึงข้าราชการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายต่าง ๆ รวมทั้งข้าราชการการเมืองตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการการเมือง ข้าราชการกรุงเทพมหานครตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการกรุงเทพมหานคร และข้าราชการส่วนจังหวัดตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัดด้วย
content: และโดยที่เป็นการสมควรกำหนดให้ข้าราชการซึ่งออกจากราชการโดยมีสิทธิได้รับบำเหน็จบำนาญตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จบำนาญข้าราชการมีสิทธิที่จะขอมีบัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญได้ จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้