moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
مقدسی در قرن چهارم می‌نویسد: زبان مردم گرگان و قومس باهم قرابت دارد و مردم آنجا «ه» را زیاد به کار می‌برند و می‌گویند «هاکن» و «هاده» و زبان مردم طبرستان بدان نزدیک است مگر آنکه در آن عجله و شتابناکی هست. زبان مردم دیلم پیچیده و برعکس است و گیلانیان «خ» را زیاد استعمال کنند. نوشته مقدسی نشان می‌دهد وی میان گویش گیلکی و دیلمی تفاوت می‌گذاشته‌است.
حسین کریمیان، زبان دیلمی‌های قدیم را مازندرانی دانسته و نفوذ مازندرانی در گویش‌های کوهپایه‌های مرکزی جنوب البرز را متأثر از راه‌یابی دیلمی‌ها در سده‌های آغازین بعد از اسلام و وارد کردن زبان خودشان به این مناطق می‌داند.حسین کریمیان، قصران، تهران، انجمن آثار ملی، ۱۳۵۶مجله زبانشناسی، سال بیست و یکم، شماره اول و دوم، پیشوند فعلی «ها» و گونه‌های آن در گویشهای ایرانی
زبان‌ها، گویش‌ها یا لهجه‌هایی که امروزه در کناره دریای مازندران به کار می‌روند علاوه بر دو گونه اصلی به نام‌های مازندرانی (طبری) و گیلکی، انواع زیر را شامل می‌شوند: تالشی، تاتی، کردی، طالقانی، افتری، زابلی، بلوچی، گوداری، کتولی، افغانی، لری، ترکی، ترکمنی، عربی، فارسی، روسی، قزاقی، گالشی و دیلمی.
یک نسخه دست‌نویس، از ترجمهٔ قرآن به دیلمی در سازمان کتاب‌خانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود و به ادعای همان سازمان، تاریخ نگارش این کتاب احتمالاً قرن هفتم هجری قمری بوده‌است. این نسخه ۲۵۰ برگ دارد که در هر طرف برگ‌های آن، ۸ سطر متن و ۸ سطر ترجمه نوشته شده‌است. این کتاب، حدود نیمی از قرآن را شامل می‌شود.
در برهان قاطع و برخی منابع دیگر ، جسته و گریخته، به چند واژه دیلمی اشاره شده که از لحاظ سیر تحول تاریخی می‌توانند قابل توجه باشند:
"دهچه (dehcha): به کسر اول و سکون ثانی و فتح جیم فارسی، به زبان دیلم رعیت و دهقان را گویند وجه اشتقاق محتملا: ده + چه. "ده" (روستا، ده) مشتق از ایرانی باستان "دهوویه" (سرزمین، ملک) که در فارسی پهلوی به صورت "ده" و به معنای "روستاً درآمده‌است. نکته قابل توجه پسوند "-چه" می‌باشد که همان "-یج" امروزین در گویشهای شمالی ایران است و پسوندی است برای انتساب به محل (مانند "یوشیج" - "اهل یوش"). اگرچه در تمامی نقاط شمالی ایران امروزه همان "-یج" (به استثنا تالشی "-ژ") به کار می‌رود اما ممکن است "-چی" در اصطلاح معروف "انزلیچی" (اهل انزلی) نیز از همین ریشه باشد. ریشه این پسوند از "چیت" باستانی ایران است که در زبان فارسی به صورت "-زی" درآمده‌است (مانند: "رازی" - اهل ری، منسوب به شهر ری).."گیلان نامه، مجموعه مقالات گیلان‌شناسی، جلد ششم ص 242
در مروج‌الذهب، هنگام توضیح داستان فرار مرزبان بن محمد از قلعه سمیرم، نگارنده کتاب لغتی دیلمی را نگاشته‌است که مرزبان، پس از قتل فرماندهٔ قلعه، یا به عبارتی دیگر، پس از پیروزی و رهایی از زندان پس از چهار سال، آن را فریاد زد. وی می‌نویسد: «مرزبان به شیوه دیلمان فریاد زد: «اشتلم»!
محمدجعفر یاحقی (زادهٔ ۱۳۲۶ در فردوس) پژوهشگر و نویسندهٔ ایرانی، استاد زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه فردوسی مشهد، عضو پیوستهٔ شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر قطب علمی فردوسی‌شناسی و ادبیات خراسان در دانشگاه فردوسی مشهد است.
یاحقی در سال ۱۳۲۶ در محلّهٔ سردشت فردوس به‌دنیا آمد. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در شهر فردوس گذراند. در سال ۱۳۴۵، به قصد ادامهٔ تحصیل به مشهد رفت و در سال ۱۳۴۶ با رتبهٔ اوّل در کنکور رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه فردوسی مشهد پذیرفته شد. پس از اتمام دوره لیسانس، در سال ۱۳۵۰ به‌عنوان رتبه اوّل در کنکور فوق لیسانس زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مشهد پذیرفته شد. وی در سال ۱۳۵۴ با درجهٔ ممتاز از پایان‌نامهٔ خود دفاع کرد و به پیشنهاد غلامحسین یوسفی به عنوان مربی در بخش زبان وادبیات فارسی دانشگاه فردوسی استخدام شد. در همان زمان وی در دورهٔ دکتری زبان وادبیات فارسی دانشگاه تهران با رتبهٔ اوّل پذیرفته شده و هم‌زمان با تدریس در دانشگاه فردوسی، در دورهٔ دکتری دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت. وی در سال ۱۳۵۹ از پایان‌نامهٔ دکتری خود در دانشگاه تهران با درجهٔ ممتاز دفاع کرد. در سال ۱۳۶۷ دانشیار شد و در سال۱۳۷۲ به مرتبهٔ استادی ادبیات فارسی ارتقا یافت. یاحقی از دی ماه ۱۳۸۱ مدیریت قطب علمی فردوسی‌شناسی وادبیات خراسان را به‌عهده گرفت.
به پاس خدمات ارزشمند ایشان مراسم تکریمی به همت بنیاد نخبگان استان خراسان رضوی و دانشگاه فردوسی مشهد در سال ۱۳۹۷ با حضور جمعی از اساتید دانشگاه، دانشجویان و مستعدین برتر برای ایشان برگزار شد.
دانشیار (Associate professor) از مراتب علمی دانشگاهی برای اعضای هیئت علمی است. این مرتبه بالاتر از مرتبهٔ استادیاری (Assistant professor) و پایین‌تر از استادی (Full professor) است. برای رسیدن به این مرتبه، هیئت‌علمی باید بر اساس آیین‌نامهٔ ارتقای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، به حداقل امتیاز لازم دست پیدا کند. از فاکتورهای مهم برای رسیدن به مرتبهٔ دانشیاری، امتیاز پژوهشی است که بر اساس تعداد مقاله‌ها، کتاب‌ها و فعالیت‌های تحقیقاتی مشابه ارزیابی می‌شود.
استادیار از مراتب علمی دانشگاهی برای اعضای هیئت علمی است. در ایران این مرتبه بالاتر از مرتبهٔ مربی و پایین‌تر از مرتبهٔ دانشیاری است.
مربی، عضوی از هیئت علمی است که مدرک دکتری ندارد اما استادیار، دارای درجه دکتری است.
مربی دارای معانی گوناگونی است:
گزاره‌ها پیش از کانت به تحلیلی (analytic) و تألیفی یا ترکیبی (synthetic) تقسیم می‌شد، اما کانت فیلسوف آلمانیِ قرن هجده، در کتاب سنجش خرد ناب Critique of Pure Reason ۱۷۸۱/۱۹۹۸، A6-7/B۱۰–۱۱ این قضایا را به این شکل دسته بندی کرد:
1- حکم ترکیبی پیشین (یعنی پیش از تجربه به آن علم داشته ایم مثل 2 در 2 = 4)
2- حکم ترکیبی پسین ( یعنی حکمی که بعد از تجربه به آن علم پیدا کرده ام مثل باران سرد است)
3- حکم تحلیلی پیشین (حکم تحلیلی پس از تجربه یا پسین وجود ندارد چرا که قضیه ی تحلیلی فقط مربوط به الفاظ است و هیچ اطلاع تازه ای به ما نمی‌دهد.
پس از وی، این تقسیم‌بندی، مورد قبول و استفادهٔ بسیاری از فیلسوفان، قرار گرفت. کواین در مقاله معروف خود، تحت عنوان دو حکم جزمی تجربه‌گرایی، این تقسیم‌بندی را زیر سؤال برد.
قضیه‌ی آناکاوی: قضیه ای است که محمول در موضوع مندرج باشد ( مانند این حکم : «باران مرطوب است» مرطوب (محمول) در باران (موضوع) مندرج است. یا به عبارت دیگر محمول چیزی جز باز گویی موضوع نیست. در این قضیه اگر محمول مورد پذیرش ما نباشد دچار تناقض خواهیم شد مثلا در این مثال که «مثلث از سه ضلع تشکیل شده‌است» نمیتوان گفت مثلث از سه ضلع تشکیل نشده است چرا که در این صورت دچار تناقض خواهیم شد.
قضیه ترکیبی: گزاره‌ای است که محمولِ آن در موضوع محصور نباشد. یا به عبارت دیگر از طریق خود موضوع به محمول علم پیدا نمیکنیم.
مثال‌هایِ ممکن از گزارهٔ تالیفی یا ترکیبی:
«این مثلث زیبا است»
«انسانِ مجرد خوش‌بخت است»
زیبایی در تعریفِ مثلث نیست، همان‌طور که خوش‌بختی در تعریفِ مجرد نیست.
2. فلسفه کانت ، اشتفان کورنر
سده دهم پیش از میلاد نخستین سده از هزاره یکم پیش از میلاد است.
جیا ماری کارنگی (زاده ۲۹ ژانویه ۱۹۶۰ -مرگ ۱۸ سپتامبر ۱۹۸۶) مدل آمریکایی در اواخر دهه ۱۹۷۰ و اوایل دهه ۱۹۸۰ بود.برخی او را اولین سوپر مدل می دانند.او در مجله های مد از جمله چند نسخه از وگ و کازموپولیتن و همچنین در کمپین های تبلیغاتی خانه های مد مثل آرمانی ، کریستین دیور، ورساچه و ایو سن لوران ظاهر شد. معروفیت و محبوبیت او پس از اعتیاد وی به هروئین کم‌کم کمرنگ شد ولی در اواخر عمرش ترک کرد سرانجام در حالیکه فقط ۲۶ سال داشت، بر اثر ابتلا به بیماری ایدز و کتک خوردن از مردانی که قصد دزدیدن پول هایش را داشتند در ۱۰ صبح ۱۸ سپتامبر جان خود را از دست داد. وی یکی از اولین زن های معروفی است که بر اثر ابتلا به ایدز درگذشت.داستان زندگی او در فیلم تلویزیونی جیا با بازی آنجلینا جولی در سال ۱۹۹۸ توسط اچ بی او نمایش داده شد.
جیا کارنگی در فیلادلفیا متولد شد. او سومین و آخرین فرزند جوزف کارنگی رستوران دار و کیتلین کارنگی خانه دار بود.جیا دو برادر بزرگتر داشت و پدرش ایتالیایی و مادرش ایرلندی و ولزی تبار بود.جوزف و کیتلین زندگی زناشویی ناپایدار و خشونت آمیزی داشتند و در نهایت کیتلین زمانی که جیا ۱۱ ساله بود خانه را ترک کرد.جیا توسط خویشاوندان به عنوان کودکی لوس و خجالتی با عنوان «دختر مامانی» تعریف می شود در صورتی که او توجه مادرانه ای که می خواست را نداشت.جیا در دوران نوجوانی متوجه توجه دیگر دختران نوجوان به خود شد و با فرستادن گل با آن ها دوست شد.زمانی که او در دبیرستان آبراهام لینکلن تحصیل می کرد به گروه «بچه های بویی» ، یک گروه از طرفداران دیوید بویی که از عجیب و غریب و فریبنده بودن وی تقلید می کردند ، پیوست .جیا به دلیل انتخاب های مد دیوید بویی و بازی جنسی مبهم او و دوجنس گرا بودن مجذوب وی شد.اگرچه او با جامعه ی لزبین ارتباط داشت ولی نمی خواست سبک لزبین پذیرفته شده را بپذیرد.
دانشگاه بن گوریون (در عبری: אוניברסיטת בן גוריון בנגב) دانشگاهی دولتی است که در شهر بئرشبع و در مرکز منطقه صحرای نگب در جنوب اسرائیل واقع شده است. مقر دانشگاه در جایی قرار گرفته است که روزی داوید بن گوریون اولین نخست وزیر اسرائیل در آن مکان اعلام داشت که: «استعداد اسرائیل در تولید علم، تحقیقات و فناوری در صحرای نگب به پرتو امتحان گذاشته خواهد شد».دست‌نوشته داوید بن گوریون در مورد اهداف دانشگاه بن گوریون (آرشیو ملی اسرائیل)
همکنون دانشگاه بن گورین در حدود ۱۷۴۰۰ دانشجو دارد. دانشکده‌های دانشگاه بن گوریون عبارت‌اند از:
این کلاه‌های زرین با فرهنگ نیا-سِلتی زمین‌های حاوی خاکستردان که مربوط به عصر برنز است همپیوندند. نزدیکی میان شیوه ساخت و نشان‌پردازی این کلاه‌ها نشان از هستی یک فرهنگ به‌هم‌پیوسته در خاور فرانسه و جنوب و باختر آلمان در عصر برنز را می‌دهد. یک نمونه سینه‌ای سنجش‌پذیر با این کلاه‌ها در مولد، فلنتشایر در شمال ویلز یافت‌شده‌است.
در ۱۹۹۹ در نمایشگاهی به "نام خدایان و قهرمانان عصر برنز:اروپا در زمان ادیسه"Gods and heroes of the Bronze Age: Europe in the time of Odysseus بن این کلاه‌ها را کنار هم گذاردند.
Proto-Celtic Bronze Age Urnfield culture
نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، Golden hat. (نسخه ۳۰ دسامبر ۲۰۰۶)
دانشگاه کوئینزلند (در انگلیسی: University of Queensland) که به اختصار UQ "یو کیو" نامیده می‌شود، بزرگ‌ترین دانشگاه ایالت کوئینزلند کشور استرالیا است.
این دانشگاه در سال ۱۹۰۹ در مرکز شهر بریزبین مرکز ایالت کوئینزلند تأسیس شد. بعدها در سال ۱۹۲۷ به پردیس جدید در منطقه سنت لوشیا منتقل شد و امروزه، "پردیس سنت لوشیاً مجتمع اصلی این دانشگاه به حساب می‌آید.
دانشگاه کوئینزلند یکی از پنج دانشگاه پژوهشی بزرگ استرالیاست و از شهرت زیادی در زمینه تحقیقات کشاورزی و زیست‌شناسی برخوردار است. دانشگاه کوئینزلند پذیرای تعداد زیادی دانشجو بویژه در دوره‌های کارشناسی ارشد و دکترا است. تعداد دانشجویان مشغول به تحصیل آن در سال ۲۰۰۶ بیش از ۳۷۰۰۰ نفر بوده‌است که نزدیک به ده هزار نفر از این گروه را دانشجویان مقاطع تکمیلی تشکیل می‌دهند. تعداد دانشجویان غیر استرالیایی در این سال ۸۸۸۸ نفر بوده‌است .
این دانشگاه دارای ۷ دانشکده Faculty و هر دانشکده شامل تعدادی مدرسه School است. دانشکده‌ها بیشتر به کار آموزش دوره‌های تا کارشناسی می‌پردازند. کار آموزش در رده‌های تحصیلات تکمیلی و بویژه دوره‌های پژوهشی به عهده مدرسه هاست. هر مدرسه مشتمل بر چندین گروه آموزشی است که در یک حوزه خاص فعال هستند. همچنین دانشگاه دارای مراکز پژوهشی متعددی است و با نهادهای محلی، ملی و بین‌المللی پژوهشی ارتباط تنگاتنگ دارد.
در رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان QS در سال ۲۰۱۹ دانشگاه کوئینزلند در رده ۴۸ دانشگاه‌های جهان و پنجم استرالیا قرار دارد. مؤسسه تایمز نیز در رده‌بندی دانشگاه‌های جهان در سال ۲۰۱۹ این دانشگاه را در رتبه ۶۹ دانشگاه‌های دنیا قرار داده‌است.
کمال‌الدین حسین بن علی سبزواری (۸۴۰ ه‍.ق – ۹۱۰ ه‍.ق) مشهور به مولانا حسین واعظ کاشفی نویسنده، عالم جامع‌العلوم، منجم، مفسر قرآن، ریاضی‌دان و واعظ تأثیرگذار در عصر تیموریان بود. عمده شهرت او به واسطهٔ نگارش مقتل "روضة الشهدا" است که در دوران صفویه برای اجرای تعزیه و روضه‌خوانی مورد استفاده قرار می‌گرفت. کاشفی تخلص او بود و از آنجا که به وعظ و نصیحت مردم می‌پرداخت به واعظ مشهور شد.
کاشفی در هرات مورد حمایت بی‌دریغ سلطان حسین بایقرا و امیر علی‌شیر نوایی بود و در مدت اقامت در آن شهر به‌طور مرتب در مراکز حساس حکومتی و فرهنگی به وعظ و ایراد سخنرانی می‌پرداخت. آواز و انشای کاشفی آنقدر مورد پسند عامهٔ مردم و اهل علم بود که در مجالس وعظ او جای نشستن پیدا نمی‌شد؛ حتی مقامات بلندپایهٔ حکومتی نیز در مجالس او حاضر می‌شدند. کاشفی در همین شهر و به پشتوانهٔ حمایت سلطان و وزیر، آثار فراوانی را تألیف کرد بگونه‌ای که یکی از شرح‌حال‌نویسان متقدم، آثار او را خارج از حد شمارش خوانده‌است. امروزه آثار زیادی از کاشفی بر جای مانده که گواهی بر گستردگی دانش و اطلاعات اوست. هفت اثر مشهور او به زعم خواندمیر عبارت‌اند از: "جواهر التفسیر"، "مواهب علّیه"، "روضة الشهدا"، "انوار سهیلی"، "مخزن الانشا"، "اخلاق محسنی"، و "سبعهٔ کاشفیه". بسیاری از آثار کاشفی هنوز تصحیح و منتشر نشده‌اند و از برخی تنها نام و نشانی در مآخذ باقی مانده‌است.
گرایش‌های مذهبی کاشفی همواره مورد سؤال بوده‌است، حتی در عصر خودش. از ظاهر امر چنین بر می‌آید که کاشفی اهل سنت و پیرو مذهب حنفی بوده‌است. همچنین تبلیغات وسیع صفویان برای شیعه جا زدن کاشفی، با هدف تثبیت "روضة الشهدا" به عنوان تنها مرجع مرثیه‌خوانی و اجرای تعزیه انجام می‌گرفت. این روایت، منتقدان جدی نیز دارد که معتقدند رفتار مسالمت‌جویانهٔ کاشفی را می‌توان بر کتمان و مدارا و تقیه حمل کرد که از اصول رفتاری شیعه در طول تاریخ محسوب می‌شود.
هرات در اواخر قرن نهم هجری عاری از احساسات شیعی نبود. اغلب طریقت‌های صوفی اهل بیت را گرامی می‌داشتند و نخستین حلقهٔ سلسله‌شان پس از پیامبر به علی بن ابی‌طالب می‌رسید. شور حسینی نیز در جامعه جاری بود. جامی و سایر مشایخ نقشبندیه از سنیان تفضیلی بودند یعنی بدون انکار مشروعیت خلفای راشدین، علی و خاندانش را بیشتر دوست می‌داشتند. سلطان حسین بایقرا و خانواده‌اش و بسیاری از مشایخ و علمای هرات نیز گرایش‌های شیعی داشتند. اما امیر علی‌شیر نوایی، وزیر متنفذ و ادب‌پرور تیموری، سخت دل در گرو تسنن داشت. جنب‌وجوش طریقت‌های صوفی–شیعی و به‌ویژه موفقیت‌های اخیر صفویان در غرب موجب نگرانی امیر از رشد فزایندهٔ تشیع شده بود. خطابه‌های شاه قاسم انوار (۸۳۷–۷۵۷ ه‍ ق)، شاعر صوفی‌مسلک، که به تبلیغ نهضت خداوندگاران اردبیل، شش دهه پیش از ظهور خاندان صفوی می‌پرداخت برای مقامات تیموری دردسرساز شده بود. سخنان انوار نه تنها بر دل درویشان و صوفیان و عامهٔ مردم نشسته بود، که شاهزادگان تیموری را نیز خوش آمده بود. کار چندان بالا گرفت که سرانجام او را در ۸۳۰ ه‍ ق از هرات تبعید کردند. اما این اقدامات برای جلوگیری از رشد تشیع کافی نبود. در اواخر قرن نهم هجری، در سرتاسر دنیای فارسی‌زبان از کاشغر، دهلی، سمرقند، و هرات تا شیراز، تبریز، و بورسه اقبال به طریقت‌های صوفی–شیعی با رویکرد براندازی حکومت، در حال افزایش بود.
اما در اواخر عهد تیموریان که کار دولت رو به ضعف رفته بود، خطر واقعی نه از جانب طریقت‌های صوفی–شیعی، که از جانب قبائل ازبک سنی واقع در استپهای آسیای میانه احساس می‌شد. خواندمیر، تاریخ‌نگار نامدار، در شرح حالش از امیر علی‌شیر نوایی موردی را مطرح می‌کند که به‌روشنی نشانگر نگرانی‌های فرایندهٔ مشایخ هرات از خطر قریب‌الوقوع ازبک‌هاست. او می‌نویسد که امیر علی‌شیر نوایی بالاخره در محرم ۹۰۶ ه‍ ق از سلطان حسین بایقرا اجازه گرفت که به سفر حج برود. اما جمعی از مشایخ و علما و اشراف و اعیان جامعه از جمله کاشفی خدمت امیر رسیده و از او خواستند:
سبب آرامش بلاد خراسان و موجب آسایش طوایف ایشان ذات فایضة البرکات شماست. در این وقت این دیار از وجود با جود سلطان صاحب‌قران خالی است. اگر فرّ حضور فایض النور نیز عاطل ماند، یمکن که فتنه‌هایی روی نماید که تدارک آن در حیّز امکان نیاید، خصوصاً که پادشاه اوزبک بر ماوراءالنهر استیلا یافته و داعیهٔ عبور از آمویه دارد. اکنون چون احوال عراق و شام نیز در غایت پریشانی است و طرق در نهایت ناامنی و به حسب شرع شریف در چنین وقتی حج واجب نیست، التماس این فقیران آن است که یک بار دیگر بر جان خراسانیان منت نهاده امسال از سر این سفر درگذرند و ثواب این خیر را از هفتاد حج پیاده زیاده شمرند.
نوایی «جهت مصلحت عباد» به این خواستهٔ آنان تن داد. اما آنقدر زنده نماند که حج گذارد؛ او تنها یک سال بعد درگذشت. مرگ نوایی ضربه‌ای عظیم بر پیکرهٔ حکومت تیموریان وارد آورد و از آن پس هرات به مدت یک دهه دچار ناامنی و آشوب شد. در سال ۹۰۵ ه‍ ق بداق‌خان، سلطان حسین را در بلخ شکست داده بود. دو سال بعد پسرش، شیبک‌خان ازبک بر سمرقند چیره شد و عملاً به حضور کجدار و مریز تیموریان در ماورای آمودریا خاتمه داد. از دست رفتن پایتخت پیشین تیموریان و فرار شاهزاده‌های تیموری به خراسان در دل مردم هرات ترس افکند. سلطان حسین در ۹۱۱ ه‍ ق درگذشت. شیبک‌خان در محرم ۹۱۲ ه‍ ق هرات را تصرف و پس از در هم شکستن مقاومت ناچیز دو پسر سلطان، سلطهٔ شیبانیان را بر مابقی خراسان تثبیت کرد. ازبکان که اجدادی مغول داشتند، برای مردم خراسان یادآور مصائب و ویرانی‌های ناشی از حملهٔ مغول بودند. همچنین آنان در تسنن تعصب می‌ورزیدند که تحمل این وضعیت برای نخبگان هرات که به مدارامنشی و تساهل تیموریان خو کرده بودند، دشوار می‌نمود.
حسین واعظ کاشفی در سال ۸۴۰ هجری قمری در سبزوار زاده شد. علوم دینی، ریاضی، و خوش‌نویسی را در اوان جوانی آموخت و سپس به عرفان روی آورد. پس از آنکه مدتی را در زادگاهش به وعظ و سخنرانی گذراند به نیشابور و سپس مشهد نقل مکان کرد. گفته می‌شود که در سال ۸۶۰ قمری رؤیایی دید که در آن روح سعدالدین کاشغری — صوفی نقشبندی که به‌تازگی درگذشته بود — او را به آمدن به هرات فرا می‌خواند. در هرات آنچنان تحت تأثیر عبدالرحمان جامی، عارف و شاعر بزرگ فارسی‌زبان و جانشین کاشغری، قرار گرفت که نه‌تنها به طریقت نقشبندی وارد شد بلکه با خواهرش نیز ازدواج کرد. اندکی بعد به سبزوار بازگشت و توسط سلطان ابوسعید، حاکم خراسان در عهد تیموریان، به منصب قاضی‌القضات بیهق منصوب شد. پس از آنکه سلطان حسین بایقرا در هرات به قدرت رسید، در سال ۸۷۴ احتمالاً به دعوت خود سلطان به هرات رفت.
کاشفی در هرات مورد حمایت سلطان حسین و دیگر درباریان قرار می‌گرفت به‌ویژه از جانب علی‌شیر نوایی، ادیب و سیاست‌مدار برجستهٔ عهد تیموریان، که بسیاری از آثار کاشفی نیز به او تقدیم شده است. سلطان حسین خانقاهی به نام دارالسیاده در سر چهار سوق (بازار مرکزی) بلدهٔ هرات بنا کرد و کاشفی را به سمت شیخ خانقاه برگماشت. کاشفی به‌طور مرتب در مراکز حساس حکومتی و فرهنگی هرات، به اقامهٔ وعظ می‌پرداخت: صبح‌های جمعه در دارالسیاده، پس از نماز جمعه در مسجد جامع علی‌شیر نوایی، سه‌شنبه‌ها در مدرسهٔ سلطانی، چهارشنبه‌ها بر سر مزار پیر مجرد، خواجه ابوالولید احمد، و در اواخر عمر پنج‌شنبه‌ها در حظیرهٔ شاهزاده سلطان احمد میرزا. مجالس وعظ و سخنرانی‌های کاشفی جمعیت زیاد و مشتاقی را به گرد او جمع می‌کرد که عمدتاً به دلیل صدای دلنشین، فصاحت کلام، و توانایی کاشفی در تشریح آیات قرآن و سنت پیامبر به نحوی ساده و شفاف بود.
تخصص اصلی ملاحسین در وعظ و انشا بوده و از قرائن معلوم است که به خوبی از پس این کار بر می‌آمده است. مجالس وعظ ملاحسین به گونه‌ای بوده است که سلطان حسین و سایر درباریان در آن حاضر می‌شدند. امیر علی‌شیر (به قول حکیم شاه محمد قزوینی، مترجم دربار عثمانی) دربارهٔ کاشفی و مجالس وعظ او می‌نویسد:
. . . و مولانا، چنان‌که همه‌کس را معلوم است، واعظی در غایت خوبی است و در عالم، از بنی‌آدم، واعظی به خوبی او نبوده و نیست. و در مجلس وعظ او هرچند که فسیح و گشاده باشد، از کثرت جمعیت مردمان، جای اکثر نیست و از کثرت مزاحمت خلق بیم هلاک بعضی مردمان بوده، و کثرت ازدحام ایشان جهت این است که آواز و انشای مولانا در غایت حسن و لطافت بوده و به حقیقت معنی حضرت داود — علیه‌السلام — در او تجلی نموده و در امت محمدی کسی که صفت داودی بر کمال داشته باشد غیر او نبوده . . .
به گفتهٔ محمدعلی مدرس، مؤلف "ریحانة الادب"، این موعظه‌ها گاه چنان پرشور بوده که نه تنها مستمعان، خود کاشفی نیز تحت تأثیر قرار می‌گرفت و هنگام تلاوت قرآن مدهوش و بیهوش می‌شد. متن این موعظه‌ها نوشته و بازخوانی می‌شد و حتی به صورت کتاب در می‌آمد که "جامع الستین" و "روضة الصفا" از این قبیل است. سخنرانی‌های کاشفی نه تنها در میان عامهٔ مردم، که میان اهل علم نیز مشهور بود. مجالس وعظ او نه تنها در هرات، که در سبزوار نیز بسیار مورد توجه بود و کاشفی فرصت می‌یافت در مسجد جامع آن شهر، که پس از دورهٔ سربداران رونقی یافته و به مرکز تجمع شیعیان در خراسان مبدل شده بود، موعظه کند. سخنرانی‌های او عمدتاً راجع به تفسیر قرآن بود اما با اشعار زیبا، حکایات دلپسند، انشای بلیغ، و صدای دلنشین همراه می‌شد.
کاشفی بر بسیاری از علوم دوران خویش احاطه داشت و نزد هم‌عصرانش به ذو فنون مشهور بود. خواندمیر، تاریخ‌نویس پرآوازهٔ قرن دهم، به مهارت و خبرگی او در علم نجوم و انشا اشاره می‌کند و می‌افزاید «حالا در دیار خراسان مفسری مانند آن جناب نمی‌توان یافت». کاشفی تقریباً چهل اثر به نگارش درآورد که اکثرشان به فارسی بودند و گستره‌ای از تمام علوم آن زمان را پوشش می‌دادند. کاشفی در تدوین و پراکندن گسترهٔ وسیعی از دانش، از علوم اسلامی گرفته تا علوم خفیه، نقشی اساسی و تأثیرگذار داشت. او تا پایان عمرش در هرات ماند و در سال ۹۱۰ هجری قمری همان‌جا درگذشت. آرامگاه او در هرات و در نزدیکی آرامگاه‌های کاشغری و جامی قرار دارد.
از کاشفی فرزندی به نام فخرالدین علی صفی (۹۳۹–۸۶۷ ه‍ ق) بر جای ماند که او نیز صاحب تألیفاتی چون "رشحات عین الحیات" و "لطائف الطوائف" است. کاشفی برای او یک اجازهٔ روایت در پشت نسخه‌ای از "صحیفة الرضا" نوشت.
مذهب کاشفی همواره مورد سؤال و اختلاف بوده است، حتی در عصر خودش. به نوشتهٔ ماریا سابتلنی، استاد شرق‌شناسی دانشگاه تورنتو، دشوار است در آثار کاشفی که تمامی آن‌ها پیش از پیدایش صفویه در خراسان خلق شدند، مدرکی قانع‌کننده دال بر شیعه بودن او یافت. احترام و حب نسبت به اهل بیت پیامبر از ویژگی‌های معمول و رایج اهل سنت در شرق دنیای اسلام پیش از ظهور صفویه بود. این واقعیت که کاشفی کتاب "فتوت‌نامهٔ سلطانی" را به خدام حرم علی بن موسی‌الرضا در مشهد تقدیم کرده است (به نام خدام مزار . . . امام تمام . . . و سلطان الاولیا . . . علی بن موسی) را باید به پای همین احترام گذاشت، نه نشانه‌ای مبنی بر پایبندی او به تشیع. در واقع، در مقدمهٔ همان کتاب، کاشفی از چهار خلیفهٔ اهل سنت (ابوبکر، عمر، عثمان، و علی) یاد می‌کند. علاوه بر همهٔ این‌ها، کاشفی سالک طریقت صوفی نقشبندیه بود که این فرقه به تسنن اصرار دارد و کوشیده تا از بدعت‌های صوفیانه بدور باشد، به‌ویژه تحت رهبری خواجه عبیدالله احرار. در میان فرق صوفیه، نقشبندیه تنها فرقه‌ای است که سرسلسله‌اش را ابوبکر دانسته است. کاشفی حتی رساله‌ای در باب تبارشناسی مشایخ طریقت نقشبندی نیز به نگارش درآورد. همچنین کاشفی اهل فتوت بوده و شیخ طریقت او نورالدین احمد بن محمد قاینی نام داشته است، که به نظر می‌رسد پسر جلال‌الدین قاینی — فقیه، واعظ، و محدث مشهور حنفی در هرات — بوده باشد. با توجه به اینکه کاشفی از جانب مقامات تیموری به سمت قاضی‌القضات شریعت در ولایت بیهق منصوب شده بود و بعداً نیز از جانب سلطان حسین بایقرا عهده‌دار سمت شیخ خانقاه دارالسیاده در هرات شد، بعید به نظر می‌رسد که کاشفی شیعه بوده باشد. حکیم شاه‌محمد قزوینی، یکی از مترجمان "مجالس النفائس" علی‌شیر نوایی که تقریباً هم‌عصر او نیز بوده است مؤکداً اظهار می‌کند که «مولانا سبزواری است و لیکن از رفض ایشان عاری است و از مذهب باطل ایشان بری و لیکن از تهمت بری نیست». این قول حکیم شاه‌محمد قزوینی را نباید بی‌چون‌وچرا قبول کرد چرا که او "مجالس النفائس" را برای سلیم دوم، سلطان سنی‌مذهب عثمانی، ترجمه کرده است.
جواد عباسی، مصحح "جواهر التفسیر"، می‌نویسد که کاشفی به «عقاید بنیادین تشیع» گرایش داشته، گرچه در هرات و در عهد تیموریان مجالی برای اظهار این مذهب نبوده و کاشفی لاجرم به «کتمان و مدارا و تقیه» متوسل شده است. او استدلال می‌کند که زادگاه کاشفی سبزوار بود و این شهر در قرون اولیهٔ اسلامی مهم‌ترین پایگاه تشیع در خراسان بزرگ بود. صِرف تولد و رشد و نمو کاشفی در این شهر، دلیلی مهم بر شیعه بودن اوست. همچنین کاشفی در خانواده‌ای از شیعیان اهل علم بزرگ شد و پدرش خود راوی حدیث بود و کاشفی در محضر او درس آموخت. کاشفی و پدرش اجازه‌نامه‌ای برای قرائت "صحیفهٔ رضویه" داشتند که در زمرهٔ کتب شیعه قرار دارد. به گفتهٔ عباسی داشتن اجازهٔ روایت تا اواخر دورهٔ صفویان چیزی در حد اجازهٔ اجتهاد بوده است. او عبارت‌های تمجیدآمیز کاشفی نسبت به اهل بیت در آثارش را بیشتر از یک احترام ظاهری می‌پندارد و به عنوان مثال از "اسرار قاسمی" شاهد می‌آورد «مظهر عجایب و مظهر غرایب، وارث مرتبهٔ هارونی و مدرس مدرسهٔ سلونی، مطلع انوار الرضا علی المتقی المرتضی، علی محمد و اهل بیته جلائل الصلوات و کرائم التحیات . . .». کاشفی کتاب "روضة الشهدا" را در مصائب اهل بیت، به‌ویژه حسین بن علی، به سال ۹۰۸ قمری یعنی دو سال پیش از وفات به سبک و سیاق شیعیان نوشت. عباسی در رد سنی (حنفی یا شافعی) بودن کاشفی می‌نویسد که ادب او نسبت به اصحاب و خلفای راشدین نکتهٔ غریبی نیست و از علمای حلیم به دور نیست. او دلیل رفتن کاشفی به هرات را رؤیایی می‌داند که در مشهد به خواب دیده بود و دلیل ماندن او در هرات را مرکزیت آن شهر در علم و فرهنگ و هنر در آن زمان ذکر می‌کند. پیدایش و رشد مکتب هرات به پشتیبانی حکام هنرمندنواز تیموری، تنها نمونه‌ای از ثمرات حمایت‌های هنرمندان و اهالی علم و ادب به دست تیموریان بود. کاشفی در "جواهر التفسیر" مذهب حنفی را فرقهٔ ناجیه می‌خواند. به عقیدهٔ عباسی این عبارت از آنجا نشئت می‌گیرد که کتاب به درخواست و با پشتوانهٔ مالی امیر علی‌شیر نوایی در شهر هرات تألیف شد و لاجرم به خوشامد آنان چنین گفته شده است. او حتی انتساب کاشفی به صوفیان نقشبندی را خدشه‌پذیر می‌داند و یکی از دلایلش را عدم ذکر نام او در کتاب "رشحات عین الحیات" در احوال مشایخ نقشبندی به نگارش پسرش، فخرالدین علی صفی، و نیز سایر کتب مشابه می‌داند.
مردم هرات که بیشتر اهل سنت بودند، کاشفی را به تشیع متهم می‌کردند و بالعکس در سبزوار که از پایگاه‌های تاریخی و سنتی شیعیان به حساب می‌آید، او را سنی می‌پنداشتند. برخی از مستمعان از مضامین موعظه‌های کاشفی در هرات بوی بدعت می‌شنیدند که به مذاقشان خوش نمی‌آمد. در "مجالس النفائس" علی‌شیر نوایی آمده که روزی کاشفی وعظ می‌گفته، یکی از شنوندگان این بیت مشهور حافظ را بر کاغذی نوشته، به دست او داده و خود به‌سرعت غایب گشت:
کاشفی به محض گشودن کاغذ و خواندن بیت، آنچنان خشمگین شده که از کثرت قهر و قضب دو ماه ترک وعظ کرد. جالب‌تر اینکه ارتباط کاشفی با سران اهل سنت در دارالسیادهٔ هرات، موجب شده بود که اهالی سبزوار نیز به او بدگمان شوند. قاضی نورالله شوشتری در "مجالس المؤمنین" نوشته است روزی کاشفی مشغول وعظ در جامع سبزوار بود و از دوازده هزار مرتبه نزول جبرئیل بر محمد سخن می‌گفت. ناگهان پیرمردی عصا در دست، در مقام امتحان او برآمد و خواست سؤالی بپرسد که کاشف حال اعتقاد مظنون او باشد. از او پرسید که جبرئیل چند مرتبه بر علی نزول نمود. کاشفی متحیر ماند که اگر بگوید که جبرئیل بر علی ابن ابی‌طالب نازل شد، به‌ظاهر دروغ گفته باشد، و اگر گوید که نازل نشد بر او نسبت تسنن خواهند بست و «آن پیر صافی‌ضمیر، عصای تعزیر بر سر او خواهد شکست». او پاسخ داد که با توجه به حدیث نبوی «أنا مدینةُ العلمِ و علیٌ بابُها» جبرئیل بیست‌وچهار هزار مرتبه بر علی نزول نموده است چون اگر جبرئیل دوازده هزار مرتبه به مدینهٔ علم در آمده باشد، باید بیست‌وچهار هزار بار در رفتن و آمدن به علی که باب مدینه است وارد شده باشد.
مشغول شدن بیش از حد محققان به این موضوع مناقشه‌برانگیز، مانع از آن شده است که به سهم و نقش مهم کاشفی در پژوهش بر روی منابع قدیمی که در نگارش "روضة الشهدا" به کار گرفته شده‌اند و عمدتاً نیز به زبان عربی هستند پرداخته شود. به نوشتهٔ سابتلنی به نظر می‌رسد که صفویان کاشفی را مال خود کردند و او را یک شیعه جا زدند تا اتخاذ "روضة الشهدا" به عنوان نمایشنامه‌ای استاندارد برای اجرای تعزیه را توجیه کنند. در واقع اصطلاح روضه‌خوانی که امروزه به ذکر و بازگویی مصیبت‌های روا رفته بر حسین بن علی و یارانش در نبرد کربلا گفته می‌شود از عنوان کتاب "روضة الشهدا" گرفته شده است.
آثار بر جای مانده از کاشفی گواهی بر گستردگی دانش و اطلاعات اوست. از لحاظ گستردگی آثار و دانش، کاشفی قابل قیاس با جلال‌الدین سیوطی، دانشمند مسلمان مصری هم‌دوره‌اش، است که دربارهٔ گسترهٔ وسیعی از علوم عهد خود، از علوم قرآنی گرفته تا داروشناسی و حتی شهوت‌نگاری، قلم زد. حتی کاشفی را می‌توان با جووانی پیکو دلا میراندولا، از فیلسوفان ایتالیایی عصر رنسانس، قیاس کرد که بر علوم متنوعی، به‌ویژه علوم خفیه، تسلط داشت و به عنوان اولین کابالیست مسیحی شناخته می‌شود. چنین می‌نماید که کاشفی آگاهانه در پی خلق مجموعه کتاب‌هایی بوده است که کتابخانهٔ هر فرد فرهیخته در آن زمان را بسنده باشد و از این لحاظ نیز کار او بی‌شباهت به سیوطی نیست که خود را مأمور گردآوری و انتقال میراث فرهنگی آن عصر به آیندگان کرده بود تا مبادا بر اثر غفلت دیگران، آن میراث گرانبها از کف برود. محققان خلق ۴۰ اثر را به کاشفی نسبت می‌دهند. تعدد این آثار را می‌توان شاهدی بر این مدعا پنداشت که کاشفی در پی جمع‌آوری و حفظ اطلاعات دانش‌پژوهانه و ارزشمند آن دوران بوده است.
به زعم خواندمیر و دیگر نویسندگان هم‌دوره‌اش مهم‌ترین آثار کاشفی عبارت‌اند از: "جواهر التفسیر"، "مواهب علّیه"، "روضة الشهدا"، "انوار سهیلی"، "مخزن الانشا"، "اخلاق محسنی"، و "سبعهٔ کاشفیه". بسیاری از آثار کاشفی هنوز ویراستاری و تصحیح نشده‌اند و فقط به صورت نسخه‌های خطی یا در بهترین حالت به صورت چاپ سنگی در دسترس‌اند. تاریخ نگارش بسیاری از آن‌ها نیز مشخص نیست.
آثار کاشفی عقاید و گرایش‌های طبقهٔ فرهیخته و ممتاز خراسان در عهد تیموریان را به خوبی منعکس می‌کند. کاشفی خود پایه‌گذار این گرایش‌ها نبود اما با چیره‌دستی تمام ارزش‌ها و هنجارهای کلیدی دوران خود را ضبط و ثبت کرده است. این گرایش‌ها و هنجارها را می‌توان در سه دسته خلاصه و دسته‌بندی کرد: ۱) تمایل به علوم خفیه؛ ۲) تأکید بر اخلاقیات و رفتارهای اخلاقی (در حوزهٔ سیاست، دین، و جامعه)؛ و ۳) پذیرش کارایی و مفید بودن ساختار طبقاتی جامعه. تمامی آثار کاشفی در زمرهٔ یکی از دسته‌بندی‌های فوق قرار می‌گیرند.
علوم خفیه در میان آثار کاشفی سهم معتنابهی دارند. گرچه تخلص «کاشفی» (به معنای آشکارکننده) از تمایل ضمنی او به عرفان و علم غیب حکایت می‌کند، این سهم قابل توجه علوم خفیه را باید بیشتر انعکاسی از واقعیت علم در آن زمان دانست تا گرایش‌های شخصی کاشفی. در سده‌های نهم و دهم هجری تعلیم و تعلم علوم خفیه در دنیای اسلام بسیار متداول بود.
تقریباً همهٔ آثار کاشفی به زبان فارسی است. این نکته از این لحاظ حائز اهمیت است که در قرن دهم و نهم و حتی قبل از آن، هیچ عالم بزرگ، محدث، یا فقیهی یافت نمی‌شود که ده‌ها کتاب نوشته باشد ولی هیچ‌کدام از آن‌ها به عربی نباشد. این موضوع شاید ناشی از روح زمانهٔ آن ایام باشد که به فارسی‌نویسی تمایل داشت یا حتی شاید ناشی از ذوق شخصی خود کاشفی بوده باشد وگرنه کاشفی نه تنها به زبان عربی تسلط داشت که توان عربی‌نویسی بالایی نیز داشت. نوشته‌های او نیز همواره خوش‌خط، ساده، و همه‌کس‌فهم بود.
این تفسیر متعلق به سوره یوسف (ع) و تألیف ملاحسین کاشفی است. چنانکه از مقدمه کتاب برمی‌آید مصنف مطالب کتاب را املاء نموده و جمعی می‌نوشته‌اند و چون تفسیر سوره خاتمه یافته، مقدمه‌ای به قلم خود بر آن نگاشته و به مناسبت اینکه آیات سوره را در شصت فصل تفسیر کرده، آن را «جامع الستین» نام گذارده و برای بیان مراد و تشریح کامل، توضیحات و استشهاداتی از آیات دیگر و اخبار و قصص و حکایات آورده و به اشعار فارسی مزیّن ساخته و به‌راستی کتابی عرفانی و تاریخی و اخلاقی و ادبی است.
بسیاری از آثار کاشفی تصحیح و چاپ نشده‌اند. برخی از آثار چاپ‌نشدهٔ او عبارتند از:
کاشفی همچون بسیاری از علمای قرن دهم به بعد، شعر نیز می‌سرود و از تخلص «کاشفی» استفاده می‌کرد. او کتاب "بدایع الافکار" را در باب فنون بلاغی نوشت و نشان نسخه‌ای خطی با عنوان «دیوان کاشف» در "فهرست مشترک نسخه‌های خطی فارسی پاکستان" به کوشش احمد منزوی بدست آمده که هنوز تصحیح و منتشر نشده است.
امیر علی‌شیر نوایی بیت زیر را به عنوان مطلع یکی از اشعار او معرفی می‌کند:
قاضی نورالله شوشتری نیز دو بیت زیر را در اثبات شیعه بودن کاشفی می‌آورد:
کاشفی در سرودن شعر پیرو آثاری چون "حدائق السحر فی دقائق الشعر" نوشتهٔ رشیدالدین وطواط و "المعجم فی معاییر اشعار العجم" نوشته شمس قیس رازی بود. اشعار او همانند ایراد خطابه‌هایش که بیانی فریبنده داشت، مورد پذیرش همگان بود.
محمدتقی بهار در "سبک‌شناسی" نثر کاشفی را متقن دانسته است. به گفتهٔ او کاشفی گاه ساده و موجز می‌نویسد خاصه در کتب علمی و گاه از سعدی و "گلستان" تقلید می‌کند مانند "روضة الشهدا" و "اخلاق محسنی" ولی پیشرفت چندان در فن نثر صنعتی ندارد چون به عقیدهٔ او هیچ مقلدی در این امر پیشرفت نکرده است.
علمای گذشته که از کاشفی یاد کرده‌اند، چه صاحب‌نظران و چه راویان نظر، همگی از او تمجید کرده‌اند:
امگا ویکی یک پروژه ویکی‌پایه‌است که هدف آن ساخت یک فرهنگ واژگان و یک اصطلاح‌نامه‌است. OmegaWiki is a wiki-based project. Its aim is to bring together information that is lexicological, terminological or thesaurus-like.
امگاویکی در رقابت با ویکی‌واژه برای زدودن مشکل هماهنگی پروژه‌های زبان‌های گوناگون ویکی‌واژه ساخته‌شد. با توجه به این که بسیاری از جستارهای ویکی‌واژه‌های گوناگون از ویکی‌واژه‌های زبان‌های دیگر کپی می‌شوند و این‌کار هم مشکل به روز ماندن به وجود می‌آورد و هم کار را دشوار می‌کند و نیاز به کار دستی فراوان است که باید برای حدود هفت تا هشت‌هزار زبان انجام شود؛ این پروژه برای حل ایرادهای مربوط به این کارهای تکراری به وجود آمد.
سده نهم پیش از میلاد دوره دگرش‌های بزرگی در تمدن انسان بود. در این سده فنیقی‌ها در آفریقا کارتاژ را پدیداوردند. در مصر باستان سیلی هولناک کف نیایشگاه لوکسور را دربرگرفت و در سال پس از آن نیز مصر بیننده جنگ درونی بود. همچنین در این سده در مرکز اروپا عصر آهن رخ داد و فرهنگ هالشتات نیاسلتی و زبان نیاسلتی گسترش یافت.
خواجه علی موفق از اولیاءالله هرات است.
تاریخ تولد وی در جائی درج نشده، اما تولد او در عراق واقع شده‌است.
خواجه علی بن موفق بغدادی از مشایخ عراق و از هم صحبتان ذوالنون مصری بوده‌است.
روایت است که وی هشتاد و چهار بار به خانه خدا رفته‌است.
روایت دیگری است که خواجه عبدالله انصاری هر گاه از کنار مرقد این شیخ می‌گذشت به رسم احترام از اسب خود پیاده می‌شد.
خواجه علی بن موفق بغدادی در سال ۲۶۵ هجری در هرات وفات نموده و مزارش در مناطق مرکزی شهر هرات روبروی ریاست اطلاعات و فرهنگ واقع شده‌است. می‌گویند افرادی قصد داشتند شب هنگام جسد وی را بدزدند و به بغداد ببرند که موفق به این کار نشدند.
ایسنا (به انگلیسی: ISNA مخفف Iranian Students' News Agency) یا خبرگزاری دانشجویان ایران یکی از خبرگزاری‌های فعال در ایران است که در ۴ نوامبر ۱۹۹۹ آغاز به کار کرد. گزارشگران و تحریریهٔ این خبرگزاری در آغاز تشکیل، عموماً دانشجویان رشته‌های مختلف در دانشگاه‌های ایران بودند و تعدادی زیادی نیز به صورت افتخاری و داوطلبانه فعالیت می‌کردند.بر خلاف دوران تأسیس این خبرگزاری (۱۳۷۸–۱۳۸۴)، در حال حاضر خبرنگاران این رسانه همچون گذشته فقط دانشجویان نمی‌باشند. خبرگزاری ایسنا با حمایت مالی دولت و نیز با پشتیبانی‌های تشکیلاتی جهاد دانشگاهی فعالیت می‌کند.
این خبرگزاری در بستر جهاد دانشگاهی، و در دوران ریاست جمهوری سید محمد خاتمی تأسیس شده‌است.
ابوالفضل فاتح، پایه‌گذار و نخستین مدیرعامل ایسنا بوده‌است. او از زمان آغاز به کار خبرگزاری ایسنا (از آذرماه ۱۳۷۸ تا مهر ماه ۱۳۸۴)مراسم تودیع مدیرعامل ایسنا شعار اصلی این رسانه را «هر دانشجو، یک خبرنگار» و «هر ایده یک خبر» قرار داد.
علیرغم اینکه خبرگزاری ایسنا در بستر جهاد دانشگاهی که نهادی وابسته به شورای عالی انقلاب فرهنگی است، ایجاد شده‌استو در شرایط فعلی بودجه اش از طریق دولت تأمین می‌گردد ولی در واقعیت امر، به لحاظ روند تأسیس، ساختار، مدیریت، بدنه و اهداف، نخستین خبرگزاری غیردولتی ایران در زمان خود محسوب می‌شود. ایسنا همچنین نخستین خبرگزاری ایران است که در سال ۱۳۷۹ به صورت رایگان بر روی اینترنت قرار گرفت و دسترسی به اخبار آن برای همه مخاطبان آزاد شد.
ایده اولیه تأسیس خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) به اسفند ماه سال ۱۳۷۸ بر می‌گردد که پس از تشکیل «سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی» (در اوایل همان سال) این سازمان که مسئول آن ابوالفضل فاتح بوده‌است، مجوز نشریه ای به نام «دانشگاه امروز» را می‌گیرد، اما در فرایند انتشار این نشریه و در جستجوی فرم بهتری از فعالیت‌های رسانه ای، پیشنهاد تأسیس خبرگزاری دانشجویان از سوی ابوالفضل فاتح به رئیس وقت جهاد دانشگاهی (علی منتظری) و سپس وزارت ارشاد ارائه شد که نهایتاً مجوز آن به دلیل فقدان قانون خبرگزاری‌های خصوصی یا نیمه دولتی در آن مقطع زمانی، تحت عنوان مؤسسهٔ فرهنگی خبری صادر گردید.. با تأسیس ایسنا، مجوز نشریه دانشگاه امروز، بعداً به روزنامه نیز تغییر یافت اما دیگر هرگز منتشر نشد. فاتح هدف اولیه از تأسیس خبرگزاری دانشجویان را پاسخ به عطش اطلاعاتی جامعه و نیز توجه به نقش تعیین‌کننده و پیشتازانه دانشگاه‌ها در فرایند توسعه پایدار کشور، انتقال واقعیت‌ها به افکار عمومی و ایجاد فرصت برای حاکمیت عقلانیت و خردورزی عنوان کرده‌است. به گفتهٔ او تعداد اعضای اولیه ایسنا، ۳۰ نفر بود که در پایان سال نخست به ۷۰ تن رسید و مجموع بودجه آن در سال نخست تأسیس تنها ماهانه شش میلیون تومان بوده‌است. تعداد اخبار ارسالی این خبرگزاری در پایان دوران پنج ساله نخست، روزانه حدود ۵۰۰ خبر در سایت اصلی و ۲۰۰ خبر در سایت‌های استانی بوده‌است.
افراد تشکیل دهنده هسته اولیه خبرگزاری ایسنا به شرح ذیل بوده‌اند:
رسالت اصلی این رسانه خبری از بدو تأسیس تاکنون بر اساس اساسنامه‌اش ایفای نقش دانشگاهیان در توسعه فضای رسانه‌ای کشور و ارتقای آگاهی‌های علمی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، هنری و صنفی با نگاهی دانشگاهی و دانشجویی و شکل‌گیری حلقه واسط بین مسوولان، نخبگان و مردم بوده‌است.
اهداف، سیاستها و اولویتهای خبرگزاری دانشجویان ایران عبارتند از:
- پاسخ به عطش اطلاعاتی جامعه و نیز نقش تعیین‌کننده دانشگاه‌ها در فرایند توسعه پایدار کشور
- ایجاد فرصت برای حاکمیت عقلانیت و خردورزی
- انتقال واقعیت‌ها به افکار عمومی و توجه به نقش پیشتازانه دانشگاه
- نگاه تحلیلی و آسیب‌شناسانه به مسائل ایران و جهان
- بازتاب واقعی اخبار
- سرعت و دقت در انتشار اخبار
- پرهیز از افراط و تفریط
- توجه به مخاطب و ایجاد اعتماد پایدار بین رسانه و مخاطب
- صداقت و امانت‌داری در انتشار اخبار
- پرهیز از ایجاد تنش‌های آسیب‌زا در افکار عمومی
- تلاش در جهت ایجاد روحیه امیدواری واقع‌نگرانه در جامعه
- بازنمایی همه‌جانبه و بی‌طرفانه اندیشه‌ها و افکار در چارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
هیئت مدیره: در شرایط فعلی مرجع تصمیم‌گیری در ایسنا هیئت مدیره‌ای متشکل از رئیس جهاد دانشگاهی به عنوان رئیس هیئت مدیره، معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی (منصوب رئیس جهاد دانشگاهی)، مدیرعامل وقت خبرگزاری و دو نفر از اعضای جهاد دانشگاهی به پیشنهاد رئیس جهاد دانشگاهی هستند اما تصمیم گیرنده اصلی رئیس جهاد دانشگاهی است و معمولاً هیئت مدیره در مورد انتخاب مدیر عامل ایسنا تابع تصمیم اوست چرا که همه اعضای هیئت مدیره منصوب یا منتخب رئیس جهاد دانشگاهی هستند.
معاونت‌ها: معاونت خبر، معاونت انفورماتیک و فنی، معاونت آموزشی و پژوهشی، معاونت پشتیبانی، معاونت چند رسانه‌ایی.
ایسنا از ابتدای تأسیس تاکنون بدون معاون خبر اداره شده‌است و معمولاً سیاستگذاری‌های خبری این رسانه در شورای خبر با حضور مدیران ادارات خبری و به ریاست مدیرعامل تدوین، ابلاغ و اجرا می‌شود.
در سال ۱۳۹۷ ساختار اداری داخلی ایسنا به اقتضای شرایط و گسترش شبکه‌های اجتماعی تغییر کرد و معاونت اجرایی از ساختار این خبرگزاری حذف و معاونت چند رسانه‌هایی با محوریت تولید فیلم، عکس، اینفوگرافی و تولید محتوی اینترنتی آغاز به کار کرد.
ادارات خبر: علمی و فناوری، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، بین‌الملل، فرهنگی هنری، ورزشی، عکس، توسعه اخبار و استانها.
مدیر اداره اخبار:
مدیر خبر، ساختاری است که از همان ابتدای تأسیس در ایسنا راه‌اندازی و اجرا شده‌است. مدیر خبر در اداره خبری مسوول مستقیم مدیریت و سیاستگذاری اخبار تخصصی هر اداره خبری است که نقش اصلی در اداره اخبار را بر عهده دارد.
مدیر اداره دو یا چند سردبیر به همراه دبیران تحریریه دارد که در تولید و انتشار اخبار اداره وظیفه ادیتوری خبرها را بر عهده دارند.
خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در دوران ریاست جمهوری سید محمد خاتمی از رسانه‌های نزدیک به او محسوب و در آن سال‌ها به سرعت به اوج رسید به گونه‌ای که، موفق‌ترین، پرمخاطبترین خبرگزاری و مرجع اصلی اخبار ایران تلقی می‌شد."Bombs boost town's Taleban support", "BBC News", November 6, 2001. Retrieved February 7, 2007. پس از ایسنا با الهام از روش کار این خبرگزاری، چندین خبرگزاری در ایران راه‌اندازی شد که مهم‌ترین آن‌ها مهر، ایلنا و فارس است.
ابوالفضل فاتح با روی کار آمدن دولت محمود احمدی‌نژاد ایسنا را ترک کرد و پس از او تا فرودین ۱۳۸۹ و در طول پنج سال، شش مدیر مختلف عهده‌دار مدیریت این خبرگزاری شدندسرگذشت ’ایسنا’ بعد از خاتمی: تغییر ۶ مدیر در ۵ سال وبگاه بی‌بی‌سی
اصرار ابوالفضل فاتح و دست‌اندرکاران ایسنا در آن زمان انتخاب مدیرعامل از نیروهای پرورش یافته ایسنا و از درون ایسنا بود؛ بنابراین محمدعلی نادعلی‌زاده معاون خبر ایسنا به عنوان مدیرعامل بعدی انتخاب شد و پس از کنار گذاشتن او که با فشار سیاسی دولت بود، میر حمید حسن‌زاده معاون آموزشی وقت ایسنا سرپرست ایسنا شد.ششمین مدیر در پنج سال گذشته روزنامه بهار پس از او مدیران بعدی از بیرون ایسنا ولی از جهاد دانشگاهی منصوب شدند. در ادامهٔ روند تغییرات به تدریج بسیاری از خبرنگاران اصلاح طلب اخراج شدند. در فروردین ۱۳۸۹، علی متقیان، مدیرکل دفتر ارتباطات و اطلاع‌رسانی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به ریاست این خبرگزاری رسید.
دوران او نیز دیری نپایید و در شانزدهم فروردین ۱۳۹۰ علی رضا زجاجی برای تنها یک ماه سرپرست این خبرگزاری شد و سپس ساسان والی زاده که پیشتر مسئولیت‌های مدیر کلی دفتر امور رسانه‌های ریاست‌جمهوری و معاونت ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر معاون اول ریاست جمهوری را عهده‌دار بود به سرپرستی ایسنا گمارده شد. او در میان مدیران عامل و سرپرستان ایسنا نخستین فردی است که سابقهٔ عضویت در جهاد دانشگاهی را ندارد.
البته این پایان تغییرات ایسنا در زمان دولت احمدی‌نژاد نبود و در فاصله ۱۷ روز به پایان عمر دولت احمدی نزاد در ۲۶ تیر ۹۲ والی زاده هم شبانه و به وسیله پیامک از سوی جهاد دانشگاهی برکنار شد. پس از این تصمیم، جهاد دانشگاهی دوباره سرپرستی ایسنا را به زجاجی سپرد اما زجاجی تنها سه ماه توانست سرپرست ایسنا بماند و جای خود را به سعید پورعلی داد که سابقه سرپرستی ایسنا را در کارنامه داشت. در ادامه مجدداً سرپرستی ایسنا به علی متقیان که سابقه مدیریت در دولت احمدی‌نژاد را نیز دارد سپرده شد.
با آغاز دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد ایسنا شاهد سه نوع تغییرات بود، نخست تغییرات مدیریتی و نیروی انسانی و سپس تغییرات محتوایی و نهایتاً تغییر در چهره سایت. تغییرات مدیریتی چنان‌که قبلاً توضیح داده شد منجر به تغییر هفت مدیر بعد از ابوالفضل فاتح شد و تعدادی از سردبیران و خبرنگاران قدیمی ایسنا مجبور به ترک این رسانه شدند. تغییرات محتوایی دو جنبه داشت. فشار از بیرون که همسویی با شرایط سیاسی و حتی جناحی حاکم بر کشور را دنبال می‌کرد و بدنه ایسنا سازگاری برای حفظ ایسنا. در مجموع ایسنا تا حدی از رویکرد دوران نخست خود فاصله گرفت. در دوره والی زاده، چهره سایت تغییر داده شد و دو شعار «رهرو آن است که آهسته و پیوسته رود» و «چو ایران نباشد تن من مباد» حذف و شعار «اخلاق، امید، آگاهی» از سوی گردانندگان ایسنا جایگزین شد. در تغییری دیگر تصویر سید علی خامنه‌ای رهبر ایران به لوگوی سایت افزوده شد. تاکنون نیز دو شعار «رهرو آن است که آهسته و پیوسته رود» و «چو ایران نباشد تن من مباد» به سایت بازگردانده نشده‌است.
اگرچه پیش‌بینی می‌شد با توجه به نزدیکی افکار نیروهای ایسنا با دولت حسن روحانی و مشی همیشگی ایسنا بر اعتدال و حمایت‌ها از دولت، وضعیت مالی ایسنا بهبود یابد اما بودجه ایسنا برای سال ۹۳ افزایشی پیدا نکرد تا این خبرگزاری مجبور به کاهش اضافه کار خبرنگاران، دبیران، سردبیران و مدیران خود و حتی تغییر وضعیت تعدادی از نیروهای خود شود. کاهش بودجه ایسنا حتی با انتقاد فیض معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی روبه‌رو شد و او طی مصاحبه‌ای با ایسنا (۱۴ اسفند ۹۲) از این مسئله انتقاد کرد.
حسن روحانی و دولت تدبیر و امید اگر چه تغییری در مدیریت جهاددانشگاهی و ایسنا ایجاد نکردند اما فشارهای بی‌امان دولت به این خبرگزاری در پس از مشکلات معیشتی و گرانی‌های سال‌های پس از اردیبهشت ۱۳۹۷ به حدی بود که هر روز محدودیت‌ها و فضای باز رسانه‌ای در این خبرگزاری بیش از پیش تحت تأثیر خرده عرایض مقامات دولتی و پذیرش بی‌قید و شرط از سوی مدیرعامل، زمینه فعالیت آزاد رسانه‌ای در حوزه‌های عادی خبری را نیز تحت تأثیر قرار داده بود، بگونه‌ای که عملاً گزارش، خبر و گفت‌وگوی انتقادی در موضوع عملکرد دولت در همه حوزه‌ها در این خبرگزاری در سال‌های آخر دولت روحانی به صفر رسیده بود.
با روی کار آمدن دولت ابراهیم رئیسی و همچنین سیاست تغییر ساختار مدیریتی در کشور در سوم خرداد ۱۴۰۱ حمیدرضا طیبی از ریاست جهاددانشگاهی به‌عنوان نهاد بالاسر مدیریتی خبرگزاری دانشجویان ایران ایسنا برکنار و روح‌الله دهقانی فیروزآبادی عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف و معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی به عنوان رئیس جهاددانشگاهی منصوب شد تا برای دومین با در عمر ۴۲ ساله (تا سال ۱۴۰۱) جهاددانشگاهی رییسی خارج از بدنه جهاددانشگاهی را بر خود ببیند.
ابتدا در روز چهارشنبه ۸ تیر ۱۴۰۱ طی حکمی از سوی رئیس جهاددانشگاهی علی متقیان از مدیرعاملی ایسنا عزل و مهدی عرفاتی به عنوان سرپرست جدید ایسنا منصوب شد. این دومین مدیر عامل خبرگزاری دانشجویان ایران است که از خارج از مجموعه جهاددانشگاهی هدایت ایسنا را بر عهده می‌گیرد.
عرفاتی دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت است و سابقه فعالیت در خبرگزاری‌های دانشجو، نسیم و روزنامه‌های جام جم (مدیر مسوول) و فرهیختگان را در کارنامه دارد.
همزمان با حکم رئیس جهاددانشگاهی برای سرپرست ایسنا، دکتر عیسی علیزاده (معاون هماهنگی و امور مجلس جهاددانشگاهی) و دکتر محمدرضا دهقانی (معاون فرهنگی سازمان جهاددانشگاهی یزد) برای دو سال به عضویت هیئت مدیره ایسنا درآمدند.
معاون فرهنگی جهاددانشگاهی به همراه مدیرعامل ایسنا و رئیس جهاددانشگاهی هیئت مدیره ۵ نفره خبرگزاری ایسنا را تشکیل می‌دهند که این هیئت مدیره مسوول سیاستگذاری خبری و اداری این مؤسسه فرهنگی - خبری هستند.
مجددا ایسنا شاهد تغییری دیگر بود و در تاریخ ۲۹ فروردین ۱۴۰۲ با حکم حسن مسلمی نائینی رئیس جدید جهاددانشگاهی مهدی عرفاتی از سرپرستی ایسنا عزل و محمد مهدی خیرجو به عنوان سرپرست جدید ایسنا منصوب شد. ایسنا دربارهٔ سوابق کاری خیرجو آورده‌است: «رئیس مرکز ارتباطات و رسانه آستان قدس رضوی، رئیس هیئت مدیره مؤسسه فرهنگی قدس (روزنامه قدس)، مدیر مؤسسه رسانه‌های نوین آستان قدس رضوی، مدیرکل فضای مجازی خبرگزاری فارس و عضو شورای سردبیری هفته نامه عدالت و سیاست» از سوابق خیرجو بوده‌است.
در تاریخ ۲۹ فروردین ۱۴۰۲ طی حکمی از سوی رییس جهاد دانشگاهی، محمدمهدی خیرجو به سرپرستی خبرگزاری ایسنا معرفی شد.محمدمهدی خیرجو سرپرست ایسنا شد ایرنا
ایسنا از سال ۱۳۸۴ با روی کار آمدن دولت احمدی‌نژاد تحت فشارهای فزاینده برای تغییرات مدیریتی واقع شد و از آن پس همواره تحت تأثیر سیاست‌های داخلی دولت‌ها و با تسلیم جهاد دانشگاهی دچار تغییر مدیریتی شده‌است. علیرغم اینکه خبرگزاری دانشجویان ایران در دل نهادی انقلابی جهاددانشگاهی متولد شده‌است و این نهاد نیز مستقل است اما ایسنا به عنوان یک رسانه مستقل و مؤثر از تحولات مدیریتی جهاد نیز نقش تأثیر پذیرفته و بر آن اثر گذاشته‌است، به گونه‌ایی که این خبرگزاری از مهر ماه ۸۴ و به ویژه از سال ۸۶ مکرراً موضوع معامله مدیران ارشد جهاد برای حفظ یا کسب قدرت در این نهاد انقلابی بوده‌است.
تغییرات مدیریتی در ایسنا به این شرح است:
آذرماه ۱۳۷۸ تا مهرماه ۱۳۸۴ - پایه‌گذار و مدیرعامل ابوالفضل فاتح
دور نخست تغییرات از این مرحله آغاز می‌شود، اما در این دوران مدیر عامل از درون ایسنا انتخاب می‌شد و محتوای ایسنا چندان تحت تأثیر تحولات نبود که مجموعاً تنها دو سال به طول انجامید
مهرماه ۱۳۸۴ تا اسفند ۱۳۸۵ - مدیرعامل محمدعلی نادعلیزاده
اسفند ۱۳۸۵ تا آذر ۱۳۸۶ - سرپرستی میرحمید حسن‌زاده
تنها دو سال پس از پایان دولت خاتمی و با روی کار آمدن دولت احمدی‌نژاد، روسای جهاد دانشگاهی یا تحت فشار دولت‌ها یا جهت کسب رضایت دولت‌ها، از انتخاب مدیر عامل ایسنا از درون ایسنا امتناع کردند و ابتدا از درون جهاد دانشگاهی و نهایتاً از بیرون جهاد دانشگاهی مدیران عامل به شرح زیر منصوب شدند:
اسفند ۱۳۸۶ تا شهریور ۱۳۸۸- مدیرعامل جمال رحیمیان
شهریور ۱۳۸۸ تا اردیبهشت ۱۳۸۹ - مدیرعامل سعید پورعلی
اردیبهشت ۱۳۸۹ تا اردیبهشت ۱۳۹۰ - سرپرست علی متقیان
۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۰ تا آذر ۱۳۹۳ - سرپرست ساسان والی‌زاده
آذر ۱۳۹۳ تا ۹ تیر ۱۴۰۱ - مدیرعامل علی متقیان
۹ تیر ۱۴۰۱ تا ۲۹ فروردین ۱۴۰۲ - سرپرستی مهدی عرفاتی
از ۲۹ فروردین ۱۴۰۲ محمد مهدی خیرجو
مجموعاً می‌توان گفت پس از دوران نخست ایسنا (۱۳۷۸ تا ۱۳۸۴) که دوران تأسیس ایسنا بوده استُ، ُ تاکنون ایسنا ۹ تغییر مدیریتی به خود دیده‌است که در نوع خودُ بی‌سابقه‌ترین تعداد تغییرات در یک خبرگزاری در ایران است. این تغییرات تابع تغییرات در دولت و جهاد دانشگاهی بوده‌است.
ابوالفضل فاتح، پایه‌گذار خبرگزاری ایسنا در سال ۱۳۸۷ در مقاله‌ای با عنوان «پیشنهادهایی برای بهبود نظام رسانه‌ای کشور» برای نخستین بار به به طرح مدلی باعنوان «مدل بینابینی» پرداخته و آن را راهگشای عبور از وضعیت انفعالی نظام رسانه‌ای در ایران دانسته‌است. در بخشی از این مقاله دربارهٔ ایسنای دوران اصلاحات آمده‌است: «مدل بینابینی - که شالودهٔ آن را تلفیق مزیت‌های فناوری‌های نوین با اهداف و نیازهای ملی شکل داده - در جوامعی با خصلت‌های فرهنگی ایران می‌تواند راهگشای بسیاری از مشکلات بوده و مانع انفعال دربرابر رسانه‌ها شود.مقاله‌ای از ابوالفضل فاتح: پیشنهادهایی برای بهبود نظام رسانه‌ای کشور مدیا نیوز
ایران برای نخستین بار در مدل بینابینی خبرگزاری، خبرگزاری دانشجویان را به عنوان یک رسانهٔ اینترنتی تجربه کرده‌است که هم به ارزش‌های بومی وفادار و هم به قواعد رسمی متعهد بوده و هم به بخشهای وسیعی از مردم (دانشجویان) فرصت داده‌است که قویا در جریان تولید و گردش اطلاعات مشارکت داشته باشند. ایسنا رسانه‌ای رسمی نبوده در عین حال کاملاً غیررسمی نیز نبوده‌است. نه محدود به نگاه و رفتار حرفه‌ای بوده و نه کاملاً داوطلب و غیرحرفه‌ای، نه روش تولید و توزیع اطلاعاتش ازهای رسمی و سخت عبور می‌کرده و نه صرفاً تسلیم جریان جدید رسانه‌های اینترنتی که بدون کد هستند بوده‌است. این نوع رسانه مدل خوب و مدیریت‌شده‌ای است که نه ما را در برابر دنیای جدید رسانه‌ای اینترنتی منفعل می‌کند و نه بیگانه».
او همچنین ایسنا را مقدمه یک جنبش رسانه ای در ایران دانسته و خبرنگاران ایسنا را محور این جنبش در آینده می‌داند و با انتقاد از مانع تراشی‌ها در مسیر راه اندازی صوت و تصویر (رادیو و تلویزیون) ایسنا دربارهٔ این خبرگزاری می‌گوید: هدف راهبردی و تلاش اصلی، تأسیس رسانه ای بومی و با مختصات ویژه بود و از این رو آنچه در فرایند تأسیس این رسانه روی افتاده عموماً غیر اقتباسی و ناشی از دریافت و تجربه درونی این رسانه بوده‌است. ایسنا برای نخستین بار خبرگزاری را از رسانه با واسطه به رسانه بی واسطه، با شعار «هر دانشجو یک خبرنگار» دانشجویان رشته‌های مختلف را به عنوان خبرنگار و با راهبرد «هر ایده یک خبر»، هر اندیشه را یک خبر معرفی کرد و «اخلاق رسانه ای» و مدل «دروازه‌بانی» خاص خود را وضع کرد.
فاتح در جای دیگری با ستودن تلاش خبرنگاران جوان این خبرگزاری گفته‌است: ایسنا نمادی از رمز و راز ماندگاری، هوشمندی و ایمان نسل جوان ایرانی است که بذر پاکی و صداقت می‌افشاند.آشنایی با ایسنا همشهری آنلاین
در سال ۱۳۸۵ که زمزمه تغییر دومین مدیر عامل ایسنا با فشار دولت احمدی‌نژاد و تسلیم جهاد دانشگاهی بلند شد، ابوالفضل فاتح در مصاحبه ای با ایلنا با ابراز نگرانی نسبت به آینده ایسنا گفت: این افتخار و منفعتی برای دولت و حکومت نیست که به جریان نقاد سالم و نافذی مثل ایسنا این گونه فشار وارد کند. ایسنا میراث فرهنگی و رسانه ای کشور است و باید از دولتی شدن آن ممانعت کرد. کسانی به ایسنا فشار وارد می‌کنند که نه در شکل‌گیری این پدیده و نه اندیشه مولد آن، نقشی نداشته‌اند و نه از دل اندیشهٔ آنها می‌توانسته چنین پدیده‌هایی شکل بگیرد.
اداره اخبار ورزشی در بدو راه‌اندازی با ادارات خبری اجتماعی و علمی در یک بخش مدیریت می‌شد اما به تدریج با تفکیک ادارات تخصصی ورزشی نیز به صورت مستقل به فعالیت خود ادامه داد.
اولین سردبیر ورزشی ایسنا میثم زمان آبادی بود. زمان آبادی در سال ۱۳۸۱ از ایسنا جدا شد و پس از آن مصطفی لشکری دبیر وقت ورزشی به عنوان مدیر اداره اخبار ورزشی فعالیت کرد. لشکری تا دی ۱۳۹۳ در راس اداره ورزشی حضور داشت.
از دی ماه ۱۳۹۳ تا دی ماه سال ۱۴۰۱، یوسف اکبری که از سال ۱۳۷۹ با این خبرگزاری همکاری داشته و سابقه فعالیت در بخش‌های خبری سیاسی خارجی - اجتماعی - ورزشی و حقوقی را در کارنامه دارد، به عنوان مدیر اداره اخبار ورزشی منصوب شد.
پس از یوسف اکبری، در تاریخ ۲۶ دی ماه ۱۴۰۱، داود حاجبیان مدیریت اداره ورزشی را بر عهده گرفت. او پیش از این به عنوان سردبیر فوتبال اداره ورزشی فعالیت داشت.
اداره اخبار ورزشی ایسنا در سال ۱۳۹۴ در همایش برترین مدیران سال ۹۴ ورزش کشور به عنوان «رسانه اخلاق» مورد تجلیل قرار گرفت.
اداره اخبار ورزشی ایسنا دارای ۲ سردبیر در بخش‌های فوتبال و منهای فوتبال است. سرویس‌های خبری فوتبال، فوتسال و جهان ورزش زیر بخش سردبیری فوتبال اداره می‌شوند. در بخش فوتبال مجموعاً ۲ دبیر جهان ورزش و فوتبال تعریف شده‌است.
بخش‌های توپ و تور، کشتی و رزمی، علم ورزش، ورزش بانوان و سایر رشته‌ها زیر مجموعه سردبیری منهای فوتبال قرار دارد. در این بخش نیز دو دبیر فعالیت می‌کنند.
الفبای عربستانی جنوبی باستان یا یمنی باستان یا المُسنَد شاخه‌ای از الفبای نیاسینایی می‌باشد که در سده ۹ (پیش از میلاد) پدیدآمد.
این الفبا در زمان باستان برای نگارش زبان عربی جنوبی در یمن و گویش‌های صبایی، قطبانی، حدرامی، مینایی، حمیاری و زبان نیاحبشی-سامی در دمت به کار برده‌می‌شد. این دبیره در آغاز در سده نهم پیش از میلاد در آکله گزی در اریتره و در سده ۸ (پیش از میلاد) در یمن و بابل پدیدار گشت. این دبیره در ۵۰۰ (پیش از میلاد) به برنایی رسید و تا سده ۷ (میلادی) به کار می‌رفت. در این زمان الفبای عربی جایگزین آن شد. در اتیوپی این الفبا برناتر شده و الفبای گعز را ساخت. ریخت شکسته این دبیره با نام خط زبور حروف کوچک عربی جنوبی برای نگارش روزانه بر روی چوب کاربرد داشت.
از ویژگی‌های این الفبا چنین است که:
شش نشانه برای اعداد مورد استفاده قرار میگرد:
نشانه مربوط به عدد ۵۰ با حذف مثلث پایینی نشانه عدد ۱۰۰ ساخته می‌شود. برای جداسازی واژه‌ها ۱ را دوبار پشت سر هم استفاده می‌کنند. چهار نشانه دیگر هم به عنوان عدد و هم به عنوان واژه استفاده می‌شود. هر کدام از این نشانه‌ها حرف ابتدایی اسم عددی که به آن اشاره می‌کنند.
یک نشانه دیگر (𐩿) برای احاطه کردن اعداد مورداستفاده قرار می‌گیرد که آنها را از واژه‌های طرفین جدا می‌کند، برای نمونه 𐩿𐩭𐩽𐩽𐩿.
خاصیت جمع شوندگی این نشانه‌ها مشابه عدد نویسی رومی است (به استثنا صفر). دو مثال در زیر آورد هشده است:
اعداد هزارگان به دو روش متفاوت نوشته می‌شوند:
شاید به خاطر همین ابهام بوده که در عدد نویسی شکل حرف-نوشتاری همان عدد در کنار نشانه آنها به کار می‌رفته.
"زبور،" که به عنوان «کوچک نویسی عربستانی جنوبی» نیز شناخته می‌شود،Stein 2005.اسم شکل خط شکسته‌ای است که در نوشتار عربستانی جنوبی و توسط سباییان استفاده می‌شد. این خط از خط مسند جدا بود و برای عددنویسی به کار گرفته می‌شد.Ryckmans, J. , Müller, W. W. , and ‛Abdallah, Yu. , Textes du Yémen Antique inscrits sur bois. Louvain-la-Neuve, Belgium, 1994 (Publications de l'Institut Orientaliste de Louvain, 43)