moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
فرض کنید formula_17 یک متغیر تصادفی دوجمله‌ای با پارامترهای formula_18 و formula_19 باشد. به‌طور شهودی انتظار داریم که میانگین formula_17 برابر formula_21 باشد. مثلاً اگر سکهٔ سالمی را صد بار پرتاب کنیم، انتظار داریم به‌طور متوسط ۵۰ بار شیر مشاهده کنیم که برابر است با:
formula_22. فرمول: formula_23 را می‌توان مستقیماً از تعریف امید ریاضی بدست‌آورد. در زیر این فرمول‌های امید ریاضی و واریانس این متغیر را آورده‌ایم:
تاسی را ۳ بار پرتاب می‌کنیم. اگر متغیر تصادفی formula_17 تعداد تاسهایی که شش آمده باشد، تابع احتمال formula_17 را بنویسید و امید ریاضی و واریانس آن را محاسبه کنید.
چون پرتاب‌ها از یکدیگر مستقل اند و احتمال موفقیت (شش آمدن) در هر پرتاب ۱/۶ است و این آزمایش n=۳ بار تکرار می‌شود، بنابراین شرایط توزیع دوجمله‌ای باformula_28، n=۳ برقرار است و توزیع احتمال X را به صورت زیر می‌نویسیم:
"Mathematical Statistics with Applications". Wackerly, Mendenhall. 5Ed. 1996. pp.90
دانش اسدی دانشجوی امار
فاطمه (۱ ذی‌القعده ۱۷۳ ه‍.ق – ۱۰ ربیع‌الثانی ۲۰۱) مشهور به فاطمه معصومه، یکی از فرزندان موسی بن جعفر، هفتمین امام شیعیان، و نجمه خاتون است. وی در دوران حکومت عباسیان و در خلافت هارون الرشید، امین و مأمون زندگی می‌کرد. فاطمه معصومه ازدواج نکرد و منابع در علت این امر، تحلیل‌هایی را از جمله وصیت پدر، نبود هم‌کفو و مبارزه با دست خلافت عنوان کرده‌اند. او از شخصیت‌های مورد احترام شیعیان به شمار می‌رود.
زمانی که برادرش علی بن موسی الرضا پس از انتصاب به ولایتعهدی مأمون، از مدینه به مرو برده شد، فاطمه معصومه پس از یک سال، عزم مرو نمود. برخی معتقدند که علی بن موسی الرضا طی نامه‌ای از فاطمه معصومه خواست تا به مرو عزیمت کند. کاروان فاطمه معصومه که به همراهی فرزندان و نوادگان موسی کاظم شکل گرفته بود و عددش را ۲۳ نفر گزارش کرده‌اند، به سال ۲۰۱ ه‍.ق از مدینه حرکت کرد؛ تاریخ دقیقی برای خروج این کاروان ذکر نشده‌است، اما از آنجا که کاروان آنان در دهه آخر ماه ربیع‌الاول سال ۲۰۱ به شهر قم رسیده‌است و فاصله مدینه تا قم، حدوداً ۲ ماهه طی می‌شود؛ احتمالاً کاروان در دهه آخر ماه محرم سال ۲۰۱ به سمت مرو رهسپار شدند. از وقایع صورت گرفته در فاصله کاروان از مدینه تا ساوه، هیچ گزارشی نقل نشده‌است، تنها برخی منابع به اتفاقات صورت گرفته در ساوه اشاره داشته‌اند. با رسیدن کاروان به ساوه، گویا عباسیان یا گروهی محارب، به کاروان حمله کرده و سبب کشته و زخمی شدن کاروانیان شدند. در این بین برخی دیگر همچون فاطمه معصومه و خواهران وی، مسموم شده بر اثر بیماری درگذشتند. فاطمه معصومه پس از وقایع ساوه، به سمت قم عزیمت کرده و هفده روز بعد، در قم درگذشت.
ابن جوزی برای موسی کاظم، چهار دختر ذکر می‌کند که نام همگی آنان فاطمه است. اما قرشی در "حیاة الامام موسی بن جعفر،" فاطمه را نام دو تن از دختران موسی کاظم می‌داند که یکی از آنها به فاطمه صغری و دیگری به فاطمه یا فاطمه کبری — که همان فاطمه معصومه است — شهرت داشته‌است. ربیعی نیز نام چهار دختر موسی کاظم را، فاطمه صغری، فاطمه وسطی، فاطمه کبری و فاطمه گزارش می‌کند. حمدالله مستوفی نیز از سه دختر با نام فاطمه برای موسی کاظم یاد می‌کند که یکی از آنها با نام «فاطمه ستی» را مدفون در قم گزارش می‌کند. بنابر این گزارش‌ها نام اصلی این دختر، فاطمه است.
به گزارش منابع شیعه، لقب‌هایی که برای فاطمه بنت موسی کاظم نقل شده‌است عبارتند از: «اخت الرضا، راضیه، مرضیه، معصومه، تقیه، نقیه، رشیده، طاهره، ستّی، حمیده و سیده» مشهورترین لقب وی، معصومه است که علی بن موسی الرضا او را به این لقب خوانده‌است؛ در حدیثی از علی بن موسی الرضا آمده‌است که: «هرکس معصومه را در قم زیارت کند، مانند کسی است که مرا زیارت کرده‌است». منابع شیعه این حدیث را مربوط به بعد از شنیدن خبر مرگ فاطمه معصومه توسط رضا دانسته‌اند. بر اساس گزارش "دایرة المعارف بزرگ اسلامی"، احتمالاً لقب معصومه در دوره حکومت جهانشاه قراقویونلو به کثرت برای فاطمه معصومه استعمال شده‌است. «کریمه اهل بیت» یکی دیگر از القابی است که منبع روایت آن به دیدار یکی از امامان شیعه توسط سید محمود مرعشی نجفی — پدر سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی — در خواب برمی‌گردد. «ستی» نیز واژه‌ای عربی است که معنای آن بانو و خانم است و در "تواریخ قم"، فاطمه معصومه با عنوان «فاطمه ستی» خطاب شده‌است. ابوالحسن هاشمی در "سیدة عش آل محمد"، معتقد است که «اخت الرضا» یکی از القاب شناخته شده فاطمه معصومه است. در زیارتنامه‌ای که برای فاطمه معصومه گزارش شده، از وی با القاب «طاهره، حمیده، بَرّه، رشیده، تقیّه، نقیّه، رضیّه، سیّده، مرضیّه و اخت الرضا» نام برده شده‌است.
پدربزرگ فاطمه معصومه، ابوعبدالله جعفر بن محمد صادق (۱۷ ربیع‌الاول ۸۳–۲۵ شوال ۱۴۸) است که به رئیس مذهب جعفری شناخته می‌شود. پدر وی، موسی بن جعفر (۲۰ ذی الحجه ۱۲۸ – ۲۵ رجب ۱۸۳ ه‍.ق) ملقب به موسی کاظم و امام هفتم شیعیان امامیه است. نجمه خاتون مادر فاطمه معصومه، برده‌ای از مغرب یا شمال آفریقا بود که خریداری و آزاد شد تا به ازدواج موسی کاظم دربیاید. از آنجا که یکی از القاب او «خَیزُران مَرسِیَّه» است، قائمی گزارش می‌دهد که عده‌ای احتمال داده‌اند وی اهل جزیره مارسی در جنوب فرانسه بوده‌است؛ و در مقابل از آنجا که وی به «شَقْرَاء نُوبِیَّه» نیز لقب گرفته‌است، برخی دیگر احتمال داده‌اند که او اصالتاً اهل شهر نوبه در شمال آفریقاست. برای وی نام‌های دیگری چون تکتم، اروی، سمان، سکن و سکنی نیز گزارش شده‌است. بنابر روایتی که صدوق، محدث شیعه، در "عیون اخبارالرضا" گزارش می‌کند، نجمه، کنیز حمیده مصفاه بود که به عقد موسی کاظم درآمد. برای فاطمه معصومه نوزده برادر و هجده خواهر گزارش شده‌است. علی بن موسی الرضا، یکی از برادرانش، امام هشتم شیعیان دوازده‌امامی است.
تاریخ تولد فاطمه معصومه به‌طور دقیق مشخص نیست؛ اما علی نمازی در کتاب "مستدرک سفینه البحار" تاریخ تولد وی را طبق اسناد به دست آمده، در روز ۱ ذی‌القعده سال ۱۷۳ قمری در شهر مدینه نوشته‌است. هالم، شیعه‌شناس آلمانی نیز، تاریخ ولاد فاطمه را ۱ ذیقعده سال ۷۹۰ میلادی می‌داند. در مقابل، عباس فیض قمی در کتاب "انجم فروزان"، به نقل از کتاب "لواقح الانوار" و کتاب "نزهة الابرار فی النسب اولاد الائمة الاطهار" سال ولادت فاطمه معصومه را ۱۸۳ ه‍.ق دانسته‌است؛ اما هاشمی معتقد است، از آنجا که موسی کاظم در ۲۵ رجب سال ۱۸۳ در زندان هارون کشته شد و کمترین زمان زندان وی چهار سال بود، این قول معقول به نظر نمی‌رسد. برخی چون شبیری زنجانی، تاریخ ۱۷۳ را قولی مجعول می‌دانند و آن را تضعیف کرده‌اند. با این حال شخصی به نام جواد شاه‌عبدالعظیمی در مسافرت مکه و در کتابخانه شهر مدینه، در کتابی به نام «نزهه الابرار فی نسب اولاد الائمه الاطهار» و در کتاب «لواقح الانوار» تاریخ ولادت فاطمه معصومه را سال ۱۷۳ ه‍.ق و تاریخ وفاتش را ۲۰۱ ه‍.ق مشاهده و گزارش کرده‌است. شبیری در "جرعه‌ای از دریا" گزارش می‌کند که در زمان تولیت سید محمدباقر متولی‌باشی (متوفی ۱۳۵۹ قمری) بر حرم فاطمه معصومه، وی اعلام کرد که اگر کسی تاریخ ولادت یا وفات فاطمه معصومه را پیدا کند، دستور می‌دهم که در آن روزها بازار قم را تعطیل کنند. بر اساس گزارش منابع، فردی که به دروغگویی معروف بود، ادعا می‌کند که در کتاب "لواقح الانوار" که در کتابخانهٔ مدینه موجود است، تاریخ ولادت فاطمه معصومه را سال ۱۷۳ ه‍.ق ذکر کرده‌اند. متولی‌باشی گفته وی را قبول نمی‌کند و می‌گوید: «من با متولی کتابخانه مدینه آشنا هستم؛ و از وی خواهم خواست که آن کتاب را بدهد و ما اینجا چاپ کنیم.» آن فرد از ادعای خویش کوتاه می‌آید و بدین شکل دروغش در این خصوص آشکار می‌شود. اما تاریخ ولادت او بعدها به دلیل آگاه نبودن مؤلف کتاب «مستدرک سفینه البحار» در آن کتاب آمده‌است. البته مؤلف با حساب آنکه موسی بن جعفر در سال ۱۸۳ در زندان بود و به زعم خود این عدد را ناشی از اشتباه افواه دانسته و آن را ده سال عقب کشیده و در کتاب خود تاریخ تولد را روز ۱ ذی‌القعده سال ۱۷۳ قید کرده‌است.
منابع در اینکه او دختر کوچک، بزرگ یا وسط موسی کاظم است با هم در اختلافند. به گزارش قاضی نورالله شوشتری و بر اساس روایتی از جعفر صادق، ولادت فرزند دختری به نام فاطمه را برای موسی کاظم پیش‌گویی شده‌است که با شفاعت او، شیعیان به بهشت خواهند رفت.
به نوشته ایتان کلبرگ، موسی کاظم در قبال حکومت عباسی سیاست سکوت را پیش گرفته و همانند پدرش جعفر صادق، وقتش را به مراقبه و نیایش و همچنین تعلیمِ عقاید شیعه به شاگردانش اختصاص داده بود؛ با این وجود وی از آزار حکومت مصون نماند. کاظم به دستور مهدی — سومین خلیفه عباسی — دستگیر و به بغداد منتقل و در آنجا تحویل مصیّب بن زهیر الدعبی شد. مصیب متأثر از کاظم، از پیروان او شد. به‌نقل از "تاریخ فخری"، موسی کاظم بار دیگر به دستور هارون الرشید — پنجمین خلیفه عباسی — به دلیلِ اخبار غلط چند تن از خویشاوندانش مبنی بر قصد قیام علیه حکومت، در زندان سندی بن شاهک محبوس شد و در آنجا درگذشت. به گزارش جعفریان، پدر فاطمه معصومه در دوران هارون الرشید، دو بار راهی زندان شد. بار دوم از سال ۱۷۹ تا ۱۸۳ه‍.ق به طول انجامید و منجر به مرگ او شد. فاطمه معصومه ۶ سال داشت که دیگر پدر را ندید و بر اساس گزارش ربیعی، کمتر از ۱۰ سال سن داشت تا اینکه پدرش را از دست داد. به گزارش منابع شیعه، یکی از وقایعی که در طول زندگانی فاطمه معصومه برای او رخ‌داد، لشکرکشی سپاه خلافت عباسی به فرماندهی عیسی جَلّودی به مدینه، جهت سرکوب قیام محمد بن جعفر صادق، بود. طبق روایت‌های شیعی، هارون به عیسی جَلّودی، فرمانده لشکر، دستور داد به خانه‌های علویان یورش بَرد و دارایی، لباس و زیورِ زنان را غارت کند، و حتّی یک جامه بر تنِ زنان باقی نگذارد. به‌گفتهٔ شیخ صدوق، هنگامی‌که جلّودی به خانهٔ علی بن موسی الرّضا هجوم بُرد، علی بن موسی دستور داد همهٔ زنان در یک اتاق گرد آیند، و خود بر درِ اتاق ایستاد و از هجوم جلّودی به درونِ اتاق جلوگیری کرد و سوگند خورد تا خودش، اموالِ درونِ خانه و داراییِ زنان اعم از لباس و گوشواره و خلخال‌شان را بگیرد و به جلّودی تحویل دهد. جلّودی این شرطِ علی بن موسی را پذیرفت و علی بن موسی نیز چنین کرد.
فاطمه معصومه تا آخر عمر، هیچگاه ازدواج نکرد؛ اما از آنجا که آموزه‌های اسلام دعوت به ازدواج نموده و از ترک این سنت، نهی کرده‌است و آن را قبیح برمی‌شمرده، برای خودداری از ازدواج توسط فاطمه معصومه توجیه‌هایی شمرده شده‌است.
از آنجا که خاندان ائمه شیعه از لحاظ نَسَب در بین مسلمانان جایگاه ویژه‌ای داشتند و مورد احترام عمومی بودند، و از آنجا که فاطمه معصومه، فرزند بدون واسطه موسی کاظم بود، برخی چون عباس قمی و ابوالحسن هاشمی این احتمال را مطرح کرده‌اند که برای او هم کفو و هم شأنی برای ازدواج یافت نشد و به همین جهت وی ازدواج خود را تا پیدا شدن گزینه‌ای مناسب، به تعویق انداخت. در "تاریخ قم" گزارش شده‌است که اکثر جوانان و مردان علوی، پیوسته تحت تعقیب حکومت عباسی بودند و بعضی مقتول و بقیه متواری و پنهان شدند؛ از این رو، هم کفوی برای فاطمه معصومه و سایر دختران موسی کاظم در مسئله ازدواج پیدا نشد.
با فضای اختناقی که در دوران حکومت هارون الرشید برقرار بود، کمتر کسی جرأت می‌کرد تا با دختران موسی کاظم ازدواج کند و عواقب خطرناک این انتخاب را بپذیرید. شدت اختناق در این دوران به حدی بود که شیعیان برای ملاقات با امام خود و کسب جواب برای سوالات شرعی و اعتقادی دچار مشکل بودند و از روی اجبار با لباس‌های مبدل به خانه موسی کاظم رفت و آمد داشتند.
یعقوبی از دستور موسی کاظم به دخترانش مبنی بر ازدواج نکردن آنها خبر داده و این دستور پدر را سبب ازدواج نکردن دختران موسی کاظم می‌داند؛ اما این مطلب با نقل قولی که از موسی کاظم مبنی بر سپردن امر ازدواج دختران به علی بن موسی الرضا، سازگاری ندارد و مخالف سنت اسلامیست. بر اساس تحلیل برخی پژوهشگران همچون سید کباری، این دستور منع ازدواج برای دختران، احتمالاً به جهت مقابله با دستگاه حکومت عباسی و نوعی مبارزه اجتماعی بود.
با وجود آنکه ازدواج از سنت‌های مسلم پیامبر اسلام در اسلام به‌شمار می‌رود، اما بر اساس روایتی که از ابن‌عباس، در منابع شیعی چون "بحارالانوار" گزارش شده‌است، پیامبر اسلام از زمانی یاد می‌کند که ازدواج در آن موقع، جز با عمل به حرام صورت نخواهد پذیرفت. در این روایت، به نقل از پیامبر اسلام آمده‌است که ترک ازدواج در چنین دورانی، دیگر کراهت سابق را نخواهد داشت.
مأمون پس از شکست برادرش امین در جنگ بر سر خلافت در سال ۱۹۸ هجری قمری، با چالش‌های سیاسی و اجتماعی فراوانی مواجه بود؛ چاره‌ای که وی اندیشید، ولایتعهدی یکی از سادات علوی بود تا بتواند علاوه بر کنترل قیام علویان، جایگاه حکومت را احیاء کند و به آن قداست ببخشد. برای این منظور، بهترین گزینه، علی بن موسی الرضا به عنوان رهبر علویان معرفی شد؛ به همین جهت با نامه‌نگاری‌های متعدد، وی را به مرو دعوت کرد و مسئله خلافت و ولایتعهدی را به وی پیشنهاد داد.علی بن موسی سرانجام در ۱۵ محرم سال ۲۰۰ هجری قمری از مدینه به قصد مرو خارج شد. بنابر گزارشی در "تاریخ قم"، علی بن موسی در طول مسیر مدینه تا مرو، نامه‌ای به خواهرش فاطمه معصومه نوشت و به غلامی نامه‌رسان دستور داد هرچه سریع‌تر به مدینه برود و نامه را به فاطمه معصومه برساند، وقتی نامه به فاطمه معصومه رسید، وی مهیای سفر شد. اما در منابعی دیگر، از وجود و ابلاغ چنین نامه‌ای گزارشی به میان نیامده‌است و تنها به قصد ملاقات فاطمه معصومه از برادرش به عنوان هدف این سفر یاد شده‌است. همچنین یک گزارش از سفر فاطمه معصومه به مرو برای ازدواج با خلیفه یاد کرده‌است که بیشتر به یک داستان عاشقانه شباهت دارد. این گزارش اخیر با شواهد تاریخی سازگاری ندارد؛ چرا که در این صورت، باید سفر فاطمه معصومه، با تشریفات خاصی صورت می‌گرفت.
مهاجرت سادات به سرزمین‌های اسلامی و غیر اسلامی، از جمله مهاجرت‌های شایع در دوران پسا اسلام است. مقصد این مهاجران، بیشتر عراق و خراسان در ایران بود. این مهاجرت‌ها از عصر امویان آغاز و تا دوران عباسیان و پس از آن نیز ادامه داشت. از علل این مهاجرت‌ها ظلم و ستم خلفای اموی و عباسی بر طالبیان و خصوصاً علویان و همین‌طور جذب سادات به عنوان نمایندگان اسلام در مناطق مختلف مطرح شده‌است. یکی دیگر از عواملی که سبب افزایش مهاجرت سادات و علویان به ایران و خصوصاً خراسان شد، ولایتعهدی علی بن موسی الرضا در مرو و تأسیس حکومت علویان در طبرستان می‌باشد. انتخاب خراسان به عنوان مقصد به جهت موقعیت مناسب خراسان، دوری از عراق به عنوان مرکز خلافت، حضور علویان زیدیه و اسماعیلیه و گرایش به تشیع مردمان خراسان برای ساداتی که تحت نظارت حکومت بودند، گزینه مناسبی بود. عوامل جذب خراسان برای شیعیان تا سال ۱۳۲ ه‍.ق ادامه داشت ولی با قتل عبیدالله الاعرج و پیگیری سیاست‌های ضد شیعی توسط حکومت و خصوصاً هارون الرشید؛ خراسان برای شیعیان منطقه امنی محسوب نمی‌شد و مهاجرت به آنجا به شدت کاهش یافت. این موضوع تا زمان مهاجرت علی بن موسی الرضا به خراسان و ولایتعهدی وی، ادامه داشت. با ولایتعهدی علی بن موسی، برخی از سادات همراه وی و برخی دیگر به جهت قیام‌هایشان در شهرهای دیگر به خراسان منتقل شدند. برخی منابع مانند "کنزل الانساب" از مهاجرت‌های غیرواقعی و داستان‌گونه یاد کرده‌اند که به درخواست علی بن موسی رخ داده‌است؛ برای نمونه، این کتاب از کاروانی ۱۲ هزار نفری سادات به فرماندهی ابراهیم بن موسی کاظم یاد می‌کند که برای مهاجرت به خراسان به ری رسیده و با نیروهای خلیفه پیکار نمودند یا از کاروانی ۱۰ هزار نفری دیگری به فرماندهی احمد بن موسی کاظم یاد کرده که در شیراز به جنگ با حکومت پرداخته‌اند. به گزارش منابع شیعی، مأمون نیز پس از وصول گزارش‌هایی مبنی بر حرکت کاروان‌های سادات به سمت خراسان، به نیروهای حکومتی دستور داد تا از پیشروی سادات به سمت خراسان، جلوگیری نمایند.
به گزارش عباس قمی در "منتهی الآمال"، با رسیدن پیک علی بن موسی و دعوت از فاطمه معصومه به عزیمت به خراسان، فاطمه معصومه مهیا سفر شد. قرشی و سجادی تاریخ حرکت فاطمه معصومه از مدینه را در سال ۲۰۱ ه‍.ق گزارش می‌کنند. ربیعی گزارش می‌کند که در این سفر چند تن از برادران فاطمه معصومه: فضل، جعفر، هادی، زید و قاسم و تعدادی از برادرزاده‌های و جمعی از غلامان و کنیزان وی را همراهی کردند. سید کباری توضیح می‌دهد، از آنجا که برای موسی کاظم، فرزندی به نام هادی گزارش نشده‌است، احتمالاً نام این فرزند، هارون بوده که در تصحیف به هادی مبدل شده‌است. همین‌طور وجود زید که به زیدالنار شهره است در کاروان فاطمه معصومه امکان ندارد؛ چرا که وی به سبب قیامی که در بصره به راه انداخته بود، دستگیر و به مرو فرستاده شده بود. علاوه بر برادران، زنانی نیز با وی همسفر بوده‌اند که عبارتند از دختران موسی کاظم به نام‌های: میمونه، فاطمه صغری و خدیجه خاتون و سلطان موصلیه، خادمه شخص فاطمه معصومه. همچنین منابع از یک خواهر دیگر که همراه دختران موسی کاظم همسفر بوده‌است یاد کرده‌اند اما نام وی را گزارش ننمودند. جعفر مرتضی عاملی، مورخ شیعه، تعداد افراد کاروان فاطمه معصومه را ۲۳ نفر گزارش می‌کند؛ اما همو می‌نویسد که تعداد افراد کاروان، تا ۴۰۰ نفر نیز یاد شده‌است.
به گزارش سید کباری، از مسیر دقیق کاروان فاطمه معصومه خبری در دسترسی نیست، اما با وجود برخی گزارش‌ها و تحلیل‌ها، مسیر حرکت کاروان از مدینه آغاز و از شهرهای بغداد و ساوه عبور و به قم منتهی شده‌است. بر اساس یک تحلیل جغرافیایی، کاروان از مدینه حرکت کرده و از منزل‌های: «معدن نقره، قادسیه، کوفه و نجف، بغداد و کاظمین، نهروان، خانقین، قصرشیرین، حلوان، زبیدیه، شبدیز، قصر اللصوص، خنداد، همدان، بوزنجرد، طرزه، روذه، سونقین و ساوه» عبور کرده‌است.
فاطمه معصومه هنگامی که به شهر ساوه رسید، بیمار شد. در علت بیماری او آورده‌اند که وقتی کاروانیان به شهر ساوه رسیدند، عده‌ای راه را بر آنان بسته و پس از درگیری، تمام برادران و اکثر مردان کاروان کشته شدند؛ جعفر مرتضی عاملی در اینباره گزارش می‌کند که مأمورین نظامی مأمون، هارون بن موسی کاظم را که به همراه جمعی از برادران و خواهرانش — از جمله فاطمه معصومه — قصد عزیمت به خراسان داشت به قتل رساندند. مرتضی عاملی همچنین به خوراندن سم به فاطمه معصومه در این جریان نیز اشاره کرده‌است. علت درگیری کاروانیان با آن گروه ناشناس مشخص نیست، اما با توجه به تاریخچه اعتقادی اهالی ساوه، احتمالاً این درگیری به سبب اختلافات مذهبی بوده‌است. به نقل از کتاب "تاریخ قدیم قم"، داستان دیگری از شیوه رسیدن فاطمه معصومه به قم گزارش شده‌است که بر اساس آن، وقتی کاروانیان به ساوه رسیدند، فاطمه معصومه بیمار شد و از همراهان خود پرسید که تا قُم چقدر فاصله است؟ در پاسخ به او گفته شد که ۱۰ فرسخ راه باقی‌است. سپس دستور داد تا به قم عزیمت کنند. ربیعی، از دعوت مردم قم در ساوه نیز یاد می‌کند و سجادی در "دائرةالمعارف بزرگ اسلامی" نیز از رفتن موسی بن خزرج از قم به ساوه و دعوت فاطمه معصومه به قم گزارش می‌دهد. به گزارش سید کباری، با تغییر مسیر به سمت قم، کاروان از شهرهای تفرش و آشتیان نیز عبور کرده تا به قم رسیده‌است. وجود امام‌زادگانی بی واسطه از موسی کاظم در شهر تفرش، احتمال حضور این افراد در کاروان فاطمه معصومه را تقویت می‌کند. به احتمال قوی این افراد بر اثر حمله به کاروان یا مسمومیت در این شهر درگذشته‌اند. مؤلف "بحرالانساب" ضمن اینکه علت بیماری فاطمه معصومه را مسموم شدن بر اثر زهر در ساوه ذکر می‌کند، مرگ «فاطمه صغری» خواهر فاطمه معصومه را قبل از وی و در روستایی از روستاهای آشتیان بیان می‌کند. همین‌طور در طول مسیر ساوه به قم، امام‌زادگان دیگری چون امامزاده محمد فرزند موسی کاظم در خاورشهر تفرش، امامزاده هادی فرزند موسی کاظم در روستای جمزقان در دهستان قاهان از بخش خلجستان، امامزاده جعفر فرزند موسی کاظم در دهکده مصفای گیو از روستاهای دهستان دستگرد و امامزاده زکریا فرزند موسی کاظم در بخش خلجستان گزارش شده‌است. همین‌طور از وجود یک امامزاده دیگر به نام بقعه بی‌بی در مرکز شهر تفرش یاد شده‌است که دختر موسی کاظم است ولی نام و نشان وی، مخفی است. علاوه بر امامزادگان بدون واسطه، امامزادگانی با واسطه نیز گزارش شده از جمله: ابوالعلی مهدی بن محمد از نوادگان جعفر صادق، امامزاده احمد از احفاد موسی کاظم، قاسم بن حمزه بن موسی کاظم شهرهای تفرش و آشتیان. بر اساس آنچه علی‌اکبر تشید در مزار خود می‌نویسد، در ده کیلومتری شهرستان ساوه، امام‌زاده‌ای به نام هارون بن موسی کاظم وجود دارد که به دست عمال عباسی مجروح شده و به زمین‌های زراعی گریخته‌است، عمال عباسی پس از یافتن وی، او را به قتل رساندند. امامزاده دیگری نیز در شهر ساوه گزارش شده‌است که متعلق به اسحاق بن موسی کاظم است.
به گزارش خراسانی در "منتخب التواریخ" در ۲۳ ربیع‌الاول سال ۲۰۱، کاروان فاطمه معصومه به شهر قم وارد شد. به گزارش شیخ عباس قمی، در اینکه چرا فاطمه معصومه شهر قم را برای اقامت برگزید، حضور مریدان و شیعیان پدرش موسی کاظم در شهر قم و کانون شیعیان بودن آنجا، دلیلی برای این تصمیم عنوان شده‌است. همچنین از درخواست و دعوت مردم قم در این خصوص یاد شده‌است. در کتاب "آیین برنامه‌سازی" آمده‌است که تشیع در این زمان در ایران نیز پراکندگی بالایی داشت و در شهر قم تراکم بسیاری داشت؛ به گونه‌ای که قم را تنها شهر شیعی جهان اسلام می‌دانستند. علی بن موسی الرضا نیز به عنوان رهبر شیعیان، از این پراکندگی، کمال استفاده را کرد و تا پیش از مهاجرت به خراسان، در محوریت مثلث قم، اهواز، همدان شروع به تربیت و تقویت شاگردانش نمود. به مرور زمان و با افزایش کمی و کیفی شاگردان شیعی علی بن موسی در ایران و خصوصاً در قم، شهر قم به مرکز شیعیان مبدل شد و لقب «حرم اهل بیت» را کسب کرد. به گزارش هاشمی، در روایتی صحیح آمده‌است که چون خبر حرکت فاطمه معصومه به سمت قم به اهالی قم رسید؛ آل سعد تصمیم گرفتند تا به سمت کاروان فاطمه معصومه در حرکت شوند. در این بین موسی بن خزرج شبانه از قم خارج شد و به کاروان رسید و زمام ناقه فاطمه معصومه را گرفته و به شهر قم و خانه خویش برد. موسی بن خزرج، شتر فاطمه معصومه را وارد قم کرد و از دختر موسی کاظم در منزل خویش به مدت ۱۷ روز پذیرایی کرد. پس از آن فاطمه معصومه در منزل او به سبب بیماری درگذشت.
سرانجام پس از گذشت ۱۷ روز تحمل بیماری، به گزارش هاشمی، فاطمه معصومه در سن ۲۸ سالگی و در ۱۰ ربیع‌الثانی (و به نقلی ۱۲ ربیع‌الثانی) ۲۰۱ ه‍.ق در شهر قم درگذشت. سن او ۱۸ سال عنوان شده‌است اما این مسئله با شواهد تاریخی سازگاری ندارد و سن او لااقل باید بین ۲۱ تا ۲۲ باشد. با این وجود سن او در هنگام درگذشت در منابعی بین ۱۴ تا ۳۰ سال عنوان کرده‌اند. شیخ منصوری در "حیاة الست" نیز هشتم ماه شعبان را روز درگذشت فاطمه معصومه گزارش‌کرده‌اند. با این وجود، با نزدیکی دو روز ۱۰ و ۱۲ ربیع‌الثانی، این سه روز به عنوان ایام معصومیه در قم مراسم عزاداری برپا می‌شود.
در علت درگذشت فاطمه معصومه، منابع به بیماری اشاره کرده‌اند اما در علت این بیماری اختلاف است؛ جعفر مرتضی عاملی علت بیماری فاطمه معصومه و تغییر حرکت کاروان به سمت قم را، مسمومیت بر اثر زهر دانسته‌است اما شیوه مسمومیت را هجوم عباسیان به کاروان بیان می‌کند. گای لسترنج نیز در کتاب "جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقیبه"، مسمومیت فاطمه معصومه اشاره دارد ولی محل مسمومیت را شهر قم می‌داند. به عقیده سجادی، مسمومیت فاطمه معصومه مربوط به روایتی ضعیف است که تواریخ معتبر از آن یادی نکرده‌اند. تنها کسی که بیماری منجر به مرگ او را به‌طور مشخص، عنوان کرده‌است، سایدFAID , c Abbäs در "Angum - e furüzän" به این مطلب اشاره کرده‌است. (رک: ) است که مدعیست فاطمه معصومه بر اثر بیماری تیفوس از دنیا رفته‌است.
پیکر او را در جایی که آن زمان به باغ بابلان مشهور بود به خاک سپردند که هم‌اکنون زیارتگاه مشهور به حرم فاطمه معصومه است. مالک باغ بابلان، موسی بن خزرج بود. برخی منابع نیز آنجا را قبرستان خصوصی آل سعد می‌دانند. آل سعد پس از آنکه سردابی را در باغ بابلان حفر کرده و جسد فاطمه معصومه را غسل و کفن نمودند، بر سر اینکه چه کسی وی را دفن کند اختلاف کردند؛ سرانجام اتفاق کردند که سیدی پرهیزکار به نام قادر این کار را انجام دهد. وقتی به سراغ او فرستادند، دو سوار ناشناس به نزد جنازه آمده، بر آن نماز خوانده و سپس دفنش کردند. اما از هویت این دو سوار خبری گزارش نشده‌است. پس از مرگ فاطمه معصومه، منزلی که فاطمه معصومه در آن سکونت داشت، به عنوان مسجدی با نام ستیه وقف شد.
بر اساس گزارش منابع شیعی، پس از مراسم خاکسپاری، توسط موسی بن خزرج، سایبانی از بوریا بر قبر او ساخته شد که این سایبان تا زمانی که زینب دختر محمد بن علی الجواد (امام نهم شیعه)، بر آن گنبدی بنا کرد، همچنان پابرجا بود. اما با وجود ساخته شدن این گنبد در قرن سوم صورت گرفته‌است، احتمالاً زینب، نوه محمد تقی بوده‌است و نه دختر او. نام این گنبد، قبه زینبیه گزارش شده‌است. به گزارش امینی، چندی پس از دفن فاطمه معصومه و با فوت چند تن از دختران علوی، آنان نیز در کنار وی دفن گردیدند؛ از جمله: زینب، میمونه و بریهه (دختران موسی مبرقع)، میمونه و امّ محمد (دختران محمد تقی)، امّ اسحاق (کنیز محمد بن موسی مبرقع) و امّ حبیب (کنیز ابوعلی محمد بن احمد بن علی بن موسی الرضا). قبه برجی شکلی که زینب دختر محمد تقی از آجر و سنگ و گچ بر فراز قبر فاطمه معصومه ساخته بود در اواسط قرن سوم هجری قمری تکمیل شده و به مرور زمان با دفن سایر زنان علوی، دو گنبد دیگر در کنار گنبد آجری بنا شد. این سه گنبد تا سال ۴۷۷ پابرجا بود. علاوه بر گنبد، ساخت و سازها در ساخت و تزئین مرقد نیز دوران‌های مختلفی را گذرانده‌است. بعدها به سال ۱۵۱۹ میلادی، شاه بیگم دختر شاه اسماعیل اول، این زیارتگاه را توسعه داد. بعدها شاه عباس اول نیز اقدام به توسعه مجموعه حرم کرد و مدرسه و امکاناتی رفاهی برای زائران این مدفن، ساخت.
زیارت مدفن فاطمه معصومه در قم، مورد توجه شیعیان قرار گرفته‌است و در این باره تاکیدهایی در منابع شیعی مشاهده می‌شود. از جمله روایتی که از جعفر صادق، علی بن موسی و محمد الجواد دربارهٔ ثواب بهشت برای زیارت فاطمه معصومه ذکر کرده‌اند. همچنین از علی بن موسی منقول است که کسی که فاطمه معصومه را در قم زیارت کند، گویا مرا زیارت کرده‌است. مدفن او امروزه به یکی از زیارت‌گاه‌های مهم شیعیان مبدل شده‌است که سالانه زائران بسیاری را میزبانی می‌کند.
محمدباقر مجلسی، عالم شیعه، در "بحارالانوار" و به نقل از کتب زیارات، زیارت‌نامه‌ای برای فاطمه معصومه نقل می‌کند که علی بن موسی آن را برای سعد اشعری انشاء می‌کند. این زیات‌نامه با اذکار الهی — ۳۴ مرتبه الله اکبر، ۳۳ مرتبه سبحان الله و ۳۳ مرتبه الحمدلله — آغاز می‌شود که در نوع زیارات، بی‌نظیر توصیف شده‌است. مقیسه معتقد است که یکی از ویژگی‌های منحصر به‌فرد زیارت فاطمه معصومه نسبت به سایر امام‌زادگان، مأثوره بودن زیارت‌نامه وی می‌باشد. به‌طور کلی سه زیارت‌نامه برای فاطمه معصومه منقول است که یکی از آنها سندی معتبر داشته و دو تای دیگر غیر مشهور می‌باشند. از میان این سه زیارت‌نامه مختلف، تنها یک مورد از آنها در منابع مختلف گزارش شده‌است.
فاطمه معصومه از جمله بانوانی والامقامی در تشیع است که از لحاظ علمی نیز مورد تکریم بوده‌است. وی از جمله معدود زنان مسلمان است که در سلسله روات شیعه مورد استناد قرار گرفته‌است. محدث قمی در ذکر فضیلت دختران موسی کاظم، می‌نویسد: «بر حسب آنچه به ما رسیده افضل آنها، سیده جلیلهٔ معظمه، فاطمه بنت امام موسی (ع) معروف به حضرت معصومه است.» به گزارش هاشمی، از فاطمه معصومه، حدیث و روایتی به صورت مستقیم از موسی کاظم و علی بن موسی نقل نشده و تنها چهار روایت وی از طریق فاطمه بنت علی بن موسی الرضا و بکر بن احمد قصری منعکس شده‌است که مفاهیم این احادیث عبارتند از:
بر اساس گزارشی که رفیعی آن را نقل می‌کند، روزی جمعی از شیعیان وارد مدینه شدند تا پاسخ سوالاتشان را از موسی کاظم دریافت نمایند اما موسی کاظم و فرزندش علی بن موسی الرضا در مدینه حضور نداشتند، به همین جهت فاطمه معصومه نامه‌های حاوی سوالات آنها را دریافت کرد و پاسخ آنها را نوشت و به آنها داد. جماعت شیعه در راه بازگشت از مدینه، با موسی کاظم برخورد کردند و ماجرای دریافت پاسخ از فاطمه معصومه را گزارش کردند. موسی کاظم نامهٔ فاطمه معصومه را طلب کرد و پس از مطالعه و درست یافتن پاسخ‌ها سه مرتبه دربارهٔ او گفت: «پدرش به فدایش».سن فاطمه معصومه در رویداد این ماجرا، ۶ سال تخمین زده شده‌است. (رک: ) همچنین در "بحارالانوار" به نقل از جعفر صادق گزارش شده‌است که:«راستی که برای خدا حرمی است و آن مکه است و برای رسول خدا حرمی است و آن مدینه است و برای امیرالمؤمنین حرمی است و آن کوفه است و برای ما حرمی است و آن شهر قم است و به زودی زنی از اولاد من به نام فاطمه در آن سرزمین دفن می‌شود، پس هرکس او را زیارت کند، بهشت بر او واجب خواهد شد.»به عربی: «اِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هُوَ مَکةُ وَ اِنَّ لِلرَّسُولِ حَرَماً وَ هُوَ مَدینَةُ وَ اِنَّ لأمیرَالْمُؤمِنینَ حَرَماً وَ هُوَ الْکوفَةُ وَ اِنَّ لَنا حَرَماً وَ هُوَ بَلْدَةِ قُمْ وَ سَتُدْفَنُ فیها اِمْرَأةٌ مِنْ اَوْلادی تُسَمَّی فاطِمَةُ فَمَنْ زارَها وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةَ.»
گارسیا د سیلوا، در گزارش سفری که به قم داشته‌است، می‌نویسد که مردمان شهر قم و خصوصاً زنان آنان، به جهت خدمات یکی از زنان علوی مهاجر به این شهر همچون بنای بیمارستان و کاروانسرا، خود را مدیون آن زن دانسته و در سعی می‌نمودند در حیا و تقدس، خود را به او شبیه نمایند. هرچند گارسیا، نام این زن را لیلی و فرزند فاطمه زهرا و خواهر حسن و حسین دانسته‌است که به جهت ظلم حاکمان وقت از بغداد گریخته و به این شهر درآمده است؛ اما محقق سفرنامه او را فاطمه معصومه می‌داند که گارسیا به اشتباه به عنوان لیلی از او یاد کرده‌است. ژان شاردن در توصیف فاطمه معصومه می‌نویسد: «چون خلفای بغداد شیعیان حضرت علی علیه السلام و همهٔ ائمهٔ اطهار را مورد شکنجه و آزار قرار می‌دادند، امام موسی کاظم پدر آن حضرت وی را به شهر قم انتقال داد. حضرت فاطمه طیّ مدت اقامت خود در این شهر بناهای بزرگی ساخت؛ و سرانجام در همین شهر جان به جان‌آفرین تسلیم کرد. شیعیان بر این اعتقادند که به اراده و مشیت باری‌تعالی آن حضرت پس از مرگ به آسمانها عروج کرده و در مرقدش چیزی نیست، و این بناهای عالی به یاد وی برپا شده‌است.» این گزارش با سایر گزارش‌ها همخوانی ندارد؛ چرا که در تواریخ معتبر، از حرکت و ورود فاطمه معصومه به سال ۲۰۱ — پس از ۱۸ سال از درگذشت موسی کاظم — یاد شده‌است. شبیه به گزارش شاردن را دالمانی نیز در سفرنامه خویش نقل کرده‌است؛ او می‌نویسد که فاطمه معصومه، از کربلا به قم آمد تا از آزار خلفاء عباسی محفوظ بماند. جملی کارری نیز بانوی مدفون در قم را فاطمه دختر حسین بن علی می‌داند.
شاعران بسیاری در مدح و منقبت و مرثیه فاطمه معصومه شعرها سروده‌اند؛ از مشهورترین آنها می‌توان به شاعران ذیل اشاره کرد: شوریده شیرازی، فتح‌علی خان صبا، سید احمد هاتف اصفهانی، ملک الشعراء، سروش اصفهانی، احمد چگینی، ظهیر لاهیجی و محمدصادق ناطق.رک: همچنین از علماء و مراجع تقلید شیعه معاصر نیز، در مدح و مرثیه او اشعاری گزارش شده‌است؛ افرادی چون: لطف‌الله صافی گلپایگانی،روح‌الله خمینی،حسین وحید خراسانی، محمدعلی اراکی، علی صافی گلپایگانی، جواد محدثی، محمد محمدی اشتهاردی و محمدباقر ایروانی.رک: اشعار مدحی که برای فاطمه سروده شده‌اند، محتوایی در ستایش او، توصیف سفرش و بعضاً مدح شهر و اهالی قم است. شاعران در این اشعار، بین وضعیت فاطمه در شهر قم و وضعیت زینب بنت علی در شهر کوفه و شام بعد از اسارت در نبرد کربلا مقایسه‌هایی را مطرح کرده‌اند. او به جهت جایگاه ویژه‌اش در نزد شیعه، همواره با فاطمه زهرا مقایسه می‌شود. به گزارش محمدبیگی، در گلوگاه ساق گنبد فاطمه معصومه، اشعاری از فتحعلی خان صبا به خط نستعلیق نقش بسته‌است. اشعار به شرح زیر است:
خراسانی در "منتخب التواریخ" نیز گزارش می‌کند که فتحعلی شاه قاجار با تخلص «خاقان» در وصف فاطمه معصومه سروده‌است:
در زمینه داستان و رمان، می‌توان به کتاب «فصل فیروزه» اثر محبوبه زارع و با محور فاطمه معصومه اشاره کرد؛ داستان این کتاب دربارهٔ دختری به نام سیندخت است که عاشق پسری فیروزه‌تراش نیشابوری می‌شود؛ سیندخت مجبور می‌شود با کاروانی راهی مرو شود تا به دیدار علی بن موسی الرضا برود.خبرگزاری دانشجو، همچنین رمان «به سپیدی یک رؤیا» اثر فاطمه سلیمانی که فرازی از سفر فاطمه معصومه از مدینه تا قم است جزء این دسته آثار محسوب می‌شود.مشرق،
در دیماه سال ۱۳۹۸، جواد افشار (کارگردان) به همراهی مجتبی امینی (تهیه‌کننده) خبر از آغاز پروژه ساخت فیلم سینمایی با موضوع سفر فاطمه معصومه به ایران را در رسانه‌ها مطرح کردند.خبرآنلاین، پیش از این جواد افشار از ساختن یک سریال با موضوع فاطمه معصومه خبر داده بود. به گزارش فارس این سریال قرار است روایتگر زندگانی فاطمه معصومه باشد که با درجه الف و به سفارش آستان مقدس حضرت معصومه و صدا و سیما تولید خواهد شد.سینماپرس،
دربارهٔ زندگانی فاطمه معصومه و شرح احوالات او و همچنین شمارش و توضیح کرامات و معجزاتش؛ کتاب‌های مفصل و متعددی نگارش یافته که برخی از آنها عبارتند از: کتاب "احوالات حضرت فاطمه معصومه علیها السلام" تألیف محمدحسین مفلس (متوفی ۱۳۶۷ ه‍.ق) که از آن اثری در دست نیست. از دیگر آثار کتاب "وسیلة المعصومیه" است که اثری از حکیم میر ابوطالب (۱۳۷۱ ه‍.ق) می‌باشد؛ این اثر به عنوان اولین کتاب مستقل در زندگانی فاطمه معصومه مشهور است. از دیگر آثار در این باره می‌توان به کتاب "حضرت معصومه و شهر قم" اثر محمد حکیمی، کتاب "زندگی حضرت معصومه علیها السلام" اثر محمد محمدی اشتهاردی، "کریمه اهل بیت علیهم السلام" اثر علی‌اکبر مهدی‌پور، "البدر المشعشع فی احال ذریة موسی المبرقع" تألیف میرزاحسین نوری و "تعزیه حضرت معصومه علیها السلام" اثر سید حسین مدرسی طباطبایی اشاره کرد. از کتاب‌هایی که به زندگانی فاطمه معصومه پرداخته‌است، کتاب "سیدة عشّ آل محمد صلی اللّه علیه و آله" است که توسط سید ابوالحسن هاشم تألیف شده‌است؛ این اثر دربردارنده زندگانی فاطمه معصومه اعم از ولادت، تربیت، القاب، مهاجرت و فضائل و مناقب وی است. این کتاب شامل اشعار عربی و زیارت‌نامه نیز می‌باشد. سید محمدباقر موحد ابطحی نیز کتابی را با عنوان "فاطمه بنت الامام موسی بن جعفر علیه السلام" تألیف کرده‌است که شامل احادیث مربوط به فضیلت شهر قم، زندگی، فضائل و وفات فاطمه معصومه می‌باشد. محمدهادی امینی نیز کتابی با عنوان "فاطمة بنت الامام موسی الکاظم" تهیه کرده و در آن به زندگانی فاطمه معصومه و کرامات و فضائل وی پرداخته‌است. کتاب دیگری که در این خصوص به رشته تحریر درآمده، کتاب "انجم فروزان"، اثری از عباس بن محمد فیض قمی (۱۳۹۲ ه‍.ق) است. این اثر در برگیرنده تاریخ امامزادگان و اماکن شهر قم بوده و از بهترین آثار پیرامون تحلیل زندگانی فاطمه معصومه محسوب می‌شود. کتاب "تاریخ قم مختارالبلاد" نوشته محمدحسین ناصرالشریعه که توسط علی دوانی به فارسی ترجمه شده‌است، از بهترین کتب در زمینه تاریخ قم است که تاریخ ورود فاطمه معصومه به قم را پوشش داده‌است. از کامل‌ترین و گسترده‌ترین کتب در زندگانی فاطمه معصومه، توسط علی‌اکبر مهدی‌پور به نام "کریمه اهل بیت علیهم السلام" است؛ این کتاب از شهر قم، شخصیت فاطمه معصومه، نام‌ها و لقب‌ها، احادیث، نسب و تاریخ تولد و وفات، احادیث فضیلت زیارت و آداب آن، هجرت به سوی ایران و قم، تاریخچه حرم، کرامت‌های فاطمه معصومه و تلالو فاطمه معصومه در ادب فارسی را شامل می‌شود.
</math>|
توزیع برنولی، توزیعی گسسته است که نام آن از نام دانشمند سوئیسی ژاکوب برنولی گرفته شده‌است. توزیع برنولی یک توزیع گسسته است که مقادیر یک (در صورت موفقیت آزمایش ) و صفر را (در صورت شکست) می‌گیرد. احتمال موفقیت آزمایش برابر "p" است و احتمال شکست آن برابر "q=1-p" است. بنابراین اگر "X" یک متغیر تصادفی با توزیع برنولی باشد داریم:
formula_5 formula_6 formula_7
و تابع توزیع (pmf) آن به صورت زیر خواهد بود:
امید ریاضی این توزیع برابر "p" و واریانس آن برابر "(p(1-p" است.
کشیدگی این توزیع برای مقادیر "p" نزدیک به صفر یا یک، به سمت بی‌نهایت میل می‌کند و برای "p=۰٫۵" کمترین مقدار کشیدگی را خواهیم داشت.
توزیع برنولی جزء خانواده نمایی طبقه‌بندی می‌شود.
اگر formula_9 متغیرهای تصادفی با توزیع برنولی با پارامتر یکسان و مستقل باشند، آنگاه متغیر تصادفی formula_10 یک توزیع دوجمله‌ای خواهد بود. در واقع توزیع برنولی همان توزیع دوجمله‌ای با پارامتر "n=۱" یعنی formula_11 خواهد بود.
در واقع، تابع جرم توزیع دوجمله ای به صورت زیر می‌باشد.
در علوم مختلف، به یک توالی یا دنباله از متغیرهای تصادفی که در فاصله های زمانی ثابت نمونه برداری شده باشند، اصطلاحاً سری زمانی یا پیشامد تصادفی در مقطع زمان می‌گویند. به عبارت دیگر منظور از یک سری زمانی مجموعه‌ای از داده‌های آماری است که در فواصل زمانی مساوی و منظمی جمع‌آوری شده باشند. روش‌های آماری ای که این گونه داده‌های آماری را مورد استفاده قرار می‌دهد مدل های تحلیل سری زمانی نامیده می‌شود. مانند فروش فصلی یک شرکت طی سه سال گذشته.
یک سری زمانی مجموعهٔ مشاهدات تصادفی ای است که بر اساس زمان مرتب شده باشند. مثال‌های آن در اقتصاد و حتی رشته‌های مهندسی دیده می‌شود.
دنباله‌ای از داده‌ها که در یک محدود زمانی جمع‌آوری شده‌‌اند، یک سری زمانی را تشکیل می‌دهند. این داده‌ها تغییراتی که پدیده در طول زمان دچار شده را منعکس می‌کنند. بنابراین می‌توانیم این مقدارها را یک بردار وابسته به زمان بدانیم. در این حالت اگر X یک بردار باشد، سری زمانی را می‌توان به صورت زیر نشان داد؛ که در آن t، بیانگر زمان و X نیز یک متغیر تصادفی است.
X(t), t=1,2,3...
طبق این تعریف زمان t=0 نیز قابل تعریف است. این لحظه می‌تواند زمان تولد یک پدیده یا هنگامی باشد که اولین اطلاعات در آن لحظه ثبت شده است. به این ترتیب (X(t متغیر تصادفی X را در زمان t‌ نشان می‌دهد. مقدارهای مشاهده شده این متغیر تصادفی دارای ترتیبی هستند که زمان وقوع هر داده را نشان می‌دهند.
اگر متغیر تصادفی X، یک بعدی باشد،‌ یعنی از بین ویژگی‌های مختلف یک پدیده فقط از یکی ویژگی برای ایجاد مدل سری زمانی استفاده شود، مدل را «یک متغیره» (Univariate) می‌نامند. ولی اگر از چندین ویژگی برای ایجاد مدل سری زمانی استفاده شود، مدل سری زمانی را «چند متغیره» (Multivariate) می‌گویند. البته اگر علاوه بر زمان، مکان یا مختصات را (یا هر اطلاعاتی که مقدار داده‌ها به آن وابسته باشند) به مدل اضافه کنیم، وارد مبحث «آمار فضایی» (Spatial Statistic) خواهیم شد.
روش‌های تحلیل سری زمانی به دو دسته تقسیم می‌شوند: روش‌های دامنه فرکانس و روش‌های دامنه زمان. دسته اول شامل تحلیل طیفی و تحلیل موجک و دسته دوم شامل تحلیل‌های خودهمبستگی و همبستگی متقابل است.
افزون بر این می‌توان روش‌های تحلیل سری زمانی را به دو دسته پارامتری و ناپارامتری تقسیم کرد. در روش‌های پارامتری چنین انگاشته می‌شود که فرایند مانای احتمالاتی دارای ساختاری مشخص است که می‌توان آن را با تعداد اندکی پارامتر (از جمله با استفاده از مدل خودهمبسته یا میانگین متحرک) توصیف کرد. در این روش‌ها هدف تخمین پارامترهای مدلی است که فرایند احتمالاتی را توصیف می‌کند. در مقابل، روش‌های ناپارامتری صریحاً کوواریانس یا طیف فرایند را بدون در نظر گرفتن ساختاری مشخص برای آن تخمین می‌زنند. همچنین می‌توان روش‌های تحلیل سری زمانی را به دستهٔ روش‌های خطی و غیر خطی یا روش‌های تک‌متغیره و چندمتغیره تقسیم کرد.
همچنین اگر تغییرات پدیده را در مدل سری زمانی برای زمان‌های منقطع در نظر بگیریم، سری را زمان-گسسته (Discreet Time) و برعکس اگر زمان را به صورت پیوسته در مدل فرض کنیم، سری را زمان-پیوسته (Continuous Time) می‌نامند. برای مثال ثبت دما، دبی رودخانه و … از گروه سری‌های زمان-پیوسته هستند و تعداد جمعیت، تولیدات کارخانه و … از نوع سری زمان- گسسته محسوب می‌شوند.
معمولا در سری زمان-گسسته، داده‌ها در مقاطع مشخصی از زمان مثل ساعت، روز یا هفته و حتی سال جمع‌آوری می‌شوند. غالباً ایجاد مدل‌ها برای سری‌های زمان-گسسته انجام می‌شود زیرا با استفاده از گروه‌بندی و ایجاد فاصله‌های زمانی ترتیبی، امکان تبدیل سری‌های زمانی-پیوسته به زمان-گسسته وجود دارد.
معمولا می‌توان الگوی رفتار یا مدل تغییرات یک سری زمانی را به چهار مولفه تفکیک کرد. «روند» (Trend)، «تناوب» (Cyclic)، «فصل» (Seasonal) و «تغییرات نامعمول» (Irregular). اگر نمودار مربوط به داده‌های سری زمانی را برحسب زمان ترسیم کنیم می‌توانیم این مولفه‌ها را تشخیص دهیم در نتیجه شناخت بهتری از داده‌های سری زمانی خواهیم داشت. در ادامه به معرفی و بررسی هر یک از این مولفه‌ها می‌پردازیم.
روند (Trend): تمایل سری زمانی به افزایش، کاهش یا حتی ثابت بودن، روند را تشکیل می‌دهد. در یک سری زمانی با روند افزایشی، انتظار داریم مقدارهای سری زمانی در زمان‌های t=1 و t=2 به صورت (X(1)≤X(2 باشند. برای مثال روند برای سری زمانی مربوط به میزان جمعیت یا سرمایه در بازار بورس به صورت افزایشی، ولی روند برای میزان مرگ و میر با توجه به پیشرفت در امور پزشکی، کاهشی است.
در تصویرهای زیر سه نمودار مربوط به سه سری زمانی در ۱۰۰ زمان مختلف با روندهای افزایشی، ثابت و کاهشی نشان داده شده است.
تناوب (Cyclic): تغییرات یکسان و تکراری در مقاطع میان‌مدت، تناوب در سری زمانی نامیده می‌شود. معمولا این تناوب ممکن است هر دو سال یا بیشتر اتفاق بیافتد. برای مثال تناوب در کسب و کار دارای یک چرخه چهار مرحله‌ای است که باعث می‌شود داده‌های مربوط به کسب و کار در یک دوره تناوب 3 ساله تکرار شوند.
می‌توان اهداف را به صورت زیر رده‌بندی کرد:
هر کدام نیاز به تشریح دارد.
فخر ایران عنقا (زاده ۱۲۹۶ تهران - درگذشته ۲۵ دی ۱۳۸۶ )
اولین دانشجوی زن در اولین دوره تأسیس دانشکده هنرهای زیبای تهران در سال ۱۳۲۰–۲۱ که در سال ۱۳۲۴ فارغ التحصیل شد.
ایشان در سال ۱۲۹۶ ه.ش در خانوادهٔ عارف و ادیب عنقا دیده به جهان گشود و از پنج سالگی تحصیل را زیر نظر پدر و مادر و معلمین سر خانه آغاز کرد، به سبب علاقهٔ فراوان به هنر در سال ۱۳۱۰-۱۳۰۹ ه.ش به مدرسه صنایع قدیمه راه یافت و در کنار افرادی چون زنده یاد استاد کلارا آبکار، شادروان استاد نیره نیک آیین، از محضر استاد هادی تجویدی رمز و راز نقاشی مینیاتور و تذهیب و از زنده یاد استاد علی درودی تذهیب را فراگرفت. او در سال ۱۳۱۳ شمسی به سمت هنرآموز هنرستان نسوان (وابسته به مدرسه صنایع قدیمه) با ماهی دویست ریال به استخدام اداره کل صناعت و فلاحت درآمد. سپس در سال ۱۳۲۰–۲۱ شمسی در اولین دوره تأسیس دانـشکده هنر زیـبای تـهران وارد ایـن دانشکده شد. وی هم‌زمان با تحصیل در دانشکده هنرهای زیبا و بهره گیری از تعالیم استاد علیمحمد حیدریان در نقاشی رنگ روغن نیز مهارت یافته. و پس از فارغ التحصیلی و در سـال ۱۳۲۴ به عنوان دبیر به استخدام آموزش و پرورش درآمد و در رشته‌های نقاشی، زبان انگلیسی در دبیرستانهای دخترانه و دانشسراها به تدریس پرداخت و در سال ۱۳۵۶ از خدمات آموزشی بازنشسته شد.
وی در زمینه مینیاتور و نقاشی زیر لاکی و تذهیب و تشعیر درخشش چشمگیری داشته‌است.
ولی به سبب مشکلات و مصائب زندگی خانوادگی و گرفتاریهای ناشـی از شـغل مـعلمی نـتوانسته آثار زیـادی از خـود به یادگار بگذارد با این حال آثار زیبای مینیاتور به جای نمانده از ایشان در موزهٔ ملی و موزه‌ای در خارج از ایران نگهداری می‌شود.
بزرگداشتی جهت قدردانی از وی همراه نمایش معدودی از آثارش در روز ۱۳ بهمن ۱۳۸۱ در موزه هنرهای ملی ایران در حضور ایشان و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی وقت احمد مسجد جامعی برگزار شد.
استاد فخرایران عنقا در تاریخ ۲۵ دی ماه ۱۳۸۶ خورشیدی در سن ۹۰ سالگی در منزل شخصی خود دار فانی را وداع گفت.
سورنا پهلو فرمانروای سیستان، آذرماهان حاکم کرمان پدر شهرک مرزبان،
شهرک اژی دهک فرزند شهریار ملقب به شاه اژدهاٰ، که برخی او را در تلفظ مالک اژدر می‌خوانند، مرزبان وفرمانروای فارس.
حمزه آذرک خارجی (شهرکی) رهبر قیام سیستان در قرن دوم و سوم هجری، امیر جمال و امیر حاجی شهرکی در دوره صفوی، امیر سیف الدین خان، سردار محمدحسن خان و سردار حیدرخان در روزگار نادرشاه افشار، سردار محمدحسین خان و میربیگ خان در دوره زندیه، جهانگیرخان و زینل خان در اواخر زندیه، هاشم خان و سردار محمد علی خان شهرکی در دوره قاجار، حاج عبدالله خان شهرکی معاصر ناصرالدین شاه و سردار غلامحسین خان ، سردار محمد علی خان شهرکی، کدخداشاهباز شهرکی، حاج غلامعلی و حاج رسول شهرکی، کدخدا قاسم قاسمی شهرکی، حاج شهسوار جامی، میرزا محمدعلی شهرکی، نبی شهرکی (حاجی عوض)، عزیزخان شهرکی، حاج غلامحسین شهرکی ابراهیمی و ابراهیم شهرکی در دورهٔ پهلوی نام برد.
طایفه مذکور به چند تیره تقسیم می‌شوند: به نقل بعضی از بزرگان دارای ۱۸ تیره‌است.
[[رده:اقوام و طایفه‌های استان سیستان و بلوچستان]]
این پل که به نام‌های «پل نادری» و «پی پل» هم نامیده می‌شود، مقابل پاسگاه ژاندارمری کرخه و در شمال پل آهنی قرار گرفته‌است. این بنا ۱۰ کیلومتری اندیمشک و در جاده اندیمشک - دهلران قرار دارد و آثار یک دهانه، یک پایه قطور به عنوان پایه پل با ملاط گچ و تخته سنگهای تراشیده و چند دیواره که طاق پل را تشکیل می‌داده‌است، در این محل وجود دارد. اهمیت تاریخی آن به خاطر ارتباط غیرقابل تردیدی است که با آثار«ایوان کرخه» داشته‌است. گمان می‌رود که محلی برای تأسیسات ارتباطی منطقه شمالی و سرچشمه‌های «رود کرخه» با «ایوان کرخه» بوده‌است.
سازمان حفظ و نشر دفاع مقدس
ایوان کرخه آثار شهری از دوره ساسانیان است و در زمان شاپور دوم ساسانی (۳۷۹–۳۰۹)ساخته شده‌است. این بنا در ۲۰ کیلومتری شمال غربی شوش، در غرب رود کرخه در جاده دهلران قرار دارد و کامل‌ترین و بزرگ‌ترین شهر مدفون شده ساسانی است.
در حال حاضر فقط بخش اندکی از بنا باقی‌مانده‌است. به موازات دیوار، بنای بلند ۵۵ متری وجود دارد که در آن سه اتاق قابل تمیز هستند:در مرکز، یک سرسرای مربع به ضلع ۷مترکه در شمال و جنوب با دو سرسرای مستطیل (۹متر*۱۷متر) همجوار است. در روی دیوار شرقی، تنها دیوار حفاظت شده تا امروز حرکت قوس‌های عرضی به عرض ۶۰/۱متر با فاصله ۷۲/۱ تا ۵۸/۱ متر مشهود است. در فاصله بین قوسها، دیوار دارای پنجره‌های باریکی است که پایه آن‌ها اندکی بالاتر از پاکار قوس‌ها است. ساختمان به وسیلهٔ آجر به اضلاع ۲۸ تا ۳۲ سانتیمتر با ملات گچ ساخته شده‌است.
باستان‌شناس، سید محمدتقی مصطفوی در سال نهم شماره هفتم و هشتم مجلهٔ آموزش و پرورش تحت عنوان (ایوان کرخه) این گونه می‌گوید:
«در سمت مشرق محوطه کاخ به فاصله تقریباً سیصد متری گوشه جنوب شرقی آن ساختمان طویل آجری موجود بوده که امروز نصف بیشتر آن از بین رفته و نیمه کمتر آن سرپا مانده‌است. از روی نیمه باقی‌مانده این کاخ ویران چنین دستگیر می‌شود که ساختمان بطول ۴۶ متر و پهنای ۵۰/۱۴ متر بر فراز باروی شرقی این محوطه وجود داشته و با در نظر گرفتن طاق هلالی آجری و سایر مشخصات بنا معلوم می‌گردد که تالار با شکوهی را تشکیل می‌داده‌است که از درون آن می‌توانسته‌اند جریان آب کرخه و جلگه پهناور خوزستان را تا چندین فرسخ بنگرند. در نقشه‌ای که از این بنا تهیه گردید قسمتهای موجود بوسیله خطوط کامل و قسمتهای از بین رفته و روزنه با خطوط بریده نشان داده شده‌است و بطوریکه ملاحظه می‌گردد تالار این کاخ در وسط رو به هر جانب یک درب داشته و در طول تالار نیز از هر جانب ۸ روزنه درون آنرا روشن می‌کرده‌است.»
ایوان کرخه دارای اهمیت تاریخی و معماری است. از نظر تاریخی اهمیت این محوطه در این است که شهر قرار بوده که جانشین شوش بشود. در زمان شاپور دوم ساسانی، شوش تا حدی مسیحی شده بود و به همین دلیل مشکلاتی میان ایران و روم-که در آغاز روم شرقی شدن بود –یعنی در زمان کنستانتین بروز کرده بود. کنستانتین در آخرین روزهای زندگی اش غسل تعمید می‌گیرد و بعد امپراطوری روم رسماً مسیحی می‌شود و از همین‌جا برای شاهنشاهی ساسانی نگرانی به وجود می‌آید. تا حدی تحرکاتی هم در میان مسیحیان ایران به وجود می‌آید که این موضوع بعداً در زمان بهرام چهارم با تمهیداتی که دولت ساسانی می‌اندیشد منتفی می‌شود.
حاصل این تغییرات، سختگیری‌های بیشتر دولت ساسانی، در قبال مسیحیان ایران است و متهم به همدستی با روم می‌شوند. یکی از این موارد، شورش مسیحیان شوش است که علیه شاهپور دوم قیام می‌کنند و شاهپور به ناچار شوش را تصرف می‌کند که به نقل از مورخان ۴۰۰ فیل جنگی شهر را لگدکوب می‌کنند و بنابراین شهر تخریب می‌شود. گویا برای اینکه شوش دوباره قد علم نکند، شاهپور شهر دیگری در کنار آن به نام ایرانشهر شاپور می‌سازد.
این شهر باستانی در دوران جنگ تحمیلی به واسطه موقعیت جغرافیایی آسیب‌های جدی و فروانی از سوی نیروهای عراقی دیده‌است. از جمله آسیب‌های وارده در زمان جنگ هشت ساله بر این محوطه تاریخی استفاده از حصارهای آن به عنوان سنگر و تخریب سازه‌های منسوب به کاخ در بخش جنوبی این شهر مهم به وسیله گلوله‌های خمپاره‌است که خسارت‌های جبران‌ناپذیری را بر این شهر وارد نموده‌است.
قسمتی از اراضی ین شهر باستانی را متأسفانه برای انجام عملیات کشاورزی در اختیار گرفته و از بین برده‌اند. 100 هکتار از محوطه باستانی ایوان کرخه توسط یک مرکز آموزش عالی به زیرکشت رفته است.
تایمز
آثار و بناهای تاریخی ، مای دز
R. Gyselen et H. Gasche, Suse et Ivan-e Kerkha, capitale provinciale d’Erān-Wwarrah-Šāpur, Studia Iranica 23, 1994.
هورمس در کنار جاده آسفالته پایگاه هوایی دزفول، پس از پل کرخه و بعد از ویرانه‌های ایوان کرخه در سمت راست جاده به فاصله ۵/۲ کیلومتر از آثار ایوان کرخه قرار دارد و شامل ویرانه بنای آجری بلندی است که از کنار جاده، درمیان تپه‌های گلین جلب توجه می‌کند و در فاصله ششصد متری جاده و در سمت راست جاده کرخه- دهلران واقع است.
آثار و بناهای تاریخی دزفول
کریستادلفینها یک شاخه از مسیحیت نامعتقد به تثلیث هستند.http://www.god-so-loved-the-world.org/persian/cbm22-15_persian_english.pdf آنها بر این باورند که خدا یکتاست و عیسی پسر خداست و این دو شخصیت یکی نیستند. کریستادلفین زیر شاخه هیچگونه از شاخه‌های دیگر مسیحیت نیست و بجز ۶۶ کتاب که کتاب مقدس نامیده می‌شود به هیچگونه چیز دیگری اعتقاد ندارند. قدمت آنان بسیار قدیمی بوده، به‌طور ساده از مسیحیان قرن اول میلادی، مسیحیانی که مستقیماً زیر نظر خود عیسی، حواریون و رسولان مسیح بودند. این مسیحیان مستقیماً از تعالیم خود عیسی پیروی می‌کردند اما با به‌وجود آمدن تثلیث و مخالفت آنان با این تعالیم یا به زندان انداخته می‌شدند یا به قتل می‌رسیدند تثلیثی که ۴ قرن بعد از عیسی بوسیله فیلسوفان یونانی و کنستانتین شکل گرفت. در طول قرن‌ها مسیحیان اولیه (یکتاپرست) یا فراری بودند یا در حال مهاجرت به کشورهای دیگر، تا اینکه در قرن ۱۹ میلادی توسط جان توماس توانستند استقلال خود را به دست آوردند و نامی برای خود انتخاب کنند، که در زبان فارسی به معنای برادران در مسیح می‌باشد. در حال حاضر آنها در سراسر دنیا دارای کلیساهایی می‌باشند که Ecclesia نام دارند.http://www.god-so-loved-the-world.org/persian/cbm40-02_persian.pdf ساختار کلیسایی آنان بسیار ساده بوده و از ضیافت‌ها دوری می‌کنند. همین‌طور آنان کشیش یا… ندارند! زیرا آنان اعتقاد دارند که تنها یک کشیش و بزرگ وجود دارد یعنی عیسی مسیح. این اعتقاد آنان از نامه عبرانیان سرچشمه می‌گیرد و در کتاب مقدس درج شده‌است. همچنین کل اعضای کلیسا با هم برابر هستند و کسی به کسی دیگر برتری ندارد، بلکه همه با هم برادر و خواهر هستند و عیسی برادر بزرگ میان همه است.
کتاب مقدس توسط مردانی نوشته شده که به واسطه روح القدس هدایت می‌شدند. کریستادلفین‌ها بجز ۶۶ کتاب (کتاب مقدس) به هیچ چیز دیگر اعتقاد ندارند و آموزش نمی‌دهند. تمام آموزش آنها بر اساس کتاب مقدس بوده و چیزی که در کتاب مقدس نوشته نشده باشد را قبول ندارند و تکذیب می‌کنند
در مقابل حیات جاودان مرگی جاودان است و کسی به عالمی دیگر برای شکنجه فرستاده نخواهد شد.
فرشتگان پیام آوران خدا هستند. موجوداتی که گناه نمی‌کنند و وسوسه نمی‌شوند، بلکه تنها دستور خدا را اجرا می‌کنند. در کتاب مقدس به ۳ مدل فرشته اشاره شده‌است.
نوع اول فرشتگانی که به صورت انسان خود را به بشر نشان داده‌اند.
نوع دوم به‌صورت بوته آتش، زمانی که خود را به موسی در کوه سینا نشان دادند
نوع سوم در خواب، یعنی گفتگوی آنان با بشر در حالت رؤیا. برای مثال یوسف همسر مریم مادر عیسی
همچنین در هیچ جای کتاب مقدس درج نشده که فرشتگان بال دارند. به‌طور کلی کتاب مقدس از دو فرشته نام برده شده‌است یعنی جبرئیل و میکائیل ولی از مابقی آنها نامی نبرده‌است، با وجود اینکه در مورد آن فرشتگان نوشته شده، اما از آنها نامی برده نشده‌است. گاهی اوقات در کتاب مقدس می‌توان دید که طور دیگری به آنها اشاره شده، یعنی از کلمه پیام آور استفاده شده تا به آنها اشاره کند. البته این موضوع زیاد به چشم نمی‌خورد. برای مثال می‌توان به ملاکی باب ۳ آیه ۱ اشاره کرد. البته این موضوع در مورد انسان‌ها هم صدق می‌کند، یعنی بعضی وقت‌ها در کتاب مقدس از انسان‌ها با نام فرشته یاد شده‌است. برای درک بهتر می‌توان به مکاشفه باب ۲ آیه ۱ و باب ۳ آیه ۱ اشاره کرد. همچنین در دوم پطرس باب ۲ آیه ۴ می‌توان دید که نوشته شده فرشتگان گناه ورزیدند و خدا بر آنان رحم نکرد، و بعد از این آیه به دنیای قدیم و نوح اشاره می‌کند. بحر حال در دوم پطرس از قورح صحبت می‌کند. قورح کسانی بودند که بر ضد موسی قیام کردند و خدا آنان را نابود کرد! این موضوع را می‌توان در اعداد باب ۱۶ مشاهده کرد.
ابلیس و شیطان یکی نیستند، ابلیس یعنی هوای نفس. به‌طور ساده مغز هر انسان یک ابلیس است که خود او را وسوسه می‌کند و در نهایت منتهی به گناه می‌شود.
دیو یعنی امراض و بیماری‌ها. البته در عهد عتیق برای اشاره به بت‌ها هم استفاده شده‌است. در زمان قدیم به دلیل ناشناخته بودن بیماری‌ها و… مردم با تصور اینکه چیزی پلید شخصی را تسخیر می‌کند و او را وادار به کارهای بد می‌کند نامی بدین گونه چیزها دادند و می‌گفتند که شخص دیو زده شده‌است. اما در حقیقت آنان امراض بودند. امراضی که به دلیل علم کم طبیب‌ها ناشناخته باقی مانده بود. اما نه تمام آنها. اگر کتاب مقدس را مطالعه کنید متوجه می‌شوید که از بعضی از آنها نام برده شده‌است. لوقا کسی که انجیل لوقا و اعمال رسولان را نوشته، به نام اکثر آنها اشاره کرده‌است؛ زیرا که خود بود و تشخیص می‌داد که شخص چه مشکلی دارد. البته در اناجیل دیگر هم به نام بعضی از آنها اشاره شده اما نه مانند لوقا. برای درک بهتر موضوع می‌توان به شفای پسر دیو زده نگاه کرد. در متی ۱۷: ۱۴–۲۱ می‌توان دید که نوشته شده آن پسر صرع داشته‌است. در مرقس ۹ می‌توان دید که آن پسر بیماری تشنج داشته و در آیه ۱۸ مشخصات بیماری ذکر شده که نشان می‌دهد آن پسر دارای بیماری تشنج بوده‌است. بحر حال در آیه ۲۰ ذکر شده که تشنج داشته‌است و این موضوع را کاملاً روشن می‌کند. در لوقا ۹ هم مانند مرقس به بیماری تشنج اشاره می‌کند.
این گونه بیماری‌ها مانند تشنج، صرع، جذام و … در آن زمان زیاد بوده و به علت علم کم مردم قادر به تشخیص آنان نبودند و گمان می‌کردند که احتمالاً چیزی مثله روح پلید یا دیو آنها را تسخیر کرده‌است. اما آنان بیماری‌هایی بیش نبودند. امروزه با پیشرفت علم می‌توان دید که دیگر اینگونه چیزها وجود ندارند و بیشتر بیماری‌های ناشناخته کمی وجود دارد. برای مثال می‌توان به بیماری ایدز یا هپاتیت و… نیز اشاره کرد، که زمانی ناشناخته بودند.
کریستادلفین‌ها ترجیح می‌دهند تا با هم عقیده‌های خود ازدواج کنند. چرا که باور دارند ۲ نفر با یک عقیده مشترک می‌توانند زندگی آرام و بهتری داشته باشند. همچنین آنها بر اساس کتاب مقدس از طلاق پرهیز می‌کنند. ر ابطه جنسی قبل از ازدواج در کریستادلفین مجاز نیست، بلکه تنها انسان می‌تواند با همسر خود و آن هم بعد از ازدواج رابطه داشته باشد…
کریستادلفین‌ها به‌طور مرتب یکدیگر را ملاقات کرده تا مراسم نان و شراب را در یاد مسیح برپا کنند. آن‌ها در خانه‌ها یا سالن‌های اجتماع کوچک گردهم می‌آیند. سرویس‌های کلیساهایشان ساده و یادآور مسیحیت قرن اول می‌باشند. کریستادلفین‌ها داری مرکز فرماندهی خاصی نیستند و هر کلیسا به شیوه خودمختار عمل می‌کند.
کریستادلفین‌ها دارای سابقه طولانی در رابطه با نپیوستن به ارتش هستند، آن‌ها اداره‌کننده یک کالج انجیل به نام Aletheia)هستند. این انجمن بانی بیش از ۱۰۰۰ نشریه ادبی می‌باشد. به‌طور تخمینی شمار پیروان این آئین ۵۰۰۰۰ نفر در سراسر دنیا است.
کریستادلفین‌ها به دلیل عدم اعتقاد به تثلیث مورد انتقاد قرار گرفته‌اند. در نتیجه برخی از مردم آت‌ها را به عنوان یک آیین دینی یا مکتب تفکر تلقی می‌کنند.
صفحه یوتیوب کریستادلفین لیورپول (فارسی) https://www.youtube.com/channel/UCvK0fjgYuoIss8KNozNwYww
صفحه یوتیوب کریستادلفین لیورپول (انگلیسی)
https://youtube.com/channel/UC-ntIuNtSaVs1-G83Fwo99w
صفحه یوتیوب کریستادلفین منچستر https://www.youtube.com/channel/UC7eBTItzBwT9X8D34_iRnew
نینوا (; '; ;Thomas A. Carlson et al. , "Nineveh — ܢܝܢܘܐ " in The Syriac Gazetteer last modified June 30, 2014, http://syriaca.org/place/144. ) یک شهر باستانی امپراتوری آشور در میان‌رودان شمالی بود که در حومه موصل در شمال عراق امروزی واقع شده‌است. این شهر در ساحل شرقی رودخانه دجله واقع شده و پایتخت و بزرگترین شهر امپراتوری آشوری نو و همچنین بزرگترین شهر در جهان برای چندین دهه بوده‌است. امروزه، این نام متداول برای نیمی از موصل است که در کرانه شرقی دجله قرار دارد و استان نینوا نام خود را از آن گرفته‌است.