moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
موسیقی کُردی (به کردی:Strana Kurdî) به موسیقی محلی گفته می‌شود که به زبان کردی و گورانی اجرا می‌شود. این موسیقی به دلیل اهمیت قوم کرد در مناطق کردنشین، منطقه خاورمیانه و غرب آسیا طرفداران زیادی دارد. موسیقی کردی شامل آوازها، ترانه‌ها، آهنگ‌ ها و موسیقی‌ های بی کلام و نغمه‌ هایی است که به زبان کردی و زازا-گورانی خوانده می‌شود و در اقوام مختلف از جذابیت زیادی برخوردار می‌باشد.
موسيقی کردی، بیانگر تاریخ، فرهنگ، باورها، اعتقادات و عواطف کردها می‌باشد. ترانه‌ هایی که منشاء افسانه‌ای دارند و گاها تراژدی‌ هایی از اتفاقات و توصیفات جنگجویان و بزرگان خود است که در قالب شعر و موسیقی گفته می‌شود و به ترانه‌های «دیوانی» شهرت دارند.
«کاویس آقا» با نام اصلی «کاک ویس» مشهورترین شخصی بوده که انواع ترانه‌های دیوانی را جمع‌آوری کرده است.
این نوع موسیقی از دو قسمت کلاسیک و مدرن و تشکیل شده است که هر کدام انواع و شاخه‌های مخصوص به خود را دارند. منشا ترانه‌های کردی را می‌توان افسانه‌ها، داستان‌های دلاورانه و داستان‌های عاشقانه و شاهنامه و شعرهای با محتوا دانست.
موسیقی کُردی در میان مردم کردستان دارای پیوندی ناگسستنی با زندگی روزمره‌ مردم آن دیار است.
پیدایش موسیقی کُردی مثل اکثر ملت‌‌های دیگر از افسانه‌‌های کُردی شروع شد که افسانه‌‌ها در قالب ترانه‌‌های کُردی بازگو می شدند. این ترانه‌‌ها در فرهنگ کُردی به ترانه‌‌های دیوانی تقسیم می‌‌شوند و بیشتر محتوای آن‌ها همان افسانه‌‌های کُردی است، که شکل حماسی دارند.
اولین طلیعه‌‌های هنر کُردی از بار ادبی و هنر موسیقی حماسه‌‌های کُردی بودند. مشهورترین کسی که به این نوع موسیقی پرداخته «کاویس آقا» بود. ترانه‌‌های او همان حماسه‌‌هایی هستند که از گذشتگان بر جای مانده‌ است.
گونه دیگری از موسیقی فولکلور کُردی مربوط به حکایات و داستان‌‌هاست؛ ترانه‌‌های داستانی را می‌توان به دو بخش قهرمانی و دلدادگی تقسیم کرد.
در ترانه‌‌های قهرمانی به دلاوری‌ها و مبارزه‌طلبی‌های یک قهرمان پرداخته می‌شود. در ترانه‌های دلدادگی جنبه‌های رمانتیک و عاشقانه بین دو شخص بیان می‌شود که از این میان، ترانه «زنبیل‌فروش» که جنبه عرفانی دارد و ترانه‌های «آس و حسن» و «خجه و سیامند» که سرگذشت دو دلداده را بیان می‌کند از معروف‌ترین آثار در این بخش هستند.
در بخش دیگر این موسیقی، کُردهای «سورانی» برای خود نوع ویژه‌ای از موسیقی دارند که به آن‌ها «گورانی» می‌گویند که این نوع ترانه‌ها در میان کُردهای اطراف شهرستان ارومیه و کُردهای ترکیه (شمال) «لاوژه» گفته می‌شود و این نوع گورانی‌ها ریتمی به نام «قه‌تار» دارند. پژوهشگران بر این باورند که ریشه این کلمه از واژه زرتشتی «گاتا» گرفته‌ شده که در اوایل مربوط به یک سری نیایش‌ها و مراسم مذهبی بوده‌‌است.
دومین نوع این موسیقی «هوره» نام دارد که مختص کُردهای ایلام و کرمانشاه بوده و در جنوب کردستان و منطقه کرمانشاه (نام کُردی این منطقه کرماشان است) و ایلام خوانده می‌شود در ابتدا ترانه‌های ویژه‌ای در حمد و نیایش «اهورامزدا» بود و این واژه نیز ریشه زرتشتی دارد که برای نیایشهای مذهبی آن زمان کُردهای زرتشتی سروده شده‌اند.
در مراسم یادبود اشخاص بسیار مهم، کُردها از یک نوع موسیقی که به مرثیه‌سرایی و مرثیه‌خوانی شباهت دارد، به صورت ترانه و با تعریف ویژگی‌های آن شخص برای او عزاداری می‌نمایند. این سبک از موسیقی نیز بیشتر در جنوب کردستان و در مناطق جنوبی کردستان ایران (کرمانشاه و ایلام) رواج دارد و بیشتر به نام مور یا موره خوانده می‌شود. درمراسم خاکسپاری هم ترکیبی از دهل و سرنا با ریتمی مخصوص در قالب نوعی موسیقی که چمری نامیده می‌شود، اجرا می‌گردد.
در آیین‌های میلاد پیامبر، کردها یک نوع ویژه از موسیقی را اجرا می‌کنند که به آن «مولودی» می‌گویند. البته مولودی‌ خوانی در بیشتر جوامع مسلمان رواج‌ دارد.
اولین مولودنامه در توصیف و ستایش آخرین پیامبر مسلمانان، محمد را «ملاباتدیی» صوفی و عارف معروف نوشت که بعداً مرسوم شد که در زمان عید مولود از سروده‌های وی در مولودی‌‌خوانی استفاده‌ کنند.
معروف‌ترین مولودنامه‌خوان‌های کُرد: سید محمد شمس قریشی و خلیفه میرزا آغا غوثی‌اند که هر دو زاده سنندج هستند.
اصیلترین سازهای استفاده‌شده در موسیقی کُردی «سرنا» و «دهل» و «بالابان» هستند و بعداً سازهایی که وارد این نوع موسیقی شده‌اند مانند «دف» و «تنبور» دارای اهمیت ویژه‌ای شده‌اند. به‌گونه‌ای که برخی کردستان را پایتخت دف در جهان می‌دانند.
سازهای رایج و اصیل در موسیقی کُردی به شرح زیر می‌باشد:
به‌طور کلی در موسیقی ایرانی ملودی‌هایی در قالب هفت دستگاه ماهور، شور، نوا، همایون، سه گاه، چهارگاه و راست پنج گاه جای می‌گیرند.
به غیر از این هفت دستگاه از «آواز اصفهان» هم استفاده می‌شود. بسیاری از موسیقیدانان معتقدند این آواز بخشی از دستگاه شور است و بسیاری دیگر بر این باورند که شاخه‌ای از همایون است. آوازهای «قه‌تار» کُردی در همین آواز جای می‌گیرند. تکامل این سبک را می‌توان در آثار استاد محمد ماملی مشاهده کرد.
در میان هفت دستگاه فوق، دستگاه شور از سایر دستگاه‌ها وسیع‌تر و بزرگ‌تر است اگر‌چه در سایر دستگاه‌ها، چندین گوشه دیگر جای می‌گیرد، اما دستگاه شور علاوه بر این خود دارای چندین «آواز» دیگر می‌باشد. یکی از معروف‌ترین مقام‌هایی که با ساز تنبور در کردستان نواخته می شود ، مقام "سُوار سُوار" نام دارد که یادآور حرکت اسب‌ها می باشد.
این آوازها شامل موارد زیر می‌باشد:
بسیاری از آوازهای کُردی مانند کابوکی، شاییک ده گری، گول نیشان گول نیشان و اکثر آوازهای حیران در دستگاه شور جای دارند. دستگاه شور نقش اصلی را در "موسیقی کُردی" دارد.
موسیقی کُردی یکی از معدود موسیقی‌های ایرانی است که در آن بداهه‌خوانی و بداهه‌نوازی رایج است. بداهه‌خوانی یکی از سبک‌های بسیار سنگین در "موسیقی کُردی" است و لازم است هنرمند برای بداهه خوانی در سایر سبک‌ها نیز تبحر کافی داشته باشد.
هنرمندان بداهه خوان باید سال‌ها در این زمینه فعالیت کنند و تنها با آشنایی کامل در سایر سبک‌های موسیقی کُردی می‌توان بداهه خوانی را انجام داد و علاوه بر آشنایی بر وزن و ریتم موسیقی، از لحاظ درونی نیز استعداد آوازخوانی را داشته باشد، تا بتواند در این سبک موفقیت لازم را کسب کند.
معروف‌ترین ترانه‌سرا در این زمینه، اسماعیل سردشتی معروف به «پادشاه بند کُردی» می‌باشد.
بیت، یکی از مهم‌ترین مقام‌های کلاسیک کُردی که در جنگ‌ها، جوانمردی‌ها و حماسه‌ها به کار برده می‌شود و در ستایش خالق یکتا و پیامبران و رهبران آزاده و…. گفته شده که نام دیگر آن در موسیقی کُردی «بالوره» می‌باشد. بالوره گویان، بی‌پرده و بی‌واهمه آوازشان را از هر قسم که باشد سرمی‌دهند زیرا می‌دانند که کسی از آنان دلتنگ نمی‌شود. بیت خوانی مبتنی بر نغمه‌های کاملاً ساده و بدون رعایت وزن و قافیه است.
این آواز کُردی بیشتر در مناطق مهاباد، مکریان و بوکان اجرا می‌شود. مقام سوز یکی دیگر از انواع شیوه‌های موسیقی کُردی می‌باشد.
مهم‌ترین ویژگی این آواز کُردی توجه به سوز درون، شکایت و زاری و چون با قدرت تمام صورت می‌گیرد به آن سوز و مقام می‌گویند، این آواز در اکثر مناطق کردستان وجود دارد.
سیاه چمانه، یکی دیگر از مهم‌ترین "آوازهای کُردی" می‌باشد. این آواز به شکل ده هجایی و دو مصراع به سبک و سیاق ایرانیان کهن سروده می‌شود و به علت همزیستی با مسائل عرفانی رنگ و بوی جدیدی هم به خود گرفته و در پاره‌ای مواقع به آن مقام شیخانه یا صوفیانه هم می‌گویند.
شمس قیس رازی در کتاب المعجم فی معاییر اشعار عجم به سیاه چمانه اشاره می‌کند و می‌گوید که این آواز مختص منطقه هورامان کردستان است. در مورد وجه تسمیه سیاه چمانه نظرهای گوناگونی وجود دارد.
اما براساس یک نظریۀ معروف واژه سیاه به معنای رنگ سیاه و چمان که همان جمان بوده از کلمه کُردی جامه گرفته و به نام جامه سیاه درآمده و منظور کسی بوده که در موقع خواندن این آواز جامه مشکی می‌پوشیده‌است.
این موسیقی بیشتر در مناطق جوانرود، اورامان، پاوه، نودشه، نوسود، مریوان و غرب سنندج استفاده می‌شود.
هوره از دیگر شیوه‌های موسیقی کُردی است که در ایلام و کرمانشاه و مناطق لک‌نشین رواج دارد. این آواز یک مقام بسیار زیباست که در هنگام سرخوشی، عاشقانه، مستانگی را به شیوه‌های ملیح و متین به گوش شنونده می‌رساند و ریتم و آوای آن بسیار با آواز و نیایش‌های بوداییان و معبدیان شائولین نزدیک است که نیاز به تحقیقی بسیار ژرف دارد که شاید ارتباطی وجود داشته باشد.
یکی دیگر از آوازهای کُردی حیران می‌باشد که از دل بیت سر درآورده و اغلب از متنی عاشقانه و پرسوز و گداز با توسل جستن به خالق یکتا و پیامبران برخوردار است. این آواز بیشتر در مناطق مکریان و مهاباد وجود دارد.
اساتید حیران خوان معروف کُرد: حسن سیساوهیی، خدر قادری معروف به خله دهرزی و… می‌باشند.
لاووک یا لاوژه از دیگر "موسیقی کُردی" می‌باشد که از ترانه‌های کلاسیک کُردی سرچشمه گرفته و در میان کردهای خراسان به مقام‌های (لو و هی له لو شوان) خوانده می‌شود.
این مقام مخصوص زنان و وجه تمایز «لاووک» با «حیران» در نوع زبان شعری به کار رفته در آن می‌باشد. لاووک به‌طور کلی به گویش زبان کُردی سورانی اجرا می‌شود. این آواز در تمام مناطقی که به زبان کُردی کرمانجی صحبت می‌کنند وجود دارد.
گورانی باشکوه‌ترین و بزرگ‌ترین شیوه "موسیقی کُردی" می‌باشد. این آواز عظیم‌ترین دسته نغمات در موسیقی کُردی را دارد و کهن‌ترین بخش ادبیات موسیقی کُردی را شامل می‌شود. در زبان عامه به تمام شیوه‌ها و آوازهای موسیقی کُردی گورانی نیز گفته می‌شود.
چَمَری نیز از آوازهای "موسیقی کُردی" است که به پاس تجلیل از وجود باارزش از دست رفته‌ای اجرا می‌شود. این آواز به معنای شیون، عزا و نهال قامت خم شده‌ است.
چمری همانند نوحه‌خوانی در فارسی و در مناطق مختلف ایلام و کرمانشاه طرفداران زیادی دارد. اما موسیقی کُردی وسیع‌تر از این است که بتوان آن را در قالب آوازها یا شیوه‌های محدود و مشخصی گنجاند. به نوعی می‌توان بیان کرد که موسیقی کُردی یکی از اصیل‌ترین و کهن‌ترین نوع موسیقی ایرانی بیان می‌گردد.
موسیقی کُردی بازتاب غنای روحی و معنوی مردم و در عین حال تریبونی برای تفسیر مسائل عمیق جامعه می‌باشد. نغمه‌هایی از قبیل مقام‌های الله ویسی، کوچه باغی، صمد عسکری و ترانه‌های ملودیکی نیز در موسیقی کُردی وجود دارند که بر اشعار هجایی و گاه عروضی استوار هستند.
اگر چه مقام‌ها و آوازهای کُردی، جزئی از موسیقی قدیمی ایران است، ولی منظور این نیست که تمام مقام‌ها و آوازهای کُردی، بدون کم‌وکاست، در چارچوب دستگاه‌های سنتی ایران قرار می‌گیرند.
بعضی از آوازها و مقام‌های کُردی مانند سیاه چمانه و هوره در موسیقی کُردی وجود دارند که در داخل دستگاه‌های موسیقی ایرانی جای نمی‌گیرند و یک دستگاه خاص را می‌طلبند. علت مصونیت این آوازها از موسیقی ایرانی این است که؛ این مقام‌ها و آوازها بازمانده موسیقی غنی گاتای آیین زرتشت و هجای این شعر نیز در ردیف‌های عروضی جای نمی‌گیرد و جغرافیای سخت و آغوش گرم هورامان مانند سپری از این آوازها دفاع کرده‌ است.
موسیقی کُردی از دیرباز دارای ویژگی، غنا، ریشه و اصالت بوده و به صورت سینه به سینه نقل شده‌است.
یکی از موسیقیدانان کردستان در مورد وضعیت موسیقی کُردی چنین می‌گوید: موسیقی کُردی به علت تنوع از غنی پرباری برخوردار است و این غنی بودن موسیقی، ماهیت، اصالت و ریشه‌دار بودن آن را نشان می‌دهد.
این موسیقی به نام هه‌لپه‌رکی یاهه‌لپه‌رین شهرت دارد. هه لپه‌ر فعلی دستوری است که در فارسی یعنی به پر که با اصلاح رقصیدن هماهنگی دارد و هه‌لپه‌رین یعنی به هوا پریدن. این رقص قدمتی بسیار کهن دارد و از روزگار پرستش خدایان در دوران مهرپرستی که در مهرابه‌ها اجرا می‌شد، به یادگار مانده‌است.
«هه‌لپه‌رکی» عبارت از هفت ریتم اصلی است که به ترتیب با ساز و همراهی اجراکنندگان انجام می‌شود. ریتم آن از کند و آرام و گریان شروع می‌شود و به "ریتم هیجانی (سه جار)" پایان می‌یابد. در میان آن ریتم‌های دیگری نیز وجود دارند که به شرح زیر هستند:
همچنین این ریتم‌ها با دوزله و ضرب اجرا می‌شود. ریتم‌های هه‌لپه‌رکی شامل ریتم‌های زیر می‌باشد:
از این میان ریتم چپ و راست (فتاحی و پشت پا) در همه مناطق عشایر ایران اجرا می‌شود.
ریتم گریان در منطقه سنندج و اطراف آن تا مرزهای سقز در شمال و همدان و کرمانشاه و ایلام در جنوب اجرا می‌شود. در مریوان ریتم سه پا معروف به راستا و هه ل گردن اجرا می‌شود.
مراسم ذکر در تکیه‌های دراویش قادری با نواختن دف و نی در جم خانه‌های اهل حق در کرمانشاهان و اورامانات با نواختن دف و تنبور اجرا می‌شود.
رقص سونه یا رقص مرغابی با آهنگ لبلان اجرا می‌شود.
ولایت سُغد نام یکی از ولایت‌های کشور تاجیکستان است و مرکز آن شهر خُجَند نام دارد.
مساحت این استان ۲۶٬۱۰۰ کیلومتر مربع و جمعیت آن در سال ۱۳۸۵، ۲٬۲۷۵٬۰۰۰ نفر بوده‌است.
این ولایت ۳۰ درصد از جمعیت تاجیکستان و یک‌سوم از زمین‌های قابل کشت این کشور را در خود جای داده‌است."Agriculture of the Republic of Tajikistan", statistical yearbook,State Statistical Committee, Dushanbe, 2008 همچنین دو سوم از تولید ناخالص داخلی کشور در این ولایت تولید می‌شود.Robert Middleton and Huw Thomas, 'Tajikistan and the High Pamirs', Odyssey Books, 2008, page 166
این ولایت در سال ۱۹۲۴ به عنوان بخشی از جمهوری سوسیالیستی ازبکستان شوروی تأسیس شد و در سال ۱۹۲۹ در پی کوشش‌های شیرین‌شاه شاه‌تیمور به جمهوری سوسیالیستی تاجیکستان شوروی پیوست.
این منطقه پیش از سال ۲۰۰ لنین‌آباد نامیده می‌شد. نام کنونی این ولایت از منطقهٔ باستانی سُغد گرفته شده‌است.
ولایت سغد در منطقۀ شمالی جمهوری تاجیکستان قرار دارد. حدود این ولایت را اساساً کوه‌ها تشکیل می‌دهند. در شمال آن رشته‌کوه‌های قُرَمه (با بلندای ۳٬۷۶۹ متر) و مغول (۱٬۶۲۴ متر) قرار دارند، که به رشته‌کوه‌های تیان‌شان داخل می‌شود. این ولایت در سمت جنوب با رشته‌کوه‌های ترکستان (۵٬۵۰۹ متر)، زرافشان (۵٬۴۸۹ متر) و حصار محصور است که به سلسله‌کوه‌های حصار و آلای معروف می‌باشند. بین رشته‌کوه‌های قرمه و ترکستان، بخش غربی درۀ فرغانه قرار گرفته که از آن سیردریا می‌گذرد. رشته‌کوه‌های ترکستان و زرافشان را درۀ فرغانه از هم جدا می‌کند.
اقلیم ولایت سغد معتدل است. زمستانش نه چندان سرد (میانگین دمای ژانویه ۱ تا ۱-)، تابستانش گرم (میانگین دمای ژوئیه ۲۸+)، بارندگی سالانه ۱۵۰ میلی‌متر و در برخی نقاط ۳۰۰ میلی‌متر است.
در این ولایت بعضاً باد گرم و خشک می‌وزد.
رودها: سیردریا که از رودهای اسفره، خواجه باقرغان، آق‌سو و غیره در این ولایت تغذیه می‌شوند. همچنین زرافشان با شاخاب‌هایش فان‌دریا، کشتوت، مَغیان، که دارای قله‌های برفی است، ذخیرۀ بزرگ برق‌آبی دارد و برای آبیاری زمین‌ها استفاده می‌شود.
بزرگ‌ترین دریاچه‌های این ولایت عبارت هستند از اسکندرکول و آق‌سقان.
خاک‌ها: خاک‌هایی از نوع هموار با رنگ خاکستری باز، در کوه‌ها خاکستری تیره بیشتر است که تدریجاً به خاک‌های ارغوانی‌رنگ، خاک‌های کوهی-جنگلی و خاک‌های مرغزاری کوهی تغییر می‌کند. رستنی‌های منطقه را گیاهان بیابانی و نیمه‌بیابانی تشکیل می‌دهند؛ آویشن (شِباغ)، خار پای‌شتر، در دره رودها به مقدار کم توق‌زارها باقی مانده‌اند.
در دامنۀ رشته‌کوه‌ها تا بلندی ۱٬۰۰۰ متر رستنی‌های آویشن و شورگی و در بلندی ۱٬۵۰۰–۱٬۷۰۰ متر و بیشتر از آن رستنی‌های گوناگون کوه هستند. گیاهان نیمه‌کوهستانی و کوهستانی در بلندی ۲٬۵۰۰–۳۰۰ متر قرار دارند.
از پستانداران، روباه، شغال، زرگوش، برسوک، خوک یابایی، بز کوهی، برس برفی دیده می‌شوند. در رودها و دریاچه‌های ولایت ماهیانی با نام‌های محلی گُلاماهی، زَغارماهی، لق‌ماهی و بُرُت‌ماهی، شیرماهی، زندگی می‌کنند.
اقتصاد ولایت سغد از سال ۲۰۰۰ میلادی به‌طور پیوسته در حال رشد بوده‌است، با میانگین نرخ رشد ۱۳٫۲٪ در سال ۲۰۰۸ و ۱۳٫۳ درصدی در سال ۲۰۰۹. در سال ۲۰۰۹، تولیدات کشاورزی، تجاری و صنعتی به ترتیب سهمی به میزان ۲۸٫۲٪، ۲۵٫۸٪ و ۱۴٫۰٪ در تولید ناخالص منطقه‌ای سغد داشتند. از سال ۲۰۰۰، خروجی تولید صنعتی سغد دو برابر افزایش یافته و به‌طور متوسط نرخ رشد سالانه ۵ تا ۸ درصدی را دارا بوده‌است."Socio-economic situation of the Sughd oblast", Statistics Committee of Sughd oblast, Khujand: January-March 2010 (به فارسی‌تاجیکی و روسی)
در این ولایت یک منطقۀ آزادی اقتصادی نیز برپا گردیده‌است.
توران، نام یک منطقه در آسیای میانه به معنی سرزمین تور به زبان پارسی میانهEmeri "van" Donzel, Islamic Reference Desk, Brill Academic Publishers, 1994. pg 461. Actual Quote: Iranian term applied to region lying to the northeast of Iran and ultimately indicating very vaguely the country of the Turkic peoples. است که از آن سوی آمودریا (جیحون) یعنی ماوراءالنهر به خوارزم متصل بوده‌است و از مشرق تا دریاچهٔ آرال امتداد دارد. همان‌طور که در ادامه، توضیح داده خواهد شد، تورانیان اصلی از نژاد سکاها در عصر اوستا هستند.Edward A Allworth,Central Asia: A Historical Overview, Duke University Press, 1994. pp 86I. M. Diakonoff, The Paths of History, Cambridge University Press, 1999, p. 100: Turan was one of the nomadic Iranian tribes mentioned in the Avesta. However, in Firdousi’s poem, and in the later Iranian tradition generally, the term Turan is perceived as denoting ‘lands inhabited by Turkic speaking tribes.According to Prof. Gherardo Gnoli:’’Iranian tribes that also keep on recurring in the Yasht, Airyas, Tuiryas, Sairimas, Sainus and Dahis’’. G. Gnoli, "Zoroaster's time and homeland", Naples 1980
واژهٔ تورا در یشت‌های اوستا قبایل چادرنشینی را توصیف می‌کند که اسب‌های تندپا دارند و دشمن ایرانیان یکجانشین هستند. در منابع آشوری ۶۴۱ یا ۶۴۰ پیش از میلاد، این قبایل چادرنشین سکایی شناخته می‌شدند.History of civilizations of Central Asia,V II,p23
در کعبهٔ زرتشت، توران جزء ایالت‌های ایران آمدهHistory of civilizations of Central Asia, V III,p104
کهن‌ترین منبع که به کلمهٔ توران اشاره می‌کند کتاب اوستا است و تمامی تورانیان در این کتاب نام‌های ایرانی دارند.M. Mayrhofer, Die avestischen Namen,IPNB I/1(Vienna 1977).تورانی‌ها و شاخه‌ای از قوم آریایی سکاها با فرهنگ نازلتر بودند. هنگامی که در قرن ششم میلادی سرزمین سکاها به زیر سلطهٔ ترکان درآمد، این دو واژه با هم درآمیختند و نام توران
به ترکان گفته شد.جایگاه مناطق اطراف دریای خزر در تاریخ جهان اسلام، واسیلی ولادیمیروویچ بارتولد، ص11
در کتاب‌های پهلوی نیز نام‌های تورانیان همه ایرانی است. در شاهنامه هم نام‌هایی مانند پشنگ و ارژنگ، افراسیاب، گرسیوز، اغریرث، گُروی، کهرم، سپهرم، اندریمان، سرخه، شیده، فرنگیس، منیژه، ویسه، فرشیدورد، لهاک، هومان، پیران، بارمان، پیلسم، گلباد، نستیهن، شواسپ، ارجاسپ، ویدرفش، نامخواست و…)، کاملاً آشکار می‌سازد که تورانیان عصر اوستایی، قوم-قبیله‌ای «ایرانی» بوده‌اند.
ایرانی شاخه‌ای از اقوام آریایی هستند که خود به دو دسته ایرانی شرقی (سکاها) و ایرانی غربی (مادها و پارس‌ها) تقسیم می‌شوند.
در عصر اشکانی و ساسانی، پس از آن که یاد و خاطرهٔ تورانیان کهن دیگر به اسطوره‌ها پیوسته و در دل حماسه‌ها جای گرفته بود، با جایگزین شدن هپتالیان و خیون‌ها در آسیای میانه، و سپس در عصر اسلامی با ساکن شدن ترکان در این ناحیه، نام قوم-قبیلهٔ فراموش شده و از میان رفتهٔ «توران»، به ساکنان جدید و نوآمدهٔ این منطقه، یعنی هپتالیان و خیون‌ها و هون‌ها، و سرانجام «ترکان» گفته شد و با آنان منطبق شد. از این روست که در متون عصر اسلامی، گاه از اصطلاح تور و توران برای اشاره به ترکان ساکن آسیای میانه و ماوراءالنهر استفاده می‌شود، چنان‌که در لغت‌نامه دهخدا ذیل مدخل توران آمده‌است: «نام ترکستان است و بعضی از خراسان و آن از مشرق است».لغت فرس اسدی چ اقبال ص 367
مردم ایران و توران به عنوان یک قوم محسوب می‌شدند که هر دو از نوادگان فریدون بودند اما با دو قلمرو مختلف و اغلب نیز با یکدیگر در جنگ بودند.E. Yarshater, Iran iii., "Encyclopaedia Iranica".K. H. Menges, in Encyclopaedia Iranica Excerpt: "In a series of relatively minor movements, Turkic groups began to occupy territories in western Central Asia and eastern Europe which had previously been held by Iranians (i.e. , Turan). The Volga Bulgars, following the Avars, proceeded to the Volga and Ukraine in the 6th-7th centuries."
ارتباط توران با ترک‌ها نیز از حساب جغرافیایی شاهنامه گرفته شده‌است که ترک شدن آسیای میانه در طول آن زمان تا اندازه‌ای تکمیل شده بود.http://etext.library.adelaide.edu.au/f/firdausi/f52ek/part8.html Firdawsi, "The Epic of Kings", translated by Helen Zimmern, eBooks@Adelaide 2004]
در واقع با توجه به شاهنامه دستکم ۱۵۰۰ سال پس از اوستا، قبایل کوچ‌نشین که ساکنان این سرزمین بودند توسط تورج که پسر دوم فریدون بود رهبری می‌شدند.
از اوستا و کتب دینی پهلوی و داستان‌های ملی و اقوال مورخان قدیم برمی‌آید که ایرانیان و تورانیان از یک نژاد بوده‌اند. منتها ایرانیان زودتر شهرنشین شدند و تورانیان به همان وضع بیابان‌نوردی و چادرنشینی باقی‌ماندند. در کتب متأخر، منطقهٔ ترک و خزر و چین و ماچین و تبت و شرق را به تفاوت خاک تور و ممالک روم و روس و آلان و مغرب را خاک سرم (سلم) دانسته‌اند. برخلاف این پندار، توران و سرمان و دو مملکت دیگر سایینی و داهی، هر چهار مانند خود ایران مرز و بوم آریایی است.
تور یا تورج (در فارسی میانه Tuzh) پسر فریدون در افسانه‌های باستانی ایران است. در شاهنامه وی به اشتباه ترک شناخته شده‌است.Edgar Burke Inlow. Shahanshah: A Study of the Monarchy of Iran, Motilal Banarsidass Pub, 1979. pg 17: "Faridun divided his vast empire between his three sons, Iraj, the youngest receiving Iran. After his murder by his brothers and the avenging Manuchihr, one would have thought the matter was ended. But, the fraternal strife went on between the descendants of Tur and Selim (Salm) and those of Iraj. The former - the Turanians - were the Turks or Tatars of Central Asia, seeking access to Iran. The descendants of Iraj were the resisting Iranians. هرچند از نظر فرهنگی هیچ ارتباطی بین تورانیان شاهنامه و فرهنگ باستانی ترک‌ها وجود ندارد.http://www.medievalists.net/2009/01/04/barbarian-incursions-the-coming-of-the-turks-into-the-islamic-world/ Bosworth, C. E. "Barbarian Incursions: The Coming of the Turks into the Islamic World." In "Islamic Civilization", Edited by D. S. Richards. Oxford, 1973. pg 2: "Hence as Kowalski has pointed out, a Turkologist seeking for information in the Shahnama on the primitive culture of the Turks would definitely be disappointed." در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادی ارتباط تورانیان با اقوام اورال و آلتائیک زبان مطرح شد ولی هم‌اکنون این نظریه منسوخ و رد شده‌است.
باید به این نکته اشاره کرد که در نوشته‌ها صفویان، عثمانیان را رومی و دولت روم می‌خواندند. در حالی که عثمانیان، یونانی-رومی نبودند، ولی چون زیست‌بوم آنان از دیرباز روم نامیده می‌شد، این نام‌گذاری بر سرزمین عثمانیان، در میان مسلمانان رواج داشت. هم‌چنین در این دوران، آسیای میانه و دولت شیبانیانِ ازبک را توران می‌خواندند.
سراسر نام‌های تورانیان دارای ریشهٔ ایرانی است. در شاه‌نامهٔ فردوسی که برگرفته‌شده از خدای‌نامه است تورانیان با ایرانیان دارای یک ریشه هستند آن‌گاه که از پادشاهی و تقسیم سرزمین‌ها به دست فریدون سخن می‌رود. تور و سلم و ایرج هر سه فرزندان فریدون هستند یکی از این سرزمین‌ها سرزمین تور در همسایگی و مرز به مرز ترکان-مغولان در شمال چین است که به تور برادر ایرج (نماد ایرانیان) می‌رسد.
سرزمین توران و تورانیان با سرزمین سکاها و قوم سکا برابر است.محسنی، محمدرضا 1392: پان‌ترکیسم، ایران و آذربایجان، نشر سمرقند، چاپ دوم، ص 198-200
شمارش واژه‌های مهم هویت زبانی و فرهنگی بار بار در ادبیات شاعران ایران‌زمین:
این فهرست قابل گسترش می‌باشد.
مسئله توقف از دسته مسائل تصمیم‌گیری است که دربارهٔ صفات یک برنامه کامپیوتری با استفاده از یک ماشین تورینگ تعریف شده (ماشینی برنامه‌پذیر که قابلیت انجام هر محاسبه‌ای را دارد) بحث می‌کند. می‌توان به شکل زیر آن را بیان کرد:
اگر شرح یک برنامه و ورودی متناهی متناظر با آن را داشته باشیم آیا می‌توان تشخیص داد که این برنامه متوقف می‌شود یا تا ابد ادامه می‌یابد.
در این مسئله هیچ شرطی بر روی زمانی که طول می‌کشد تا برنامه تمام شود یا حافظه‌ای که اشغال می‌کند وجود ندارد، یعنی ممکن است اجرای برنامه زمان زیادی طول بکشد، یا حافظه زیادی اشغال شود تا برنامه تمام شود؛ یعنی سؤال این است که آیا بالاخره این برنامه تمام می‌شود یا تا ابد ادامه پیدا می‌کند.
برای مثال به برنامه زیر که به زبان سی نوشته توجه کنید:
این برنامه هیچ‌گاه متوقف نمی‌شود و در این حلقه گیر می‌کند. از طرف دیگر در برنامه زیر داریم:
که در این برنامه بدون توجه به ورودی متوقف می‌شود.
در کل مسئله توقف از این جنبه مشهور است که از اولین دسته مسائلی بود که تصمیم ناپذیر بود، بدین صورت که هیچ برنامه کامپیوتری با قابلیت جواب دادن به این سؤال به ازای جمیع ورودی‌ها پیدا نشد و اثبات شد که وجود ندارد. در نتیجه آن تعدادی زیادی مسائلی از این دست بیان شدند. راه حل رایج برای اثبات کردن اینکه یک مسئله تصمیم ناپذیر است استفاده از روش کاهیدن (reduction) است.
یکی از نتایج تصمیم ناپذیر بودن مسئله توقف این است که الگوریتمی عمومی برای پیدا کردن درستی یا نادرستی یک حکم دربارهٔ اعداد طبیعی وجود ندارد. چون می‌توان گزاره‌ای که نشان می‌دهد آیا یک الگوریتم با ورودی‌های مربوط به آن متوقف می‌شود یا نه را متناظر با یک حکم دربارهٔ اعداد طبیعی در نظر گرفت. چون می‌دانیم که این همان مسئله توقف است پس چنین الگوریتمی برای اعداد طبیعی پیدا نمی‌شود.
یکی دیگر از نتایج تصمیم ناپذیری مسئله توقف تئوری Rice's theorem است که می‌گوید به‌طور کلی نمی‌توان دربارهٔ درستی هرعبارت نا بدیهی (non-trival) مربوط به تابعی که توسط یک الگوریتم تعریف شده نظر داد. برای مثال نمی‌توان به سؤال «آیا این الگوریتم با ورودی 0 متوقف می‌شود یا نه» پاسخ قطعی داد. توجه کنید که این تئوری دربارهٔ تابعی که توسط الگوریتم تعریف شده نظر می‌دهد و نه دربارهٔ خود الگوریتم. برای مثال تشخیص اینکه یک الگوریتم در 100 مرحله متوقف می‌شود یا نه کار آسانی است و این یک گزاره دربارهٔ خود الگوریتم است و نه دربارهٔ تابع آن الگوریتم.
تورینگ در اثبات خود ایده‌آلگوریتم را با تعریف ماشین تورینگ رسمی‌کرد، گرچه به هیچ وجه نتیجه مخصوص آن‌ها نیست و به‌طور مساوی در مدل‌های دیگر محاسبه که متناظر با توان محاسباتی با ماشین تورینگ هستند به کار بسته می‌شود مانند
markov algothims, Lambda calculus یا Post systems
موضوعی که در این باره بسیار حائز اهمیت است این است که رسمی سازی به ما اجازه تناظر بعضی از گونه‌های داده که الگوریتم می‌تواند ازآنها بهره ببرد با خود الگوریتم را می‌دهد.برای مثال اگر الگوریتم توابعی روی اعداد طبیعی تعریف شده‌است (مانند توابع محاسباتی) باید یک تناظر از روی الگوریتم به اعداد طبیعی باشد.تناظر به رشتهها آسان‌ترین کار است اما تبدیل رشته به عدد با تعریف آن‌ها به صورت اعداد در سیستم عددی n تایی امکان‌پذیر است.
این اثبات نشان می‌دهد که یک تابع به ازای جمیع حالات که تصمیم بگیرد که برنامهٔ i با ورودی دلخواه x آیا متوقف می‌شود یا نه وجود ندارد؛ یعنی تابع h که با شرایط زیر وجود ندارد :
اگر برنامه متوقف شود
اگر برنامه متوقف نشود
زیرا اگر برنامه K را چنان فرض کنیم که به صورت زیر باشد به تناقض می‌رسیم:
اگر فرض کنیم که خود این برنامه K به عنوان ورودی به خودش داده شود به تناقض خواهیم رسید زیرا اگر h(k,k)=1 در این صورت برنامه متوقف نخواهد شد و در while(true) خواهد ماند اما خود h(k,k)=1 به این معنا است که باید برنامه متوقف شود که تناقض می‌باشد . حالت h(k,k)=0 نیز مشابهاً به تناقض می‌رسد.
آمِدِئو آووگادرو با نام کامل لورنزو رومانو کارلو آمِدِئو آووگادرو دی کوارِنیا اِ دی چِرِتو کنت کوارنیا و چرتو دانشمند ایتالیایی بود؛ که در ۹ اوت سال ۱۷۷۵ در شهر تورین در کشور ایتالیا چشم به جهان گشود. او در گسترش نظریه مولکولی سهم مهمی داشت و قانون آووگادرو را کشف کرد. به افتخار او شمار مولکول‌های یک مول از هر ماده را عدد آووگادرو می‌نامند که برابر است با ۱۰۲۳×۶٫۰۲۲۱۴۰۷۶.
آووگادرو در سال ۱۷۷۶ در شهر تورین ایتالیابه دنیا آمد. تورین در آن دوران بخشی از پادشاهی ساردینیا بود. پدرش قاضی مشهوری بود و علاقه داشت پسرش حرفه او را پیشه کند. آمدئو فرد نابغه ای بود و در بیست سالگی به دریافت دکترای حقوق نائل آمد. اما پس از سه سال کار و تجربه دریافت که این حرفه خواسته هایش را برآورده نمیکند، از این رو به ریاضیات و فیزیک و شیمی روی آورد. در ۳۳ سالگی به مقام استادی فیزیک رسید. دو سال بعد در سال ۱۸۱۱ نظریه معروف مولکولی خود را در یک مجله فرانسوی به چاپ رساند. اما این نظریه در زمان خود مورد توجه قرار نگرفت و به فراموشی سپرده شد. آووگادرو با کوشش فراوان توانست فرق میان اتم و مولکول را کشف کند. او همچنین بیان کرد حجم مساوی از هر گاز دارای تعداد مولکول یکسانی است، به شرط آنکه اندازه گیری در شرایط یکسانی از دما و فشار صورت گیرد. امروزه نظریه آووگادرو به قانون آووگادرو مشهور است و شهرتی عالم گیر دارد. آووگاردرو بقیه عمرش را نیز صرف پژوهش و تدریس موضوع های علمی کرد و سرانجام در سال ۱۸۵۶ در گذشت، در حالی که دنیای علم آن روز به نبوغش پی نبرده بود.
بخشی از اطلاعات از کتاب فیزیک ۱ رشته ریاضی و فیزیک تالیف آموزش و پرورش جمع آوری شد.
جان دالتون شیمی‌دان و فیزیک‌دان بریتانیایی بود. معروفیت او بیشتر به خاطر پیشگامی او در نظریه اتمی است. دالتون همچنین نخستین مقالات علمی با موضوع کوررنگی را که حقایق بسیار مهمی در رابطه با تمایز رنگ‌ها را در بر می‌گرفت در سال ۱۷۹۸ ارائه کرد. به دلیل خدمات دالتون در این زمینه، این بیماری دالتونیسم هم نامیده می‌شود. پس از مرگ دالتون، چشمان وی برداشته و به مجمع ادبی و فلسفی منچستر منتقل گردید. در سال ۱۹۹۵ محققان با استفاده از تجزیه و تحلیل دی‌ان‌ای نمونه کوچکی از بازماندهٔ چشم دالتون به بررسی مجدد کوررنگی او پرداختند.
جان دالتون ۱۰ سال پیش از ثبت و اعلان استقلال آمریکا در سال ۱۷۶۶، در انگلستان زاده شد. خانواده او در یک کلبه کوچک گلی در روستایی زندگی می‌کردند. در کودکی، جان به همراه برادرش در یک مزرعه کار می‌کرد و در مغازه پدر در بافتن لباس او را یاری می‌دادند. با وجود فراهم بودن اندکی از لوازم اولیه زندگی آن‌ها خانواده فقیری بودند، بسیاری از پسران فقیر در آن زمان از داشتن تحصیلات محروم بودند، اما جان توانست با خوش‌شانسی در مدرسه‌ای در همان نزدیک زادگاهش مشغول تحصیل شود.
او به یادگیری علاقه زیادی نشان می‌داد. آموزگاران نیز او را به یادگیری تشویق می‌کردند. در ۱۲ سالگی، او اولین مدرسه خود را در شهری نزدیک محل اقامتش باز کرد اما به خاطر کمبود پول مجبور به بستن آنجا و کار کردن در مزرعه عمه‌اش شد.
۳ سال بعد، به همراه برادر بزرگ‌تر و یکی از دوستانش مدرسه‌ای را در کندالKendall انگلیس باز کرد. به تدریس انگلیسی. لاتین، یونانی، فرانسوی و ۲۱ موضوع علمی و ریاضی پرداخت. جان به یادگیری طبیعت و هوای اطراف خود می‌پرداخت. او پروانه‌ها، حلزون، و. . . را جمع‌آوری می‌کرد. جان دالتون پی برد که دچار کوررنگی ست و به یادگیری آن روی آورد. در ۱۷۹۳، جان به عنوان معلم خصوصی به منچستر رفت و در کالج جدید مشغول به تدریس شد؛ و در آنجا به مشاهده رفتار گازها پرداخت.
او به عناصر و اجزاء مختلف و چگونگی درست شدن آن‌ها اندیشید. جان نظریه‌ای داشت که بر طبق آن، هر عنصری از اتمهای مجزا تشکیل شده و تمام عناصر با یکدیگر متفاوت هستند زیرا اتم‌های سازنده هر کدام از آنها، با دیگری متفاوت است.
او فکر می‌کرد که هر عنصری وزن مخصوص می‌دارد، زیرا از اتم‌های متفاوتی تشکیل شده. در سال ۱۸۰۸، جان دالتون کتابی با مضمون، "نظامی نوین در فلسفه شیمی" منتشر کرد که در آن وزن بسیاری از اتم‌های شناخته شده را جمع‌آوری و لیست کرده بود. مقدار عددی وزن‌هایی که او محاسبه کرده کاملاً دقیق نبودند، اما مبنایی بودند برای جدول تناوبی پیشرفته، اگرچه بسیاری نظریه دالتون در مورد ساختار اتم را نپذیرفتند، اما وی بر تحقیقات خود برای دفاع از نظریه‌اش ادامه می‌داد.
جان دالتون در سال ۱۸۴۴ درگذشت، او با افتخار در انگلستان به خاک سپرده شد. بیش از ۴۰۰٬۰۰۰ نفر بدن بی‌جان او را هنگام قرار گرفتن در تابوت مشایعت کردند. آخرین تجربه و آزمایش مربوط به او بررسی چشم نگهداری شده او در سال ۱۹۹۵ بود تا دلیل کوررنگی او را معلوم کنند. ثابت شد که کوررنگی او از نوع نادری است که به دوتروآنوپیا معروف است. دالتون حتی پس از مرگ نیز به گسترش دانش کمک کرد.
امروز، دانشمندان در هر جا، نظریه دالتون دربارهٔ ساختار اتم را مورد قبول می‌دانند. یک پسر ساده روستایی روش جدیدی برای اندیشیدن و نگاه کردن به عالم هستی و چگونگی کارکرد آن را به مردم و اهل دانش نشان داد.
دالتون یکی از پیشگامان نظریهٔ اتمی بود. بر طبق این نظریه تمام مواد از ذرات ریزی تشکیل شده‌اند که غیرقابل تقسیم‌اند. او اولین ذرات را اتم نامید، و شکل آن‌ها را کروی تصور می‌کرد. همچنین شرح داد که اتم هر عنصر خاص، وزن و مشخصات به‌خصوص همان عنصر را دارد. دالتون که از کوررنگی رنج می‌برد (دربارهٔ این بیماری تحقیق کرد و نخستین مقالهٔ علمی دربارهٔ این بیماری را که بعداً دالتونیسم نام گرفت) منتشر کرد.
فلز یا توپال‌ها دسته‌ای از مواد غیرشفاف، گداخت پذیر، انعطاف‌پذیر و معمولاً براق هستند که رسانایی الکتریکی و گرمایی نسبتاً خوب یا خوبی نیز دارند. در شیمی، فلزات موادی هستند که به راحتی با از دست دادن الکترون‌های خود کاتیون‌ها را تشکیل می‌دهند و اکسیدها و هیدروکسیدهای اساسی تولید می‌کنند.
در فیزیک، فلز به‌طور کلی به عنوان هر ماده‌ای در نظر گرفته می‌شود که قادر به هدایت الکتریسیته در دمای صفر مطلق باشد. بسیاری از عناصر و ترکیباتی که به‌طور معمول به عنوان فلز طبقه‌بندی نمی‌شوند در فشارهای زیاد فلزی می‌شوند. به عنوان مثال، ید غیر فلزی به تدریج در فشاری بین ۴۰ تا ۱۷۰ هزار برابر فشار اتمسفر تبدیل به فلز می‌شود. به همین ترتیب، برخی از موادی که به عنوان فلز در نظر گرفته می‌شوند، می‌توانند به غیرفلز تبدیل شوند. به عنوان مثال، سدیم در فشار کمتر از دو میلیون برابر اتمسفر به یک نافلز تبدیل می‌شود.
در شیمی، دو عنصر آرسنیک و آنتیموان که طبق تعریف فلز در فیزیک به عنوان فلزات شکننده شناخته می‌شوند، معمولاً به‌دلیل خواص شیمیایی به عنوان شبه‌فلز طبقه‌بندی می‌شوند. حدود ۹۵ عنصر از ۱۱۸ عنصر جدول تناوبی فلز هستند (یا احتمالاً چنین هستند). این عدد دقیق نیست زیرا مرزهای بین فلزات، نافلزات و شبه‌فلزات به دلیل فقدان تعاریف پذیرفته شده جهانی از دسته‌های درگیر، کمی در نوسان است.
فلزات براق و درخشان هستند، حداقل زمانی که تازه ساخته شده یا صیقلکاری شده‌اند. ورق‌های فلزی ضخیمتر از چند میکرومتر غیرشفاف به نظر می‌رسند، اما ورق طلا نور سبز را از خود عبور می‌دهد.
حالت جامد یا مایع فلزات عمدتاً از ظرفیت اتم‌های فلزی ناشی می‌شود که به آسانی الکترون‌های پوسته بیرونی خود را از دست می‌دهند. به‌طور کلی، نیروهایی که الکترون‌های لایه بیرونی یک اتم را در جای خود نگه می‌دارند، ضعیف‌تر از نیروهای جاذبه روی همان الکترون‌ها هستند که از برهم‌کنش بین اتم‌های فلز جامد یا مایع ناشی می‌شوند. الکترون‌های درگیر تغییر مکان پیدا می‌کنند و ساختار اتمی یک فلز را می‌توان به‌طور مؤثری به‌عنوان مجموعه‌ای از اتم‌های تعبیه‌شده در ابری از الکترون‌های نسبتاً متحرک تجسم کرد. به این نوع برهمکنش، پیوند فلزی می‌گویند. استحکام پیوندهای فلزی در فلزات مختلف در حوالی مرکز سری فلزات واسطه به حداکثر می‌رسد، زیرا این عناصر دارای تعداد زیادی الکترون جابجا شده هستند.
اگرچه بیشتر فلزات عنصری چگالی بالاتری نسبت به بسیاری از غیرفلزها دارند، تنوع زیادی در چگالی آنها وجود دارد، لیتیوم کمترین چگالی (۰٫۵۳۴ گرم بر سانتی‌متر مکعب) را داشته و اسمیم (۲۲٫۵۹ گرم بر سانتی‌متر مکعب) بالاترین چگالی را دارد. منیزیم، آلومینیوم و تیتانیوم فلزات سبکی هستند که اهمیت تجاری زیادی دارند. چگالی آنها ۱٫۷، ۲٫۷ و ۴٫۵ گرم بر سانتی‌متر مکعب را می‌توان با فلزات ساختاری قدیمی تر، مانند آهن در ۷٫۹ و مس در ۸٫۹ گرم بر سانتی‌متر مکعب مقایسه کرد؛ بنابراین وزن یک توپ آهنی به اندازه سه توپ آلومینیومی با حجم برابر است.
فلزات معمولاً چکش‌خوار و انعطاف‌پذیر هستند و تحت تنش بدون شکاف تغییر شکل می‌دهند. تصور می‌شود که ماهیت غیر جهتی پیوند فلزی به شکل قابل توجهی در شکل‌پذیری بیشتر جامدات فلزی کمک می‌کند. در مقابل، در یک ترکیب یونی مانند نمک خوراکی، وقتی صفحات یک پیوند یونی از کنار یکدیگر می‌لغزند، تغییر مکان حاصل، یون‌های بار یکسان را به نزدیکی منتقل می‌کند و منجر به شکاف برداشتن کریستال می‌شود. چنین جابجایی یا شیفتی در یک کریستال با پیوند کووالانسی، مانند الماس، که در آن شکستگی و تکه‌تکه شدن کریستال رخ می‌دهد، مشاهده نمی‌شود. تغییر شکل الاستیک برگشت‌پذیر در فلزات را می‌توان با قانون هوک برای بازگرداندن نیروها توصیف کرد، که در آن تنش به‌طور خطی با کرنش متناسب است.
ساختار الکترونیکی فلزات به این معنی است که آنها رسانای نسبتاً خوبی برای الکتریسیته هستند. الکترون‌های موجود در ماده فقط می‌توانند سطوح انرژی ثابت و نه متغیر داشته باشند، و در یک فلز، سطوح انرژی الکترون‌های ابر الکترونی آن، حداقل تا حدی، با سطوح انرژی که در آن رسانش الکتریکی می‌تواند رخ دهد، مطابقت دارد. در نیمه هادی‌هایی مانند سیلیسیم یا نافلزی مانند گوگرد، یک شکاف انرژی بین الکترون‌های موجود در ماده و سطح انرژی وجود دارد که در آن رسانش الکتریکی می‌تواند رخ دهد. در نتیجه، نیمه‌رساناها و نافلزات رسانای نسبتاً ضعیفی هستند.
فلزات رسانای نسبتاً خوبی برای گرما هستند. الکترون‌های موجود در ابر الکترونی یک فلز بسیار متحرک هستند و به راحتی قادر به انتقال انرژی ارتعاشی ناشی از گرما هستند.
سهم الکترون‌های یک فلز در ظرفیت گرمایی و هدایت حرارتی آن و رسانایی الکتریکی خود فلز را می‌توان از مدل الکترون آزاد محاسبه کرد. با این حال، این ساختار جزئیات شبکه یونی فلز را در نظر نمی‌گیرد. در نظر گرفتن پتانسیل مثبت ناشی از آرایش هسته‌های یونی، ساختار نوار الکترونیکی و انرژی اتصال یک فلز را در نظر می‌گیرد. مدل‌های ریاضی مختلفی قابل اجرا هستند که ساده‌ترین آنها مدل تقریباً الکترون آزاد است.
فلزات معمولاً تمایل به تشکیل کاتیون از طریق از دست دادن الکترون دارند. بیشتر آنها با اکسیژن موجود در هوا واکنش نشان می‌دهند و در بازه‌های زمانی مختلف اکسید می‌شوند (پتاسیم در چند ثانیه می‌سوزد در حالی که آهن در طول سال‌ها زنگ می‌زند). برخی دیگر مانند پالادیم، پلاتین و طلا به هیچ وجه با جو واکنش نشان نمی‌دهند. اکسیدهای فلزات بر خلاف اکسیدهای غیرفلزها که اسیدی یا خنثی هستند، عموماً بازی(قلیایی) هستند. استثناها عمدتاً اکسیدهایی با حالت‌های اکسیداسیون بسیار بالا مانند CrO، MnO و OsO هستند که واکنش‌های کاملاً اسیدی(جوهری، جوهر=اسید) دارند.
رنگ آمیزی، آنودایز کردن یا آبکاری فلزات راه‌های خوبی برای جلوگیری از خوردگی آنها هستند.
پدرام یک نام فارسی برای مردان است که معانی زیبای زیادی برای آن آمده‌است. این نام برای پسر به کار گرفته می شود. معانی و تعابیر بسیاری برای پدرام آماده است.
آرام، خرّم. آراسته. نیکو. دلگشای. خوش
خوشدل. شاد. مبتهج. سر سبز و خرم ، مهربان
مبارک. فرخ. خجسته. به فال نیک. فرخنده (مقابل شوم)
منتظم (مقابل شوریده)
صحیح. درست ، کامل
آسان. هموار. آورنده خبر خوش
پیروز. موفق. شادباش
شادی. خوشی. پیروزی
همیشگی. جاوید. پاینده
پدرام، برای نام فامیل هم در ایران رایج است.
نام نبیره سام در داستان های شاهنامه فردوسی .
ایرانی باستان: (آرامش، آسودگی، صلح) /pʰæt + ɾɒːmiʃn/ (آقا و سرور)
ایل کَلهُر یکی از شعب اصلی ایل‌های کرد ایران و از کهن‌ترین طوایف غرب ایران است. ایل کلهر در دوره مشروطیت، علیرضا گودرزی، انتشارات کرمانشاه، ۱۳۹۸، چاپ دوم،KALHORکرد و پراکندگی او در گستره ایران زمین - ح. بهتویی - ۱۳۷۷ - تهران.ایل‌ها و طایفه‌های عشایری کرد ایران. علی میرنیا. ناشر نسل دانش. ایران. ۱۳۶۸.آیت محمدی. سیری در تاریخ سیاسی کرد. انتشارات پرسمان. ۱۳۸۲سرزمین ومردم ایران، عبدالحسین سعیدیان،انتشارات علم وزندگی، تهران1377تاریخ شهریاری، سعید نفیسی، ناشراقبال، تهران1317، ص25تبارشناسی قومی وحیات ملی. اسماعیل یوردشاهیان.انتشارات فرزان روز. تهران1380، چاپ اول. ص173و174گیتاشناسی ایران. مهندس عباس جعفری. مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی. تهران1379کرمانشاه و تمدن دیرینه آن، ایرج افشار سیستانی،انتشارات نگارستان، چاپ دوم، تهران1381
ایل کَلهُر بزرگ‌ترین ایل کرمانشاه می‌باشد. مردمان آن کردتبار هستند.http://www.iranicaonline.org/articles/kalhorhttp://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-tribeshttp://www.gutenberg.us/articles/kalhor_(kurdish_tribe)http://www.cais-soas.com/CAIS/Anthropology/Kurds/kurdish_tribes.htmhttp://america.pink/kalhor-kurdish-tribe_2367469.htmlدانشنامه دانش گستر، تهران. مؤسسه علمی فرهنگی دانش گستر و به گویش کردی کلهری تکلم می‌کنند.
برخی از منابع کلهر را از ایلات لُر میدانند.و زبان آنها را لری کلهری می دانند. اما ایل کلهر هیچ اشتراکاتی از نظیر آداب و رسوم ، زبان ، فرهنگ ، خصوصا نوع لباس پوشیدن و … با قوم لُر دیده نمی‌شود و در تاریخ بارها نام کلهر ها به عنوان کُرد آمده است
ایوان غرب، گیلان‌غرب و اسلام آبادغرب مراکز اصلی ایل کلهر می‌باشند. در دانشنامه ایرانیکا، از ایل کلهر به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین ایلات کرد نام برده شده‌است.
کلهرها مقارن با حکومت‌های صفویه و عثمانی در تسخیر بغداد به فرماندهی ذوالفقارخان کلهر مشارکت کردند و برای مدتی در آن منطقه حاکم بودند.ایل کلهر در دوره مشروطیت، علیرضا گودرزی، انتشارات کرمانشاه، ۱۳98، چاپ دوم، ص۲۵http://www.aftabir.com/articles/view/art_culture/cultural_heritage/c5c1184834704p1.php/تاریخچه-مختصر-ایل-کلهر
منابع دیگر هم از ایل کلهر به عنوان یکی از ایلات کرد کرمانشاه و غرب ایران یاد کرده‌اند.https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/8454http://www.iranicaonline.org/articles/asayer-tribesمهرداد (میشل)، ایزدی. کردها. دانشگاه هاروارد آمریکا.1992 طبق تحقیقات چندین ساله دانشگاه هاروارد آمریکا ایل کلهر بزرگ‌ترین ایل کرد در کردستان می‌باشد، زبان ایل کلهر کردی با گویش کلهری است که این گویش اولین گویش کردی است که از آن نوشتار باقی مانده‌است و مسکن اولیه ایل کلهر در شهر کالح (نمرود فعلی) در بین‌النهرین بوده‌است (میان رودان) در کردستان عراق فعلی که بعدها به دامنه‌های شاهو و قلعهٔ پلنگان (حد فاصل سنندج با کامیاران) کوچ می‌کنند و سپس به اطراف شاهراه خانقین _ کرمانشاه نقل مکان می‌کنند، هرچند که به صورت پراکنده در سایر نقاط کردستان هم حضور دارند. ایل کلهر پیش از روی کار آمدن صفویان تا ابتدای حکومت شاه طهماسب اول دارای موقعیتی مستقل و خودمختار بوده‌است، اما در سال۱۱۴۰هجری قمری قرارداد صلحی بین حکومت ایران و دولت عثمانی (ترکیه) بسته شد که مانع از جنگ بین این دو کشور شد و به موجب این پیمان صلح همدان، ایالت کرمانشاهان و خاک کلهر به دولت عثمانی (ترکیه) واگذار گردید و در مقابل پادشاه عثمانی حکومت اشرف را در ایران به رسمیت شناخت. مسکن آنان در غرب ایران شهرستان ایوان غرب در استان ایلام و در استان کرمانشاه در شهرستان‌های گیلان غرب، اسلام‌آباد غرب، بخشی از کرمانشاه، سرپل ذهاب، سنقر و کلیایی ، قصر شیرین و بخشی از شهرستان‌های چرداول، شهرستان آبدانان و سیروان در استان ایلام می‌باشد و بیجار و قروه در کردستان و جغاتو شاهین دژ (چهاردولی‌ها)، و از طرف مغرب به خاک کردستان عراق (مندلی و خانقین)، محدود می‌شود.
شهر گیلانغرب تنها شهری است که تمام ساکنان آن از ایل کلهر می‌باشند.ایل کلیایی که از هفت ماله بان سیری در ایوان غرب به این منطقه کوچ کرده اند و از کلهر های اصیل هستند.
گروهی از ایل کلهر، تحت عنوان طایفه کرد(کرد حسین خانی) در حدود ۷۰۰ سال پیش در شهر قلعه تل از توابع استان خوزستان ساکن شده‌اند.اردشیر کشاورز، مقالهٔ واقعیت تاریخ و ایل کلهر ـ هفته نامهٔ سیروان، شماره ۳۶۷، سال هشتم، ۸۴/۱۱/۱ ـ
مسکن اولیهٔ ایل کلهر همراه با مردمان گوران زبان در نواحی دامنه‌های کوه شاهو قلعهٔ پلنگان و دیگر نواحی این منطقه بوده‌است و در کردستان عراق نیز به‌طور سنتی در اطراف شهر زور خانقین کلار و دیگر نواحی گرمسیری جنوب کردستان عراق حضور داشته‌اند. سپس طی یک سری حوادث و اتفاقات به جنوب شاهراه کرمانشاه ـ خانقین نقل مکان کرده و ساکن شده‌اند و مرکز اصلی ایل امروز در این‌جا می‌باشد ولی طوایف کلهر امروزه در تمام کردستان ایران و عراق به‌طور پراکنده و گاه متمرکز در تمام شهرهای کُردنشین ایران و عراق از جمله سقز، بوکان، شاهین دژ (چهاردولی)، مهاباد، ارومیه، ماکو، سنندج، ایلام،سنقر و کلیایی، آبدانان، مهران و در عراق در سلیمانیه، کرکوک، کلار، حلبچه، نواحی گرمیان زندگی می‌کنند. اکنون قسمت اعظم ایل در استان کرمانشاه ساکن است.
حال با ذکر این نکته که مناطق کلهر نشین گیلان غرب، اسلام‌آباد غرب، ایوان غرب، بخش‌هایی از سرپل ذهاب، سنقر و کلیایی ، سومار، نفت شهر، ماهیدشت، برخی نواحی کرمانشاه، قصرشیرین بخشی از مناطق کلهر زبان است که از شاهین دژ (محمودآباد،چهاردولی‌ها) و بیجار در شمال تا مهران و چرداول در جنوب و در شرق از کرمانشاه ماهیدشت تا خانقین در غرب را شامل می‌شود. بزرگ‌ترین شهر کلهر نشین ایران شهر اسلام آبادغرب می‌باشد. زبان ایل کلهر کُردی با گویش کلهری است که خود به لهجه‌هایی تقسیم می‌شود. ایل کلهر در طول تاریخ خود مورد اقدامات سیاسی ـ نظامی قرار گرفته:
راولینسون دربارهٔ قدمت و موقعیت ایل کلهر می‌گوید: «کلهرها اگر قدیمی‌ترین ایل کردستان نباشند، به عنوان یکی از طوایف قدیمی منطقه شناخته شده‌اند».
عمادالدین دولتشاهی با آموختن الفبای اوستایی و ترجمه تازه‌ای از یشتها نکات جالبی از زوایای تاریک منطقه غرب ایران را روشن می‌کند. وی با ترجمه متن‌هایی از اوستا منطقه غرب ایران از قصر شیرین تا ایلام به‌ویژه «ایوان غرب» و «اسلام‌آباد» که مرکز ایل کلهر هستند محل زندگی اقوام اسطوره‌ای ایران معرفی می‌کند. همچنین با توجه به قبور حکاکی شده که اسم گیلانی کلهر ۱۲۰۰ سال قبل بر روی قبور اجداد کلهر کشف شده‌است قدمت ایل بزرگ کلهر را به دوران ساسانی و قبل اسلام برمی‌گرداند.هنری کرزیک راولینسون سفرنامه راولینسون، گذر از زهاب به خوزستان، تهران ۱۳۶۲
کتب قدیمی و سفرنامه‌های جهانگردان و روایتهای سنتی رایج در میان ایل کلهر این مدعا را به اثبات می‌رساند که، ایل کلهر در غرب ایران از جایگاه کهن و اصیلی برخوردار بوده‌است این ایل در زمان صفویان در حمله و تسخیر شهر بغداد مشارکت کردند.ایل کلهر در دوره مشروطیت، علیرضا گودرزی انتشارات کرمانشاه، ۱۳۸۱
بر خی مردمان کلهرها می‌گویند که از شیراز آمده‌اند و این امر ناشی از حضور چندین ساله آنان در آن سرزمین می‌باشد که در زمان زندیه همزمان با حکومت علی‌خان بر ایل کلهر برای تصرف شیراز همراه کریم خان زند (وکیل الرعایا) به شیراز رفته و تا انقراض زندیه همراه آنان بوده و در جنگ‌ها حضوری پر رنگ داشته‌اند؛ پس از شکست زندیه توسط آقامحمدخان قاجار برای جلوگیری از شورش دوباره و تضعیف سازمان ایلی در دسته‌های کوچک و جداجدا به نقاط مختلف کشور ایران از جمله، قم، قزوین، کرمان، گیلان، ری، شمیرانات و شهریار و… کوچانده می‌شوند اما عده‌ای از آنان دستور حاکم قاجار را برنتافته و به سرزمین اصلی خود بازمی‌گردند و از همین روست که آنها اظهار می‌دارند که از شیراز آمده‌اند. ایل کلهر در طول تاریخ نقش مهمی در تحولات ایران داشته‌است.
گودرزی در کتاب ایل کلهر در دوره مشروطیت چنین آورده‌است:در علت نامگذاری این ایل اصیل با نام کلهر، باید در ساخت، ریشه و معنی آن دقیق شد لفظ کلهر با فتح کاف و ضم هاء از دو بخش «کل» و «هور» یا «هُر» تشکیل شده‌است. این کلمه که با تلفظ‌های متعدد در منابع آمده‌است از قبیل کلهور، کلهر و کلِر. از همه آنها یک معنی به ذهن متبادر می‌شود. کَل به معنای آهوی کوهی نر می‌باشد واز خصوصیات آهوی کوهستان، همانا شجاعت و جنگندگی و جست و خیز فراوان آن است. قسمت دوم کلمه، هور یا هُر می‌باشد که در واژه‌نامه‌ها به معنای خورشید و آفتاب آمده‌است. از ویژگی‌های خورشید درخشندگی و سرعت و جذابیت می‌باشد. حال اگر به دنبال وجه شبه این دو کلمه کل و هور با مردمان ایل کلهر بگردیم باید نظری داشته باشیم به زیستگاه و قلمرو آنها یعنی دامنه‌ها و ارتفاعات پر فراز و نشیب زاگرس. مردمان این ایل در طول تاریخ با ناملایمات طبیعی دست و پنجه نرم کرده با شجاعت و جنگندگی همانند آهو و کل، کوه‌ها و صخره‌ها را درنوردیده ورام خواسته‌های خویش کرده‌اند و مهاجمانی که از صفحات غربی ایران قصد سوئی نسبت به کشورمان را داشته‌اند عقب رانده و آنها را به خاک مذلت نشانده‌اند. از طرفی اینها را به خاطر چهره‌های بشاش و جذاب و همچنین سرعت برق آسایی که درپیمودن کوه‌ها و گردنه‌های سخت گذر داشته‌اند، به خورشید که مظهر جذابیت است تشبیه کرده‌اند. قسمت دوم نام کلهر یعنی هر (هور) نیز احتمالاً از نام قوم هوری‌ها گرفته شده‌است.ایل کلهر در دوره مشروطیت، علیرضا گودرزی انتشارات کرمانشاه، ۱۳۸۱ صفحهٔ ۲۳
با توجه به اینکه کتاب‌های قدیمی و سفرنامه‌های جهانگردان و روایتهای سنتی رایج در میان ایل کلهر این ادعا را به اثبات می‌رساند که، ایل کلهر در غرب ایران از جایگاه کهن و اصیلی برخوردار بوده‌است این ایل در زمان صفویان در تسخیر بغداد مشارکت داشته‌است.
کلهرها از زمان باستان تا کنون نامشان موجود بوده‌است ولی تا به حال کسی تاریخی جامع و منسجم و علمی دربارهٔ این ایل ننگاشته‌است. این ایل از روزگار شاه اسماعیل اول بنیان‌گذار دولت صفوی تاکنون با حکومتهای مرکزی ایران و برخی از دولت‌های دیگر ارتباط داشته‌است و همواره سخت‌ترین حوادث را تجربه نموده‌اند.
ایل کلهر در دفع تجاوز افغانهای هراتی و جلوگیری از تجاوزات پی در پی دولت عثمانی و اعراب به مرزهای غربی ایران و تأمین نیروهای مسلح نقش بسزایی داشته‌است. با شروع جنگهای ایران و عثمانی از زمان صفویان تا روزگار قاجاری عملکرد این ایل با سران آن در تاریخ جنگها و فتوحات ثبت و ضبط گردیده‌است.
عمادالدین دولتشاهی با آموختن الفبای اوستایی و ترجمه تازه‌ای از یشتها نکات جالبی از زوایای تاریک منطقه غریب ایران را روشن می‌کند. وی با ترجمه متن‌هایی از اوستا منطقه غرب ایران از قصر شیرین تا ایلام به‌ویژه «ایوان غرب» و «اسلام‌آباد» که مرکز ایل کلهر هستند محل زندگی اقوام اسطوره‌ای ایران معرفی می‌کند. او با ریشه‌یابی واژه‌های اوستایی و تطبیق آنها با نام جای‌ها در این منطقه به این نتیجه می‌رسد که جای ایران اسطوره‌ای که در شاهنامه مطرح است غرب ایران امروزی است. دولتشاهی در کتاب جغرافیای غرب ایران یا کوه‌های ناشناخته اوستا، نام جای‌هایی مانند زواره‌کوه، هفت‌آشیان (کرمانشاه)، زویری، مرِگ (Merg)، مانِشت، گواور، تجر، سروناو و غیره را که هم‌اکنون نیز به همان نام‌ها نامیده می‌شوند به اقوام اسطوره‌ای ایران (پیشدادیان و کیانیان) منتسب می‌کند. چون تمامی این‌جای‌ها در حوزه حضور گویش کلهری قرار دارند، بی ربط نیست اگر بگوییم ایل کلهر که از زمانهای دور در همین منطقه می‌زیسته‌است.
ایل کلهر به زیرمجموعه‌هایی تقسیم می‌شود.
کلهرها از کهن‌ترین طوایف ایرانی هستند که در غرب ایران سکونت داشته‌اند که با انتساب نژاد خود به پهلوانان شاهنامه این پیوند را پاسدار بوده و اصولاً ادامه این نسبت تداوم می‌یابد.
ایل کلهر از شمال به محدوده ایلهای کرند، گوران و گوران بان زرده، از جنوب به استان ایلام، از طرف مغرب به خاک کردستان عراق مندلی ، خانقین، همچنین به قشلاق ایل سنجابی و قشلاق ایل کرند، از جانب مشرق به ییلاق ایل زنگنه و قسمتی از ییلاق ایل سنجابی (مایدشت) و در واقع جنوب شهر کرمانشاه، محدود می‌شود.ایل کلهر در دوره مشروطیت، علیرضا گودرزی انتشارات کرمانشاه، ۱۳۸۱ صفحهٔ ۲۴
بزرگان این ایل که در واقع بزرگ‌ترین ایل در غرب کشور محسوب می‌گردد در شهرستان‌های ایوان غرب، اسلام‌آباد غرب، گیلانغرب و بخش‌هایی دیگر مانند: کرند، نفت شهر (نفت شاه سابق)، سومار، حمیل، شباب، گهواره، ماهیدشت، چرداول، سیروان و در دهستان قلعه شاهین و دشت دیره سرپل ذهاب و نصرآباد قصرشیرین و به صورت اقلیت در سایر مناطق استان‌های کرمانشاه و کردستان مانند و قروه و بیجار و استان ایلام جنوب استان آذربایجان غربی (چهاردولی‌های شاهین دژ) ساکن هستند. البته پراکندگی مردمان ایل کلهر از مکانهای نامبرده فراتر است به طوری که تعداد زیادی از مردم شهر کرمانشاه از کلهرها هستند و زبان کردی کلهری در کنار کردی کرمانشاهی در این شهر به کار برده می‌شود.
در صفحه ۲۵کتاب ایل کلهر در دوره مشروطیت، گودرزی گفته‌است:مردمان این ایل در محدوده‌های نامبرده با توجه به این که اکثریت از طریق دامپروری امرار معاش می‌کرده‌اند جهت به دست آوردن علف چرا برای احشام و گوسفندان خود در فصول مختلف سال دست به کوچ و تغییر مکان می‌زده‌اند که این امر در بروز اختلاف بین آنها وسایر ایلات تأثیر مهمی داشته‌است. در تعیین حدود گرمسیر و سردسیر ایل کوه‌های قلاجه در شرق گیلانغرب و سرکش در شمال این شهر و حومه آن را می‌توان مرز به حساب آورد؛ یعنی جنوب این کوه‌ها گرمسیر و شمال آنها سردسیر کلهرها بوده‌است. در این مناطق سردسیر و گرمسیر گروهی از افراد ایل به صورت یکجانشین که معیشت آنها به طریق اقتصاد کشاورزی و دامپروری به صورت محدود تأمین می‌گردد.ایل کلهر در دوره مشروطیت، علیرضا گودرزی انتشارات کرمانشاه، ۱۳۸۱ صفحهٔ ۲۴
با توجه به درگیری‌های منطقه‌ای، نا امنی راه‌ها و دخالتهای گاه‌وبیگاه حکمرانان کرمانشاه، و مشکلات طبیعی این مردمان، کوچ به صورت دسته جمعی و گروهی صورت گرفته و در مکانهای سردسیر و گرمسیر در یک محل نزدیک به هم سکونت اختیار می‌کرده‌اند. البته طوایف تابعه ایل هر کدام دارای محدوده‌ای مشخص بوده‌اند که به همان نام طوایف نامگذاری شده‌اند. به گفته معمرین جایگاه هر ایل بیشتر با توافق ایلخان و کلانتر طایفه تعیین می‌شده‌است.ایل کلهر در دوره مشروطیت، علیرضا گودرزی، انتشارات کرمانشاه، ۱۳98، چاپ دوم، ص۲۵
قدمت و تاریخچهٔ مستند گیلانغرب، مهد بزرگ ایل کلهر
کامیاران یکی از شهرهای استان کردستان و مرکز شهرستان کامیاران است که در فاصله ۶۵ کیلومتری جنوب سنندج واقع شده‌است. فرهنگ این شهرستان نیز مانند سایر نواحی استان کردستان است و مردم آن به زبان کردی تکلم می‌کنند. گویش اصلی ساکنان شهر کامیاران کردی اردلانی و هورامی است، بخشی از مردم این شهر کردنشین از گویشوران لکی و کردی کرماشانی (کلهری) هستند. در این شهر زبان فارسی به عنوان زبان نوشتاری و آموزش مورد استفاده قرار می‌گیرد.
در دوره حکومت آشوریان کامیاران مطابق با ایالت خارخار، یکی از ایالات کشور آشور بود.
متعاقب جنگ جهانی اول که روس‌ها بخشی از کشور ایران در شمال و ترک‌ها بخش دیگری را در غرب اشغال کردند؛ در محرم سال ۱۳۳۴ قمری، نیروهای ایرانی به سرپرستی شونمام -کونسول آلمان در کرمانشاه- به فرماندهی سردار رشید و سنجرخان که از عشایر روانسر، جوانرود، گشکی و رمشتی تشکیل شده بود و تعدادی از مجاهدان به فرماندهی میرزا غفارخان زنوزی و یگان‌هایی از ژندارم‌های ایرانی به علاوهٔ یگان‌هایی از ارتش عثمانی به فرماندهی محی‌الدین بیگ به نیروهای روسیه به فرماندهی مامانوف در کامیاران حمله کردند. روس‌ها شکست سختی خورده و از راه سنندج به بیجار و از آنجا به زنجان عقب‌نشینی کردند.
طرح جامع شهر کامیاران در جلسهٔ مٰورخهٔ ۲ خرداد ۱۳۴۵ شورای عالی شهرسازی از سوی استاندار استان کردستان پیشنهاد شده و تصویب گردید.مجموعه مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران از بدو تأسیس تا پایان سال ۱۳۹۰، گردآوری و تنظیم وزارت راه و شهرسازی معاونت شهرسازی و معماری، دفتر طرح‌های کالبدی، دبیرخانهٔ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، تهران: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی و شهرسازی و معماری: نصرالدین الیاس زاده مقدم، عارف اقوامی مقدم، ۱۳۹۰، شابک: 978-600-5392-20-3، ص ۷۷.
کامیاران در فصول بهار و پاییز آب و هوای دلپذیری دارد. اما زمستان‌های این شهر سرد و تابستان‌ها نیز گرم می‌باشد.دلیل گرمای تابستانهای گرم در این شهرستان سد سازی های گستردە است بە طوری کە در این شهرستان بالغ بر 30سد بزرگ و کوچک وجود دارد
کامیاران دارای ۱۳۰ بنای تاریخی است که ۷۴ اثر آن به ثبت ملی رسیده‌است. کامیاران همچنین دارای ۳۰ منطقه نمونه گردشگری و ۴ روستای هدف گردشگری می‌باشد؛ که زیباترین آن روستایی به نام پلنگان (به زبان محلی پالنگان) است و به آثار طبیعی و همچنین معماری خانه‌های مردمانش مشهور است. همین پتانسیل‌های سبب شده‌است که کامیاران بیشترین درصد بازدید گردشگر در استان و به ویژه در بخش گردشگری روستایی داشته باشد.
دیواندَره مرکز شهرستان دیواندره در استان کردستان در غرب ایران است.
این شهر را از طرفی رشته کوه‌های چهل‌چشمه، هوازو، دشت سارال و از طرفی دیگر منطقه‌های بیجار گروس و تیلکو آن را احاطه کرده‌اند.