moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
هرچند رویدادهای مه ۱۹۶۸ فرانسه هرگز به عنوان انقلاب شناخته نشد ولی تأثیر آن بر روابط انسانی و زندگی مدنی جامعه فرانسه از هیچ انقلابی کمتر نبود. در مورد جنبش ۱۹۶۸ نظرات و عقاید متفاوت و متضادی مطرح می‌شود. برخی آن را گسترش دامنه آزادی و شکوفایی و بالندگی انقلاب کبیر فرانسه تعبیر کردند و، در مقابل، برخی دیگر این جنبش را غوغای عوام، روان‌پریشی توده‌ای یا کارناوال نام نهادند.رادیو زمانه | محمدرضا نیکفر | اندیشه انتقادی | ۱۹۶۸: گسترش پهنهٔ امکان
درگیری خیابانی، در پی اعلامیه گروه‌های چپ مبنی بر عدم شرکت در امتحانات معارف دینی. یک دانشجوی راستگرا مجروح شد. پلیس، کوهن بندیت را مسئول آن دانست و او را برای بازجویی فراخواند.
(پنجشنبه) - پلیس برای اولین بار پس از ۳۰ سال برای جدایی دانشجویان چپ و راست مداخله کرد.
(یکشنبه) - راهپیمایی CVN در اعتراض به برپایی نمایشگاهی در حمایت از ویتنام جنوبی.
رئیس دانشگاه نانتری، گرافین، دانشکده‌ها را دو روز زودتر از شروع عید پاک تعطیل می‌کند و یک آمفی تئاتر را به نام چه گوارا می‌کند که با عدم استقبال دانشجویان مواجه می‌شود: «ما به هدایای کوچک احتیاجی نداریم؛ ما هر ساختمانی را که نیاز داشته باشیم، به دست می‌آوریم».
(پنج شنبه) -نخست‌وزیر، ژرژ پیمپیدو، پاریس را به مقصد تهران برای سفری ده روزه ترک می‌کند.
حمله دانشجویان شبه‌نظامی راستگرا، موسوم به «اکسیدانت»، به مرکز اصلی MAU.
اشغال آمفی تئاتر به دست ۳۰۰ تن از «خشمگین‌ها» (گروه رادیکال آنارشیست به رهبری دانیل کوهن بندیت) و نمایش فیلمی از زندگی چه گوارا.
کوهن بندیت و پنج تن از دوستانش برای حضور در کمیته انضباطی دانشگاه پاریس در روز ۶ مه احضار می‌شوند.
رئیس گرافین بار دیگر دانشگاه را به مدتی نامعلوم تعطیل می‌کند.
(جمعه) - بعد از ظهر، ۵۰۰ دانشجوی چپی در حیاط دانشگاه سوربن تجمع می‌کنند. این عده شامل اعضا اتحادیه ملی دانشجویان فرانسه، JCR, FER و افراد جنبش ۲۲ مارس و MAU به همراه رهبرانشان، که عضو شورای انقلاب بودند، می‌شد. هدف تجمع در ظاهر، اعتراض به تعطیلی دانشکده ادبیات نانتری بود اما در واقع در اعتراض به احضار کوهن بندیت و دوستانش بود. آن‌ها یک گروه انتظامات مسلح به تکه‌های چوب و آهن را تشکیل می‌دهند و شعارشان این است:مُشت، عکس‌العملِ طبیعی، در برابر سیاستِ موجود است.تصمیم مشترک رئیس دانشگاه سوربن، ژان روشه، و وزیر آموزش عالی، آلن پرفیت، مبنی بر اجازه ورود پلیس به دانشگاه. حدود ۴٫۵ بعد از ظهر، پلیس تجمع کنندگان را محاصره می‌کند. رهبران تجمع تصمیم می‌گیرند به تجمع خاتمه بدهند. پلیس آن‌ها را در دسته‌های ۲۵ تایی به سمت کامیون‌های قفس‌دار هدایت می‌کند.سکوت مرگباری همه جا را فراگرفته بود… هم‌زمان با خروج اولین کامیون پلیس از سوربن همراه با سرنشینان ساکت و آرامش، موج جمعیت به حرکت درآمد. ابتدا سر و صداها و فریادهای پراکنده‌ای بلند شد و آنگاه سرود ریتمیک اتوبوس زندان خوانده شد و حرکت برق آسایی آغاز شد؛ «مرگ بر سرکوبگر!»، اولین سنگ پرتاب شد…صدها تن مجروح و ۵۹۶ نفر بازداشت شدند. در پایان هفته چهار نفر به دو ماه حبس محکوم شدند. دانشجویان خواستار آزادی دوستانشان بودند و رئیس سوربن، روشه، دانشگاه را تا اطلاع ثانوی تعطیل اعلام کرد. در اعتراض به آن اتحادیه ملی دانشجویان فرانسه، صدو شصت هزار دانشجوی دانشگاه‌های پاریس را برای تظاهراتی در روز دوشنبه (۶ مه) فراخواند.
در این روز، پاریس «پایتخت صلح جهان» به عنوان محل برگزاری مذاکرات صلح ویتنام انتخاب و معرفی شد.
(دوشنبه) - ساعت ۹ صبح، ۴ الی ۵ هزار دانشجو به دعوت اتحادیه ملی دانشجویان فرانسه در تجمع شرکت می‌کنند.
دانیل کوهن بندیت و دوستانش تا ساعت ۱ در جلسه کمیته انضباطی بودند. او که سوربن را برای شرکت در راهپیمایی ترک می‌کرد، مختصر و مفید گفت: «ما در آنجا به مدت ۴ ساعت شاهد خنده و جوک و طنز بودیم».
برای اولین بار پس از خاتمه جنگ الجزایر، چند تن از استادان نیز با دانشجویان به راهپیمایی پرداختند. دانش آموزان نیز به رهبری CAL در آن شرکت داشتند.
تا ساعت ۳ بعد از ظهر اوضاع آرام بود. اما وقتی دانشجویان خواستند به سمت سوربن بروند، خودروهای پلیس راه آن‌ها را سد کردند و آن‌ها را عقب راندند. این سرآغاز ۱۲ ساعت درگیری مداوم و زد و خورد بود.شواهد زیادی… نشان می‌دهد خیلی از افرادی که در این درگیری‌ها شرکت داشتند کسانی بودند که از جنبش، حرف و خواسته دانشجویان اطلاع چندانی نداشتند بلکه بیشتر به خاطر رفتار خشونت بار پلیس و عمل وحشیانه آن‌ها به جنبش پیوسته بودند.انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، ص۹۵خواسته‌های دانشجویان هیچ نشانی از اتوپیا(آرمانشهر) نداشت و لذا به هیچ وجه سرپیچی از نظام اجتماعی نبود. رهبران دانشجویان برای مصالحه و پایان درگیری‌ها سه شرط را اعلام کردند. بیرون رفتن پلیس از کرتیه لاتین (محله اصلی خوابگاه دانشجویان)، آزادی سریع و بی‌قید و شرط دانشجویان دستگیرشده و بازگشایی دانشگاه.انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، ص ۱۰۰
(سه شنبه) - ۳۰ هزار دانشجو به مدت ۵ ساعت در سرتاسر پاریس دست به راهپیمایی می‌زنند.
پلیس در صفوف به هم فشرده از سوربن محافظت می‌کرد اما کرتبه لاتین در اختیار دانشجویان بود.آنها شعار می‌دادند ما همه شورشی هستیم و پرچم‌های سیاه و سرخ در دست هزاران نفر به حرکت درمی‌آمد.انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، ص ۱۰۵
(چهارشنبه)وقتی رادیوی پاریس اعلام کرد چهار پنجم مردم موافق و همراه با دانشجویان هستند، بزرگترین و شکوهمندترین حمایت از دانشجویان بروز کرد. به نظر می‌رسید جامعه بورژوازی با این اقدامات موافق است.در این روز ۶۰ هزار دانشجو در فرانسه مشغول تظاهرات بودند، اما دولت و پارلمان آن را به افراد خارج دانشگاه و توطئه گران منتسب می‌کردند و تنها نتیجه اقدامات چپ‌های ماجراجو می‌دانستند.
(پنجشنبه)به احتمال زیاد آخرین فرصتی بود که وزیر آموزش عالی برای مصالحه و خارج نشدن کنترل از دست امور دولت داشت.انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، ص ۱۰۳نزدیک ظهر، رئیس روشه و رؤسای دانشکده‌ها تصمیم خود را مبنی بر بازگشایی دانشگاه و از سرگیری امور معمولی اعلام می‌کنند. اتحادیه ملی دانشجویان فرانسه بلافاصله جواب می‌دهد تا آزادی دانشجویان در بند و عقب‌نشینی پلیس، به اعتصاب ادامه می‌دهد. اتحادیه استادان نیز تصمیم به ادامه اعتصاب گرفت. بعد از ظهر درب ورودی سوربن همچنان بسته و پلیس مستقر ماند. وزیر اقدام رؤسای دانشکده‌ها را ناکام گذاشت.جنبش به سمت رادیکال شدن پیش می‌رفت… شب، تشکل JCR که حامی کوهن بندیت بودند، برگزاری تجمعی را اعلام کردند. شاید از ابتدای بحران این اولین دفعه‌ای بود که افراطیون دست خود را رو کرده بودند. انقلاب به تدریج از خواسته‌های صنفی به سوی چالش‌های سیاسی سوق پیدا می‌کرد.انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، ص ۱۰۴بازگشایی دانشگاه از نظر افراطیون انقلابی، تاکتیکی بیش نبود. استراتژی اصلی، همان‌طور که ارنست مندل گفته بود، تلاش در پیوند بین جنبش دانشجویی به جنبش کارگری بود تا بدین وسیله انقلاب سوسیالیستی در معنی واقعی آن اتفاق بیفتد.صبح ملاقاتی بین رهبران اتحادیه ملی دانشجویان فرانسه و رهبران اتحادیه‌های کارگری فرانسه، جرج سگوی از اتحادیه حزب کمونیست (کنفراسیون عمومی کار) و اوژن دسکمپ از اتحادیه سوسیالیست ها(CFDT) انجام شد.
(شب سنگرها)همه چیز با اجتماع ۵ هزار نفری نوجوان‌هایی که خونشان به جوش آمده بود و فریاد می‌زدند رفقای ما را آزاد کنید، آغاز شد.انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، ص ۱۰۶این جمعیت که به رهبری CAL جمع شده بودند خواسته‌های خود را چنین اعلام می‌کردند: آزادی فعالیت سیاسی در مدارس، مشارکت دانش‌آموزان در انجام امور مدارس، به رسمیت شناختن CAL از جانب مسئولین. این جمعیت پس از مدتی در یک جمعیت ۱۵ هزار نفری دانشجویان هضم می‌شود.ساعت ۶:۳۰ عصر وزیر اجرایی و جانشین نخست‌وزیر، لوییس ژوکو پیشنهاد می‌کند پلیس از کرتبه لاتین عقب‌نشینی کند و دانشگاه سوربن و نانتری بازگشایی شود. اما در جواب همه یکصدا آزادی دوستانشان را فریاد می‌زنند.
پلیس جمعیت را در محله کرتبه لاتین محاصره می‌کند.این ریسک بزرگی بود که مسئولان دست به انجام آن زده بودند که با دانشجویان در موطن خود و خانه خودشان یعنی کرتیه لاتین وارد جنگ شوند. … پس از یک هفته فعالیت و به نتیجه نرسیدن رهبران دیگر نمی‌توانستند نیروهای خود را آرام کنند و به خانه‌هایشان بازگردانند… در یک لحظه دستوری مثل جرقه صادر شد: کرتیه لاتین هر طور شده باید برای دانشجویان بماند.انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، ص ۱۰۷دستوری مبنی بر ساختن سنگر صادر نشده بود اما دانشجویان به‌طور خودجوش به آن پرداخته بودند. سنگرها شامل اتومبیل‌های واژگون شده و خرده سنگ و چوب و شیشه تلنبارشده پشت آن بود. قبل از روشن‌شدن هوا تقریباً ۶۰ سنگر آماده شده بود. آن شب که سرآغاز انقلاب بود، «شب سنگرها» نام گرفت.
در ساعت ۱:۱۵ بامداد ژوکو مشخص کرد که راه‌حل مسالمت‌آمیزی نمی‌تواند وجود داشته باشد. یک ساعت پس از سخنان او اولین موج حمله پلیس آغاز شد.پسران و دختران به طرز غیرقابل باوری خود را به صحنه نبرد می‌رسانند و جان‌فشانی می‌کردند و برای خیلی از جوانان این یک موقعیت استثنایی بود که شجاعانه خود را به انقلاب بسپارند و یاد فانون، چه گوارا و دبره آنان را تسکین می‌داد. این صحنه‌های انقلابی، ویتنام آن‌ها بود… در چنین لحظه‌های پر احساس و هیجان‌انگیزی بود که هزاران حنجره فریاد می‌زد: دوگل قاتل!ساعت ۵:۳۰ دستوری مبنی بر توقف جنگ و متفرق شدن تظاهرکنندگان از سوی کوهن بندیت از رادیو اعلام شد. ۳۶۸ نفر مجروح، ۴۶۰ نفر بازداشت و ۱۸۸ اتومبیل تخریب شدند.
(شنبه) - نخست‌وزیر پمپیدو، شب از سفر ایران و افغانستان به کشور بازمی‌گردد. سه ساعت پس از ورودش، ۳ دقیقه با ملت صحبت کرد و اعلام کرد سوربن از دوشنبه صبح بازخواهد گشت و دادگاه دانشجویان را آزاد خواهد کرد.
عصر تعداد اندکی از نیروهای MAU دانشکده ادبیات پاریس را که خارج از دانشگاه سوربن بود و به اشغال پلیس درنیامده بود، تسخیر کردند.
در همین روز کنفراسیون عمومی کار فرانسه و CFDT همراه با FEN(فدراسیون اصلی استادان در فرانسه)، به عنوان قوی‌ترین اتحادیه‌های کارگری فرانسه، در طی یک اقدام مشترک اعضای خود را به اعتصاب و تظاهرات در روز دوشنبه فراخواندند. دوشنبه ۱۳ می، دهمین سالگرد کودتایی بود که دوگل را بر سر کار آورده بود.
(دوشنبه) - تظاهرات انبوهی با شرکت بیش از هشتصد هزار نفر برپا شد و اتحاد بین دانشجویان و کارگران شکل گرفت.
کوهن بندیت برای ادامه نهضت، خواستار تشکیل کمیته‌های اجرایی در تمام نواحی شهر شد. JCR بازوی اصلی جنبش بود و نشریه‌اش به نام سرویس اُردو، تظاهرات را خط دهی می‌کرد. آن‌ها دانشجویان و کارگران را در فضای باز پای برج ایفل جمع کردند و سپس شعار «همه به سوی سوربن» سر داده شد.
پمپیدو به قولش وفا کرده بود. دانشجویان زندانی آزاد شدند، پلیس از کرتبه لاتین بیرون رفت و درب‌های سوربن باز شد. دانشجویان به داخل دانشگاه رفتند و کنترل امور را به دست گرفتند. این کنترل تا ۱۶ ژوئن ادامه یافت.
(سه شنبه) - دوگل طبق برنامه‌ریزی که از یکسال پیش انجام شده بود کشور را به قصد بازدید از رومانی ترک می‌کند.
کارگران یک کارخانه کوچک هواپیماسازی در حومه نانت که دست به اعتصاب زده بودند، کارخانه را تسخیر و مدیر را دفتر کارش محبوس می‌کنند. کارگران رنو در روان دست به اعتصاب می‌زنند و روز بعد کارخانه را به تصرف خود درمی‌آورند. به تدریج بر سر در همه کارخانه‌های رنو پرچم‌های سرخ و سیاه آویخته شد. ظرف ۴۸ ساعت موج اعتصاب و تسخیر با سرعت سرسام آوری همه صنایع فرانسه را درنوردید.
کنفدراسیون عمومی کار فرانسه سعی کرد با بی اعتنایی به جنبش دانشجویی و پنهان ساختن آن در پشت مطالبات اقتصادی کارگران، اعتصاب را به مسیر خاصی هدایت کند و آن را محدود سازد. «اعضای این اتحادیه از کیک پخته شده سرمایه‌داری سهم بیشتری می‌خواستند و برخلاف نظر دانشجویان به هیچ عنوان دنبال فروپاشی نظام سرمایه‌داری نبودند.»انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، ص ۱۹۸
درمقابل CFDT با هم نوایی با شعارهای دانشجویی سعی کرد خود را به آن‌ها نزدیک کند. آن‌ها در بیانیه‌ای اعلام کردند: «تلاش دانشجویان برای دموکراتیزه کردن دانشگاه، همان ماهیت دموکراتیزه کردن کارخانجات را از سوی کارگران دارد.» به‌طور خلاصه می‌توان گفت که هدف و جهت‌گیری کنفدراسیون عمومی کار فرانسه دستمزدها و حقوق صنفی بود، حال آنکه CFDT به دنبال اصلاحات مبنایی نظیر مشارکت کارگران در تصمیم‌گیری‌های کلان و مشارکت در مدیریت کارخانه بود.
(پنجشنبه) - دانشجویان به سالن تئاتر ادئون در شهر یورش می‌برند و آن را تسخیر می‌کنند. شایعه می‌شود در اقدام بعدی قصد تسخیر ایستگاه رادیویی را دارند.
هزاران دانشجو سوربن را جهت پیوستن به اعتصاب کارگران کارخانه رنو ترک کردند. کارگران مودبانه تشکر کردند اما اجازه ندادند دانشجویان وارد کارخانه شوند.
(شنبه) - ژنرال دوگل از سفر رومانی بازمی‌گردد.
(یکشنبه) - دوگل فردای بازگشتش وزیر جنگ، پیر مرمز، را به عنوان اولین وزیر پیش خود فرا می‌خواند. سپس با وجود توصیه‌های پمپیدو، تصمیم خود را مبنی بر صحبت با ملت در روز ۲۴ می، اعلام می‌کند.
(چهارشنبه) - در سراسر کشور، اعتصاب هنوز در اوج بود. کرکره‌های پنجره‌ها پایین کشیده شده بود و همه سالن‌های شهر بسته شده بود. حتی بانک مرکزی فرانسه، وزارت دارایی و نیروگاه اتمی در مارکول نیز از این قاعده مستثنی نبودند. اداره هواشناسی نیز دچار رکود بود. جریان سوخت با کندی مواجه بود. پاریس خیلی درهم‌ریخته و کثیف به نظر می‌رسید. شهر مملو از زباله‌ها و تراکت‌های سیاسی بود.انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، ص ۲۱۲دانیل کوهن بندیت در فرانسه عنصر نامطلوب اعلام می‌شود و از کشور اخراج می‌شود.
جمعیتی از دانشجویان به طرف مجلس سنا تظاهرات کردند و شعار می‌دادند «ما همه خارجی هستیم» (در اعتراض به اخراج کوهن بندیت آلمانی) که به ضد و خورد شدید با پلیس منجر شد. پلیس ضد شورش به کرتبه لاتین هجوم می‌آورد و موقعیت‌های استراتژیک مقابل سوربن را اشغال می‌کند.
(شنبه) - مذاکرات چندجانبه پمپیدو با رهبران اتحادیه‌های کارگری
سرکوب شدید هرگونه تظاهرات خیابانی
مرگ یک افسر ۵۲ ساله در لیون بر اثر برخورد یک کامیون از کنترل خارج شده با سنگرهای پلیس
مرگ یک جوان ۲۶ ساله در کرتبه لاتین بر اثر ترکش یک شی پرتاب شده
۸۰۰ نفر بازداشت و ۱۵۰۰ نفر مجروح شدند. حیاط سوربن به بیمارستان تبدیل شده بود.
(دوشنبه) - موافقت نامه گرنل دربارهٔ سطح دستمزدها، هفته‌های کاری، سن بازنشستگی و … به امضای طرفین مذاکره رسید. این بزرگترین موفقیت و منفعت به دست آمده پس از بیست سال برای کارگران بود.
کارگران در عملی غیرمنتظره موافقت‌نامه را پاره کردند و به رهبرانشان تاختند؛ و آن‌ها را به تبانی با دولت و کارفرمایان متهم می‌کردند.
پیر فرانس مندز به عنوان یکی از رهبران PSU (حزب سوسیالیست‌های جدا)، تنها حزبی که با دانشجویان همراه شده بود، تبدیل به مرد شماره یک انقلاب شد.
(سه شنبه) - فرانس میتران، رهبر فدراسیون سوسیالیست‌ها، صبح با مطبوعات مصاحبه کرد و بعد از ظهر در جلسه حزب کمونیست شرکت کرد. او در این مصاحبه مرگ رژیم دوگل و کاندیداتوری خود را برای ریاست جمهوری اعلام کرد.
والداک روشه، رهبر حزب کمونیسم فرانسه، بعد از ظهر مصاحبه میتران در جواب سخنان او با اظهارات تندی گفت:هیچ نظامی نمی‌تواند بدون همکاری با کمونیست‌ها موجبات پیشرفت اجتماعی و اصلاحات سیاسی را فراهم کند.سپس، در ادامه، آمادگی حزب کمونیست را برای پذیرش پست‌های مختلف اعلام کرد.
(چهارشنبه)هیچ روزی در تاریخ فرانسه مثل ۲۹ می دلهره‌آور، متشنج و هیجان‌انگیز نبود. اغلب افراد اعتقاد داشتند رژیم دوگل سقوط کرده‌است.انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، ص ۲۷۲کمی پس از ۱۱ صبح، دوگل کاخ الیزه را به مقصد نامعلومی ترک می‌کند. ابتدا اعلام می‌شود برای استراحت به زادگاهش، کلمبی، رفته‌است. اما پس از چند ساعت مشخص می‌شود که به آنجا نرفته‌است. ژنرال دوگل گم شده بود. در نهایت هلیکوپترش در بادن-بادن، مرکز فرماندهی ۷۰ هزار نیروی فرانسوی مستقر در آلمان فرود می‌آید.
ساعت ۶:۳۰ عصر به کلمبی می‌رود.
چپ ارتودکس همه نیروهایش را به میدان فرا می‌خواند. حدود نیم میلیون کارگر از قلعه باستیل به پاریس سرازیر می‌شوند.
مندز و میتران برنامه‌های خود را تا ۶:۳۰ عصر برای کسب قدرت هماهنگ می‌کنند.
(پنج شنبه)والداک روشه سلاح لازم برای پیروزی در این جنگ (بین چپ‌ها و دوگل) را به دوگل هدیه کرده بود. خطر و ترس از کمونیسم در تمام فرانسه گسترده شده بود.انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، ص ۲۸۰ساعت ۲:۳۰ بعد از ظهر، ژنرال خبر برکناری نخست‌وزیر را به او ابلاغ می‌کند و خواستار انتخابات جدید می‌شود.نیم ساعت بعد اتومبیل‌های سیتروئن سیاه رنگ، ۲۷ وزیر کابینه را برای تشکیل آخرین جلسه کابینه به الیزه می‌آورند. تمام طول مسیر و جلوی کاخ الیزه پوشیده از تراکت‌هایی بود که مردم را برای شرکت در تظاهرات آن روز بعدازظهر در حمایت از دوگل دعوت می‌کرد.انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، ص ۲۸۲ساعت ۴:۳۰ بعد از ظهر دوگل با ملت سخن گفت. او چنین گفت:در چنین اوضاع و احوالی و در چنین شرایطی هرگز سقوط نخواهم کرد. من پادشاه فرانسه هستم و این کار را به بهترین نحو به انجام خواهم رساند.سلاح مخفی دوگل همان نفوذ کلام او بود. او از خطر جسته بود. شعار «زنده باد فرانسه» همه جا شنیده می‌شد و پرچم سه رنگ فرانسه بر پرچم‌های سرخ و سیاه برتری یافت. مه ۶۸ به پایان خود رسید.
مه ۱۹۶۸ در سیاست فرانسه حادثه‌ای مهم تلقی می‌شود که از دید بعضی افراد نشان‌دهنده امکان‌پذیر بودن آزادی و از دید بعضی دیگر نشان‌دهنده خطر هرج‌ومرج
بعضی افراد، مه ۱۹۶۸ به معنی پایان کنش جمعی سنتی و آغاز عصری جدید بود که تحت سلطه جنبش‌های اجتماعی به‌اصطلاح جدید قرار داشت. در اکتبر ۲۰۱۷، رئیس‌جمهور امانوئل مکرون اعلام کرد که مراسم یادبودی به مناسبت پنجاهمین سالگرد شورش‌های ۱۹۶۸ در سال ۲۰۱۸ برگزار خواهد شد. او در مورد این شورش‌ها گفت: «این واقعه به آزادسازی جامعه فرانسه کمک کرد و سپس چیزی را (منظورم آزادی است) معرفی کرد که به حفاظت از آن در جامعه نیاز است.»
همچنین این جنبش نشان داد که دستاوردهای یک جنبش لزوما با مطالبات آن انطباق ندارد. در پاسخ به کسانی که می‌گویند دستاوردهای هر جنبشی بخشی از مطالبات آن است باید گفت اینکه کدام مطالبات به ثمر می‌رسند و کدام ناکام می‌مانند قابل پیش‌بینی نیست.
افول جنبش مه ۱۹۶۸ آغازی برای برخاستن دولت‌های راستگرا و کمرنگ شدن نسبی دولت رفاه در جهان غرب و، در یک کلام، ظهور نئولیبرالیسم شد.
پاتریک سیل و مورین مکانویل، انقلاب ۱۹۶۸ فرانسه، حسین بخشنده، نشر سرایی، تهران، ۱۳۸۱
شمال جغرافیایی جهت قطب شمال جغرافیایی محلی است که محور گردش زمین سطح آن‌را قطع می‌کند. هر نقطه‌ای در سطح زمین که امتداد مستقیم آن به قطب شمال جغرافیایی برسد، شمال جغرافیایی یا شمال حقیقی یا شمال واقعی نامیده می‌شود. همه خطوط طول جغرافیایی، خطوط شمال واقعی هستند.
قطب شمال زمین (بر خلاف قطب جنوب) هیچ جزیره و خشکی‌ای ندارد و در میان آب قرار گرفته است.
جهت شمال جغرافیایی را می‌توان به‌وسیلهٔ ستاره قطبی در آسمان شب یافت.
شمال جغرافیایی در مقابل قطب مغناطیسی شمال به‌کار می‌رود. بنابراین شمال حقیقی زمین از جهتی که قطب‌نماهای معمولی نشان می‌دهند، مقداری فاصله دارد.
زاویه بین شمال حقیقی و شمال مغناطیسی، «میل مغناطیسی» نامیده می‌شود. برخی نقشه‌ها تفاوت شمال حقیقی و شمال مغناطیسی را مشخص می‌کنند.
قطب‌نمای ژیروسکوپی -بر خلاف قطب‌نماهای عادی- همواره جهت شمال حقیقی را نشان می‌دهد، نه شمال مغناطیس را؛ زیرا به مغناطیس وابستگی ندارد.
ویکی‌پدیای انگلیسی (مدخل‌های مختلف)
تن‌تن و هنر الفبا که تن‌تن و هنر تازه نیز نامیده شده، آخرین و بیست‌وچهارمین کتاب هرژه است که به دلیل مرگش ناتمام ماند و در نهایت توسط فردی به اسم ایو رودیه (Yves Rodier)، نقاش کانادایی، تصویرگری و نویسندگی شد.
با مرگ نابهنگام هرژه در سال ۱۹۸۳، آخرین کتاب وی با نام تن‌تن و هنر جدید نیمه تمام ماند. بر طبق وصیت هرژه، هیچ هنرمندی بعد از مرگ وی حق خلق داستان جدیدی از تن‌تن را نداشت و در حقیقت با مرگ وی مجموعه داستان‌های جذاب تن‌تن به پایان رسید.
۳ سال بعد و برای نخستین بار قسمتی از آن در سال ۱۹۸۶ به چاپ رسید. در سال ۲۰۰۴ و پس از هیجده سال نسخه کاملتری از آن که توسط دستیاران هرژه تکمیل شده بود توسط انتشارات کسترمن (Casterman) و بنیاد هرژه به چاپ رسید. با پایان این کتاب، مجموعه داستان‌های جذاب تن‌تن و میلو به پایان رسید و جای خود را در تاریخ داستان‌های کامیک به عنوان یکی از موفق‌ترین و پرطرفدارترین داستان‌های کامیک (مصور) ثبت کرد.
هرژه ۲ سال بعد از تن‌تن و پیکاروها، شروع به ساخت سناریو و طرح‌های اولیه کتاب هنر الفبا نمود، اما ساخت این کتاب در اثر فوت وی ناتمام ماند. هر چند وی قبل از مرگ اعلام نموده بود که علاقه‌ای به ادامه کارش توسط افراد دیگر ندارد، اما افرادی اقدام به ساخت نسخه کامل این کتاب نمودند که هیچ‌کدام با موفقیت خاصی روبه رو نشد. سرانجام ادامه این کتاب به وسیله ایو رودیه یکی از مقلدان هرژه در سال ۱۹۸۶ یعنی ۳ سال پس از مرگ هرژه آغاز شد و ۴ سال بعد یعنی در سال ۱۹۹۰ تکمیل گردید.
کالا در علم اقتصاد به محصولات و مواد مختلفی که توسط تولیدکننده، به بازار عرضه شود و در برابر دریافت پول، یکی از نیازهای انسان را تأمین و رفع کند، گفته می‌شود.
کالاهایی که در بازار عرضه می‌شوند، و به فروش می‌رسند تا توسط مصرف‌کنندگان خریداری شوند و به مصرف برسند، کالاهای مصرفی نام دارند. کالاهایی که تولیدکنندگان دیگری برای تولید کالاهای مختلف دیگر، آن‌ها را خریداری کنند و مورد استفاده قرار دهند، کالای واسطه‌ای نامیده می‌شود. کالاهایی که نیازهای اوّلیّهٔ مصرف‌کنندگان را تأمین می‌کند، کالاهای ضروری و کالاهایی که برای تأمین نیازهای کم‌اهمیت تر مصرف می‌شود، کالاهای تجملّی نامیده می‌شود.
هیچ کشوری تنها یک کالا تولید و مصرف نمی‌کند. هر کشوری مجموعه‌ای از کالاهای تولیدی و مصرفی دارد.
نقطه تعادلی اصطلاحی در علم اقتصاد، به معنی نقطه ای است که مصرف‌کنندگان قادر به خرید کالای مورد نیاز خود باشند و تولیدکنندگان نیز رغبت تولید داشته باشند. سطح قیمت تعادلی سطحی است که فاصلهٔ بین عرضه و تقاضا از بین برد.
اقتصاد چیست؟، محمد مهدی بهکیش، نشر نی، چاپ دوم، ۱۳۸۱
تولید فرایند ترکیب ورودی‌های مختلف از مواد و غیر مواد (نقشه‌ها، دانش ساخت و…) با یکدیگر در جهت ساخت چیزی برای مصرف می‌باشد (خروجی). تولید در اصل ساخت یک خروجی، کالا یا خدمت دارای ارزش است که افراد از آن سود می‌برند."Kotler", P. , Armstrong, G. , Brown, L. , and Adam, S. (2006) "Marketing", 7th Ed. Pearson Education Australia/Prentice Hall. قسمتی از علم اقتصاد که بر روی تولید تمرکز دارد به عنوان تئوری تولید شناخته می‌شود، که شباهت‌های فراوانی به "تئوری مصرف" در علم اقتصاد دارد.Sickles, R., & Zelenyuk, V. (2019). Measurement of Productivity and Efficiency: Theory and Practice. Cambridge: Cambridge University Press. doi:10.1017/9781139565981
تولید یا ساخت نام صنعت بسیار مهمّی ست که از ماقبل تاریخ ایجاد شد. شاید بتوان تولید را اوّلین صنعت بشر دانست. نیاز به تولید، منجر به پیشرفت تمام رشته‌های مهندسی شد.
تولید یا فرآوری، از اصطلاحات علم اقتصاد، به معنی تهیه کالا و خدمات مورد نیاز با استفاده از منابع و امکانات موجود است. فعالیّت تولیدی سلسله اقداماتی است که برای تبدیل منابع به کالاهای مورد نیاز صورت می‌گیرد.
در اقتصاد، خلق مطلوبیت از طریق فعالیت انسانی است. تولید از نظر علم اقتصاد، دربردارنده خلق اشیا توسط انسان نیز هست؛ ولی شامل دیگر فعالیت‌های خدماتی چون حفاظت و نگهداری، پاکیزه‌سازی و … هم می‌شود.
تولید عبارت است از هرگونه فعالیت و کار (صرف انرژی) که عنصر یا عناصری از طبیعت را به مصرف انسان نزدیک کند.
تولید را ایجاد فایده و مطلوبیت برای ارضای خواسته‌های افراد می‌دانند؛ در عین حال تولید، رشته‌ای از فعالیت‌های انسانی است که عوامل تولید توسط آن‌ها با یکدیگر ترکیب شده و کالاها و خدمات مورد نیاز افراد را فراهم می‌کند. تولید کردن یعنی ایجاد فواید اقتصادی جدید. مفهوم تولید، علاوه‌بر جریان تغییر کالاها، شامل کلیه خدماتی است که در بهبود فایده کالا مؤثر بوده و به‌هنگام نیاز در دسترس افراد قرار می‌گیرند.
تولیدکنندگان اقتصادی برای کسب سود بیشتر عوامل تولیدی را به‌گونه‌ای مناسب با یکدیگر ترکیب می‌کنند. همچنین روند فعالیت‌های تولیدی آن‌ها چنان است که کمترین هزینه‌های تولیدی را برای یک سطح تولید مشخصی به‌دنبال دارد. به این ترتیب، علاوه‌بر تولید و مباحث مربوط به آن، هزینه‌های تولید نیز نقش مهمی در فعالیت‌های اقتصادی ایفا می‌کنند
مباحث تولید، بخش‌های عمده‌ای از علم اقتصاد را تشکیل می‌دهد. میزان تولیدات و ارزش اقتصادی آن یکی از مهم‌ترین ابزار اندازه‌گیری موفقیت‌های اقتصادی کشورهاست. به‌نظر ژان باتیست سی (Jean Baptiste Say: 1767-1832)، هر کالایی هنگامی تولید تلقی می‌شود، که ارزش آن برای مصرف‌کننده مساوی هزینه‌های تولید باشد. تولیدکننده‌ای که کالایی را تولید کند و قادر به فروش آن نباشد، در حقیقت چیزی تولید نکرده‌است
در علم اقتصاد مجموعه عواملی که موجب ایجاد کالاها و خدمات می‌شوند، منابع یا عوامل تولید نام دارند. از ترکیب انعطاف‌پذیری و قابلیت تغییرپذیری مزیت عوامل تولید، می‌توان کالاهای متنوعی تولید کرد. این منابع به منابع تولیدی اقتصادی نیز معروف‌اند. برخی منابع، مانند اکسیژن موجود در هوا فراوان بوده و افراد برای دریافت آن‌ها پولی پرداخت نمی‌کنند. منابع تولید اقتصادی عبارتند از:
منابع طبیعی؛ منابع انسانی؛ سرمایه مادی؛
۱) تولید با یک عامل متغیر
برای تولید، مقادیر متفاوتی از محصول در نسبت‌های متفاوت، فرض می‌کنیم که یک عامل متغیر وجود دارد. دوره‌ای که در نظر می‌گیریم، دوره کوتاه‌مدت است؛ که تمام عوامل، به‌جز یکی ثابت در نظر گرفته می‌شود. شکل این تابع، به‌صورت زیر ترسیم می‌شود که در آن، تولید کل با(Total Product) و تولید متوسط با Average Product و تولید نهایی با Marginal Product نمایش داده می‌شود. تولید کل عبارت از حداکثر محصول قابل حصول از هر تعداد کارگر، تولید متوسط نیروی کار، عبارت از تقسیم تولید کل بر تعداد کارگران و محصول نهایی عبارت است از محصول اضافی منتسب به افزایش کمّی در مقدار عامل متغیر که با یک کارخانه ثابت به کار گرفته می‌شود. محصول نهایی را غالباً با تغییر متغیر به مقدار یک واحد به‌دست می‌آوریم. تولید نهایی ابتدا افزایش و سپس کاهش می‌یابد و نهایتاً هنگامی که کارگر اضافه می‌شود، تولید کل را کاهش می‌دهد و مقدارش را منفی می‌نماید.
۲) تولید یکسان
منحنی‌های تولید یکسان به سه شکل L، خطی و کاب داگلاس که عموماً به‌شکل محدب است، وجود دارند. در منحنی L شکل، سرمایه و نیروی کار تولید، به نسبت ثابت مصرف می‌شوند و فعالیت در نقطه‌ای به‌جز رأس منحنی یکسان، ناکارآمد خواهد بود، در منحنی خطی، جانشینی کامل میان عوامل تولید وجود دارد که به‌معنای ثبات نسبت جانشینی میان عوامل تولید است و در تابع کاب داگلاس، حالتی متعادل میان دو حالت افراطی خطی و L شکل به‌شمار می‌رود. منحنی تولید یکسان برای تابع کاب-داگلاس دارای حالت متعارف محدب است
تولیدکنندگان برای تولید کالاها و خدمات به عوامل تولید نیاز دارند. تهیه این عوامل، مستلزم پرداخت هزینه‌هایی است. این مخارج، برای صاحبان عوامل، درآمد و برای تولیدکنندگان، هزینه محسوب می‌شود. هزینه تولید، قیمت عوامل تولیدی است که برای ساخت و تولید کالاها و خدمات به‌کار می‌رود
هزینه‌های تولید از تنوع چشم‌گیری برخوردارند:
مؤسسات تولیدی هزینه‌های ثابتی دارند. هزینه‌های ثابت، غیرمستقیم یا عمومی، با تغییرات میزان تولیدات تغییر نمی‌کنند و برای حفظ عوامل ثابت تولید، به‌کار می‌روند
بیانگر ارزش واقعی محصول تولیدشده در صورت به‌کارگیری منابع در مطلوب‌ترین گزینه ممکن و بالاترین ارزش تولید کالاهای دیگری که در صورت عدم تولید این کالا می‌توانستند با استفاده از عوامل موجود تولید شوند، است
هزینه‌ها تا آستانه معینی ثابت است و با افزایش ظرفیت از حد معینی، مجدداً تغییر کرده تا آستانه بعدی ثابت می‌ماند
هزینه متغیر یا مستقیم، شامل کلیه هزینه‌های عوامل تولیدی است که مقدارشان در کوتاه‌مدت با افزایش یا کاهش میزان تولیدات، تغییر می‌کند. وقتی کالایی تولید نشود، میزان این هزینه‌ها برابر با صفر است. این هزینه‌ها دو گروه اند:
مثل مواد اولیه که متناسب با افزایش سطح تولیدات، میزان این هزینه‌ها نیز بالا می‌رود.
هزینه کل، از جمع هزینه‌های ثابت و متغیر به‌دست می‌آید. عدم تولید کالا، موجب برابری میزان هزینه کل با هزینه‌های ثابت می‌شود؛ در غیر این صورت، همانند هزینه‌های متغیر افزایش پیدا می‌کند. هزینه‌های تولید در کوتاه‌مدت به هزینه کل و هزینه نهایی تقسیم می‌شوند
هزینه متوسط از تقسیم هزینه کل بر مجموع تولیدات یا از راه جمع متوسط هزینه‌های ثابت و متغیر حاصل می‌شود
از تقسیم هزینه ثابت کل بر مقدار تولیدات هزینه ثابت متوسط حاصل می‌شود. با افزایش تولیدات، میزان این هزینه‌ها کم می‌شود
با تقسیم تمام هزینه‌های متغیر را بر مقدار تولیدات، هزینه متغیر متوسط به‌دست می‌آید. با توجه به قانون بازدهی غیر نسبی در آغاز هزینه متغیر متوسط سیر نزولی داشته، اما با عبور از یک حداقل، افزایش پیدا می‌کند
در فعالیت‌های تولیدی هزینه مربوط به هر واحد اضافی تولید را هزینه نهایی می‌نامند. این نوع هزینه‌ها مانند هزینه‌های متوسط، براساس هزینه کل یعنی از تفاوت هزینه کل در تولید قبلی و هزینه کل در تولید بعدی، به‌دست می‌آید. در این هزینه‌ها، فقط هزینه‌های متغیّر دخالت دارند؛ به‌عنوان مثال، تولید یا عدم تولید یک واحد اضافی محصول، تغییری در هزینه‌های ثابت ندارد. یعنی افزایش تولید در حد یک واحد، افزایش هزینه-های ثابت را به‌دنبال نخواهد داشت؛ اما برای تولید یک واحد اضافی کالا، باید مواد اولیه اضافی داشته باشیم؛ که این، خود، موجب بالا رفتن هزینه متغیر می‌شود. منحنی هزینه نهایی ابتدا سیر نزولی داشته، سپس سیر صعودی پیدا خواهد کرد
در رابطه با تابع تولید سه مفهوم اساسی وجود دارد که از طریق آن‌ها اصول و قوانین فیزیکی موجود بین عوامل تولید و محصول قابل بررسی است. این مفاهیم عبارتند از: تولید کل، تولید نهائی، تولید متوسط.
تولید کل که گاهی به آن محصول کل یا تولید فیزیکی کل نیز گفته می‌شود، عبارت از ماکزیمم مقدار محصولی است که می‌توان با هر ترکیب خاصی از نهاده‌های متغیر و ثابت تولید نمود.
در واقع توابع تولید کوتاه‌مدت، کل مقدار محصول را به مقدار نهاده متغیر ارتباط می‌دهند. یادآوری این نکته ضروری است که تولید کل مربوط به یک محصول است. به عبارت دیگر نمی‌توان مقادیر کالاهای مختلف را با یکدیگر جمع کرد؛ بنابراین تولید کل فقط در ارتباط با یک محصول همگن تعریف می‌شود
تولید نهائی یا محصول نهائی عبارت از محصول اضافی (Extra output)، حاصل از به‌کارگیری یک واحد اضافی نهاده متغیر است. به بیان دیگر تولید نهائی در هر سطحی از محصول، خالص اضافه شده به تولید کل در اثر اضافه نمودن یک واحد بیشتر نهاده متغیر است. همچنین می‌توان گفت MP عبارت از تغییر در TP است که در اثر یک واحد تغییر در نهاده متغیر ایجاد می‌شود. البته در تمام تعاریف سایر نهاده‌ها ثابت فرض می‌شود؛ بنابراین در تعریف MP توجه به نکات زیر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است:
تولید یا محصول متوسط یک نهاده متغیر، مقدار محصول تولید شده به ازاء هر واحد آن نهاده در هر سطحی از محصول است. در واقع AP از تقسیم تولید کل حاصل از یک‌سری نهاده (اعم از ثابت و متغیر) به مقدار نهاده متغیر مورد استفاده به‌دست می‌آید. به بیان دیگر برای محاسبه مقدار تولید متوسط یک نهاده متغیر بایستی مقدار تولید کل مربوط به نقطه موردنظر تابع تولید را بر تعداد واحدهای نهاده متغیر تقسیم نمود.
در تعریف تولید متوسط نیز توجه به نکات زیر اهمیت دارد:
۳- سایر نهاده‌های تولید ثابت فرض می‌شوند.
در صنایع اتفاق می‌افتد که برای مدت طولانی مشغول تولید یک محصول خاص می‌باشند. مانند کارخانه‌های سیمان و ...
در صنایعی دیده می‌شود که انواع محصولات را با ابعاد و مشخصات متفاوت تولید می‌کنند و جریان تولید در آنها مداوم نیست مانند تولید کنندگان لوازم خانگی.
فعّالیّت تولیدی، در اصطلاح علم اقتصاد، سلسلهٔ اقداماتی است که بر اساس آن کالاها و خدمات جوامع بشری تهیه می‌شود. حاصل فعالیت‌های تولیدی، محصول تولید نامیده می شود. مهم‌ترین محصولات در جوامع بشری، محصولات کشاورزی، محصولات صنعتی، محصولات معدنی و خدمات نهایی هستند. فعّالیت تولیدی توسط تولیدکنندگان انجام می گیرد.
در علم اقتصاد، کارگزار اقتصادی به فعال و به صورت مشخص‌تر به تصمیم‌گیرنده‌ در یکی از الگوهای اقتصادی گفته می‌شود که برای بررسی یکی از جنبه‌های اقتصاد ساخته شده است. معمولا هر کارگزار باید به حل یک مسئلهٔ بهینه‌سازی یا انتخاب بپردازد.
به عنوان مثال، "خریدار" و "فروشنده" در مدل‌های تعادل جزئی یک بازار واحد، دو کارگزار اصلی هستند. درمدل‌های اقتصاد کلان، به ویژه مدل‌های تعادل عمومی پویای تصادفی که صریحا مبتنی بر پایه‌های اقتصاد خرد هستند، اغلب خانوارها، بنگاه‌ها و دولت یا بانک‌های مرکزی کارگزاران اقتصادی در نظر گرفته می‌شوند. هر یک از این نمایندگان ممکن است نقش‌های مختلفی را در اقتصاد بازی کند. مثلا برای خانوارها ممکن است نقش مصرف‌کننده، کارگر و رأی‌دهنده بررسی شود. برخی از مدل‌های اقتصاد کلان انواع بیشتری از کارگزاران را در نظر می‌گیرند مانند کارگران و خریداران یا بانکهای تجاری.
سود در اصطلاحِ حسابداری برابرِ با مازاد درآمد پس از کسر هزینه است؛ یعنی پس از اینکه هزینه را از درآمد کم کنیم هر چه از درآمد باقی ماند به آن سود می‌گویند. سود در علم اقتصاد دارای معنای متفاوتی است. سود با درآمد رابطهٔ مستقیم و با زیان، رابطهٔ معکوس دارد.
یا به زبان ساده‌تر اگر هزینه را از درآمد کسر کنیم درآمد باقیمانده داشته باشد به آن مقدار باقیماند سود می‌گویند
اگر درآمد ۷۵تومان باشد وهزینه ۵۰ تومان
سود برابر است با ۲۵تومات
پس مازاد درآمد پس از کسر هزینه می‌شود سود
سود در معنی‌های دیگر:
درآمد مقدار پولی است که تولیدکنندگان با فروش محصولات یا ارائهٔ خدمات خود به‌دست می‌آورند. هنگامی که یک مؤسسه خدماتی به دیگران ارائه دهد یا کالایی به آنان تحویل دهد، در ازای آن مبلغی از ایشان دریافت می‌کند یا معادل آن مبلغ از ایشان طلب‌کار می‌شود، یا از ایشان سند (چک، سفته و …) دریافت می‌کند. تمام این موارد موجب افزایش دارایی شرکت می‌گردد و چنین افزایش در دارایی، درآمد خوانده می‌شود. برای خانواده‌ها و افراد، «درآمد عبارت است از مجموع همهٔ دستمزدها، حقوق، سود، پرداخت بهره، اجاره و سایر شکل‌های درآمد که در یک دورهٔ زمانی دریافت می‌شود.»Case, K. & Fair, R. (2007). "Principles of Economics". Upper Saddle River, NJ: Pearson Education. p. 54. (همچنین به‌عنوان درآمد ناخالص شناخته می‌شود). درآمد خالص، که معمولاً مبنای محاسبهٔ مالیات بر درآمد است، عبارت است از درآمد ناخالص منهای تمامی مالیات‌ها و کسورات دیگر (به‌عنوان مثال، کمک‌های بازنشستگی اجباری).
برای یک شرکت می‌توان درآمد ناخالص را، کل درآمدها منهای بهای تمام‌شدهٔ کالای فروخته‌شده تعریف کرد. درآمد خالص هزینه‌ها را بیرون می‌کشد: درآمد خالص برابر است با درآمد منهای بهای تمام‌شدهٔ کالای فروخته‌شده، هزینه‌ها، استهلاک، بهره و مالیات‌ها.Barr, N. (2004). Problems and definition of measurement. In "Economics of the welfare state". New York: Oxford University Press. pp. 121–124
هرگونه افزایش در صندوق مؤسسه، درآمد محسوب نمی‌گردد، به‌عنوان مثال:
به زبان دیگر، لازمهٔ تحصیل درآمد، افزایش سرمایه است.
درآمد حاصل از خرید و فروش کالا یا خدمات غالباً فروش خوانده می‌شود. برای شناسایی سایر منابع درآمد اصطلاحات دیگری مانند حق‌الزحمه خدمت حرفه‌ای، کارمزد، کرایه و درآمد بهره به کار می‌رود.
در اقتصاد درآمد عاملی، پولی است که از عوامل تولید برای یک شخص یا یک ملت حاصل می‌شود: اجاره، دستمزد، سود سرمایه و سود حاصل از کارآفرینی.
به عبارت دیگر درآمد، عاملی است که بودجه را محدود می‌سازد.Yبرای کالاهای مختلف x و y در مقادیر هزینه می‌شود formula_1 و formula_2 با قیمت formula_3 و formula_4 . معادله پایه اینگونه است:
این معادله دو حالت دارد. اول، خرید یک واحد بیشتر از کالای x باعث کاهش خرید کالای y به مقدار formula_6 می‌شود؛ بنابراین، formula_6 قیمت "نسبی" یک واحد x به تعداد واحدهای کم شده از y است. دوم، اگر قیمت x کم شود تعداد و formula_8 و formula_9 ثابت بماند آنگاه قیمت نسبی کاهش می‌یابد. فرضیه معمول، قانون تقاضا، این است که هر چه قیمت پایین‌تر باشد، تقاضا افزایش میابد. تجزیه و تحلیل را می‌توان به بیش از دو کالا تعمیم داد.
تعمیم نظری به بیشتر از یک دوره، یک محدودیت درآمد و ثروت چند دوره ای است. به عنوان مثال، شخص می‌تواند مهارت‌های تولیدی بیشتری فرا بگیرد یا دارایی‌های با درآمد بیشتری تولید نماید تا درآمد بیشتری کسب کند. ممکن است طی چند دوره اتفاقات اقتصادی خارج از کنترل فرد نیز اتفاق بیفتد و باعث کاهش یا افزایش درآمد شود. ممکن است در طول زمان تغییر درآمد اندازه‌گیری شده و ارتباطش با مصرف مدل‌سازی شود، مانند فرضیه درآمد دائمی.
نابرابری درآمد میزان توزیع درآمد به شکل نابرابر است. نابرابری درآمد با روش‌های مختلفی از جمله منحنی لورنز و شاخص جینی قابل اندازه‌گیری است. بسیاری از اقتصاددانان معتقدند مقدار معینی از نابرابری لازم و مطلوب است اما نابرابری بیش از حد منجر به مشکلات کارایی و بی‌عدالتی اجتماعی می‌شود.Barr, N. (2004). Problems and definition of measurement. In "Economics of the welfare state". New York: Oxford University Press. pp. 121–124
در طول تاریخ بسیاری در مورد تأثیر درآمد بر اخلاق و جامعه نوشتند. سنت پاول نوشت: عشق به پول ریشهٔ همهٔ شرهاست.
در تولید، تحقیق، خرده‌فروشی و حسابداری، هزینه به ارزش پولی گفته می‌شود که برای تولید چیزی یا ارائه خدمات، استفاده شده است و از این رو دیگر برای استفاده در دسترس نیست. هزینه حقوق کارمندان، آب، برق، تلفن، درج آگهی در روزنامه، هزینه استهلاک اثاثه و ساختمان همگی ممکن است مثالی و بخشی از هزینه‌های یک موسسه باشند.
مبالغی که تولیدکنندگان برای تولید صرف می‌کنند، هزینهٔ تولید نامیده می‌شود. اگر هزینه از درآمد بیشتر باشد آن را زیان و اگر هزینه از درآمد کمتر باشد، به آن سود گفته می‌شود.
همانگونه که درآمد موجب افزایش سرمایه می‌گردد، هزینه موجب کاهش آن می‌شود.
هر کاهشی در صندوق هزینه محسوب نمی‌گردد. به عنوان مثال:
هزینه عبارت است : از دست دادن منابع برای منافعی که قبلاً منقضی شده است.
در اصطلاح علم اقتصاد، هرگاه میزان هزینه از میزان درآمد بیشتر باشد، آن را زیان می‌گویند. برای دوری از وضعیت زیان، تولیدکنندگان می‌بایست تا حد ممکن هزینه‌ی تولید را کاهش دهند.
اوراق بهادار و یک ابزار مالی قابل داد و ستد و مثلی (عوض دار) ای است که دارای ارزش مالی می‌باشد. اوراق بهادار به‌طور کلی، به صورت زیر دسته‌بندی می‌شوند:
اصطلاح «اوراق بهادار» (Securities) یک ابزار مالی دارای ارزش پولی است که قابلیت تبدیل به پول نقد را دارد. اوراق بهادار می‌تواند نمایانگر ایفای مالکیت در یک شرکت سهامی عام (از طریق سهام) یا رابطه طلبکاری با یک نهاد دولتی یا یک شرکت (از طریق اوراق قرضه) یا حقوق مالکیت دیگری باشد.
اوراق بهادار را می‌توان به‌طور کلی به سه دسته تقسیم کرد: اوراق سهام (Equity Securities)، اوراق بدهی (Debt Securities) و اوراق مشتقه (Derivative Securities). با این حال، اوراق بهادار ترکیبی (Hybrid Securities) نیز وجود دارند که ترکیبی از سهام و اوراق بدهی با یکدیگر هستند.
اوراق سهام، نشان دهنده منافع مالکیتی سهامداران در یک نهاد (شرکت یا تعاونی) است و به شکل سهام سرمایه تحقق می‌یابد که شامل سهام عادی و ممتاز نیز می‌شود. دارندگان اوراق بهادار عادی معمولاً سود سهام خود را دریافت می‌کنند و هنگام فروش اوراق بهادار می‌توانند از سرمایه سود ببرند (با فرض اینکه ارزش آن سهام افزایش یافته باشد). اوراق بهادار سهام از طریق حق رأی، به دارنده آن این حق را می‌دهد تا در مدیریت شرکتی که سهامدار آن است نقش داشته باشد. در صورت ورشکستگی شرکت، پس از پرداخت کلیه تعهدات به طلبکاران، این سهامداران فقط در باقیمانده سهم شریک هستند.
اوراق بدهی بیانگر و گواهی پولی است که صادرکننده آن اوراق وام گرفته‌است و باید بازپرداخت کند، البته با شرایطی که در آن مقدار وام، نرخ بهره و تاریخ سررسید یا تمدید تعیین شده‌است. اوراق بدهی، که شامل اوراق قرضه دولتی و شرکتی، گواهی‌های سپرده و اوراق وثیقه‌دار هستند، به‌طور کلی صادرکننده خود را به پرداخت منظم بهره و بازپرداخت اصل آن (صرف نظر از عملکرد صادرکننده) ملزم می‌کنند، البته همراه با سایر حقوق قراردادی تصریح شده (که شامل حق رأی نیست). این اوراق معمولاً برای مدت معینی صادر می‌شوند و در پایان، صادرکننده می‌تواند آن‌ها را بازخرید کند. اوراق قرضه می‌توانند با تضمین (یا وثیقه) یا بدون تضمین (یا بی‌وثیقه) باشند.
اوراق بهادار مشتقه در حقیقت قراردادهایی مالی هستند که ارزش آن‌ها بر مبنای برخی از کالاها و دارایی‌های پایه مشتق شده‌است و به همین دلیل به آن‌ها مشتقه می‌گویند. این دارایی پایه می‌تواند هر چیز باارزشی مثل کالا، سهام و… باشد. اوراق مشتقه در بورس یا بازارهای خارج از آن انجام می‌شود.
چهار نوع قرارداد مشتقه رایج امروز به شرح زیر است:
اوراق بهادار ترکیبی، همان‌گونه که از نامش مشخص است، برخی از مشخصه‌های اوراق بدهی و سهام را با هم دارد. مثال‌هایی از اوراق بهادار ترکیبی عبارتند از: گواهی سهام (از اختیارات اعطایی خود شرکت است که به سهامداران حق خرید سهام در یک بازه زمانی مشخص و با قیمت مشخص را می‌دهد)، اوراق قابل تبدیل (اوراق قرضه قابل تبدیل به سهام عادی شرکت صادر کننده) و سهام ممتاز (سهامی که شرکت پرداخت بهره، سود سهام یا بازده سرمایه را در اولویت نسبت به سایر سهامداران قرار داده‌است).
هرچند سهام ممتاز از لحاظ فنی به عنوان نوعی سهام طبقه‌بندی می‌شود، اما اغلب به عنوان اوراق بدهی نیز در نظر گرفته می‌شود، زیرا «مانند اوراق» سهام ممتاز نرخ سود ثابتی دارد و ابزاری محبوب برای سرمایه‌گذارانی است که در جست‌وجوی درآمد هستند. این سهام در اصل اوراقی با درآمد ثابت است.
شرکت یا بنگاهی که اوراق بهادار منتشر می‌کند، «منتشرکننده» نامیده می‌شود. ساختار قوانین کشورها واجد شرایط بودن اوراق بهادار را تعیین می‌کنند.
اوراق بهادار، می‌توانند به صورت گواهی صادر شوند، یا به‌طور عام تر بدون گواهی باشند و تنها در مدخلی الکترونیکی ثبت شده باشند. گواهی‌ها می‌توانند در وجه حامل باشند، به این معنا که حامل آن صاحب حقوق ورقه بهادار است، یا با نام باشند، که در این صورت تنها شخصی که اوراق به نام اوست صاحب حقوق است. اوراق بهادار شامل سهام شرکت‌ها یا صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک، اوراق قرضه منتشره شده توسط شرکت‌ها یا واسطه‌های دولتی، سهام با اختیار معامله یا هرنوع اختیار معامله دیگر، واحدهای شراکت محدود و انواع مختلفی از ابزارهای رسمی سرمایه‌گذاری است که قابل معامله و تعویض باشند.
اسناد خزانه یا اوراق خزانه یکی از انواع اوراق بهادار بازار پول یا اوراق بهادار کوتاه مدت هستند. در حقیقت، اوراق خزانه سررسید کمتر از یک سال دارند. اوراق خزانه دولتی در ایالات متحده آمریکا از کم خطرترین اوراق بهادار به‌شمار می‌روند. با این که این اوراق خطر تأدیه ندارند ولی می‌توانند به سبب تغییرات نرخ بهره موجب زیان سرمایه‌گذاران شوند. دلیل این امر نیز رابطه معکوس قیمت اوراق خزانه با نرخ بهره است. همچنین، این اوراق بخش قابل توجه‌ای از دارایی شرکت‌هایی که نقدینگی بالایی دارند را به خود اختصاص می‌دهند.
این اوراق توسط دولت صادر می‌شوند و سررسید آن‌ها سه‌ماهه، شش‌ماهه، و یک ساله است. اسناد خزانه کوپن بهره ندارند و در زمان فروش، دولت آن‌ها را از ارزان‌تر از مبلغ اسمی به خریداران می‌فروشند. اسناد خزانه بدون ریسک هستند.
اوراق مشارکت در اصطلاح علم اقتصاد، نوعی از اوراق بهادار است که از سوی دولت، شهرداری، شرکت‌های دولتی و خصوصی، برای تأمین اعتبار طرح‌های عمرانی یا زیرساختی در کشور، منتشر می‌گردد. تهیهٔ دستورالعمل اجرایی و مقررات ناظر بر انتشار اوراق مشارکت بر عهدهٔ بانک مرکزی است. طبق دستورالعمل بانک مرکزی، اوراق مشارکت اوراق بهاداری هستند که با مجوز بانک مرکزی (البته امروزه توسط سازمان بورس اوراق بهادار اجازه انتشار صادر می‌گردد) برای تأمین بخشی از منابع مالی مورد نیاز، طرح‌های سودآور تولیدی و خدماتی (به استثنای امور بازرگانی) در چهارچوب عقد مشارکت مدنی، از سوی سازمان جاری منتشر می‌شود. در هر ورقهٔ مشارکت، میزان سهم دارندهٔ آن مشخص شده‌است.
ساخت بزرگراه، سد، تونل، جاده، راه‌آهن، نیروگاه، مجتمع‌های اداری و مسکونی و…، نمونه‌هایی از مواردی است که دولت یا شهرداری‌ها، برای تأمین مالی آن‌ها اقدام به انتشار اوراق مشارکت می‌کنند.
بر پایه ماده ۲ قانون انتشار اوراق مشارکت مصوب ۱۳۷۶/۰۶/۳۰ مجلس شورای اسلامی و ماده ۱ آیین‌نامه اجرایی اجرایی قانون نحوۀ انتشار اوراق مشارکت مصوب ۱۳۷۷/۵/۱۸ هیئت وزیران، اوراق مشارکت چنین معرفی شده‌است:
مهم‌ترین ویژگی و برتری اوراق مشارکت نسبت به دیگر اوراق بهادار مانند سهام، ضمانت پرداخت سود است. بدین‌سان که دارنده اوراق مشارکت اطمینان دارد که سود معین و تضمین‌شده‌ای را به‌عنوان سود علی‌الحساب، در بازه‌های زمانی مشخص دریافت می‌کند. اما از آنجا که شرکت یا سازمان منتشرکننده این اوراق نمی‌تواند خودش، پرداخت سود اوراق را هم تضمین کند، اغلب سود اوراق مشارکتی که در ایران منتشر می‌شود، از سوی بانکها و موسسات مالی معتبر یا از سوی دولت، تضمین می‌شود. از این رو، خریدار این اوراق اطمینان دارد که در سررسیدهای معین، سود تعهدشده را دریافت می‌کند.
سود تضمین‌شده اوراق مشارکت، به صورت علی‌الحساب به دارنده اوراق پرداخت می‌شود، بدین معنا که پس از پایان پروژه و در سررسید نهایی، ناشر اوراق موظف است سود قطعی پروژه را محاسبه کرده و درصورتی که سود قطعی پروژه، بیشتر از سود علی‌الحساب پرداختی به خریداران اوراق باشد، مابه‌التفاوت را به آن‌ها پرداخت نماید. البته، درصورتی که سود قطعی پروژه، از سود علی‌الحساب پرداختی کمتر باشد، جبران مابه‌التفاوت برعهده ضامن اوراق مشارکت است و زیانی از این بابت، متوجه خریدار این اوراق نیست.
برای سال‌ها انحصار اوراق مشارکت در انحصار بانک مسکن بود. این بانک تعیین‌کننده قیمت اوراق نیز بود که از بهمن ۹۶ با ورود بانک ملی ایران به این بحث، این انحصار شکسته شد و قیمت اوراق کاهش یافت و با کاهش قیمت ارائه آن افزایش یافت. یکی از علل آن فشارهای اقتصادی حاکم بر دولت بود؛ دولت در تلاش است با کمک بانک ملی ایران، از طریق ایجاد تحرک در بخش مسکن ساختارهای اقتصاد را به تحرک وادارد، توزیع بیشتر وام مسکن حجم تقاضا را در بازار مسکن افزایش می‌دهد و این همان چیزی است که دولت از آن استقبال می‌کند؛ چرا که دولت بخش مسکن را پیشران اقتصاد می‌داند.
در فرهنگ اقتصاد، برگه سهم ورقه‌ای از اوراق بهادار قابل نقل و انتقال است، که بر روی آن اطلاعات، میزان مشارکت، تعهدات، و منافع صاحب سهم در یک شرکت سهامی نوشته می‌شود.
شرکت سهامی، در اصطلاح، شرکتی است که برای انجام امور بازرگانی تشکیل می‌شود و سرمایهٔ آن متشکل از سهام هم‌ارزش یا تعداد یکسان سهام است. بر اساس ماده ۱ اصلاحی قانون تجارت ایران مصوب ۲۴ اسفند ۱۳۴۷، شرکت سهامی به این صورت تعریف شده‌است:شرکت سهامی شرکتی است که سرمایه آن به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آنها استدر شرکت سهامی، به شرکا در ازای آورده‌ای که به شرکت می‌آورند یا مبلغی که تعهد می‌کنند، سهام داده می‌شود. مجموع این سهام، سرمایه شرکت سهامی را تشکیل می‌دهد. سهم در معنای خاص، به معنای سهام شرکت سهامی و در معنای عام، هر حق ناشی از مشارکت یا حصه شریک است.
و بر اساس ماده ۲ اصلاحی قانون تجارت ایران:
شرکت سهامی شرکت بازرگانی محسوب می‌شود ولو اینکه موضوع عملیات آن امور بازرگانی نباشد.
= انواع شرکت سهامی =
به موجب ماده ۴ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، شرکت سهامی به دو نوع تقسیم می‌شود:
نوع اول:شرکت‌هایی که مؤسسین آن‌ها قسمتی از سرمایه شرکت را از طریق فروش سهام به مردم تأمین می‌کنند؛ که شرکت سهامی عام نامیده می‌شوند؛ مثل شرکت شیر پاستوریزه پگاه اصفهان.
نوع دوم: شرکت‌هایی که تمام سرمایه آن‌ها در موقع تأسیس منحصراً توسط مؤسسین تأمین گردیده‌است. اینگونه شرکت‌ها شرکت سهامی خاص نامیده می‌شوند؛ مثل شرکت کاله آمل.
= نام در شرکت سهامی =
در شرکت سهامی عام عبارت «شرکت سهامی عام» و در شرکت سهامی خاص عبارت «شرکت سهامی خاص» باید قبل از نام شرکت یا بعد از آن بدون فاصله بانام شرکت در کلیه اوراق و اطلاعیه‌ها و آگهی‌های شرکت به‌طور روشن و خوانا قید شود.
= موضوع فعالیت شرکت‌های سهامی =
موضوع شرکت به‌طور صریح و منجّز از بندهای الزامی اساسنامه می‌باشد. الزامی نیست که موضوع فعالیت شرکت سهامی عملیات بازرگانی ماده ۲ قانون تجارت باشد، زیرا شرکت‌های سهامی عام و خاص از شرکت‌های شکلاً تجاری محسوب شده و در هر صورت شرکت سهامی شرکت بازرگانی می‌باشد.
= میزان سرمایه در شرکت‌های سهامی =
در موقع تأسیس، سرمایه شرکت‌های سهامی عام از پانصد هزار تومان و سرمایه شرکت‌های سهامی خاص از صد هزار تومان نباید کمتر باشد.در شرکت‌های سهامی (عام و خاص) حداکثر سرمایه معین نشده‌است.
= تعداد شرکا =
به موجب ماده ۳ لایحه اصلاح قسمتی از قانون تجارت: «در شرکت سهامی تعداد شرکا نباید از سه نفر کمتر باشد»؛ در این ماده حداقل تعداد اعضا جداگانه در شرکت سهامی عام و خاص مشخص نشده‌است.
در خصوص کفایت حداقل ۳ شریک در شرکت سهامی خاص، با توجه به نص قانون اختلاف نظر وجود ندارد؛ و در مورد شرکت سهامی عام با توجه به ماده ۱۰۷ لایحه اصلاح قسمتی از قانون تجارت شرکای شرکت سهامی عام نباید از ۵ عضو کمتر باشد.
شرکت سهامی خاص گونه‌ای شرکت سهامی است که سهام آن قابل دادوستد در بورس اوراق بهادار نیست اما توسط مردم به راحتی قابل معامله است. هنگام تشکیل چنین شرکتی باید همه سرمایه آن در هنگام تأسیس توسط مؤسسان تأمین و بخشی از سرمایه در بانک سپرده‌گذاری شده باشد.
در شرکت‌های سهامی خاص، همانند شرکت با مسئولیت محدود و برخلاف شرکت تضامنی، مسئولیت هر یک از سهامداران در مورد بدهی‌های شرکت محدود به مبلغ سرمایه‌گذاری شده در شرکت است و در صورت عدم کفایت مجبور نیستند اموال شخصی خود را در این راه مصرف نمایند.
در ایران تفاوت شرکت‌های سهامی خاص با شرکت با مسئولیت محدود این است که شرکت با حداقل سه نفر سهامدار قابل تشکیل است و سهام نیز بدون نیاز به ثبت در دفتر اسناد رسمی قابل نقل و انتقال هستند و در شرکت مسئولیت محدود سرمایه به صورت اعلامی می‌باشد و هر چقدر که اعلام شود احتیاجی به واریز به حساب شرکت ندارد ولی در شرکت سهامی خاص الزاماً ۳۵٪ مبلغ اعلامی می‌بایست به صورت نقد به حساب شرکت واریز گردد و ۶۵٪ در تعهد مابقی ظرف ۵ سال تادیه گردد.
شرکت سهامی خاص شرکتی است که تمام سرمایه آن در موقع تأسیس منحصراً به‌وسیله مؤسسین تأمین می‌گردد.
مدیر شرکت سهامی خاص نمی‌تواند خارج از سیستم سرمایه گذاران باشد.
شرکت سهامی خاص ثبت شرکتی است که از لحاظ ساختاری شبیه به شرکت مسئولیت محدود بوده اما سرمایه در آن به قطعات سهم یا سهام تبدیل می‌گردد. شرکت سهامی خاص شرکت بازرگانی تلقی می‌گردد و برای اخذ تسهیلات بانکی، گرفتن نمایندگی‌های یا شرکت در مناقصات و مزایده‌های دولتی و نمایشگاه‌ها از اعتبار نسبتاً خوبی برخوردار است.
به این دلیل به آن شرکت سهامی گفته می‌شود که سرمایه آن تبدیل به سهام می‌گردد. همان‌طور که گفتیم شرکت سهامی خاص و مسئولیت محدود بی شباهت به یکدیگر نبوده و در هردو این شرکتها مسئولیت اعضا در صورت عدم کفایت به نسبت سرمایه یا سهام آنها می‌باشد و جهت طلب بدهی‌های شرکت دراموال شخصی آنها دخل و تصرفی وارد نمی‌شود.
هنگام ثبت شرکت سهامی خاص باید بلافاصله قبل یا بعد از نام شرکت عبارت «سهامی خاص» در تمام اوراق، اعلامیه‌ها و آگهی‌های شرکت به‌طور شفاف و روشن درج شود.
سرمایه لازم برای ثبت شرکت سهامی خاص دست کم یک میلیون ریال (یکصد هزار تومان) می‌باشد که باید توسط خود مؤسسین تأمین گردد که از این مبلغ حداقل ۳۵٪ از آن در حسابی به نام «شرکت در شرف تأسیس» نزد یکی از بانک‌ها سپرده‌گذاری می‌گردد.
افزایش سرمایه در شرکت‌های سهامی خاص
از آنجایی که صاحبان شرکت سهامی خاص می‌توانند تا ۱۰ برابر سرمایه ثبت شده خود از سیستم بانکی وام بگیرند، بنابراین در هنگام اخذ تسهیلات معمولاً باید افزایش سرمایه داشته باشند.
۱) دو رونوشت از بنیاد نامه شرکت که سهامداران آن را امضا کرده باشند
۲) از اظهار نامه شرکت نیز دو رو نوشت باید تکمیل شود ۳۵٪ از سرمایه شرکت که تعهد شده بود باید پرداخت شود و استشهاد بانکی باید برای آن تهیه شود و امضای تمام سهامداران الزامیست در اظهارنامه ذکر شده و تاریخ مابقی سرمایه شرکت که شامل ۶۵٪ باقیمانده آن است باید در اظهارنامه ذکر شود و امتیازات سهام ممتاز شرکت نیز باید در اظهارنامه قید شود
۸) فیش ۴۰/۰۰۰ ریال باید پرداخت شود
https://www.forbes.com/2008/11/03/largest-private-companies-biz-privates08-cx_sr_1103private_land.html
https://en.m.wikipedia.org/wiki/John_Wiley_%26_Sons
MOHAMMADERFAN ESLAMINEJAD
بورس به بازاری سازمان‌یافته گفته می‌شود که قیمت‌گذاری، خرید و فروش کالا، قرارداد آتی و اوراق بهادار در آن انجام می‌پذیرد.
بورس به دو نوع بورس کالا و بورس اوراق بهادار. طبقه‌بندی می‌شود. در بورس کالا، کالا و در بورس اوراق بهادار، سهام و اوراق قرضه مورد معامله قرار می‌گیرد. هر چند کلمهٔ بورس عموماً در معنی بورس اوراق بهادار به‌کار گرفته می‌شود.
به روایتی واژهٔ بورس از نام خانوادگی شخصی به نام «واندر بورس» وام گرفته شده که در اوایل سده پانزدهم میلادی در شهر بروژ بلژیک می‌زیسته و صرافان شهر در مقابل خانهٔ او گرد هم می‌آمدند و به دادوستد کالا، پول و اوراق بهادار می‌پرداختند. این نام بعدها به کلیهٔ اماکنی گفته شد که محل داد و ستد پول، کالا و اسناد مالی و تجاری بوده‌اند.
سال ۱۴۶۰ میلادی اولین مرکز بورس اوراق بهادار جهان، در شهر «انورس» بلژیک تأسیس شد. اما رسمیت بورس اوراق بهادار با انتشار سهام کمپانی هند شرقی هلند در سال ۱۶۰۲ میلادی در بورس آمستردام شکل گرفت. البته کمپانی هند شرقی هلند اولین شرکت سهامی به‌شمار نمی‌آید، بلکه اولین شرکت سهامی در سال ۱۵۵۳ میلادی با نام «مسکووی» در روسیه ایجاد شد.
بازاری که در آن خرید و فروش کالاهای معین صورت می‌گیرد و در روزهای غیر تعطیل و ساعات مشخصی فعال است، بورس کالا نام دارد. در بورس کالا در کشورهای مختلف، کالاهای مختلفی مورد معامله قرار می‌گیرد، اما بورس کالا اغلب محل داد و ستد مواد خام و اولیه مثل فولاد، گندم، برنج، جو، ذرت و... میباشد. هر بورسِ کالا را با نام همان کالایی که مورد معامله قرار می‌گیرد، نام‌گذاری می‌کنند. مثل بورس نفت یا بورس گندم.
در بورس ارز، همان‌طور که از نام آن مشخص است، کار خرید و فروش پول‌های خارجی انجام می‌گیرد. این بورس در ایران فعال نیست اما در کشورهای پیشرفته فعالیت چشمگیری دارد.
در بورس اوراق بهادار دارایی‌های مالی از قبیل سهام، اوراق مشارکت و… مورد معامله قرار می‌گیرد. در ایران، به بازار خرید و فروش اوراق بهادار که به‌طور رسمی و دائمی در محل معینی تشکیل می‌شود، «بورس اوراق بهادار» می‌گویند. از ساعت ۹ تا ۱۲:۳۰ معاملات انجام می‌شود.
بورس اوراق بهادار تهران در سال ۱۳۴۶ و فرابورس ایران نیز در ۱۹ آبان ۱۳۸۷ افتتاح شد.
در بورس مسکن، همان‌طور که از نام آن مشخص است، کار خرید و فروش املاک و مستغلات انجام می‌گیرد. مراحل راه اندازی این بورس از سال ۱۳۹۹ در ایران آغاز شده‌است. بورس مسکن، پنجمین بورس در ایران است.
بازار بورس انرژی از سال ۹۱ شروع به فعالیت کرده‌است، در این بازار حامل‌های انرژی و اوراق بهادار بر پایه این حامل‌ها معامله می‌شود.
اهداف بورس انرژی ایجاد شفافیت در بازار، کشف قیمت دقیق حامل‌های انرژی و رفع انحصار دولتی است.
بازار بورس انرژی به دو بازار فیزیکی و مشتقه تقسیم می‌شود، افراد حقیقی از طریق بازار مشتقه می‌توانند اقدام به معامله کنند. امکان معامله در بازار فیزیکی بورس انرژی برای افراد حقیقی وجود ندارد.
بورس اوراق بهادار یک بازار متشکل سرمایه‌ای است که در آن سهام شرکت‌های خصوصی و دولتی طبق قانون خاصی خرید و فروش می‌شود و از سویی محلی برای جمع‌آوری پس‌انداز و نقدینگی بخش خصوصی به‌منظور انجام پروژه‌های سرمایه‌گذاری بلندمدت است و مرجعی است برای مردم که وجوه مازاد خود را برای سرمایه‌گذاری در شرکت‌ها به‌کار انداخته و از سود آن برخوردار شوند. بورس از طریق جذب و به‌کار انداختن سرمایه‌های راکد، حجم سرمایه‌گذاری در جامعه را بالا می‌برد.
بورس بین عرضه‌کنندگان و تقاضاکنندگان سرمایه ارتباط برقرار می‌کند و معاملات بازار سرمایه را تنظیم می‌نماید. همچنین با قیمت‌گذاری سهام و اوراق بهادار تا حدودی از نوسان شدید قیمت‌ها جلوگیری می‌کند.
بورس مردم را به پس‌انداز تشویق، و بدین‌وسیله باعث به‌کارگیری پس‌انداز مردم در فعالیت‌های اقتصادی می‌شود. بورس سرمایهٔ لازم برای اجرای پروژه‌های دولتی و خصوصی را فراهم می‌آورد. طبق آمار شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویهٔ وجوه (سمات) تعداد افرادی که در ایران کد سهامداری (کد معاملاتی) دریافت کرده‌اند از ۹٫۶ میلیون نفر فراتر رفته‌است.