moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
با ورود مسلمانان به شمال آفریقا بین سال‌های ۶۴۰ و ۷۱۰ میلادی، دین اسلام نیز توسط مسلمانان وارد این قاره شد، که البته این اتفاق از مصر آغاز گردید. آن‌ها در پی تجارت دریایی در ساحل آفریقای شرقی، شهرهای مگادیشو، ملینده، ممباسا، کیلوا، و سفالا را تأسیس نمودند، و از میان کویر صحرا در داخل آفریقا عبور می‌کردند که خصوصاً در پی آن مسیرهایی برای تجارت مسلمانان شد. مسلمانان همچنین در میان مردمان آسیایی بودند که بعدها در آفریقای تحت حکومت بریتانیا ساکن شدند.
بسیاری از آفریقایی‌های پایین صحرا، طی دورهٔ استعماری به اشکال اروپای غربی به مسیحیت گرویدند. در دهه‌های پایانی قرن بیستم، فرقه‌های مختلفی از جنبش مسیحیت جذبه گرا به سرعت رشد نمودند. تعدادی از اسقف‌های کاتولیک آفریقایی حتی به عنوان نامزدهای احتمالی پاپی در سال ۲۰۰۵ بودند. ظاهراً مسیحیان آفریقایی بیشتر از لحاظ اجتماعی محافظه کارترند تا هم مذهبان خود در بیشتر نقاط جهان صنعتی، که درست در زمان اخیر به تنش بین فرقه‌هایی همچون اتحادیهٔ آنگلیکان و کلیساهای روش‌گرا منجر شده‌است.
کلیساهای افتتاح شدهٔ آفریقایی رشد عمده‌ای را در قرن‌های بیستم و بیست و یکم تجربه کرده‌اند.
پرچم فرانسه (به فرانسوی: Drapeau de la France) یک پرچم سه رنگ است که دارای سه نوار عمودی به رنگ آبی، سفید و قرمز است. برای انگلیسی زبانان آن را به‌عنوان سه رنگ فرانسوی یا به سادگی سه رنگ (به فرانسوی: Tricolore) می‌شناسند، اگرچه پرچم ایرلند و دیگران نیز چنین شناخته می‌شوند. این طرح پس از انقلاب فرانسه اتخاذ شد. اگرچه اولین پرچم سه رنگ نبود، اما به یکی از تأثیرگذارترین پرچم‌های تاریخ تبدیل شد. طرح سه رنگ بعداً توسط بسیاری از ملل دیگر در اروپا و جاهای دیگر پذیرفته شد، و طبق دایرةالمعارف بریتانیکا از لحاظ تاریخی «در تقابل نمادین با معیارهای سلطنتی خودکامه و روحانی در گذشته» ایستاده‌است. پیش از تصویب سه رنگ، دولت سلطنتی از پرچم‌های زیادی استفاده می‌کرد که معروف‌ترین آن‌ها یک سپر آبی و طلایی fleur-de-lis (بازوهای سلطنتی فرانسه) روی زمینه سفید یا پرچم دولتی بود. در اوایل انقلاب فرانسه، شبه‌نظامیان پاریس، که نقش برجسته‌ای در هجوم به باستیل داشتند، لباس‌های آبی و قرمز، رنگ‌های سنتی شهر بر تن داشتند. به گفته ژنرال فرانسوی ژیلبر دو موتیه، مارکی دو لافایت، رنگ سفید «رنگ فرانسوی باستانی» بود و به کلاه شبه نظامیان اضافه شد تا کلاه سه رنگ یا ملی فرانسه را تشکیل دهد.
در تاریخ ۱۷۸۹ میلادی، پانزده ماه پس از تسخیر زندان باستیل، شورای مردم فرانسه جهت تجلی و تمثیل هویت ملی این کشور، پرچمی مرکب از سه رنگ آبی-سفید-قرمز را انتخاب کرد. این سه رنگ از آن زمان تا کنون در پرچم فرانسه، حفظ شده‌است. رنگ‌های آبی و قرمز از رنگ‌های شهر پاریس گرفته شده‌است، و رنگ سفید مربوط به سلطنت است.
به زحمت می‌توان پرچم دیگری یافت که مانند پرچم ملی فرانسه «تریکولوره» در تاریخ تقریباً دویست ساله خود چنین به دفعات ممنوع شده باشد عوض شده باشد شکلش تغییر کرده باشد دوباره ممنوع شده و بعد به رسمیت شناخته شود. در زبان فرانسوی «تریکولوره» به معنای پرچم سه رنگ است؛ بنابراین تمام پرچم‌های سه رنگ تریکولوره‌اند اما این روزها وقتی نام تریکولوره به زبان‌ها می‌آید به یاد پرچم ملی فرانسه می‌افتیم.
رنگ ابی بنابر افسانه‌ها روپوش یا شنل مارتین مقدس بوده‌است. سفید رنگ منتخب شاهان فرانسوی و قرمز رنگ درفش جنگی عدالت کارل کبیر بوده‌است.
در دوران ناپلئون پرچم فرانسه به صورت افقی ظاهر شد. بعد از برکناری وی و تبعیدش به جزیره البا-لویی هجدهم پرچم بوربون‌ها را رسمی کرد. سپس ناپلئون با کودتایی در دورهٔ صد روزه حکومتش دوباره پرچم افقی اش را به اهتزاز درآورد. سپس او به جزیره سنت هلن تبعید شد و لویی هجدهم دوباره پرچم بوربون‌ها را رسمی کرد. سپس شاه فیلیپ پرچم ابی-سفید-سرخ را درسال۱۸۳۰ در انقلاب ژوئیه مطرح کرد اما در سال ۱۸۴۹ که جمهوری دوم اعلام شد پرچم ابی-سفید-سرخ با نوارهای عمودی ظاهر شد.
پرچم امروزی فرانسه در سال ۷۱–۱۸۷۰ پس از برکناری ناپلئون سوم و اعلام جمهوری سوم در جنگ آلمان-فرانسه به عنوان پرچم ملی انتخاب و از ان پس برای همیشه پرچم ملی فرانسه در تمام مجالس، سفارتخانه‌ها و تمام مناطق فرانسه به اهتزاز درآمد.
اردشیر محصص (زاده ۱۸ شهریور ۱۳۱۷ در گیلانزندگینامه اردشیر محصص – درگذشته ۱۸ مهر ۱۳۸۷ در نیویورک)، طراح، کاریکاتوریست و نقاش ایرانی بود.اردشیر محصص، طراح ایرانی در گذشت ("رادیو فردا")
اردشیر محصص در ۱۸ شهریور ۱۳۱۷ از مادری شاعر و پدری قاضی در رشت به دنیا آمد. پدر و مادر او هر دو از متمولان لاهیجان بودند و او نیز بزرگ شدهٔ این شهر بود.اردشیر محصص هفتاد ساله شد ("بی‌بی‌سی فارسی") محصص پس از تحصیل حقوق در تهران و مدتی کار در دولت، کار طراحی را برگزید و آثار خود را در نشریات و کتاب‌ها منتشر کرد. پس از انقلاب اسلامی ایران، به نیویورک مهاجرت کرد. اردشیر ۳ ساله بود که به همراه برادر بزرگ‌ترش به تماشای سریال مشهور «بلای جان نازی‌ها» رفته بود، زمانی که از سینما برگشت در منزل از او دربارهٔ داستان فیلم سوالاتی کردند و چون او نمی‌توانست ماجرای فیلم را شرح دهد آنچه را دیده بود روی کاغذ طراحی کرد. این اولین طراحی محصص بود و آغاز راهی که بعدها او را به مشهورترین طراحان ایران و جهان مبدل ساخت.
حسین محجوبی، که خود از نسل نقاشان قدیمی ایران است، در این باره در در گفتگویی با شهروز نظری درمجله تندیس، به بازگویی بخشی از خاطرات خود با محصص‌ها پرداخت:
«خاندان محصص از خانواده‌های معروف و مرفه لاهیجان بودند و در تجارت برنج و ابریشم شهرت داشتند. گمان می‌کنم در حدود پانزده خانواده بودند که در محله پردسر لاهیجان سکونت داشتند. از میان آن‌ها سه برادر بودند که یکی از آن‌ها پدر اردشیر و ایراندخت بود و دیگری پدر بهمن و یکی دیگر از برادرها پسری داشت که همکلاس من بود و او هم آدم غریبی بود و در جوانی خودکشی کرد. همه محصص‌ها کاراکتر غریبی داشتند.»
سرور مهکامه محصص لاهیجانی، مادر اردشیر بود که دوستی نزدیکی با پروین اعتصامی داشت و خود او نیز از شاعران آن دوران بود. عباسقلی محصص، پدر او نیز از قضات سال‌های ابتدایی سده اخیر شمسی بود که در دوران کودکی اردشیر در اثر عارضه قلبی مُرد. اردشیر از دانشگاه تهران در رشته حقوق فارغ‌التحصیل شد اما حقوق را رها کرد و به سراغ همان چیزی رفت که از کودکی گریبانش را گرفته بود. خواهر او، ایراندخت محصص نیز استاد کاریکاتور و نظریه‌پرداز هنری است. او پسرعموی بهمن محصص، مجسمه‌ساز و نقاش است.تاریخچه درخت‌کاری خیابان‌های لاهیجان
محصص بعد از مرگ پدرش در دوازده سالگی به تهران رفت و در رشته ادبی دیپلم گرفت و در دانشگاه حقوق خواند. علاقه اش به رشته حقوق آنطور که خود گفته به کلاه قضاوتی برمی‌گشت که پدرش بر سر می‌گذاشت و او نیز در کودکی آرزو داشت که از آن استفاده کند.اردشیر محصص کاریکاتوریست نامدار ایرانی درگذشت - ("بی‌بی‌سی فارسی")
به‌طور هم‌زمان در دو دانشکده حقوق و هنرهای زیبا پذیرفته شد و حقوق را برگزید، بعد از اتمام تحصیلات در رشته حقوق (به سال ۱۳۴۱) در کتابخانه یکی از وزارتخانه‌ها شغلی به دست آورد و مشغول به کار شد و در عرض یکسال تمام کتاب‌های آنجا را خواند و سپس استعفاء داد و برای همیشه خود را وقف طراحی کرد.
محصص مدتی در کتاب جمعه به فعالیت مشغول بود. زمانی که احمد شاملو سردبیری کتاب هفته را برعهده گرفت، طرح‌های اردشیر را برای چاپ پذیرفت و نامش به عنوان طراحی صاحب سبک ثبت شد. بعد از تعطیلی کتاب هفته، محصص به روزنامه کیهان رفت و مدتی طرحهایش به رغم تلخ بودن مضامین آن‌ها در این روزنامه چاپ می‌شد. بسیاری از آثار محصص دارای تم سیاسی و اجتماعی است، در همکاری با نشریات تنها با روزنامه کیهان به‌طور منظم کار کرد و سال‌ها برای صفحه هنر و اندیشه این روزنامه قلم زد.
طرحهایش بعدها در قالب کتاب منتشر شد و در گالری‌ها به نمایش درآمد. سیروس طاهباز در سال ۱۳۵۰ نخستین مجموعه طرح‌های محصص را با عنوان کاکتوس در دفترهای زمانه چاپ کرد.
وی کتاب‌های زیادی منتشر کرد که می‌توان به "با اردشیر و صورتک‌هایش" ()، "اردشیر و هوای توفانی" ()، "تشریفات" ()، "شناسنامه" ()، "لحظه‌ها" ()، "وقایع‌اتفاقیه" ()، "طرح‌های‌آزاد" ()، "کافرنامه" ()، "دیباچه" () و "تبریکات" () اشاره کرد.
از آثار محصص کتاب‌های «اردشیر محصص، تاریخی کوتاه» و «زندگی در ایران» در ۱۹۹۴ توسط انتشارات میج (MAGE) در آمریکا انتشار یافته‌است.
محصص به‌آثار استاینبرگ علاقه خاصی داشت و طنز در آثار بوش، بروگل، گویا، دومیه، انسور، پیکاسو، شاگال، یونسکو، بکت و فلینی را می‌ستود.
وی تعدادی طرح برای روزنامه نیویورک تایمز کشید و هم‌اکنون مجموعه‌ای از ۸۰ تا ۱۰۰ اثر از وی در کتابخانه ملی آمریکا نگهداری می‌شوند.اردشیر محصص، طراح ایرانی درگذشت ("رادیو زمانه") در سال ۲۰۰۶ میلادی، مجموعه آثار اردشیر محصص در موزه هنرهای مدرن نیویورک به نمایش گذاشته شد.
تا دو سال پیش از درگذشتش ایران خبری از محصص نبود و کسی خبر از او نداشت. همه چیز در خاطرات نسلی خلاصه می‌شد که سی سال پیش را روایت می‌کرد تا آنکه تعدادی از آثار وی برای اولین بار بعد از انقلاب در تهران به نمایش گذاشته شد. بازگشت هنرمند به ایران با طرحهایش، یک بار دیگر فضای هنری کشور را تحت تأثیر قرار داد و خاطرات گذشته زنده شد. آخرین نمایش آثار او در ایران به پیشنهاد امیر فرهاد در سال‌های و با عناوین اردشیر پس از سی سال و اردشیرستان در گالری هما در تهران برگزار شد که با واکنش تند روزنامه کیهان مواجه گردید. آخرین نمایشگاه آثار وی در خرداد ماه سال ۱۳۷۸ در نیویورک به مناسبت بزرگداشت این هنرمند کاریکاتوریست ایرانی از سوی «انجمن آسیا» برپا شد. در این نمایشگاه که به مناسبت یک عمر فعالیت هنری محصص برپا شده بود، خودش به دلیل بیماری حضور نداشت. پس از مرگ او رخدادهای مختلفی در گرامیداشت او برگزار شد که از آن جمله می‌شود به بزرگداشت او در بخش مدرن آرت دبی ۲۰۱۴ به نمایش اشاره کرد.
او سال‌های پس از انقلاب را در نیویورک سپری کرد و بر اثر بیماری پارکینسون، توانایی‌های حرکتی و تکلمی‌اش به شدت کاهش یافت. محصص تا انتها با وجود بیماری به خلق آثار کاریکاتور و طراحی پرداخت. سرانجام اردشیر محصص در سن هفتاد سالگی در ۱۸ مهر ۱۳۸۷ و در غربت، پس از گذراندن دوران طولانی کسالت، درگذشت. به گفتهٔ خواهرش ایراندخت، او هرگز تقاضای گذرنامهٔ آمریکایی نکرد.
داود شهیدی در مورد تندروی‌های محصص در کارهایش از جواد مجابی نقل قول می‌کند که در مورد محصص می‌گفت: محصص معنی ترس را نمی‌فهمد حتی اگر برایش توضیح داده شود.Set Cookies
احمد شاملو دربارهٔ هنر محصص می‌نویسد: «اگر قلم عبید چاقوی جراحی است، قلم اردشیر نیز چنین است- برای من این هر دو، ثباتان کاراکترهای جامعه‌اند. نشان دهندگان حماقت‌ها، طمع‌ها، یالانچی پهلوانی‌ها، خودپسندی‌ها… آدم‌های او آدم‌های آشنای جامعه‌اند مائیم و همسایگانمان.»
جواد مجابی، روزنامه‌نگار و شاعر، اهمیت اردشیر محصص را در حد «بنیان‌گذار کاریکاتور نوین» در ایران می‌داند. او می‌گوید: «اردشیر نخستین کسی در ایران بود که کاریکاتور نوین ایرانی را که پیش از او سابقه نداشت و در ارتباط با کاریکاتورهای جهانی پدیدآورد. قبل از او، کارهایی انجام می‌شد که بیشتر شبیه آثار کاریکاتوریست‌های ترکیه یا قفقاز بود. اردشیر به کاریکاتور، به معنای امروزی که در ایران رایج است، شکل داد و با سماجت و پشتکار غریبی که داشت و آگاهی فراوان و گسترده‌ای که از هنر جهان داشت، توانست پایه‌های کاریکاتور جدید ایران را بریزد، که از دنیای امروزی ما، خبر می‌داد.»اردشیر محصص؛ مرگ در پایان سالی پربار - رادیو فردا
نیکزاد نجومی، هنرمند طراح و نقاش ایرانی ساکن نیویورک و از معدود نزدیکان محصص، در سال‌های آخر با ارجاع به حرف‌های خود محصص می‌گوید: «برمی گردم به زمانی که اردشیر محصص با اسماعیل خوئی، شاعر، گفتگویی داشت، در اوایل سال‌های دهه هفتاد میلادی، پنجاه خورشیدی، و در جواب پرسشی که شبیه به این سؤال بود که: محصص با خلق این فضاهای مالیخولیا وار در آثارش می‌خواهد چه بگوید؟ آیا در پی در نشان دادن مدرنیته وارداتی و تضادها و شکاف‌های آن با سنت پا در جای ایران در دهه پنجاه خورشیدی است؟ اردشیر به خوئی می‌گوید: من فقط دوست دارم یک گزارشگر باشم.»
به گفته نیکزاد نجومی، به عبارت دیگر، «اردشیر محصص نگاهی رئالیستی نسبت به جهان داشت که این نگاه واقع بینانه، همان‌طور که از اول هم گفتید، تضادها را روبروی هم قرار می‌دهد. مسئلهٔ اصلی آثار او هم مبارزه با قدرت است؛ ولی این بریدن پاها، دست‌ها سر و غیره، مقدار زیادی تحت تأثیر نقاشی‌های قهوه‌خانه‌است و نقاشی‌های مذهبی.»
طرحهای محصص زوایایی از جامعه را نشان می‌دهد، ورای ظاهر آن با خطوط لرزان، صاف و گاه هندسی.
محصص خود دربارهٔ کارهایش می‌گوید: «من آنچه را می‌بینم می‌کشم؛ به نظر من کاریکاتورها اسناد یک عصرند؛ همچنان که مدارک رسمی، اعلامیه‌های دولتی و گزارش‌های پارلمانی نیز چنین هستند.»
شخصیت‌های آثار محصص همه در حال حرکت و تکاپو هستند و خودش گفته‌است: «اغلب کاراکترهای آثار من در حال دویدن هستند؛ من تا چند سال پیش قادر به کشیدن حالت دو و حرکت نبودم و همیشه فکر می‌کردم که اگر این توانایی در من پیدا شود، قادر به هر کاری هستم. این مشکل سرانجام حل شد و حالا فکر می‌کنم این من هستم که دارم به سوی آنچه می‌خواهم، می‌دوم. فکر می‌کنم که ناخودآگاه تمام حرکات و سکنات، لباس و کفش‌های پرسوناژهایم را از روی خودم می‌کشم. چاقی و لاغری این شیطانک‌ها هم کاملاً وابستگی به رژیم غذایی ام دارد.»
آثار او، بیش از آنکه طنز گونه باشند، تلخ گونه هستند. خطوط و طرح‌های او، بیش از هر چیز، نمایانگر تعلیق و موقعیت‌های لرزان و ناپایدار آدم‌ها و جهان پیرامون او است.
شهروز نظری، منتقد تجسمی، دربارهٔ اردشیر محصص می‌گوید:
«اردشیر محصص هنرمندی است که به لحاظ هنری همواره از چند جهت قابل توجه بوده. یکی اینکه وی در بحث هنر معاصر به طراحی توجه مخصوصی داشته‌است. در واقع او در آن سال‌ها به نوعی سرآمد طراحان معاصر آسیایی بود. دیگر اینکه با ظهور محصص، نگاه مطبوعات نسبت به کاریکاتور در ایران تغییر کرد. اگر به وی به عنوان یک هنرمند هنرهای زیبا نگاه کنیم می‌بینیم که محصص در بیشتر آثار خود دستمایه‌های اجتماعی را به تصویر می‌کشد در حالی که از سیاست به شدت دوری می‌کند».
خسرو شاهانی، طنزپرداز، محصص را مقلدی بیش نمی‌دانست. او با چاپ برخی از کاریکاتورهای محصص به همراه آنچه وی نسخه اصلی می‌دانست، مدعی بود که کارهای محصص تقلیدی از کارهای کاریکاتوریست‌های غربی است.مجله خواندنیها سوم مهر ۱۳۵۱ ص ۱۷ و ۱۸
بجز شاهانی حسین رحیم‌خانی کاریکاتوریست نیز مقاله‌ای در باب تقلید محصص از کاریکاتوریست‌های اروپایی دارد.مجله تهران مصور. شماره ۱۵۰۰ بیست. یکم تیر ۱۳۵۱
متقابلاً برخی آثار محصص توسط کاریکاتوریست‌های برجسته جهان مورد تقلید قرار گرفته‌است.
کْنِسِتانتخابات عمومی اسرائیل امروز در هوای بارانی برگزار می‌شود ("وزارت امور خارجه اسرائیل") (در عبری: הכנסת) نام پارلمان اسرائیل است که در شهر اورشلیم قرار دارد. کنست دارای ۱۲۰ صندلی است. زبان مباحثات در پارلمان اسرائیل، زبان عبری است، ولی نمایندگان عرب پارلمان می‌توانند به زبان عربی سخن بگویند و بیانات آنان به زبان عبری بلافاصله ترجمه می‌شود. سخنان نمایندگان عبری‌زبان نیز به صورت هم‌زمان به عربی ترجمه می‌شود.پارلمان اسرائیل ("وزارت مهاجرت اسرائیل")
هم‌اکنون «۲۵مین دوره» کنست رسمیت دارد. حدود یک ششم از نمایندگان کنونی را زنان تشکیل می‌دهند. در تاریخ ۱۰ فوریه ۲۰۰۹ میلادی، انتخابات سراسری اسرائیل برای تشکیل ۱۸امین کنست در کشور اسرائیل برگزار شد.אין הכרעה בבחירות 2009: קדימה 28, הליכוד 27 ("Yedioth Ahronoth")
در انتخابات سراسری اسرائیل برای کسب کرسی در کنست، هر حزبی که بتواند دست‌کم دو درصد آرا را به خود اختصاص دهد، می‌تواند وارد کنست شود.
احزاب سیاسی برای تشکیل دولت، حداقل به ۶۱ کرسی از پارلمان ۱۲۰ عضوی اسرائیل (نصف + یک) نیاز دارند و در صورت نداشتن حد انتصاب، ناچار به ائتلاف با دیگر احزاب سیاسی اسرائیل هستند.Israel's Election Dashes Hopes for Peace, Time via Yahoo News از زمان تأسیس کشور اسرائیل در سال ۱۹۴۸ میلادی، هیچ حزبی نتوانسته به تنهایی با به دست‌آوردن ۶۱ کرسی لازم، دولت را بدون ائتلاف با دیگر احزاب رقیب تشکیل دهد.کلید تشکیل دولت اسراییل در دست احزاب راستگرا و دینی ("دویچه وله فارسی")
کنست توسط کمسیون‌های دائمی و ویژه، به بررسی و تصویب قوانین و تنظیم فعالیت خود می‌پردازد. کمسیون‌های دائمی و ویژه که شمار آن‌ها ۱۵ فقره است عبارتند از:
در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۰۹ میلادی، اولین جلسه ۱۸امین دوره کنست با حضور شیمعون پرس، رئیس‌جمهوری اسرائیل و با حضور بیش از ۱۰۰۰ میهمان از جمله نمایندگان بیش از ۹۰ کشور جهان افتتاح شد.18th Knesset will be sworn-in today ("اورشلیم پست") در ۱۸امین کنست دوازده حزب سیاسی حضور دارند. هیچ حزبی از اکثریت مطلق آرا برخوردار نیست اما راست‌گرایان در مجموع در موضع برتری قرار دارند.پرز: تلاش‌های صلح با فلسطینیان در اولویت قرار گیرد ("بی‌بی‌سی فارسی")
همچنین باسابقه‌ترین عضو کنست، به نام مایکل ایتان از حزب لیکود، به عنوان رئیس ۱۸امین پارلمان منصوب شد.
شبکه کنست، تمامی جلسات عمومی "کنست" را به صورت زنده و به دو زبان عبری و عربی پخش می‌کند. بودجه این شبکه از سوی سازمان رادیو و تلویزیون اسرائیل تأمین می‌شود.
بر اساس مقرراتی که از اوایل دسامبر ۲۰۱۶ در پارلمان اسرائیل وضع شد، مصادیق «پوشش نامناسب» برای ورود به پارلمان مشخص شد.In Wake of Skirt Protest: Knesset Suspends Dress Code Until New One Is Drafted, "Haaretz" بر اساس این قانون، افراد بالای ۱۴ سال اعم از کارکنان و بازدیدکنندگان اجازه ندارند با آستین حلقه‌ای٬ تاپ٬ دامن کوتاه٬ شلوار کوتاه و سه‌ربع٬ دمپایی و صندل و لباس‌هایی با شعارهای سیاسی وارد ساختمان کنست شوند.واکنش رئیس پارلمان اسرائیل به ممنوعیت پوشیدن دامن کوتاه در پارلمان، "بی‌بی‌سی فارسی"
صادق خلخالی روحانی شیعه بود که در ۲۳ بهمن ۱۳۵۷، یک روز پس از انقلاب ۱۳۵۷ توسط روح‌الله خمینی، رهبر وقت جمهوری اسلامی، به مقام حاکم شرع دادگاه انقلاب منصوب شد. او در طول ۴۰ روز دستور اعدام بیش از ۴۳۰ نفر از سیاستمداران و مخالفان جمهوری اسلامی را داد. دستور اعدام نخست‌وزیر سابق ایران، امیرعباس هویدا، از سوی مهدی بازرگان، نخست‌وزیر وقت، و محمود طالقانی، روحانی برجسته، مورد انتقاد قرار گرفت.
خلخالی غیر از اعدام، آرامگاه رضاشاه و آرامگاه ناصرالدین‌شاه در حرم شاه عبدالعظیم را نیز تخریب کرد. او در مرداد ۱۳۵۸ به کردستان رفت و در آن‌جا دستور اعدام ۵۰ نفر از طرفداران حزب دموکرات و کومله را داد. او در خرداد ۱۳۵۹ به‌عنوان نماینده قم به مجلس شورای اسلامی راه یافت و از مقام حاکم شرع استعفا داد.
ارتشبد نیروی هوایی و فضایی گارد شاهنشاهی فرزاد زمانی نجاتیان زادگان
لری خرم‌آبادی یکی از گویش‌های زبان لری است که در مرکز و جنوب استان لرستان، شمال استان خوزستان و جنوب استان ایلام رواج دارد. فهرست لینگوییست و اتنولوگ نیز خرم‌آبادی را گویشی از لری شمالی معرفی می‌کنند. این گویش از زبان لری در برخی از منابع در کنار لری بالاگریوه، گویش بروجردی، گویش ملایری و در دسته گویش‌های لری شمالی قرار گرفته‌است. مرکز فرهنگی این گویش خرم‌آباد است. دانشنامه ایرانیکا در توصیف شاخه‌های شمالی لری، از خرم‌آباد، بروجرد، اندیمشک و نیز منطقه بالاگریوه به عنوان مراکز مهم گویش‌های "لری شمالی" یاد کرده‌است.
این گویش در شهر خرم‌آباد و روستاهای اطراف آن و ازنا، سکوند، ریگ سفید، کیهان، طالقان، پل هرو و شهرهای دورود، زاغه، نهاوند، و سامن و نیز در طوایف لر ساکن این نواحی دیده می‌شود. علاوه بر اهالی خرم‌آباد شهرهای پلدختر، کوهدشت، رومشگان و قسمتی از الشتر، بخش گسترده‌ای از مردم جنوب استان ایلام از جمله ساکنان شهرستان‌های دره شهر، آبدانان و دهلران از استان ایلام و اندیمشک و شوش در شمال استان خوزستان به این گویش تکلم می‌کنند. از ویژگی‌های این گویش توانایی آن در ساخت اشعار، سرودها و موسیقی است.
لری خرم‌آبادی نزدیکترین گویش لری به زبان کردی است. این گویش با کردی جنوبی و لکی به عنوان همسایگان قدیمی در عین تفاوت دارای قرابتهای زبانی بسیاری است. ۷۸ درصد واژگان میان لری خرم‌آبادی و لکی مشترک هستند. ایزابلا برد که در سال ۱۸۹۰ به منطقهٔ کردستان و لرستان سفر کرده‌است، در سفرنامهٔ خود گویش لرهای لرستان را متفاوت از کردهای کرمانشاه می‌داند.بیشوپ، ایزابلا، ۱۳۷۵. "از بیستون تا زردکوه بختیاری"، ترجمهٔ مهراب امیری، تهران: نشر آنزان و نشر سهند، چاپ اول؛ ص ۵۲.فهرست زیر برخی واژگان فارسی و برابر آن‌ها را در گویش‌ها و لهجه‌های رایج در استان‌های غرب ایران در ناحیه زاگرس نشان می‌دهدواژگان بروجردی این فهرست از «اسفندیاری، احمد. گویش بروجردی. تهران: نشر میعاد، ۱۳۸۰» شده‌اند. سایر واژگان در «Anonby, Eric John. 2005. Kurdish or Luri? Laki's disputed identity in the Luristan province of Iran.» به تفصیل آمده‌اند
از شباهت‌های لری خرم آبادی و فارسی ، وجود نشانه (( می )) در هر دو زبان است . به عنوان مثال :
فارسی : می‌شناسَم ، لری خرم آبادی : می‌شناسِم ( مضارع اخباری )
فارسی : می‌شناختَم ، لری خرم آبادی : می‌شنَختِم ( ماضی مستمر )
در این گویش علاوه بر واکه‌های موجود در دیگر گویش‌های لری شامل: a، ā، i، ī، u، ū، ũ داری دو واکه ü و ǖ نیز است.
ای‌ما هوفتیئیم نه‌زیکیا سائت چارئو چارئو نیم. ونو که پآ ته‌ش بیئن ئو بیار بیئن همه‌نه بیآر که‌رده‌ن ئو و سورئت هه‌مه خوشونه آمآده که‌ردن سی ره‌ته وی‌ره قوله
آما قه‌رار نی‌آن که یه‌ک دو نه‌فر بئیسن د اشگه‌فت ئو به‌قیه روئن ویره قوله. چوون‌که اساس‌یا زیادی داشته‌ن که نمی‌تونه‌سه‌ن وا خوشو بیاره‌نشو، دو نه‌فر مئنن د اشگه‌فت که هم بئسن ته ئی اساس‌یا ئو هم ئناشتا هازر به‌که‌ن که موقع که ای‌نو ورمی‌گه‌ردن بوهوره‌ن.
اوفتائیم و ره. نه‌زیک یه سائتی ره ره‌تیم تا رئسه‌سیم و قوله. الوته خه‌یلی سه‌رد بی. به‌رف ئم اومایی. یه تی‌که‌ام به‌ردیا کوو سور بی‌نی؛ و همی ده‌لیل ای‌ما یوآش یوآش ئو وا سه‌ختی می‌ره‌تیم و ره.
Īmā hoft-ī-Īm nezīk-yā sāat-e čār ö čār ö nīm. vano ke pā taš b-ī-n ö biār b-ī-n hama-ne biār kerd-en ö ve sörat hama xo-šōn-e āmāda kerd-en sī ḥarekat ve taraf-e kola.
amā qerār nĪā-n ke yak dö nafar bē-Īs-an de ešgaft ö baqia rö-an vīr-e kola. čūnke asās-yā ziād-Ī dāšt-en ke ne-mĪ-tōness-en vā xo-šō bö-jr-an-ešō, dö nafar man-en de ešgaft ke ham bē-Īs-an tĪ asā-s-yā va ham enāštā-ne hāzer kon-an ke möjqē ke īn-ō ver-mĪ-gerd-an bo-hor-an.
ḥarekat kerd-Im. nezīk-e ye sāat-I ra rat-Im tā rasess-Im ve kola. alvatta xēł-I sard bī. barf am omō-ī. ye tīkI am bard-yā kö sör bī-īn-ī. va hamī dałīł Imā yavāš yavāš ö vā saxtī mI-rat-Im ve ra
ما خفتیده بودیم تا نزدیکیهای ساعت چهار، چهارو نیم. آنهایی که پای آتش بودند و بیدار شده بودند همه را بیدار کردند و همگی به سرعت خود را آماده کردند برای رفتن به سمت قله.
اما قرار گذاشتند که یکی دو نفر در غار بمانند و بقیه به سمت قله کوه راهی شوند. چونکه اساس‌های بسیای داشتند که نمی‌توانستند همه آن‌ها را با خود حمل کنند. دو نفر در غار ماندند که هم مراقب اساس‌ها باشند و هم صبحانه‌ای (ناشتا) آماده کنند که هنگام بازگشت گروه بخورند.
به راه افتادیم. نزدیک یک ساعت راه رفتیم تا رسیدیم به قله. البته خیلی سرد بود. برف هم آمده بود. کمی هم سنگ‌ها لیز شده بودند. به همین دلیل ما آرام آرام (یواش‌یواش) و به سختی راه می‌رفتیم.
زبان لُری
یک زبان ایرانی جنوب غربی است که توسط مردم لر ساکن و کوچ‌نشین در منطقه بزرگی در غرب و جنوب ایران شامل استان‌های لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد و همچنین جنوب ایلام، جنوب همدان، نیمه شرقی استان خوزستان، شمال غرب فارس، شمال غرب بوشهر و جنوب غرب اصفهان گویش می‌شود. این زبان در کنار فارسی به شاخه جنوبی زبان‌های ایرانی غربی تعلق دارند.البته بسیاری از زبان شناسان لری را به عنوان یک زبان در نظر نگرفته‌اند و آن را گویشی از فارسی به‌شمار آورده‌اندهمچنین از دیدگاه ایران کلباسی گویش لری از شاخه جنوب غرب زبانهای ایرانی نو و خواهر زبان فارسی است. از سوی دیگر اریک آنونبی، دانشنامه ایرانیکا، فهرست لینگوییست و سکندر امان‌الهی لری را زبانی مستقل از فارسی معرفی می‌کنند. همچنین اتنولوگ زبان لری را مستقل از زبان فارسی معرفی کرده و بیش از ۸۰٪ واژگان زبان لری و فارسی را مشترک می‌داند.زبان‌های لری خود به دو گروه متمایز متناظر با تمایز بین لر بزرگ و لر کوچک تقسیم می‌شوند. زبان لری همانند زبان فارسی نواده‌ای از زبان پارسی میانه است و واژه‌های آن همانندی بسیاری با فارسی دارد. ریشه زبان‌های ایرانی، لری-بختیاری و سایر گویش‌های لری مانند زبان فارسی به پارسی میانه و از طریق پارسی میانه به پارسی باستان برمی‌گردد؛ زبان‌شناسانی دیگر لری را یک زنجیره گویشی از گویش‌های ایرانی جنوب غربی بین گونه‌های فارسی و کردی دانسته‌اند که میان مردم لر در غرب و جنوب غرب ایران رایج است و خود از گویش‌های مختلف تشکیل شده‌است. به عبارت دقیق‌تر این خانواده یک گروه جدا اما مرتبط از چند زیرگروه پیوسته از ایل‌ها و طایفه‌هاست که شناخته‌شده‌ترین این گروه‌ها عبارتند از: بالاگریوه یا پهلی یا فیلی، ممسنی، بختیاری، بویراحمدی، کهگیلویه و ممسنی، ثلاثی و گاه کمزاری.Journal of the Royal Asiatic Society (Third Series) , Volume 13 , Issue 02 , Jul 2003 , pp 171-197
نام زبان لری در کتاب‌های تاریخی قدیمی نیامده‌است و ظاهراً زبان مردمان این ناحیه گویشی از زبان پهلوی در نظر گرفته شده‌است. پیش از بررسی‌های زبان‌شناسی نوین، برخی نویسندگان بر پایه حدس، گویش لُری را با زبان‌های کردی‌تبار مربوط می‌دانستند؛ برای نمونه دهخدا در "لغت نامه دهخدا"، لر (و یا لور) را نام عشیرتی بزرگ از عشایر کرد می‌داند:
یا دکتر پرویز ناتل خانلری گویش‌های لری و بختیاری را نزدیک به زبان کردی گمان برده‌است و در این خصوص می‌نویسد: «در کوهستان بختیاری و قسمتی از مغرب استان فارس ایل‌های بختیاری و ممسنی و بویراحمدی به گویش‌هایی سخن می‌گویند که با کردی خویشاوندی دارد اما با هیچ‌یک از شعبه‌های آن درست یکسان نیست و میان خود آنها نیز ویژگی‌ها و دگرگونی‌هایی وجود دارد که هنوز با دقت حدود و فواصل آنها مشخص نشده‌است. اما معمول چنین است که همه گویش‌های بختیاری و لری را جزو یک گروه بشمارند.»
بر پایه گمانی دیگر از میان تمام اقوام آریایی، لرها از نظر سازمان زبانی رابطه تنگاتنگی با کردی زبانان و فارسی زبانان دارند؛ در حالیکه برخی پژوهشگران بیان داشته‌اند که لرها از کردها منشعب می‌شوند اما برخی دیگر از پژوهشگران معتقدند که لرها از قدیم‌الایام گروهی مستقل بوده‌اند؛ گرچه، از دو همسایه فرهنگی خویش تأثیر پذیرفته‌اند؛ گرچه، لرها از نظر زبانی آشکارا با فارسی مرتبط هستند اما کارشناسان در این باره اختلاف نظر دارند که لری و فارسی از فارسی باستان منشعب شده‌اند یا از فارسی میانه. لری همچنین با کردی مرتبط می‌باشد؛ این ارتباط در گویش‌های شمالی لری بیشتر نمودار است. گویش‌های لری یک زنجیره گویشی مابین دو قطب فارسی و کردی هستند.
زبان لری یکی از زبان‌هایی است که حیاتش به دلایل مختلف درون و برون قومی، در معرض تهدید است. با توجه به استفادهٔ وافر و نسنجیده از شیوهٔ واژه‌گزینی، این شیوه به مهم‌ترین عامل آسیب‌رسان به زبان لُری تبدیل شده‌است. امروزه تعامل اقوام و ملل به شکل عجیبی گسترش یافته‌است و این امر موجب تأثیرگذاری بیش از پیش بر روی یک‌دیگر در همه عرصه‌ها شده‌است. در این خصوص، تأثیر زبان‌ها بر یک‌دیگر برای بعضی از اقوام به فرصت و برای برخی دیگر به تهدیدی جدی تبدیل شده‌است. برخی از زبان‌ها به دلیل برخورداری از عوامل رشد زبان که بیش‌تر درون‌قومی است دارای فرصت و برخی دیگر به دلیل عدم برخورداری از این عوامل مورد تهدید روزافزون و خطر از دور خارج شدن هستند. به نظر می‌رسد لُری در زمرهٔ زبان‌های دستهٔ دوم یعنی زبان‌های مورد تهدید قرار می‌گیرد. این قوم به علت نداشتن رسم‌الخط مشخص و واحد و نیز به علت شرایط خاص زیستی خود، موفق به مکتوب نمودن آثار ادبی خود نشده و از سوی دیگر در سال‌های اخیر نسل جدید مردمان لرتبار به فارسی صحبت کردن و دوری از زبان‌های بومی گرایش پیدا کرده‌اند که هر دوی این عوامل خطری برای ادامه حیات زبان‌های مردم لر می‌باشند. پرهیز از لری صحبت کردن در میان قشر تحصیل کرده و به ویژه جامعه دانشگاهی لرها بیش از قشرها دیگر شدت یافته‌است.http://www.mirmalas.com/news/19748/زبان-لری-لکنت-زبان-گرفته-است/
پراکندگی گویش‌وران لر در امتداد رشته کوه زاگرس در غرب کشور ایران و به‌طور دقیق‌تر از زاگرس میانی تا کناره‌های خلیج فارس و در غرب تا حدود میان رودان است. بیشترین جمعیت گویش‌وران لر در استان‌های لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد و خوزستان است ولی جمعیت قابل ملاحظه‌ای از لرزبان‌ها در مناطقی از جنوب استان ایلام، غرب استان فارس و اصفهان و استان بوشهر ساکن هستند. ولی برخی از لرزبان‌ها در مناطقی از ایران پراکنده‌اند که علت این پراکندگی به‌طور عمده مسائل سیاسی به ویژه در زمان حکومت رضاشاه پهلوی صورت گرفته و از آن جمله می‌توان به لرزبان‌هایی که به استان‌های قزوین، قم و کرمان تبعید شده و هم‌اکنون بخشی از گویش‌وران لر به‌شمار می‌آیند اشاره کرد.دزفولی و شوشتری نیز با اینکه به عنوان گویشی از زبان فارسی مطرح اند، به لری شبیه تراند.
هر چه از سوی میانه زاگرس به جنوب و کناره‌های خلیج فارس حرکت کنیم گویش‌وران لر به زبان فارسی بیشتر نزدیک می‌شوند و هر چه به سمت زاگرس میانی و شمالی و به‌طور خاص مناطق کردزبان حرکت کنیم واژه‌ها و شباهت‌های واجی بیشتری میان گویش‌وران لر و گویش‌وران کرد خواهیم داشت و لری خرم‌آبادی نمونه‌ای از نزدیکترین گویش‌های لری به زبان کردی است.
لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. لرستان در طول تاریخ به مناطق کوچکتری تقسیم شده‌است.
لغت نامه دهخدا در کنار توصیف استان لرستان به عنوان یکی از تقسیمات کشوری جدید، از لرستان به معنای سرزمین محل سکونت لرها نام می‌برد:
دانشنامه ایرانیکا جغرافیای گویش‌وران لر را از جنوب استان همدان (دست کم از نهاوند به سمت جنوب) تا خوزستان و استان فارس بیان می‌کند. جدا از تقسیم مردم لر به دو گروه لرهای بزرگ و لرهای کوچک، گویش لری را می‌توان به دو دسته لری شمالی و جنوبی تقسیم کرد و رودخانه دز را می‌توان به نوعی مرز دو دسته لری شمالی و جنوبی دانست که لری شمالی به زبان کردی نزدیکتر است اما در هر حال زبان لری و گویش‌های مختلف آن شاخه‌ای از گویش‌های ایرانی جنوب غربی است.
به‌طور دقیق تر می‌توان گویش‌های لری را به مناطق جغرافیایی زیر تقسیم کرد:
۱. لری بختیاری: استان چهار محال و بختیاری، قسمت اعظم خوزستان، شرق لرستان و قسمت‌های غربی و جنوبی استان اصفهان.
۲. نواحی شمالی: بروجرد، جنوب استان همدان و بخش‌هایی از جنوب استان مرکزی.
۵. لری میانی: خرم‌آباد، دورود، پلدختر، دوره، اندیمشک، شوش، بخش‌هایی از جنوب استان ایلام، قسمت‌هایی از استان قزوین و در عراقpeople groupe
۷. لرهای کمزاری: کشور عمان و جزیرهٔ مسندم.Ethnologue 14 report for LuriEthnologue report for language code: zumKumzari of Oman Ethnic People Profile
واکه‌ها و همخوان‌های زبان لری عبارتند از:
گویش‌های لری با تفاوت‌های کم و بیش از هم سخن گفته می‌شوند. دانشنامه ایرانیکا زبان لری را به دو دسته کلی لری شمالی و لری جنوبی تقسیم کرده‌است. از سوی دیگر فهرست لینگوییست لری را به سه دسته شمالی، بختیاری و جنوبی دسته‌بندی کرده‌است. بنابراین می‌توان لری را به سه دسته زیر تقسیم کرد که خود شامل گویش‌های مختلف است.
برخی لکی را نیز گویشی از زبان لری دانسته‌اند.William J. Frawley, William Frawley, "International Encyclopedia of Linguistics&" 4-Volume Set, Volume 1, Oxford University Press, 2003, , page. 310. زبان لکی و لری خرم‌آبادی ۷۸ درصد، لری خرم‌آبادی و لری بختیاری نیز ۷۸ درصد و لری بختیاری و لری جنوبی ۸۶ درصد شباهت دارند.Ethnologue report for BakhtiâriEthnologue report for Luri, Northern
نوشتار زیر به لری خرم‌آبادی است.
ای‌ما هوفتیئیم نه‌زیکیا سائت چارئو چارئو نیم. ونو که پآ ته‌ش بیئن ئو بیار بیئن همه‌نه بیآر که‌رده‌ن ئو و سورئت هه‌مه خوشونه آماده که‌ردن سی ره‌ته وی‌ره قوله
amā qerār nĪā-n ke yak dö nafar bē-Īs-an de ešgaft ö baqia rö-an vīr-e kola. čūnke asās-yā ziād-Ī dāšt-en ke ne-mĪ-tōness-en vā xo-šō bö-jr-an-ešō, dö nafar man-en de ešgaft ke ham bē-Īs-an tĪ asā-s-yā va ham enāštā-ne hāzer kon-an ke möjqē ke īn-ō ver-mĪ-gerd-an bo-hor-an
ما تا نزدیکی‌های ساعت چهار، چهار و نیم خفته بودیم. آن‌هایی که پای آتش بودند و بیدار شده بودند، همه را بیدار کردند و همگی به سرعت خود را برای رفتن به سوی قله آماده کردند.
اما قرار گذاشتند که یکی دو نفر در غار(شکاف) بمانند و بقیه به سوی قلهٔ کوه راهی شوند. چونکه اثاث‌های بسیای داشتند که نمی‌توانستند همه آن‌ها را با خود حمل کنند. دو نفر در غار ماندند که هم مراقب اثاث‌ها باشند و هم صبحانه‌ای آماده کنند که هنگام بازگشت گروه بخورند.
گویش بروجردی یکی از گویش‌های زبان لری ر به ویژه در شمال شرقی استان لرستان و شهرستان بروجرد است. این گویش به طور گسترده در شهرستان شازندو در برخی از روستاهای شهرستان‌های ملایر،دورود رایج است.
فهرست لینگوییست و اتنولوگ گویش بروجردی را گویشی از لری شمالی معرفی می‌کنند. دانشنامه ایرانیکا در توصیف شاخه‌های شمالی لری، از بروجرد، به عنوان یکی از مراکز مهم گویش‌های "لری شمالی" یاد کرده‌است. امان الهی بهاروند بروجردی را از گویش‌های لری غربی می‌داند. اریک جان آنونبی لری را به سه زبان لرستانی، بختیاری و لری جنوبی تقسیم می‌کند و بروجردی را در کنار خرم‌آبادی، نهاوندی، لری اندیمشک و گویش‌های روستایی در زمره گویش‌های زبان لرستانی می‌داند که با هم مشابهت واژگانی دارند. آنونبی دلیل مشابهت واژگانی این زبان‌ها با فارسی را به دلیل قرض‌گیری واژه‌ای می‌داند. لغت‌نامه دهخدا زبان ساکنان شهرستان بروجرد را "فارسی لری" دانسته دانشنامه جهان اسلام نیز گویش مردم بروجرد را فارسی با لهجه بروجردی عنوان کرده‌است. در دانشنامه بروجرد ذکر شده که مردم بروجرد به زبان فارسی با لهجه بروجردی سخن می‌گویند. همچنین در «تذکره حزین» در خصوص گویش مردم بروجرد چنین آمده‌است: ص. ۳۱ احمد اسفندیاری ویژگی‌های زبانی گویش بروجردی به گونه‌ای است که آن تبدیل به یک گویش مستقل و هم ارز با گویش‌های رایج در غرب ایران مثل فارسی اراکی، فارسی همدانی، لری، لکی و کردی می‌کند. وی در مقدمه کتاب «گویش بروجردی» به صراحت بیان می‌دارد که گویش بروجردی نه لهجه‌ای از فارسی امروزی و نه شاخه‌ای از لری است، بلکه گویشی مستقل و هم ارز با لری، لکی و لهجه‌های فارسی اطراف است که ریشه در فارسی میانه و به ویژه زبان پهلوی دارد. ریشه زبانهای ایرانی، لری-بختیاری و سایر گویش‌های زبان لری مانند زبان فارسی به پارسی میانه و از طریق پارسی میانه به پارسی باستان برمی‌گردد.
همچنین به عقیده ایران کلباسی محقق زبان‌های ایرانی، گویش بروجردی جزو گویش‌های مرکزی و از دسته شمال غربی زبان‌های ایرانی است که بعد از لهجه‌های (فارسی) شیرازی، اصفهانی، یزدی، کرمانی و مشهدی، یکی از نزدیکترین گویش‌ها به فارسی است.از سوی دیگر در لغت‌نامه دهخدا اشاره‌ای به گویش مردم شهر بروجرد نشده‌است، اما در زیر مدخل شهرستان بروجرد آمده‌است:
بر طبق کتاب درسی استان‌شناسی لرستان مردمان بروجرد، اشترینان و بخشی از دشت سیلاخور، دورود و ازنا و بخش شمال غربیه شهرستان الیگودرز به گویش بروجردی صحبت می‌کنند.
بنا بر فهرست لینگوییست، گویش بروجردی از گویش‌های لری شمالی است. ایران کلباسی از زبان مردم بروجرد با عنوان "گویش بروجردی" نام برده‌است که به این ترتیب سطح آن را در حد یک گویش تعیین می‌کند. دانشنامه اسلامی نیز بروجردی را یک لهجه در نظر گرفته‌اند که سطحی محدودتر از گویش است.
گویش بروجردی دارای انعطاف‌پذیری در مواجهه با واژگان جدید یا سنگین است و آن‌ها را به واژگان ساده‌تر از نظر ادا تبدیل می‌کند. اسفندیاری در کتاب «گویش بروجردی»، مختصات آوایی گویش بروجردی را به چند گروه تقسیم دمش، کشش، خیشومی وهمخوان غلتان مهمترین آنهاست (ص. ۷–۱۰).
در گویش بروجردی، حروف همخوان که مخرج نزدیکی دارد گاه به جای یکدیگر به کار می‌روند. برای مثال تبدیل حرف ت/ط به د در گویش بروجردی زیاد دیده می‌شود: افدار (افطار)، مُفد (مفت)، دُشَک (تشک). همچنین حالت برعکس آن نیز مشاهده می‌شود: گَرت (گرد=غبار)، کوت (کود). دیگر انواع رایج ابدال در این گویش عبارتند از:
موارد خاص دیگری نیز در این گویش دیده می‌شود که تبدیل چی/چه به شی و تبدیل سوت به شوت نمونه‌هایی از آن است.
برخی افعال در گویش بروجردی با افزودن الف مکسور به اول فعل آغاز می‌شوند. مانند:
برخی افعال در گویش بروجردی از سّه (استن) بحای (یدن/یده) برای ساخت حالت گذشته یا نقلی استفاده می‌کنند. برای مثال پوسسَّه (پوسیدن/پوسیده)، بُرسَّه (بریدن/بریده) و افعالی چون دِرِّس (دریده شد)، فَهمِسِم (فهمیدم)، رَسِسی (رسیدی) از آن جمله‌اند.
گویش بروجردی دارای واژه‌هایی از دوره‌های کهن است:
فهرست زیر برخی واژگان فارسی و برابر آن‌ها را در گویش‌ها و لهجه‌های رایج در استان‌های غرب ایران در ناحیه زاگرس نشان می‌دهدواژگان بروجردی این فهرست از «اسفندیاری، احمد. گویش بروجردی. تهران: نشر میعاد، ۱۳۸۰» شده‌اند. سایر واژگان در «Anonby, Eric John. 2005. Kurdish or Luri? Laki's disputed identity in the Luristan province of Iran.» به تفصیل آمده‌اند
گویش بروجردی غنی از ضرب‌المثل‌های متعددی است که عمدتاً در آن‌ها از واژگان ساده مثل اسم گیاهان، حیوانات و مکانها استفاده می‌شود. نمونه‌هایی از ضرب‌المثل‌های بروجردی از کتاب «گزیده‌ای از ضرب‌المثلهای بروجردی» از این قرار است:
آیِمِ وِزَّه دو شام مُخورَه و هنی گُسنَشَه.
/ آدم طمع کار (یا وسواسی) دوبار شام می‌خورد و هنوز گرسنه است.
اَیَر تَما مَن و مَنونی، بَرو شویَر بَکُ بیوَه نَمونی!
/ اگر منتظر من و امثال منی، برو شوهر کن که بیوه نمانی!
اَ خر مِپُرسَه چارشَمَّه سیرو کِیَّه!
/ از خر می‌پرسد چهارشنبه سوری کی (چه زمانی) است!
اسم اِجبوجِش منیژَه خانِمَه
/ اسم شپشش منیژه خانمه.
/ کنایه از آدم پر فیس و افاده
اول بَجور جاتِه اوسِه بَل پاتِه
/ اول جایت را پیدا کن بعد پایت را بگذار
/ در انتباه به کسی که قصد خواستگاری از دختری با موقعیت برتر را دارد گفته می‌شود.
بَلگِ مو و گَیَه گِو
/ برگ مو و شکمبه گاو
/ در توصیف فردی پرخور که غذای مورد نظر سیرش نمی‌کند.
تِریاک مفت اَ عسل شیرین ترَه
/ تریاک مفت از عسل شیرین تر است
/ در مقام تحقیر فرد مفتخور که از تحمل ننگ مفتخواری ابایی ندارد.
حیا وِ چِشَه تو که چِش نَری
/ حیا به چشم است تو که چشم نداری
/ طعنه به فردی بی حیا که ادعای شرم و حیا می‌کند.
خر کوچوک و خرسولِ بزرگ!
/ خر کوچک و سرگین بزرگ!
/ کنایه به فردی حقیر بخواهد کار بزرگی کند.
دَسِ چربِته بَمال سر کچل خویِت!
/ (امثال و حکم): دستت چرب است بمال به سرت!
/ در مقام رفع مزاحمت از کسی که مدعی کمک است.
سنگ که سَوُک شد وا نُکِ پا مورَنِش دَمِ مُستراح
/ سنگ که سبک شد با نوک پا می برندش دم در مستراح
/ توصیه به سنگینی و رعایت شئونات
گوشت مِرَه سر دُمَه که دُمَه خو مِجُمَه
/ گوشت می‌رود سر دنبه (چرا) که دنبه خوب می‌جنبد
/ در توصیف این که ثروتمندان با هم ازدواج می‌کنند یا ثروتمندان دائماً به دارائی شان افزوده می‌شود.
مرگ وِرِه آیِمِ فقیر عروسیَه!
/ مرگ برای آدم فقیر عروسی است.
/ شرح حال کسی که فقر و درماندگی امانش را بریده‌است.
وِ حرف سِی کُلَه بارو نِمِوارَه!
/ با حرف سگ دم بریده باران نمی‌بارد! (امثال و حکم): به دعای گربه سیاه باران نمی‌بارد.
/ باید به نفرین دیگران بی اعتنا بود.
او که اَ صَو عزا بیشتر مِگورگَه خوو بَگورگَه/ آن که از صاحب عزا بیشتر گریه می‌کند، خون گریه کند.
سِی که عَجلِش مِیَردَه نونِ چوپونِه مُخُرَه/ سگ وقتی دچار بخت برگشتگی می‌شود نان چوپان را می‌خورد/ این ضرب‌المثل رفتار کسی را نشان میده که حتی به ولی نعمت خود (چوپان) هم رحم نمی‌کند.
نمونه شعر با گویش بروجردی از عبدالمحمد آیتی:آیتی، عبدالمحمد. "شعرهای بروجردی". "بخارا" شماره ۷۵ فروردین ـ تیر ۱۳۸۹ (پیوند به نسخه اینترنتی)
مَ اَ اَشکام وِرَت گوهر مِسازِم
وا مرجنگام گل و بُتَّش منازِم
دِ خمّ خونِ دل رنگش که کِردِم
گلوون مُکِنم نشونت منازِم
"من از اشک‌هایم برایت گوهر می‌سازم
با مژه‌هایم بر آن گل و بته می‌اندازم
در خم خون دل وقتی که رنگش کردم
گلوبند می‌سازم و نامزدت می‌کنم"
عبدالمحمد آیتی (زاده اردیبهشت ۱۳۰۵ - درگذشته ۲۰ شهریور۱۳۹۲) پژوهشگر، نویسنده و مترجم معاصر در حوزه فلسفه، تاریخ و ادب فارسی و عربی بود. او برای ترجمه کتاب "تاریخ ادبیات زبان عربی "برگزیدهٔ دومین دورهٔ کتاب سال ایران شد.
عبدالمحمد آیتی در اردیبهشت ۱۳۰۵ خورشیدی در بروجرد لرستان به دنیا آمد.
در شهر بروجرد، نخست به "مکتبخانه سنتی آغاباجی" رفت ولی والدینش او را به دبستان اعتضاد که قدیمی‌ترین مدرسه مدرن در بروجرد بود فرستادند. وی در سال ۱۳۲۰ وارد دبیرستان شد و در سال‌های آخر، به تحصیل علوم حوزوی علاقه‌مند شد. وی به مدرسه علمیه نوربخش رفت و چند سالی در آنجا علوم اسلامی را فرا گرفت.«عبدالمحمد آیتی» از "وبگاه آفتاب" بازدید ۲۰/۲/۱۳۸۶«عبدالمحمد آیتی» از "بروجرد. اینفو" بازدید ۲۰/۲/۱۳۸۶
آیتی در سال ۱۳۲۵ وارد دانشکده معقول و منقول دانشگاه تهران شد و پس از به پایان بردن دوره لیسانس، به خدمت وزارت آموزش و پرورش درآمد. پس از آن برای تدریس به بابل رفت و بیش از سی سال در شهرستان‌ها و تهران به عنوان دبیر به تدریس پرداخت. در کنار تدریس، سردبیری "ماهنامه آموزش و پرورش" را نیز بر عهده داشته و در "دانشگاه فارابی" و "دانشگاه دماوند" ادبیات فارسی و عربی تدریس کرده‌است. در مهرماه ۱۳۳۰ از خرم‌آباد به تهران منتقل شد و از آنجا به ساوه و چندی در گرمسار اقامت گزید.
اولین بار در سال ۱۳۴۰ در «کتاب هفته» مطلبی با نام «باتلاق» نوشت و به‌دنبال آن، رمان «کشتی شکسته» تاگور را ترجمه کرد. وی از مترجمان بنام عربی به فارسی است و ترجمه‌های فارسی «قرآن»، «نهج‌البلاغه» و «صحیفه سجادیه» را منتشر کرده‌است.عبدالمحمد آیتی و ترجمهٔ چند نمایش‌نامهٔ مصری از "کتاب نیوز" بازدید ۲۰/۲/۱۳۸۶ آیتی تا زمان مرگش عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود و در این فرهنگستان، ریاست شورای علمی "دانشنامه تحقیقات ادبی" را بر عهده داشت.
در مهرماه ۱۳۴۸ به پیشنهاد مرکز انتشارات آموزشی به تهران آمد و در آن مرکز به کار مشغول شد. ده سال سردبیر ماهنامه آموزش و پرورش بود تا در سال ۱۳۵۹ بازنشسته شد. پیش از بازنشستگی کتاب‌های باتلاق، کشتی شکسته، کالسکه زرین، تحریر تاریخ وصاف و ترجمه تقویم البلدان را منتشر کرده بود. در دوره بازنشستگی تاریخ ابن خلدون (العبر) را در شش جلد ترجمه کرد و کتاب‌هایی نظیر تاریخ دولت اسلامی در اندلس در ۵ جلد و تاریخ ادبیات زبان عربی و تاریخ فلسفه در جهان اسلام و… را ترجمه کرد. از وی ترجمه‌های گوناگون دیگری بر جای مانده‌است.
عبدالمحمد آیتی در ۲۰ شهریور ۱۳۹۲ در سن ۸۷ سالگی درگذشت.
ماسارو ایموتو ( زادهٔ ۲۲ ژوئیه ۱۹۴۳ - درگذشته ۱۷ اکتبر ۲۰۱۴) نویسنده و بیزنیسمن و شبه‌دانشمند ژاپنی بود که به دلیل ادعاهایش در مورد بلور یخ شناخته شده‌است.
ایموتو معتقد بود مولکول‌های آب در مقابل کلمات و افکار انسان‌ها سریعاً عکس‌العمل نشان می‌دهند. او آزمایش‌های خود را اینگونه انجام داد: مقداری آب را در ظرفی ریخته سپس افکار مثبت یا کلمات زیبا را بر آن آب می‌خواند یا القا می‌کند و بلافاصله آب را منجمد کرده و از مولکول‌های یخ عکس می‌گیرد. همین کار را با همان آب و این بار با کلمات منفی یا افکار زشت تکرار می‌کند. او معتقد است تصویر اول شکل هندسی شش‌وجهی زیبایی دارد و تصویر دوم فاقد شکل منظم هندسی است و اصلاً زیبا نیست. او معتقد است انسان ها هم همینطور روی یکدیگر تاثیر میگذارند
در آزمایش‌های ایموتو، آب داخل لیوان را در معرض کلمات و تصاویر و موزیک‌های مختلف قرار می‌دهند سپس آب را منجمد کرده و زیبایی‌شناسی کریستال‌های بدست آمده را با عکاسی میکروسکوپیک بررسی می‌کنند.
منتقدان کارهای ایموتو را به دلایل مختلفی مورد نقد قرار داده‌اند. نبود کنترل‌های آزمایشی کافی، اینکه ایموتو جزئیات نتایج خود را به اندازهٔ کافی در اختیار جوامع علمی قرار نمی‌دهد، و همچنین آزمایش‌ها بگونه‌ای انجام می‌شوند که احتمال خطای انسانی را بالا می‌برند؛ خطای انسانی که می‌تواند نتایج او را تحت تأثیر قرار دهند.
در همهٔ کارهای گروه ایموتو، خلاقیت عکاسان نکته‌ای است که از کیفیت آزمایش برجسته‌تر است. ایموتو اعلام می‌کند که دانشمند نیست و از عکاسان خواسته شده که زیباترین عکسی که می‌توانند را بگیرند.
در سال ۲۰۰۳ جیمز رندی به‌طور عمومی اعلام کرد که حاضر است یک میلیون دلار به ایموتو جایزه بدهد، اگر آزمایش‌های او بتواند دوباره نتایج را در یک مطالعهٔ آزمایش کور بازتولید کند.
سون تزو (به چینی:孫子؛ پین یین:Sūn Zǐ) نویسنده چینی کتاب "هنر رزم" (به چینی:兵法) بود. او همچنین یکی از نخستین واقع‌گرایان در نگره رابطه‌های فرا میهنی بود. نام راستین او سون وو (به چینی:孫武؛ Sūn Wǔ) بود و سون تزو که معنای "استاد سون" را می‌داد لقب افتخاری او بود. خود وو در زبان چینی معنای جنگی را می‌دهد. سون تزو را همچنین با نام محترمانه چانگ چینگ (به چینی:長卿؛ Cháng Qīng) نیز می‌خوانند.
سون تزو در سده ۶ (پیش از میلاد) در ایالت وو در کشور چین یک ارتشتار بود. وی همدوره با اندیشمند چینی کنفوسیوس بود. او از یک خاندان نجیب‌زاده بی‌زمین بود که در دگرگونی‌های تاریخی چین جایگاه خود را از دست داده‌بودند. سون تزو برعکس بسیاری از هم‌رسته‌های خود که به آموختن دانش می‌پرداختند، رو به مزدوری و جنگ آورد. او به خدمت هلو که سرگرم جنگ با ایالت چو بود درآمد. او که همیشه در آرزوی آشتی و زندگی‌ای آرام بود با پایان پیروزی بر چو به ناگاه ناپدید شد.
کتاب او که در چینی Sunzi bingfa (سونزی بینگفا) خوانده‌می‌شود و معنای "شیوه‌های جنگی" یا "روش‌های به‌کارگیری نیروها" را می‌دهد نخستین بار در ۱۷۲۲ به فرانسوی برگردان‌شد و این نخستین باری بود که این کتاب به زبانی اروپایی برگردان می‌شد. نام این کتاب در فرانسوی Art Militaire des Chinois گذارده‌شد و این نام در گزینش نام انگلیسی کتاب درآینده-The Art of War- اثر گذارد. این کتاب یکی از خواستنی‌ترین مجموعه‌های جنگی در تاریخ بوده‌است. در نزد چینیان باستان این کتاب شیفته‌کننده و یکی از مهم‌ترین‌های کتاب‌ها در ادبیات چینی‌است. گفته می‌شود که مائو تسه‌دونگ و ژوزف استالین هردو در هنگام جنگ این کتاب را می‌خوانده‌اند.
این کتاب بعد از انقلاب از زبان فرانسه توسط حسن حبیبی به فارسی ترجمه و توسط انتشارات قلم منتشر شده‌است.
این کتاب با نام "هنر جنگ سون تزو" با ترجمه ابوذر مرادی نیز به فارسی منتشر شده‌است.
سریال "بینگ شِنگ" که در سال ۲۰۰۸ در چین ساخته شد، داستان زندگی سون تزو را روایت می‌کند. این سریال ۴۰ قسمت دارد و درونمایه آن جنگاوری و قدرت رهبری سون تزو است.
در سال ۱۲۶۵ هجری خورشیدی مصادف با ۱۸۸۶ میلادی، برای نخستین‌بار در ایران، بوآتال بلژیکی که امتیاز راه‌آهن ری را داشت، یک رشته سیم تلفن بین تهران و شاهزاده عبدالعظیم به طول ۷٫۸ کیلومتر کشید. مرحلهٔ دوم فناوری مخابرات در تهران از سال ۱۲۶۸ خورشیدی یعنی ۱۳ سال پس از اختراع تلفن با برقراری ارتباط تلفنی بین دو ایستگاه ماشین دودی تهران و شهر ری آغاز شد. پس از آن بین کامرانیه در منطقهٔ شمیران و عمارت وزارت جنگ در تهران و سپس بین مقر ییلاقی شاه قاجار در سلطنت‌آباد پیشین و عمارت سلطنتی تهران ارتباط تلفنی دایر شد.
در فروردین ۱۲۸۲ (محرم ۱۳۲۱ هجری قمری) دوست‌محمد خان معیرالممالک امتیاز دایر کردن شبکهٔ تلفن را در ایران از مظفرالدین شاه قاجار گرفت. او در این امتیازنامه تعهد کرد ظرف سه سال در تهران و ظرف ده سال در شهرهاى کشور، تلفن بکشد. او به این تعهد عمل نکرد و امتیاز را به میرزا محمدطاهر مستوفی ملقب به بصیرالممالک داد اما چون بصیرالممالک هم به این تعهدات عمل نکرد در سال ۱۲۹۴ خورشیدی (۱۳۳۳ هجری قمری) کمیسیونى مرکب از نیرالملک هدایت، منصورالسلطنه عدل، کامل مولتیور رئیس کل پست، مارتنس مستشار وزارت فوائد عامه و دلگرد از سفارت بلژیک رأى دادند که صاحب امتیاز دیگر حقی ندارد.
بدین ترتیب، امتیاز تلفن در اختیار شرکتی سهامی قرار گرفت و ارباب کیخسرو بازرگان زرتشتی به مدیریتش برگزیده شد که چندین دوره نمایندهٔ زرتشتیان در مجلس شورای ملی بود. ارباب کیخسرو در سال ۱۲۹۵ شرکت تلفن ایران را بنیاد گذاشت که شرکتی سهامی با سهامداران متعدد بود. برای نخستین‌بار شرکت زیمنس آلمان را به عنوان فروشندهٔ تجهیزات تلفن کشور انتخاب کرد و با آن قرارداد بست.
ارباب کیخسرو در واقع، بنیانگذار شبکهٔ تلفن در ایران به شمار می‌رود. خودش در این باره در نطقی در مجلس گفته است:
«در جنگ بین‌المللى که این مملکت هیچ داخل نبود، بدبختانه این شرکت چندین دفعه غارت شد و سیم‌هایش را بریدند. بنده خودم رفتم خرید کردم. هفتاد هزار تومان جنس شرکت را که آوردیم براى اینجا، در بادکوبه به غارت بردند».
او از دولت نوپای شوروی اجازهٔ ترانزیت ماشین‌آلات و تجهیزات تلفن را گرفت و دولت شوروی این تجهیزات را از پرداخت هر گونه عوارضی معاف کرد و حفاظت آن‌ها را تا انتقال به خاک ایران به عهده گرفت.
همزمان با ارباب کیخسرو در مشهد نیز منشورالملک که از مدیران شرکت نفت ایران و انگلیس بود، خطوط تلفن دایر کرد، همچنین اشخاص دیگری در تبریز و رشت. در رشت، فردی به نام کریم‌اف امتیاز تلفن را از سهامداران محلی خرید.
ارباب کیخسرو در سال ۱۳۰۲ قراردادی برای احداث خطوط تلفنی زیرزمینی با شرکت‌های زیمنس و هالسکه بست و سه سال بعد در آبان ۱۳۰۵ تلفن خودکار جدید روی ۲٬۳۰۰ رشته کابل در مرکز اکباتان آماده بهره‌برداری شد. در سال ۱۳۰۸ هیئت وزیران تصمیم گرفت که از آن پس، سیم‌کشى‌ تلفن با اجازهٔ هیئت‌وزیران انجام گیرد و سال بعد، وزارت پست و تلگراف لایحه‌ای برای راه‌اندازی شبکهٔ تلفن در سراسر کشور به مجلس داد. و در سال ۱۳۱۰ با اخذ یک میلیون تومان وام از بانک ملی، شرکت تلفن را خرید
در سال ۱۳۱۱ دولت سهام شرکت سهامی کل تلفن ایران را خریدارى کرد اما دو سال بعد در اثر اقدامات و اعمال نظر متنفذان، دوباره کلیهٔ سهام خریدارى شده را به صاحبان سهام قدیم برگرداند. از سال ۱۳۲۶ دولت به صورت جداگانه به توسعهٔ شبکهٔ تلفن شهرها پرداخت.
در اواخر دهه ۱۳۱۰ خورشیدی، عین‌الله محمودی و شرکت تلفن ایران، با احداث خطوط و شبکه‌های تلفنی، سبب گسترش ارتباطات و مخابرات بین عموم مردم شدند‌، چیزی که تا پیش از این به طور انحصاری بود.
شرکت سهامی تلفن برای راه‌اندازی ۲۲ هزار خط تازهٔ تلفن، قراردادی با شرکت امریکایی جنرال الکتریک بست اما چون از عهدهٔ تأمین هزینهٔ ده میلیون تومانی آن برنیامد، از دولت خواست تعرفهٔ تلفن را بالا ببرد. با خوددداری دولت اختلافی با شرکت بروز کرد و پیوسته نیز اعتراضاتی به ناکارآمدی شرکت تلفن می‌شد که سرانجام باعث شد در زمان نخست‌وزیری دکتر مصدق، دولت به مطالعهٔ روی ملی کردن شرکت تلفن بپردازد. مطالعه در این زمینه در زمان وزارت دکتر غلامحسین صدیقی آغاز شد و در دوران وزارت سیف‌الله معظمی لایحهٔ ملی کردن تلفن در پانزدهم آبان ۱۳۳۱ به مجلس شورای ملی داده شد.
از زمان ملی شدن تلفن، توسعهٔ شبکهٔ تلفن آغاز شد و مرکز تلفن اکباتان که در سال ۱۳۱۶ با ششصد شماره تلفن احداث و دو سال بعد بهره‌برداری شده بود، در سال ۱۳۳۷ سیزده هزار شماره داشت. خطوط تلفن جدید یا کاریر نیز پس از شهریور ۱۳۲۰ بهره‌برداری شد و ارتباط تلفنی بین تهران و سایر شهرها گسترش یافت و مراکز تلفنی تهران یکی پس از دیگری تأسیس شد. وزارت پست و تلگراف و تلفن در سال ۱۳۸۳ به نام وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تغییر نام یافت.
نخستین شبکهٔ تلفن خصوصی ایران بنام تالیا در بهار ۱۳۸۴ هجری خورشیدی آغاز به کار کرد. شبکهٔ تالیا که تنها سرویس تلفن همراه اعتباری را ارائه می‌کرد، در فاز یکم بهره‌برداری در شهر تهران فعال شده‌است و بر طبق برنامه در فازهای بعدی در شهرهای مشهد، اصفهان، تبریز، فارس، قم و اهواز و سپس در سایر شهرهای ایران فعال گردید.
دومین شبکهٔ تلفن خصوصی ایران به نام ایرانسل در سال ۱۳۸۵ آغاز به کار کرد.
سومین شبکهٔ تلفن خصوصی ایران با نام رایتل که البته بخشی از سهام آن متعلق به سازمان تأمین اجتماعی است، در سال ۱۳۸۹ آغاز به کار کرد. این شرکت برای سال‌های ابتدایی دوران فعالیتش امتیاز انحصاری ارائهٔ خدمات نسل سوم را داشت.
چهارمین شبکه تلفن خصوصی ایران با نام شاتل موبایل در ۱۱ شهریور ۱۳۹۶ به‌ عنوان نخستین اپراتور مجازی نوع اول تلفن همراه کشور (Full MVNO) و تنها شش ماه پس از صدور پروانه از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی کار خود را آغاز کرد. ایرن اپراتور زیرمجموعه شرکت شاتل است.
لئوپولد فون زاخر-مازوخ (زاده ۱۸۳۶ در لمبرگ - درگذشته ۱۸۹۵ در لیندهایم) یک نویسنده اتریشی - آلمانی بود.
وی رمانهای عاشقانه‌ای نوشته که در آنها شیوه عشقی عجیبی مبتنی بر درد کشیدن عاشق از طرف معشوق وجود دارد که آن شیوه پس از وی به مازوخیسم (خود آزاری) معروف شده‌است.
پدرش لئوپولد رئیس شهربانی ایالت گالیسیا بود و وی ابتدا در آن ایالت مقیم بود و سپس در دبیرستان پراگ و دانشگاه گراتس به تحصیل پرداخت. اولین داستان‌هایش به نام «یک حکایت گالیسی» در ۱۸۴۸ انتشار یافت و او را مشهور کرد. آثار وی آینه زندگانی مردم گالیسی در آن زمان است.
پیمان می‌فلاور (به انگلیسی: Mayflower compact) یا توافق نامهٔ اولین ساکنان پلیموث جدید، نخستین سند حکومتی است که مهاجران اولیه اروپایی در قاره آمریکا تنظیم و امضا کردند.
گروهی از مهاجرین بریتانیایی در سپتامبر سال ۱۶۲۰ میلادی با کشتی می‌فلاور راهی آمریکا شدند. سرنشینان این کشتی را پیروان مذهب پیورتین، ماجراجوها و بازرگانان تشکیل می‌داندند. پیورتین‌ها از ظلم و ستم دربار جیمز یکم و رهبران کلیسای انگلیس در حال فرار بودند.
این افراد با هدف ایجاد حکومت مذهبی و فارغ از قید و بندهای اشراف و دربار راهی دهانه خلیج هادسن در مستعمره ویرجینیا شدند تا در گوشه‌ای دنج، «شهری بر روی تپه» که انجیل وعده آن را داده بود، بسازند.
اما طوفان، کشتی می فلاور را به سوی شمال و سرزمین ناشناخته‌ای هدایت کرد. این کشتی سرانجام در ۲۱ دسامبر به مکانی رسید که بعدها ماساچوست نام گرفت. ۴۱ نفر از ۱۰۱ مسافر این کشتی پیش از پیاده شدن به ساحل، پیمانی با یکدیگر بستند که بر مبنای آن مساوات میان افراد و نفی هرگونه حکومت و تشکیلات اداری در سرزمین جدید را تضمین می‌کرد. بدین ترتیب کشتی می‌فلاور با خود علاوه بر مذهب پیورتینی، مساوات و نفی تشکیلات اداری را وارد سرزمین آمریکا کرد. بعدها مهاجرین انگلیسی با تلفیق روحیه مساوات طلبی و نفی حاکمیت دربار انگلیس با شیوه شورایی، نوع جدیدی از حکومت را در آمریکا به وجود آوردند که نهایتاً به استقلال این سرزمین از بریتانیا انجامید.
ُسرنشینان کشتی می‌فلاور در هنگام پا گذاشتن به ساحل، پیمانی را میان خود امضا کردند که در آن نوشته شده بود:
«ما امضاکنندگان زیر که برای تجلیل از پروردگار و بسط عقاید عیسویت و تحصیل افتخار برای وطن، اولین کوچ نشین را در این سواحل دور افتاده تشکیل می‌دهیم، بر طبق این قرارداد با موافقت کامل، رسماً تعهد می‌نماییم که به منظور اداره و تنظیم روابط و اقدام و مجاهدت برای نیل به مقاصدی که داریم، جامعه سیاسی واحدی تشکیل دهیم. همچنین به موجب این قرارداد متعهد می‌شویم که قوانین و مقررات و احکامی عادلانه وضع نموده و در صورت لزوم به تأمین محاکمی همت گماریم که بهتر در این هدف بکوشند و از هم‌اکنون اطاعت و انقیاد خود را در مقابل آرایی که این محاکم صادر می‌نمایند، اعلام می‌داریم.
مستعمرات سیزده‌گانه، که با نام مستعمرات سیزده‌گانهٔ بریتانیا یا سیزده مستعمرهٔ آمریکایی هم شناخته می‌شود، به مستعمرات بریتانیای کبیر در سواحل اقیانوس اطلس در آمریکای شمالی در قرن‌های ۱۷ و ۱۸ میلادی گفته می‌شود. کشور ایالات متحدهٔ آمریکا در سال ۱۷۷۶ بر پایهٔ این مستعمرات بنا شد. سیزده مستعمره دارای سیستم سیاسی، قانون اساسی و سیستم حقوقی مشابهی بودند و اهالی آن‌ها اکثراً انگلیسی‌زبان بودند. این مستعمرات بخشی از دارایی بریتانیا در دنیای جدیدی بودند که شامل مستعمراتی در کانادا، فلوریدا و کاراییب بود.
جمعیت مستعمرات با کوچ و جابجایی سرخ‌پوستان از ۲۰۰۰ به ۲٬۴ میلیون نفر بین سال‌های ۱۶۲۵ تا ۱۷۷۵ افزایش یافت. این جمعیت شامل جمعیت برده‌داری در مستعمرات ایالات متحده که در تمامی مستعمرات تا جنگ انقلاب آمریکا قانونی به‌شمار می‌رفت بودند. در قرن ۱۸اُم، دولت بریتانیا مستعمرات خود را بر پایهٔ مرکانتیلیسم اداره می‌کرد که در آن دولت مرکزی دارایی‌های خود را بر مبنای منافع اقتصادی‌اش به کار می‌برد.