moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
از قرن ۱۵ میلادی، با گسترش تجارت دریایی و نفوذ سلطان‌نشین‌های مالایی زبان این منطقه، گستره و نفوذ الفبای جاوی در سرتاسر بنادر اقیانوس هند و دریای جنوبی چین رسید. بین قرن ۱۵ و قرن ۲۰ میلادی، الفبای جاوی، نوشتار استاندارد مالایی بود و در این دوران، فرهنگ و ادبیات مالایی به غنائتی بی بدیل دست یافت. اشعار، نامه‌نگاریهای درباری و حکومتی، متون دینی-مذهبی، نامه‌های دیپلماتیک، و سایر کتب و متون ادبی متعددی به این الفبا نگاشته شدند. با استعمار دول اروپایی در منطقه، ارج و استفاده الفبای جاوی دچار افت شد، و کاربرد آن به مدارس اسلامی محدود گشت. در این دوران، الفبای لاتین، که در مالزی با نام «الفبای رومی» شناخته می‌شود، الفبای رسمی شد. جا دارد اشاره شود که سیاستهای زبانی در مالزی پیچیده‌اند، چرا که الفبای جاوی به دلیل ارتباط آن با دین اسلام و تاریخچهٔ گسترش آن، باب میل اقلیت‌های غیر مسلمان، که یک سوم جمعیت را شامل می‌شوند، نیست.
امروزه، این الفبا در کشور برونئی، مشترکا با لاتین، الفبای رسمی است. در مالزی الفبای جاوی به عنوان میراث فرهنگی کشور، دارای تضمین قانونی می‌باشد، اما رسمیتی بجز موارد خاص دینی و فرهنگی ندارد. در ایالات کلانتان، ترنگانو، و پاهانگ الفبای جاوی رسمیت قانونی دارد و فروشگاه‌ها و کسب و کارها موظفند تابلوها و بیلبوردهای خویش را هم به لاتین و هم به جاوی بنویسند.
تا اوایل قرن ۲۰ میلادی، الفبای جاوی رسم الخط واحدی نداشت. تلاشهایی در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ انجام شد که ثمرهٔ آن، رسم الخط تنظیم شده توسط نویسنده و زبانشناس مالزیایی، «زعبا‎» در سال ۱۹۴۹ می‌باشد.
رسم الخط امروزی جاوی، بر اساس فرهنگ لغت موسوم به «فهرست کلمات مالایی: رومی - تلفظ - جاوی» (Daftar Kata Bahasa Melayu Rumi-Sebutan-Jawi، دفتر كات بهاس ملايو: رومي-سبوتن-جاوي) می باشد. با این وجود، منابع و کتب مختلف ممکن است از رسم الخطهای متفاتی استفاده کنند، که تفاوت عمدهٔ آنها طرز استفاده از حروف «ا»، «و»،‌ «ي»، و یا «ء» برای نشان دادن واکه‌ها می باشد. لیست زیر خلاصه‌ای از رسم الخط جاوی می‌باشد.
چاکنایی ([ʔ]) (معادل أ، ئ، ؤ در نوشتار فارسی، مانند «سؤال») تلفظ می‌شوند. در این صورت، این حرف به صورت «ق» نوشته می‌شود. مثال «تيڠوق» (tengok)، «لقسا» (laksa)، «باءيقله» (baiklah)، «کوتقکو» (kotakku)، «کوتقمو» (kotakmu).
معمولا واکه‌ها در الفبای جاوی به اشکال مشروح در جدول زیر نوشته می‌شوند. لازم است گفته شود که استثنائات زیادی در پیروی از این قواعد در نوشتار جاوی وجود دارند.۱ (به لیست نکات پس از جدول زیر رجوع نمایید) همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، وام‌واژگان عربی از این قواعد مستثناء هستند، چرا نوشتار آنها به همان صورتی که در عربی نوشته می‌شوند حفظ می‌شود.
همین‌طور جای دارد اشاره شود که از تفاوت‌ّهای عمده بین الفبای جاوی و الفبای پگون در جزیرهٔ جاوه در نوشتار واکه است، که در پگون تمامی واکه‌ها به‌طور سیستماتیک و با حرکت‌گذاری و استفاده از حروف «ا، و، ي» نشان داده می‌شوند.
در زبان‌های خانوادهٔ آسترونزیایی، که زبان‌های اندونزی و مالزی را شامل می‌شود، دوگان‌سازی در دستور زبان آن‌ها نقش پررنگی دارد، بالاخص برای جمع کردن اسم‌ها. در الفبای لاتین، دوگان‌سازی در این زبان‌ها با دو بار نوشتن واژه و جدا کردن دو قسمت آن با خط پیوند انجام می‌شود. در الفبای جاوی، مشابه الفبای پگون، بجای دوبار نوشتن واژه‌ای که دوگان‌سازی، از عدد «۲» پس از واژهٔ دوگان‌سازی‌شده برای این امر استفاده می‌شود. در واژگانی که پیش‌وند یا پسوند دارند، دوگان‌سازی مشابه لاتین و با استفاده از خط پیوند انجام می‌شود انجام می‌شود.
متن زیر، نمونه‌ شعری مالایی به الفبای جاوی و رومی، با نام «غزل برای ربیعه» (Ghazal untuk Rabiah ) می‌باشد.
نظام‌الدینْ محمود ابوالعلای گنجه‌ای شاعر قرن ششم هجری بود. او در گنجه دیده به جهان گشود و در سال ۵۵۴ قمری، برابر با ۱۱۵۹ میلادی درگذشت.
ابوالعلای گنجه‌ای شاعر دربار خان فخرالدینْ منوچهر شروانشاه بود
او استاد خاقانی و مسبب شهرت و تقرب خاقانی به شروان‌شاه بود. همچنین، خاقانی دختر ابوالعلاء را به زنی گرفت، اما سرانجام میان استاد و شاگرد کدورتی پدیدار گشت و خاقانی استاد و پدرزن خود را هجو کرد. آن هجویه در "تحفةالعراقین" آمده‌است.
آذر نفیسی (زادهٔ آذر ۱۳۳۴ خورشیدی) نویسنده و استاد دانشگاه ایرانی مقیم آمریکا است. مشهورترین اثر او کتاب پرفروش لولیتاخوانی در تهران است که توجه زیادی را به خود جلب کرد و به ۳۲ زبان ترجمه شد. کتاب دوم او با نام آنچه درباره‌اش سکوت کرده‌ام، به یک زندگی‌نامه نزدیک‌تر است. رمانی که زندگی خاندان نفیسی از کودکی نویسنده تا زمان از دست‌دادن پدر و مادرش را روایت می‌کند.آنچه دربارهٔ اش سکوت کرده‌ام (روز آنلاین) نفیسی یکی از همکاران و استادان مؤسسه سیاست خارجی دانشکده مطالعات پیشرفته بین‌المللی دانشگاه جان هاپکینز (SAIS) است و در هیئت امناء خانه آزادی مشغول به کار است.
آذر نفیسی در ۲۹ آذر ۱۳۳۴ در خانواده‌ای فرهنگی در تهران به دنیا آمد. کودکی‌اش را در محله فخرالدوله سپری کرد. او فرزند احمد نفیسی (شهردار سابق تهران) و نزهت نفیسی (از نخستین زنانی که به مجلس شورای ملی راه یافت) و خواهر رسول نفیسی است. آذر نفیسی با بیژن نادری ازدواج کرده و دو فرزند به نام‌های نگار و دارا دارد.
آذر نفیسی پس از انتشار بیانیه ۱۴ کنشگر زن در ایران که در آن خواستار استعفای علی خامنه‌ای و گذار از نظام جمهوری اسلامی شده بودند و از جمله ۱۴ فعال زنی بود که در خارج از ایران با انتشار نامه‌ای از این زنان حمایت کردند.
چاپ شده در کتاب
چاپ شده در نشریات
او بر کتاب‌های بسیاری مقدمه یا موخره نوشته. از جمله:
مطالعات زنان یک حوزهٔ میان‌رشته‌ایِ دانشگاهی در زمینهٔ علوم انسانی و علوم اجتماعی است که به مسائل زنان، فمینیسم، جنسیت، جنسگونگی و تبعیض‌های جنسیتی می‌پردازد. مطالعات زنان مباحثی همچون نظریه‌های فمینیستی، نظریهٔ فراهنجار، تاریخ جنبش زنان، ادبیات زنان، تاریخ اجتماعی، مسائل مربوط به بهداشت و سلامت زنان و زنان و توسعه را دربرمی‌گیرد.
در ایران، از خرداد ۱۳۹۱ خورشیدی، رشتهٔ مطالعات زنان با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی به رشتهٔ «مطالعات خانواده و حقوق زن در اسلام» تغییر نام پیدا کرد.«مطالعهٔ حقوق زن در اسلام، فمینیست‌ها را رادیکال‌تر می‌کند»، دویچه‌وِلِهٔ فارسی
این رشته از اواخر دههٔ ۱۹۶۰ میلادی و به‌دنبال تأثیر سیاسی موج دوم فمینیسم بر دانشگاه‌های غرب تأسیس شد. بحث‌های مخالف زیادی در مورد این رشته وجود دارد؛ ازجمله اینکه مباحث مطرح‌شده در این رشته گرایش‌های ضدمرد دارند و رادیکال هستند یا به زنان به‌عنوان یک گروه کلیِ ازپیش‌تعریف‌شده نگاه می‌کنند. درعین‌حال، واحدهای درسی ارائه‌شدهٔ این رشته در دانشگاه‌های مختلف دنیا مباحث مختلفی ازجمله مطالعات مردان، مطالعات جنسیتی که دربرگیرندهٔ همهٔ افراد جامعه با جنسیت‌های مختلف و گرایش‌های مختلف جنسی هستند، و فمینیسم فراملیتی را دربرمی‌گیرند و ظلم و بی‌عدالتی اجتماعی در همهٔ سطوح انسانی را مورد توجه قرار می‌دهند.
پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، برای نخستین بار در سال ۱۳۸۰ دورهٔ کارشناسی ارشد رشتهٔ «مطالعات زنان» در دانشگاه الزهرا، دانشگاه علامه طباطبایی و دانشگاه تربیت مدرس تأسیس شد. این رشته همچنین در سطح کارشناسی ارشد در مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران ارائه می‌شود.
در خرداد ۱۳۹۱، غلامعلی حداد عادل، رئیس «شورای تخصصی تحول و ارتقای علوم انسانی»، در جلسهٔ این شورا اظهار داشت: «رشتهٔ مطالعات زنان، به آن صورتی که در دانشگاه‌های دنیا تدریس می‌شود، در تعارض جدی با اسلام قرار دارد؛ به همین دلیل، این شورا تصمیم گرفته‌است تا دربارهٔ آن تجدیدنظر اساسی صورت بگیرد». همچنین، رشتهٔ مطالعات زنان با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی به رشتهٔ «مطالعات خانواده و حقوق زن در اسلام» تغییر یافت.
ابریشم (انگلیسی: Silk) (فرانسه: Soie) نام داستانی شعرگونه از الساندرو باریکو، داستان‌نویس شهیر ایتالیایی است.
داستان به بیان داستان زندگی هروه ژونکور تاجر فرانسوی کرم ابریشم در قرن نوزدهم میلادی می‌پردازد که در مسافرت به ژاپن دچار عشق معشوقهٔ یک بارون ژاپنی می‌شود و هنگام بازگشت به فرانسه همسرش هلن به وی مشکوک می‌شود و...
در سال ۲۰۰۶ شرکت نیولاین سینما با استخدام فرانسوا جیرار کارگردان فرانسوی شروع به ساخت نسخهٔ سینمایی داستان کرد. مایکل پیت و کیرا نایتلی بازیگران این فیلم هستند.
این فیلم بر اساس کتابی با همین نام ساخته شده.
مفهوم کلی این فیلم دربارهٔ عشق‌های واقعی هستند که آن‌ها را نمی‌بینیم و از آن‌ها چشم‌پوشی میکنیم.
آندره آغاسی (زاده ۲۹ آوریل ۱۹۷۰) در لاس وگاس، نوادا) یک تنیس‌باز آمریکایی ارمنی‌تبار می‌باشد. از پرافتخارترین و مشهورترین قهرمانان تنیس دنیا است. او از ۱۶ سالگی وارد مسابقات حرفه‌ای شد و در مدت بیش از دو دهه حضور در سطح اول رقابت‌های جهانی به ۶۰ عنوان قهرمانی از جمله ۸ گرند اسلم، ۳ جام دیویس و مدال طلای المپیک ۱۹۹۶ آتلانتا دست یافت. آغاسی که اواخر سال ۲۰۰۶ اعلام بازنشستگی کرد، یکی از شش بازیکنی است که به همهٔ گرانداِسلَم‌های تنیس دست یافته‌است.
او فرزند امانوئل آغاسی بوکسور سابق تیم ملی بوکس ایران در دو دوره مسابقات المپیک بود. امانوئل که زاده شهر اهر (قره داغ) و بزرگ‌شده تهران است در بازی‌های المپیک ۱۹۴۸ لندن و ۱۹۵۲ هلسینکی نماینده ایران در رشته بوکس بود، اما در ۲۲ سالگی به آمریکا مهاجرت کرد و در آنجا تشکیل خانواده داد. او که خود زندگی پرمشقتی را تجربه کرده بود، تمام هم و غمش رفاه فرزندانش بود و از آنجاکه تنیس را سریع‌ترین راه رسیدن به این هدف می‌دانست آن‌ها را تشویق به یادگیری این ورزش کرد. آندره از همان سنین کم استعداد زیادی از خود نشان می‌داد و پدرش که حساب ویژه‌ای روی او باز کرده بود هر روز با روش‌های خاص و ابتکاری خود او را تمرین می‌داد؛ تمریناتی سخت‌گیرانه که گرچه موجب شد رابطه آندره با تنیس برای سال‌ها به رابطه عشق و نفرت تبدیل شود، اما در نهایت از او افسانه‌ای ساخت که نامش در تاریخ این ورزش جاودانه شد. مادر آندره «بتی» یکی از کسانی است که از سرطان سینه نجات پیدا کرد.
وی تا کنون دو بار ازدواج کرده‌است. همسر اول آندره آغاسی بروک شیلدز نام داشت که زندگی مشترک آن دو پس از مدتی پایان یافت. وی سپس با اشتفی گراف ازدواج کرد و از او صاحب یک پسر و یک دختر شد.
ناتالی پورتمن (؛ با نام تولد نِتالی هِرشلاگ؛ زادهٔ ۹ ژوئن ۱۹۸۱) بازیگر و فیلم‌ساز آمریکایی زادهٔ اسرائیل است. او از سال‌های نوجوانی فعالیت گسترده‌ای در سینما داشته و به‌سبب بازی در فیلم‌های مستقل و بلاکباسترها، افتخارات مختلفی از جمله یک جایزهٔ اسکار، یک جایزهٔ فیلم بفتا و دو جایزهٔ گلدن گلوب دریافت کرده‌است.
نخستین حضور سینمایی پورتمن در دوازده سالگی و در فیلم اکشن "لئون حرفه‌ای" (۱۹۹۴) بود که او در آن نقش شاگرد یک آدم‌کش را ایفا کرد. او هنگام تحصیل در دبیرستان با نمایش "خاطرات یک دختر جوان" (۱۹۹۸) برای نخستین بار در برادوی به روی صحنه رفت. او نقش پدمه آمیدالا را در اپرای فضایی "" (۱۹۹۹) ایفا کرد و این نقش باعث شد که در عرصهٔ بین‌المللی شناخته شود. پورتمن از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۳ در دانشگاه هاروارد در رشته روان‌شناسی مشغول به تحصیل بود و در همین زمان به حضورش در سه‌گانهٔ پیش‌درآمد "جنگ ستارگان" (۲۰۰۲–۲۰۰۵) ادامه داد. او در سال ۲۰۰۱ نمایش "مرغ دریایی" اثر آنتون چخوف را به روی صحنه برد و در سال ۲۰۰۴ برای بازی در نقش استریپری مرموز در درام عاشقانه "نزدیک‌تر" نامزد دریافت جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن و برندهٔ جایزهٔ گلدن گلوب شد.
مسیر شغلی پورتمن با بازی در نقش ایوی هموند در فیلم اکشن "وی مثل وندتا" (۲۰۰۶)، آن بولین در درام تاریخی "دختر دیگر بولین" (۲۰۰۸) و یک بالرین در فیلم وحشت روان‌شناختی "قوی سیاه" (۲۰۱۰)—که برایش برندهٔ جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر زن شد—ترقی یافت. او در فیلم کمدی عاشقانهٔ "بدون تعهد" (۲۰۱۱) درخشید و برای به تصویر کشیدن ژاکلین کندی در زندگی‌نامه‌ای "جکی" (۲۰۱۶) بار دیگر نامزد دریافت جایزهٔ اسکار شد. پورتمن نقش جین فاستر را در فیلم‌های ابرقهرمانی دنیای سینمایی مارول متشکل از "ثور" (۲۰۱۱)، "" (۲۰۱۳) و "" (۲۰۲۲) ایفا کرد که باعث شد در میان بازیگران زن با بیشترین دستمزد قرار بگیرد.
پورتمن فیلم کوتاه "حوا" (۲۰۰۸) و درام زندگی‌نامه‌ای "قصه عشق و تاریکی" (۲۰۱۵) را نیز کارگردانی کرد. او مدافع حقوق جانوران و محیط زیست است. در سال ۲۰۱۲، پورتمن با بنجامین میلپید ازدواج کرد. او از این ازدواج دو فرزند دارد.
ناتالی پورتمن در ۹ ژوئن ۱۹۸۱ در اورشلیم متولد شد. والدین او یهودی هستند. والدینش برای او نام سنتی عبری، «نِتالی» گذاشتند. او تنها فرزند شِلی (زادهٔ استیونز)، یک زن خانه‌دار آمریکایی که هم‌اکنون به عنوان نماینده پورتمن کار می‌کند و آونِر هرشلاگ، یک متخصص باروری و زنان است. پدربزرگ و مادربزرگ مادری او، برنیس (زادهٔ هورویتز) و آرتور استیونز (نام‌خانوادگی او در اصل اِدِلستِین بود)، از خانواده‌های یهودی بودند که از اتریش و روسیه به ایالات متحده نقل مکان کردند.Dickerson, p. 22. پدربزرگ و مادربزرگ پدری پورتمن، مانیا (زادهٔ پورتمن) و زویا یهودا هرشلاگ، مهاجران یهودی به اسرائیل بودند. زویا در لهستان متولد شد و در سال ۱۹۳۸، الزاماً به فلسطین نقل مکان کرد و سرانجام یک پروفسور اقتصاد شد. او والدین خود را در اردوگاه آشویتس از دست داد. یکی از مادربزرگ‌های پدری پورتمن در رومانی متولد شد و به عنوان جاسوس برای آژانس جاسوسی بریتانیا در زمان جنگ جهانی دوم کار می‌کرد.
والدین پورتمن یکدیگر را در یک مرکز دانش‌آموزان یهودی در دانشگاه ایالتی اوهایو ملاقات کردند؛ در آنجا مادر او بلیط فروش بود. زمانی که پدرش به اسرائیل بازگشت. این زوج به نامه‌نگاری با هم ادامه دادند و هنگامی که چند سال بعد مادر ناتالی نیز به اسرائیل رفت، با هم ازدواج کردند. در سال ۱۹۸۴ زمانی که ناتالی سه ساله بود این خانواده به ایالات متحده نقل مکان کردند، جایی که پدر او به تحصیل پزشکی پرداخت. پورتمن که تابعیت دوگانه آمریکا و اسرائیل را دارد، می‌گوید: «هرچند من واقعاً آمریکا را دوست دارم… قلبم در اورشلیم است. آنجا مکانی است که [در آن] احساس می‌کنم در خانه‌ام.» پورتمن و خانواده‌اش برای اولین بار پس از مهاجرت به ایالات متحده در واشینگتن، دی.سی. زندگی می‌کردند، اما در سال ۱۹۸۸ به کنتیکت و در سال ۱۹۹۰ به جریکو، نیویورک در لانگ آیلند رفته و در آنجا زندگی کردند.Thernstrom, Melanie. "The Enchanting Little Princess" , "The New York Times", November 7, 2004. Page 2 of online version.
هنگامی که پورتمن در واشینگتن، دی.سی. زندگی می‌کرد به مدرسه روزانه یهودی چارلز ای. اسمیتCharles E. Smith Jewish Day School در راکویل، مریلند رفت. پورتمن هنگامی که در لانگ آیلند زندگی می‌کرد و به مدرسه یهودی روزانه سولومون شِکتِر نیو کانتیSolomon Schechter Day School of Nassau County در جریکو، نیویورک می‌رفت،"Natalie Portman's Education Background" , EDUInReview.com. Retrieved December 27, 2010. یادگرفت به زبان عبری صحبت کند. در سال ۱۹۹۹، پورتمن از دبیرستان سیوسیتSyosset High School در سیوسیت، لانگ آیلند فارغ‌التحصیل شد. او همچنین به یادگیری باله و رقص مدرن در کارگاه رقص تئاتر آمریکاAmerican Theater Dance Workshop در نیو هاید پارک، نیویورک پرداخت و سپس به مرکز اوزدِنUsdan Center برای هنرهای نمایشی و ابتکاری در وِلسی هیتس، نیویورک (هردو در لانگ آیلند) رفت. به دلیل امتحانات نهایی دبیرستان، پورتمن از حضور در افتتاحیه فیلم خودداری کرد.
پورتمن گفت: «با بچه‌های دیگر متفاوت بودم. من بلندپروازتر بودم. می‌دانستم چه چیزی را دوست دارم و چه می‌خواهم و خیلی سخت کار کردم. من یک بچه خیلی جدی بودم.» به عنوان یک دانش‌آموز، پورتمن دو مقاله تحقیقاتی منتشر کرد که در مجله‌های علمی منتشر شدند. مقاله دبیرستان او در سال ۱۹۹۸، «روشی ساده برای نشان دادن تولید آنزیمی هیدروژن از شکر»، با همکاری دانشمندانی همچون ایان هارلی و جاناتان ودوارد برای جستجوی استعدادهای علمی انتلIntel Science Talent Search ارسال شد. در سال ۲۰۰۲، پورتمن هنگام مطالعه روانشناسی در دانشگاه هاروارد به مطالعه در مورد حافظه موسوم به «فعال‌سازی لوب پیشانی در طول بقای شیء: داده‌ها از طیف‌بینی اشعه مادون قرمز نزدیک» همکاری کرد.Kane, Michael (March 19, 2006). "Portman Bold … and Bald … in 'V for Vendetta . "New York Post". Retrieved January 6, 2010. "Before graduating from Harvard with a psychology degree in June 2003, Portman was credited – under her given name, Natalie Hershlag – as a research assistant to Alan Dershowitz's 'Case for Israel' and had a study on memory called 'Frontal Lobe Activation During Object Permanence' published in a scientific journal".
در سال ۲۰۰۳، پورتمن از دانشگاه هاروارد با مدرک کارشناسی (بی‌ای) در رشته روانشناسی فارغ‌التحصیل شد.Abbey, Tristan (October 26, 2007). "Natalie Portman Pushes Microfinance" . "The Stanford Review" در سال ۲۰۰۲، او گفت: «من اهمیت نمی‌دهم که [دانشکده] حرفه‌ام را خراب کند.» «من ترجیح می‌دهم یک باهوش باشم تا یک ستاره سینما.»Brown, R. (August 4, 2004). "Size of the Moon". "Time Out, London", 51(78). در هاروارد، پورتمن دستیار تحقیق الن درشویتس بود."Professors Reflect on Natalie Portman" . "The Harvard Crimson". March 1, 2011. Retrieved June 28, 2011. پورتمن هنگامی که در هاروارد حضور داشت، ساکن لاول هاوسLowell House بودGarlow, Stephanie S. , and Joyce Y. Zhang (March 24, 2006). "Housing Frenzy Welcomes Freshmen" . "The Harvard Crimson". Retrieved July 31, 2011. و در پاسخ به مقاله‌ای انتقادی درمورد اقدامات اسرائیل نسبت به فلسطینی‌ها، نامه‌ای به "هاروارد کریمسون"Harvard Crimson نوشت.Portman, Natalie (April 17, 2002). "Israeli Diversity Shown Even Among Leaders" . "The Harvard Crimson". Retrieved July 31, 2011.
پورتمن به اسرائیل بازگشت و دوره‌های تحصیلات تکمیلی را در دانشگاه عبری اورشلیم در بهار سال ۲۰۰۴ گذراند. در مارس ۲۰۰۶، به عنوان استاد مهمان در دانشگاه کلمبیا در زمینه تروریسم و ضد تروریسم حضور پیدا کرد، جایی که دربارهٔ فیلمش "وی مثل وندتا" (۲۰۰۶) صحبت کرد. پورتمن از کودکی به زبان‌های خارجی علاقه داشته‌است و به مطالعه زبان‌های فرانسوی، ژاپنی، آلمانی و عربی پرداخته‌است.
آخرین نقش سینمایی پورتمن در سال ۲۰۰۵، ایوی هموند در تریلر سیاسی "وی مثل وندتا" بود که بر اساس کمیک‌هایی به همین نام ساخته شد. این فیلم دربارهٔ آینده‌ای دیگر است که در آن رژیمی نئوفاشیست، بریتانیا را تحت سلطه خود درآورده است. او مجذوب ماهیت تحریک‌آمیز فیلم‌نامه شد و با مربی گویش کار کرد تا با لهجهٔ انگلیسی صحبت کند. به دلیل صحنه‌ای که در آن شخصیت او شکنجه می‌شود، موی سر او در مقابل دوربین تراشیده شد و پورتمن آن را فرصتی برای رهایی خودش از تجمل می‌دانست. روته استاین از "سان فرانسیسکو کرونیکل" آن را قوی‌ترین نقش‌آفرینی پورتمن تا آن زمان می‌دانست و افزود که او «شما را به جای سر کچلش، روی گفتار و اعمالش متمرکز می‌کند.» او برندهٔ جایزهٔ ساترن بهترین بازیگر زن شد.
پورتمن بعد از اینکه کمدی "هشر" (۲۰۱۰) را تهیه‌کنندگی کرد و در آن با جوزف گوردون لویت هم‌بازی شد، نقش بالرین آشفته‌ای در آرزوی اجرای "دریاچه قو" را در وحشت روان‌شناختی "قوی سیاه" به کارگردانی دارن آرونوفسکی ایفا کرد. او از سوی بالرین حرفه‌ای، مری هلن باورز، آموزش دید و در مرحلهٔ آماده‌سازی، به مدت شش ماه روزانه پنج تا هشت ساعت تمرین می‌کرد و ۲۰ پوند (۹ کیلوگرم) از وزنش را از دست داد. نقش‌آفرینی او تحسین شد. عملکرد این فیلم ابتدا در گیشه ناموفق بود اما سپس بهبود یافت بیش از ۳۰۰ میلیون دلار در سراسر جهان فروش داشت و پورتمن برندهٔ جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر زن شد. پس از برد اسکار، بحث و جدال بر سر اینکه چه کسی بخش عمده‌ای از رقص روی صحنه را در فیلم اجرا می‌کند، به وجود آمد. سارا لین که یکی از دوبلورهای رقص پورتمن در این فیلم بود، مدعی شد که او تنها حدود پنج درصد نماهای تمام بدن را اجرا کرده‌است، و افزود که تهیه‌کنندگان فیلم از او خواسته‌اند که در طول فصل جوایز در مورد آن صحبت علنی نکند. آرونوفسکی تأکید کرد که پورتمن ۸۰ درصد از رقص روی صحنه را اجرا کرده‌است و از او دفاع کرد.
پورتمن ژاکلین کندی را در زندگی‌نامه‌ای "ژکی" (۲۰۱۶) به تصویر کشید. داستان این فیلم دربارهٔ زندگی کندی بلافاصله پس از ترور همسرش در سال ۱۹۶۳ است. او در ابتدا هراس داشت که نقش چهرهٔ عمومی به‌خوبی شناخته‌شده‌ای را ایفا کند، و در نهایت با تماشای فیلم‌های کندی، خواندن کتاب‌ها و گوش دادن به نوارهای صوتی مصاحبه‌های او، تحقیقات گسترده‌ای در مورد کندی انجام داد. او همچنین برای تطبیق سبک صحبت کردن منحصر به فرد کندی با یک مربی گویش کار کرد. دیوید رونی از "هالیوود ریپورتر" آن را یک «نقش‌آفرینی تابان» نامید و افزود که «جکی او هم غیرقابل درک و هم بی‌آلایش و غمگین است اما مسلماً سرسخت و مقاوم، یک آشفتگی و در عین حال بسیار با وقار است». او جایزهٔ سینمایی انتخاب منتقدان بهترین بازیگر زن را کسب کرد و نامزد دریافت جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر زن شد.
پورتمن در سال ۲۰۲۲ نقش جین فاستر را در فیلم دنباله‌ای "" بازآفرینی کرد که در آن کاراکتر او به ثور قدرتمند تبدیل می‌شود. او پس از ملاقات با کارگردان تایکا وایتیتی موافقت کرد تا به این فرنچایز بازگردد. وایتیتی به او پیشنهاد کرد تا کاراکترش را به شیوه‌ای «ماجراجویانه و سرگرم‌کننده و خنده‌دار» به تصویر بکشد. نیک آلن در راجرابرت.کام گفت: «نقش‌آفرینی پورتمن هم در حالت انسانی و هم در حالت قهرمانانه‌اش، بیان می‌کند که چرا دیدن دوباره جین عالی است.» این فیلم بیش از ۷۵۵ میلیون دلار در سرار جهان فروش داشت. پورتمن در نظرسنجیِ سال ۲۰۲۲ خوانندگان مجلهٔ "امپایر"، به‌ عنوان یکی از ۵۰ بازیگر بزرگ تاریخ انتخاب شد.
پورتمن، به عنوان یک اسرائیلی-آمریکایی، به‌طور فزاینده‌ای در مورد دیدگاه‌هایش در مورد دولت اسرائیل به‌ویژه نخست‌وزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو سخن می‌گوید. پورتمن از انتخاب دوباره نتانیاهو در سال ۲۰۱۵ انتقاد کرده و اظهار داشته‌است که او «ناامید» شده و اغلب نظرات او را نژادپرستانه می‌داند.
در نوامبر ۲۰۱۷ پورتمن به عنوان برنده جایزه سال ۲۰۱۸ جنسیس (کتاب پیدایش) اعلام شد که شامل یک میلیون دلار آمریکا جایزه نقدی می‌شود. این جایزه همه ساله به یهودیانی داده می‌شود که در حوزه کاری خود دستاوردهای مهمی داشته‌اند. در آوریل ۲۰۱۸ پورتمن اعلام کرد به سبب «حوادث اخیر در اسرائیل» و برخورد اسرائیل با فلسطینیان معترض در نواحی مرزی، حضور در رویدادهای عمومی آن کشور موجب ناراحتی او می‌شود و او قصد ندارد در مراسم تحویل این جایزه که برای ماه ژوئن برنامه‌ریزی شده بود شرکت کند. در نتیجه این مراسم لغو شد.
او عضو حزب دموکرات (ایالات متحده آمریکا) است.
پورتمن با رقصنده و طراح رقص فرانسوی بنجامین میلپید ازدواج کرد و از این ازدواج دو فرزند به نام‌های آلف (زادهٔ ۲۰۱۱) و امیلیا (زادهٔ ۲۰۱۷) دارد. این زوج پس از ملاقات یکدیگر در بخش‌هایی از "قوی سیاه"، در سال ۲۰۰۹ با یکدیگر رابطه برقرار کردند. در ۴ اوت ۲۰۱۲، آن‌ها در یک مراسم یهودی که در بیگ سور، کالیفرنیا برگزار می‌شد، ازدواج کردند."Natalie Portman Wedding: 'Black Swan' Actress Marries Benjamin Millepied" . "The Huffington Post". August 5, 2012."Natalie Portman Marries Benjamin Millepied" , people.com, August 5, 2012. این خانواده مدتی در پاریس زندگی می‌کرد، پس از آنکه میلپید مقام کارگردانی رقص با باله اپرای پاریسParis Opera Ballet را پذیرفت و پورتمن ابراز تمایل کرد که شهروند فرانسه شود. آن‌ها اکنون در لس آنجلس زندگی می‌کنند."Natalie Portman wants French citizenship for Paris move" , "San Francisco Chronicle", September 10, 2013.
در سال ۲۰۰۶، پورتمن اظهار داشت که در اسرائیل بیشتر احساس یهودی بودن می‌کند و دوست دارد فرزندانش را یهودی تربیت کند: «اولویت برای من قطعاً این است که من دوست دارم فرزندانم را یهودی تربیت کنم، اما نکته نهایی این است که او کسی باشد که فرد خوبی باشد و شریک زندگی باشد.»
در سال ۲۰۱۰، پورتمن قراردادی را با دیور امضا کرد و در چندین کمپین تبلیغاتی این شرکت حضور یافت. در اکتبر ۲۰۱۲، اداره استاندارد تبلیغات بریتانیا پس از شکایت لورئال،L'Oreal تبلیغ دیور را که در آن پورتمن ریمل این شرکت را تبلیغ می‌کرد، ممنوع اعلام کرد. اِی‌اِس‌اِی اعلام کرد که عکس‌های پورتمن «به‌طور گمراه کننده‌ای اثرات احتمالی محصول را اغراق کرده‌است».
بر طبق گزارش‌های وبگاه راتن تومیتوز و وبگاه آماری باکس آفیس موجو، پرفروش‌ترین و پرافتخارترین فیلم‌های پورتمن از نظر فروش گیشه و استقبال منتقدان عبارتند از: "" (۱۹۹۹)، "" (۲۰۰۲)، "نزدیک‌تر" (۲۰۰۴)، "" (۲۰۰۵)، "وی مثل وندتا" (۲۰۰۵)، "قوی سیاه" (۲۰۱۰)، "بدون تعهد" (۲۰۱۱)، "ثور" (۲۰۱۱)، "" (۲۰۱۳)، "جکی" (۲۰۱۶) و "نابودی" (۲۰۱۸).
پورتمن به خاطر نقش‌آفرینی‌اش در "قوی سیاه" برنده جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن فیلم درام و جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن شد، او همچنین نامزد دریافت جایزه جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای "نزدیک‌تر" شده‌است. او نامزد دریافت دو جایزه اسکار دیگر: جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای "نزدیک‌تر" و بهترین بازیگر نقش اول زن برای "جکی" شد؛ او همچنین نامزد دریافت دو جایزه گلدن گلوب دیگر: بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای "هر جا جز این‌جا" (۱۹۹۹) و بهترین بازیگر زن فیلم درام برای "جکی" شده‌است.
وی کتابی با عنوان «افسانه‌های ناتالی پورتمن» شامل داستان‌هایی کودکانه منتشر کرده‌است.
پورتمن در دوران همه‌گیری ویروس کرونا صفحه ای با عنوان «باشگاه کتاب ناتالی» راه اندازی کرد و به معرفی کتاب‌های مختلف پرداخت.
هُوارد کانْکْلین بَسْکِرْویل (؛ ۱۰ آوریل ۱۸۸۵ – ۱۹ آوریل ۱۹۰۹) معلم آمریکاییِ مدرسهٔ مموریال در تبریز بود که در جریان جنبش مشروطه و تلاش برای شکستن محاصرهٔ تبریز در این شهر کشته شد. از او اغلب به عنوان «لافایتِ آمریکاییِ ایران» و «شهیدِ آمریکاییِ جنبشِ مشروطهٔ ایران» یاد می‌شود.
باسکرویل در پاییز ۱۹۰۷ جهت تدریس تاریخ به تبریز آمد. ورود او به ایران مقارن با دوره‌ای بود که محمدعلی‌شاه در تهران مجلس را به توپ بسته و اساس مشروطه را برچیده و دورهٔ استبداد صغیر را در ایران حاکم کرد. در همان دوران، مردم تبریز به رهبری ستارخان و باقرخان برای اعادهٔ مشروطیت به پا خاسته و به دنبال آن، نیروهای طرفدار شاه، اقدام به محاصرهٔ تبریز کردند. پس از ۱۱ ماه محاصره و بر اثر کمبود دارو و غذا، دسته‌ای در تبریز به نام فوج نجات به رهبری باسکرویل، برای شکستن محاصره تشکیل شد. باسکرویل، که دورهٔ سربازی را در آمریکا دیده بود، به قول خودش به‌جای نقالیِ تاریخِ مُردگان، تصمیم گرفت مشق نظامی به جوانان بیاموزد. در همین ایام، مرگ سیدحسن شریف‌زاده، دوست و یار نزدیک باسکرویل، چنان او را منقلب کرد که در جواب همسر کنسول آمریکا در تبریز، که از او خواسته بود از صف مشروطه‌خواهان جدا شود، ضمن پس‌دادن پاسپورتش گفت: «تنها فرق من با این مردم، زادگاهم است، و این فرق بزرگی نیست.»
در جریان نبردی که در شام غازانِ تبریز بین گروه فوج نجات به رهبری باسکرویل و محاصره کنندگان به وقوع پیوست، باسکرویل بر اثر گلوله‌ای که به سینه‌اش اصابت کرد، کشته شد. پس از مرگ وی، مراسم تشییع جنازه‌ای با حضور گستردهٔ مردم در گورستان آمریکایی تبریز برگزار شد که به گفتهٔ «آلبرت چارلز راتیسلاو»، کنسول وقتِ انگلیس در تبریز، مراسمی بسیار تأثیرگذار بود. چندی بعد، ستارخان، تفنگ باسکرویل را که در هنگام کشته‌شدن در دست داشت، با حک کردن نام و تاریخ کشته‌شدنش در پرچم ایران پیچیده و برای خانواده‌اش در آمریکا فرستاد.
در حال حاضر، مجسمهٔ نیم‌تنه‌ای از او در خانهٔ مشروطهٔ تبریز نصب شده‌است. عده‌ای در آمریکا پیشنهاد کرده‌اند، ۱۹ آوریل، سالروز کشته‌شدن باسکرویل را به‌عنوان «روز دوستی ایرانیان و آمریکایی‌ها» بنامند. در حال حاضر، برخی از علاقه‌مندان ناشناس به‌طور متناوب سنگ مزار وی را در «گورستان آشوری‌های تبریز» با گل‌های زرد و تازه تزیین می‌کنند.
هُوارد کانْکْلین باسْکِرْویل در ۱۰ آوریل ۱۸۸۵ در پلت شمالی، نبراسکا، ایالات متحدهٔ آمریکا متولد شد. اعضای خانوادهٔ بَسکرویل دارای اعتقادات مذهبیِ پرسبیتری بودند. پدر، پدربزرگ و چهار برادر او کشیش بودند و برادر کوچکترش به نام «رابرت» نیز در سال ۱۹۱۲ از پرینستون فارغ‌التحصیل شد. هوارد متولد شهر پلَت شمالی در ایالت نبراسکا بود و خانواده‌اش قبل از اینکه وی وارد دانشگاه پرینستون شود، به بلَک هیلز در ایالت داکوتای جنوبی مهاجرت کردند. بَسکرویل در سال ۱۹۰۳ وارد دانشگاه پرینستون شد. او در سال ۱۹۰۷ از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شد و به مشت‌زنی و اسب‌سواری علاقه داشت. ریاست دانشگاه پرینستون در آن زمان، بر عهدهٔ توماس وودرو ویلسون بود که بعدها به ریاست‌جمهوری آمریکا رسید. مادهٔ درسی اصلی او مذهب بود؛ اما با این حال دو موضوع دیگرِ رویّهٔ قضایی و دولت متکی بر قانون اساسی را برگزید.
پس از فراغت از تحصیل، او طی نامه‌ای به هیئت میسیونرهای پرسبیتری اعزامی به خارج از کشور، درخواست اعزام به خارج از آمریکا به‌منظور کسب تجربه در یک زبان و فرهنگ جدید را کرد که در نهایت این هیئت، او را برای دو سال تدریس در تبریز انتخاب کرد. تبریز در آن زمان، میزبان بزرگ‌ترین جامعهٔ آمریکاییان مقیم ایران بود. مسیحیان آمریکایی از جمله پرسبیترین‌ها، یکی از شاخه‌های پروتستان‌های فرقهٔ «مشایخی»، که سال‌ها پیش از آن در ارومیه و سلماس مستقر شده بودند، بعد از تأسیس بیمارستان و دبیرستان آمریکایی در تبریز به این شهر کوچ کرده بودند.
بسکرویل در پاییز سال ۱۹۰۷، براساس قراردادی دوساله، برای تدریس تاریخ در مدرسهٔ مموریال آمریکا، که توسط کشیش‌های هیئت پرسبیتری اداره می‌شد، راهی تبریز شد. او ابتدا با کشتی از آمریکا به انگلستان رفته و از آنجا راهی ایران شد. سپس از همدان تا تبریز را با اسب طی کرد.اسماعیل امیرخیزی، "قیام آذربایجان و ستارخان"، ج۱، ص۳۲۴، تبریز ۱۳۳۹ ش. در ابتدا، باسکرویل در منزل ساموئل ویلسون (مدیر مدرسه) مستقر شد. ویلسون با همسرش، آنی، و دو دختر نوجوانشان زندگی می‌کردند که باسکرویل، پس از چندی با دختر بزرگترِ ویلسون نامزد کرد. او سپس در بخشی از مدرسهٔ مموریال، که اختصاص به سکونت معلمان آمریکایی داشت، منزل گزید.
باسکرویل در مدرسهٔ مموریال به تدریس تاریخ اروپا، خصوصاً تاریخ انقلاب فرانسه پرداخت. «دبلیو اِی شِد» (W. A. Shedd)، یکی از همکاران بَسکرویل، پس از مرگ وی چنین به خاطر می‌آورد: «او معلمی موفق بود و با شخصیت جدی، روراست و مردانه‌اش، احترام همه را به خود جلب کرده بود.» در این مدرسه، بَسکرویل به دانش‌آموزانِ دختر و پسر با هم درس داده و به آموزش اسب‌سواری و تنیس و اجرای "تاجر ونیزی" می‌پرداخت. او همچنین پس از اتمام کلاس‌های درس، به دانش آموزانش، مشت زنی می‌آموخت. به همین دلیل گفته می‌شود، باسکرویل نخستین کسی بود که ورزش بوکس را به ایران آورد.
او با آن‌که با زبان‌های فارسی یا ترکی آذربایجانی آشنایی نداشت، با این حال، با شاگردانش رابطهٔ شخصی برقرار کرده، با آن‌ها در منزل دیدار می‌کرد. صادق رضازاده شفق، یکی از شاگردان بَسکرویل، که با او صمیمی شده و نقش مترجم وی را بر عهده داشت، در مورد روزی که باسکرویل به‌همراه ساموئل گراهام ویلسون برای عید نوروز به منزل آن‌ها رفته بود، چنین نوشته‌است: «با اینکه ویلسون به‌خوبی ترکی آذربایجانی صحبت می‌کرد، بَسکرویل در تمام این مدت ناآرام به نظر می‌رسید. به‌هنگام ترک منزل، او توانست جمله‌ای را که به آذری حفظ کرده بود، بگوید: «سال نو را به همهٔ شما تبریک می‌گویم».» شفق در بخش دیگری چنین نوشته‌است: «او بسیار خوشنام بود و عدهٔ زیادی می‌خواستند در کلاس‌های تاریخ او شرکت کنند. تعدادی از شاگردان قدیمی و معلمان مدرسه، مانند سید حسن شریف‌زاده، از دکتر ویلسون خواستند که کلاس درس حقوق بین‌الملل نیز دایر کند؛ او نیز پذیرفت و کلاس را به عهدهٔ بَسکرویل گذاشت.»
حضور باسکرویل در تبریز، مصادف با روزهایی بود که محمدعلی‌شاه، مجلس را به توپ بسته و مشروطه‌طلبان شهرهای مختلف را سرکوب کرده بود. از طرفی، مشروطه‌خواهان تبریز، در مقابل درخواست شاه برای تسلیم شدن، مقاومت کرده، شاه نیز در مقابل، دستور محاصره تبریز را داد.
باسکرویل از همان ابتدای ورودش به تبریز، از جنبش مشروطه ایران حمایت می‌کرد. او پس از اتمام ساعات تدریس در مدرسه، برای مشروطه‌خواهان در خطوط نبرد غذا می‌رساند و نزد شاگردانش از قرارداد سن پترزبورگ انتقاد می‌کرد. باسکرویل با حسن شریف‌زاده که در همان مدرسه، معلم ادبیات بوده و از رهبران بانفوذ نهضت مشروطه در تبریز به‌شمار می‌رفت، نزدیک شده بود. به قتل رسیدن شریف‌زاده در سال ۱۹۰۸ وی را به شدت متأثر و منقلب کرد. این اتفاق تأثیر بسیاری در پیوستن وی به صف مبارزان مشروطه داشت.
باسکرویل، اندکی قبل از اعزام به ایران در آمریکا دورهٔ خدمت سربازی را به پایان رسانده بود. از این رو پس از پیوستن به صف مبارزان، وی مسئولیت ارایهٔ تعلیمات نظامی را به جمعی از مشروطه‌خواهان، به ویژه شماری از دانش‌آموزان مموریال اسکول بر عهده گرفت. در ماه مارس ۱۹۰۹، بسکرویل تصمیم گرفت که ۱۵۰ نفر از دانش‌آموزانش را برای کمک به ستارخان در شکستن محاصره تبریز سازماندهی کند. شفق در اینباره چنین نوشته‌است: «او همواره تکرار می‌کرد که نمی‌تواند آرام بنشیند و از پنجره کلاس مردم گرسنه شهر را تماشا کند که برای حقوق خود می‌جنگند.» باسکرویل از سربازانش پیمان گرفته بود که «در هر جنگی که رخ دهد، پیشرو باشند و چون به دشمن نزدیک شوند در بند سنگر نبوده، فدایی‌وار به دشمن یورش ببرند.»
باسکرویل به خاطر پیوستن به مشروطه‌خواهان تبریز، از طرف دو گروه تحت فشار بود. گروه اول والدین دانش‌آموزان مدرسه و گروه دوم، هیئت دیپلماتیک آمریکایی مستقر در کنسولگری این کشور در تبریز بودند که با توجه به رویهٔ بی‌طرفی اعلام شده از جانب دولت ایالات متحده آمریکا در قضایای ایران، حضور یک نفر تبعهٔ آمریکا را در بطن مبارزات تبریز به صلاح نمی‌دانستند.
از این رو برای آن که کنسول آمریکا و مسئولان مدرسه از اقدام وی آگاهی نیابند، باسکرویل حیاط ارگ تبریز را برای ارائهٔ تعلیمات نظامی به مشروطه‌طلبان تبریز در نظر گرفته و همه روزه هنگام عصر، در محوطهٔ ارگ تبریز به آموزش نظامی می‌پرداخت. باسکرویل گاهی برای انگیزه دادن به مبارزان، با آن‌ها دربارهٔ شخصیت‌های انقلاب آمریکا سخن می‌گفت.
اقدامات باسکرویل و درگیری در مسائل داخلی ایران موجب بروز نگرانی‌هایی در واشینگتن شد و «ویلیام دوتی»، کنسول آمریکا در تبریز، طیّ نامه‌ای به تاریخ اوّل محرم ۱۳۲۷ (۳ ژانویه ۱۹۰۹) و سپس، در ملاقاتی با باسکرویل در حضور ستارخان، کوشید تا او را از صف مبارزان مشروطه جدا کند. ستارخان نیز ضمن قدردانی از باسکرویل، او را به کناره‌گیری از نبرد تشویق می‌کرد. در روز ۱۳ فروردین ۱۲۸۸، هنگامی که بسکرویل و مردانش در حال تمرین نظامی بودند، ویلیام اف. دوتی (William F. Doty)، کنسول آمریکا در تبریز، به محل رژه آمده و به بسکرویل یادآوری کرد که به عنوان یک تبعه آمریکایی، حق دخالت در سیاست داخلی ایران را ندارد. باسکرویل در پاسخ، مبارزه در کنار مشروطه‌خواهان را دفاع از جان و مال آمریکاییان و مردم تبریز دانست. به گفتهٔ شفق، بسکرویل در جواب کنسول آمریکا گفت: «من نمی‌توانم بی‌اعتنا زجر کشیدن این مردم را که برای حق خود می‌جنگند، تماشا کنم. من یک شهروند آمریکایی هستم و به آن افتخار می‌کنم، ولی من یک انسانم و نمی‌توانم جلوی احساس همدردی خود را با مردم این شهر بگیرم.» دوتی از بسکرویل خواست تا گذرنامهٔ خود را پس دهد که به روایت یسلسون باسکرویل از قبول این دستور خودداری کرد؛ اما احمد کسروی می‌نویسد که وی گذرنامهٔ خود را به کنسول تسلیم کرد. «توماس ریکس» نیز این‌گونه نقل کرده‌است که «باسکرویل گفت: گذرنامه خود را پس نمی‌دهم و به عنوان یک آمریکایی از اهداف عادلانه حمایت می‌کنم و به انقلاب مشروطه می‌پیوندم.». دوتی از این خشمگین بود که بسکرویل با استفاده از کتابخانهٔ کنسولگری آمریکا در دائرةالمعارف بریتانیکا راه‌های ساخت نارنجک را جستجو می‌کرده‌است.
کنسول آمریکا بار دیگر همسر خویش را برای منصرف ساختن باسکرویل فرستاد. آن‌هم در شرایطی که در همان روزها دوست نزدیک باسکرویل، حسن شریف‌زاده کشته شده و مرگ او چنان بسکرویل را منقلب کرد که در جواب همسر کنسول آمریکا گفت:«تنها فرق من با این مردم زادگاهم است و این فرق بزرگی نیست.»
وزارت خارجه آمریکا هیئت مرکزی مبلّغان مسیحی در نیویورک را برای فراخواندن باسکرویل از ایران، به این عنوان که فعّالیّت‌هایش منافع آمریکا و کلیسای پرسبیتری را به خطر افکنده‌است، تحت فشار قرار داد تا اینکه در ۱۶ ربیع‌الاول، (۷ آوریل)، خبر استعفای باسکرویل از آموزگاری به واشینگتن اعلام شد.
مطابق پژوهش‌های «توماس ریکس»، در آن زمان وزارت دفاع آمریکا با دخالت میسیونرها در امور داخلی ایران مخالف بود و اگر میسیونرها در امور داخل ایران مداخله می‌کردند، شغل خود را از دست می‌دادند. حدود ۵۰ مسیحی از پرسبیتری‌ها که آن موقع مقیم تبریز بودند، به علت تعهدی که به کلیسا داشتند، نمی‌توانستند به صفوف مشروطه‌خواهان بپیوندند؛ اما برای کوشش‌های باسکرویل احترام قائل بودند.
در اواسط ماه آوریل ۱۹۰۹ و ده ماه پس از آغاز محاصره تبریز، در شرایطی که مواد غذایی و دارویی در اثر محاصره نیروهای سلطنتی تمام شده بود، تصمیم گرفته شد، یک گروه کوچک به نام فوج نجات برای عبور از خط محاصره و گرفتن غذا از روستاهای اطراف فرستاده شوند. بسکرویل برای این مأموریت داوطلب شده و از ستارخان تقاضای سلاح کرد. ستارخان، بر این عقیده بود که باسکرویل و سربازان فوج نجات، دارای تجربه کافی برای کار با اسلحه نیستند، از این رو در ابتدا با مسلح شدن آن‌ها مخالفت کرد؛ اما سرانجام فوج نجات مسلح شد.
به گفتهٔ آنی ویلسون، در ۱۵ آوریل، او و یک روزنامه‌نگار انگلیسی به نام دی سی مور (D.C. Moore)، عازم این مأموریت شدند. در ۱۹ آوریل، ذخیرهٔ گندم در تبریز فقط برای یک روز کافی بوده و از طرف دیگر ستارخان، موفق به تدارک توپی که وعده‌اش را داده بود، نشد. بسکرویل، در ابتدا سعی کرد ستارخان را متقاعد کند که از اروپایی‌ها درخواست کمک کرده و با شرایط مناسب تسلیم شاه شود؛ ولی ستارخان مصمم بود که حمله‌ای دیگر ترتیب دهند. ابتدا، در جلسه‌ای که در شب شنبه ۲۸ فروردین توسط انجمن ایالتی تشکیل شد، قرار بر این شد که حمله به گروه محاصره کنندگان را فردای آن شب انجام دهند، اما در نهایت تصمیم گرفته شد که در صبح روز دوشنبه ۳۰ فروردین (۱۹ آوریل) حمله را آغاز کنند.
قرار بر این شد که با کمک «فوج نجات» در صبح آن روز، به بخشی از نیروهای محاصره‌کنندهٔ تبریز که تحت فرماندهی صمدخان شجاع‌الدوله و شماری از قزاق‌ها بود حمله‌ور شده و حصار شهر را بشکنند. در اینباره «مهدی علوی‌زاده» یکی از اعضای «فوج نجات» چنین می‌گوید: «... شبی که قرار بود بامداد روز بعد حمله به قوای «صمدخان» شروع شود، باسکرویل به آمادگی پرداخته و دستور داد پیروان وی (اعضای فوج نجات) پیش از نیم شب در شهربانی (ساختمان شهربانی تبریز که از پایگاه‌های ملّیّون بود) گرد هم آیند… (اما) از کسانی که پیمان فداکاری داشتند، فقط یازده نفر حاضر شدند و دیگران یا خودشان ترسیده، حاضر نشدند یا مادران و پدرانشان که از آهنگ باسکرویل آگاهی می‌داشتند، جلوی پسران خود را گرفتند؛ ولی از دیگران، دستهٔ انبوهی فراهم شدند و نزدیک نیمه شب از آنجا روانهٔ قره‌آغاج شدیم و این محله پر از مجاهد و توپچی می‌بود. ما را به مسجدی راه نمودند که چند ساعتی در آنجا استراحت کنیم. باسکرویل دمی آرام نمی‌نشست و درون مسجد نیز ما را به مشق و ورزش وامی‌داشت…»
دی سی مور، که در آن روز در گروه دیگری بود، چنین تعریف کرده‌است: «من ابتدا شنیدم که وقتی او به نزدیکی خطوط دشمن رسید، شمار سربازانش از ۱۵۰ به ۵ رسیده بود؛ ولی بعدها که با دو تن از مردانی که آنجا بودند ملاقات کردم، آنان گفتند که تعدادشان حدود ۹ یا ۱۰ نفر بود.»
شفق آغاز جنگ را چنین شرح می‌دهد: «شب ۲۹ فروردین ماه، خبر آماده‌باش در شهر پیچید… هدف ما شام غازان بود، تا آنجا که به خاطر دارم، بیش از ۵۰ تن گروه ما را که فوج باسکرویل باشد، تشکیل می‌داد. حدود یک ساعت یا بیشتر پیمودیم تا به شام غازان رسیدیم… از باغی که دست راست کوچه‌ای بود، به آن کوچه درآمدیم و تا پا بدانجا نهادیم، باسکرویل یکباره داد زد «حمله» و به پیشروی آغاز کرد. پشت سر او من به راه افتادم و چند تن دیگر همراهی کردند. هنوز سکوت اطراف را فرا گرفته بود و شاید نظر مهاجمین این بود، طرف را غافلگیر کنند. هنوز هوا تاریک بود که ناگهان از مقابل ما یک رشته تیر تفنگ به سوی ما خالی شد… فرمانده ما (باسکرویل) بی‌درنگ در کنار جاده دراز کشید و ما هم پشت تل کوچک خاکی از او تبعیت نمودیم.»
هنگامی که بسکرویل مردان خود را به سمت دیوار شهر هدایت می‌کرد، تک‌تیراندازی از نیروهای سلطنتی او را هدف گلوله قرار داد. بسکرویل نیز تیری به سمت او شلیک کرد و با تصور اینکه تک‌تیرانداز از صحنه گریخته‌است، مردانش را با حرکت دست به جلو راند. وقتی بسکرویل روی خود را برگرداند، تک‌تیرانداز بازگشت و دو گلوله به سمت او شلیک کرد که با اصابت به قلب وی، از طرف دیگر بدنش خارج شدند.
شفق چنین بازگو کرده‌است که: «چون درازکش کردیم، بنا به تأکید حسین‌خان کرمانشاهی و دیگران، مدام خطاب به باسکرویل که در جویی خوابیده بود، داد می‌زدم بلند نشود تا جنگیان دیگر ما از اطراف دشمن را عقب بزنند و ما بتوانیم خلاص گردیم یا به روش خود ادامه دهیم، ولی افسوس باسکرویل به ندای من ترتیب اثر نداد و از مجرای زیر دیوار، روی سینه خزان خزان، به باغ دست چپ رفت و دیوار باغ میان ما و او حایل شد. دقیقه‌ای نگذشت که از سنگرهای اطراف فریاد بلند شد: «آمریکایی را زدند» معلوم گشت، باسکرویل در داخل باغ نیمه‌خیز شده و سنگرهای مقابل را هدف گرفته و خود هدف تیر واقع گشته… باسکرویل را افتاده و به خونی که از سینه‌اش بالا می‌زد، آغشته دیدیم. او را در زیر گلوله‌باران به سوی خود کشیدیم و در پناه دیوار شکسته روی سینه خود تکیه دادیم. یکی با شوقی داد زد «زنده است» ولی دمی نگذشت، چشمان درخشان خود را فروبست و نفس واپسین خود را در این سپنجی جهان، روی خاک‌های خون‌آلود شام غازان برکشید… پس از آن مجاهدین دیگر جنگ را ادامه دادند و در نتیجه، جوانانی دیگر کشته یا زخمی گشتند و پیشروی کمی حاصل شد.»
مهدی علوی‌زاده در خاطرات خود وقایعی را که به کشته شدن «باسکرویل» منتهی شده‌است، این‌گونه شرح می‌دهد: «... باسکرویل فرمان دو داد و خودش در جلو رو به سنگر قزاقان بی‌پروا دویدن گرفت، چند تنی از ما پیِ او را گرفتند؛ اما دیگران چون توپ و گلوله را در برابر می‌دیدند، پیروی نکرده و بی‌درنگ دو دسته شده، دسته‌ای به باغ‌های این دست و دسته‌ای به باغ‌های آن دست درآمده و پشت درخت‌ها و دیوارها سنگر گرفتند. اما باسکرویل همین که تیری انداخت و چند گامی دوید، قزاقی آماج گلوله‌اش گردانید و در آن هنگام که می‌افتاد، فرمان درازکش داد. در همین موقع آواز باسکرویل بلند شد: «من تیر خوردم!...» و با این گفته دیگر خاموش شد… در این میان دستهٔ تفنگچیان دیگری از راه دیگری پیش رفته و سمت راست دشمن را گرفته بودند و چون آنان به شلیک برخاستند، قزاقان ناگزیر شدند به آن سو بپردازند و ما در این میان فرصت بدست آورده به رهایی آن چند تن و بیرون کشیدن تن خونین باسکرویل پرداختیم.»
بدین ترتیب، هوارد بسکرویل در دوشنبه ۳۰ فروردین ۱۲۸۸ و در حالی که تنها ۹ روز از سالروز تولد ۲۴ سالگی‌اش می‌گذشت، در نبرد شام غازان کشته شد. چند روز پس از مرگ باسکرویل، سربازان روسیه، به بهانه حفظ جان اتباع خود در تبریز، وارد شهر شده و در نتیجه محاصره تبریز شکسته شد. در ادامه، مشروطه‌خواهان تبریز به همراه مبارزان سایر شهرها، موفق به فتح تهران و براندازی محمدعلی‌شاه شدند.
پس از کشته شدن باسکرویل، جسدش را به خانهٔ خانوادهٔ ویلسون منتقل کرده، برای مراسم تدفین آماده کردند. تاجری که برای آراستن تابوت بسکرویل پارچه آورده بود، به آنی ویلسون گفت: «ما می‌دانیم که او جان خود را برای ما داد.» در مراسم تشییع جنازه، هزاران نفر از مردم تبریز و هم‌رزمان باسکرویل شرکت داشتند. شفق، این مراسم را چنین شرح داده‌است: «در کلیسای آمریکایی در اثر ازدحام مردم جا نبود و در مسیر جنازه جمعیت غریبی بود، جنازه میان صفوف مجاهدین و در پیشاپیش شاگردان و سربازان او رو به گورستان ارامنه تبریز حرکت داده شد. اولیای مدرسه مموریال و شخصیت‌های آمریکایی نیز در صف مشایعین بودند. هزاران تن دورتادور فضای گورستان را گرفته بودند.»
کنسول وقت انگلستان در تبریز، آلبرت چارلز راتیسلاو گزارش می‌کند که تشییع جنازه وی مراسمی کاملاً تأثیرگذار بوده و بسیاری از اعضای انجمن آذربایجان در آن شرکت نمودند و حتی در کلیسای آمریکایی حضور یافتند تا احترام و قدردانی خود را نسبت به باسکرویل نشان بدهند «که در چنین بستر داغی از تعصب دینی اسلامی در تبریز کاملاً کم سابقه بود.»راتیسلاو، آلبرت چارلز. کنسول در شرق: خاطرات جنرال کنسول انگلستان از زندگی سیاسی خود و انقلاب مشروطیت ایران؛ مترجم رجبعلی کاوانی، تهران، مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی، ۱۳۸۶، ص ۲۹۳ در گورستان، سید حسن تقی‌زاده، یکی از نمایندگان مجلس شورای ملی، در نطق کوتاهی گفت: «آمریکای جوان، بسکرویلِ جوان را فدای مشروطهٔ جوان ایران کرد.»
احمد کسروی شاهد عینی حوادث دوران مشروطه در تبریز در اینباره می‌گوید: «... چون او میهمان به‌شمار می‌رفت، هر کسی از شنیدن مرگش اندوهگین و پژمرده می‌شد. به این لحاظ بر آن شدند که جسد کشته را با تجلیل و شکوه بسیاری به خاک بسپارند. با آنکه گرسنگی همه را آزرده ساخته و در این روزها آگاهی‌های مدهوشی از سرحد جلفا می‌رسید. در بند این‌ها نشده خواستند روان جوان آمریکایی را از خود خشنود سازند… سراسر راه را از شهر تا گورستان مجاهدین این سو و آن سو رده کشیده با تفنگ‌های وارونه (به نشانهٔ احترام) ایستادند. شاگردان باسکرویل و دسته فدائیان او، ارمنیان، گرجیان، آمریکاییان و همه آزادی خواهان از بزرگ و کوچک با دسته گل به دست، پیرامون جنازه را گرفته روانه شدند… پس از آنکه او را به خاک سپردند و نشست به یاد او انجام شد، انجمن ایالتی آذربایجان می‌خواست پولی به آمریکا برای مادر پیر باسکرویل بفرستد؛ ولی دکتر وانیمان (والمان) که ریش سفید آمریکایی‌ها در تبریز بود خرسندی نداد… و قرار شد تفنگ رزمی باسکرویل را که به هنگام کشته شدن در دستش بود، به رسم یادبود برای مادر پیرش بفرستند.» چندی بعد، ستارخان تفنگ بسکرویل را که نام و تاریخ کشته شدنش روی آن حک شده و در پرچم ایران پیچیده شده بود، به انضمام عکسی از افراد فوج نجات، برای خانواده‌اش فرستاد.
بدین ترتیب پیکر وی را در روز سه شنبه ۳۱ فروردین ۱۲۸۸ خورشیدی برابر با ۲۰ آوریل ۱۹۰۹ میلادی در مراسمی که سه ساعت طول کشید، در گورستان امریکاییان در تبریز به خاک سپردند. ساعاتی پس از مراسم خاکسپاری، خبر رسید که قشون روس از مرز عبور کرده و به سرعت به طرف تبریز پیش می‌آید.
پنج روز پس از تشییع جنازه بسکرویل، ستارخان و جمانی آیولتی (Jamani Ayoleti) تلگرافی برای پدر و مادرش در شهر اسپایسر در ایالت مینِسوتا، به شرح زیر ارسال کردند:
ایران در غم از دست رفتن پسر عزیزتان در راه آزادی سوگوار است و ما قسم می‌خوریم که ایرانِ آینده همواره از او، چون لافایت، در تاریخ به بزرگی یاد خواهد کرد و به مزار شریف او احترام خواهد گذاشت.
به نوشته کسروی، پس از پیروزی مشروطه‌خواهان، در یک گاردن پارتی که به دستور شیخ محمد خیابانی برپا شده بود، قرار شد یک فرش که عکس باسکرویل در آن نقش شده باشد، بافته و برای مادر وی در آمریکا فرستاده شود که البته پس از بافته شدن آن، به دست مادرش نرسید.کسروی، احمد. تاریخ هجده ساله آذربایجان؛ تهران، امیرکبیر، ۲۵۳۷، صص ۸۸۱–۸۸۰ شفق در اینباره چنین نوشته‌است: «به واسطه آغاز جنگ جهانگیر، ارسال آن (فرش) به تأخیر افتاد و بعد از جنگ نیز برای حمل آن توسط سفارت آمریکا به تهران فرستاده شد و اینجانب آن را ظاهراً حوالی سال ۱۳۱۴ در اتاق پذیرایی مرحوم سلیمان میرزا که در خیابان دوشان‌تپه منزل داشت دیدم و ایشان در جواب پرسش من اظهار داشتند، ارسال آن به واسطهٔ نبودن واسطه و معلوم نبودن آدرس به تأخیر افتاده.»
وقتی مجلس شورای ملی در ماه نوامبر جلسات خود را از سر گرفت، یکی از نخستین اقدامات آن، ایراد نطقی در یادبود بسکرویل بود.
در انجمن تاریخی پرسبیتری در فیلادلفیا، نامه‌های بسیاری در وصف بسکرویل وجود دارد. در سال ۱۹۵۹، پنجاهمین سالگرد مرگ وی به‌طور کامل توسط تبریزی‌ها برنامه‌ریزی و مدیریت شد که وزارت امور خارجه را کاملاً شگفت زده کرد.
روز دوشنبه ۳۰ فروردین ۱۳۳۸ برابر با پنجاهمین سالگرد فوت باسکرویل، مراسمی در مدرسه پروین (مدرسه مموریال سابق) برگزار گردید. این مراسم در تالار دبیرستان که به نام باسکرویل نامگذاری شده بود، از طرف علی دهقان مدیر کل اداره فرهنگ آذربایجان شرقی برنامه‌ریزی گردیده بود. دعوت شدگان ایرانی شامل رضازاده شفق که از شاگردان باسکرویل بود و افراد دیگری مثل حسن تقی‌زاده، اسماعیل امیرخیزی، ابوالقاسم فیوضات، علی هیئت، مهدی علوی‌زاده شرکت داشته و از آمریکاییان مقیم تهران نیز سفیر کبیر آمریکا، رئیس اصل چهار، اندرسن رئیس USIS، اگرمان رئیس بخش فرهنگی، هولینیک دبیر اول و خانم مک‌داول میسیونر آمریکایی شرکت کرده بودند.
حتی زمانی که روابط ایران و آمریکا در بدترین شرایط بود، بسکرویل همواره یک استثناء باقی ماند. در ماه دسامبر ۱۹۷۹ و در روزهای بحران گروگان‌گیری، توماس ام. ریکز (Dr. Thomas M. Ricks) گروهی کشیش آمریکایی را برای ملاقات با آیت‌الله خمینی به ایران برد. گروه در آخرین شب اقامت خود در ایران، از مسجدی دیدن کرد. وقتی آن‌ها به حضار معرفی شدند، یک مرد ایرانی میانسال از میان جمع برخاسته و به انگلیسی فصیح پرسید: «بسکرویل‌های آمریکایی امروز کجایند؟»
در سال ۲۰۰۵، از نیم‌تنه‌ای برنزی از بسکرویل در خانهٔ مشروطهٔ تبریز، توسط محمد خاتمی، رئیس‌جمهور وقت ایران، پرده‌برداری شد. در آن زمان بحث‌هایی در خصوص ادای احترام به یک آمریکایی وجود داشت، ولی با وجود انتقادها علیه گذاشتن تندیس نیم‌تنهٔ بسکرویل در خانه مشروطه، مردم تبریز از این اقدام پشتیبانی کردند. در زیر مجسمه برنزی، این جمله به فارسی نوشته شده‌است: «هوارد سی بسکرویل. او یک وطن‌پرست، یک تاریخ‌ساز بود» عده‌ای در آمریکا پیشنهاد کرده‌اند که ۱۹ آوریل، سالروز کشته شدن هوارد باسکرویل را به عنوان «روز دوستی ایرانیان و آمریکایی‌ها» بنامند. در سالگرد کشته شدن باسکرویل در سال ۲۰۱۴، آلن ایر، سخنگوی فارسی‌زبان وزارت امور خارجه آمریکا، در صفحه فیس‌بوک خود، از باسکرویل به عنوان یک شهید یاد کرد. در سال ۲۰۱۵، گروهی از کشور آمریکا، به سرپرستی استیفن کینزر از قبر هوارد باسکرویل در گورستان ارامنه تبریز بازدید کردند. قرار است یک فیلم از روی زندگی هوارد بسکرویل به کارگردانی مسعود جعفری جوزانی ساخته شود. فیلم‌نامه این فیلم، در سال ۱۳۷۳ توسط جوزانی نوشته شده‌است.
بسیارند ایرانیانی که باسکرویل را ستایش نموده و او را شهید می‌دانند. وی در گورستان آشوری‌های تبریز (در آن زمان گورستان امریکایی‌ها) در تبریز به خاک سپرده شده‌است و برخی علاقه‌مندان ناشناس به‌طور متناوب سنگ مزار وی را با گل‌های زرد و تازه تزیین می‌کنند.
در سال ۱۹۵۰، محمدعلی مهدوی، لوح یادبودی، بر سر مزار بسکرویل نصب کرد که بر روی آن شعری از عارف قزوینی، شاعر ملی ایران، کنده کاری شده بود. عارف قزوینی، در سال ۱۳۰۲ خورشیدی در سفری که به تبریز داشته و در مجلس یادبودی که بر مزار باسکرویل برگزار شد، این شعر را برای وی سرود:
در وصف باسکرویل (یک گل نصرانی) و سیصد نفر از یارانش، ترجیع بندی طولانی با تکرار مصرّعیِ زیر سروده شده‌است که سراینده آن مشخص نیست.
امروزه کشن در محدودهٔ شهری شیراز قرار دارد. محدودهٔ آن از تلخدش تا احمد آباد و از پارک قوری تا قصر دشت از سمت غرب تا خیابان همت جنوبی (ایمان جنوبی) و از شرق تا خیابان شهید آقایی از جنوب به بلوار امیرکبیر، از شمال به چوگان، بلوار پاسداران و میدان معلم و از غرب به کمربندی شیراز و همت جنوبی منتهی می‌شود.
کشن پس از گذشت سال‌ها به یکی از محله‌های قدیمی و معروف شیراز تبدیل شده‌است. لازم است ذکر شود که کشن در گذشته دروازه مهم ورودی شیراز از سمت جنوب ایران بوده و هست
باغ‌های نادر انگورهای نایاب که در گذشته به شهرت شیراز می‌افزوده در این منطقه واقع شده‌است باغ‌هایی چون باغ جنت، باغ خسرآباد، باغ خدری، باغ شاهزاده، باغ سه گوش و از این قبیل.
کوه دراک یکی دیگر از بخشهای متعلق به کشن می‌باشد که در گذشته محل تفریح و تفرجگاه ساکنان بوده و در دل خود چشمه ای با نام بید قنبری را دارد
کارخانه سیمان فارس و خوزستان نیز در بخش شرقی کشن بنا شده و هنوز ادامهٔ حیات دارد
اقتصاد اهالی کشن بیشتر کشاورزی و دامپروری و تجارت بوده و بعد از کشف و پیدایش نفت در خاور میانه، جوانان کشن بعنوان نیروهای انسانی جذب بازار کار در کشورهای حاشیه خلیج فارس نظیر کویت و امارات متحده عربی شدند که اکنون از شدت آن کاسته شده اما کماکان در حد محدودی ادامه دارد.
امروزه جوانان کشن در تمامی رشته‌های صنعتی و فنی و تجارت و سرمایه گزاری حضور فعال و چشمگیر دارند. همچنین بخش عظیمی از جوانان کشن در پهنه علم و دانش و هنر دستاوردهای شایانی داشته و حضور چشمگیری دارند.
همچنین جوانان شایسته کشن در حوزه ورزش هم خوش درخشیده‌اند و اکنون کشن یک قطب بزرگ ورزش‌های رزمی در ایران هستند و توانسته‌اند برای کشور عزیزمان ایران با کسب مدال‌های بین‌المللی افتخار آفرینی بکنند. مرحوم نوید محمدی مدال طلای جام جهانی جوانان آرژانتین در سال ۲۰۱۸ را از آن خود کرد و در رنکینگ بین‌المللی ایران را بالا دست آمریکا قرار داد.
مکانهای مرتبط با کشن
کتاب: مقدمه ای بر جغرافیای تاریخی محله کشن، عرفان، کرانی، نادریان، شیراز، ۱۳۹۹
میدان امام حسین یا فلکه ستاد یکی از میدان‌های معروف در شیراز است. این میدان در مرکز شیراز قرار دارد. دو خط متروی شیراز یعنی خط یک و خط دو از زیر این میدان عبور می‌کند. ایستگاه متروی امام حسین مشترک بین دو خط یک و دو می‌باشد.
میدان امام حسین از شرق و غرب به بلوار کریمخان زند، از شمال به بلوار آزادی و از جنوب به خیابان انقلاب اسلامی (مشیر فاطمی) مرتبط است.
این میدان به واسطه ستاد فرماندهی ارتش در زمان پهلوی به نام فلکه ستاد شهرت داشت. اما بعد از انقلاب سال ۱۳۵۷ ابتدا با نام میدان قدس نام گذاری و تندیس قدس فلزی هم در این میدان بنا شد که به دلیل عدم توجه مردم، این نام هرگز بکار برده نشد و تنها در تابلو کنار میدان جا خوش نمود مسئولین وقت که اصرار به این تغییر داشتند دست به تغییر نام ستاد فرماندهی ارتش به فرماندهی ارتش زدند شاید نام تغییر یابد اما نتیجه‌ای در برنداشت، دلیل آن هم تعویض مجدد نام میدان بود پس از پایان جنگ ایران و عراق طی مراسمی پرچمی زیارت یافته از کربلا به شیراز منتقل با نصب آن در میدان، این میدان به نام میدان امام حسین مجدداً تغییر نام یافت!
ساعت گل شیراز در سال ۱۳۳۸ در بلوار زند ایجاد گردید. در غرب فلکه ستاد میدان امام حسین فعلی، نزدیک درمانگاه چشم پوستچی شیراز قرار دارد و پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران و در زمان جنگ هشت ساله عراق با ایران مورد بی مهری قرار گرفت و هم‌اکنون دیگر به آن صورت که ارقام ساعت با گل نوشته شده بودند نیست و اعدادی از جنس سنگ ایجاد شده و تنها به گل‌کاری وسط این ساعت اکتفا شده‌است.
خرفستر () واژه‌ای‌است پهلوی و به هر جانور یا حشره‌ای موذی (مار، عقرب، رتیل، زنبور و ساس) گفته می‌شد. در دین زرتشتی کشتن خرفستر ثواب دارد. بیست و چهارمین روز هر ماه (دین روز)، روز کشتن خرفستران بوده‌است. در ایران باستان برای کشتن خرفستران از چوبدستی‌ای استفاده می‌شده‌است که به آن مارغن می‌گفتند.
خرف یا خرَپ در فارسی به معنی شراره آتش و ستر به معنی ستردن و از بین بردن است. خرفستر احتمالاً به معنی ضد و از بین برنده آتش مقدس است.
بارتولومه ریشه خرف را به معنی سهیم بودن و نفع و سود داشتن آورده‌است. از این رو واژه خرفستر از بین برنده سود یا همان جانور زیانکار معنی شده‌است. در زبان فارسی دری از لفظ "خستر" هم استفاده شده‌است.
حشرات و جانوران موذی مثل مار و موش و مخصوصاً هر جانور خرد زیانکار خرفستر به حساب می‌آید. گاهی حیوانات بزرگی چون فیل هم خرفستر شمرده شده‌اند.
لیست خرفسترانی که در وندیداد آمده بدین شرح است: مار، بید، کژدم، وزغ، موش، مورچه، پشه، کک، کنه، ملخ، مگس، زنبور، عنکبوت، کرم، سوسک، سن، ساس، شپش، سرگین گردان، بزمجه، لاک‌پشت، گربه، خرگوش و فیل. (ر.ک. وندیداد، ترجمه و شرح هاشم رضی، ج ۲، ص ۷۷۵–۷۶۲ شرح)
در دین زرتشتی خرفستران آفریده اهریمن هستند و کشتن آنها لازمه بهدینی است.
«پیدا است که هر بهدینی یکی غن باید داشتن که خرفستران و گناهکاران را بدان زند و کشد تا کرفه مندتر شود.» (فرنبغ دادگی، ۱۲۱–۱۲۰ :۱۳۸۰)
از مهمترین آیین‌های جشن اسفندگان (سپندارمذگان) مراسم کشتن و دورکردن خرفستران است.
احتمالاً فردوسی در این بیت مشهور شاه‌نامه به نکوهش این عمل می‌پردازد.
سعدی نیز در شعری در بوستان سعدی این بیت فردوسی را نقل به مضمون کرده و به فردوسی برای گفتن آن رحمت می‌فرستد.
شعر از ملک‌الشعرای بهار:کیک و مله کژدم و مار و مگساشپش و زنبور و از این جنس بسساخته ز اندیشهٔ اهریمن‌اندمایهٔ آزردن مرد و زن‌اند
یوسف تیموری واقف (زادهٔ ۲۲ بهمن ۱۳۵۷) بازیگر ایرانی است. او حرفهٔ بازیگری را از سال ۱۳۷۶ با بازی در مجموعه "سرزمین سبز" آغاز کرد و با ایفای نقش در مجموعه‌های تلویزیونی کمدی مانند "سیب خنده"، "مجید دلبندم" و "زیر آسمان شهر" به شهرت رسید. تیموری در چند فیلم جدی نیز بازی کرده و موفق به دریافت جایزهٔ بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از اولین دورهٔ جشنوارهٔ جام جم شده‌است.