moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
با امضای عهدنامه گرجیوسک در سال ۱۷۸۳، گرجستان تحت‌الحمایهٔ روسیه شد و حدود بیست سال بعد یعنی در سال ۱۸۰۱ میلادی، روسیه، گرجستان را به عنوان یکی از فرمانداری‌های خود اعلام نمود و رژیم تزاری در گرجستان برقرار شد. گرجستان پس از انقلاب اکتبر روسیه در سال ۱۹۱۸ اعلام استقلال کرد، اما ارتش سرخ شوروی در سال ۱۹۲۱ میلادی (۱۳۰۰ شمسی) به گرجستان حمله کرده و به مدت ۷۰ سال، گرجستان یکی از جمهوری‌های شوروی بود تا اینکه در سال ۱۹۹۱ میلادی (۱۳۷۰ شمسی)، به استقلال رسمی رسید.امیر احمدیان، گرجستان، ۸–۱۱.دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، گرجستان، ۵۳–۵۴.اداره اطلاعات جغرافیایی، گرجستان، ۴۱.صفری، گرجستان، ۴۸.دفتر برنامه‌ریزی وتالیف کتاب‌های درسی، تاریخ معاصر ایران، ۱۸–۱۹.
از شواهد باستانی چنین برمی آید که گرجستان جزئی از سرزمین‌هایی محسوب می‌شود که شاهد پیدایی حیات انسانی بر روی کرهٔ زمین بوده‌است. اسکان و تکامل نوع بشر و پیشرفت فنون تولیدی و گسترش اجتماعی در سرزمین گرجستان در سراسر ادوار عمدهٔ پیش از تاریخ و بعد از آن ادامه داشته‌است.مارشال لانگ، گرجی‌ها، ۲۶.
تا ۳۵ هزار سال پیش جمعیت زیادی را در قلمرو گرجستان به ویژه سواحل دریای سیاه و حوزه رودخانه «ریونی قویریلا» (جایی که غارهای جروچی، ساگوار جیله و چاخاتی کشف شده‌است) شاهد بوده‌است. سکونت در این نواحی، به ویژه در دوره پارینه سنگی متراکم بود و استقرارگاه‌های قابل توجه آن در دویس خورلی، ساکاژیا، ساگوارجیله، سامر تسخله، گورجیلاس کلده و نقاط دیگر قرار دارند (۳۵ تا ۱۰ هزار سال پیش). در قلمرو گرجستان قرارگاه‌های متعدد و زیادی از غارهای انسان‌های اولیه از دوره نوسنگی بدست آمده‌است. اودیشی، کیس تریکی، آناسئولی، زموآلوانی و غیره از جمله این غارهاست.
Trialetian نام صنعت ابزار سنگی پارینه سنگی فوقانی - اپی پالئولیتیک از قفقاز جنوبی است .  به طور آزمایشی مربوط به دوره بین 16000 / 13000 سال پیش و 8000 سال پیش است.
نام فرهنگ باستان شناسی از سایت های منطقه تریالتی در حوضه رودخانه خرامی گرجستان جنوبی گرفته شده است . این سایت ها عبارتند از Barmaksyzkaya و Edzani-Zurtaketi.  در ادزانی، یک محوطه پارینه سنگی فوقانی، درصد قابل توجهی از آثار از ابسیدین ساخته شده است.
منطقه قفقازی - آناتولی فرهنگ تریالتی در شرق و جنوب با فرهنگ ایرانی - عراقی زرزی و همچنین ناتوفیان شام در جنوب غربی مجاور بود.  آلن اچ. سیمونز فرهنگ را به عنوان "بسیار ضعیف مستند" توصیف می کند.  در مقابل، کاوش‌های اخیر در دره رودخانه کویریلا ، در شمال منطقه تریالتیان، فرهنگ میان سنگی را نشان می‌دهد. [ "نیازمند منبع" ] معیشت این گروه ها بر اساس شکار "Capra caucasica" ، گراز وحشی و خرس قهوه ای بود. .
فرهنگ شولاوری -شومو ، همچنین به عنوان فرهنگ شولاوری-شوموتپه-آراتاشن ،  یک فرهنگ باستان شناسی است که در قلمرو گرجستان ، آذربایجان ، و ارمنستان امروزی و همچنین بخش هایی از شمال ایران در اواخر دوره نوسنگی وجود داشته است که از اواخر هزاره هفتم قبل از میلاد تا آغاز هزاره پنجم قبل از میلاد ادامه داشت.
فرهنگ تریالتی -وانادزور که قبلاً به عنوان فرهنگ تریالتی-کیروواکان شناخته می شد ، از نام منطقه تریالتی گرجستان و شهر وانادزور ارمنستان نامگذاری شده است . آن را به اواخر هزاره سوم و اوایل هزاره دوم قبل از میلاد نسبت می دهند.  فرهنگ تریالتی-ونادزور در نواحی فرهنگ کورا-آراکسس پیشین ظهور کرد . برخی از محققان حدس می زنند که این یک فرهنگ هند و اروپایی بوده است که به فرهنگ Lchashen-Metsamor توسعه یافته .  همچنین ممکن است باعث پیدایش Hayasa-Azzi شده باشد. کنفدراسیون ذکر شده در متون هیتی، و موشکی توسط آشوریان ذکر شده است.
در دورهٔ پالئوتیک در اراضی گرجستان در گسترهٔ وسیعی سکونت گزیده بود، در اواسط هزارهٔ چهارم پیش از میلاد، همراه با ذوب مس و برنز پیشرفت زیادی در کشاورزی و دامپروری گرجستان به وجود آمد، با آغاز هزارهٔ سوم پیش از میلاد، گرجستان وارد عصر مفرغ شد. در اواخر نیمهٔ دوم هزارهٔ دوم پیش از میلاد، شروط لازم برای ظهور یک جامعهٔ طبقاتی به وجود آمد. قبایل گرجی یگانگی خود را در اثنای عصر مفرغ پایانی آغاز کردند. در پایان هزارهٔ دوم پیش از میلاد در نواحی جنوب شرقی گرجستان باستان، دو اتحادیهٔ از اصلی از قبایل ظهور کردند. دیائوخی‌ها و قول‌ها، که هردو تا قرن هشتم پیش از میلاد دوام داشتند. در میانهٔ قرن هشتم پیش از میلاد دیائوخی‌ها در نتیجه تجاوز اورارتو و با مساعدت قول‌ها نابود شدند، قول‌ها نیز در سال‌های ۷۲۰ پیش از میلاد تحت سلطهٔ کیمری‌ها درآمدند که از شمال هجوم آورده بودند. دیائوخی‌ها و قول‌ها اصلاً کنفدراسیون‌هایی بودند که در میانهٔ قرن هشتم پیش از میلاد تجزیه شدند.مترولی، گرجستان، ۸–۹.
در قرون ۶ و ۷ پیش از میلاد ممالک جدیدی در شرق و جنوب ایبریا و در غرب کولخیس به وجود آمد.سانیکیدزه، تاریخ گرجستان در نگاهی کوتاه، ۵. قرن‌های ۴ تا ۶ پیش از میلاد دورهٔ استحکام عمیق قبایل کارتلی عمدتاً ساکنان جنوب، شرق و جنوب شرقی شد. کشمکش بین کنفدراسیون‌های مختلف گرجی نهایتاً باعث تشکیل پادشاهی ایبریا به پایتختی متسختا شد.مترولی، گرجستان، ۱۱. در قرون ۳ و ۴ پیش از میلاد، دولت ایبریا قدرتمند شد و پارناواز یکم در رأس آن قرار گرفت. او ایبریا و کولخیس را متحد نمود، زبان گرجی را به زبانی نوشتاری تبدیل کرد و به آبادانی و سازندگی‌های عظیمی همت گماشت.سانیکیدزه، تاریخ گرجستان در نگاهی کوتاه، ۶.
پادشاهی‌های ایبریا و کولخیس جزء اولین دولت‌های سرزمین قفقاز بودند، که در زندگی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی دنیای باستان نقش مهمی ایفا کردند.مترولی، گرجستان، ۱۱–۱۲.
در قرن اول پیش از میلاد، گرجستان به عنوان یک دولت قوی ظهور کرده و از استقلال سیاسی کاملی برخوردار بود.دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، گرجستان، ۵۵.
در اواسط قرن دوم میلادی، پادشاهی کارتلی، به ویژه تحت فرمانروایی پارسمان دوم (حدود سال‌های ۱۳۰ تا ۱۵۰ میلادی) هنوز در حال قدرت یافتن بود.پارسمان دوم در سال ۱۲۳ آلان‌ها را فراخوانده و آن‌ها را ضد خراجگذاران روم (آلبانیا، ماد، ارمنستان و کاپادوکیه) هدایت کرد. هادریان امپراتور روم به دنبال بهبود روابط با گرجستان بود، چیزی که بر خلاف میل پارسمان دوم پادشاه وقت گرجستان بود. اما بالاخره در زمان امپراتور آنتونیوس پیوس این صلح برقرار شد.
در اواخر قرن دوم و اویل قرن سوم میلادی، گرجستان همچنان قدرت خود و موفقیت‌های پیشین خود را حفظ می‌کرد تا اینکه در حدود سال ۲۳۰ میلادی، ساسانیان گرجستان را با مشکلاتی مواجه ساختند.
در سال‌های ۳۳۰ میلادی، مسیحیت به عنوان دین رسمی گرجستان اعلام شد. مسیحیت توسط بانویی به نام نینو به گرجستان وارد شد و توسط میریان پادشاه وقت گرجستان پذیرفته و تقویت شد. همراه با قدرت یابی گرجستان، دولت‌های باستانی ایران و روم نیز به سرعت در حال ترقی بودند. سیاست مبتنی بر توسعهٔ ارضی آن‌ها موجب شد تا برای تسخیر و کسب نفوذ در قفقاز به مناقشات و مخاصمات طویلی دست بزنند، بدین ترتیب گرجستان نیز به شدت درگیر مسائل سیاسی دنیای باستان گردید.
در طول قرن‌های ۴ تا ۶ میلادی مردم گرجستان برای حفظ استقلال خود از امپراتوری‌های ایران و روم با آن‌ها جنگیدند. مردم غرب گرجستان حملات رومی‌ها و مردم شرق گرجستان حملات ایرانی‌ها را دفع کردند، در اواسط قرن ۵ واختانگ گرگ سر پادشاه گرجستان بود. او پایتخت را از متسختا به تفلیس انتقال داد و رهبری مبارزه علیه ایرانی‌ها را بر عهده گرفت و در نهایت در سال ۵۷۲ میلادی گرجی‌ها نیروهای خود را تقویت کرده و ایرانیان را از گرجستان اخراج کردند.دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، گرجستان، ۵۵–۵۶.
با ظهور اسلام در میانهٔ قرن هفتم میلادی و شروع حملات اعراب به بهانهٔ گسترش اسلام، گرجستان نیز از حملات اعراب در امان نماند، اعراب با حضور دراز مدت خود، خسارات و لطمات فراوانی به گرجستان وارد ساختند. با کاسته شدن از نفوذ خلفای عباسی در قفقاز و ظهور ترکان سلجوقی وضعیت گرجستان به سبب حملات ترکان و فتوحات بزرگ آن‌ها وخیم شد. ترکان سلجوقی اراضی گرجستان را به مرتع تبدیل می‌کردند و بدین ترتیب پایهٔ اقتصاد فئودالی را متزلزل ساختند. مبارزهٔ بی‌امان گرجی‌ها در نهایت منتج به محدود کردن فضای تأثیر اعراب شد که فقط در تفلیس جریان داشت. حکومت اعراب بر تفلیس با شکست آن‌ها در جنگ دیدگوری در سال ۱۰۲۲ میلادی پایان یافت.
در نیمهٔ اول قرن ۱۰ مرزهای تائو کلارجتی (گرجستان) تا رود ارس گسترده شده بود. در نیمهٔ دوم همین قرن، داویت کوروپالات موجب رشد و توسعهٔ گرجستان شد. استپانوس تارونتس مورخ معاصر او می‌نویسد: «داویت کوروپالات بر تمام فرمانروایان عصر ما برتری دارد. او صلح را در تمام دول شرق، به ویژه در گرجستان و ارمنستان برقرار کرده‌است. او به تمام جنگ‌ها خاتمه داده همهٔ مردمی را که در اطراف زندگی می‌کردند مغلوب کرده و همهٔ پادشاهان با ارادهٔ خود تسلیم اقتدار او شدند.»دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، گرجستان، ۵۶–۵۷.
باگرات سوم که از سال ۹۷۵ میلادی پادشاه گرجستان غربی بود، در سال ۱۰۰۸ جانشین پدرش گورگن دوم به پادشاهی گرجستان شرقی رسید. با اتحاد این دو پادشاهی، پادشاهی متحد گرجستان بنیان نهاده شد. در سال ۱۰۶۵ میلادی سلجوقی‌ها به گرجستان حمله کردند و به مدت حدود بیست سال در گرجستان سلطه یافتند.
داویت چهارم در سال ۱۱۲۲ در جنگ دیدگوری اعراب مسلمان و ترکان سلجوقی را شکست داده و آن‌ها را از گرجستان اخراج نمود. او در زمان پادشاهی خود به اصلاحات و اقداماتی جهت اعتلای گرجستان دست زد و فرهنگ و تمدن گرجستان را ترقی داد. در طول قرون‌های ۱۲ و ۱۳ میلادی اقدامات داویت چهارم و پادشاهان پس از او به گل نشست و موجد عصر طلایی گرجستان شد و در زمان ملکه تامار، گرجستان به دورهٔ ترقی فرهنگ و تمدن خود رسید.
این دوران از تاریخ گرجستان، شاهد سطح بالای از توسعهٔ فرهنگ گرجستان فئودالی از جمله فلسفه، تاریخ، ادبیات، معماری، نقاشی مینیاتور، فلزکاری و سفالگری بود. منظومهٔ عظیم حماسی شوتا روستاولی به نام «پلنگینه پوش» در پایان قرن ۱۲ و آغاز قرن ۱۳ سروده شده‌است. کارهای ادیبانه و عالمانه‌ای در مراکز فرهنگی گرجستان در داخل و خارج کشور به نمایش درمی‌آمد. فرهنگ بسیار توسعه یافتهٔ قرن ۱۲ گرجستان در دورهٔ پیش تدارک دیده شده بود. صومعه ایویرون در آتن، صومعهٔ گرجی در کوه سیاه، صومعه صلیب در فلسطین و صومعه پتریتسیونی در بلغارستان، مراکز گرجی بودند که در آن‌ها کارهای علمی و فرهنگی عمیقی انجام می‌شد.
فرهنگ کشور با توسعهٔ تعلیم و تربیت که به ترقی قابل ملاحظه‌ای در دورهٔ مورد بررسی نائل شده بود، دست یافته بود. مدارس عموماً وابسته به کلیساها و صومعه‌ها بودند. نظام تعلیم و تربیت گرجستان در حقیقت کاملاً تابع ایدئولوژی مسیحیت بود. این موضوع که مدارس ابتدای در بسیاری از شهرها، در کنار مدارس روحانی فعالیت داشتند، به اثبات می‌رسد. مدارس تحت سرپرستی کلیساها و صومعه‌ها، رسمی بودند، موضوعاتی که در آن‌ها تدریس می‌شد عبارت بودند از:الهیات، سروده‌های مذهبی و استنتاخ تألیفات گرجی. در عین حال، فرزندان اعضای خاندان سلطنتی و فئودال‌ها توسط معلمان خصوصی آموزش می‌دیدند. بزرگ‌ترین کلیساها نه تنها برای فعالیت‌های آیین دینی، بلکه به عنوان مراکز و مدارس تعلیم و تربیت در خدمت بودند.
آشنایی نزدیک با سیستم آموزش بیزانس، نقش مهمی را در توسعه مدارس آموزشی در قرن ۱۱ و ۱۲ دارا بوده‌است. بسیاری از گرجی‌ها در بیزانس تحصیل نموده و از میان آنان، عالمان و ادیبان برجسته‌ای همچون آرسن ایقالتوئلی و ایوانه پتریسی ظهور کردند.
در زمان داویت چهارم، مدارس و فرهنگستان‌های بسیاری در گرجستان وجود داشت که از میان آن‌ها «گلاتی» (غرب گرجستان) جایگاه ویژه‌ای داشت. مورخان آن زمان دربارهٔ فرهنگستان گلاتی نوشته‌اند: «این فرهنگستان در نوع خود اورشلیم دوم برای یادگیری و آموزش ارزشمند دانش است. آتن دوم و اولین مرکز فوق العادهٔ گستردهٔ قوانین الهی و همه شکوه و جلال کلیسایی است». فرهنگستان گلاتی جزو نخستین‌ها بود که در دورهٔ فئودالیسم تأسیس شده بود. این فرهنگستان نیازهای علمی روز را پاسخ می‌داد و همواره حرکاتی ایدئولوژیک داشت که راه رنسانس گرجستان را، پیش‌بینی کرده بود. در کنار گلاتی، مراکز فرهنگی - روشنگری و علمی دیگری نیز در گرجستان آن زمان وجود داشت. در ایقالتو (شرق گرجستان) نیز مدرسه عالی وجود داشت. مؤسس و اولین رئیس فرهنگستان، آرسن ایقالتوئلی بود که در سال‌های ۱۱۲۰ از گلاتی به ایقالتو آمده بود. از دیگر مراکز آموزش عالی می‌توان از ساخت یک فرهنگستان در گرمی در کاختی (شرق گرجستان) نام برد. کارهای ادبی عمیق، فلسفی و ترجمه در مراکز فرهنگی. آموزشی در خارج از گرجستان انجام می‌شد. در این دوره تعدادی کارهای اساسی نوشته شدند و آثار مهم فرهنگ جهان به زبان گرجی ترجمه شد که پیشرفت علم و ادبیات ملی را تسهیل کردند.دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، گرجستان، ۶۹–۷۲.
با شروع حملات ویرانگرانهٔ مغولان، عصر طلایی تاریخ گرجستان خاتمه یافت. گرجی‌ها به تلاش عظیمی جهت اخراج مغولان دست زدند و بعد از اخراج مغولان شروع به اقداماتی جهت توسعه فرهنگ و تمدن و تجدید خاطرهٔ دوران طلایی دست گشادند، اما به زودی دفتر این ایام با حملات جهانگشایی هراس‌انگیز بسته شد. تیمور لنگ هشت بار به گرجستان تاخت و همه جا را ویران ساخت و گرجستان دوباره به تباهی افتاد.
تیمور لنگ با حملات هشت گانهٔ خود به گرجستان بین سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۴۰۳ میلادی باعث ویرانی آن شد و با حملهٔ امپراتوری عثمانی در سال ۱۴۶۶ میلادی پادشاهی متحد گرجستان به هرج و مرج کشیده شد و در نهایت در سال ۱۴۹۰ میلادی به سه پادشاهی مستقل کاختی، کارتلی و ایمرتی و پنج شاهزاده‌نشین تجزیه شد.
پادشاهی‌های کارتلی، کاختی و ایمرتی هر کدام تحت حکومت یکی از شاخه‌های سلسلهٔ باگراتیونی‌ها بوده و شاهزاده نشین‌های مسختی، گوریا، سامگرلو، سوانتی، و آپخازتی نیز توسط فئودال‌های محلی خود اداره می‌شدند.مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۹۸.
سیاست همسایگان گرجستان مبتنی بر توسعه ارضی بود. بدین ترتیب سه نیروی خردکننده و متزاید ایران، عثمانی و روس از سه جهت گرجستان را درگیر کلاف سردرگم و پیچیده‌ای از مناسبات و مخاصمات خود نمودند.مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۱۶–۲۰.
شاه اسماعیل اول صفوی بنیادگذار دولت صفوی از همان اوان سلطنت و جوانی بنای حمله به گرجستان را گذارد. قبل از او شیخ جنید و شیخ حیدر که اجدادش بودند نیز بارها به بهانهٔ گسترش اسلام به سرزمین چرکس‌ها حمله کرده، و جان خود را نیز بر سر همین مسئله باخته بودند، رسیدن به سرزمین چرکس‌ها، لازمه اش گذر از گرجستان بود پس آن‌ها نیز در گرجستان تاخت و تاز نمودند. بعد از شاه اسماعیل، اخلاف وی در طی دو قرن حدود بیست بار به گرجستان حمله کردند.
اسکندربیک ترکمان - مورخ مخصوص شاه عباس اول - در تاریخ خود به تواتر از قتل و غارت گرجستان و ویرانی آن به دست صفویان سخن رانده‌است، او بارها گفته‌است: «بعد از حملات شاه عباس دیگر بویی از آبادانی در گرجستان به مشام نمی‌رسید و قزلباشان بر هیچ متنفسی ابقا نکردند، چنان‌که بعید است تاکنون چنین وقایعی بر این مردم رفته باشد.»
حملات صفویان به گرجستان دو نتیجه مهم داشت، ابتدا قتل و کشتار عدهٔ زیادی از مردم گرجستان خصوصاً در کاختی و ویرانی کاختی و کارتلی، و دوم اسارت و تبعید تعداد زیادی از گرجی‌ها به ایران.
گرجی‌ها که قبل از تشکیل دولت صفوی در ایران درصدد ایجاد روابط و اتحاد با روسیه بودند بعد از متحمل شدن حملات سنگین صفویان و آغامحمدخان قاجار که منادی اسلام بودند، از روسیه خواستند که تحت حمایتش باشند، در سال ۱۷۸۳ م طبق معاهدهٔ گئورگیوسک گرجستان تحت حمایت روس شده و در سال ۱۸۰۱ م روسیه، گرجستان را به عنوان یکی از فرمانداری‌های خود اعلام نمود و رژیم تزاری در گرجستان برقرار شد.
در پی انقلاب ۱۹۱۷ روسیه، گرجستان در ۲۶ مه ۱۹۱۸ تحت عنوان جمهوری دموکراتیک گرجستان اعلام استقلال کرد. دولت جمهوری دمکراتیک گرجستان توسط بسیاری از کشورهای جهان مورد شناسایی قرار گرفت. در ۷ مه ۱۹۲۰ گرجستان پیمان صلحی را با روسیه به امضاء رساند. این پیمان در ۲۵ فوریه ۱۹۲۱ با حملهٔ ارتش سرخ به گرجستان نقض شد و گرجستان در سال ۱۹۲۲ به اتحاد جماهیر شوروی پیوست و به عنوان «جمهوری سوسیالیستی گرجستان شوروی» تا سال ۱۹۹۰ به حیات سیاسی خود ادامه داد.
مردم گرجستان همیشه و حتی به رغم سیاست «ملیت واحد شوروی» به شدت ملی‌گرا بوده‌اند. این احساس شدید ملی‌گرایی در سال ۱۹۵۶ در اولین تظاهرات اعتراض‌آمیز علیه سیاست «روسی‌سازی» شوروی به خوبی نمایان بود. در سال ۱۹۷۸ نیز که طبق قانون اساسی جدید شوروی، تلاش‌هایی در جهت تضعیف موقعیت زبان گرجی به عمل آمد، اعتراضات دامنه‌داری صورت گرفت.
ادوارد شواردنادزه به عنوان دبیر اول حزب کمونیست جمهوری سوسیالیستی گرجستان شوروی تا سال ۱۹۸۵ بر مسند قدرت باقی ماند تا اینکه در این سال به عنوان وزیر امور خارجه اتحاد جماهیر شوروی منصوب شد. در سال ۱۹۸۵ هم‌زمان با دستیابی گورباچف به رهبری اتحاد جماهیر شوروی و اعلان سیاست گلاسنوست که طی آن افزایش آزادی بیان، و اجازه شکل‌گیری گروه‌های غیررسمی مربوط به مسائل زبانی، محیطی و نژادی آزاد گردید، تظاهرات گسترده‌ای از سوی ملی گرایان گرجی در نوامبر ۱۹۸۸، علیه سیاست روس گرایی برگزار شد.
در فوریه ۱۹۸۹، آبخازیا مبارزه خود را برای جدایی از جمهوری سوسیالیستی گرجستان شوروی تجدید کردند. در مخالفت با این اقدام آبخازی‌ها، گرجی‌ها با برپایی تظاهراتی در تفلیس خواستار حفظ تمامیت ارضی جمهوری گرجستان شدند. در شب‌های ۸ و ۹ آوریل ۱۹۸۹ نیروهای امنیتی اتحاد جماهیر شوروی به روی جمعیت تظاهرکننده آتش گشودند. در این حادثه ۲۰ نفر کشته و تعداد زیادی مجروح شدند. این امر به گسترش بیشتر طغیان و خشم عمومی منجر شد و در نوامبر همان سال بیشتر مردم گرجستان خواستار کسب حق حاکمیت ملی و جدایی از شوروی شدند. علی‌رغم برکناری مقامات رسمی مسئول از مسند قدرت و اعلان رسیدگی رسمی نسبت به قضیة کشتار ماه آوریل ۱۹۸۹ در تفلیس، احساسات ضد شوروی و نزاع بین نژادی در داخل گرجستان بسرعت رو به افزایش گذاشت.
مخالفت عمومی با کشتار آوریل ۱۹۸۹ و افزایش نفوذ گروه‌های غیررسمی سبب شد تا حزب کمونیست گرجستان به منظور جلب بخشی از حمایت‌های مردمی اقدام به تعدیل در سیاست‌های خود بکند.
در نوامبر سال ۱۹۸۹ مجلس جمهوری گرجستان شوروی که تحت سلطه حزب کمونیست گرجستان قرار داشت، برتری و تفوق قوانین گرجستان را بر تمامی قوانین اتحاد جماهیر شوروی اعلان کرد. در فوریه ۱۹۹۰ همین مجلس اعلام کرد که گرجستان یک کشور اشغال شده‌است.
در مارس ۱۹۹۰ نیز ماده ۶ قانون اساسی جمهوری سوسیالیستی گرجستان شوروی که براساس آن قدرت منحصراً در اختیار حزب کمونیست بود، لغو شد. فشار احزاب مخالف جدید التأسیس، تاریخ انتخابات مجلس جمهوری سوسیالیستی گرجستان را که قرار بود در ۲۵ مارس ۱۹۹۰ برگزار گردد، تا تهیه پیش‌نویس قانون انتخابات آزاد به تعویق انداخت.
در انتخابات پارلمانی گرجستان که در روزهای ۲۸ و ۱۱ نوامبر ۱۹۹۰ برگزار شد، اتحادیه گرجستان آزاد و احزاب طرفدار استقلال ۶۴ درصد آراء را به خود اختصاص دادند و موفق به کسب ۱۵۵ کرسی از ۲۵۰ کرسی پارلمان شدند. پانزده حزب و ائتلاف سیاسی در این انتخابات به مبارزه پرداختند. اکثر این احزاب به اتحادیه گرجستان آزاد پیوسته بودند. حزب کمونیست علی‌رغم اتخاذ موضع ملی تنها موفق به کسب ۶۴ کرسی پارلمان شد. بقیه کرسی‌ها از آن جبهه مردمی گرجستان، ائتلاف‌های کوچک و استقلال طلبان شد. این انتخابات توسط گروه‌های نژادی غیر گرجی تحریم شده بود.
اولین جلسه پارلمان جدید در تاریخ ۱۴ نوامبر ۱۹۹۰ تشکیل شد در این جلسه زویاد گامساخوردیا به عنوان سیاستمداری برجسته و رهبر اتحادیه گرجستان آزاد به ریاست پارلمان انتخاب شد و دو علامت به عنوان سمبل استقلال گرجستان شناخته شد. یکی این که سرزمین گرجستان به اسم جمهوری گرجستان بدون ارجاع و پا پیشوند شوروی سوسیالیستی خوانده شد، دیگری انتخاب پرچم سفید و سیاه با حاشیه رنگی به عنوان پرچم رسمی جمهوری گرجستان مستقل. طی روزهای بعد تنگیز سیگوا یکی از اعضای ائتلاف اتحادیه گرجستان آزاد از سوی پارلمان به سمت رئیس شورای وزیران منصوب شد.
پس از استقلال گرجستان در سال ۱۳۷۰ (۱۹۹۱)، ادوارد شواردنادزه وزیر خارجه پیشین شوروی، به عنوان نخستین رئیس‌جمهور کشور برگزیده شد. گرجستان از همان زمان برسر جمهوری‌های خودمختار اوستیای جنوبی و آبخازیا با روسیه اختلاف داشت، چرا که روسیه اجازه نمی‌داد که گرجستان، حاکمیت خود را در این دو منطقه اعمال کند؛ ولی به دلیل ضعف گرجستان و نیز نزدیکی دولت وقت - به ویژه شخص شواردنادزه - به روسیه، این کشور تن به مصالحه با روسیه داد و پذیرفت که در امور جمهوری‌های خودمختار اوستیای جنوبی و آبخازیا دخالت نکند و با حضور نیروهای روسی در این دو منطقه مخالفتی نداشته باشد.
اما پس از انقلاب گل رز در سال ۱۳۸۲ در گرجستان که با پشتیبانی آمریکا صورت گرفت و منجر به برکناری دولت متمایل به روسیه و روی کارآمدن دولت غربگرای میخیل ساآکاشویلی شد، اوضاع سیاسی این کشور دگرگون شد. دولت جدید سیاست دوری از روسیه و نزدیکی به غرب (به ویژه آمریکا) را در پیش گرفت. همچنین این کشور خواهان عضویت در اتحادیه اروپا و ناتو شد.
در مرداد ۱۳۸۷ و هم‌زمان با بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۸ پکن، ارتش گرجستان برای بازگرداندن اوستیای جنوبی به خاک خود، به این منطقه یورش برد که با واکنش شدید روسیه مواجه شد و مجبور به عقب‌نشینی شد. اکنون روسیه تنها کشوری است که استقلال دو منطقهٔ آبخازیا و اوستیای جنوبی را به رسمیت شناخته است و با حضور نیروهای خود در این دو منطقه، عملاً کنترل آن‌ها را در دست دارد.
اگرچه در سال ۲۰۰۴ فضای اندکی برای همکاری سازمان ناتو با گرجستان به‌وجود آمد اما به‌دنبال جنگ سال ۲۰۰۸ این همکاری رو به افول نهاد. از حدود سال ۲۰۰۸ نه‌تنها ریاست‌جمهوری آمریکا و رهبران اروپایی تمایلی به همکاری با گرجستان نشان ندادند بلکه اکثر مردم این کشور نیز همکاری با ناتو را برای کشور خود بدون منفعت ارزیابی کردند به‌گونه‌ای که میزان حمایت مردم گرجستان از این مسئله از ۷۰ درصد در سپتامبر ۲۰۰۸ به ۱۱ درصد در فوریه ۲۰۰۹ رسید.NATO and the South Caucasus, in: Caucasus Analytical Digest No.5 فروردین ۱۳۸۸.
بوستان ساعی یا پارک ساعی یکی از بوستان‌های عمومی تهران است که با مساحتی در حدود ۱۲ هکتار در خیابان ولیعصر و در منطقه ۶ شهرداری تهران واقع شده‌است. محل این پارک در سال ۱۳۲۴ توسط مهندس کریم ساعی درخت‌کاری شد و در اختیار وزارت جهاد کشاورزی وقت قرار گرفت. سرانجام ایده طراحی اصلی پارک در دهه ۴۰ شکل گرفت و این پارک در سال ۱۳۴۲ با طراحی حسین محجوبی ساخته شد. تکمیل مراحل طراحی و ساخت پارک بین سال‌های ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۲ ادامه یافت.
در سال ۱۳۲۹ و به تلاش مهندس کریم ساعی، بوستان ساعی به شکل جنگلی بنیان گذاشته شد. پیش‌تر در سال ۱۳۲۴ زمین این بوستان درخت‌کاری گردیده و در اختیار وزارت کشاورزی وقت قرار گرفته بود. پس از درگذشت مهندس ساعی به علت سانحه هوایی، این پارک همچنان به شکل گذشته و وابسته به وزارت کشاورزی باقی ماند. پس از توسعه شهر تهران در سال ۱۳۳۴ این پارک به شهرداری تهران واگذار گردید و پس از آن سازمان پارک‌ها با تجهیز این پارک آن را عمومی‌کرد.
وسعت بوستان ساعی ۱۲۰٬۰۸۲ متر مربع و دارای شش ورودی است. در پی توسعه و تجهیز بوستان، بناهایی مانند جوی، برکه، آبشار و زمین بازی درست شده‌اند و قسمتی از پارک نیز به باغ ژاپنی معروف است، که پرندگان آبزی هم در آن قسمت نگه‌داری می‌شوند. در قسمت حیات‌وحش پارک، حیوانات دیگری نیز نگه‌داری می‌شوند که از جملهٔ آن‌ها می‌توان به خرگوش، قوچ، غاز، قو، مرغابی، سنجاب، طوطی وحشی و طاووس اشاره نمود. پوشش گیاهی پارک نیز بسیار متنوع می‌باشد و از میان آن‌ها می‌توان به چنار، کاج تهران، سرو شیرازی، سرو نقره‌ای، سرو بادبزنی، سرو تبری، برگ‌بو، افرا، نارون، سدروس، ماگنولیا، یاس وحشی، ژنیگو، زالزالک، گردو و سیب اشاره کرد.
در طراحی این پارک تلاش شده که بیشتر حرکت‌های موجود، اسلیمی باشند تا یک نوع اختلاف سطح به وجود بیاید و از پله تا حد ممکن استفاده نشود. سنگ‌های مورد استفاده در ساخت پله‌های این پارک از جاجرود تأمین شده‌است.
مترو پارک ساعی کجاست؟ برای رسیدن پارک ساعی تهران می‌توانید از وسایل نقلیه عمومی مختلف استفاده کنید و زمان کمتری را در ترافیک سنگین تهران داشته باشید. اما اگر قصد دارید از مترو استفاده کنید باید در نزدیکترین مترو به پارک ساعی یعنی ایستگاه متروی میرزای شیرازی پیاده شوید سپس از خیابان‌های بهشتی و وزرا به پارک ساعی بروید. توصیه می‌شود برای رفتن به پارک ساعی از اتوبوس‌های بی.آر. تی استفاده کنید که گزینه راحت برای دسترسی به این پارک است. دو خط این اتوبوس راه‌آهن- پارک وی و راه‌آهن- تجریش در نزدیکی پارک نیز ایستگاه دارند. شما می‌توانید با این اتوبوس‌ها به پارک ساعی بروید و در ایستگاه آبشار یا پله سوم که مقابل پارک قرار دارد، پیاده شوید و به آسانی خود را به این پارک بزرگ دیدنی برسانید.
فرنگ واژه‌ای فارسی است که در ابتدا به فرانک‌ها (قبیله‌ای از ژرمن‌ها) اشاره داشت و بعدها به‌طور کلی به سفیدپوستان اروپایی گفته می‌شد. «فرنگ» از واژه فرانسوی باستان «» گرفته شده‌است.
در طول جنگ‌های صلیبی، حضور فرانک‌ها در خاورمیانه بیشتر شد. این فرانک‌ها تقریباً همه مسیحی بودند، برخلاف فرانک‌های قدیمی‌تر که گروه‌های مختلط از ادیان مختلف بودند.
با گذشت زمان، این کلمه به‌طور کلی تر مورد استفاده قرار گرفت. در سده دوازدهم، اصطلاح فرانک با تمام اروپاییان غربی (از جمله فرانسوی‌ها، ایتالیایی‌ها و فلاندری‌ها) در جهان اسلام مرتبط شد. اصطلاح فارسی "فرنگستان" توسط ایرانیان، سایر مسلمانان و مردمان جنوب و جنوب شرقی آسیا مورد استفاده قرار می‌گرفت. بازرگانان مسلمان همه تاجران اروپایی را فرنگ می‌نامیدند و این واژه نیز به عنوان یک اصطلاح وارد بسیاری از زبان‌های جنوب و جنوب شرق آسیا شد.
واژه "فرنگ" از واژه فارسی "فرنگ" یا "فرنگی" به فرانک‌ها، قبیله اصلی ژرمن حاکم بر اروپای غربی، اشاره دارد. "فرنگستان" اصطلاحی بود که به ویژه مسلمانان و ایرانیان در قرون وسطی و دوره‌های بعد برای اشاره به اروپای غربی یا لاتین استفاده می‌کردند. به گفته رشید الدین فضل‌الله همدانی، واژه عربی "افرنج" از "فرنگ" فارسی گرفته شده‌است.Karl Jahn (ed.) Histoire Universelle de Rasid al-Din Fadl Allah Abul=Khair: I. Histoire des Francs (Texte Persan avec traduction et annotations), Leiden, E. J. Brill, 1951. (Source: M. Ashtiany) این امر بعید به نظر می‌رسد، با توجه به اینکه «الفرنج» یا «افرنج» عربی از قرن نهم در آثار جاحظ و یعقوبی گواهی شده‌است که یک قرن قبل از آن است که «فرنگ» برای نخستین بار در یک کتاب جغرافیایی فارسی در اواخر سده دهم استفاده شده که نشان می‌دهد «فرنگ» فارسی وام‌واژه‌ای از زبان عربی است. در قرن یازدهم، متون عربی به‌طور فزاینده‌ای از اصطلاح «فرنسا» یا «الفرنسیه» استفاده می‌کردند که قبلاً در آثار سعید اندلسی در اواسط قرن یازدهم گواهی شده بود.
در زبان‌های اتیوپی و اریتره، "faranj" یا "ferenj" در بیشتر زمینه‌ها هنوز به معنای خارجی دور است (به‌طور کلی برای توصیف اروپایی‌ها یا اروپایی‌تباران / سفیدپوستان استفاده می‌شود). در زمینه‌های خاصی در جوامع دور از وطن اتیوپیایی و اریتره‌ای، اصطلاح "faranj" یا "ferenj" یک معنای دیگری که شباهت زیادی به اصطلاح مردم غربی یا غرب‌زده دارد، به خود گرفته‌است. این واژه گرچه هنوز هم بیشتر برای اروپایی‌تباران/سفیدپوستان صدق می‌کند، اما می‌توان آن را برای آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار و دیگر مردمان رنگین‌پوست غرب زده به کار برد. در زمان امپراتوری مغول مسلمان، زمانی که اروپایی‌ها به جنوب آسیا رسیدند، کلمه فارسی فرنگ برای اشاره به خارجیان اروپایی‌تبار استفاده می‌شد. این کلمات همچنین به زبان‌های محلی مانند هندی به‌عنوان فرنگی ("دواناگاری": फिरंगी) و بنگالی به‌عنوان "فرینگی" (ফিরিঙ্গি) وارد شده‌اند. این کلمه در مالایالام "پارانکی" ("പറങ്കി")، در تامیل پارانگیار تلفظ می‌شد که به خمر به صورت "برنگ" و مالایی به صورت "ferenggi وارد" شد. این اصطلاح به عنوان "فولانجی" (佛郎機) در چین گسترش یافت، که برای اشاره به پرتغالی‌ها و اسلحه‌های گردان آن‌ها که برای اولین بار به چین رسیدند، استفاده می‌شد.
نخستین کاربرد "فرنگ" در زبان فارسی به یک کتاب جغرافیایی مربوط به سده دهم میلادی بازمی‌گردد. از آن دوران این واژه به کرات به معنای اهالی اروپای غربی یا لاتین و به ویژه امپراتوری فرانک به کار گرفته می‌شود. "فرنگ" در تضاد با نام «روم» بود که ایرانیان و سایر مسلمانان برای همسایگان قدیمی مسیحی شرقی خود، مسیحیان ارتدکس یونانی ساکن امپراتوری بیزانس (روم شرقی)، استفاده می‌کردند.
از آنجایی که "فرانک‌ها" (فرانسوی‌ها) بخش قابل توجهی از نیروی جنگ صلیبی اول را تشکیل دادند و فرانسوی باستان به زبان غالب در ایالت‌های صلیبی قرن دوازدهم (به ویژه شاهزاده‌نشین انطاکیه) تبدیل شد، اصطلاح "فرانک" می‌توانست به معنای هر مسیحی اروپای غربی (لاتین) (اعم از فرانک، ساکسون، فلاندری و غیره) باشد. "فرنگستان" در واقع یک منطقه کاملاً مشخص نبود و به هر سرزمین پیرو مسیحیت غربی در اروپا گفته می‌شد.
این واژه از سوی سعدی شیرازی هم به کار رفته‌است که در احوال سفرهای خود در شام می‌گوید مدتی را به اسارت سربازان فرنگی در جنگ‌های صلیبی درآمده است:"از صحبت یاران دمشقم ملالتی پدید آمده بود سر در بیابان قدس نهادم و با حیوانات انس گرفتم تا وقتی که اسیر فرنگ شدم و در خندق طرابلس با جهودانم به کار گل بداشتند …"
در ایران "فرنگ" و "فرنگستان" تا پایان سلسله قاجار همچنان مورد استفاده قرار می‌گرفت، چنان‌که در مکاتبات مختلف و اسناد اداری آن عصر برای اشاره به کشورهای اروپایی مشاهده شده‌است."روزنامه خاطرات ناصرالدین شاه در سفر سوم فرنگستان (Chronicles of Nasser al-Din Shah from His Third Journey to Farangestān (Europe))", edited by Dr. Mohammad Esmā'eel Rezvāni & Fātemeh Ghāzihā, Iranian National Documents Organization Publishing, Tehran, 1378 Solar A.H. (1999). این واژه از دوران پهلوی به علت آشنایی بیشتر ایرانیان با کشورهای اروپایی به تدریج از دایرهٔ کلمات خارج شده‌است. هنوز هم سایر مشتقات آن مانند "فرنگستان" (اسم)، "فرنگی" (صفت) و واژه‌های مرکب مانند "فرنگی‌مآب" در فارسی نو با بسامد کمتر و بدون بار منفی به کار می‌روند.Dehkhoda Persian Dictionary
امروزه در فارسی همچنان خوراکی‌ها و سایر مواردی که ریشه در غرب دارند، "فرنگی" نامیده می‌شوند. از این موارد می‌توان به توت فرنگی (توت خارجی)، نخود فرنگی (نخود خارجی)، گوجه فرنگی (گوجه خارجی)، تره فرنگی (تره خارجی)، انگور فرنگی (انگور خارجی)، رشته فرنگی (رشته خارجی)، کنگر فرنگی (کنگر خارجی)، کشتی فرنگی (کشتی خارجی)، توالت فرنگی (توالت خارجی) و شهر فرنگ اشاره کرد.
در بنگلادش و بنگال غربی، معنای امروزی "فرینگی" (ফিরিঙ্গি) به انگلیسی-بنگالی‌ها یا بنگالی‌ها با اصل و نسب اروپایی اشاره دارد. بیشتر "فیرینگی‌ها" مسیحی بنگالی هستند. نوادگان "فیرینگی‌هایی" که با زنان محلی بنگالی ازدواج کرده‌اند، ممکن است به‌عنوان "کالو فیرینگی‌ها" (فرینگی‌های سیاه) یا "ماتیو فیرینگی" (فرینگی‌های هم‌رنگ زمین) نیز شناخته شوند. پس از استقرار پرتغالی‌ها در چیتاگونگ، قلعه و پایگاه دریایی پرتغالی‌ها به نام فیرینگی بندر یا بندر خارجی‌ها شناخته شد. همچنین مکان‌هایی به نام فیرینگی بازار در بخش‌های قدیمی داکا و چیتاگونگ وجود دارد. نوادگان این تاجران پرتغالی در چیتاگونگ همچنان به عنوان فیرینگی شناخته می‌شوند. فیلم زندگی‌نامه‌ای هندی "آنتونی فیرینگی" که در اواسط قرن بیستم بسیار محبوب بود، بر اساس زندگی آنتونی فیرینگی - یک خواننده محلی بنگالی با تبار پرتغالی- ساخته شد. رودخانه ای نیز در سونداربان به نام رود فیرینگی وجود دارد.
"فرنجی" در مالدیو برای اشاره به خارجیان اروپایی به ویژه فرانسوی‌ها استفاده می‌شد. تا همین اواخر، مسیری در ساحل شمالی ماله، فرنجی کالو گلهی نام داشت.
"فرهنگ لغت مؤسسه سلطنتی ۲۰۱۱"، فرهنگ لغات رسمی تایلندی، این کلمه را به عنوان "یک فرد از نژاد سفید " تعریف می‌کند. این اصطلاح همچنین با اصطلاحات روزمره به معنای "از/وابسته به نژاد سفید" در ارتباط است. واژگانی مانند "man" farang ( " یم "فرنگی" ") به معنی سیب زمینی، نو "مای فرنگ" ( جوانه "فرنگی") به معنی مارچوبه و "آچان فرنگ" ( "استاد "فرنگی" ") که نام مستعار شخصیت تأثیرگذاری در تاریخ هنر تایلند به نام سیلپا بهیراسری است، از این دسته‌اند.
ادموند رابرتز، فرستاده ایالات متحده در سال ۱۸۳۳، این اصطلاح را به عنوان " فرانک (یا اروپایی)" تعریف کرد. تالندی‌ها به همین ترتیب سیاه‌پوستان را "سد فرنگ" ( ; «فرنگ سیاه») می‌نامند تا آن‌ها را از سفیدها متمایز کند. این معنا در طول جنگ ویتنام که ارتش ایالات متحده پایگاه‌هایی را در تایلند داشت، ایجاد شد و هنوز هم در بانکوک امروزی کاربرد دارد.
"فرنگ" همچنین کلمه تایلندی برای میوه گواوا است که بیش از ۴۰۰ سال پیش توسط بازرگانان پرتغالی معرفی شد.
"فرنگ" خی نوک ()، که در زبان لائو نیز استفاده می‌شود، واژه عامیانه‌ای است که معمولاً به عنوان توهین به افراد نژاد سفید، معادل وایت ترش در انگلیسی، استفاده می‌شود، زیرا "خی" به معنای مدفوع و "نوک" به معنای پرنده است که به رنگ سفید مدفوع پرندگان اشاره دارد.
در تایلند انواع غذاها و محصولاتی که توسط اروپایی‌ها معرفی شده‌اند نیز اغلب انواع "فرنگ" نامیده می‌شوند. از این رو، سیب زمینی "من فرنگ" () است، در حالی که "من" () به تنهایی می‌تواند هر تجه‌ای باشد. گشنیز مکزیکی "فاک چی فرنگ" (، به معنای گشنیز فرنگ) نامیده می‌شود و آدامس ماک "فرنگ" () است. "ماک" () به معنای پوپل است. جویدن ماک همراه با برگ فلفل بتل "(بایفلو)" "یک" رسم تایلندی است.
بحران میانسالی وضعیتی احساسی از شک و اضطراب است که در آن شخص به دلیل درک این که نیمی از دورهٔ زندگی وی گذشته‌است، ناآرام می‌گردد. این حالت معمولاً بازتاب‌هایی از شیوه‌ای که شخص زندگی‌اش را تا کنون بدان شیوه گذرانده‌است را شامل می‌شود و معمولاً با احساسی مبتنی بر اینکه به اندازهٔ کافی زندگی وی به سامان نرسیده و نتایج قابل توجهی از آن حاصل نگردیده، همراه است. فرد در این حالت ممکن است نسبت به زندگی، پیشه یا شریک زندگی خود احساس ملالت نماید و برای ایجاد تغییر در این موارد، میل قوی‌ای را حس کند. همچنین این وضعیت «آغاز فردیت» - فرایند تحقق نفس یا «خودشکوفایی» - که تا هنگام مرگ ادامه می‌یابد نیز هست. این وضعیت در بازهٔ سنی ۳۵ تا ۵۵ سال معمول‌تر است و در مردان در مقایسه با زنان، بیشتر روی می‌دهد.
Wikipedia contributors, "Mid-life crisis," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (دسترسی در ۱۹ سپتامبر ۲۰۰۶).
Is it a midlife crisis or a 'jerk with meltdown'?, International Herald Tribune.
دانشگاه آزاد اسلامی با نام مستعار دانشگاه آزاد، سامانه دانشگاهی غیر‌دولتی است که ستاد مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی در تهران مستقر است و بزرگ‌ترین سامانه دانشگاهی در ایران و یکی از بزرگ‌ترین سامانه‌های دانشگاهی در جهان است. به جز ایران دارای شعبه‌هایی در کشورهای افغانستان، امارات متحده عربی، لبنان و انگلستان است.
دو سال پس از انقلاب فرهنگی ایران در اردیبهشت ۱۳۶۱، به پیشنهاد هاشمی رفسنجانی و با حمایت روح‌الله خمینی دانشگاه آزاد اسلامی تأسیس گردید. برخی از افراد سیاسی ارشد جمهوری اسلامی از جمله احمد خمینی و هاشمی رفسنجانی عضو هیئت امنای آن بودند.
ابتدا عبدالله جاسبی پیشنهاد خود را با هاشمی رفسنجانی در میان گذاشته و هاشمی در خطبه‌های نماز جمعه دربارهٔ دانشگاه در شرف تأسیس چنین گفت: «یکی از راه‌ها این است که از همین امسال در هر جا که دستمان رسید و شاید کم‌کم به روستا هم بکشد - البته به شهرهای کوچک به آسانی می‌رسد - مراکزی درست کنیم به نام دانشگاه آزاد».
چهار ماه بعد هاشمی رفسنجانی به‌عنوان رئیس شورای موقت دانشگاه و طی حکمی با سربرگ مجلس، عبدالله جاسبی را به ریاست موقت دانشگاه منصوب کرد. هیئت مؤسس دانشگاه شامل سید علی خامنه‌ای (رئیس‌جمهور وقت)، اکبر هاشمی رفسنجانی (رئیس مجلس وقت)، میرحسین موسوی (نخست‌وزیر وقت)، احمد خمینی (فرزند و رئیس دفتر خمینی) و عبدالله جاسبی تشکیل جلسه داده و جاسبی را به ریاست دانشگاه منصوب کرد.
اولین واحد دانشگاهی، واحد تهران مرکز با نام پیشین واحد تهران با کد ۱۰۱ بود و بعد از آن واحد تبریز با کد ۱۰۲ بود که کریم زارع آن را تأسیس کرد و در سال‌های ۶۱ تا ۶۳ به عنوان نخستین رئیس واحد دانشگاه آزاد اسلامی، ریاست آن را به عهده داشت. اولین آزمون ورودی دانشگاه در اسفند ۶۱ با شرکت ۳۲ هزار داوطلب در شاهرود، اهواز، تبریز، تهران، رشت، زاهدان، کرمان، مشهد و یزد برگزار شد و حدود ۳ هزار نفر در رشته‌های راه و ساختمان، برق، مکانیک، فیزیک، ریاضی، شیمی، صنایع فلزی، نساجی و حسابداری پذیرفته شدند.پس از ۲۵ سال، ص ۱۲ و ۱۵ هاشمی رفسنجانی، رئیس هیئت امنای این دانشگاه، آن را از افتخارات و تجربه‌های موفق پس از انقلاب می‌دانست. نمونه دانشگاه آزاد و پیام نور در قبل از انقلاب 57 وجود داشته اند که اولی مصادره گردیده و به دانشگاه علامه طباطبایی ملحق گردید. این گرته برداری به گونه ای بوده است که تنها نام دانشگاه آزاد ایران به دانشگاه آزاد اسلامی تغییر عنوان داده است.
مطابق اساسنامه، ارکان دانشگاه عبارتند از:
مطابق اساسنامه دانشگاه، هیئت مؤسس شامل ۹ نفر هستند که به شرح زیر است:
بنابراین در حال حاضر هیئت مؤسس عملاً ۳ نفر هستند.
مطابق ماده ۸ اساسنامه اصلاحی دانشگاه، چنانچه اعضاء هیئت مؤسس به علل مختلف مانند فوت، استعفا، بیماری، برکناری، ناتوانی یا هر علت دیگر به ۶ نفر کاهش یابد، هیئت مؤسس باید افراد جایگزین به تعداد مورد نیاز را ظرف مدت ۳ ماه برای عضویت در هیئت مؤسس به شورای عالی انقلاب فرهنگی پیشنهاد کند.
تبصره۱ـ چنانچه هر یک از اعضای هیئت مؤسس در ۳ جلسه متوالی یا ۵ جلسه غیر متوالی و به‌طور غیرموجه شرکت نکنند، مستعفی تلقی می‌شوند و طبق مفاد ماده فوق جایگزین آن‌ها تعیین می‌شود.
تبصره۲ـ چنانچه هیئت مؤسس طبق حکم قسمت اخیر ماده فوق و ظرف مدت ۳ ماه افراد جایگزین را برای عضویت در هیئت مؤسس به شورای عالی انقلاب فرهنگی پیشنهاد ندهد، شورا راسا اقدام به معرفی و تصویب افراد جایگزین خواهد کرد.
در بدو تأسیس در سال ۱۳۶۱ اعضای هیئت مؤسس دانشگاه ۵ نفر به نمایندگی از رهبری و تمام قوا شامل اکبر هاشمی رفسنجانی (نماینده قوه مقننه، رئیس وقت مجلس و رئیس هیئت مؤسس)، عبدالله جاسبی (رئیس دانشگاه)، عبدالکریم موسوی اردبیلی (نماینده قوه قضائیه و رئیس وقت قوه قضائیه)، میرحسین موسوی (نماینده قوه مجریه و نخست‌وزیر وقت) و احمد خمینی (نماینده رهبری) بودند. پس از فوت احمد خمینی، حسن خمینی جانشین وی در هیئت مؤسس شد. در سال ۱۳۸۹ خورشیدی، شورای عالی انقلاب فرهنگی با اصلاح و تغییر اساسنامه دانشگاه تعداد اعضاء هیئت مؤسس را به ۹ نفر افزایش داد. مطابق با این مصوبه، آقایان حسن حبیبی، علی‌اکبر ولایتی، محسن قمی و حمید میرزاده به اعضای هیئت مؤسس افزوده شدند و میرحسین موسوی از عضویت هیئت مؤسس خارج شد.آفتاب پس از فوت حسن حبیبی و تصویب هیئت مؤسس و شورای عالی انقلاب فرهنگی، علی‌اکبر ناطق نوری جایگزین او شد. در ۲ مرداد ۱۳۹۶ رسانه‌های ایران از استعفای ناطق نوری از هیئت مؤسس دانشگاه آزاد خبر دادند. بر این اساس ناطق نوری در پاسخ به نامه یک عضو هیئت علمی دانشگاه که نظر وی را دربارهٔ تغییرات پدید آمده در دانشگاه آزاد اسلامی سؤال کرده بود، پاسخ داده‌است: «بنده از عضویت در هیئت مؤسس استعفا داده‌ام و اصلاً در جریان آنچه در دانشگاه آزاد می‌گذرد، نیستم و به هیچ وجه در امور دانشگاه دخالت نداشته و ندارم؛ بنابراین آنچه در مورد اینجانب گفته می‌شود، به‌شدت تکذیب می‌شود.» در اسفندماه ۱۳۹۳ هاشمی رفسنجانی رئیس هیئت مؤسس دانشگاه آزاد اسلامی، علی‌محمد نوریان را به سمت دبیرکل هیئت مؤسس انتخاب کرد.http://ana.ir/news/17552 در حال حاضر از سال ۱۳۹۹ مهدی نوید ادهم دبیرکل هیئت مؤسس است.پس از فوت هاشمی رفسنجانی، علی‌اکبر ولایتی با حکم رهبر ایران به ریاست هیئت مؤسس دانشگاه انتخاب شد.
هیئت امنا که عالی‌ترین مرجع تصمیم‌گیری در مورد دانشگاه است متشکل از ۱۰ نفر به شرح زیر است:
انتخاب رئیس دانشگاه آزاد اسلامی بر عهده رئیس هیأت امنای دانشگاه است و توسط هیئت امناء به شورای عالی انقلاب فرهنگی پیشنهاد شده و پس از موافقت، با حکم رئیس هیأت امنا برای مدت چهار سال منصوب می‌شود. کلیه پردیس‌های دانشگاه آزاد اسلامی توسط هیئت رئیسه این دانشگاه اداره می‌شود.
ریاست این دانشگاه از اسفند ۱۳۹۰ پس از کش و قوس‌های طولانی از طرف شورای عالی انقلاب فرهنگی به فرهاد دانشجو داده شد. اکبر هاشمی رئیس هیئت امنای دانشگاه آزاد از امضای حکم فرهاد دانشجو امتناع ورزید و بنا به قانون به رئیس‌جمهور واگذار شد و احمدی‌نژاد –رئیس‌جمهور وقت– امضای حکم را به وزیر علوم واگذار کرد و وزیر علوم حکم ریاست دانشگاه آزاد را امضاء کرد. فرهاد دانشجو تا ۲۷ شهریور ۱۳۹۲ رئیس دانشگاه آزاد بود و در این تاریخ با رأی اکثریت اعضای هیئت امنای دانشگاه، حمید میرزاده، جایگزین وی شد. علی‌محمد نوریان طی حکم علی‌اکبر ولایتی، رئیس هیئت مؤسس و هیئت امناء دانشگاه در اردیبهشت ۱۳۹۶ به عنوان سرپرست موقت دانشگاه آزاد منصوب و در ۲ مرداد فرهاد رهبر با تأیید شورای عالی انقلاب فرهنگی، رئیس قطعی دانشگاه آزاد شد. پیش از این، در جلسه هیئت امنای دانشگاه آزاد در ۲۵ تیرماه وی به عنوان سرپرست جدید این دانشگاه انتخاب و به کمیته انتخاب روسای دانشگاه‌ها شورای عالی انقلاب فرهنگی معرفی شده بود.
روزنامه فرهیختگان، خبرگزاری‌های آنا و ایسکانیوز ذیل مرکز رسانه و نشر علمی دانشگاه آزاد اسلامی فعالیت می‌کنند.
درجه جامع در دانشگاه آزاد اسلامی بالاترین رتبه‌ای است که به واحدهای پیشرو از طرف سازمان مرکزی داده می‌شود. در حال حاضر ۴۷ واحد از حدود ۴۰۰ واحد و مرکز دانشگاه آزاد اسلامی حائز این درجه هستند که عبارتند از:
تهران پزشکی،
تهران شمال،
تهران جنوب،
تهران غرب،
تهران مرکزی،
علوم و تحقیقات تهران،
تهران شرق
اراک،
اردبیل،
ارومیه،
اصفهان (خوراسگان)،
اهواز،
ایلام،
بجنورد،
بندرعباس،
بوشهر،
بیرجند،
تبریز،
خرم‌آباد،
رشت،
زاهدان،
زنجان،
ساری،
سمنان،
سنندج،
شهرکرد،
شیراز،
قزوین،
قم،
کرج،
کرمان،
کرمانشاه،
گرگان،
مشهد،
یاسوج،
اسلام‌شهر، بروجرد، چالوس، دامغان، رودهن، ساوه، شاهرود، شهر قدس، خمینی شهر، نجف‌آباد، نیشابور، کاشمر، ورامین، شوشتر
واحدهای جامع مستقل اختیارات بیشتری دارد و مستقیم با سازمان مرکزی و همین‌طور رئیس دانشگاه آزاد اسلامی کار می‌کند، یعنی این واحدها تابع دانشگاه استان نیستند و ساختار تشکیلاتی دارند که عبارتند از:
نجف‌آباد و علوم و تحقیقات و واحد الکترونیکی دانشگاه آزاد اسلامی
در سال‌های ابتدایی آغاز فعالیت دانشگاه آزاد اسلامی، نوع پذیرش صرفاً از طریق کنکور سراسری بود. اما در سال‌های اخیر، دانشگاه علاوه بر کنکور سراسری سازمان سنجش، اقدام به جذب دانشجو در مقاطع کاردانی و کارشناسی به صورت بدون کنکور و صرفاً براساس سوابق تحصیلی نیز می‌کند. ثبت نام بدون کنکور و براساس سوابق تحصیلی دانشگاه، در هر سال دو بار در نیمسال‌های تحصیلی اول و دوم در مهر و بهمن ماه از طریق وب سایت رسمی مرکز سنجش و پذیرش دانشگاه آزاد اسلامی انجام می‌شود. به‌طور معمول این دانشگاه در هر سال در مقطع دکتری تخصصی ده هزار، دکتری حرفه ای سه هزار، کارشناسی ارشد شصت هزار، کارشناسی دویست هزار، کاردانی پنجاه هزار دانشجو و در مجموع حدود سیصد و بیست هزار دانشجو پذیرش می‌کند.
بر طبق آخرین آمار تعداد دانشجویان که مربوط به سال تحصیلی ۹۱–۹۰ است، تعداد دانشجویان به شرح زیر است:
بر طبق آخرین آمار، تعداد اعضای هیئت علمی تا پایان سال تحصیلی ۹۱–۹۰ به شرح زیر است:
لازم است ذکر شود که تا این سال (سال تحصیلی ۹۱–۹۰) تعداد اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های دولتی ۱۸۲۸۲، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ۱۲۶۷۲، پیام نور ۲۸۲۹، مؤسسات آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی ۲۲۳۴، وزارت آموزش و پرورش ۱۳۴ و دانشگاه فنی و حرفه‌ای ۸۰ نفر بوده‌است که بنابراین دانشگاه آزاد اسلامی بزرگ‌ترین جامعهٔ متشکل از اعضای هیئت علمی را دارد.
در حال حاضر (مهرماه ۱۳۹۳)، ۱۲ هزار نفر استادیار در دانشگاه آزاد اسلامی مشغول فعالیت هستند.http://www.isna.ir/fa/news/93072714739/استخدام-5-هزار-نفر-در-دانشگاه-آزاد-تا-پایان
تا انتهای تیر ماه ۱۳۹۸ حدود ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ تن از این دانشگاه دانش‌آموخته، حدود ۱٬۱۰۰٬۰۰۰ دانشجو در آن مشغول تحصیل، حدود ۲۵٬۰۰۰ عضو هیئت علمی تمام وقت و حدود ۴۵٬۰۰۰ استاد مدعو و ۳۵٬۰۰۰ کارمند در آن مشغول کار هستند.
این افراد در ۵۰۵ واحد و مرکز دانشگاهی و در فضایی حدود ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ متر مربع فضای آموزشی و رفاهی مشغول به تحصیل یا کار هستند. دانشگاه آزاد دارای بیش از ۳۰۰ هزار میلیارد تومان سرمایه، ۲۰ میلیون متر مربع فضای آموزشی و ۱۱٬۰۰۰ آزمایشگاه و کارگاه (ساها) و بیش از ۵۰۰ واحد و مرکز آموزشی است.
دانشگاه همچنین دارای ۷۰۰ مدرسه با حدود ۱۰۰٬۰۰۰ دانش آموز است در حال حاضر ۱۰ مجتمع بیمارستانی این دانشگاه در حال فعالیت هستند و ۱۰ مجتمع بیمارستانی دیگر نیز به زودی به این مجموعه اضافه خواهند شد. این دانشگاه عهده‌دار ۳۸ درصد بار آموزش عالی در حوزه‌های مختلف و بیش از ۴۰ درصد بار آموزش پزشکی کشور است. حوزه علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی دارای ۹۳ واحد دانشگاهی، هزار و ۸۰۶ عضو هیئت علمی، ۶۱ هزار دانشجو در مقاطع مختلف تحصیلی، ۵۱ رشته دانشگاهی، هزار و ۵۰۰ تخت بیمارستانی در ۱۰ بیمارستان کشور و ۱۳ مجله علوم پزشکی است.
این سامانه دانشگاهی شامل تمامی واحدهای دانشگاهی آن بر پایه رنکینگ بین‌المللی URAP با رتبه ۲۲۶ در دنیا و رتبه ۲ در ایران بعد از دانشگاه تهران، از معتبرترین دانشگاه‌ها در ایران محسوب می‌شود. این نظام رتبه‌بندی بر اساس میزان تولیدات علمی کار می‌کند و دانشگاه آزاد اسلامی به صورت یک سامانه دانشگاهی (نه یکایک واحدهای دانشگاهی به صورت جداگانه) در آن شرکت نموده‌است. برند دانشگاه آزاد اسلامی در سال ۱۳۹۲ در دهمین جشنواره ملی قهرمانان صنعت ایران به عنوان یکی از ۱۰۰ برند برتر ایران شناخته شد. دانشگاه آزاد اسلامی همانند دیگر مؤسسات آموزشی در ایران، زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت می‌کند. نوع مدرک اعطایی به فارغ‌التحصیلان این دانشگاه، به صورت مستقل و از طرف دانشگاه آزاد اسلامی اعطا می‌گردد (با قید محل تحصیل). این دانشگاه عضو اتحادیه دانشگاه‌های جهان اسلام است. هم‌اکنون عبدالله جاسبی، ریاست این اتحادیه را بر عهده دارد.
در اساسنامه دانشگاه آزاد محل تأمین هزینه‌های آن اخذ شهریه از دانشجویان، کمک‌های مردم، دولت و نهادهای انقلاب اسلامی ذکر شده‌است. اولین قلم کمک به دانشگاه آزاد نیز مبلغ یک میلیون تومان کمک روح‌الله خمینی بود.پس از ۲۵ سال، ص ۱۱ دانشگاه آزاد فعالیت خود را پیش از بازگشایی دانشگاه‌های دولتی (که در جریان انقلاب فرهنگی تعطیل شده بود) بدون دریافت مجوز از شورای عالی گسترش آموزش عالی یا شورای عالی انقلاب فرهنگی آغاز و مجدداً کمکی به ارزش صد و پنجاه میلیون ریال از دادستانی انقلاب دریافت کرده و در ۲۷ اسفند ۱۳۶۱ خود را به عنوان مؤسسه‌ای غیرتجاری به شماره ۲۴۵۱ در اداره ثبت شرکت‌ها ثبت می‌کند.
دانشگاه آزاد معتقد است که اقدام در اخذ شهریه بسیار منطقی‌تر است است چرا که به این شکل برخلاف روش دانشگاه‌های دولتی که از منابع دولت استفاده می‌کنند، هزینه تحصیل فقط توسط خود فرد تأمین می‌شود.
مجموع شهریه دریافت‌شده از یک میلیون و دویست هزار دانشجوی دانشگاه در سال ۸۴–۸۵ نیز حدود ۷۰۰ میلیارد تومان بوده که در مقایسه با یک میلیارد و سیصد و پنجاه میلیون تومان بودجه نظام آموزش عالی دولتی برای سیصد هزار دانشجو به این معنا است که دانشگاه‌های دولتی به ازای هر دانشجو هزینه‌ای معادل هفت و نیم برابر شهریه دانشگاه آزاد از صندوق دولت برداشت کرده‌اند.پس از ۲۵ سال، ص ۵۹
علی عزتی نماینده مجلس شورای اسلامی در این ارتباط گفت: «دانشگاه آزاد اسلامی بدون هیچ گونه حمایت از سوی دولت و تنها از محل پرداخت شهریه‌های اخذ شده از دانشجویان اداره شده و نه تنها هیج هزینه‌ای را بر دولت تحمیل نکرده‌است، بلکه سالیانه از خروج میلیاردها دلار ارز از کشور جلوگیری کرده‌است.»
دانشگاه‌های نخست جهان از دیدگاه شمار دانشجو عبارتند از:
سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) گفت: وضعیت ۱۰۲ دانشگاه ایرانی در سه حوزه پژوهش، نوآوری و وب سایت در میان بیش از ۵ هزار مؤسسه تحقیقاتی و دانشگاهی دنیا اعلام شد. در این رتبه‌بندی دانشگاه‌های مختلفی در دنیا در صدر هر کدام از حوزه‌ها قرار گرفته‌اند.http://www.mehrnews.com/detail/News/2356065
دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین رتبه دوم در کشور و ۳۲۸ در جهان
دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات (مجموعه واحدها) رتبه هفتم در کشور و ۶۳۸ در جهان
دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات (مجموعه واحدها) رتبه سوم در کشور و ۴۵۸ در جهان
در حال حاضر دانشگاه آزاد اسلامی دارای یک پژوهشکده (مصوب شورای گسترش آموزش عالی: پژوهشکده محیط‌های خشک (واحد مشهد)) و ۲۸ مرکز تحقیقاتی می‌باشد.
برخی از مراکز مهم تحقیقاتی عبارتند از: مرکز تحقیقات مکاترونیک MRL (واحد قزوین)، مرکز تحقیقات مواد پیشرفته AMRCمرکز تحقیقات مواد پیشرفته AMRC (واحد نجف آباد)، مرکز تحقیقات مهندسی مکانیک و خودرو (واحد قزوین)، مرکز تحقیقات صنعت ساختمان و بتن (واحد قزوین)، مرکز تحقیق و توسعه علوم کامپیوتر CSRDL(واحد قزوین)، مرکز تحقیقات فیزیک پلاسما، مرکز عالی بین‌المللی تحقیقات بین رشته‌ای (CEIS)، مرکز مطالعات استراتژیک، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی اردبیل، مرکز مطالعات و تحقیقات محیط زیست و انرژی (CEEVS)، مرکز تحقیقات مهندسی پزشکی (RCBME واحد مشهد)، مرکز تحقیقات باستان‌شناسی (واحد ابهر)، مرکز تحقیقات تهران پزشکی، مرکز تحقیقات شیر و فراورده‌های آن (واحد کرج)، مجتمع آزمایشگاهی و مزارع تحقیقاتی (واحد بروجرد)، مرکز تحقیقات کشاورزی (واحد دامغان) مزارع آموزش تحقیقاتی و گلخانه‌ای (واحد جیرفت)، مزارع آموزشی و تحقیقاتی (واحد رودهن).
بودجه پژوهشی دانشگاه از سال ۱۳۷۵ با یک درصد شهریه دریافتی ۳۴ درصد در هر سال برخوردار بوده و به ۳۷۲ میلیارد ریال در سال ۱۳۸۴ افزایش یافته‌است. همچنین درصد بودجه هزینه شده در امر پژوهش به کل بودجه اختصاص یافته به پژوهش در سال اول فقط حدود ۱۲ درصد بود، با روندی افزایشی با درصد جذبی حدود ۴۰ درصد در سال ۱۳۸۴ به حدود ۲۳۵ میلیارد ریال افزایش یافته‌است.
طبق آخرین آمار دریافت شده از پایگاه Scopus، در پنج ماه اول سال ۲۰۰۹ دانشگاه آزاد با ۱۰۷۹ مقاله در سطح کشور موفق به کسب رتبه اول در تولید مقالات علمی شده‌است. به‌طور کلی توسط این دانشگاه تاکنون ۱۴۵۵ کتاب تألیف، ۳۹۱ کتاب ترجمه، ۳۳۶۷ مقاله در نشریات ISI و ۴۹۸۲ مقاله در نشریات علمی-پژوهشی منتشر شده‌است.آفتاب
طبق آمار سال ۱۳۸۴ تعداد ۹۷۰ مقاله ISI و ۱۹۲۰ مقاله علمی-پژوهشی و ۲۳۰۰ مقاله نیز در کنفرانس‌های خارجی، توسط این دانشگاه منتشر شده‌است. ۳۲۱۲ طرح تحقیقاتی اجرا شده و ۳۰۹۸ طرح تحقیقاتی نیز در حال اجرا بوده‌است. تعداد ۳۳۲ عنوان اختراعات و ابداعات دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی نیز به ثبت رسیده‌اند که که برخی از آنان موفق به دریافت جوایز بین‌المللی گردیده‌اند.
طبق آمار بخش علم سنجی پایگاه سیویلیکا، تاکنون ۸۵ هزار و ۱۷۵ عنوان مقاله در کنفرانس‌ها و ژورنال‌های داخلی توسط مراکز مختلف دانشگاه آزاد ارائه شده‌است و در بین واحدهای دانشگاه آزاد هم واحد علوم و تحقیقات با سه هزار و ۵۳۸ مقاله، اهواز با سه هزار و ۴۷ مقاله و تبریز با دو هزار و ۴۶۹ مقاله از سایر واحدها پیشی گرفته‌اند.http://www.isna.ir/fa/news/94120302203/فعال-ترین-دانشگاه-های-ایران-در-تولید-مقالات
دانشگاه آزاد دارای ۳ مجله ISI و ۷۹ مجله علمی-پژوهشی و علمی ترویجی وزارتین و ۱۶۰ مجله علمی عمومی است.
رتبه‌بندی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی براساس تعداد مجلات مصوب وزارتین به قرار زیر است:
باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد اسلامی با ۱۸۰ دفتر و ۵ شعبه در تمام استان‌های کشور فعال است. از ابتدای تأسیس باشگاه تاکنون ۵۴هزار نفر جذب شده‌اند.
با شروع ریاست کریم زارع فعالیت‌های باشگاه افزایش چشمگیری داشت. ابتدا نام این مجموعه از «باشگاه پژوهشگران جوان» به «باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان» تغییر یافت. جهت‌گیری باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان در دوره جدید حیات خود در راستای توجه به پتانسیل‌های جهان اسلام و حضور نخبگان در حل مشکلات جامعه قرار گرفت و فعالیت‌های آن در این مسیر افزایش یافت.http://www.yjc.ir/fa/news/4170323
رونمایی ۱۲ طرح باشگاه پژوهشگران در مجلس شورای اسلامی موجب شد با تصویب نمایندگان مجلس در بودجه سال ۹۲ نام بنیاد ملی نخبگان و نام باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان در کنار هم آورده شود و این به معنای برخورداری و بهره‌مندی باشگاه پژوهشگران از تمام کمک‌هایی است که به بنیاد ملی نخبگان ارائه می‌شود.http://www.yjc.ir/fa/news/4529562/نام-باشگاه-پژوهشگران-در-کنار-بنیاد-ملی-نخبگان-برخورداری-یکسان-از-امکانات-پژوهشی کریم زارع اعلام کرد که با تصویب نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی مبلغ ۲۰۰ میلیون تومان به حساب باشگاه واریز شده‌است.
با پیگیری‌های ریاست باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، قرارداد مرکز پردیس تحقیقاتی پژوهشگران جوان و نخبگان (شهر دانایی) با همکاری شورای اسلامی شهر و شهرداری رودهن منعقد و مقرر شد برای تأسیس دفتر شهر دانایی قطعه زمینی به مساحت ۳۰۰۰ مترمربع در جنب سایت دانشگاه آزاد اسلامی رودهن و قطعه زمین دیگری به مقدار تقریبی ده هکتار که قابل توسعه است، به باشگاه اهدا شود. همچنین تاکنون بیش از ۵۰۰ میلیون تومان تشویقی نقدی به مقالات اعضای باشگاه پرداخت شده‌است.http://www.farzaninstitute.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2324
تفاهم نامه همکاری علمی – پژوهشی – فناوری بین مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) و باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان (دانشگاه آزاد اسلامی ایران) در مورخ دوم اردیبهشت ۹۳ منعقد گردید.http://ricest.ac.ir/?part=news&inc=news&id=777 علاوه بر آن باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان با سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، واحد الکترونیکی دانشگاه آزاد اسلامی، پارک علم و فناوری استان آذربایجان شرقی و مرکز علوم و فناوری‌های پیشرفته دانشگاه آزاد اسلامی تفاهم‌نامه منعقد کرده‌است.
هم‌اکنون ۱۳۴۳ انجمن در حال فعالیت هستند که ۱۱۲۸ عدد از آن‌ها به تصویب رسیده‌اند و بقیه بررسی و گذراندن مراحل تصویب هستند.
در آغاز دهه ۸۰ هجری، عده‌ای از دانشجویان رشته‌های تحصیلی مهندسی عمران و مهندسی صنایع، اقدام به تأسیس انجمن اسلامی دانشجویان پیرو خط امام دانشگاه آزاد اسلامی تهران در این دانشگاه نمودند که در کمتر از ۲ سال پس از اخذ موافقت اصولی این تشکل دانشجوئی، فعالیت آن متوقف شد. این تشکل از آن جهت اهمیت دارد که اولین انجمن اسلامی دانشجویان (بمعنی واقعی کلمه) در دانشگاه آزاد اسلامی بود و توانست در مدت کوتاهی بیش از ۲۰۰۰ عضو جذب کند.روزنامه بهار
انجمن اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب از ۱۳۹۲/۰۹/۰۹تأسیس شد. این انجمن در مدت کوتاهی توانست پایگاه‌های خود را در تمامی واحدهای تهران جنوب فعال نماید.
در بخش مسابقات داخلی دانشگاه با انجام مسابقات گوناگون ورزشی در ۲۷ رشته فعالیت داشته که ۴۰۰٬۰۰۰ دانشجو دانشجو در آن شرکت داشته‌اند. لازم است ذکر شود علی‌رغم موانع متعددی که بر سر راه حضور تیم‌های ورزشی این دانشگاه در مسابقات جهانی وجود داشته‌است، دانشجویان این دانشگاه توانسته‌اند هر سال در مسابقات جهانی دانشجویان (FISU) مقام‌های متعددی کسب نمایند. بیش از ۷۰ درصد تیم‌های اعزامی ایران به مسابقات مذکور از این دانشگاه بوده‌است و بیشترین سهم را در کسب مدال‌های مختلف جهانی برای کشور داشته‌اند.
دانشگاه آزاد با در اختیار داشتن ۲٬۵۰۰٬۰۰۰ مترمربع امکانات ورزشی دارای سرانه فضای ورزشی ۲ مترمربع است. بسیاری از قهرمانان کشور که در این دانشگاه مشغول به تحصیل هستند، توانسته‌اند ۲۸۸ مدال طلا، ۱۸۷ مدال نقره و ۲۳۶ مدال برنز در مسابقات ورزشی بین‌المللی کشور کسب نمایند. دانشگاه آزاد اسلامی در مسابقات بین دانشجویی جهانی (IFISU) -به عنوان تنها نماینده آسیا- شرکت کرد و در میان ۷۰ تیم عنوان نخست را از آن خود کرد.
حداد عادل در انتقاد از دانشگاه آزاد گفته‌است: «این دانشگاه کیفیت را پابه پای کمیت توسعه نداده‌است و باید اجازه دهیم انتقادها هم از آن بیان شود اما برخورد سیاسی با این دانشگاه را نیز درست نمی‌دانم. وی افزود: ظرفیت دانشگاه‌های دولتی در حال حاضر برای تحت پوشش قرار دادن تمام متقاضیان کافی نیست و باید چنین نهادهایی وجود داشته باشد اما این بدان معنا نیست که دانشگاه آزاد نباید مورد نظارت باشد.»
گزارش نهایی کمیته تحقیق و تفحص از دانشگاه آزاد اسلامی در مجلس نهم در سال ۱۳۹۳ منتشر شد. این گزارش، دانشگاه آزاد را متهم می‌کند که طی دست‌کم سه دهه در حوزه‌های اداری، آموزشی و دانشجویی، تصرف اراضی و املاک، اجرای طرح‌های عمرانی و تاسیس واحدهای برون‌مرزی مرتکب تخلفات و مفاسد عمده‌ای شده‌اند. تحقیق و تفحص از آموزش عالی و دانشگاه آزاد اول بار در سال ۱۳۸۳ و در پی «فروش و لو رفتن» سوالات آزمون تخصصی علوم پزشکی کلید خورد.
دومین دورخیز برای تحقیق و تفحص از دانشگاه آزاد سال ۱۳۹۱ در مجلس نهم و در حالی شروع شد که بعد از تنش‌های فراوان میان دولت احمدی‌نژاد و دانشگاه آزاد، سرانجام عبدالله جاسبی بعد از ۳۰ سال، صندلی ریاست را به نزدیکان احمدی‌نژاد واگذار کرد.
در این گزارش اشاره شد که دانشگاه آزاد اسلامی، منابع عمومی را صرف فعالیت‌های سیاسی و به‌ویژه انتخابات‌ سال ۱۳۸۴ و ۱۳۸۸ کرده است.
هیئت تحقیق همچنین به تخلفات و مفاسد مالی دانشگاه آزاد در فعالیت‌های عمرانی اشاره کرده و مسئولان دانشگاه آزاد را به زمین‌خواری، خرید املاک مصادره‌ای و رانت‌ خانوادگی متهم کرده است.