moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
«هنوز در زمان حاضر هم تات‌ها و تالشی‌ها و مازندرانی‌ها به لهجه‌هایی سخن می‌گویند که از بقایای زبان هند و اروپایی می‌باشد که در آغاز زبان مادهای شرقی بوده‌است. امتیاز ویژه این لهجه‌ها، کهنگی و مهجوری اصوات می‌باشد که در بسیاری موارد با زبان فارسی تفاوت داشته و با مادی و پارتی و اوستایی مشابهت دارد»
در برخی دسته‌بندی‌ها کردی به سه دسته اصلی شمالی، جنوبی و میانه تقسیم شده که خود شامل بیست و دو نوع گویش می‌باشد و هر گویش نوع نگارش و تلفظ خاصی دارد.جلیلیان، عباس: جستاری در باب علل رکود ادبیات کردی. در: نشریه: «گوهران»، تهران: بهار ۱۳۸۶ - شماره ۱۵. ص۱۰. تلاش برای یک زبان استاندارد برای کردی نتوانسته به موفقیت‌های چشمگیری برسد.
شاخه‌های اصلی زبان‌های کردی عبارتند از:Ethnologue report for Kurdishدائرةالمعارف بزرگ اسلامی، جلد دهم، تهران ۱۳۸۰، ص. ۵۴۸–۵۴۹Rüdiger Schmitt: Die iranischen Sprachen in Gegenwart und Geschichte. Wiesbaden (Reichert) 2000.Rüdiger Schmitt (Hg.): Compendium Linguarum Iranicarum. Wiesbaden (Reichert) 1989,Kurdish language - Britannica Online Encyclopedia
زبان کردی مرکزی در عراق زبان رسمی است در حالی که در کشور سوریه ممنوع است. تا اوت ۲۰۰۲ در ترکیه محدودیت‌های شدیدی بر آن (کردی کرمانجی) اعمال می‌شد گرچه هنوز کاربرد آن در ترکیه محدود است. در ایران نیز کاملا آزاد است و در رسانه‌ها امکان استفاده از آن وجود دارد در حالی که استفاده از آن در نظام آموزشی دولتی هنوز صورت نپذیرفته‌ و قطعی نشده است.
اشتراکات زبانی میان کردی و پارسی باستان و پارسی میانه (پارسیگ)
بسیاری از واک‌های موجود در فارسی باستان و میانه که بعدها تحت تأثیر الفبا و دستور زبان عربی متروک شدند در کردی امروز زنده‌اند. از جمله تفاوت‌هایی که میان واژگان هم ریشهٔ کردی و فارسی امروز وجود دارد جابجایی حروف و قلب و تبدیل هاست که در این گونه موارد غالباً صورت مورد استفاده در کردی به صورت کهن واژه نزدیک تر است. این تغییرات در زبان فارسی را امروزه تحت عناوین زیر بررسی می‌کنند.
۱- یاء و واو مجهول: در فارسی باستان بیش از یک نوع یائ و واو وجود داشته که امروزه تنها صورت باقی مانده در فارسی را یاء و واو معلوم و دیگر گونه‌ها را مجهول می‌خوانند. یاء معلوم چون: تیر، جاوید، رهی، بید و واو معلوم چون: تموز، آهو، توت. صورت مجهول واو و یاء (که در فارسی افغانستان و تاجیکستان همچنان رواج دارد) در کردی با علامت «ێ» و «ۆ» از شکل معلوم آن‌ها متمایز می‌شوند و در واژگانی چون: شێر، دلێر، زۆر، شۆر و… وجود دارند.
«بعد از اسلام که خط پهلوی به عربی بدل شد و در حروف هجای عربی برای تلفظ واو و یاء مجهول حروف خاصی موجود نبود به مرور زمان تفاوت میان آنها از میان برخاست و همه معروف خوانده شدند.» (جهانگیر، ۱۳۸۵: ۲۱)
۲ - ابتدا به سکون: در زبان‌های ایرانی باستان گروه‌های صامت، یعنی اجتماع دو صامت در آغاز کلمه وجود داشته‌است اما بعدها از میان برخاسته است (خانلری، ۳۵۱:۱۳۶۵) این تغییر نیز باز به دلیل نفوذ و تأثیر دستور زبان عربی اتفاق افتاده که در آن ابتدا به ساکن محال است؛ بنابراین کلماتی که دارای چنین ترکیبی بودند به دو صورت تغییر کردند:
الف- افزودن مصوت میان دو صامت آغازی
Barardar-----brad(ar)---------bratar (برادر)
ب- الحاق مصوت به آغاز کلمه
در کردی کلمات با همان سیاق باستانی و با صامت آغازین به کار می‌روند
Bra, bro,fra, dro
ج- تبدیل صامتها:
۱- صامت j=ج در آغاز کلمات در فارسی مرحلهٔ باستان، میانه و جدید به ز= z تبدیل یافته، همین واژگان در کردی بدل به ژ =zh شده‌اند.
زن jan = zan =
زیستن jiv = ziwistan =
در کردی:
(در واژهٔ ژه نیار به معنای نوازنده) ژه ن = jan = zhan
ژین/ ژیان = jiv =zhiwan
۲- صامت نفسی ه=h که در آغاز کلمات مرحلهٔ باستانی قرار داشته در فارسی میانه باقی مانده و در جدید ساقط شده
انجمن hanjamana= hanjaman=
در کردی این شکل از کاربرد ه همچنان زنده است و در برگردان به فارسی حذف می‌شوند
هه و راز hawraz = اوراز به معنای فراز
هه و رامان hawraman= اورامان به معنای محل برآمدن خورشید
هه ور hawr = ابر
۳- صامت و=v آغازی هرگاه پس از آن مصوت i قرار داشته در مرحلهٔ میانه همچنان وجود داشته و در مرحلهٔ جدید به گُ = go تبدیل شده (خانلری۳۴۶:۱۳۶۵)
گشتاسپ = vishtaspa=wishtasp
گزارد = vicard = wizard
در کردی همین تبدیل در برخی موارد دیده می‌شود اما هم شکل نخستین امروز کاربرد دارد و هم شکل تغییر یافته:
Vitn(وتن) یا گوتن به معنای گفتن
هم وتن و هم گوتن در معنای گفتن به کار می‌رود که در اولی v باستانی به کار رفته و در دومی تبدیل شدهٔ آن به go. این go در کردی به o بسیار خفیف تلفظ می‌شود که بیشتر شبیه سکون است. به نظر می‌رسد در فارسی هم چنین بوده باشد و بعدها به دلیل پرهیز از ابتدای به سکون اینo واضح تر شده باشد.
۴- دال در بسیاری از کلمات فارسی قدیم ذال بوده و مثل ذال تلفظ می‌شده و به مرور زمان تلفظش تبدیل شده و دال شده (جهانگیر، ۱۳۸۵ :۱۵)
گنبذ = گنبد در کردی گمذ
۵گروه صامت fr= ف ر در میان کلمه به رف= rf قلب شده‌است.
برف = vafr =wafr
در کردی وه فر wafr عیناً تلفظ دورهٔ میانه است.
۶- مصوت میانی o یا auh در فارسی دورهٔ جدید به صامت خ بدل شده (خانلری، ۳۴۵:۱۳۶۵) و در کردی به همان صورت باقی مانده.
تخم = tauhm = tom
توم = tom
۷- مصوت آغازی هو=hu یا u در فارسی جدید به خ بدل شده (خانلری، ۳۴۲:۱۳۶۵)
خشک = ushk= hushk
درکردی:
وشک = hushk=ushk=wshk
۸-تبدیل صامت s س به ه h
ask=aho=آهو
Masi=mahi=ماهی
Asen=ahen=آهن
زبان کردی لهجه‌های متعدد دارد مانند: مکری، سلیمانیه‌ای، اردلانی، کرمانشاهی، بایزیدی، عبدویی، ملکشاهی و... .محمد معین فرهنگ فارسی (متوسط) شش جلدی، انتشارات امیرکبیر، تهران ۱۳۶۲احسان یارشاطر: زبان‌ها و لهجه‌های ایرانی: مقدمه لغتنامه دهخدا. تهران ۱۳۳۷ زبان کردی با دسته شمالی لهجه‌های ایرانی غربی بعض مشابهات دارد، و از زبان‌های مهم دسته غربی بشمار می‌رود و صاحب اشعار و تصانیف، قصص و سنن ادبی است.
گویش جنوبی:شامل لهجه‌های: کلهری، ایلامی، لکی، مایانی، گروسی و… است که جغرافیایش در ایل‌های کرد ایران شامل استان‌های ایلام، کرمانشاه، کردستان، شمال و غرب لرستان در منطقه ی خودمختار حریم کردستان عراق (کردستان جنوبی) در شهرهای چون: خانقین، مندلی، زرباطیه، بدره، جسان، جلولا و دیگر مناطق پیوسته به آن می‌باشد.
گویش مرکزی:
شامل ته لهجه‌های: سورانی، مکری، بابانی، اردلانی و جافی است؛ و جغرافیای آن در حوزه حضور ایلات گویشور آن یعنی در کردستان عراق در استان‌های اربیل، سلیمانیه، کرکوک و شهرهای پیرامون آن‌ها و در ایل‌های کرد ایران در استان‌های آذربایجان غربی و استان کردستان و شهرهای شمالی استان کرمانشاه (روانسر، جوانرود، ثلاث باباجانی، پاوه) می‌باشد. لهجه‌های مکریانی و بابانی از ته لهجه‌های کردی سورانی، شکل استاندارد گویش سورانی هستند که در منطقهٔ مهاباد و سلیمانیه رایج است. در حالی که لهجه اردلانی تفاوت‌های لغوی و دستوری با سورانی دارد.
لکی: شامل لهجه های غیر ارگاتیو هرسینی، صحنه ای و ارگاتیو بالاوندی، عثمانوندی و جلالوندی و.. میشود که هرکدام ویژگی های خاص خود را دارند. گویشوران این زبان در استانهای کرمانشاه ، ایلام و لرستان زندگی می‌کنند‌. گونه های ارگاتیو در لکی دارای ساختار مشابه گویش اردلانی هستند. برخی از منابع زبانشناسی، لکی را زبانی جُدا از کُردی میدانند. محمد دبیر مقدم، در کتاب رده شناسی زبان های ایرانی، لکی را زبانی جدا از کردی طبقه بندی کرده است.رده شناسی زبان های ایرانی، دکتر محمد دبیرمقدم، دانشگاه بوعلی سینا. فرامرز شهسواری، زبان شناس ایرانی نیز لکی را زبانی جدا از زبان کردی میداند. آیا لکی گویشی کردی است؟/ فرامرز شهسواری، پایگاه تحلیلی خبری کشکان. ویلیام فرالی لکی را شاخه‌ای از زبان لری می‌داند.William J. Frawley, William Frawley, "International Encyclopedia of Linguistics&" 4-Volume Set, Volume 1, Oxford University Press, 2003, ISBN 978-0-19-513977-8, page. 310.احسان یارشاطر در کتاب زبانها و لهجه‌های ایرانی، لکی را یکی از گویش‌های زبان لری می‌داند.زبان‌ها و لهجه‌های ایرانی، احسان یارشاطر، صفحهٔ ۴۰ کتاب در کتاب فرهنگ و واژه‌نامه لکی کیان به نقل از کتاب جغرافیای نظامی ایران آمده: «زبان لکی از زبان‌های فارسی قدیم ایران می‌باشد که به علت کوهستانی بودن جایگاه آن مردم، از نفوذ واژه‌های بیگانه محفوظ مانده‌است.»فرهنگ و واژه‌نامه لکی، صفحهٔ ۱۴ کتاب راولینسون نیز، زبان لکی را مشتق شده از فارسی باستان می‌داند.تحلیل تطبیقی ساختاری، مفهومی و کاربردی مثلهای زبان لکی و فارسی، صفحهٔ ۱۳۵ کتاب مهرداد ایزدی و نادر انتصار زبان لکی را یکی از گویش‌های اصلی زبان گورانی می‌دانند.
به لحاظ زبان شناختی گورانی و زازا را نمی‌توان کردی شمرد. این زبان‌ها جز شاخه زازا-گورانی از زبان‌های ایرانی شمال غربی‌اند.J. N. Postgate, Languages of Iraq, ancient and modern, British School of Archaeology in Iraq, [Iraq]: British School of Archaeology in Iraq, 2007, p.  138."راهنمای زبان‌های ایرانی"، جلد دوم (به لاتین: "Compendium Linguarum Iranicarum") با نام اختصاری CLI اثر ۱۷ زبان‌شناس برجسته به سرپرستی رودیگر اشمیت، ترجمه توسط ۴ نفر (زیر نظر حسن رضایی باغ‌بیدی)http://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-language-ihttp://www.britannica.com/topic/Iranian-languagesA history of persian literature, VOL XVIII, Oral Literature of iranian languages,p2
گورانی و زازاکیhttp://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-tribes از نظر زبان‌شناسی زبانی مستقل از کُردی و بخشی از زبان‌های کاسپین به حساب می‌آیند.Edmonds, Cecil. Kurds, Turks, and Arabs: politics, travel, and research in north-eastern Iraq, 1919-1925. Oxford University Press, 1957. اما در طول سال‌ها تأثیرات متقابلی بین این دو زبان وجود داشته‌است.Philip G. Kreyenbroek, "On the Kurdish Language", a chapter in the book The Kurds: A Contemporary Overview. دانشوران اروپایی معتقدند که گورانی از کردی جدا است و کردی مترادف با گروه کرمانجی‌زبان (کرمانجی شمالی، مرکزی و جنوبی) است، در حالی که کردها معتقدند که زبان کردی هر یک از زبان‌های منحصربه‌فرد یا گویش‌هایی که توسط کردها گویش می‌شود و توسط گروه‌های قومی همسایه گویش نمی‌شود را در برمی‌گیرد که بحثی اجتماعی سیاسی است و چندان به زبان‌شناسی مرتبط نمی‌باشد.Edmonds, Cecil. Kurds, Turks, and Arabs: politics, travel, and research in north-eastern Iraq, 1919-1925. Oxford University Press, 1957. Oxford University Press, 1957
زبان گورانی (که شامل اورامی می‌شود) اغلب به عنوان بخشی از شاخه زازا-گورانی زبان‌های کاسپینی ایرانی و هندوایرانی (آریایی) طبقه‌بندی می‌شود.J. N. Postgate, Languages of Iraq, ancient and modern, British School of Archaeology in Iraq, [Iraq]: British School of Archaeology in Iraq, 2007, p. 138.http://www.zazaki.net/haber/the-zazas-a-kurdish-sub-ethnic-group-or-separate-people-1131.htmhttp://members.tripod.com/~zaza_kirmanc/research/paul.htmhttps://www.quora.com/Kurdistan/Is-the-zaza-people-in-Turkey-actually-kurds اما زبان زازاکی که در قسمت‌های شمالی کردستان گویش می‌شود، هم از نظر دستوری و هم از نظر واژگان متفاوت است و به‌طور کلی توسط گویشوران گورانی قابل فهم نیست اما مرتبط با گورانی در نظر گرفته می‌شود. تقریباً همه جوامع زازاکی‌زبان، و نیز گویشوران یک زبان از نزدیک مرتبط دیگر به نام شبکی که در بخش‌هایی از کشور عراق گویش می‌شود داردAbd al-Jabbar, Falih. Ayatollahs, sufis and ideologues: state, religion and social movements in Iraq. University of Virginia 2008.Sykes, Mark. The Caliphs' last heritage: a short history of the Turkish EmpireKaya, Mehmet. The Zaza Kurds of Turkey: A Middle Eastern Minority in a Globalised Society. O'Shea, Maria. Trapped between the map and reality: geography and perceptions of Kurdistan. ISBN 0-415-94766-9.Library Information and Research Service. The Middle East, abstracts and indexMeiselas, Susan. Kurdistan: in the shadow of history. Random House, 1997.
کردها و گورانی‌ها مایلند زبان گورانی را گویشی از زبان‌های کردی بشمارندKehl-Bodrogi, Krisztina. "Syncretistic religious communities in the Near East: Collected Papers of the International Symposium, Alevism in Turkey and Comparable Syncretistic Religious Communities in the Near East in the Past and Present”, Berlin, 14–17 April 1995Ozoglu, Hakan. "Kurdish notables and the Ottoman state." Albany: State University of New York Press, 2004Romano, David. "The Kurdish nationalist movement: opportunity, mobilization, and identity." Cambridge. Cambridge University Press, 2006. و برخی زبان‌شناسان (مانند فردیناند هنربیخلر، شیهاالسلامی، حسن‌پور، ارانسکی و خزنه‌دارخزانه دار، معروف (2002). تاریخ ادبیات کرد، جلد دوم، اربیل: نشر آراس،) هم این دیدگاه را تایید می‌کنند؛ ولی تفاوت‌های زبان‌های زازا-گورانی و زبان‌های کردی بسیار زیاد است و برخی زبانشناسان گورانی را به عنوان گویشی کردی طبقه‌بندی نمی‌کنند. به ویژه مک‌کنزی از طرفداران این دیدگاه به شمار می‌رود. برخی هم، مانند چمن‌آرا، با رد دیدگاه مک‌کنزی آن را نه زبانی برای گفتگو بلکه زبان ادبی برساخته ساکنان زاگرس می‌دانند.
در گذشته، زبان کردی تنها با نویسه عربی نوشته می‌شد؛ اما پس از جنگ جهانی اول و در پی جایگزینی نویسه عربی در ترکیه با نویسه لاتین، کردی نیز در این کشور با نویسه لاتین نوشته شد. غیر از این، کردهای ساکن در شوروی سابق نویسه سیریلیک به‌کار می‌بردند. هم‌اکنون در ایران و عراق کردی با نویسه عربی نوشته می‌شود.
بخش اصلی واژگان زبان‌های کردی از ریشه‌های کهن ایرانی است. پس از هجوم اعراب علی‌رغم گسترش اسلام و به زعم آن فرهنگ و ادبیات عربی در بخش وسیعی از کردستان همچون دیگر مناطق خاورمیانه، به دلایل مختلف از جمله کوهستانی و منزوی بودن محیط زیست کرد زبانان، زبان کردی توانست خود را از سیل وام‌واژه‌های زبان‌های مجاور از جمله عربی به ویژه در زمینه نوشتار حفظ بنماید. در کردی نوشتاری کمترین درصد واژگان عربی در مقایسه با دیگر زبان‌های خاورمیانه که تحت تأثیر زبان عربی قرار گرفته‌اند وجود دارد و البته بیشتر آن تعداد واژگان دخیل نیز لغات مذهبی است.
زبان کردی دارای ۸ حرف صدادار است:
و نیز دارای ۲۳ حرف بی‌صدا است:
"ضمیرهای اشاره"
در سورانی و کلهری ضمیرهای پسوندی مانند فارسی هستند. آن‌ها در انتهای کلمه قرار گرفته و دو کلمه را به هم پیوند می‌دهند. مثلاً:
ضمیرهای پسوندی:
نمونه‌هایی برای حالت مفرد ("Kur" در کردی یعنی پسر):
نمونه‌هایی برای حالت جمع:
در کردی هم مانند دیگر زبان‌های ایرانی «اضافه» وجود دارد.
شکل اضافه در کردی بسیار شبیه فارسی است؛ تنها در گویش کرمانجی هنگامی که اضافه مفرد باشد، بسته به اینکه اضافه مذکر باشد یا مؤنث به ترتیب پس از آن «ê» یا "a" می‌آید.
شکل‌های «اضافه» در زبان کردی:
در مثال‌های زیر پسوند اضافه پررنگ آورده شده‌است. در زبان کردی خواندگار به معنی شاگرد و مامُستِه به معنی آموزگار است.
همان‌طور که مشاهده شد در همهٔ گویش‌ها کلمه آموزگار بی‌جنسیت بود و تنها در گویش کرمانجی هنگامی که شاگرد مفرد بود، جنسیت آن تعیین‌کنندهٔ پسوند پس از آن بود.
مثال‌هایی دیگر:
در کرمانجی بر خلاف دیگر زبان‌های هندواروپایی، شکل گذشته فعل بستگی به این دارد که فعل لازم است یا متعدی. در این نمونه با توجه به اینکه «دیدن» متعدی است و «رفتن» لازم شکل گذشتهٔ آن‌ها در گویش کرمانجی با هم تفاوت دارد.
در زبان کردی در گویشهای کرمانجی و سورانی زمان حال با پیشوند «د» ساخته می‌شود؛ مانند فارسی پس از «د» ریشه فعل و پس از آن پسوند شخصی می‌آید (مثلاً مانند زبان فارسی برای اول شخص پسوند «م» می‌آید). در گویش جنوبی -همچنین در چندین لهجه از گویش‌های مرکزی و شمالی- پیشوند «د» نادیده انگاشته می شود و گویش لکی «مَ» استفاده می شود، در گویش اردلانی پیشوند «ا» برای فعلها استفاده می‌شود که در پارسی باستان و تعداد زیادی از فعلهای پارسیگ ساسانی نیز استفاده می‌شد.
برای نمونه فعل رفتن که ریشه آن در زبان‌های کردی‌تبار «ç» است، چنین صرف می‌شود:
نمونه‌های دیگری از اول شخص مفرد در پی می‌آید. زیر ریشه فعل‌ها خط کشیده شده‌است.
استثنائاً از آنجا که تلفظ «de-ê-im» دشوار است، «têm» تلفظ می‌شود.
در گویش کلهری واژه jin وجود ندارد و تبدیل به (زنی) زنده شده‌است البته در پارسی باستان واژه jīvā به معنی زندگی وجود داشته که در سورانی و اردلانی ژیا، ژین žia, žina و همچنین معادل پارسیگ ساسانی زنده (زندگ) آن در کرمانجی زندی (zindi)، در سورانی زیندو(zindu)، در اردلانی زندگ یا زنگ zindg می‌باشد.
در گویش سورانی خوشه آوایی xw به صورت xo تلفظ می‌شود
در زبان کردی مانند پارسی با پیشوند «ب» دستور داده می‌شود. در آغاز پیشوند ب می‌آید و سپس ریشه فعل:
زبان کردی عضوی از شاخه شمال‌غربی زبان‌های ایرانی است که خود شاخه‌ای از زبان‌های هندوایرانی است و آن نیز به نوبه خود شاخه‌ای از زبان‌های هندواروپایی است.
روز ۱۵ مه برابر با ۲۵ اردیبهشت از سوی کنگره ملی کردستان به عنوان روز زبان کُردی تعیین شده‌است. در این روز نخستین شماره از مجلهٔ کردی‌زبان هاوار توسط جلادت بدرخان در شهر دمشق منتشر شد. هاوار نخستین مجلهٔ کردی‌زبان تا زمان خود به‌شمار می‌آمد.خبرگزاری فرات، مراسم‌های جشن زبان کُردی در ۷ شهر شمال کردستان برگزارشد، ۱۵ مه ۲۰۱۳؛ بازدید در ۱۵ مه ۲۰۱۴.
پراکندگی در کشورهای مختلف بدین شرح است:https://www.institutkurde.org/en/info/the-kurdish-population-1232551004
در ترکیه حکومت مرکزی این کشور با هدف اقناع اتحادیۀ اروپا در مذاکرات بر سر پیوستن این کشور به این اتحادیه، از سال ۲۰۰۹ سختگیری در ارتباط با تدریس زبان کُردی را اندکی تعدیل کرد. در سپتامبر ۲۰۰۹ شورای آموزش عالی این کشور مجوز تأسیس مؤسسه‌ای به نام "انستیتوی زبان‌های زنده" را به دانشگاه آرتکلوی ماردین صادر کرد که برنامه‌ای برای تدریس همۀ زبان‌های کشور ترکیه ارائه کرده‌بود. پس از حکم دادگاه حقوق بشر اروپا در سال ۲۰۰۹، شورای آموزش عالی اجازه داد که زبان کُردی نیز در برنامۀ درسی این مؤسسه قرار بگیرد. در سال ۲۰۱۰ دانشگاه آرتوکلوی ماردین با پذیرش ۲۰ دانشجو در مقطع کارشناسی "گروه فرهنگ و زبان کُردی" را راه‌اندازی کرد که مدیریت این برنامه را قدری یلدیریم زبان‌شناس کُرد بر عهده داشت. همچنین یک دورۀ زبان کُردی نیز در نیم‌سال دوم سال ۲۰۰۹ در دانشگاه بیلگی استانبول راه‌اندازی شد.
دانشگاه آرتوکلوی ماردین، مؤسسۀ زبان‌های زنده: "زبان و ادبیات کُردی" (به انگلیسی)، نوشته‌شده توسط ریاست دانشگاه آرتوکلوی ماردین؛ بازدید در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
بی‌بی‌سی نیوز: "دانشگاهی در ترکیه نخستین دورۀ زبان کُردی را در این کشور آغاز کرد"، نوشته‌شده در ۲۵ مهر ۱۳۹۰؛ بازدید در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
در جریان مذاکرات سه‌جانبۀ صلح میان نمایندگان دولت ترکیه، حزب دموکراتیک خلق‌ها و عبدالله اوجالان رهبری زندانی حزب کارگران کردستان همچنین حکومت تدریس زبان کُردی در مدارس را نیز به صورت محدود مجاز شمرد؛ مشروط به اینکه تنها به صورت درس انتخابی و فقط در در مدارس خصوصی انجام شود. پس از آن در دانشگاه آلپ ارسلان موش نیز گروه فرهنگ و زبان کُردی تأسیس شد و همچنین اجازه داده‌شد تا در دانشگاه آرتوکلوی ماردین مادۀ درسی زبان کُردی به صورت انتخابی به دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد نیز ارائه گردد.
در سال ۲۰۱۳ ادارۀ امور دینی ترکیه موسوم به دیانت اجازه داد تا نیایش در مسجدهای ترکیه به زبان کُردی صورت بگیرد و همچنین قرآن به زبان کُردی آموزش داده‌شود.kurdish%20language%2BARTUKLU%20UNIVERSITY%20 MARDIN&pg=PA 51 &output=embed" width=500 height=500 یلماز، گوزده. ۲۰۱۷. "حقوق اقلیت‌ها در ترکیه: کارزار اروپایی‌شدن" (به انگلیسی)، لندن و نیویورک: تایلور اند فرانسیس، ص ۴۹ و ۵۱؛ شابک ۱۳ رقمی: 978-1138639737، بازدید در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
فیلم "" (به کُردی: Min Dît: The Children of Diyarbakır) که در ۲ آوریل ۲۰۱۰ در ترکیه اکران شد، نخستین فیلم کاملاً کردی‌زبان بود که در تاریخ این کشور مجوز اکران بر پردۀ سینماها را دریافت می‌کرد.
در ایران نخستین بار در دهۀ ۱۳۵۰ خورشیدی با تلاش محمدصدیق مفتی‌­زاده در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران دو درس تحت عناوین کُردی مقدماتی و کُردی پیشرفته به صورت واحد اختیاری تدریس شد و کتاب‌هایی نیز توسط مفتی‌زاده برای آن تألیف شد، اما این برنامه دوام نیاورد و خیلی زود کنار گذاشته‌شد.دانشگاه کُردستان: "گروه زبان و ادبیات کردی" (به فارسی)؛ بازدید در ۱۵ آبان ۱۴۰۰. از اواخر دهۀ ۱۳۷۰ جمعی از زبان‌شناسان، نویسندگان و دانشگاهیان کُرد خواهان تدریس زبان کُردی و تأسیس رشتۀ زبان و ادبیات کُردی در دانشگاه‌های ایران شدند. در سال ۱۳۸۲ گروهی از ادبیان کُرد اقدام به تدوین کتاب و تعریف سرفصل برای برنامۀ درسی این رشته کردند و این برنامه پس از تصویب در دانشگاه کردستان در سنندج به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ارسال شد و در جلسۀ ۴۸۸ شورای گسترش آموزش عالی نیز در تاریخ ۵ مهر ۱۳۸۲ مورد تأیید قرار گرفت و حتی در دفترچۀ انتخاب رشتۀ کنکور سال ۱۳۸۳ نیز رشتۀ زبان و ادبیات کُردی به عنوان یکی از انتخاب‌های متقاضیان ورود به دانشگاه قید گردید، اما پس از انتخاب رشته و در هنگام اعلام نتایج کنکور در آغاز سال تحصیلی ۱۳۸۳ به دلایل نامعلوم از پذیرش دانشجو در این رشته ممانعت به عمل آمد. در سال ۱۳۹۳ بار دیگر گروهی از ادیبان و دانشگاهیان کُرد خواهان تدریس زبان کُردی در دانشگاه‌ها و تأسیس رشتۀ زبان و ادبیات کردی شدند که این بار با تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در آغاز سال ۱۳۹۴ شورای راه‌اندازی رشتۀ زبان و ادبیات کُردی در دانشگاه کردستان سنندج تشکیل شد و نهایتاً‌ از آغاز سال تحصیلی ۱۳۹۴ برای نخستین بار رشتۀ زبان و ادبیات کردی با پذیرش ۴۱ دانشجو در این دانشگاه آغاز به کار کرد.
خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): "پذیرش دانشجو در رشته زبان و ادبیات کُردی دانشگاه کردستان" (به فارسی)، نوشته‌شده در ۱۹ مهر ۱۳۹۴؛ بازدید در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
گروه مشاورۀ تحصیلی هیوا: "معرفی رشته زبان و ادبيات كردی"؛ بازدید در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
بی‌بی‌سی فارسی: "دانشگاه کُردستان برای اولین بار در رشتۀ زبان کُردی دانشجو می‌پذیرد"، نوشته‌شده در ۳ مرداد ۱۳۹۴؛ بازدید در ۱۵ آبان ۱۴۰۰. با این وجود تدریس این رشته ذیل گروه آزمایشی علوم انسانی صورت می‌گیرد و نه در گروه زبان‌ها و به همین دلیل گستردگی چندانی ندارد. علاوه بر این رشتۀ زبان و ادبیات کُردی تنها در یک دانشگاه در کل ایران و تنها در مقطع کارشناسی تدریس می‌شود و دیگر دانشگاه‌های مناطق کُردنشین ایران همچون کرمانشاه، ایلام، خرم‌آباد، بجنورد و ارومیه فاقد چنین رشته‌ای هستند.دویچه‌وله: "آغاز به کار دانشکده زبان و ادبیات کُردی در استان‌های کُردزبان"، نوشته‌شده در ۱ آبان ۱۳۹۴؛ بازدید در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
همشهری‌آنلاین: "گام جدید در آموزش زبان کُردی"، نوشته‌شده در ۲۴ مهر ۱۳۹۸؛ بازدید در ۱۵ آبان ۱۴۰۰.
خودآموزی زبان کردی:
فرهنگها:
جواد سعید (زادهٔ ۱۳۰۱ ساری – درگذشتهٔ ۱۷ اردیبهشت ۱۳۵۸) واپسین رئیس مجلس شورای ملی در دوران حکومت پهلوی بود.
پس از گذراندن دبستان و دبیرستان وارد دانشگاه تهران شد و مدرک خود را رشتهٔ پزشکی دریافت داشت. سپس به فرانسه رفت و در دانشگاه طب پاریس تحصیلش را پی گرفت. در بازگشت به کشور به ریاست بهداری راه آهن برگزیده شد و در دوره ۲۱ مجلس شورای ملی، از ساری به نمایندگی برگزیده شد و در آن مجلس، وی عضو هیئت رئیسه بود در دوره‌های ۲۲، ۲۳ و ۲۴ نیز نمایندهٔ ساری بود و همچنین ریاست مجلس را نیز به دوش داشت. جواد سعید در مجلس مؤسسان سوم (۱۳۴۶) نیز نماینده و عضو هیئت رئیسه بود. او در ۳۰ شهریور ۱۳۵۷ (تنها ۵ روز قبل از انحلال حزب در ۳ مهر ۱۳۵۷) دبیرکل حزب رستاخیز شد. وی ریاست مجلس شورای ملی (پس از بالا گرفتن اعتراضات و برکناری عبدالله ریاضی) را بر عهده گرفت و بعد از انقلاب نیز اعدام گردید.یادبود حقوق بشر بنیاد عبدالرحمن برومند
سِر ایان موری مک‌کلن (؛ زادهٔ ۲۵ مه ۱۹۳۹) بازیگر انگلیسی است. او در طول شش دهه فعالیت حرفه‌ای، در ژانرهای گوناگون تئاتر مربوط به شکسپیر و مدرن تا فانتزی و علمی-تخیلی عامه‌پسند ایفای نقش کرده‌است. او در طول حرفهٔ خود جوایز متعددی از جمله هفت جایزهٔ لورنس اولیویه، یک جایزهٔ تونی، یک جایزهٔ گلدن گلوب و یک جایزهٔ انجمن بازیگران فیلم دریافت کرده‌است. او علاوه بر این نامزد دو جایزهٔ اسکار، پنج جایزهٔ امی ساعات پربیننده و چهار بفتا شده‌است. مک‌کلن برای ایفای نقش ریچارد سوم در "ریچارد سوم" (۱۹۹۵)، جیمز ویل در "خدایان و هیولاها" (۱۹۹۸)، مگنیتو در فیلم‌های "مردان ایکس" و گندالف در سه‌گانه‌های "ارباب حلقه‌ها" و "هابیت" به شهرت جهانی رسید.
به گفتهٔ بی‌بی‌سی، «نقش‌آفرینی‌هایش به او تضمین کرده‌است تا بتواند در معیار بازیگران تئاتر و فیلم انگلیسی جایگاهی داشته باشد». مک‌کلن دریافت‌کنندهٔ هر جایزهٔ بزرگ سینمایی در پادشاهی متحده است و به عنوان نماد فرهنگی بریتانیا در نظر گرفته می‌شود. او فعالیت حرفه‌ای خود را در سال ۱۹۶۱ در تئاتر بلگرید آغاز کرد. در سال ۱۹۶۵، مک‌کلن برای نخستین بار در تئاتر وست اند حضور یافت. در سال ۱۹۶۹، او برای پیوستن به گروه تئاتر پروسپکت دعوت شد تا نقش‌های اصلی "ریچارد دوم" شکسپیر و "ادوارد دوم" مارلو را بازی کند و او خود را به عنوان یکی از برجسته‌ترین بازیگران کلاسیک کشور ثابت کرد. در دهه ۱۹۷۰، مک‌کلن یکی از وفاداران رویال شکسپیر کامپنی و تئاتر ملی بریتانیای کبیر شد. در سال ۱۹۸۱، او برای بازی در "آمادئوس" ساختهٔ آنتونیو سالییری برای نخستین بار نامزد دریافت جایزهٔ تونی و برندهٔ جایزهٔ بهترین بازیگر در یک نمایش‌نامه شد.
مک‌کلن در سال ۱۹۹۱ به‌پاس خدماتش به هنرهای نمایشی نشان شوالیه دریافت کرد. در سال ۲۰۰۸، او برای خدماتش در زمینهٔ نمایشی و برابری نشان همنشین افتخار را دریافت کرد. او همجنس‌گرا است و از سال ۱۹۸۸ در مورد جنسیت خود آشکارسازی می‌کند و همچنان از جنبش‌های اجتماعی دگرباشان جنسی در سراسر جهان حمایت می‌کند. او در اکتبر ۲۰۱۴، نشان آزادی شهر لندن را دریافت کرد.
مک کلن یک آتئیست است. در اواخر دهه ۱۹۸۰، او اشتهای خود را برای هر نوع گوشت به جز ماهی از دست داد و از آن زمان به طور عمده از رژیم غذایی آفت خوار پیروی کرد. در سال ۲۰۰۱، یان مک کلن جایزه شهروند هنرمند جهان (فرانسه) را دریافت کرد.
مک‌کلن یک خالکوبی از الگوی شماره نه دارد که با استفاده از فیلمنامه ساخته شده توسط جی آر آر تالکین از تنگوار نوشته شده است. یاران حلقه . سایر بازیگران «همراهی» ( الیجا وود ، شان آستین ، اورلاندو بلوم ، بیلی بوید ، شان بین ، دومینیک موناگان و ویگو مورتنسن ) همین خالکوبی را دارند. جان ریس دیویسکه شخصیت او نیز یکی از ۹ همراه اصلی بود، این خالکوبی را انجام نداد، به جای آن دو بدلکاری او پیشنهاد شد.
سِر ایان موری مک‌کلن در سال ۲۰۰۶ به سرطان پروستات مبتلا شد. در سال ۲۰۱۲، او در وبلاگ خود اظهار داشت که "هیچ دلیلی برای هشدار وجود ندارد. من به طور منظم معاینه می شوم و سرطان مهار می شود. من به هیچ درمانی نیاز ندارم."
مک‌کلن در اوایل سال ۲۰۱۳ به عنوان وزیر کلیسای زندگی جهانی منصوب شد تا ریاست ازدواج دوستش و همبازی مردان ایکس پاتریک استوارت با خواننده سانی اوزل را بر عهده بگیرد .
مک‌کلن در ۱۸ ژوئن ۲۰۱۴ دکترای افتخاری ادبیات را از سوی دانشگاه کمبریج دریافت کرد . او در روز پنج‌شنبه ۳۰ اکتبر ۲۰۱۴ به عنوان آزادگان شهر لندن انتخاب شد. این مراسم در گیلدهال لندن برگزار شد. او توسط لرد شهردار لندن، فیونا وولف ، نامزد شد که گفت او یک "بازیگر استثنایی" و "مبارز خستگی ناپذیر برای برابری" است. او همچنین عضو بازنشسته کالج سنت کاترین، آکسفورد است.
ایران و غرب نام یک مجموعهٔ مستند سه قسمتی‌ست که در فوریه ۲۰۰۹ به مناسبت سی‌امین سالگرد انقلاب ۱۳۵۷ ایران از شبکهٔ بی‌بی‌سی ۲ پخش شد. قسمت اول ساعت ۹ شب شنبه ۷ فوریه و قسمت‌های دوم و سوم در شنبه‌های بعدی به نمایش درآمد. این فیلم مستند به رابطهٔ ایران و کشورهای غربی می‌پردازد و با سیاستمدارانی که از سال ۱۹۷۹ میلادی (۱۳۵۷ خورشیدی) نقش قابل توجهی در رویدادهای مربوط به ایران، اروپا و ایالات متحد آمریکا ایفا کردند، مصاحبه می‌کند.
تهیه‌کنندهٔ این مجموعه نورما پرسی است که پیش‌تر مجموعه‌های مستند "مرگ یوگسلاوی" و "اسرائیل و عرب‌ها: صلح ناپایدار" را تهیه کرده‌است.
روح‌الله داداشی (زاده ۴ بهمن ۱۳۶۰ – درگذشته ۲۶ تیر ۱۳۹۰ در کرج) ورزشکار پیشین رشته بدن‌سازی و پرورش اندام اهل ایران و دارای مقام قهرمانی مردان آهنین برای دو سال در سری مسابقات قهرمانی جهان بود. وی همچنین یک دوره قهرمانی مسابقات بین‌المللی مردان آهنین که در جزیره قشم برگزار شد را نیز در کارنامه خود داشت. او در پی یک درگیری خیابانی در غرب کرج به ضرب چاقو توسط علیرضا ملاسلطانی کشته شد.
او از والدینی اهل میانه در کرج به دنیا آمد. او دهمین فرزند خانواده و کوچکترین پسر خانواده در میان ۷ برادر و ۴ خواهر بود که در حصارک کرج زندگی میکردند. در دوران نوجوانی تابستان‌ها دست فروشی می‌کرد. او فعالیت ورزشی خود را با رشته کشتی شروع کرد و دو سال به آن پرداخت، امّا بعد به پرورش اندام روی آورد. او در این رشته بسیار موفق بود و بعد از یکسال به مقام قهرمانی کرج دست یافت. روح‌الله تحصیلات خود را تا دیپلم ادامه داد.
روح‌الله داداشی در مصاحبه‌ای که در هشتم اردیبهشت ۱۳۸۹ در مصاحبه با روزنامه جام جم انجام داد اعلام کرد که دوست دارد کمربند قهرمانی خود را به محمود احمدی‌نژاد، پیروز انتخابات ریاست جمهوری دهم اهدا کند، چون حمایت زیادی از ورزشکاران دارد.رادیو فردا: «قوی‌ترین مرد ایران» در یک درگیری خیابانی کشته شد، بازدید: اوت ۲۰۱۱.
در رشته پرورش اندام:
در قویترین مردان:
روایت‌ها از چگونگی قتل او متفاوت است. مجید فرجی خبرنگار کرجی که در زمان قتل در کنار داداشی حضور داشته‌است، مدعی است این قتل نقشه‌ای از قبل طراحی شده بوده‌است ولی فرمانده نیروی انتظامی کرج این ادعا را رد می‌کند. در ادعایی دیگر، مربی داداشی پیاده شدن وی از ماشین را رد کرد و عقیده دارد ضاربان در حالتی که او در ماشین نشسته بوده‌است او را مضروب کرده‌اند و نیز ادعا کرد قاتل به او گفته‌است که داداشی در جواب فحاشی‌های آنان تنها آن‌ها را به آرامش دعوت می‌کرده‌است.
طبق روایتی دیگر در جریان یک تصادف جزئی بین خودروها، فحاشی ضاربان سبب عصبانیت داداشی شده و او به تعقیب ضاربان می‌پردازد که منجر به استفاده از چاقو توسط قاتل می‌شود. متهم می‌گوید در جریان درگیری بارها از او خواستم مرا رها کند اما او همچنان کتکم می‌زد. همچنین متهم در جریان اظهارات خود در دادگاه گفت که در جریان درگیری برای ترساندن داداشی و همراهش اقدام به استفاده از چاقو کرده‌است، که ابتدا دو ضربه به دستان داداشی زده و ضربه آخرش به گردن او اصابت می‌کند. بنا به گزارش آینده داداشی و خبرنگار همراهش در حال بازگشت از جلسه انتخاباتی فاطمه آجرلو بوده‌اند و خبرنگار پس از مضروب شدن داداشی از آن محل می‌گریزد و جریان توسط سایر شاهدان به اطلاع پلیس می‌رسد. علی داداشی با رد این صحبت‌ها گفت برادرم در جشن نیمه شعبان شرکت کرده بود و از آنجا بازمی‌گشت.بی‌بی‌سی
علاوه بر مجلس ترحیمی که از سوی خانواده او برگزار شد، مردم شهرهای دیگر و نهادهای مختلف نیز پرسه‌های جداگانه‌ای برگزار کردند. از آن جمله مراسم باشگاه راه‌آهن با حضور علی دایی و پرسه در اهواز و میانه بود.
جلسه اوّل رسیدگی به اتهامات متهم ردیف اوّل در تاریخ ۱۵ مرداد ۱۳۹۰ با حضور پنج قاضی در کرج برگزار شد. متهم ادعا کرد که قصد کشتن روح‌الله را نداشته و اصلاً او را نمی‌شناخته‌است. او همچنین تقاضای عفو نکرد. در این جلسه فرد دیگری به نام داریوش اصلانی که ساعاتی پیش از وقوع جنایت از سوی متهم مورد ضرب و شتم و زورگیری قرار گرفته بود به ایراد شکایت پرداخت. متهم ردیف اوّل این پرونده در دادگاه محاکمه و به اعدام محکوم شد. متهم ردیف دوم در دادگاه عمومی و جزایی کرج به جرم شرکت در نزاع منجر به قتل به سه سال حبس و و تحمل ۸۰ ضربه شلاق و متهم ردیف سوم به اتهام مصرف مشروبات الکلی به ۸۰ ضربه شلاق محکوم شدند.
سرانجام حکم علیرضا ملاسلطانی، متهم ردیف اول پرونده در ساعت ۵:۱۹ بامداد روز ۳۰ شهریور ۱۳۹۰ در خیابان پونه گلشهر کرج، محل رخ دادن جنایت در حالی اجرا شد که او در هنگام اعدام ۱۷ سال داشت و سازمان عفو بین‌الملل خواستار لغو حکم او شده بود. برادر ملاسلطانی می‌گوید که لحظاتی قبل از اجرای حکم اعدام، برادر داداشی به مادر متهم، که از او تقاضای عفو داشته‌است، سیلی زده‌است.مصاحبه داوود ملاسلطانی جمعیتی در حدود ۱۵ هزار نفر برای مشاهده اعدام گرد آمده بودند. علی داداشی در یک مصاحبه توضیح داد که این که من به مادر متهم سیلی زدم شایعه‌ای بیش نبود من هرگز خانواده قاتل را از نزدیک ندیدم فقط چند بار خود قاتل را از فاصله دو متری دیدم اگر می‌خواستم سیلی بزنم به خودش میزدم نه مادرش.داداشی راضی به اعدام قاتل برادرم نبودم اما... خبرگزاری ایرنا
از آنجایی که قاتل کمتر از ۱۸ سال سن داشت، اعدام او واکنش‌های مختلفی را از سوی نهادهای بین‌المللی برانگیخت. کاترین اشتون، نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور خارجه، نسبت به اعدام قاتل در زیر سن قانونی، رعایت نکردن کنوانسیون حقوق کودک توسط ایران و همچنان تعداد زیاد اعدام‌ها در ایران اعتراض کرد. وزارت امور خارجه انگلیس این اعدام را شنیع توصیف کرد. بان کی مون، رئیس سازمان ملل، در دیدار با احمدی‌نژاد در نیویورک در مورد اعدام علیرضا ملاسلطانی اظهار تاسف کرد و خواستار توجه ایران به حقوق بنیادی شهروندی و سیاسی افراد شد. علی داداشی، برادر روح‌الله داداشی، این واکنش‌ها را به دلیل سیاسی شدن پرونده قتل برادرش دانست و آن‌ها را محکوم کرد. او این مجازات را نه تنها خواسته خانواده بلکه خواسته همه مردم خواند و انجام آن را برای افزایش امنیت جامعه ضروری دانست.
محمد حکاک (درگذشته در ۲۲ تیر ۱۳۹۰) استاد مخابرات دانشگاه تربیت مدرس بود.
محمد حکاک تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی در سال ۱۳۴۲ از دانشگاه بغداد و در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری مهندسی برق (مخابرات) به ترتیب در سال‌های ۱۳۴۷ و ۱۳۵۰ در دانشگاه ایلینوی آمریکا به پایان رسانده‌است. او از سال ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۹ دانشیار دانشگاه بغداد و از ۱۳۵۹ تا ۱۳۷۲ پژوهشگر ارشد مرکز تحقیقات مخابرات ایران بود و سپس به عضویت هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس پیوست و تا هنگام مرگ، در مرتبه استاد تمام مشغول تدریس و پژوهش بود.
او سوابق اجرائی و صنعتی متعددی دارد، از جمله ریاست بخش مهندسی برق در دانشگاه بغداد (از ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۹)، ریاست بخش انتقال رادیوئی ونوری در مرکز تحقیقات مخابرات ایران (از ۱۳۶۴ تا ۱۳۷۲)، عضویت هیئت مدیره شرکت صنایع میکروموج (از ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۶)، ریاست مرکز تحقیقات مخابرات ایران (از ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۹) و ریاست پژوهشکده انتقال در آن مرکز (از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۵).
زمینه‌های آموزشی وتحقیقاتی او شامل آنتنهای مایکروویو، انتشار امواج، مدارات مایکروویو، مخابرات سیار، مخابرات ماهواره ای و فن آوری فضائی بود. او بیش از ۱۵ طرح پژوهشی انجام داد، ۱۰ رساله دکتری و ۵۵ پایان‌نامه کارشناسی ارشد راهنمائی کرد و ۷ کتاب تألیفی یا ترجمه‌ای، ۵۵ مقاله مجله ای و بیش از ۱۱۵ مقاله کنفرانسی منتشر کرد. همچنین سردبیر مجله علمی پژوهشی فنی و مهندسی مدرس و عضو هیئت تحریریه ۳ مجله علمی پژوهشی دیگر بود.
محمد حکاک در طول ۳۵ سال گذشته عضویت و همکاری در انجمنهای علمی خارجی وداخلی داشت، از جمله عضو ارشد انجمن مهندسین برق و الکترونیک IEEE آمریکا (از سال ۱۹۸۴)، عضو برجسته انجمن مهندسین برق IEE انگلیس (از سال ۱۹۹۰)، عضو ارشد انجمن برق والکترونیک ایران IAEEE (از سال ۱۳۷۲)، عضو انجمن فیزیک ایران (از سال ۱۳۷۰) و عضو انجمن فناوری اطلاعات وارتباطات ایران (از سال ۱۳۸۴). همچنین او در برگزاری کنفرانسی ملی و بین‌المللی تخصصی مشارکت مداوم داشت، از جمله سری سمپوزیوم بین‌المللی مخابرات (IST) و سری کنفرانس مهندسی برق ایران (ICEE). او در سال ۱۳۸۴ به عنوان استاد نمونه کشوری معرفی شد.
سید محمد حکاک قزوینی (متولد ۲۰ مرداد ۱۳۳۶، قزوین)، دانشیار گروه فلسفه دانشگاه بین‌المللی امام خمینی و معاون آموزشی این دانشگاه است. وی در شهریور ۱۳۹۱ در مراسمی با حضور علی‌اکبر صالحی به عنوان چهره ماندگار قزوین برگزیده شد.
وی دانش‌آموخته مهندسی شیمی از دانشگاه صنعتی شریف در مقطع کارشناسی و فلسفه از دانشگاه تهران در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری است.
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی از سازمان‌های وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. این سازمان در سال ۱۳۷۴ تأسیس شد و مسئولیت آن در زمینه فعالیت‌های فرهنگی خارج از کشور است. ایده تشکیل این سازمان با طرح ادغام بخش‌های فرهنگی و تبلیغی نهادها و مؤسسات دولتی و عمومی فعال در خارج از کشور ایجاد شد و پس از تصویب اساسنامه آن و سپس تصویب خامنه‌ای فعالیت خود را آغاز کرد.
این سازمان زیر نظر یک شورای‌عالی متشکل از شخصیت‌های مهم فرهنگی، چند تن از اعضای هیئت وزیران مانند وزیر امور خارجه و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و همچنین رئیس سازمان صدا و سیما اداره می‌شود. این سازمان در عمده سفارتخانه‌های ایران در کشورهای مختلف نماینده فرهنگی دارد.
در حال حاضر محمدمهدی ایمانی‌پور رئیس این سازمان است. او در تاریخ ۲۶ آبان ۱۴۰۰ به عنوان ششمین رئیس سازمان از ابتدای تأسیس آن، جانشین ابوذر ابراهیمی ترکمان گردید.https://www.isna.ir/news/1400082620238/
یکشنبه ۱۲ تیر ۱۴۰۱ گروه سایبری «قیام تا سرنگونی»، وابسته به سازمان مجاهدین خلق حمله سایبری به وب‌سایت و سامانه‌های سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی را اعلام کرد و در ویدئویی منتشر کرد که «به بیش از دویست هزار سند و فایل دست یافته که برخی از آن‌ها محرمانه هستند». همچنین تصاویری از مسعود و مریم رجوی و شعارهای سازمان مجاهدین خلق پس از این حمله سایبری بر روی این سامانه قرار گرفت. «شش سایت و سامانه، ۴۴ سِرور و دو اتوماسیون اداری» از
تارنمای سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی بعد از این حمله سایبری از دسترس خارج شد.
خودت انجام بده (Do it yourself or DIY) اصطلاحی است که از دهه ۱۹۵۰ میلادی در برخی کشورهای غربی به ویژه ایالات متحده آمریکا رواج پیدا کرد و معنای آن تعمیر، اصلاح، ساختن یا انجام برخی کارهای فنی در خانه یا بیرون از خانه بدون کمک خواستن از متخصصان و استادکاران آن رشته‌است. امروزه در کشورهای یاد شده این شیوه رواج گسترده‌ای یافته‌است و رشته‌های گوناگونی را - بجز کارهایی که به دلیل حساسیت، تنها کارآزمودگان مجاز به انجام آن هستند - شامل می‌شود.
در این روش علاوه بر صرفه‌جویی در هزینه‌ها و مصرف مواد اولیه، باعث پرورش استعدادهای فنی و پر شدن اوقات فراغت نیز می‌گردد.
منوچهر صدوقی سها (زاده ۱۳۲۷ در اردبیل) فیلسوف، عرفان‌پژوه‌‌، نویسنده و حقوقدان اهل ایران است. او تحصیلات دانشگاهی‌اش را در رشته حقوق تا مقطع لیسانس پی گرفت. بعد از آن تحصیلات خود را در حوزه علمیه ادامه داد. افزون بر تحقیق و نگارش او استاد فلسفه و حکمت و عرفان دانشگاه‌ و همچنین مؤسسه حکمت و فلسفه است. او داماد محمدتقی جعفری است.
پتنجلی ( که زمان زیست او بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ سال قبل از تولد مسیح برآورد می‌شود) مولف یوگه سوترهها است. بر اساس سنت هندوان او همان نویسنده ی مهاباسیه (کتابی در زمینه ی دستور زبان سانسکریت) و کتاب ناشناخته‌ای در زمینهٔ آیوروده (پزشکی سنتی هند) است.
محل تولد پتنجلی گمان می‌رود که گونَرده (به معنای کشوری در شرق) باشد. او در طول زندگی خودش را به عنوان اهل گونرده معرفی می‌کرد. اینها گفتهٔ تیرمولار را تأیید می‌کند که پتنجلی را اهل معبد Koneswaram temple of Trincomalee (معبد هندوها در شرق سری لانکا) می‌خواند.
یوگه سوتره قانون راهنمای راجه یوگه است که فلسفهٔ آن اقبال جهانی یافته‌است. یوگه در آیین هندو شامل تمرکز، جذبهٔ درونی و یک نظام برای مراقبه و اخلاق است.
کاج قندی یکی از گونه‌های درخت کاج است که در غرب ایالات متحده آمریکا می‌روید. این کاج بلندترین و بزرگ‌ترین گونه کاج به‌شمار می‌آید. مخروط این کاج نیز بزرگ‌ترین مخروط در میان مخروط‌داران است. این درخت در کوهستان‌های ایالت‌های اورگن و کالیفرنیا در آمریکا و شمال غربی مکزیک می‌روید.
این کاج که بلندترین و بزرگ‌ترین کاج جهان است، عضوی از گروه کاج‌های سفید شمرده می‌شود؛ و به ارتفاع ۴۰ تا ۶۰ متر و به قطر ۱٬۵ تا ۲٬۵ متر می‌رسد و تا ارتفاع ۲۲٬۵ متری از زمین بدون شاخه می‌روید.فرهنگ بزرگ مواد. نوشته مهندس پرویز فرهنگ، چاپ اول، ۱۳۷۹، ص ۴۵۲، انتشارات سپیده سحر
برگ (سوزن)های این کاج در دسته‌های ۵ تایی می‌روید. این درخت با مخروط‌های بزرگ خود به خوبی شناخته می‌شود. درازی این غوزه‌ها بین ۲۵ تا ۵۰ سانتیمتر است و تا ۶۶ سانتیمتر هم دیده شده‌است. نام این کاج به‌خاطر رزین شیرین این درخت است که با شکر افرا برابری می‌کند.
از چوب این کاج که دارای استحکام متوسط و رگه‌های نسبتاً صاف است و به همین خاطر کمتر در معرض انقباض و پیچیدگی قرار می‌گیرد، به میزان وسیعی در کارهای ساختمانی، تهیه الوار و ساخت در و چارچوب و جعبه و دیگر وسایل چوبی استفاده می‌شود. دانه‌های بالدار و تقریباً بزرگ این کاج نیز خوردنی است.
یک سگ جهنمی سگی است فراطبیعی که در فولکلورها وجود دارد. نسخه‌های متفاوت و زیادی از آن تصویر شده‌است مواردی که بیشتر از بقیه مشترک است داشتن خزی مشکی و رنگ چشمانی قرمز یا زرد، داشتن قدرت و سرعت بسیار زیاد، داشتن ماهیتی روح یا شبح‌وارانه و گاهی توانایی صحبت با انسان‌ها است.
در بعضی افسانه‌ها وجود دارد که اگر سه بار یا بیشتر با چشمانش زل زده شود فرد قطعاً خواهد مرد. در فرهنگ‌هایی که زندگی پس از مرگ به صورت آتشین وجود دارد سگ‌های جهنمی خصوصیات ویا ظاهری آتشین پیدا می‌کنند. گاهی به آنها محول می‌شود تا از ورود افراد به دنیای زیرین (دنیای مردگان) جلوگیری کنند. در فرهنگ‌های اروپای شنیدن صدای سگ جهنمی نشانه مرگ یا حتی علت مرگ است.
لوییزا می الکات (زاده ۲۹ نوامبر ۱۸۳۲ - درگذشته ۶ مارس ۱۸۸۸) رمان‌نویس آمریکایی است که به سبب رمان‌های زنان کوچک، مردان کوچک و پسران جو و همسران خوب؛ مشهور است.
زنان کوچک حول موضوعات خانه خانواده الکات،Alcott family home ارکارد هوس در کنکورد، ماساچوست نوشته شده که بر مبنای زندگی واقعی نویسنده و سه خواهرش است.
شخصیت های داستان زنان کوچک در حقیقت پرتویی از زندگی واقعی او و سه خواهرش است . شخصیت مارگارت یا مگ مارچ در اصل خواهر بزرگ تر او، آنا آلکوت پرت است . جوزفین یا جو مارچ خود لوییزا می باشد و الیزابت یا بت مارچ در حقیقت خواهر کوچکش، الیزابت سووال آلکوت است که در سن بیست و دو سالگی در گذشت و آز آنجا که لوییزا به او بسیار علاقه داشت نامش را در رمان زنان کوچک تغییر نداد . ایمی مارچ هم کوچکترین خواهر او یعنی ابی می آلکوت می باشد .
ویژگی های مادر چهار خواهر مارچ به شدت شبیه به مادر خود لوییزا ، ابیگل می آلکوت است و شخصیت پدر این چهار خواهر بر پایه شخصیت پدر لوییزا و سه خواهرش یعنی آموس برانسون آلکوت ( فیلسوف و معلم معروف ) بنا شده است .
فصل دوم سریال سوپرنچرال که خالق آن اریک کریپک بود در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۶ شروع به پخش کرد و در ۱۷ مه ۲۰۰۷ پایان یافت و در ۲۲ اپیزود بود. این فصل روی داستان دو برادر به نام سم وینچستر (جارد پدالکی) و دین وینچستر (جنسن اکلس) و تلاش آن‌ها برای متوقف کردن ازازل متمرکز بود شیطانی که برای مرگ پدرشان جان وینچستر و مادرشان مری وینچستر مسئول بود. البته در اکثر قسمت‌ها آن‌ها جان مردم عادی را از موجودات فراطبیعی نجات می‌دادند. و متوجه قابلیت‌های فراوان سم شدند و با افرادی مشابه سم برخورد کردند.
این فصل سه‌شنبه‌ها ساعت ۹:۰۰ بعدازظهر به وقت زمان شرقی آمریکا پخش می‌شد، اولین پخش از شبکه سی‌دابلیو بود (این شبکه از شبکه وارنربروس و شبکه یوپی‌ان به وجود آمد). فصل قبلی روی شبکه وارنربروس پخش می‌شد. این فصل به‌طور متوسط در هر قسمت ۳٫۱۴ میلیون آمریکای تماشا شد. که این سریال در خطر عدم ادامه قرار داد.
این سریال در پادشاهی متحده از شبکه آی‌تی‌وی پخش شد، در کانادا از سیتی‌تی‌وی و اسپیس، و در استرالیا از شبکه نتورک تن. این مجموعه همچنین از طریق بسته دی‌وی‌دی شش‌تایی در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۷ منتشر شد. همچنین در فروشگاه ایکس‌باکس لایو, و آمازون. کام.
دریای ویسایا نام دریایی کوچک
دریای ویسایا همچنین غنی‌ترین دریای جهان از نظر تنوع زیست دریایی به‌شمار می‌رودWWW.INQ7.NET با این حال شیوه‌های ویرانگر ماهیگیری همچون استفاده از مواد منفجره و سیانید به‌علاوهٔ صید بیش‌ازاندازهٔ ماهیان سبب وارد آمدن آسیب جدی به محیط زیست این دریا شده به نحوی که ۹۵ درصد حیات دریایی و ۹۹ درصد مرجان‌های آن از بین رفته‌اند. آلودگی دریا نیز یکی دیگر از عوامل نابودی دسته‌جات ماهیان بوده و نگرانی از شرایط موجود سبب شده‌است تا در سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای محافظت از دریای ویسایا صورت پذیرد.
سخن گفتن و عمل کردن بر طبق ادب سیاسی یا ملاحظات سیاسینمونه کاربرد این اصطلاح در برابر عبارت Politically correct انگلیسی:
نزاکت سیاسی به نحوهٔ گفتار و رفتار و سیاستی اشاره دارد که در آن فرد در بیان منظور خود، ارائهٔ دیدگاه خود یا به نمایش گذاشتن هنر خود سعی می‌کند تا اقلیت‌های آسیب‌پذیر و افراد به‌حاشیه‌رانده‌شده جامعه یا افرادی را که به نوعی به آن‌ها تبعیض اجتماعی روا داشته شده، نرنجاند و آن‌ها را مورد آزار کلامی یا تحقیر اجتماعی قرار ندهد. فرد سعی دارد در سیاست شخصی خود و با گفتار، رفتار یا دیدگاه‌های خود تا اندازه ممکن اخلاق عمومی و پذیرفته شده جامعه را در نظر بگیرد و در کلام، روش بیان و رفتار خود، این سیاست گذاری فردی و اخلاقی را مراعات کند. در غیر این صورت گفته می‌شود که وی در گفتار، رفتار یا دیدگاه خود ملاحظات نادرست داشته‌است و رفتار و گفتار او از منظر عمومی نادرست بوده‌است.
گاه ممکن است فرد دیدگاه خود را با این ملاحظات اخلاق جمعی سازگار نبیند، اما چنین فردی با آشکار کردن دیدگاه ناسازگار خود ممکن است در موقعیت یک نژادپرست، زن‌ستیز، همجنس‌گراهراس، تراجنس‌هراس، ضد افراد دارای معلولیت و از این قبیل قرار بگیرد و مجبور به تصحیح سخن یا رفتار خود باشد.
به‌ویژه در جوامع گوناگون رسانه‌های عمومی، مسئولان و مدیرانی که نقش تصمیم‌گیرنده در جامعه دارند، می‌کوشند تا در بیانات خود همواره نزاکت سیاسی را به نمایش بگذارند و از ابراز سخنانی که ممکن است توهین مذهبی، قومی، جنسیتی یا اهانت به جامعه معلولان، سالمندان یا گرایش‌های مختلف جنسی به‌شمار آید، بپرهیزند.
رسانه‌های عمومی و جمعی نیز سعی می‌کنند و مجبورند تا این سیاست‌گذاری کلی را رعایت کنند چون همیشه مورد دقت و توجه عمومی قرار دارند تا با انتشار مطالب و ارائه برنامه‌های خوداقلیت‌های سرکوب شده یا گروه‌های مورد تبعیض را مورد آزار قرار ندهند، به تبعیض عمومی علیه آن‌ها دامن نزنند یا به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم و به نوعی نفرت پراکنی نژادی، جنسی و آزار و سرکوب اقلیت‌ها را تأیید نکنند.
امروزه افراد در محافل خصوصی و میان دوستان و آشنایان، هم‌چنان نظرات خود را با ملاحظه این سیاست و ملاحظه فردی بیان می‌کنند و درغیر این صورت ممکن است با واکنش‌های منفی و منتقدانهٔ اطرافیان خود روبه‌رو شوند.
حساسیت‌های عمومی و چارچوب‌های ملاحظهٔ این که چه کلامی یا بیانی از منظر عمومی درست است، در جوامع گوناگون با یکدیگر فرق‌هایی دارد اما به نظر می‌رسد اصطلاح‌های مدرن با ملاحظه‌ها و سیاست‌گذاری‌های هنجارمند شکل می‌گیرند. نمونهٔ آن‌ها را می‌توان در مورد اصطلاح‌های قدیم و جدید زیر مشاهده کرد:
در کنار موارد مشابه با موردهای ذکر شده در بالا، کوشیده می‌شود از کاربرد واژه‌هایی که به‌طور ضمنی برتری مرد نسبت به زن را القا می‌کند نیز پرهیز شود و برای آن‌ها واژه‌های جایگزین به کار رود. مانند: دلاوری به جای مردانگی، ایستادگی به جای پایمردی، فتوت به جای جوانمردی و …
مخالفان نزاکت سیاسی می‌گویند نباید با عناوینی مانند نزاکت سیاسی زمینه ای فرآهم شود تا صدای عده‌ای خفه شود. نویسنده و هنرپیشه مشهور بریتانیایی، اِستیون فِرای معتقد است نزاکت سیاسی باعث می‌شود تا پیشرفت‌های عصر روشنگری به صورتی نظام‌مند و هدفمند به عقب بازگردد.
منتقدان نزاکت سیاسی عنوان می کنند اگر بنا باشد هر بار دانشگاه و رسانه‌ متهم شود که چرا به فلانی با فلان عقاید تریبون داده است، کم‌کم صداهای متفاوت دیگر به گوش نمیرسد.
دروازه غار نام یکی از دروازه‌های قدیمی شهر تهران بود که در اطراف حصار ناصری (حصاری که در عهد ناصرالدین شاه قاجار در اطراف شهر طهران یا به اصطلاح آن روز، در اطراف دارالخلافه ناصری کشیده شده بود)، قرار داشت. این دروازه در حد فاصل بین خانی‌آباد و میدان شوش در حوالی مکانی که امروزه در آن میدان غار (شهید هرندی) بنا شده‌است، واقع بود. محل دقیق این دروازه حد فاصل میدان شوش و میدان راه‌آهن می‌باشد که در شمالی‌ترین قسمت محله باغ آذری بوده است.
بر کاشی‌کاری زیبای این دروازه تصاویری از نبرد رستم و دیو سفید نقش شده بود که حتی تا زمان تخریب این دروازه، بسیار سالم و دست‌نخورده باقی‌ مانده بود. به همین دلیل کاشی‌های نقاشی‌ شده مربوط به دروازه غار، به موزه ایران باستان انتقال یافتند تا در آن‌جا نگهداری شوند. این نقش زیبا دارای رقم "استاد محمد کاشی‌پز شیرازی" است و پیداست که این هنرمند اهل شیراز سازنده این کاشی‌ها و نقش مندرج بر آن بوده‌است. هرچند از زندگی این هنرمند اطلاعی در دست نیست. تاریخ ساخته شدن این نقش کاشی بر اساس مندرجات آن، در سال ۱۲۶۳ هجری قمری بوده‌است.
دلیل نام‌گذاری این دروازه به دلیل نام اراضی سمت شمال آن می‌باشد.
دروازه غار، دروازه‌ی جنوبی شهر تهران بوده که در زمان ناصرالدین شاه، در ضلع جنوبی برج و باروی شهر، مابین دروازه ری و دروازه قزوین بنا شد.
در گذشته دروازه‌ی شهرها در ورودی جاده‌های منتهی به شهر جهت کنترل ورود و خروج به شهر بنا می‌شد.
جاده‌ای که به سمت دروازه غار منتهی می‌شد، در راستای جنوب به شمال بوده که در حال حاضر به نام خیابان خزانه-شمال نام‌گذاری شده است.
قبل از احداث دروازه، اراضی شمال دروازه، خانه‌ها و کاروان‌سراهایی بنا شده بود که ایوان ورودی آن‌ها از جنوب به شمال پشت به کوه‌های شمیران بوده و غارهای کوچک در دل کوه‌های شمیران را در نظر بیننده تداعی می‌کرده که همین امر باعث نام‌گذاری این منطقه به اراضی بلوک غار شده بود.
با احداث دروازه در جنوب این اراضی، غار بزرگی درست در وسط کوه‌های شمیران و زیر قله‌ی توچال نظر هر بیننده‌ای که قصد ورود به تهران را داشته، جلب می‌کرد و این دروازه به دروازه غار معروف شد.
امروزه با نگاه کردن به این دروازه از سمت خیابان خزانه-شمال که در محل قدیم آن بازسازی شده، وجه تسمیه‌ی این بنا به زیبایی نمایان است.
دریای سِلِب یا دریای سولاوسی () بخشی از آب‌های غربی اقیانوس آرام
"Celebes Sea." "Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online". Encyclopædia Britannica, 2011. Web. 17 Jul. 2011.
Celebes Sea. "Answers.com. The American Heritage® Dictionary of the English Language", Fourth Edition, Houghton Mifflin Company, 2004. accessed July 17, 2011.
هلندیان در اوایل سدهٔ هفدهم بخش‌هایی از جزایر سلب و سانگ را به تصرف خود درآوردند اما خود دریای سلب برای مدتی طولانی تحت سیطرهٔ بازرگانان و دزدان دریایی اهل بورنئو و جزایر اطراف قرار داشت و استعمارگران در اواخر سدهٔ نوزدهم توانستند آنرا تحت کنترل خود درآورند.
دریای سلب از نظر ماهیگیری دارای اهمیت بسیاری است و تجارت ساحلی و بین جزیره‌ای در آن رواج دارد.
نابینای بیت‌صیدا یکی از معجزات عیسی (بر اساس ذکر عهد جدید) است که فقط در انجیل مرقس باب ۸ آیات ۲۲ تا ۲۶ ذکر شده‌استBiblegateway Mark 8:22-26
بر اساس انجیل وقتی عیسی به بیت‌صیدا شهری در جلیله رسید. نابینایی از وی درخواست کرد تا وی شفا دهد. عیسی دستش را روی چشمان مرد گذاشت و مرد گفت من «انسان‌ها را شبه درختان در حال حرکت می‌بینم» عیسی چندباره این کار را تکرار کرد تا وی کاملاً خوب شد.
جاودانگی (چکی: Nesmrtelnost) رمانی از میلان کوندرا رمان‌نویس چک - فرانسوی است. این رمان در سال ۱۹۸۸ به زبان چکی نوشته شد. در سال ۱۹۹۰ برای نخستین بار و به زبان فرانسوی منتشر شد.
شخصیت اصلی داستان زنی است به نام اگنس که از مشاهده حرکت اتفاقی زنی مسن در ذهن نویسنده‌ای به نام میلان کوندرا پدید می‌آید. از کانال چنین شخصیتی کوندرا به مفهوم جاودانگی می‌پردازد.
عقل سالم در بدن سالم است از ضرب‌المثل معروف در زبان‌های گوناگون جهان از جمله در زبان فارسی است که ترجمه‌ای از عبارت معروف لاتین Mens sana in corpore sano به همین معنی است.
این عبارت بخشی است از متنی در طنزنامه شماره ۱۰ (۱۰:۳۵۶) در نوشتارهای شاعر رومی، جوونال (Juvenal) است که به عنوان پاسخی به این پرسش که مردم در زندگی باید خواهان چه چیزهایی باشند می‌نویسد:
ضرب‌المثلی فارسی با معنایی قابل قیاس با این مفهوم در شاهنامه فردوسی وجود دارد:
Sentenze, motti, proverbi latini brevemente illustrati, appendice al Vocabolario della Lingua Latina Campanini-Carboni, Paravia, Torino, 1993, p. 50.
قانون، قانون‌گذاری، و آزادی : گزارش جدیدی از اصول آزادی‌خواهانهٔ عدالت و اقتصاد سیاسی کتابی سه جلدی از فریدریش آوگوست فون هایک - برندهٔ جایزهٔ نوبل - است که در سال ۱۹۷۹ منتشر شده است. جلد نخست این کتاب، یعنی "قواعد و نظم" در ایران در سال ۱۳۸۱ با ترجمهٔ موسیٰ غنی‌نژاد و مهشید معیری توسط نشر طرح نو منتشر شده است. این کتاب در مورد نظم سیاسی جامعه‌های آزاد است. جلد نخست، یعنی "قواعد و نظم" در مورد مفاهیمی بنیادینی که برای یک نظریهٔ انتقادی عدالت و شرایطی که یک قانون اساسی می‌تواند آزادی‌های شهروندانش را تأمین و تضمین کند بحث می‌کند.
دیسماس قدیس یا دزد خوب یا دزد مصلوب شخصیتی بی‌نام در انجیل لوقا است که هنگام تصلیب عیسی همراه وی مصلوب شد و از عیسی خواست که در بهشت به یاد وی باشد.
در اناجیل اربعه از مصلوب شدن دو نفر همراه عیسی سخن رفته‌است در مواردی هر دو نفر نیز به عیسی فحاشی می‌کردند (متی ۲۷:۳۸) اما در انجیل لوقا یکی از دزدان شخصیتی خوب ترسیم شده‌است. (وی همان دیسماس است) در انجیل لوقا نگاشته است:
دیوید اریک "دیو" گرول موزیسین راک، خواننده و ترانه‌نویس و نوازنده چند سازه آمریکایی است که بیشتر به خاطر نواختن درام در گروه گرانج نیروانا و همچنین وکال و گیتار گروه فو فایترز شناخته می‌شود."Happy 40th Birthday Dave Grohl!" . fooarchive.com. January 14, 2009. گرول بجز اینکه پروژه‌های شخصی فراوانی داشته و گروه‌های زیادی را رهبری کرده‌است با گروه‌های موسیقی دیگری مانند ناین اینچ نیلز، اسلش، ژولیت لوییس و … نیز همکاری کرده‌است. دیو گرول رهبر گروه فوفایترز یکی از موفق‌ترین گروه‌های راک سی سال اخیر جهان است که در هر دو کشور انگستان و آمریکا به موفقیت‌های چشمگیری دست پیدا کرده‌است.
هنگامی که گرول سن کمی داشت خانواده او از اوهایو به اسپرینگفیلد، ویرجینیا نقل مکان کردند.Cameron, Keith. ""'I've never gotten off on chaos'"." "guardian.co.uk". September 14, 2007. سه سال بعد از این اتفاق والدین او از یکدیگر جدا شدند و گرول ادامه زندگی را مادرش زندگی کرد. در دوران کودکی او تحت تأثیر ساز درام قرار گرفت و به یادگیری این ساز پرداخت.
در دوازده سالگی گرول برای اولین بار گیتار به دست گرفت. او خیلی زود از یادگیری این ساز و به خصوص از درس‌های آن خسته شد و به این دلیل به صورت انفرادی در گروه‌های کوچک مدرسه کارش را ادامه داد.
در هفده سالگی گرول وارد گروه اسکریم شد که به دلیل اینکه درامر گروه جدا شده بود نیاز به درامر داشتند. برای اینکه گرول بتواند در گروه بخواند سن خود را به دروغ بیست سال گفت.Lynskey, Dorian. "The Man Who Fell To Earth ". "Arena". December 2002. گرول درحالی که امید چندانی به پذیرفته شدن در گروه نداشت اما به عضویت اسکریم درآمد.
هنگامی که گرول در اسکریم مشغول به کار بود باز آزبورن تعدادی از دوستان خود، کرت کوبین و کریست نووسلیچ را برای دیدن گروه آورد و این شروع رابطه گرول با نیروانا بود.Levin, Hannah "The Melvins". houstonpress.com. August 27, 2009.
چند ماه بعد گروه اسکریم از هم پاشید و گرول برای ادامه کار شماره تلفن کریست ناواسلیک را از آزبورن گرفت. کریست او را به سیاتل، واشینگتن دعوت کرد تا گرول بتواند از نزدیک کار نیروانا را که در آن هنگام گروه بزرگی نبود ببیند. (در مصاحبه‌ای که گرول با مجله رولینگ استون داشت گفت که هنگامی که به این اجرا رفت بیشتر وقت خود را صرف حرف زدن با یکی از دوستانش خارج از محل کنسرت کرده‌است. گرول خیلی سریع به عضویت گروه درآمد. هنگامی که گرول به نیروانا پیوست، گروه تعداد زیادی دمو از کارهایشان ضبط کرده بودند که برای اولین آلبومشان نیاز داشتند.
بعد از تور اروپا گروه در سال ۱۹۹۴ گروه تصمیم گرفت که یک دوره ضبط برای آهنگ‌های جدید تدارک ببیند. در بیشتر این گردهمایی‌ها کوبین غایب بود و به همین دلیل گرول و ناواسلیک بر روی آهنگ‌های تکی خود کار می‌کردند. در همین دوره بود که گرول تعدادی از کارهای اولیه گروه فو فایترز را نوشت که تعدادی از آن‌ها تبدیل به آهنگ‌های موفقی شدند. در آخرین روز ضبط کوبین به گروه پیوست و نیروانا آهنگ "You Know You're Right" را نوشت. این آخرین آهنگ استودیویی گروه بود.