moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
ارنست کریستوفل ازخود گذشته‌ای بود آلمانی‌تبار که برای برآورده ساختن آرزوی آشنایان و مردم خود از سوید، سوئیس و آلمان پولهایی را برای کمک به کودکان نابینا، ناشنوا، لال و بی‌سرپرست به ایران آورد. او نخست در سال ۱۳۰۴خ به ارومیه رفت و آموزشگاه نابینایان را در آنجا راه‌اندازی کرد. سپس خود را به به اسپهان رساند تا به جنبش نیکوکاری مسیحیان بپیوندد. او برای این کار باغی را در کنار زاینده رود، خیابان پهلوی، از حاج عبدالمحمود افیونی کرایه نمود. به زودی ناسازگاری تندروهای مسلمان آغاز شد و بارها کوشیدند آن آموزشگاه را ببندند ولی نتوانستند آنچنان که در این شیوه از آموزش و یاری‌رسانی یکه‌تاز و پیش‌آهنگ کشور شد. سرانجام او توانست آموزشگاه نابینایان را در اصفهان برپا سازد که پس از انقلاب اسلامی به مجتمع توانبخشی نابینایان شهدای هفتم تیر تغییر نام یافت.
او به آموزش نابینایان بسنده نکرد و پرچم پیشگیری از کوری و درمان آن را در اسپهان برافراشت. او دکتر غلامحسین فروغی دستیار (معاون) دانشکده پزشکی آلمان را که چشم‌پزشک بود به ایران بازگرداند. کم‌کم بنیادی که زادگاهش اسپهان بود جهانی شد و در بیش از سد کشور جهان نزدیک به هزار آموزشگاه و کارگاه کارآفرینی برای روشندلان برپا نمود، گرچه برخی بنیادش را از اسپهان برچیدند.
گرچه ۷۵ سال پیش از آن بیمارستان بُغوزخانیان در بخش ارمنی‌نشین اسپهان (جلفا) برپا گردیده بود ولی این بیمارستان نیز در زمان راه‌اندازی‌اش پیشرفته‌ترین بیمارستان شهر اصفهان شناخته می‌شد.
بُرمانگری (عمل جراحی) برای نخستین بار در بیمارستان بُغوزخانیان و سپس بیمارستان مسیحی انجام شده‌است. پزشکان، ماماها و پرستاران از کشورهای گوناگونی مانند انگلیس، کانادا، آلمان، و استرالیا در این بیمارستان به درمان بیماران می‌پرداختند. دکتر شافتر که استاد کالج پزشکی لندن بود دستیاران (رزیدنتها) یی را از انگلیس به این بیمارستان می‌آورد تا زیر دیدبانی خودش، دکتر پانت (Dr. Ponte) و دکتر آندرانیک میناسکان (متخصص زنان که مسیحیِ ارمنی بود) آموزش ببینند.
نخستین پرتودرمانی (رادیوتراپی) در این بیمارستان در ساختمانی که هم‌اکنون در خیابان عباس‌آباد سازمان تأمین اجتماعی و طب کار شده‌است انجام می‌گردیده. در آنجا کلاهی که مواد رادیواکتیو در آن جاسازی شده بود و کلاه اسرائیلی نام داشت بر سر بیماران دچار کچلی می‌گذاشتند تا درمان شوند؛ ولی به دلیل بروز چنگار (سرطان) پوست این شیوه کنار گذاشته شد. آن ساختمان نیز پس از انقلاب مصادره شد.
سرشناسان نامداری همچون ملکه مادر بریتانیا و ملکه الیزابت دوم همراه با همسرش پرنس فلیپ، فرح پهلوی (شهبانوی ایران)، محمد رضا پهلوی (پادشاه ایران)، صدر اعظم آلمان و همسرش (به دعوت دکتر فروغی، نخستین چشم‌پزشک بیمارستان مسیحی)، پروفسور آرنولد توئینی (تاریخ‌نگار)، دکتر کِراگ (اسلام‌شناس)، سِرکِنت گِراب نماینده سازمان ملل، تاگور شاعر هندی، احسان یارشاطر (مدیر پروژهٔ دانشنامهٔ ایرانیکا) و بسیاری از سراسقفهای بزرگ جهان (همانند کشیش جان تیلور، سیمون برینگتون وارد، کمبل مک اینس (سر اسقف اورشلیم و خاور میانه)، اسقف استوکس از آمریکا، مارشیمون (بطریق کلیسای شرق آسوری)، سراسقف دامل (سراسقف هند/پاکستان/سیلان/برمه)، اسقف جان رابینسون) از این همتافت کالج-کلیسا-کلینیک بازدید کرده‌اند. ملکه ثریا اسفندیاری دومین همسر محمدرضا پهلوی نیز در این بیمارستان زاده شده‌است. اسقف حسن دهقانی تفتی که در دههٔ شصت سراسقف اعظم خاورمیانه در اورشلیم و اسقف‌یار کاتدرال وینچستر در انگلستان می‌شود، روزگاری یکی از گردانندگان همین همتافت کالج-کلیسا-کلینیکِ مسیحیان بوده‌است. نمای هنرمندانه و زیبای نبش چهارراه عباس‌آباد به دستان توانمند استاد عیسی بهادری- بنیادگذار هنرستان هنرهای زیبای اصفهان- ساخته شده‌است. وی دارای دیپلم «دونور»، نشان زرین نمایشگاه جهانی بروکسل و همچنین نشان دانش و هنر فرانسه است.تارنمای راسخون. بازبینی‌شده در ۱۵ ژوین ۲۰۱۱
فرماندهان (روسای) بیمارستان در پیش از انقلاب دکتر دونالد کار، دکتر کِنِس توماس از استرالیا، دکتر جیم شافتر استاد دانشکده پزشکی لندن، دکتر وایت، دکتر وایلد و دکتر پانت بودند.
با پیروزی نهضت اسلامی و به راه افتادن واگشت (انقلاب) اسلامی، پی‌ورزیهای (تعصبات) بیگانه‌ستیز در میان مردم گسترش یافت و این بدگمانی پدید آمد که هر کس با انگلیسها دررفت و آمد است جاسوس آنهاست. برخی از دست‌اندرکاران دولتی نیز به این خیزش دامن می‌زدند. برای نمونه علی اصغر بهزادنیا معاون وزیر ارشاد ملی و از چهره‌های نزدیک به نهضت آزادی و ابراهیم یزدی در گفتگویی رسانه‌ای به سرپرستان انجمنهای کلیسایی انجیلی و انگلیکان هشدار داد که در امور سیاسی دخالت نکنند و به دنبال آن مدرسه میسیونری اندیشه را در تهران می‌بندند. این چراغ سبزی بود به گروه‌های خودسر یا شناسنامه‌دار که به سوی بنیادهای انگلیسی دست اندازی نموده و مایهٔ دلسردی و بیرون رفتن گردانندگان این سازمانها از کشور شوند. برخی دیگر نیز بر این باور بودند که راه سربلندی کشور ایستادن روی پای خود و بیرون راندن بیگانگان است و برخی دیگر در اندیشه سود و بلندپروازیهای خود بودند.
گروه‌های تبه‌کار و تندروی پیش از پیروزی نهضت اسلامی که پروندهٔ آدم‌ربایی و آدم‌کشی داشتند (همچون باند حجت‌الاسلام سید مهدی هاشمی که نام خود را "هدفی‌ها"، "گروه ضربت"، یا "حزب‌الله"نهاده و آیت‌الله شمس‌آبادی، بانو جهان سلطان آقایی، رمضان مهدی‌زاده و شیخ قنبرعلی صفرزاده را پیش از انقلاب ربوده و کشته بودند) با آشفته دیدن کشور رفتارهای شهرآشوب خود را با توفان انقلاب درهم آمیختند تا در پوشش انقلابیگری به اهداف خود برسند. کمیته انقلاب اسلامی و در کنار آن گروه‌های همبال (موازی) دیگری همچون گروه "دفاع شهر" و "حزب‌الله" گردباد مصادره‌ها را به راه انداختند.
اسقف حسن دهقانی تفتی و دکتر پانت (Dr. Pont) تا سال ۱۳۵۸ در اسپهان ماندند تا شاید به گفته خودشان «با یادآوری شعارهای انقلابی امیدبخشی که نوید برقراری آرامش و دوستی همگانی، ریشه‌کنی ستمها، نابودی خفقان و ناامنی، و دمیدن بهار آزادی، خورشید امنیت و شکوفایی عدالت می‌داد بتوانند بیمارستان و نیروهای خود را همچنان در خدمت نگاه‌دارند». ولی با کشته شدن کشیش پرویز (ارسطو) سیاح در شیراز، چاقو زدن به بانو جین وادل (Miss. Jean Waddel) منشی اسقف دهقانی در تهران، و دستگیری اسقف دهقانی در اسپهان، هراس و ترس آنها را فراگرفت. هر روز گروهی که خود را کمیته انقلاب اسلامی یا انجمن تبلیغات اسلامی می‌نامیدند به اسقف دهقانی فشار می‌آوردند تا پولهای کلیسا را در اختیارشان بگذارد ولی اسقف نمی‌پذیرفت و می‌گفت «این پولها از مردم است به امانت نزد من». آنها همچنین درخواست سند مالکیت بیمارستان را نموده بودند که اسقف دهقانی با پافشاری بر اینکه سند بیمارستان وقفنامه می‌باشد و در اداره ثبت املاک و اسناد اصفهان به نام اداره مرسلین (میسیون کلیسایی) ثبت شده‌است، از واگذاری آن خودداری می‌کرد.
۲۱ خرداد ۱۳۵۸ که کشیش دهقانی و دکتر پانت (رئیس بیمارستان) به تهران رفته بودند گروهی از انقلابیون بیمارستان را به اشغال خود درآوردند. آنها مدارک اشتغال برخی کارکنان و پزشکان را نابود کرده و بی‌آنکه حق و حقوق (حق بیمه یا بیمه بیکاری، سنوات، عیدی و بازنشستگی) آنها را بپردازند آنان را از کار برکنار کردند. دکتر شـَماس، دکتر میناسکان، دکتر پانت، دکتر آدولف درگالوست، کشیش حسین سودمند و بسیاری دیگر از بیمارستان رفتند. در سوم تیر ماه ۱۳۵۸ استاندار اصفهان (سید محمدکاظم موسوی بجنوردی) کشیش دهقانی را به استانداری فرامی‌خواند و در نشستی با او، مدیرعامل بهداری (آقای دکتر محمد اسماعیل اکبری) و چندتن از انقلابیون (دکتر محمد علی رجبی، احمد سلامتیان، واعظی، باباصفری، کریمی کِردآبادی و …) صورتجلسه‌ای نوشتند که نشانگر واگذاری خودخواستهٔ بیمارستان به انقلابیون بود ولی کشیش دهقانی و یار او ژان مک‌داوِل (John Mc Douall، سرپرست هتل ایران‌تور) پای برگه می‌نویسند: «امضاء علامت حضور است نه موافقت.»
در ۲۱ مرداد آموزشگاه نابینایان کریستوفل به تصرف انقلابیون مسلح درآمد. ۲۸ مرداد گروهی ناشناس به خانه اسقف دهقانی تاخت و تاز نمودند و بسیاری از فرنودها (مدارک) را ربوده، برخی دیگر را سوزاندند.
درست یک ماه پس از آن دستیار وزیر ارشاد (علی اصغر بهزادینا) در یک برنامه رسانه‌ای چنین گفت: «در یک نامه که اخیراً در یک کلیسای انگلیکن کشف شده و به تاریخ ۱۵ آوریل ۱۹۸۰ یا ۲۶ فروردین می‌باشد، پُل هانت یک کشیش انگلیسی که سال‌ها به عنوان جاسوس فعال بوده، به یک افسر پنتاگون نامه نوشته و دریافت ۵۰۰ میلیون دلار پول نقد از سازمان سیا را تأیید کرده‌است. همچنین او از این که توانسته این پول را میان افسران نیروی زمینی، نیروی هوایی، رهبران بهایی و ضد انقلابیون پخش کند ابراز خشنودی نموده و اقدامات مقدماتی برای انجام یک کودتا شامل بمباران اقامت‌گاه امام خمینی و مناطق راهبردی در قم و تهران را فراهم کرده‌است. در نامه هانت به دیدار او با جان گراهام سفیر بریتانیا، شش افسر نیروی هوایی، گروهی از افراد نیروی زمینی و یک برنامه‌ریز سازمان سیا اشاره شده‌است. پل هانت گفته که این افراد ۳۰۰ کیلوگرم ماده منفجره تی‌ان‌تی و تعدادی فیوز از جان گراهام (سفیر انگلیس) دریافت کرده‌اند. او بر دشواری‌های وظیفه اش تأکید کرده، ولی گراهام او را تشویق کرده‌است. هانت همچنین گروهی از جاسوسان بین‌المللی مرتبط با سیا، موساد اسراییل و پیروان ایرانی آنان را معرفی کرده که با پروژه کودتا همکاری کنند». نامه‌های کشف و ارایه شده در این مصاحبه مطبوعاتی امضای کشیش هانت و کشیش خلیل رزم آرا را در پای خود داشت. همچنین از دفتر کار یکی از مهندسان مسیحی که در پروژه نوسازی فرودگاه‌های کشور دعوت به کار شده بود نقشه فرودگاه‌های کشور را به دست آورده بودند که این نیز سندی شده بود مبنی بر جاسوس بودن مسیحیان کلیساهای انگلیکان.
وزارت خارجه بریتانیا در واکنش، با ارائه اسناد و دلایلی همهٔ اتهامات را بی‌اساس و مدارک را ساختگی اعلام می‌کند. کلیسای انگلیکن و اسقف دهقانی تفتی نیز در بیانیه‌ای همهٔ اتهامات را دروغهای ساخته و پرداختهٔ گروه‌هایی عنوان می‌کند که به کمتر از تصاحب املاک و دارایی‌های کلیسا راضی نیستند. مهرماه کشیش دهقانی دستگیر می‌شود ولی مهندس مهدی بازرگان به استاندار اصفهان دستور آزادی بی‌درنگ او را می‌دهد.
گروهی (به سردستگی آقای کرمی یا کریم پور کردآبادی) همچنان برای گرفتن پولهای کلیسا فشار می‌آورند و کشیش دهقانی تسلیم نمی‌شد. سرانجام در روز اول آبان ۱۳۵۸ حجت الاسلام والمسلمین فتح‌الله امید نجف آبادی رئیس دادگاه انقلاب اصفهان و یک دادیار (محمد اسمعیل اکبری) در نشستی با حضور چند تن دیگر (آقایان واعظی، باباصفری، احمد سلامتیان و محمد علی عطریانفر) کشیش دهقانی را فراخوانده و به استناد مدارک ربوده شده از کلیسا و دائره اسقفی به او تفهیم می‌کنند که جاسوس انگلیس است و باید به فکر بیرون رفتن از ایران باشد. استدلال انقلابیون برای مصادره بیمارستان این بود که آنجا مرکز جاسوسی برای انگلستان است و مستندات جاسوسی آنها نیز کشف دستگاه تلفن، دورنگار (فاکس) و فتوکپی در کتابخانه بیمارستان بود. سپس در نشستی دیگر در نبود کشیش دهقانی و با همنشینی آقایان محمد اسمعیل اکبری، محمد علی رجبی، ابوترابی نجف آبادی، قربانعلی اسدالهی، و محمد حسین رضایی؛ آقای امید نجف آبادی رای مصادره بیمارستان را صادر می‌کند.
نهم آبان ۱۳۵۸ در رای چندبرگه‌ای دادگاه انقلاب دلایل گوناگونی برای مصادره بیمارستان آمده‌است، همچون: کشف وسایل جاسوسی (تلفن، فکس و دستگاه پُلی کُپی) در کتابخانه بیمارستان و کلیسا، انجام خائنانه گناه نابخشودنی امور آموزشی و پژوهشی بر روی بیماران دردمند توسط دانشجویان کم سن و سال، دست از کار کشیدن کارکنان پس از بیرون رفتن سرپرستان خارجی از کشور، ساخته شدن بیمارستان به دست ثروتمندان و مرفهینی که در این دادگاه جاسوس و وابسته بودنشان ثابت شده‌است، دریافت سه و نیم میلیون تومان کمک از بهزیستی و همین حدود هم کمک از شهرداری، شرکت نفت، دکتر اقبال و فرح پهلوی که نشانگر وابسته بودن این بیمارستان به پشتیبانی شاه و جاسوسی برای او بوده‌است، به انحراف کشاندن جوانان بیخبر و ناآگاه مسلمان و گمراه نمودن آنان به وادی کفر همراه با اهانت به ساحت مقدس حضرت عیسی مسیح و ضدیت با اسلام، مصرف نمودن بودجه هنگفتی از بیمارستان برای ضدیت با اسلام در حالی که بیمارستان از داشتن اتاق عمل و رختشویخانه محروم بوده‌است.
به گفنه هوشنگ مظاهری سه روز پس از آن گروهی به دستور محمد حسین رضایی نامی دست به کار کشتن کشیش دهقانی می‌شوند. آنها از عدنان مؤمن زاده که از رانده شدگان عراقی و چریکهای فلسطین و لبنان بود برای نشانه‌گیری و تیراندازی به اسقف یاری می‌جویند. گروه در سحرگاهان به راه می‌افتد و عدنان مؤمن زاده از همراهان خود شناسه‌های کسی که باید کشته شود را می‌پرسد. از آنجا که او در فلسطین و لبنان به کار کشیشها آگاهی داشته باورش نمی‌شود که کشیش جاسوس باشد. همچنین چون شنیده بوده که امید نجف آبادی دستور آزادی کشیش دهقانی را داده‌است، در اراده خود شُل می‌شود ولی سرپرست گروه بر کشتن کشیش پافشاری می‌کند. او با این ترفند که پس باید خودم به دست خودم اسقف را بکشم از آمدن یارانش به خانه کشیش پیشگیری می‌کند. سپس با گذشتن از حسین دهقانی، برادر کشیش که سرایدار خانه بوده، و گشودن درب خانه به طبقه بالا که سرای زندگی کشیش بوده‌است می‌رود، همسر کشیش (مارگارت) را با تیراندزی زخمی کرده و به بالش کشیش شلیک می‌کند. کشیش از خواب می‌پرد ولی عدنان به او می‌گوید خاموش باش و از ایران بیرون برو وگرنه دیگران تو را خواهند کشت (سپس گروه کشتار به میدان نقش می‌روند تا ناشتایی را به میزبانی رضایی کله پاچه بخورند). کشیش، جان به در بُرد و برای پاسداری از خویش و دور داشتن کلیسا از دست انقلابیون از ایران بیرون می‌رود. بدینسان کلیسا بر نگهداری بیمارستان و آموزشگاه‌ها پافشاری نمی‌کند. چند روز پس از آن کشیش برای شرکت در کمیته کمک به آوارگان فلسطینی به قبرس رفت. هنگامی که پسر کشیش (بهرام دهقانی تفتی، استاد فلسفه و اقتصاد دانشگاه دماوند) در پی رفتن به انگلیس برای شرکت در عروسی خواهرش بود دریافت که ممنوع‌الخروج شده‌است. پس از پیگیری فراوان به او گفتند «تو تقصیری نداری؛ به پدرت بگو با ما کنار بیاید». ولی بهرام نیز همچون پدر از فرمان آنها سرپیچی نمود. در همین روزها که پدر در قبرس بود پسرش در تهران ربوده شده و در پیرامون زندان اوین با شلیک گلوله‌ای به شقیقه‌اش کشته می‌شود (۱۶ اردیبهشت ۱۳۵۹). برخی از انقلابیون این کشتار را به انجمن حجتیه پیوست می‌دهند ولی اثبات نشده‌است.
آموزشگاه‌های رحمت، دوشیزگان، کار، و کالج اصفهان مصادره و به وزارت آموزش و پرورش واگذار شد. آموزشگاه نابینایان به بهزیستی داده شد. بیمارستان مسیحی نیز به دست بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی افتاد و نام آنرا بیمارستان انقلاب اسلامی گذاشتند. بخش پرتوشناسی بیمارستان نیز به دست سازمان تأمین اجتماعی و ساختمان آزمایشگاه بعدها به دست دندانپزشکی بسیج افتاد. چون بنیاد مستضعفان نیروی تخصصی پزشکی نداشت چیزی نگذشت که بیمارستان مسیحی را به سازمان بهداری آن زمان سپرد. این تصرفات ادامه یافت و دیگر دسترنجها و دستاوردهای مسیحیان یکی پس از دیگری مصادره و نامهایشان دگرگون شد: کودکستان و دبستان رحمت به دبستان شهید محراب آیت الله صدوقی، کالج اصفهان به دبیرستان ادب و سپس به شهدای ادب، خوابگاه دختران که از سوی میس آیزِک اهدا شده بود به اداره آموزش پرورش، آموزشگاه نابینایان پسرانه نورآئین به آموزشگاه هفتم تیر، آموزشگاه نابینایان دختران و بانوان کریستوفل به حضرت فاطمه زهرا (ع)، هتل ایران‌تور که از ژان مک داول بود به اداره کنونی برق و بیمارستان مسیحی نخست به بیمارستان انقلاب اسلامی و سپس به عیسی بن مریم تغییر نام داد. درمانگاه هلیکوپترسازی بِل در شاهین شهر که از امریکائیان بود نیز همراه با پولهایش به دست انقلابیون افتاد.
روزهای پس از آن برخی از مسیحیان دیگر همچون کشیش نصرت‌الله شریفیان، کشیش خلیل رزم آرا و کشیش ایرج متحده به زندان افتادند. بیمارستان نیز با حکم حجت الاسلام والمسلمین فتح‌الله امید نجف آبادی به سود بنیاد مستضعفان مصادره شد.یک چاه و دو چشمه- از تفت تا وینچستر، حسن ب دهقانی تفتی، ناشر: کتابهای سهراب، لندن: ۱۹۸۸ مسیحی با هماهنگی استانداری و دادگاه انقلاب دست انجمن کلیسایی انگلیکان از بیمارستان کوتاه (خلع ید) و دکتر سید سعید شریعت (چشم‌پزشک) به فرماندهی بیمارستان گماشته شد.
شتاب تند رخدادهای ناگوار به زودی روابط ایران و انگلیس را کاهش داد و سفارت انگلیس در شهریور ۱۳۵۹ کارمندان و سفیر خود را از ایران فراخواندند. پس از بسته شدن سفارت انگلیس کشورهای اروپایی دیگر نیز سفارت خود را بستند.
تندروها فشار می‌آوردند که نام بیمارستان بایست یکسره اسلامی و غیرمسیحی شود. با ایستادگی آیت الله طاهری (امام جمعه اصفهان) چنین نشد و به تغییر نام از "مسیحی" به "عیسی بن مریم" بسنده کردند. اسقف دهقانی با طرح دادخواستی زیر عنوان تصرف عُدوانی کوشش کرد تا بیمارستان را دوباره به انجمن مسیونری کلیسا بازگرداند ولی در ایران کامیاب نشد. در سالهای پس از آن (۱۳۶۰) خانه‌های پزشکان انگلیسی که پایه‌گذاران بیمارستان بودند در گوشه جنوب باختری بیمارستان ویران گردید تا به جای آن با پولهایی که از حساب بانکی میسیونها بیرون کشیده بودند بیمارستانی مدرن پی‌ریزی کنند (زمان فرماندهی دکتر منصور شریفی). گرچه طرح آن بیمارستان مدرن هنوز (۱۳۹۲) در حد یک اسکلت فلزیِ نیمه‌کاره رها مانده‌است. بیمارستان با کمبود پول روبرو شد و روز به روز بر بدهیهای آن افزوده شد.
پس از گذشت چند سال در یک تسویه حساب درون‌سازمانی، فرمانده همان کمیته‌های انقلاب اسلامی اصفهان (مهندس امیر عباس بحرینیان) که مصادره‌ها را انجام می‌داد با دستور دوستش سید مهدی هاشمی که هموند (عضو) شورای فرماندهی سپاه پاسداران اصفهان بود به گفته برخی با فتوای حجت السلام والمسلمین امید نجف‌آبادی (حاکم شرع و دادستان دادگاه‌های انقلاب اصفهان) ترور شد (ولی درستی این ادعا مورد شک است).
به نوشته برخی تارنماهای مرتبط یا سازمان اطلاعات و امنیت ایران، سید مهدی هاشمی و یارانش از جمله آقای عطریانفر (که در محاکمه اسقف دهقانی دست داشت) یک باغ را در پیرامون شهر قهدریجان مصادره و به زندان تبدیل کرده بودند تا در آنجا آدم‌ربایی و قتلها را فرماندهی و اجرا کنند (این ادعا هنوز اثبات نشده‌است). امید نجف آبادی نیز قاضی شرع آن باغ بود. در سال ۱۳۶۶ سید مهدی هاشمی و باند مافیای‌اش در هماوردی با کانونهای قدرت شکست خوردند و به رای دادگاه ویژه روحانیت، به جرم ایجاد رعب و حشت، آدم‌ربایی، کشتارهای سازماندهی شده و گناهان بسیاری دیگر به دست یاران قدیمی خویش اعدام شدند.
در پی این مبارزه بر سر قدرت؛ آن دادستان مجتهد (حجت الاسلام فتح‌الله امید نجف آبادی) که رای مصادره بیمارستان را نوشته بود پس از پرده برداشتن از دوستی‌های پنهانی ایران-امریکا-اسرائیل (ماجرای مک فارلین) به جرم لواط، فساد اخلاقی، و احکام قضایی ناروا، صدور فتوای قتل و اعدامهای کینه‌توزانه، از رسیدن به قدرت بازماند و در آبان‌ماه ۱۳۶۷ در زندانهای انقلاب اسلامی جان خود را از دست داد. با از میان رفتن سید مهدی هاشمی و فتح‌الله امید نجف آبادی، راه برای برخورد با حسینعلی منتظری که در پناه خانه وی کسانی همچون امید نجف آبادی، مهدی هاشمی و … تکروی می‌نمودند هموار گردید تا اینکه سراجام در سال ۱۳۶۸ از جانشینی رهبری برکنار شد.
آقای احمد سلامتیان به بیرون از کشور گریخت و آقای محمد علی عطریانفر به زندان افتاد.
کمیته‌های انقلاب اسلامی نیز برچیده شدند.
در سال ۱۳۸۶ که دکتر محمودرضا کریمی رئیس بیمارستان بود، با استناد به نادرست بودن احکام قضایی حجت الاسلام ولمسلمین فتح‌الله امید نجف آبادی رای گفته شده شکسته (باطل) گردید و سند مورد ادعای دانشگاه (درواقع همان صورتجلسه‌ای که به عنوان رای دادگاه انقلاب اصفهان نوشته شده بود) از بنیاد مستضعفان به دانشگاه علوم پزشکی اصفهان انتقال داده شد.
در جمهوری اسلامی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان کوشش نمود تا بیمارستان را سرپا نگه دارد و آن را پا به پای دانش جهانی روزآمد سازد. در این راستا پزشکان، پرستاران و کارکنان بومی و ایرانی آنچه در توش و توز خود داشتند به کار بستند و هر یک بار سنگین خودگردانی بیمارستان را اندکی به پیش بردند.
دانشگاه پزشکی اصفهان افزون بر به دوش کشیدن بار سنگین دستمزدها و کارانهٔ کارکنان و پزشکان، در بازسازی، نوسازی و گسترش ساختار گیتیک (فیزیکی) بیمارستان؛ و همچنین خرید دستگاه‌ها و ابزارهای نوین، برای بهبود چونایی (کیفیت) درمانها کوشش کرده‌است. دانشگاه و نیروهای سازمانی‌اش در این سال‌ها بخش‌هایی به بیمارستان افزوده‌اند. نمونش‌وار می‌توان از بخش ارتوپدی و آموزشی شدن بیمارستان (زمان فرماندهی دکتر محمد جاودان)، سی سی یو (زمان دکتر محمد حسین دهقانی تفتی و گسترش آن در زمان دکتر حسن نورالهی)، آی سی یو (دکتر محمد احسان الماسی)، افزایش اتاق‌های عمل (دکتر حسن نورالهی)، راه‌اندازی اتاق عملهای طبقه سوم (دکتر احمد رضائیان) بخش تیمارهای ویژه (ICU) (دکتر محمد احسان الماسی)، درمانگاه تخصصی بیمارستان (دکتر مهدی فقیه)، رساندن بیمارستان به جایگاه اورژانس شهری (دکتر مهدی ناجی)، و بخش ویژه (دکتر نورالهی) نام برد.
دکتر حسن نورالهی در سه دوره فرماندهی (ریاست) بیمارستان عیسی بن مریم کوشید با نوسازی و نکوداشت ارزش هنری و دیرینگی بیمارستان بخشی از آسیبها را از میان بردارد. او کلیسای زیرزمین بیمارستان را که رها و فرسوده شده بود بازسازی کرد، نخستین سردر بیمارستان در کوچه پارس را که نماد چلیپایی (صلیب) آن پشت دیوارها پنهان گشته بود دوباره رونمایی کرد و آن را با دیواری شیشه‌ای از گزند فرسایش بیشتر پاسداری نمود. او در یکصدمین سالگشت ساختن بیمارستان با برپایی گنجینهٔ (موزه) بازمانده‌های کهنِ بیمارستان و نمایشگاه فرتور (عکس)های آن روزگار از بنیادگذاران بیمارستان ستایش کرد. او ایده راه‌اندازی موزه پزشکی اسپهان در بیمارستان مسیحی را در سر داشت.
بیمارستان تا سال ۱۳۹۲ خورشیدی دارای بخش‌های سی سی یو، آی سی یو، مامایی، زایشگاه، ویژه، کودکان، نوزادان، جراحی زنان، اتاق عمل، درمانگاه، اورژانس، آزمایشگاه و پرتوشناسی (رادیولوژی) شده‌است تا بتواند عملهای ارتوپدی، زنان-مامایی، جراحی عمومی، زیبایی، فک و صورت، گوش-گلو-بینی، چشم، کودکان، اورولوژی، دستکاریهای درون‌بین (اندوسکوپیک)، و ستون مهره‌ها را پوشش دهد.
بیمارستان تاریخی مسیحی (عیسی‌بن مریم) یکی از پدیده‌های ارزشمند اسپهان به‌شمار می‌رود. نمای بیرونی این سازهٔ کهن کار عیسی بهادری یکی از هنرمندان شهر اسپهان می‌باشد. از جلوه‌های زیبا و یگانه این بیمارستان که می‌بایست از گزند پیامدهای پیرامونی پاسداری شود، آرایه‌ها (تزئینات) نمای بیرونی آن در نبش خیابان عباس‌آباد است. این آرایه و پیرایه‌ها کاشی و آجر با ستون‌های سنگی، نمونه‌ای یکتا از هنر کاشی‌کاری با آمیزه‌ای از شگردهای باستانی و نوین است. این کار آمیخته با نمادهای ایران باستان و نمادهای مسیحی است که دستینه (امضای) هنرمند و استاد برجسته عیسی بهادری را در خود دارد. این سازهٔ ارزشمند هم‌اکنون در برخی بخش‌ها دچار ترک خوردگی و ویرانی شده و دست‌اندازیهای کج‌اندیشانه نیز با کار گذاشتن دریچه و رنگ‌آمیزهای نادرست بخش‌هایی از آن را به سوی نابودی برده‌است به‌گونه‌ای که چند تا از چلیپاها (صلیب‌ها) ی نما نیز کنده و به جای آن‌ها یک کاشی سادهٔ نابهنجار و زشت چسبانده شده‌است.
این نما مربوط به پایان دوران قاجار و آغاز دوره پهلوی است که در تاریخ ۲۲ امردادماه ۱۳۸۴ خورشیدی با شماره ۱۳۱۱۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. بر سردر کهنهٔ بیمارستان بر زمینه‌ای از کاشی لاجوردی در زیر نقش چلیپا (صلیب)، نام بیمارستان مسیحی و سال ساخت آن ۱۲۸۲ خورشیدی برابر با ۱۹۰۴ نوشته شده بود که در زمان ریاست دکتر حسن نورالهی دوباره بازنمایی شد و با شیشه سکوریت از ویران شدن آن پیشگیری گردید.
در ساخت این بیمارستان از سازه‌های بومی، آمیخته با آجر و کاشی، و ویژگی‌های معماری ایرانی همچون رواق، سرستون، نورگیر و … بهره‌گیری شده‌است. در تزیئنات تاق‌نمای بیرونی از بافتار نمادهای ایرانی همچون سرو شیراز و سرو خـُمره‌ای با چلیپای مسیحی در نگاره‌های کاشی‌کاری استفاده شده‌است.
شاید این کاشی‌کاری که با توجه به طرح آن در اصفهان یگانه است، میان سال‌های ۱۳۱۵ تا ۱۳۴۵ که استاد بهادری در اصفهان مدیر هنرستان هنرهای زیبا بوده، انجام شده باشد. استاد عیسی بهادری از شاگردان کمال‌الملک، اسماعیل آشتیانی و حسین بهزاد بود. او در رشته‌های طراحی نقشه قالی، منبت، موزائیک، کاشی‌کاری، قلمزنی و … پدیده‌های گرانبهایی دارد که همه آن‌ها نوآورانه می‌باشند.
در زیرزمین بیمارستان گنجینه (موزه) کوچکی به دست دکتر نورالهی برپا شده‌است که در آن تابوتهای گرانبهایی که در زمان‌های بسیار دور، مسیحیان برای خود فراهم کرده بودند نگهداری می‌شود. ابزارهای پزشکی کهن نیز در این گنجینه نگهداری می‌شود
بازخوانی سرگذشت این بیمارستان یادآور نامیست که اسقف حسن دهقانی تفتی بر سرنوشت خود نهاده‌است: یک چاه با دو چشمه؛ و بیمارستان مسیحی اصفهان نیز چشمه‌ای است به دو سرچشمه: یکی ایرانی و دیگری انگلیسی با آبشخوری اسلامی-مسیحی. می‌توان این توانش (پتانسیل) را در بازیافت دوبارهٔ دوستی و همسفرگی دو کشور ایران و انگلیس به کار بست. برای آب نمودن یخ بدگمانیها و ریزش دیوار بی‌اعتمادیها باید این بیمارستان را یک نقطه آغاز دانست و با پس دادن مالکیت آن به انجمن کلیسایی انگلیکان راه را به سوی اعتمادسازی جهانی و پیراستن چهرهٔ ایران بازتر نمود؛ پیش از آنکه فشارهای جهانی و سیاسی-قضایی بخواهد این کار را بکند. آنان که روزی خواسته یا ناخواسته و آگاهانه یا ناآگاهانه فرجامی دیگر را برای بیمارستان و حتی کشور خویش نوشتند اینک شایسته و بایسته‌است تا بار دیگر دست به کار شوند و برای پالودن (تطهیر) خویش از کج‌رویهای گذشته، حقیقت را بازگو کنند و راه جبران کژیها و ناراستی‌ها را باز نمایند. برای بهبود آن زخم‌های کهنه و نزدیک‌سازی دلها می‌توان بیمارستان را به گونه‌ای دوگانه با همزیستی دوستانه ایران و انگلیس و مسیحی-مسلمان-دگرآئین کارگزاری نمود. شاید بدینسان بتوان بدهیهای چندین میلیاردی بیمارستان را که ریشه در سال‌های گذشته دارد بازپرداخت نمود و بیمارستان و کالج آن را را همچون دیگر همتایانش در لبنان و … به شاهراه پیشرفت و جهانی شدن بازگرداند. هرآینه پذیرش ناراستی‌های پیشین و کوشش برای بازگشت به راه راست در این نمونه الگویی شود برای دیگر نمونه‌ها و جنبشی شود برای وارهیدن از این بن‌بست.
گورستان نسار ۱ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان دیره، جنوب قبرستان جدید روستای نسار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستان میرمنگه علیا مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش گواور، دهستان گواور، ۴۰۰م جنوب غربی روستای می‌رمینگه علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تالار فرهنگ یک سالن آمفی تئاتر ویژه موسیقی، نمایش و همایش مربوط به دوره پهلوی است و در تهران، خیابان حافظ، پل حافظ، شرق تالار وحدت واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
طراح معمار و سازنده این بنای تاریخی و فرهنگی، هنری اوژن آفتاندلیانس معمار برجسته ارمنی و اهل تبریز بوده‌است.
تالار فرهنگ در سال‌های نخستین مرکز نمایش ایران بوده‌است و همچنین تمامی موسیقی‌های ارکستر سمفونیک، ارکستر ملی، ارکسترهای مجلسی و احتمالاً برخی اجراهای موسیقی بیشتر بوده‌است که متأسفانه اطلاعات چندانی از این اجراها مستندسازی نشده‌است.
تالار فرهنگ در ابتدا در اختیار وزارت فرهنگ بود که بعد از تفکیک وزارت فرهنگ به وزارتین فرهنگ و آموزش و پرورش در اختیار آموزش و پرورش قرار گرفت.
بعد از انقلاب اسلامی این تالار در اختیار گروه‌های دانش‌آموزی سرود، موسیقی و نمایش بوده‌است و همچنین میزبان برنامه‌های مختلف می‌باشد. تالار فرهنگ اکنون در حال مهیا شدن برای ارائهٔ آثار مهم موسیقی است.
تالار فرهنگ در حال حاضر ۵۸۲ صندلی دارد.
قبرستان علیرضاوندی مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۱ کیلومتری جنوب غربی روستای علیرضاوندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستان سد زاگرس مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان گورسفید، ۱ کیلومتری شمال روستای علی خان آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بیمارستان قدیمی قوچان مربوط به دوره پهلوی است و در قوچان، خیابان امام خمینی، شبکه بهداشت و درمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کاسه کران ۱ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، جنوب روستای کاسه کران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه رشمینه ۱ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۵۵۰ متری جنوب غرب روستای علیرضا وندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار افشار مربوط به دوره پهلوی است و در یزد، خیابان امام، کوچه شهید آخوند زاده، کوچه دوم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه تازه آباد ۵ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، قسمت غربی روستای تازه آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستان روته ون ۲ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۴۰۰ متری شرق روستای روته ون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه علیرضاوندی ۱ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان گورسفید، ۵۰۰ متری جنوب غربی روستای علیرضاوندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه کاسه کران۸ مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۱ کیلومتری شمال غربی روستای کاسه کران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قازان تپه مربوط به عصر آهن است و در شهرستان ماهنشان، بخش مرکزی، دهستان اوریاد، روستای خندقلو، ۷۰۰ متری جنوب دریاچه خندقلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه آق قیه مربوط به عصر آهن است و در شهرستان ماهنشان، بخش انگوران، دهستان قلعه جوق، ۵۰۰ متری جنوب روستای قرایی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه هله ور مربوط به عصر آهن است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مشکین شرقی، دهستان لاهورد، روستای انار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
موزو تپه سی مربوط به عصر آهن است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش ارشق، دهستان ارشق مرکزی، روستای خلیفه لو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کلهلی قراق مربوط به عصر آهن است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرادلو، دهستان ارشق غربی، روستای گون پاپاق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گور قلعه سی مربوط به عصر آهن است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش ارشق، دهستان ارشق مرکزی، روستای هفت چشمه (روستایی است زیبا و کوچک که در گذشته خان‌نشین بوده‌است ازجمله خان‌های آن می‌توان به سعید خان حاتمی، ایمان خان حاتمی و قاسم خان علی‌زاده اشاره کرد) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه آواز مربوط به عصر آهن است و در شهرستان هرسین، بخش بیستون، دهستان چمچمال، ۲ کیلومتری جنوب شرق روستای گوهره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه علیرضا وندی مربوط به عصر آهن - سده‌های الویه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه ۵۵۰ متری شمال روستای علیرضا وندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چغا کبود ۱ مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، ۱ کیلومتری غرب و شمال غرب روستای چغا کبود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کول گدیک مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان کوثر، بخش فیروزآباد، دهستان زرج آباد، روستای زناب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه دره یابو ۳ مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش گواور، دهستان حیدریه، ۳/۸ کیلومتری شمال غربی روستای ژاومرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۳۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه چم سورک سفلی ۲ مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان ویژنان وزیر، منازل روستای چم سورک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه مورت سبز مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان ویژنان، ۲/۵ کم غرب روستای پاون مکر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مورت سبز مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان ویژنان، زیر روستای مورت سبز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه قلاع هوشیار چله مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۳۰۰ متری جنوب روستای هوشیار چله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه کاسه کران ۴ مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، شمال روستای کاسه کران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه موسی قبری مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان ماهنشان، بخش انگوران، دهستان انگوران، روستای خضرشاه، ۷۰ متری شرق روستای خضرشاه، کنار جاده خاکی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قشلاق مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان هرسین، بخش بیستون، دهستان چمچمال، ۱ کیلومتری جنوب روستای قشلاق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ورمرل مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان هرسین، بخش مرکزی، دهستان شیرز، ۱۷۰۰ متری شرق روستای چهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه سوناقبری مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان کوثر، بخش مرکزی، دهستان سنجبد شمالی، روستای مرشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار تودشک چو مربوط به دوره پهلوی است و در شهرستان اصفهان، بخش کوهپایه، محله تودشکچو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گوری مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش گواور، دهستان گواور، ۵۰۰ متری جنوب غربی روستای می‌رمینگه علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه سیاگل مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۸۰۰ متری شمال شرقی روستای سیاگل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه بان میان مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۵۰۰ متری جنوب شرقی روستای بان میان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حسینیه تایباد مربوط به دوره پهلوی است و در شهرستان تایباد، خیابان شهید رجایی، کوچه حسینیه آقا، پلاک ۲۴ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مرجان قیطول ۳ مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۸۰۰ متری جنوب روستای مرجان قیطول واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه کله شک مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۳۰۰ متری شرق روستای متروکه کله شک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه عباس‌آباد سیف مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان بویین زهرا، بخش مرکزی، روستای عباس‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه رشمینه ۲ مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره سلوکیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۶۰۰ متری جنوب غربی روستای علیرضاوندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چغا کبود ۳ مربوط به عصر آهن - دوره سلجوقیان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، ۱ کیلومتری جنوب شرق و شرق روستای چغا کبود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه عمرمل۲ مربوط به عصر آهن - دوره سلجوقیان - دوره ایلخانی است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، حاشیه جنوبی روستای عمرپل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بیجانه ۳ مربوط به عصر آهن - دوره نوسنگی است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان دورود فرامان، ۵۰۰ متری شمال روستای بیجانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه مردان آباد مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی است و در شهرستان تایباد، بخش باخرز، مردان آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
محوطه درمان قاباغی مربوط به عصر آهن - دوره هخامنشی است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، دهستان قلتوق، ۱/۵ کیلومتری شمال شرقی روستای شیخ جابر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سلطان جلبی مربوط به عصر آهن - دوره هخامنشی است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، دهستان قلتوق، ۱/۵ کیلومتری شمال شرقی روستای شیخ جابر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دمیر پخت مربوط به عصر آهن - دوره هخامنشی است و در شهرستان زنجان، بخش مرکزی، دهستان قلتوق، ۳/۱ کیلومتری شمال غرب روستای شیخ جابر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه باستانی ملک گور مربوط به عصر آهن - اواخر است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، جاده خاکی حسین، جاده فرعی کل ملک گور، کنار چاه آب بابا حیدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کلکلی مربوط به عصر آهن - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کوثر، بخش فیروز، دهستان زرج آباد، روستای ناطور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گورستان آق گول مربوط به عصر آهن ۱ است و در شهرستان کوثر، بخش فیروز، دهستان زرج آباد، روستای هشین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه کچی بلاغی مربوط به عصر آهن ۳ است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش ارشق، دهستان ارشق مرکزی، روستای کچی بلاغی علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قره قلعه مربوط به عصر آهن ۳ - دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرکزی، دهستان مشکین غربی، روستای کللر محمد حسن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستان مرجان بابا مراد ۳ مربوط به عصر آهن I است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۱۰۰۰ متری جنوب غربی روستای مرجان بابا مراد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قراولخانه مربوط به عصر برنز است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان آورزمان، روستای دره امید علی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سه تپه مربوط به عصر برنز - عصر آهن است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان حرمرود سفلی، روستای کرتیل آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه زیر برج مربوط به عصر برنز - سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان حرم رود سفلی، روستای اسکنان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه پنجه علی مربوط به عصر مس و سنگ است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، جنوب شرق روستای دستک علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه موشکه مربوط به عصر مس و سنگ است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دستان دشت ذهاب، ۸۰۰ متری جنوب غرب روستای تپانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بیرگ مربوط به عصر مس و سنگ - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان بشیوه پاتاق، ۱ کیلومتری جنوب غرب روستای بلوان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه پشت خورتاو۱ مربوط به عصر مس و سنگ - دوره اشکانیان است و در شهرستان هرسین، بخش بیستون، دهستان شیرز، ۱۱۰۰ متری ضلع شمال شرقی روستای سرماج حسین خانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کهریز ۲ مربوط به عصر مس و سنگ - دوره اشکانیان - دوره ایلخانی است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، ۲۵۰ متری شمال غرب روستای کهریز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه نظرآباد ۲ مربوط به عصر مس و سنگ - عصر آهن است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، ۲۰۰ متری شمال شرقی روستای متروکه نظرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چیا باغ مربوط به عصر مس و سنگ - عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش گواور، دهستان حیدریه، ۱۷۰۰ متری جنوب غربی روستای بهرام وندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گرگ حیدر (دیور) مربوط به عصر مس و سنگ - عصر آهن - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نهاوند، بخش مرکزی، دهستان گاماسیاب، روستای گرگ حیدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سفید چغا دوده ۲ مربوط به عصر مس و سنگ - عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، حاشیهٔ شرقی روستای سفید چغادوده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بالادشته مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ است و در شهرستان چرداول، بخش هلیلان، دهستان هلیلان، ۱۰۰ متری شرق روستای بالادشته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گوران مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان دیره، ۱/۵ کیلومتری شمال روستای نسار دیره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این تپه در ۶۰ کیلومتری جنوب‌شرقی کرمانشاه (شهرستان گیلانغرب) است. ساخت ابزارهای تولید کشاورزی، خانه‌های گلی با خشت‌های دست‌ساز، استفاده از ظروف سفالی، دفن اموات در مناطق مسکونی از یافته‌های این منطقه‌است.
در حدود ۸٬۰۰۰ سال پیش از میلاد وجود مدارک و شواهد از گسترش روستاها، زندگی بر پایه کشاورزی و دامپروری در محدوده کوه‌های زاگرس و مناطقی مثل سراب، تپه گوران و علی کش ثابت شده است.CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 "iranicaonline.org" مورتن سن در سال ۱۹۶۲ این تپه را حفاری کرده و ۲۱ طبقهٔ باستانی را در آن مشخص کرد. در این حفاری از سه طبقهٔ اول سفال به دست نیامد، ولی آثاری از کلبه‌های موقت چوبی وجود داشت که نشان می‌داد از این محل ابتدا برای استقرار فصلی استفاده می‌شده است و به تدریج انسان در آنجا به طور دائم مستقر شده و یکی از قدیمی‌ترین روستاها را ایجاد کرده است.
تپه چیا تنه ور مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، ۷۰۰ متری جنوب غرب روستای سرخک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
استودان پوزه پیرزن مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش سیدان، روستای فاروق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه سراب ذهاب ۱ مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان دشت ذهاب، ۱۵۰ متری روستای سراب ذهاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه داربادام مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - دوره اشکانیان است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، ۹۰۰ متری شمال غربی روستای چفته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلای سیمانی مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - دوره اشکانیان است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی ، حاشیه شمالی روستای سیمانی علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گوردخمه‌های تخت طاووس (۲) مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش سیدان، دامنه غربی کوه رحمت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه روبابان کوچک مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - دوره اشکانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۱۸۰۰ متری شمال شرقی روستای روبابان کوچک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کزآباد ۳ مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - عصر آهن است و در شهرستان چرداول، بخش هلیلان، دهستان هلیلان، ۲۵۰ متری شمال شرق شهرک توحید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
استودان شول مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، روستای شول واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کچل ۱ مربوط به عصر مس و سنگ - عصر مفرغ - عصر آهن - سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۲ کیلومتری شمال شرق روستای دستک علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه ناوملان مربوط به عصر مس و سنگ - مفرغ است و در شهرستان اسلام آّباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، ۱/۴ کیلومتری جنوب غربی روستای تپه گله علیا، ۵۵۰ متری شمال شرقی روستای سیمانی علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه جهان‌آباد مربوط به عصر مس و سنگ - مفرغ است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، ۲/۵ کیلومتری شمال شرق روستای چغا سفید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گور دخمه‌های تخت طاووس (۱) مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش سیدان، دامنه غربی کوه رحمت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مراد آباد مربوط به عصر مس و سنگ - هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، وسط روستای مراد آباد، حاشیه شرقی شهر کرمانشاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۵۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه رشیدآقا مربوط به عصر مس و سنگ - هزاره سوم و ۲ قبل از میلاد است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۲۳۰ متری جنوب روستای قلعه رشیدآقا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
استودان بنی یکه مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش درودزن، روستای بنی یکه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دارپنگه مربوط به عصر مس و سنگ -هزاره ۱ قبل از میلاد است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، حاشیه شرقی روستای چفته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌شان کبود ۱۱۱ مربوط به عصر مفرغ است و در شهرستان ایلام، بخش مرکزی، دهستان میش خاص، روستای شان کبود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مر مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش سیدان، روستای کره‌ای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چشمه بید ۱۱۱ مربوط به عصر مفرغ است و در شهرستان ایلام، بخش مرکزی، دهستان میش خاص، روستای چشمه کبود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چشمه بید ۱۱ مربوط به عصر مفرغ - است و در شهرستان ایلام، بخش مرکزی، روستای چشمه بید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چغا کچکینه ۱ مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان است و در شهرستان چرداول، بخش هلیلان، دهستان هلیلان، ۱ کیلومتری شمال روستای دارپروشه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
استودان‌های حاجی‌آباد مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، روستای حاجی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چشمه مورینه ۳ مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۶۵۰ متری جنوب روستای چشمه مورینه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه اول ویار ۲ مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان چله، ۴۰۰ متری شمال روستای اول ویار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
استودانهای تنگ زندان مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، روستای عز آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه روستای پاسار مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان است و در شهرستان هرسین، بخش مرکزی، دهستان چشمه کبود، مرکز روستای پاسار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کهریز ۳ مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان - دوره سلجوقیان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان بالادربند، حاشیه شمالی روستای کهریز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گوردخمه آخوررستم مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، روستای عزآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه درویشه مربوط به عصر مفرغ - دوره ساسانیان است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، بخش مرکزی، دهستان حومه شمالی، ۵۰۰ متری جنوب شرقی روستای سیمانی سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بردبل ۲ مربوط به عصر مفرغ - عصر آهن است و در شهرستان ایلام، بخش مرکزی، دهستان میشخاص، روستای پاکل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بش قارداش ۲ مربوط به عصر مفرغ - عصر آهن است و در شهرستان بجنورد، بخش مرکزی، دهستان الاداغ، ۱۵۰۰ متری شمال شرق روستای مرز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستان مرجان گمار مربوط به عصر مفرغ - عصر آهن است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان گورسفید، ۲ کیلومتری غرب روستای مرجان گمار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۶۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شهباز مربوط به عصر مفرغ - ایلام - دوره اشکانیان -قرون میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گیلانغرب، بخش مرکزی، دهستان دیره، ۱/۵ کیلومتری جنوب روستای میان رود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه آغر بلاغ ۲ مربوط به عصر مفرغ - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بجنورد، بخش مرکزی، دهستان الاداغ، ۱ کیلومتری جنوب روستای اسدلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
استودانهای گرم آباد مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، روستای گرم آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
بش قارداش ۱ مربوط به عصر مفرغ جدید - عصر آهن قدیم است و در شهرستان بجنورد، بخش مرکزی، دهستان الاداغ، ۶۰۰ متری شمال شرق روستای مرز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه لات حسین چال مربوط به تا سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، ضلع جنوبی دامداری فتح ا هاشمی، ۲۰۰ متری شرق تپه گیس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستان دلجو مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایرانشهر، بخش مرکزی، دهستان نایگون، ۱۶ کیلومتری جنوب شرق اله آباد نایگون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه حیدرآباد غربی مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایلام، بخش مرکزی، دهستان میش خاص، روستای حیدرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.