moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
بیمارستان میوند در کابل، تنها بیمارستان دولتی است که عمل جراحی پلاستیک را رایگان انجام می‌دهد، اما در این بیمارستان بیشتر سوختگی، لکه‌های ناشی از سال دانه و سرطان پوست را جراحی می‌کند. در این بیمارستان ماهانه ۱۲۰ تا ۱۵۰ جراحی پلاستیک انجام می‌شود. سابقه جراحی پلاستیک در افغانستان به بیش از بیست سال می‌رسد. نخستین بار جراحی پلاستیک در افغانستان در اواخر سال ۱۳۶۸ خورشیدی انجام شد.بازار گرم جراحی پلاستیک در افغانستان نوشته خلیل نوری بی‌بی‌سی فارسی
کنون زیاده جوانان غرض کاشت مو، تداوی جراحات جنگی، چیدن خال‌های پوست، خورد ساختن بینی برداشتن چین‌های شکم و کنار چشم به دکتران و شفاخانه‌های خصوصی مراجعه می‌کنند. متخصصین مشهور جلد پس از سال ۱۳۶۸ مرحوم دکتر بشیر عالمی دکتر هوتکی دکتر نجیب اله نجیب، داوتر عبدالوکیل پروانی، دکتر فریدون ابوی، داکتر نادر نادری داکتر عارف عابد، داکتر عارف شهرام، داکتر باور، داکتر عبدالوهاب درویش، داکتر سید طارق سادات، داکتر عبدالواحد صفا، داکتر ناهید و داکتر امین‌الله همکار می‌باشند.
طی ده سال گذشته پیشرفت‌های شایانی در بخش جلدی زیبایی و جراحی پلاستیک و زیبایی در افغانستان ایجاد گردیده و بیشترین امراض جلدی در شفاخانه‌های شخصی و دولتی در افغانستان تداوی می‌گردند و کمترین آمار سفرهای صحی به بخش جلدی ارتباط می‌گیرد.
درین اواخر گال یا آسکبیس در مناطق شمال افغانستان شیوع وسیع پیدا کرده‌است که‌مرض پرازیتی ساری جلد و از یک شخص به شخص دیگر انتقال میابد.
افغانستان الی سال ۱۳۶۷دارای دو آزمایشگاه جداگانه بود یکی آزمایشگاه صحت عامه در تعمیر وزارت صحت عامه و دیگری آزمایشگاه مرکزی طبی که بعدها به نام انستیتیوت ملی آزمایشگاه‌های طبی (مسُول عرضهٔ خدمات
کلینیکی آزمایشگاهی) مسمی گردیده بود. آزمایشگاه ملی صحت عامه که تاقبل از سال ۱۳۸۱ به نام انستیتوت ملی آزمایشگاه‌های طبی یاد می‌شد درجریان جنگ‌های داخلی تقریباً تخریب و به صورت غیرفعال درآمد.
این آزمایشگاه در سال‌های اخیر به نام آزمایشگاه‌های ملی صحت عامه وظایف مشخص را چون خدمات ریسرچ، رفرنس، سرویلانس به اساس آزمایشگاه و بالاخره تشخیص تمام امراض مهم از نظر اپیدیمولوژی در چوکات انستیتوت ملی صحت عامه درآمد و لابراتوارهای شفاخانه‌ها برای عرضه خدمات کلینیکی توظیف گردیدند. این آزمایشگاه‌ها به تدریج دارای دست‌آوردها بوده و شعبات جدیدی را ایجاد نموده و در حال انکشاف می‌باشد. کنون علاوه بر آزمایشگاه‌های دولتی آزمایشگاه‌های شخصی وجود دارد که مشتری زیاد دارند.
رادیو لوجی. علم استفاده از شعاع است. می‌توان گفت یک تست ویا تجسس تشخیصی است که به وسیله تاباندن اشعه x به ناحیهٔ مورد نظر بدن بیمار روی یک فیلم اجرا می‌شود؛ که در اثر آن اشعه ایکس در نشان دادن امراض و تداوی امراض داخل بدن کمک می‌کند. کنون علاوه بر رادیو لوژی سنو گرافی و تداوی اشعه لایزر اختراع گردیده‌است؛ که در تشخیص و تداوی داخل بدن انسان کمک می‌کند. تداوی مریضان سرطان توسط شعاع ایکس در سال‌های ۱۳۵۰ در شفاخانه‌های افغانستان آغاز گردید. کنون در شهر کابل تجیهزات طبی از قبیل سی تی اسکنر و لوازم سونو گرافی Extracorporeal shock wave lithotripsy (ESWL) و غیره وارد شده‌است. این لوازم در تشخیص و تداوی امراض کمک می‌نماید. با وجود وارد شدن چنین وسایل مدرن یک تعداد از مریضان به هندوستان جهت تداوی سفر می‌نمایند.
در شهرها یک تعداد اشخاص مجرب اند که معالجه را توسط گیاه‌های طبیعی و اسباب ساده و بسیط می‌نمایند؛ که به نام طبیب گفته می‌شوند. طبیبان از سیتم تداوی یونانی قدیم و هندی قدیم کار می‌گیرند. این افراد دارای مشتری و مریضان زیاد اند که ذیلاً رشته وار تشریح می‌گردد.
افغانستان یک کشور در حال توسعه است بدین منظور تفاوت فاحش بین شهرها وروستاها وجود دارد. در شهرها دکتران مجرب و شفاخانه‌های که سرویس جراحی دارد وجود دارد ولی در ولسوالی‌ها معمولاً کلینک‌های دولتی و شخصی وجود دارد ولی عملیات‌های جراحی امکانات کم دارد. در شهر کابل شفاخانه‌های هر بخش یعنی اطفال، چشم، صدری، توبر کلوز و غیره وجود دارد؛ ولی در ولایات در هر شفاخانه چندین سرویس یعنی داخله جراحی، صدری و غیره وجود دارد. هکذا به همین منوال شفاخانه‌های شخصی وجوددارد. مهم‌ترین درمانگاه کابل عبارتنداز
علاوه بر این شفاخانه‌های شخصی در هر بخش وجود داشته درین اواخر نسبت به شفاخانه‌های دولتی خیل‌ها پیشرفته شده‌اند.
مرضی است که اطفال را مصاب ساخته در نتیجه یک عضو بدن را فلج می‌نماید. در افغانستان این مرض تقریباً در حال نابودی است. اطفال که در مناطق تحت تسلط طالبان قرار دارند امکان مصاب شدن وجود دارد.
سرخکان یک مریضی ویروسی بوده می‌تواند هرکی را مصاب کند. این مرض زیاده در مواقع هوای سرد بروز می‌نماید. زیاده اطفال بین سن ۳–۵ ساله مصاب به این مرض می‌شوند. این مرض سالانه حدود ۳۰–۳۵ اطفال ضیف و ناتوان را در کام مرگ می‌کشاند. با وجودی که وزارت صحت عامه افغانستان تلاش جدی را در مورد نموده‌است؛ ولی در بسا قریه جات دور دست هنوزهم امکان ازبین رفتن اطفال وجود دارد. مرض سرخکان دارای واکسن ودوای معالج می‌باشد. وزارت صحت عامه همه ساله این واکسن را در خدمت مردم قرار می‌دهد.و زندگی: سرخکان نوشته رشیده یزدان پناه در بگاه بی‌بی‌سی
یکی از امراض حاد در افغانستان می‌باشد. این مرض در روستاهای که خانه گلی و خامه دارند بیشتر می‌باشد. در کهن سالان و زنان بیشتر دیده می‌شود. روماتیسم می‌تواند به‌شکل حاد ویا مزمن بروز نماید. این مرض زیاده در مفصل‌ها جای می‌گیرد. اعراض و علایم این مرض تورم و درد مفاصل بوده و عامل این مرض می‌تواند یک ویروس یا استریوسکوپ باشد. این بیماری بیشتر از ۲۸۴ نوع مختلف داشته که بعضی شان خوب کنترل می‌گردند، بعضی شان توسط دوا صحت یاب نمی‌شود. تعداد از این مرض خطرناک هم‌اند. یکی از جمله انواع این بیماری که در اثر رطوبت زیاد هوا دچار افراد می‌گردد و مفاصل شان را تغیر شکل می‌دهد به نام روماتیسم حاد مفصلی یاد می‌شود. عامل روماتیسم حاد مفصلی ویروس بوده با بروز تب و درد مفاصل ظاهر گردیده و تا چندین ماه طول می‌کشد. این مرض در جریان ۵ تا ۱۵ سالگی بروز کرده و تا چندین سال امکان بازگشت آن وجود دارد بنابرین یک عارضه ایست که خود به تغیر شکل مفصل‌ها می‌پردازد ولی انواع دیگر این مرض نیز هستند که خصوصیات فوق را ندارند اما کارهای دیگر را می‌کنند مثلاً بیماری روماتیسم قلبی (Heart Rheumatoid) روماتیسم است که در آن دریچه‌های قلب توسط تب روماتیسمی آسیب می‌بیند این عارضه بین سنین ۲ تا ۵۲ سالگی اتفاق می‌افتد و این افراد کسانی هستند که عفونت در گلوی شان، حلق یا ریه‌شان به دلیل داشتن مکروب استریوسکوپ (Streptococcal) مبتلا می‌گردد. اگر معالجه درست نشوند مکروب در بدن باقی‌مانده و ترشحات را ایجاد می‌کند که به تدریج بالای قلب، گرده‌ها یا بالای هردوی آن‌ها اثر خراب می‌کند. نوع این مرض که در اثر کار زیاد، بارداری زیاد زنان، و رطوبت زیاد پیدا می‌شود که در افغانستان زیاده دیده می‌شود. در زمستان و بهار در محلات که مردم صندلی غرض گرم کردن بدن استفاده می‌نمایند. وقوع این مرض و درد این مرض ازدیاد می‌یابد. آفتاب و رطوبت خشک از درد و موجودیت این مرض می‌کاهد. در هوای گرم مرطوب شدت درد این مرض زیاد می‌شود.
یکی از امراض ویروسی است که در سراسر افغانستان وجود دارد. مریضی چیچک حالت بسیار خفیف ولی خیلی ساری می‌باشد که ناشی از ویروس که سبب بخار خارش دار می‌شود، بمیان می‌آید. این مرض دارای واکسن و وقایه می‌باشد. در بعضی افراد که مصاب به چیچک می‌باشند پس از جور شدن داغ‌های چیچک تا اخیر عمر در روی و بدن او باقی می‌ماند که به نام چیچکی یا قولطه یاد می‌شوند. چیچک اکثراً در اطفال زیر سنین ۱۰ سال معمول بوده، با آن هم افراد دارای سنین مختلف می‌تواند به آن مصاب گردد. مصاب شدن به چیچک اکثراً در فصل‌های بهار و زمستان به‌خصوص بین ماه‌های مارس و می اتفاق می‌افتد. چیچک اکثراً طی دو هفته خود بخود مداوا می‌شود.
مالاریا یک مرض کشنده است که سالانه هزاران افغان به این مرض مبتلا می‌گردد. این مرض یک مشکل عمده صحی را درین کشور تشکیل داده‌است. زیاده مبتلا شدگان این مرز اطفال زیر سن ۵ سالگی می‌باشد.. تخمیناً ۲۲٬۶ میلیون نفر در کشور در مناطق اندیمیک این مرض زنده گی می‌کنند که به خطر مصاب شدن مالاریا مواجه‌اند. در سال ۲۰۱۲ از سراسر افغانستان بیشتر از ۳۹۱ هزار واقعه مالاریا گزارش داده شده‌است. افغانستان از جمله ممالک اندیمیک (واگیر) مالاریا بوده که به اساس گزارش منتشره سال ۲۰۱۱ سازمان صحی جهان این کشور از نظر وقوعات مالاریا سومین کشور در سطح حوزه شرق مدیترانه می‌باشد که وقوعات مرض مالاریا در افغانستان بیشتر در مناطقی دیده می‌شود که از نظر جغرافیایی ارتفاع آن دو هزار متر از سطح بحر بلندتر و هوای آن گرم و مرطوب باشد. ولایات ننگرهار، کنر، لغمان، بغلان، کندز، تخار، بدخشان، بلخ، فاریاب، بادغیس، هرات، هلمند، قندهار و خوست بیشتر به خطر مالاریا مواجه‌اند. در چند سال جنگ‌های داخلی کنترل این مرض از دست رفته بود که تعدا د مرگ ومیر را خیلی زیاد نموده بود. کنون وزارت صحت عامه پرو گرام‌های وقایه‌ای و معالجوی را درپیش گرفته‌است که تا حدود زیاد مرگ میر کاهش یافته‌است.
لیشمانیا یا سال دانه بیماری است که از گزیدن پشه‌های خاکی که در درس‌های دیوارها زندگی می‌کنند به انسان‌ها سرایت می‌کند. لشمانیاز می‌تواند توسط موش صحرایی و سگ انتقال یابد. این مرض در شهرها به‌خصوص در کابل هرات مزارشریف هلمند وقندهار زیاده وجود دارد. در سال ۲۰۱۲ میلادی بیشتر از ۳۰۰ هزار واقع مالاریا در تمام افغانستان گزارش شده‌است. وزارت صحت افغانستان از کاهش ۱۹ درصد واقعه مالاریا نسبت به سال ۲۰۱۲ سخن می‌زنند. این وقایع نسبت به سال ۲۰۰۲، ۳۸ درصد کاهش یافته‌است. این مرض در سال ۱۳۵۷ به کلی نابود شده بود پس از درگیری جنگ‌های داخلی دوباره ازدیاد یافت. در زمان طالبان دوباره سراسر کشور را پوشانید.به ۲۲ میلیون شهروند افغانستان مورد تهدید بیماری مالاریا و لشمانیاز، سالک قرار دارند. نوشته شبکه اطلاع‌رسانی افغانستان
سِل یا توبر کلوز «Mycobacterium tuberculosis» یک بیماری وسیع است. باسیل این بیماری میکرباکتریوم توبرکلوزیس یا «باسیل کخ» نام دارد زیرا که در سال ۱۸۸۲ (میلادی) پروفسور رابرت کخ دانشمند آلمانی آن را کشف کرد. نوعی از این بیماری که به سل گاوی موسوم است، میان انسان و چهارپایان مشترک است؛ که به نام بروسلوز یاد می‌شود.
این بیماری در کشورهای جهان سوم از معضلات بزرگ صحی می‌باشد. مرض سل یا سل یا (تی‌بی) یکی از بیماری‌های مهلک در جهان است که عامل آن مایکوباکتریوم‌ها یا به‌طور دقیقتر میکوباکتریوم‌های سلی است. در بیماری سل معمولاً شش‌ها مورد حمله قرار می‌گیرند، از اینکه باکتریا سل شکل استوانه ئی مانند تیوپ دارد و هم می‌تواند بدن خود را برای سال‌ها داخل تیوپ زنده نگهدارد به نام تیوبر کلوز یاد می‌شود. افغانستان در ردیف ۲۲ کشوری قرار دارد که بالاترین میزان واقعات سل را در جهان دارا بوده و سل یکی از مشکل‌های عمده صحت عامه کشور محسوب می‌شود. طبق آخرین تخمین سازمان صحی جهان سالانه در حدود ۱۸۹ واقعه جدید سل در هر صدهزار نفوس یعنی ۶۱٬۰۰۰ واقعه جدید در سال در این کشور بروز می‌نماید. حدود ۳۹ نفر در هر صدهزار نفوس یعنی ۱۳٬۰۰۰ نفر در سال، جان‌شان را به لیل ابتلا به این مرض از دست می‌دهند. قابل ذکر است که ۶۷درصد واقعات جدید بلغم مثبت ریوی و ۶۲درصد تمام واقعات سل را که در جریان سال ۲۰۱۲ به مراکز صحی مراجعه کرده‌اند، زنان تشکیل می‌دهند.
پروگرام ملی کنترل سل افغانستان (NTP) در سال ۱۹۵۴ توسط وزارت صحت عامه به همکاری تکنیکی و مالی سازمان صحی جهان (WHO) تأسیس گردید. جنگ‌های تحمیلی و نابسامانی‌های چند دهه اخیر، منجر به تخریب و تضعیف مداوم سیستم صحت عامه از جمله پروگرام ملی کنترل سل شد. تا این‌که در سال ۱۹۹۷ وزارت صحت عامه با همکاری سازمان صحی جهان و موسسات همکار، استراتژی کوتاه‌مدت تداوی تحت نظارت مستقیم (DOTS) را در کشور معرفی و در سال ۲۰۰۲ هم‌زمان با روی کار آمدن دولت انتقالی عملاً همت به تطبیق این استراتژی گماشتند. در آغاز سال ۲۰۰۳ اولین پلان استراتژیکی ملی کنترل سل به‌مدت سه سال (۲۰۰۳–۲۰۰۵) ساخته شده و اهداف، ۷۰درصد کشف واقعات جدید سل فعال و ۸۵درصد میزان موفقیت تداوی توسط وزارت صحت عامه به‌عنوان اهداف ملی این پروگرام تعیین گردید. بعداً پروگرام ملی کنترل سل پلان استراتژیک ملی خویش را برای پنج سال (۲۰۰۶–۲۰۱۰) تدوین نموده و در سال ۲۰۰۸ این پلان استراتژیک را در مطابقت با پلان انکشافی هزاره (MDG) و استراتژی همکاران توقف سل (Stop TB Partnership) به‌مدت پنج سال دیگر یعنی تا سال ۲۰۱۳ تجدید و تمدید کردند. اخیراً پلان استراتژیک ملی برای پنج سال آینده (۲۰۱۳–۲۰۱۷) مجدداً تدوین و تصویب گردیده‌است.
جمعیتی از کشور که به عرضه خدمات کنترل سل دسترسی دارند به‌طور ثابت افزایش یافته، طوری‌که عرضه خدمات در این بخش از ۱۴درصد در سال ۲۰۰۱ به ۹۷درصد در سال ۲۰۱۲ ارتقاء یافته‌است. تعداد مراکز صحی که خدمات کنترل مرض سل را ارائه می‌نمایند، از ۱۰ مرکز در سال ۲۰۰۱ به ۱٬۱۹۷ مرکز در سال ۲۰۱۲ افزایش را نشان می‌دهد.
کشف واقعات سل در سال ۲۰۱۲ مجموعاً ۲۹٬۴۰۰ واقعه بوده که عمدتاً از طریق توسعه پوشش عرضه خدمات کنترل سل در سیستم خدمات صحی اساسی به‌دست آمده‌است. با وجود آن‌که پروگرام ملی کنترل سل در سال ۲۰۱۲ با چالش‌های فروان روبه‌رو بود، اما بالاترین میزان کشف واقعات سل را از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۲ داشته، که خود گویای تعهد و تلاش کارکنان پروگرام ملی کنترل سل و سیستم عرضه خدمات صحی اساسی، افزایش آگاهی عامه، سهم‌گیری جامعه، فعالیت‌های همکاران توقف سل، انجمن مریضان سل، انجمن داکتران سل و امراض ریوی و سکتور خصوصی می‌باشد. میزان وقوع سل فعال در دوران سنین باروری (۱۵–۴۴) بارزتر است. به‌طور مثال ۶۴درصد واقعات سل بلغم مثبت جدید در این محدوده سنی قرار داشته که ۷۰٫۵درصد آن را زنان تشکیل می‌دهند. فاصله کم بین ولادت‌ها، ولادت‌های متعدد، ازدواج قبل از وقت، سوءتغذیه، عوامل محیطی و فرهنگی در ابتلای زنان به سل فعال دخیل هستند. پروگرام ملی کنترل سل به‌خاطر دریافت عوامل و دلایل مربوط به بلند بودن واقعات ثبت شده سل در نزد زنان، با همکاری سازمان صحی جهان، تحقیقی را به راه انداخته‌است، که نتایج آن در آینده نزدیک اعلام خواهد شد.
پروگرام ملی کنترل سل با حمایت همکارانش برنامه تشخیص و تداوی مریضان مبتلا به سل مقاوم (MDR TB) را از ماه جون ۲۰۱۱ به راه انداخته که تا امروز ۷۲ واقعه مقاوم تشخیص و تحت تداوی قرار گرفته‌است.
در طول ۱۲ سال اخیر (از سال ۲۰۰۱ تا سال ۲۰۱۲) مجموعاً «۲۷۱٬۷۷۵ واقعه سل تشخیص و تحت تداوی با نظارت مستقیم (DOTS) قرار گرفته‌اند.»
افغانستان میزان بلند موفقیت تداوی سل را بعد از معرفی استراتژی تداوی کوتاه‌مدت تحت نظارت مستقیم (DOTS) دارا می‌باشد، چنان‌چه ۹۱درصد در سال ۲۰۱۱ موفقیت تداوی گزارش شده‌است. فعالیت‌های برنامه ملی کنترل سل با کمک مالی صندوق جهانی جهت مبارزه علیه ایدز، سل و مالاریا (GFATM)، اداره انکشافی بین‌المللی ایالات متحده آمریکا (USAID) از طریق TB CARE I، اداره همکاری‌های بین‌المللی جاپان (JICA)، دولت ایتالیا (IC)، دولت کانادا (CIDA), Global Drug Facility (GDF)، پروگرام غذایی جهان (WFP) و کمک تکنیکی سازمان صحی جهان (WHO) تطبیق شده‌است. یکی از بخش‌های قوی پروگرام ملی کنترل سل مدغم ساختن فعالیت‌های پروگرام در سطح عرضه خدمات صحی اساسی از طریق دخیل ساختن موسسات تطبیق‌کننده BPHS وEPHS می‌باشد. ضمناً همکاران توقف سل (Stop TB Partnership)، دخیل ساختن سکتور خصوصی و داتس شهری (PPM & Urban DOTS)، انجمن سل و امراض ریوی (ATLDS) و انجمن مریضان شفا یافته سل (APA) در جهت آگاهی‌دهی عامه، ارجاع واقعات مشکوک سل، تشخیص به موقع و تداوی مریضان سل با پروگرام ملی کنترل سل تشریک مساعی در خور توجه داشته‌اند.
سیاه‌سُرفه بیماری باکتریال است که به علّت حملات شدید سرفه می‌تواند منجر به کبودی گردد.
پیش از رواج واکسیناسیون بیش از ۹۳ درصد موارد بیماری در کودکان زیر ده سال اتفاق می‌افتاد. انتقال بیماری از طریق ذرات تنفسی است. این بیماری می‌تواند منجر به مرگ بیمار گردد. عامل بیماری سیاه صرفه یا بوردتلا پرتوزیس (Bordetella pertussis) یک کوکوباسیل گرم منفی بسیار مسری است و منحصراً در انسان ایجاد بیماری می‌نماید. علائم بیماری شامل سه مرحله زکام، مرحله حمله‌ای و مرحله نقاهت یا شفا یابی است. در مرحله زکام علائم غیر اختصاصی شبیه به سرماخوردگی است. بعد از یک تا دو هفته سرفه‌هایی که به دنبال آن‌ها صدای شدید دمی شنیده می‌شود. حملات سرفه‌ها می‌تواند شدید باشد و همراه با کبودی بعد از سرفه و استفراغ باشند. تظاهرات سیاه‌سرفه در شیرخواران کوچک‌تر از شش ماه ممکن است به صورت سرفه‌های شدید به هر مدت، اشکال در غذا خوردن، قطع تنفس یا کندی ضربان قلب بدون حملات سرفه باشد. در افغانستان واقعات سیاه صرفه در وجود اطفال زیاده دیده می‌شود. کنون تعدادی زیادی اطفال که در مناطق دور دست ویا بی امن زندگی دارند. واکسن ناشده‌اند. بروز واقعات درین مناطق بیشتر می‌باشد. در مناطق سرد افغانستان مانند بدخشان نورستان بامیان دای کندی غورات واقعات سیاه سرفه در زمستان زیاد بوده بعضاً باعث مرگ اطفال می‌شوند.
بیماری مزمن التهابی راه‌های هوایی است. افراد مبتلا به این بیماری دچار حملات یا دوره‌های شدیدی می‌شوند که ناشی از واکنش حساسیتی و برونکواسپاسم قابل برگشت و انسداد مجاری تنفسی است. این حملات زمانی بروز می‌کنند که مجرا تنفسی در ریه‌ها در اثر عوامل خاص محیط زیستی دچار بیش‌فعالی شده و سپس ملتهب و مسدود می‌شوند. علایم مداوم این بیماری ممکن است شامل تنگی نفس، احساس فشار روی سینه، خلط و سرفه باشد. زیاده مبتلا شدگان این مریضی کودکان و کهن سالان می‌باشد. در مراحل پیشرفته مریضی لوله‌های تنفسی مسدود شده مریض به صرفه نمودن آغاز می‌نماید سپس به زمین ما افتد. این مریضی تدوای موقت و دایمی دارد.
اسهال و سینه پهلو از بیماری‌های شایع در میان کودکان در افغانستان است که سالانه حدود ۶۰ درصد مرگ میر اطفال کمتر از سن ۵ سال را دربردارد. بسیاری اطفال اولاً اسهال می‌شوند بعداً در کمبود انرژی به سینه پهلو مبتلا شده می‌میرند. واقعات سینه پهلو در سرما افزایش می‌یابد؛ این مریضی با سرفه و تب شدید همراه بوده، شُش‌ها التهابی شده و اکسیژن را به‌طور درست اخذ کرده نمی‌تواند. به اساس گزارش‌های رسمی سطح مرگ و میر کودکان در حال حاضر از هر شش کودک یک کودک پیش از رسیدن به پنج سالگی می‌میرد. برای نخستین بار واکسن بیماری‌های اسهال و سینه پهلو در سال ۲۰۱۲ میلادی در افغانستان تطبیق خواهد شد و این برنامه در چهار سال آینده در این کشور عملی خواهد شد. اجرای واکسن ضد اسهال کودکان مرگ و میر ناشی از اسهالات را تا ۴۵ درصد کاهش خواهد داد. کنون هشت نوع واکسن، از جمله واکسن‌های ضد بیماری‌های فلج کودکان، سرخکان (سرخک)، دیفتری و سیاه سرفه در سراسر کشور به صورت کمپین سراسری تطبیق (اجرا) می‌شود. طی سال گذشته تنها در شفاخانه صحت طفل (ایندیرا گاندی) در کابل، ۲۴هزار طفل بستر شده بود، که ۲۸۰۰ تن آن‌ها تلف شدند. اکنون اسهال، سینه پهلو و مالاریا کشنده‌ترین امراض محسوب می‌شوند.روز جهانی سینه پهلو تجلیل شد کابل افغانستان نوشته آژانس خبری پژواک
سو تغذی عبارتند است از کمبود موادغذایی مورد نیاز برای سلامت و رشد بدن را گویند. عدم مصونیت غذایی در ساحات روستایی افغانستان که تقریباً ۸۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند، برجسته بوده و ۵۴ درصد از اطفال کشور دچار سوء تغذیه مزمن می‌باشند.
”براساس گزارش که طبق سروی خطر و آسیب‌پذیری صورت گرفته، سوء تغذیه مزمن میان اطفال افغانستان یکی از بلندترین میزان در سطح جهان تلقی می‌گردد. بر اساس یک مطالعهٔ که از طرف اداره مرکزی احصاییه و دفتر یونیسف ملل متحد صورت گرفته، به‌طور عموم از هر پنج طفل یک طفل در مناطق آرام افغانستان و در مناطق نا آرام از هر سه طفل یک طفل به سوی تغذیه مواجه می‌باشند. حدود ۵۴ درصد اطفال زیر سن ۵ سال در افغانستان به دلیل دچار بودن به سوء تغذیه مزمن از رشد بازمانده‌اند، ۳۴ درصد اطفال با مشکل کم وزنی مواجه بوده و تقریباً ۷۲ درصد اطفال زیر سن ۵ سال از کمبود مواد مغذی کوچک از قبیل آهن و آیودین رنج می‌برند. ”نتایج تغذیه ضعیف، ارتباط دارد با وضعیت فقر و مصونیت غذایی در کشور داشته و بیش از ۲۹ درصد جمعیت افغانستان نمی‌توانند کالری مورد نیاز بدن خویش را کسب نماید.
شماری از نهادهای حقوق بشری از نحوه مصرف کمک‌های ملکی انتقاد کرده و گفته‌اند که استفاده از کمک‌های ملکی در کنار برنامه‌های نظامی موثریت نخواهد داشت. به عنوان بخشی از استراتژی مبارزه با شورشگری، در ده سال گذشته بخش وسیعی از کمک‌های خارجی خصوصاً در عرصه بازسازی به ولایت‌های ناآرام اختصاص یافته‌است. بر بنیاد آمارهایی که از سوی وزارت صحت عامه افغانستان و اداره یونیسف ارائه شده‌است درصد سوء تغذیه در کشورهای جنوب آسیا به ترتیب قدکوتاهی و کم وزنی چنین است: افغانستان ۵۹ درصد و ۳۹ درصد، بنگلادش ۴۳ درصد و ۴۱ درصد، هند ۴۸ درصد و ۴۳ درصد، نپال ۴۱ درصد و ۲۷ درصد، پاکستان ۴۲ درصد و ۳۸ درصد، سریلانکا ۱۸ درصد و ۲۲ درصد.
آب ماده حیاتی است که یک انسان روز چندین بار به نوشیدن آن نیاز دارد. این ماده نیک اگر آلوده شود جان هزاران انسان را می‌گیرد. انواع باکتریا و قارچها در آب نمو سریع داشته با نوشیدن آن انسان را مصاب می‌کند. امراض کشنده چون اسهال، کولرا و بسیاری از مرگ و میرهای اطفال، از آب غیر صحی می‌باشد. ۶۰ درصد مبتلا شدگان به امراض مختلف از آبهای کثیف و آلوده می‌باشد. درسال ۳۰۰۰ نفر از آبهای کثیف جانهای خودرا از دست می‌دهند. زیاده‌ترین مرگ ومیر از آبهای آلوده اطفال‌اند. اکنون در حدود ۳۰ درصد از مردم در شهرها و ۲۰ درصد در دهات افغانستان به آب آشامیدنی صحی دسترسی دارند. ۳۳٫۷ درصد مردم در سراسر افغانستان از منابع آبهای سر باز استفاده می‌کنند."هشدار دهنده بهداشت عمومی در کشور روز نامه افغانستان نوشته رهین فرهمند ۱۱ سرطان ۱۳۹۱
سبزیجات ناپاک و آلوده نیز یکی از کشنده‌ترین غذا است که افغان‌ها را مصاب می‌نماید. در افغانستان معمولاً سبزیجات ناشسته فروخته می‌شود. سبزیجات ناشسته منبع انتقال دهنده زیاد امراض کشنده می‌باشد. سبزیجات معمولاً خام خورده می‌شود بدین لحاظ مردم را به زودی مصاب می‌نماید. عمده‌ترین سبزی که باعث انتقال امراض می‌شود کاهو کندنه کرم خیار ملی سرخک و گشنیز می‌باشد.
جنگ بدنام‌ترین فعالیت بشری است. در افغانستان از مدت ۳۳ سال به این طرف جنگ جریان داشته کنون سالانه حدود ۲۰۰۰–۳۰۰۰ افغان را به کام مرگ می‌کشاند. و تعداد اوسط زخمی شدگان در سال به ۷۰۰۰ نفر می‌رسد. در جنگ معمولاً مردان می‌میرند که آن‌ها نفقه دهنده فامیل خود می‌باشند. تعداد هم معلول و معیوب گردیده و از اجرا نمودن کار حاجز می‌گردند. جنگ نا امنی را بار آورده کشور از ترقی و معارف عقب می‌ماند. جنگ افغانستان به نسبت نداشتن همسایه‌های نیک تا اکنون ادامه داشته و به کشورهای همسایه و منطقه سرایت نموده‌است.
کنون در افغانستان به تعداد ۲میلون زخم برداشته شده و به تعداد ۸۰۰۰۰۰ معلول و معیوب وجود دارد. تعداد معلولین که دست‌ها و چشم سالم دارند از طریق وزارت شهدا و معلولین بکار گماشته می‌شوند. تعداد که حاجز از کاراند. وزارت کار، امور اجتماعی، شهدا و معلولین ماهانه تنها توانایی پرداخت معاش برای ۸۰ هزار معیوبان جنگی را دارند. این یک مشکل بزرگ می‌باشد. هکذا تعداد معلولین و معیبوبین که در مناطق تحت تسلط طالبان قرار دارند از هیچ نوع کمک بر خودار نیستند. و اکثراً گدا می‌باشند. درین اواخر دولت افغانستان انستیتیوت معلولین را بنا نمود تا از این طریق بتواند معلولین و معیوبان را کمک یشتر نمایند.معلول/a-6507646|د اعتراض معلولین؛ بی‌توجهی دولت به 800 هزار معلول و معیوب در وبگاه دوچ ویله نشریه چاپ کشور آلمان به زبان فارسی
Editor of the following paragraphs is Yalda Shaheer.
آمارهای کمیسیون مستقل حقوق‌بشر افغانستان نشان می‌دهند که افراد دارای معلولیت در حدود ۱۴درصد کُل جمعیت افغانستان را تشکیل می‌دهند.
بربنیاد این آمارها، در ۱۴ سال گذشته شمار افراد دارای معلولیت ۱۱درصد افزایش یافته‌است.
بررسی کمیسیون حقوق‌بشر نشان می‌‎دهد که هم‌اکنون چهار میلیون و ۴۷۵هزار و ۸۰۰ فرد دارای معلولیت در افغانستان زنده‌گی می‌کنند که عامل اصلی معلول شدن آن‌ها جنگ‌ها در کشور است.
شهرزاد اکبر، رییس کمیسیون مستقل حقوق‌بشر امروز در نشستی در کابل، از طرف‌های درگیر جنگ خواست که تا به خشونت‌ها در کشور پایان دهند و نگذارند بیشتر از این مردم کشور قربانی و یاهم معلول شوند.
بانو شهرزاد در این باره اظهار داشت: «در افغانستان تعداد افراد دارای معلولیت متأسفانه در حال افزایش است. منازعه، جنگ باعث این می‌شود که ما متأسفانه تعداد بیشتر کودکان و افراد بزرگ دارای معلولیت داشته باشیم.»
کمیسیون مستقل حقوق‌بشر در این بررسی با  یک هزار و پنج صدو چهار تن در بیست و دو ولایت گفت‌وگو کرده‌است.
در همین حال، شماری از افرادی‌که در رویدادهای گونه‌گون معلول شده‌اند، می‌گویند که در جامعه با تبعیض و برخوردهای تحقیرآمیز روبه‌رو استند.
ضیاالرحمن، یکی از افراد دارای معلولیت در کابل گفت: «مردم‌هایی پیدا می‌شود که با معلولان درست برخورد نمی‌کنند و طعنه می‌دهند. توقع ما این است که با ما برخورد خوب شود تا روحیه خود را در زنده‌گی از دست ندهیم.»
بربنیاد یافته‌های کمیسیون مستقل حقوق‌بشر، دسترسی نداشتن به آموزش، عدم دسترسی به‌خدمات بهداشتی و محروم بودن از حقوق معلولیت چالش‌های کلان در برابر افراد دارای معلولیت در کشور استند.
30 سال از زمانی که کمیته بین المللی صلیب سرخ برنامه توانبخشی فیزیکی خود را در افغانستان راه اندازی کرد می گذرد. امروزه هفت مرکز تخصصی تناسب اندام توسط این سازمان اداره می شود که نیازهای تقریباً 178000 شهروند معلول را برآورده می کند. علیرغم این واقعیت که آنها در طول زندگی خود به توانبخشی فیزیکی نیاز خواهند داشت و مراقبت در این کشور جنگ زده دشوار خواهد بود، تعداد بیشماری از افغان ها جرات پیدا می کنند تا دوباره روی پای خود بایستند و رویای آینده ای بهتر را در سر بپرورانند.
جنگ‌های ۳۳ ساله افغانستان با خود امراض شدید روانی را داشته که بعضی ازین مریضان اعتیاد به مواد مخدر گردیده‌اند. بیکاری فقر گرسنگی بی خانمان شدن از دست دادن اعضای فامیل تهدید و ترس همه وهمه باعث ازدیاد امراض روانی گردیده‌است. این امراض بعضاً باعث خود کشی انتقام سو قصد می‌گردد. زیاده مریضان پس از یک حادثه از زبان می‌مانند. در ثور سال ۱۳۸۷ وزارت صحت عامه دولت افغانستان چنین ابراز کرد که ۶۶ درصد افغان‌ها از افسردگی یا نوعی از اختلال روانی رنج می‌برند، بیماری روانی و سوءاستفاده دوا، اضطراری‌ترین مشکل صحی است که کشور با آن مواجه است.. طبق سروی ملی صحت در سال ۱۳۸۱ در مورد اعضای ۱۵ ساله و بالاتر خانواده‌ها نشان داد که ۷۸ درصد پاسخگویان نشانه‌های اضطراب، حدود ۷۰ درصد نشانه‌های افسردگی و حدود ۴۲ درصد نشانه‌های اختلال فشار روانی پس از یک حادثه از خود بروز داده‌اند. این سروی همچنین نشان داد که طی ده سال اخیر، ۶۲ درصد افراد حداقل چهار مورد از این واقعات تکان دهنده را تجربه کرده‌اند. علاوه بر مشکل فقدان معلومات در مورد اختلالات روانی و بررسی آنها، با وجود ناامنی مداوم، خشونت، بی‌پناهی اجتماعی و بی بضاعتی، در افغانستان کاملاً واضح گردانیده‌است که حل این مشکلات مزمن در آینده نزدیک مشکل بنظر می‌رسد.
مرض ایدز (به انگلیس Human Indefeceincy Virus که مخفف و ایچ. آی. وی (H I V): یک نوع ویروس است که از طرق مختلف وارد دوران خون شده و در سلو ل‌ها ی بدن جا می‌گیرد سا ل‌ها میما ند و آهسته آهسته سیستم دفا عی بدن را ضعیف میسا زد و در یک و قت انسا ن به چند نوع بیما ری‌های مختلف ګرفتا ر شده تا اینکه انسان از ضعف و ناتوانی می‌میرد.
عوا مل بیشمار برای انتقا ل این ویروس از یک جسم بجسم دیگر وجود دارد که علت اصلی ان تعامل جنسی میا ن مرد و زن و مرد با مرد نیز ثبت شده‌است. کسا نی که به کشورهای تا یلند - ویتنام - چین - هند -تاجیکستان - ازبکستان ن - ترکیه و مما لک غرب سفر می‌کنند امکان مبتلا شدن به این مرض زیاد است. ایدز با عث بیمار ی خطرناک می‌شود اجتنا ب - دوری از مبتلا شدگان ن‌ها یت ضروری است. در افغانستان قبل ا ز سال ۱۳۷۲ وجود نداشت. پس از سال ۱۳۷۲ شماری که در پاکستان و کشورهای خارج زندگی می‌نمودند به افغانستان وارد نمودند کنون حدود۶۳۶ واقعه دیده شده‌است. امکان وقوع چهل حادثه ایدز در سال می‌باشد. کنون در افغانستان چندین مرکز تداوی برای بیماران ایدز موجود است. اولین مرکز تداوی مرض ایدز در سال ۲۰۰۹ در شهر کابل آغاز به کار کرده‌است که قابلیت تداوی ۴۰ مریض را در یک سال دارد.
بر اساس نظرسنجی دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل، دو میلیون نفر از مردم افغانستان، به مواد مخدر اعتیاد دارند که ۳۰ هزار نفر از این تعداد، معتاد تزریقی هستند لذا نگرانی عمده این است که با گسترش شمار معتادان تزریقی که از سوزن‌های مشترک استفاده می‌کنند، ویروس اچ آی وی نیز گسترش می‌یابد. تاکنون در اجرای برنامه ملی کنترل بیماری ایدز با همکاری نهادهای خارجی ۲۵مرکز آزمایش، خدمات اولیه و مشاوره داوطلبانه برای بیماران ایدز در ولایات کابل، هرات، ننگرهار، بلخ، بدخشان، قندهار، قندوز، غزنی و زندان مرکزی کابل ایجاد شده‌است اما تنها مرکزی که برای معالجه بیماران موجود است، در کابل است. این مرکز به کمک سازمان بهداشت جهانی تأسیس شده‌است. با وجود یکه تعداد مبتلا شدگان مرض ایدز در افغانستان کم است اما خطر افزایش تعداد مبتلایان بسیار زیاد است؛ زیرا مردم این مرض را نمی‌دانند. چون مرض بدنام است کسی به دکتور مراجعه نمی‌کنند وهم بیمارستان در ولایات وجود ندارد.
محرقه (نام‌های دیگر: سُرخْجه، تب روده، تب تیفوئید، مطبقه) یک بیماری عفونی است، که در اثر باکتریایی سالمونلا تیفی (انگلیسی: Salemonella Typhi) ایجاد می‌شود، این مریضی عام بوده از طریق آب و غذای آلوده گسترش می‌یابد و معمولاً با تب بالا، اسهال، بی‌اشتهایی و سردرد بروز می‌کند.
میکروب محرقه در آب‌های گل آلود تا یکماه و در یخ تا ۳ ماه زنده می‌ماند، در اثر گرمای ۶۰ تا ۱۰۰ درجه از میان می‌رود و به‌خصوص نور آفتاب به سرعت سبب انهدام میکروب می‌شود. در برابر خشکی هم تا دو ماه مقاومت دارد.
مرض محرقه در یک محیط یا اجتماع می‌تواند یک فرد یا عام را مبتلا نماید زیرا این مرض خیلی ساری می‌باشد، شیوع این مرض به‌خصوص در اجتماعات مانند قاغوش‌های سربازان، مدارس دیده می‌شود. این بیماری در افغانستان در فصل تابستان خیلی‌ها شدید بوده می‌تواند همه را مبتلا کند. اکثراً کسانیکه در مرحله اخیر به درمان آغاز نموده‌اند یک حصه بدن آن از فعالیت بازمانده‌اند. گرمی تب محرقه بعضاً باعث کور شدن و دیوانه شدن مبتلا شدگان می‌شود. مکروب محرقه بالای جدارهای روده زندگی نموده به همین لحاظ مریض اسهال و گاهی اسهال خونی می‌باشد. در افغانستان درمانگاهی وجود دارد که به نام شفاخانه انتانی یاد می‌شود. درین شفاخانه تنها مریضان انتان بستر می‌شوند.
سرطان یکی از عواملی است که سالانه جان هزاران افغان را می‌گیرد. این مرض شوم در وجود زنان افغان زیاده تر از مردان دیده می‌شود. سالانه به تعداد ۲۸۰۰ نفر از زنان افغان، به سرطان سینه مبتلا می‌شوند که حدود ۸۰۰ نفر از آن‌ها می‌میرند، و اما نظر به گزارش مؤسسه خوارو بار جهانی (WHO) به‌طور اوسط همه ساله از هر هشت زن یکی از آن‌ها دچار سرطان سینه می‌شود. سرطان سینه، یکی از مهم‌ترین دلیل جهانی مرگ زنان در سن ۴۰ تا ۵۵ سالگی می‌باشد. این بیماری در اثر رشد نابهنجار سلول‌های سینه به وجود می‌آید. به‌طور عمده سرطان مری روده‌ها و معده در افغانستان ازدیاد یافته‌است. در افغانستان بیمارستان مخصوص در مورد سرطان وجود ندارد تا بتواند علل و عوامل اصلی این مرض را تشخیص نماید. در اکثر بیمارستان‌ها یک بخش برای تداوی این مرض وجود دارد.
دولتهای افغانستان در طول تأسیس خدمات صحت در افغانستان تلاش ورزیده‌اند.
در افغانستان در بخش صحت ما پروفسوران معزز و داکتران لایق و برجستهٔ داریم که همواره برای بهبود صحت در افغانستان کوشش و تلاش می‌نمایند، و باید مورد احترام و تعزیم قرار گیرند و از احساس شان و کارهای شان در این عرصه خوشحالیم و باعث افتخار ما هستند.
افغانستان قبل از جنگ‌های داخلی دارای کارخانه بزرگ دواسازی بود اما در اثر درگیری‌های داخلی هرآنچه زیربناها بود از بین رفتند، کنون چند شرکت دواسازی در کابل هرات آغاز بکار نموده‌است. ۹۸درصد ادویه جات افغانستان وارداتی است. کنون در افغانستان ۲۰ کمپانی دواسازی وجود دارد. متباقی از کشورهای خارج وارد می‌گردد.
ادویه جات که در افغانستان وارد می‌شود بتنت و جنریک است. زیاده ادویه جات افغانستان از کشور چین هند پاکستان وایران‌اند. یک قسمت ادویه جات را کارخانه هوخست ریاست ادویه‌سازی افغانستان کارخانه اویس فارما کیمیا گر فارما خالد ارشاد هرات تولید می‌نماید.
زیاده‌ترین ادویه جات تقلبی از کشورهای هند پاکستان و چین وارد می‌گردد. دواهای تاریخ زده معمولاً از هند و پاکستان به‌طور قاچاق داخل خاک گردیده به عوض ادویه جات اصل بفروش می‌رسد. دواهای امراض روانی به‌خصوص دیازپام از کشور چین وارد گردیده و بفروش می‌رسد که تعداد معتادین این دوا زیاد اند. در سال ۲۰۰۵ اداره مبارزه با جرایم مواد مخدر سازمان ملل(UNODC)و وزارت مبارزه علیه مواد مخدر بر روی شیوع استفاده غیرطبی مواد کنترل شده از قبیل مصرف بدون تجویز دکتر برای مدت طولانی یا مصرف غیر مشخص، مطالعه‌ای را انجام داد. تعداد مصرف‌کننده گان تریاک ۱۵۰۰۰۰و هرویین به ۵۰۰۰۰ نفر بود، تعداد استفاده‌کننده گان دواها۱۸۰۰۰۰ نفر تخمین گردیده بود. در سال ۱۳۸۲بررسی مصرف غیرمجاز مواد در شهر کابل، ۱۴۲۹۸ نفر مصرف‌کنندگان دوا، در مقایسه با ۱۰۷۷۴ مصرف‌کننده تریاک و ۷۰۰۸ مصرف‌کننده هرویین را نشان داد. حدود ۸۰ درصد دواهای معالج امراض روانی موجود در افغانستان، بدون مجوز و بدون انجام هیچگونه آزمایشی مبنی بر اینکه اعتیادآور می‌باشند، تقلبی هستند یا تاریخ مصرف آن‌ها گذشته‌است، به صورت قاچاق به این کشور وارد می‌شوند. کنترل مرزها و همچنین کنترل و تنظیم دواهای معالج امراض روانی در داخل کشور نیز به خوبی انجام نمی‌گیرد. وزارت صحت عامه به منظور کنترل و نظارت بر دواخانه‌ها و انستیتوهای طبی و بررسی تاریخ مصرف و کیفیت دواهای در حال فروش، بخشی حقوقی را در هیئت مدیره دواسازی بنیان نهاده‌است. اما بررسی مداوم بیش از ۹۰۰۰ دواخانه ثبت شده توسط کارمندان کم درآمد دولت، که مستعد دریافت رشوه و سایر اشکال انحراف می‌باشند،
رتبه علمی کادر علمی در دانشگاه طب کابل به ترتیب از شمول الی اخیر عبارت اند از: نامزد پوهیالی، پوهیالی، نامزد پوهنیار، پوهنیار، پوهنمل، پوهندوی، پوهنوال و پوهاند می‌باشد. فعلاً تعداد کادر علمی درمجموع ۲۶۴ تن بوده که از آن جمله تعداد کادر علمی ذکور۲۲۰ نفرو تعداد کادر علمی اناث۴۴ نفرمی باشد. از جمله ۱۵۵تن از کادر علمی دارای سویه ماستر، ۷تن دکترا و متباقی لیسانس می‌باشند. و حدود ۱۶۰ تن از کادر علمی تعلیمات طبی را در کشور جاپان فراگرفته‌اند. کادرهای علمی مصروف فعالیت‌های علمی تحقیقی، نشراتی، کنفرانسی، تدریسی و معالجوی می‌باشند. یک تعداد از درمانگ‌های کشور محل است که محصلان در سال اخیر در آنجا فعالیت عملی را فرا می‌گیرند. هکذا این در مانگاه‌ها محل تدریس و تحقیق برای کادرهای علمی می‌باشند؛ که قرار ذیل نگاشته می‌شود.
دانشگاه طبی کابل دارای ۴۸ دپارتمنت بوده که از آن جمله ۲۳ آن کلینیکی، ۱۴ آن basic science و ۳ دپارتمنت دانشگاه شمول شامل ثقافت اسلامی، انگلیسی و کمپیوتر می‌باشد.
دپارتمنت‌های بخش کلینیک در شفاخانه تدریسی علی‌آباد شفاخانه تدریسی میوند کلینیک تدریسی ستوماتولوژی و شفاخانه تدریسی چشم تنظیم گردیده‌اند تا به سهولت بتوانند هرچه بیشتر در امورات تدریسی و معالجوی رسیده گی نمایند.
از جمله ۲۳ دپارتمنت‌های کلینیکی۱۳ دپارتمنت در شفاخانه تدریسی علی‌آباد شامل می‌باشد:
برعلاوه دپارتمنت ولادی ونسایی در شفاخانه ملالی شعبه سل دپارتمنت انتانی در شفاخانه سل
و بخش انتانی آن در شفاخانه انتانی مربوط وزارت صحت عامه قرار دارد.
در مجموع ۳۸۳ اعضا ی کادر علمی، دکتران متخصص و ترینی‌ها، پرستارها، تکنیسین‌ها، اناستیزیالوگ‌ها، پرسنل اداری و کارکنان غیر مسلکی درین شفاخانه تدریسی مصروف خدمت‌اند.
بخش تشخیصیه:شامل شعبات ذیل می‌باشد.
درین شفاخانه مجموعاً ۳۶۸ تن اعم از اعضای کادر علمی، متخصصین، دکتران شامل پروگرام تخصص، پرستارها، رادیولوژیستها پرسنل غیر مسلکی مصروف خدمت می‌باشند. درین مرکز به تعداد ۳۵۰ بستر برای مریضان موجود است که در جهت استفاده تدریس و معالجه مریضان از آن‌ها کار گرفته می‌شود.
موقعیت آن درمحوطه شفاخانه علی‌آباد بوده و حدود ۴۰ تن اعضای کادر علمی، دکتران و غیره پرسنل مسلکی و غیر مسلکی در آن مصروف خدمت‌اند.
موقعیت آن در کنار دانشگاه طبی بوده و تعداد پرسنل آن ۳۰ تن رسیده و در حال انکشاف است.
فهرست سفیران ایران در پاکستان
سفارت ایران در کراچی ۲ آبان ماه ۱۳۲۶ تأسیس شد و تا اردیبهشت ماه ۱۳۲۸ به وسیله مهدی فروبار مستشار و کاردار سفارت اداره می‌گردید.اولین‌ها در ایران نوشته خلیل محمد زاده، انتشارات ورق
فهرست سفیران ایران در افغانستان
سفارت ایران در کابل دی ۱۳۰۰ تأسیس و میرزا نصرالله خان خلعتبری (اعتلاءالملک) تا مهرماه ۱۳۰۵ وزیر مختار بود.اولین‌ها در ایران نوشتهٔ خلیل محمدزاده، انتشارات ورق
سهران وسط، روستایی در دهستان نخلستان بخش مرکزی شهرستان کهنوج در استان کرمان ایران است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۷۲۷ نفر (۲۰۷ خانوار) بوده‌است.
نبرد قارص جنگی بود از سلسله جنگ‌های صفویان و عثمانی بین سال‌های ۱۵۳۲ و ۱۵۵۵ میلادی که در ۲۷ اوت ۱۵۴۸ میلادی روی داد. در این نبرد شاه طهماسب، اسماعیل میرزا را با ۷۰۰۰ نفر به سوی استحکامات قارص فرستاد. در روز ۲۷ اوت ۱۵۴۸ میلادی۲۱ رجب ۹۵۵ سپاه شاهزاده اسماعیل میرزا با قوای عثمانی مواجه گردید. در این نبرد ارتش عثمانی نیمی از قوای خود را از دست داد. نزدیک به ۲۰۰۰ نفر از سپاهیان عثمانی که تعدادشان ۴۰۰۰ نفر بود، کشته شدند. همچنین ۵۰۰۰ کارگر نیز که برای تعمیر قارص آمده بودند همگی به قتل رسیدند. پس از جنگ عثمان چلپی از فرماندهان عثمانی را با ۶۰۰ نفر به خیمه اسماعیل میرزا آوردند، عثمان چلپی به یکی از قزلباشان به نام طویقون بیک قاجار حمله کرد، مابقی نظامیان ترک نیز به شاهزاده اسماعیل میرزا حمله کردند، اسماعیل میرزا دستور داد نظامیان را بکشند و فورا" فرمان وی به اجرا در آمد. بعد از آن اسماعیل میرزا دستور داد قلعه قارص را ویران کردند. در حمله‌های سلطان سلیمان به ایران، برخی امیران کرد با نیروهای عثمانی همکاری کردند. شاه تهماسب برای سرکوبی آنان، اسماعیل میرزا را به آنجا فرستاد. اسماعیل میرزا با غارت اموال کردها آنان را سرکوب کرد.
فرقه فالیک یا فالیسیسم ‏ یا آلت‌پرستی - پرستش خدایان مربوط به باروری (از جمله کشاورزی) از طریق نمادهایی که یک عضو مردی را در حالت ایستاده نشان می‌دهند یا گاهی در ترکیب با یک نماد عضو جنسی زن است. نمادهای فالیک، نماد قدرت خلق‌کننده، معمولاً در معابد، گاهی در کنار جاده‌ها و میدان‌ها قرار می‌گرفتند. فرقه‌های فالیک در فرهنگ‌های سنتی رایج هستند.‏ به تعریف دیگر فالیسیسم پرستش اصل زایندگی و باروری است که نماد آن اندام‌های جنسی یا عمل آمیزش جنسی است.‏
نَراَندامه یا فَـلـِس به نراندامه، نَرّه، نَرّگی هم گفته شده‌است.آشوری، داریوش، فرهنگ علوم انسانی، انگلیسی - فارسی، نشر مرکز (۱۳۸۱)، شابک: ۹۶۴-۳۰۵-۱۸۱-۱
نمادهای نراندامه‌ای phallic اغلب نمایشگر باروری و آن دسته از مفاهیم فرهنگی است که با آلت جنسی مرد و اوج لذت جنسی مرد ارتباط دارند. در بررسی‌های هنری و اسطوره‌ای و هم‌چنین در روان‌شناسی، به آلت تناسلی مرد، به‌ویژه در حالت نعوظ، یا هر شیء یا تصویری که بازنمایانگر اندام تناسلی نرینه باشد.
در برخی فرهنگ‌های باستانی دیدگاهی مبتنی بر این باور وجود داشت که نراندامه یک هستی‌بخش مقدس و منبع قدرت یا نماد باروری است؛ به آن، دیدگاه نراندامه‌مدار phallocentric گفته می‌شود. نراندامه‌نمایی در هنر در فرهنگ‌های مصر باستان، یونان باستان، روم، اندونزی، سرخ‌پوستان آمریکا، بالکان، و دیگر فرهنگ‌ها دیده می‌شود. در بوتان ترسیم نراندامه در هنر امری رایج است.
آلت‌پرستی، اصطلاحی انسان‌شناختی است و به نوعی طبیعت‌پرستی گفته می‌شود که در آن اندام مردانه پرستش می‌شود. در میان مردمان بدوی، به ویژه در شرق، همچنین در میان مردمان فنیقی ها و یونانیان رایج بوده است.
در نظریهٔ روانکاوی فروید، به مرحله‌ای از تحول روانی ـ جنسی، تقریباً در سن سه‌سالگی، که در آن زیست‌مایه بر ناحیهٔ تناسلی متمرکز است و وارسی و دست‌کاری بدن منبع اساسی لذت است مرحلهٔ نراندامه‌ای گفته می‌شود. در این مرحله، کودک، احساسات رمانتیک نسبت به والدین از جنس مخالف پیدا می‌کند.
هم‌چنین در روان‌شناسی الگویی شخصیتی تعریف می‌شود که شخصیت نراندامه‌ای یا شخصیت خودشیفتهٔ نراندامه‌ای نام گرفته‌است. بنا بر این نظریه، وجه مشخصه فردی که منش نراندامه‌ای دارد رفتار خودستایانه و خودشیفته، لاف‌زنی، اعتمادبه‌نفس افراطی، تکبر، رفتار جنسی اجباری و در برخی موارد بدن‌نمایی یا پرخاشگری است.
در زمستان سال ۱۵۵۲ میلادی۹۵۹ هنگامی که اسماعیل میرزا (سپس شاه اسماعیل دوم) ۱۹ سال داشت با سپاه خود به سمت شمال غرب راه افتاد، این لشکرکشی در حقیقت نخستین رزم واقعی وی با ارتش عثمانی بود. سوی روبرو اسماعیل میرزا، اسکندر پاشا بود که در قلعه ارزروم سنگر گرفته بود. خواست اسماعیل میرزا بیرون کشیدن اسکندرپاشا از درون قلعه بود. اسماعیل میرزا نیرویی را که در اصطلاح آن زمان جلودار می‌گفتند ، به شتاب بیشتری به سوی ارزروم روانه کرد. در پاسین که در شرق ارزروم واقع است قوای عثمانی مستقر بود. جلوداران لشکر صفوی در نبردی آنها را شکست دادند و استحکامات هم ویران گردید. قوای عثمانی به ارزروم پس نشستند و سپاه ایران به سوی آنجا حرکت کرد. اسکندرپاشا تصمیم گرفت پیش از رسیدن قوای ایرانی به پشت قلعه، جنگ را در بیرون از شهر بر پا کند. در نزدیکی ارزروم دو سپاه درگیر شدند. پس از یک درگیری تقریبا" بی‌نتیجه و برابر، سپاه ایران به سوی شرق و به سوی تنگه‌ها و آبکندها عقب نشینی کرد، ظواهر نشانگر پیروزی عثمانی‌ها بود ولی ناگهان اسماعیل میرزا با نیرویی تازه نفس از کمینگاه بر اسکندرپاشا و افرادش یورش می‌برد. قوای عثمانی به سوی قلعه عقب می‌نشینند و با تلفات سنگین (۲۵۰۰ کشته)، به سختی شکست می‌خورند. پیروزی ارزروم شهرت و محبوبیت بسیار برای اسماعیل میرزا نزد قزلباشان به وجود آورد. پس از این پیروزی، اسماعیل میرزا در سال ۱۵۵۳ میلادی۹۶۰ به ارجیش واقع در کنار دریاچه وان رسید. به دستور اسماعیل میرزا، جمجمه‌های ترکان که نزدیک ارزروم به دست آورده بودند در برابر قلعه آویختند. این جنگ روانی باعث سرنگونی قلعه و نابودی استحکامات گردید.
سونش یا زُدایش صنعتی به فرایند پرداخت و لایه‌برداری از روی سطوح مواد آلی یا معدنی و ایجاد فرورفتگی در آن‌ها به کمک یک ماده خورنده گفته می‌شود.
این فرایند معمولاً به دو صورت خشک یا خیس انجام می‌شود. در روش خشک اقدام به برداشتن لایه‌هایی از روی سطح ماده مورد نظر به صورت فیزیکی و مکانیکی می‌شود. ابزار به کار گرفته شده بسته به ابعاد قطعه و ظرافت ساختار نهایی از سوهان تا شلیک یون متفاوت است. در روش خیس معمولاً از مواد خورنده شیمیایی برای این کار استفاده می‌شود به همین دلیل این روش به اسم سونش شیمیایی شناخته می‌شود.
سونش از زمان رنسانس به عنوان یک روش جایگزین برای کنده‌کاری و سوهان‌کاری فلزات استفاده می‌شده‌است. امروزه در صنعت از زُدایش برای تولید مدارهای چاپی و تولید قطعات نیم‌رسانا کاربرد فراوانی دارد. از این فرایند در تولید قطعات میکروالکترومکانیکی یا مدارات مجتمع به صورت گسترده‌ای استفاده می‌شود. سونش در تولید آثار هنری هم استفاده می‌شود برای مثال می‌توان از چاپ تیزابی نام برد.
در صنعت بعضی قطعات کوچک فلزی با روش سونش شکل داده می‌شوند. برای مثال چرخ‌دنده‌های ساعت‌های مچی با این روش تولید می‌شوند. در کنار این‌گونه قطعات، می‌توان ساختارهایی روی سطوح، مثل کانال، هم با این روش تولید کرد. در صنایع الکترونیک خطوط هادی روی مدار چاپی با سونش لایه نازک مس تولید می‌شود. معمولاً این لایه مس روی یک صفحه از جنس کاغذ پنبه فنلی یا اپوکسی تقویت شده با الیاف شیشه قرار می‌گیرد.
در صنایع نیمه‌هادی موادی که در تولید مدارات نیمه‌هادی یا ساختارهای میکرومتری کاربرد دارند با روش سونش شکل‌دهی می‌شوند. در این صنعت روش‌های خشک مانند سونش پلاسما، سونش بازفعال یونی عمیق، کندوپاش یا سونش پرتو یونی و همچنین سونش شیمیایی مانند استفاده از محلول پتاسیم هیدروکسید برای خوردن سطوح سیلیکونی استفاده می‌شود.
در متالوگرافی، زُدایش یک فنون شیمیایی است که برای نمایان کردن ریزساختار فلزات در مقیاس میکروسکوپی استفاده می‌شود. با مطالعه ویژگی و توزیع این ریزساختارها متالورژیست‌ها قادر به توضیح خواص فیزیکی و عملکردی نمونه مورد بررسی می‌شوند.
متداول‌ترین فنون‌ها، روش‌های زُدایش شیمیایی و زُدایش الکتروشیمیایی می‌باشد. محلول مورد استفاده در زُدایش شیمیایی معمولاً ترکیبی از یک اسید یا باز با یک عامل اکسنده یا کاهنده در داخل یک محلول مانند الکل می‌باشد. زُدایش الکتروشیمیایی ترکیبی از زُدایش شیمیایی با یک ولتاژ یا جریان می‌باشد.
محلول‌های مختلفی برای زُدایش شیمیایی ساخته شده‌است که از اجزایی مانند آمونیاک، هیدروژن پراکسید و اسید هیدروکلریک حاصل شده‌است. از محلول‌های مختلف برای زُدایش فلزات مختلف استفاده می‌شود. برای مثال از محلول ASTM 30 که از ترکیب آمونیاک، هیدروژن پراکسید (۳٪) و آب یون زدایی شده ساخته شده‌است، برای زُدایش مس استفاده می‌شود.
استفاده از سونش برای تزیین سلاح یکی از قدیمی‌ترین کاربردهای این فرایند است. برای مثال چاقوهای فولادی دمشقی به دلیل خورندگی غیر همگن ماده خورنده، دارای رگه‌هایی روی چاقو هستند.برای ایجاد طرح‌های براق روی یک سطح مات یا برعکس معمولاً قسمت‌هایی که باید براق باشند را در معرض یک ماده خورنده مانند بخار جوهر نمک قرار می‌داده‌اند. برای تولید این اسید نمک طعام را با اسیدسولقوریک مخلوط می‌کردند. اگر حروف یا تصاویری که باید ایجاد شوند در معرض اسید قرار بگیرند آنگاه این حروف و تصاویر به صورت فرورفته ایجاد می‌شدوند و اگر این حروف و تصاویر با یک ماده محافظ پوشیده شوند و بقیه نقاط در معرض اسید قرار بگیرند این حروف و تصاویر حالت برجسته خواهند داشت.
در طلاکاری و نقره‌کاری برای ایجاد نوشته و تصاویر روی قطعات فلزی، به جای کنده‌کاری دستی که بسیار وقت‌گیر است، از فرایند سونش استفاده می‌شود.
برای ایجاد طرح روی شیشه‌های گران‌قیمت هم از این روش بهره گرفته می‌شود.
همشهری سرزمین من یکی از نشریه‌های مؤسسه همشهری است که توسط گروه مجلات همشهری به صورت ماهانه منتشر می‌شود. این مجله در زمینه ایران‌شناسی و ایران‌گردی منتشر می‌شود و به میراث فرهنگی، میراث طبیعی و میراث ناملموس ایران در شاخه‌های باستان‌شناسی و تاریخ، محیط‌زیست، طبیعت و حیات‌وحش، مردم‌شناسی و آداب و رسوم مختلف می‌پردازد. همچنین این نشریه برای نخستین بار راهنمای سفر را طبق استانداردهای گردشگری جهانی بسته‌بندی و بنا به سلیقه گردشگران تقسیم و ارائه داد. نخستین شماره «سرزمین من» در مهرماه سال ۱۳۸۷ به سردبیری رضا مختاری منتشر شد. ماهنامه ایران‌شناسی و ایران‌گردی «سرزمین من» تا فروردین ۱۳۹۷، ۱۰۰ شماره منتشر کرده‌است.http://www.magiran.com/magtoc.asp?mgID=5560
از مهر ماه ۱۳۹۷ مدیریت مجلات همشهری از جمله همشهری سرزمین من به علی رزاقی بهار واگذار شد. و تا اردیبهشت ۱۴۰۰، ۱۳۰ شماره از این مجله منتشر شده است. هم اکنون علی رزاقی بهار سردبیر این مجله می باشد.
یکی از موفقیت‌های مجله «سرزمین من» آن است که ایران را با تصاویری منحصربه‌فرد، کم‌تر دیده‌شده، زیبا و در قطع بزرگ پیش چشم مخاطب می‌گذارد و مطالب آن هم علمی، روان یا به‌صورت سفرنامه نوشته می‌شود تا مخاطب را راهی آن منطقه خاص کند؛ کاری که تا قبل از انتشار این مجله در مطبوعات ایران انجام نمی‌شد. مطالب «سرزمین من» شامل گزارش، مقاله، یادداشت، گفتگو و راهنمای سفر است.
مجله «سرزمین من» برای نخستین بار در حوزه ایران‌شناسی برای کودک، ۶ پوستر با موضوعات میراث‌فرهنگی و محیط‌زیست منتشر کرده‌است.http://art.yjc.ir/NewsDesc.aspx?newsid=529703 همچنین مجله «سرزمین من» همراه با شماره ۵۷ خود (تیرماه ۹۳)، مجله‌ای را با عنوان «کودکان سرزمین من» به‌صورت ضمیمه در ۱۶ صفحه برای گروه سنی الف و ب منتشر کرد. این ضمیمه که «شماره یک» آن روی دکه آمد، برای نخستین‌بار مباحثی چون محیط زیست، حیات وحش، تاریخ، باستان‌شناسی و مردم‌شناسی را با رویکردی بازیگوشانه و به‌صورت سرگرمی و در قالب مجله نگاری به کودکان آموزش داد.http://www.mehrnews.com/detail/News/2320073
پرونده «مهارت‌های سنتی ایرانیان در لنج‌سازی و لنج‌رانی در خلیج‌فارس» سال ۱۳۸۸ با پژوهش و تدوین گروه تحریریه ماهنامه «سرزمین من» (رضا مختاری، محسن ظهوری و علی شهیدی) تهیه و توسط سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور، به یونسکو ارسال شد و در ۳ آذرماه ۱۳۹۰ در فهرست میراث ناملموس جهان در یونسکو به ثبت رسید.http://www.tabnak.ir/fa/news/207062/خلیج‌فارس-در-مهم‌ترین-نهاد-فرهنگی-جهان-ثبت-شد نکته مهم در این پرونده نام خلیج‌فارس بود که با وجود اختلافات سیاسی بین ایرانیان و عرب‌ها بر سر این نام، بدون هیچ ایرادی از طرف یونسکو پذیرفته شد.http://ilna.ir/newsText.aspx?ID=223656http://www.hamshahrionline.ir/news-152636.aspxhttp://isna.ir/isna/NewsView.aspx?ID=News-1901336http://www.unesco.org/culture/ich/doc/download.php?versionID=09601http://www.unesco.org/culture/ich/doc/download.php?versionID=09453
نشریه «سرزمین من» در سال ۱۳۸۹ موفق شد تا ۳۸ جایزه در حوزه‌های میراث طبیعی، میراث فرهنگی و ناملموس را از آن خود کند. جایزه‌هایی که از جشنواره‌های میراث‌فرهنگی، رسانه و محیط‌زیست و غیره به دست آورد.
مجله «سرزمین من» در راستای اهداف ایران‌شناسانه خود، نشست‌های پژوهشی و رسانه‌ای هم برگزار کرده‌است که به ترتیب از این قرار است:
«سرزمین من» در کنار انتشار مجله، تاکنون ۱۶ پوستر ایران‌شناسی در زمینه‌های طبیعت، حیات‌وحش، تاریخ و باستان‌شناسی منتشر کرده و همچنین تقویم سال ۹۱ را با عکس‌های زیبایی از ایران منتشر و به همراه شماره ۳۱ مجله به مخاطبان عرضه کرده‌است.
همچنین ماهنامه «سرزمین من» در بسیاری از نشست‌ها و گردهم‌آیی‌های تخصصی و عمومی دربارهٔ تاریخ و طبیعت ایران شرکت کرده یا از برگزارکنندگان این همایش‌ها بوده‌است.
ورزشگاه ملی مانه گارینشا ورزشگاهی در شهر برازیلیا در کشور برزیل است.
این ورزشگاه که در سال ۱۹۷۴ ساخته شده‌است، ۶۹٬۳۴۹ نفرEstadio Nacional - Brasilia fifa.com ظرفیت دارد. همچنین بخشی از مسابقات فوتبال بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶ در این ورزشگاه برگزار شده‌است.
توشمالی در ایلام به رئیس ایل گفته می‌شود. از وظایف عمده توشمال افزون بر حفظ امنیت و نظارت بر امور مختلف ایل که از طریق پلیس و انتظامات صورت می‌گرفت و همچنین جمع‌آوری مالیات مرسوم بود.جامعه‌شناسی ایلات و عشایر. حشمت الله طیبی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران. 1380، ص329.نصرالله کسرائیان. کردهای ایران. تهران: نامهٔ خود نویسنده، 1372، ص17 عنوان کریم خان زند، توشمال بود و او را توشمال کریم می‌خواندند که در آن دوره به معنای «کدخدا» و «بزرگتر قوم» بود.محمد احمد پناهی. کریم خان زند، ص28.عبد الحسین نوایی. کریم خان زند، ص23.
آباص یکم (به ارمنی Աբաս Ա، به لاتین Abas I) پسر سمبات یکم چهارمین پادشاه دودمان باگراتونی می‌باشد که از تاریخ ۹۲۸–۹۵۳ میلادی بر ارمنستان سلطنت کرد.Chamchyants, Mikhail (2005). History of Armenia from B.C. 2247 to the Year of Christ 1780, or 1229 of the Armenian Era: Volume 2. Boston: Adamant Media Corporation. pp. 74–75
آباص یکم سلطنت خود را با انعقاد یک پیمان صلح با حکمرانان ساجیان آغاز کرد.
این حکمرانان سرانجام پس از آن جنگهای پی در پی که برای آنان به نحو فاجعه آمیزی به پایان رسیده بود ناگزیر شدند بجای آن کشور قدیمی فرمانبر و قابل تجزیه و تقسیم به دلخواهشان به وجود یک ارمنستان مستقل و مقتدر اذعان کنند. هر دو طرف اسرای خود را با هم مبادله کردند.Macler, Frédéric. "Armenia: The Kingdom of the Bagratides" in The Cambridge Medieval History:vol. 4, p. 161
آباص یکم شروع به باسازی شهرها و روستاها کرد، از جمله به عمران شهر قارص پرداخت، در آنجا کلیساهای متعدد ساخت و آن را پایتخت دوم کشور قرار داد. دوران سلطنت او دوران صلح و آرامش بود، و تنها عملیات نظامی که این پادشاه مجبور به انجام آن گردید لشکرکشیهایی بود که برای جنگ با پادشاه آبخازها کرد. آنان را شکست داد و آبخازیها مجبور به عقب‌نشینی تا رودخانه کورا شدند.Chamchyants. History of Armenia, pp. 82–83.
موفقیت نامحدود با نام اصلی فارسی موفقیت نامحدود در ۲۰ روز نام کتابی به موضوع موفقیت در زندگی است که نویسنده آن آنتونی رابینز بوده و توسط فریبا جعفری نمینی به فارسی برگداننده‌شده‌است و توسط انتشارات نسل نواندیش در ایران چاپ گردیده است.این کتاب حاصل برگردان دوره ی نوارهای آموزشی آنتونی رابینز با نام personal power است کتاب‌فروشی بعثت این کتاب را پرفروش‌ترین سال ۱۳۸۹ معرفی کرده‌است.
فهرست مطالب کتاب چاپ‌شده به زبان فارسی در چاپ سی‌ام به عبارت زیر است:
ورزشگاه آرنا پانتانال ورزشگاهی در شهر کویابا در کشور برزیل است.
این ورزشگاه که در سال ۲۰۱۰ شروع به ساخت شده مخصوص جام جهانی فوتبال ۲۰۱۴ طراحی شده است و ۴۲٬۹۶۸ نفرArena Pantanal - Cuiaba fifa.com ظرفیت دارد.
ورزشگاه آرنا دا بایشادا ورزشگاهی در شهر کوریتیبا در کشور برزیل است.
این ورزشگاه که در سال ۱۹۹۷ ساخت شده است، ۴۱٬۴۵۶ نفرArena da Baixada - Curitiba fifa.com ظرفیت دارد.
میان برنامه نوعی برنامه تلویزیونی است که میان یک برنامه یا برنامه‌ها، به صورت کوتاه پخش می‌شود. زمان کوتاه، جذاب و متناسب بودن با موضوع آن برنامه، از جمله ویژگی‌های این برنامه‌های تلویزیونی هستند. نماهنگ‌ها، سرودها یا تکه برنامه‌های آموزشی می‌توانند برای میان برنامه مناسب باشند.
هورس بندیکت دو سوسور (به انگلیسی: Horace-Bénédict de Saussure) نجیب‌زاده، فیزیک‌دان اهل ژنو (۱۷۹۹-۱۷۴۰) است که اغلب به عنوان بنیان‌گذار کوهنوردی و نخستین سازنده اجاق خورشیدی شناخته می‌شود.
او در ۱۷ فوریهٔ ۱۷۴۰ در نزدیکی ژنو به‌دنیا آمد. علاقه‌اش به گیاه‌شناسی باعث جذب او به کوه‌های آلپ شد. از سال ۱۷۷۳ او به زمین‌شناسی و فیزیک آن منطقه علاقه‌مند شد و باعث شد توپوگرافی کوه‌های پربرف آلپ را روشن نماید.
دو سوسور یکی از مشهورترین فیزیک‌دانان و زمین‌شناسان زمان خود بود که به دلیل پژوهش‌هایش در زمین‌شناسی، هواشناسی و گیاه‌شناسی نواحی کوهستانی اروپا شهرت داشت. کتاب حجیم و پرجاذبهٔ وی، در چهار جلد به نام «سفرهایی در آلپ»، در میان اقلیم‌شناسان اروپایی مرجعی بی‌نظیر به حساب می‌آمد.
دو سوسور در سال ۱۷۶۰ قله شامونی را فتح کرد و نخستین کسی است که موفق به فتح قله مون بلان شد. او درباره یخچال‌های آلپ نیز تحقیق کرد. دو سوسور ضمن بررسی یخچال‌ها و اشکال نهشته‌های یخچالی دریافته بود که گسترش یخچال‌ها در گذشته بسیار بیشتر از عصر حاضر بوده است.
ورزشگاه کاستلو فورتالزا ورزشگاهی در شهر فورتالزا در کشور برزیل است.
این ورزشگاه که در سال ۱۹۷۳ ساخت شده است، ۶۴٬۸۴۶ نفرEstadio Castelao - Fortaleza fifa.com ظرفیت دارد.
کاشی تبریز نام شرکت تولیدکنندۀ کاشی و سرامیک در شهر تبریز می‌باشد.
کارخانۀ صنایع کاشی تبریز در سال ۱۳۶۲ تأسیس و در سال ۱۳۷۴ در زمینی به وسعت ۱۵ هکتار و با ۵۰ هزار متر مربع زیربنا احداث و به بهره‌برداری رسید. از سال ۱۳۷۷ ه‍.ش با تغییر اساسی مدیریت و تغییرات اساسی در خطوط تولید، منجر به تولیدات مرغوب و ایجاد تحولی چشمگیر در صنعت کاشی کشور گردید.
با توجه به دیدگاه روشن و به روز مدیران و سهامداران و در نظر گرفتن توجیه اقتصادی در میزان تولید باعث شد تا در کمتر از یکسال و با تغییرات لازم در سیستم تولید، ابعاد بزرگ‌تر و طرح‌های نوی اروپایی جایگزین گردد. پس از این دگرگونی کاشی تبریز جایگاه اصلی خود را در صنعت کاشی و سرامیک کشور و صد البته جایگاه بسیار ممتازی در صنعت استان آذربایجان شرقی پیدا کرده‌است؛ به‌طوریکه توانسته است در کنار تولیدکنندگان برتر جهانی قرار گیرد.
در سال ۱۳۸۲ ه‍.ش این مجموعه اقدام به آغاز طرح توسعۀ سالن کف با مشارکت شرکت کرابن اسپانیا، یکی از بزرگ‌ترین قدرت‌های سرامیک نمود و با تلاش بسیار در سال ۱۳۸۴ توانست سرامیک کف خود را با نام تجاری کرابن سرامیک تبریز به بهره‌برداری برساند. اکنون سرامیک تولیدی این واحد قابل رقابت با بهترین سرامیک‌های جهان می‌باشد. به‌طوریکه صادرات این واحد تولیدی به اکثر کشورهای آسیایی به‌خصوص کشورهای خاورمیانه و کشورهای همسایه و حتی برخی کشورهای اروپایی دال بر این امر می‌باشد. با توجه به تولیدات بسیار با کیفیت این کارخانه و مقایسۀ آن با کاشی‌ها و سرامیک‌های وارداتی با توجه به قیمت و خدمات مناسب محصولات این کارخانه باعث گردیده تا رقابت شدیدی با محصولات وارداتی داشته باشد.
ظرفیت تولید کنونی این کارخانه در حال حاضر بالغ بر ۱۰ میلیون متر مربع در سال می‌باشد. ایده‌های نو و تولیدات منحصر به فرد و تنوع طرح‌ها و رنگ‌ها جزء اهداف عمدۀ صنایع کاشی تبریز بوده  که تولید کاشی‌های رکتیفای شده (برش خورده) برای نخستین‌بار در ایران و به‌طور انحصاری از جمله این محصولات هستند.