moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
حوری‌لر یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان لیلان شمالی بخش لیلان شهرستان ملکان واقع شده‌است.
زمان‌آباد یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان لیلان شمالی بخش لیلان شهرستان ملکان واقع شده‌است.
شورجهٔ طورآغای یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان لیلان شمالی بخش لیلان شهرستان ملکان واقع شده‌است.
طورآغای یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان لیلان شمالی بخش لیلان شهرستان ملکان واقع شده‌است.
قاشقچی یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در بخش لیلان شهرستان ملکان واقع شده‌است.
این روستا در دهستان لیلان شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۹۹ نفر (۹۹ خانوار) بوده‌است.درگاه ملی آمار ایران
قوزلو یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان لیلان شمالی بخش لیلان شهرستان ملکان واقع شده‌است. بیشتر اهالی این روستا به کشاورزی و دامداری و باغبانی مشغول هستند عده ای از جمیعت این در شهرهای اطراف هستند که در فصل تابستان به روستا برگشته و به کشاورزی مشغول می باشند قوزلو روستای قدیمی است که قدیمها به علت وجود فراوان درخت گردو در کوهها و باغات به این نام در آمده است (در ترکی به گردو قوز، یا گیردکان گویند )دارای چندین چشمه و طبیعت زیبایی است که چشمه های آغبلاغ،کدبلاغی و کرمکلی بلاغ که در اطراف روستا هستند و قوجا بلاغی و قمیشلی بلاغ (نوچالی بلاغ ) در دره آقاعلی درسی می باشند و رودخانه قوری چای که از دره گوروس این روستا می‌گذرد و باغات سیب این روستا در گوروس قرار دارند ...
قوش‌بلاغ یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان لیلان شمالی بخش لیلان شهرستان ملکان واقع شده‌است.
قوش‌قیه یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان لیلان شمالی بخش لیلان شهرستان ملکان واقع شده‌است.
دهستان لیلان جنوبی، یکی از دهستان‌های بخش مرکزی شهرستان لیلان در استان آذربایجان شرقی ایران است. مرکز این دهستان، روستای تورچی است.
نام پیشین این دهستان، لیلان بوده و سپس به لیلان جنوبی تغییرنام داده شده‌است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت دهستان لیلان جنوبی برابر با ۵٬۰۶۵ نفر بوده‌است.
دهستان لیلان شمالی، یکی از دهستان‌های بخش شیرین‌کند شهرستان لیلان در استان آذربایجان شرقی ایران است‌. مرکز این دهستان، روستای طورآغای است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت دهستان لیلان شمالی برابر با ۴٬۱۷۲ نفر بوده‌است.
مسجد جامع صوفیان، بزرگ‌ترین، مهم‌ترین و کهن‌ترین مسجد شهر صوفیان است که در بافت تاریخی این شهر واقع شده‌است.
موسیقی ترکمنی به شکلی از موسیقی اطلاق می‌شود که در بین اقوام ترکمن ایران، ترکمنستان و افغانستان رواج دارد ساز های استفاده شده در موسیقی ترکمنی دوتار و کمانچه است
مقامهای موسیقی ترکمنی در چهار دستگاه ارائه می‌شوند: تشنید، قرق‌لر، مخمّس و نوایی.
تشنید احتمالاً همان مفهوم تجنیس است که به صورت تشنید تغییر یافته‌است. مقام تجنیس در مناطق شرقی خراسان متداول است.
قرق‌لر از دو کلمهٔ قرق و لر ترکیب یافته‌است. قرق به معنای پاره شده یا بریده است و لر نشانه جمع در زبان ترکمنی (و ترکی) است. مفهوم قرق به چگونگی ارائه دستگاه مربوط است؛ زیرا در اجرای این دستگاه نوازنده پس از پرده پنجم به پرده چهارم و سپس به پرده اول تامدئرا(دوتار) عبور می‌کند. حذف پرده‌های دوم و سوم به مفهوم پاره کردن یا بریدن توالی اصوات یا مُد دستگاه قرق‌لر است. این شیوه اجرای دستگاه قرق‌لر بیش از سی سال است که شکل گرفته‌است. عقیده بر این است که این شیوه اجرا – که به علت دشواری نواختن دستگاه قرق‌لر شکل گرفته – به نحوه نواختن تامدئرا خدشه وارد کرده‌است و در اصل، ضعف نوازندگی محسوب شده، سهولت اجرا را ایجاب می‌کند. قرق در زبان ترکمنی (قرخ در زبان ترکی) به معنی چهل نیز هست. دستگاه قرق‌لر بعد از دستگاه نوایی تکامل یافته و مشتمل بر ترکیب چهل مقام نوایی است. معمولاً مقامهایی که در این دستگاه نواخته می‌شوند، لحنی محزون دارند.
مخمّس نیز عنوان یکی از مقامهای رایج در موسیقی خراسان است و عبارت از بند شعری است که از پنج مصراع تشکیل می‌شود (مشابه بش‌بند یا بیش در موسیقی ترکی نواحی غرب ایران). در رساله‌ها و نسخ خطی فارسی موسیقی، مخمس یکی از اصول یا ادوار ایقاعی معرفی شده‌است. از جمله ادوار موسیقی عربی در این زمینه عبارتند از:
مخمس عربی، مخمس مصری، مخمس ترکی و نصف‌مخمس ترکی است.
دستگاه نوایی منسوب به امیر علیشیر نوایی وزیر سلطان حسین میرزا بایقراست که از نوادگان جغتای پسر چنگیز و از اعاظم دانشمندان و ادبای قرن نهم هجری بوده‌است و بر موسیقی دوران خود احاطه کامل داشته‌است. مقام نوایی در منطقه تربت جام و اطراف آن نیز اهمیت بسیار دارد و از رایج‌ترین و همگانی‌ترین مقامها محسوب می‌شود.
بسیاری از داستانهای ترکی و ترکمنی که از سوی اوزانها و بخشیها به اجرا درمی‌آید، در مقام تجنیس، مخمس و نوایی است."نمایش و موسیقی در ایران" تحقیق و تألیف جهانگیر نصری اشرفی، انتشارات اَروَن، تهران،1383
ساز اصلی در موسیقی ترکمنی، تامدیراست که به نظر کوچکترین انواع دوتار است. و در دههٔ اخیر برخی، به اجرای نغمات این موسیقی با سازهای الکترونیک روی آورده‌اند. محمدرضا درویشی ساز کمانچه را هم ساز اصیل ترکمنی نمی‌داند. بنگرید به دائرةالمعارف سازهای ایرانی، محمدرضا درویشی، مؤسسه فرهنگی هنری ماهور، تهران،1380 در موسیقی اصیل ترکمنی ساز کوبه‌ای به کار نمی‌رود.
دستگاه‌های موسیقی ترکمنی معمولاً بر اساس تعداد پرده‌های مورد استفاده در تامدئرا و چگونگی توالی آنها نسبت به هم متمایز می‌شوند. تشخص دستگاه‌ها و تمایز آنها نسبت به هم بر اساس پرده‌ها و نحوه توالی آنها در تامدئرا تدوین یافته به نظر می‌رسد. مقدمه کتاب موسیقی ترکمنی، آوانویسی و تجزیه و تحلیل محمد تقی مسعودیه، تهران: مؤسسه فرهنگی – هنری ماهور، ۱۳۷۹
مشابه برخی از مقامها، داستانها یا تصانیف ترکمنی، در بین ترکهای شمال خراسان، آذربایجان شرقی و غربی و اردبیل، زنجان، همدان، ساوه، قم و... شنیده می‌شود؛ مانند گؤراوغلی (کور اوغلی)، حمرا (یا همرا)، اصلی و کرم، غریب و شاه صنم، نه باغ دویدی نه باغبان (نه باغ بیلدی نه‌ده باغبان)
به خنیاگران (نوازنده و خواننده) ترکمن بخشی و در مرحله بالاتر خلیفه گفته می‌شود.
میکائیل "میکو" نالباندیان (زاده – درگذشته ) شاعر، نویسنده، اندیشمند سیاسی و مبارز پرشور استقلال ارمنستان بود. وی یکی از تابناک‌ترین چهره‌های ادبی-اجتماعی دوران روشنگری و جنبش آزادیخواهانه ملی تاریخ ارمنستان در سده ۱۹ میلادی است. این هنرمند مبارز از سال ۱۸۶۲ میلادی. به بعد از زندگی اش را در زندان‌ها و تبعیدگاه‌های تزاری سپری کرد.
ترانه سرود ملی ارمنستان "میهن ما" (Mer Hayrenik) بر اساس یکی از اشعار وی با عنوان "Song of Italian Girl" آفریده شده‌است.
وی در شهر «نخجوان نو» (محدوده روستوف-نا-دونو کنونی) در یک خانواده صنعتگر به دنیا آمد. بین سال‌های ۱۸۵۴–۱۸۵۸ در رشته پزشکی در دانشگاه دولتی مسکو تحصیل نمود. نالباندیان یکی از نخستین نویسندگانی ارمنی بود که تحت تأثیر تبلیغات مجلات «زنگ» Kolokol و «معاصر» Sovremennik در سمت‌های دموکراسی انقلابی قرار گرفت. سفرهای گسترده‌ای در سراسر اروپا از جمله ورشو، برلین، پاریس و کنستانتینوپل و همچنین هند انجام داد. در شهر کنستانتینوپل، نالباندیان جامعه انقلابی مخفی تحت عنوان «حزب جوان» و مجله ارمنی «زنبور» را تشکیل داد. در لندن وی با آلکساندر هرتسن، نیکلای اوگارف، میخائیل باکونین و ان.ام. سرنو سولوویویچ دوستان صمیمی بودند. در جزوه‌ای تحت عنوان «دو خط» (۱۸۶۱ میلادی) عقیده سیاسی خویش را اعلام نمود.
در مهم‌ترین اثر روزنامه‌نگاری اش «کشاورزی به عنوان شیوه صحیح»، به صورت شدید اصلاح دهقانی سال ۱۸۶۱ میلادی را نقد نموده‌است. با وجود اینکه او آن را مواضع سوسیالیسم جامعه به محض بازگشت به روسیه، به خاطر فعالیت‌های پرشورش که منجر به دستگیری و زندانی شدنش در ژوئیه ۱۸۶۲ میلادی در سن پطرزبورگ شد. بمانند خاچاطور آبوویان بخاطر معرفی زبان ادبی ارمنی جدید «آشخارابار» به‌جای زبان سنتی «گرابار» از سوی روحانیون و مرتجعین طرد شد. سرانجام در سال ۱۸۶۵ به کامیشین تبعید شد وی پس از شکنجه‌های بسیار بر اثر بیماری ریه در سال ۱۸۶۶ میلادی در سن ۳۶ سالگی در زندان شهر «کامیشین ایالت ساراتوف» زندگی را در تبعید بدرود گفت. وی در «کلیسای صلیب مقدس» شهر روستوف-نا-دونو به خاک سپرده شد.
تتا (بزرگ: Θ، کوچک: θ یا ؛ ) هشتمین حرف الفبای یونانی است، و در سیستم شمارش یونانی مقدار ۹ را دارد. در یونانی کلاسیک آوا دارد، در اکنون با آوا تلفظ می‌شود. حرف فیتا () در خط سیریلیک هم‌ردیف تتا است.
در انگلیسی به th و در فارسی نام آن تتا تلفظ می‌شود.
مقدار کوچک آن برای مقادیر زیر به‌کار می‌رود:
قازاروس استپانی آقایان ( زاده ۵ آوریل ۱۸۴۰ - درگذشته ۲۰ ژوئن ۱۹۱۱)، آموزگار، داستانسرا، مترجم و شاعر کودکان، قصه پردازی بزرگ بود که برخی او را با هانس کریستیان آندرسن همانند دانسته‌اند.
آقایان از نویسندگان ارمنستان و تفلیس بود که آثارش در نشریه نشریه لوسابر به چاپ می‌رسید. شعرهای قازاروس در کتابی با عنوان «اشعار» با تصویرگری نانوشیان منتشر شد. شعر زیبای «آفتاب» (آرگاک) که کودکان ارمنی سال هاست به شکل آواز جمعی در مدرسه‌ها و کودکستان‌ها می‌خوانند و قابلیت بازی دارد، در این کتاب آمده‌است.
آقایان مدتی در آموزشگاه‌های ارمنیان در قفقاز تدریس می‌کرد. «آموزش زبان مادری» در چهار جلد و «خورشید کوچک» نخستین کتاب‌های او به‌شمار می‌آیند که هزاران کودک ارمنی با آن‌ها زبان مادری خود را آموخته‌اند. مخاطبان آقایان بیشتر کودکان پیش دبستانی هستند. او در داستان‌هایش به زندگی کودکان روستایی، بازی‌های کودکان و طبیعت توجه بسیار کرده‌است. بازتاب این رویکرد را در شعرهای «خروس» و «صبح در روستا» یا داستان‌های «قصه‌های ننه گلناز» و «نوه هایننه گلناز» می‌توان به خوبی دید. آقایان در نوشته‌هایش کوشیده‌است بدون خسته کردن کودکان به آموزش آن‌ها بپردازد. شعرهای زیبای «ماه‌ها و چهار فصل» از زیباترین شعرهای اوست که کودکان ارمنی هنوز هم آن را دوست دارند و با آهنگ می‌خوانند. «دنیای جادویی» از کتاب‌های اوست که در سال ۱۹۰۳ در چاپخانه کلیسای وانک جلفای نو اصفهان برای نوجوانان منتشر شد. این داستان افسانه کهن نبرد نیکی با بدی است که به پیروزی نیکی می‌انجامد. «آناهید» ۱۸۸۱ و «دورک آنگق» ۱۸۸۸ از دیگر آثار این نویسنده هستند.
آقایان کتاب‌هایی نیز به ارمنی ترجمه کرده‌است که از برجسته‌ترین آن‌ها می‌توان از «ماهی طلایی» ۱۸۸۴ اثر آلکساندر پوشکین، «تبر طلایی» ۱۹۱۰ اثر لئون تولستوی و «قصه زمستانی» ۱۹۱۰ نوشته شکسپیر نام برد. با تلاش آقایان نخستین نشریات کودکان و نوجوانان ارمنی به نام‌های آغبیور (چشمه) و هاسکر (خوشه) منتشر شدند. بسیاری از داستان‌ها و شعرهای این دو نشریه به قلم خود او هستند.
پس از رخداد انقلاب سوسیالیستی و بنیان‌گذاری سامانه سوسیالیستی اتحاد جماهیر شوروی که ارمنستان نیز پاره‌ای از آن بود، پیوندهای فرهنگی و دینی میان ایرانیان ارمنی و ارمنستان سست شد. انقلاب اکتبر بر ادبیات ارمنی تأثیر گسترده‌ای گذاشت. پس از انقلاب دستور زبان ارمنی در ارمنستان دگرگون و دستور زبان جدیدی جایگزین آن شد. با نگارش کتاب‌های ارمنی بر پایه این دستور زبان خواندن آن‌ها برای کودکان ارمنی ایران دشوار شد. افزون بر این ترویج میهن‌پرستی، جهان وطنی و اندیشه سوسیالیستی در کتاب‌های کودکان ارمنستان پررنگ شد و ادبیات کلاسیک ارمنی جای خود را به ادبیات نو داد. اگرچه هنوز شمار بزرگی از کتاب‌های کودکان از ارمنستان به ایران می‌آمد، محدود شدن پیوندهای فرهنگی ایرانیان، ارمنی با ارمنستان سبب توجه بیشتر به ادبیات کودکان ارمنی در ایران و بالا بردن چند و چون آن شد. رشد کیفی و کمی نشریه‌های کودکان ارمنی در ایران در سنجش با کتاب‌های کودکان، رشد چشمگیرتری داشتند. اگرچه باید یادآور شد که کتاب‌ها و نشریات چاپ ارمنستان شوروی، همچنان به ایران وارد می‌شدند و هنوز در میان ارمنیان هوادار انقلاب سوسیالیستی خوانندگانی داشتند.
آثار هوانس تومانیان، آتابک خنکویان و قازاروس آقایان که از کتاب‌های محبوب دوران کودکی بسیاری از ارمنیان بودند، همچنان به زندگی خود در میان خانواده‌ها و به ویژه کودکان ارمنی ادامه می‌دهند.
ریچارد ددکیند، (۱۸۳۱-۱۹۱۶) ریاضیدان آلمانی بود.
ریچارد ددکیند ریاضیدانی آلمانی بود که چند سالی را در دانشگاه گوتینگن گذراند و بیشتر باقیماندهٔ عمرش را در دانشکده ای فنی تدریس کرد. شهرتش به علت برش ددکیند است. این برش، رجوع به ساخت صوری دستگاه عدد حقیقی اش از اعداد گویا دارد. این کار، قدم مهمی به سوی صورتگرایی ریاضیات که در این قرن ملاحظه کرده‌ایم بوده‌است؛ تنظیمی که ۲۰۰۰ سال پیشتر توسط ادوکسوس پیش‌بینی شده بود.
یولیوس ویلهِلم ریچارد ددکیند (۶ اکتبر ۱۸۳۱ – ۱۲ فوریه ۱۹۱۶) ریاضی‌دان آلمانی و مبدع قضیه ددکیند است که می‌گوید:
فرهنگ ریاضیات، انتشارات مدرسه
کتاب‌ها به زبان انگلیسی:
There is an online bibliography of the secondary literature on Dedekind. Also consult Stillwell's "Introduction" to Dedekind (1996).
یقیشه چارنّتّس (؛ زادهٔ ۱۳ مارس ۱۸۹۷ - درگذشته ۲۷ نوامبر ۱۹۳۷) نویسنده، شاعر، مترجم و کنشگر اجتماعی اهل ارمنستان بود.
مجموعه‌ای بزرگ از موضوعات مختلف را که از تجربیات خودش ناشی می‌شدند در اشعارش مورد اشاره قرار داده‌است.
یقیشه چارنتس با نام اصلی یقیشه آبگاری سوقومونیان ; در روز ۱۳ مارس ۱۸۹۷ در کارس (ارمنستان غربی و سپس بخشی از امپراتوری روسیه) به دنیا آمد. پدر وی آبگار سوقومونیان فروشنده فرش بود و مادرش نام داشت. … والدین وی از ماکو ایران بدانجا نقل مکان نموده بودند. وی در بین سال‌های ۱۹۰۸ تا ۱۹۱۲ ابتدا در یک مدرسه ابتدایی ارمنی حضور یافت و سپس به در زادگاهش قارص
در سال ۱۹۱۲ نخستین شعر وی در گاهنامه ارمنی زبان «پاتانی» چاپ تفلیس منتشر شد.
نخستین کتاب وی تحت عنوان «سه ترانه به دختر غمگین» … در سال ۱۹۱۴ به چاپ رسید. در این زمان نام مستعار چارنتس (چار به معنی بد) را برگزید.
در اوت ۱۹۱۵ در سن هجده سالگی به نیروهای داوطلب ارمنی ارتش روسیه پیوست. و به مدت کوتاهی در ابتدای جنگ جهانی اول خدمت نمود. پس از آن برای ادامه تحصیل به مسکو نقل مکان نمود. و در بین سال‌های ۱۹۱۶ تا ۱۹۱۷ در دانشگاه شانیاوسکی به تحصیل پرداخت.
پس از انقلاب اکتبر وی به قفقاز بازگشت و در ابتدا در حقوق مدنی در قفقاز شمالی شرکت نمود.
در سال ۱۹۱۹ پس از آزادشدن قارص از اشغال نیروهای ترکیه وی به عنوان معلم در یکی از روستای ناحیه این منطقه مشغول به تدریس شد.
چارنتس به ارتش سرخ پیوست و در جریات جنگ داخلی روسیه … در روسیه و قفقاز جنگید
در سال ۱۹۱۹ به ایروان نقل مکان نمود جایی که ادامه زندگی اش را در آنجا گذراند.
یک سال بعد (۱۹۲۰) وزارت آموزش و پرورش به عنوان رئیس بخش هنری مشغول به کار شد.
سپس چارنتس رمان طنزگونه خویش «سرزمین نائیری» را به چاپ رساند که موفقیت بزرگی کسب نمود و دو مرتبه در زمان وی حیات در مسکو تجدید چاپ شد.
در ژوئن ۱۹۲۱ وی با آرپنیک تر-آستواتساتوریان ازدواج نمود. در ژوئیه ۱۹۲۱ پس از شورای شدن ارمنستان وی برای تحصیلات عالی به همراه همسرش به مسکو نقل مکان نمود.
در ژوئن وی به همراه گئورگ آبوف و آزاد وشدونی، مانیفستی تحت عنوان "Declaration of the Three" را منتشر نمود …
همسر وی در شب ۱ ژانویه ۱۹۲۷ هنگام زایمان درگذشت.
در سپتامبر ۱۹۲۶
در سال ۱۹۳۱ وی با Isabela Niazova ازدواج نمود. این زوج صاحب دو دختر به نام‌های آرپنیک و آناهید شدند. وی به یاد همسر نخست اش دخترش را آرپنیک نام نهاد.
در بین سال‌های ۱۹۲۸ تا ۱۹۳۵ شاعر در چاپخانه دولتی ارمنستان فعالیت می‌کرد.
وی در سال ۱۹۳۶ دستگیر شد. چارنتس در ساعت ۷ صبج روز ۲۷ نوامبر ۱۹۳۷ در بیمارستان زندان ایروان درگذشت.
شاعر سرانجام در ژوئیه ۱۹۳۷ زندانی شد. همسر وی نیز به همان سرنوشت دچار شد و در سال ۱۹۳۸ برای مدت پنج سال به قزاقستان تبعید شد.
در سال ۱۹۵۴ پس از مرگ استالین به وی اعاده حیثیت شد.
در سال ۱۹۷۵ خانه وی در شماره ۱۷ خیابان ماشتوتس در شهر ایروان به موزه تبدیل شد.
آثار ارزنده این شاعر نابغه ارمنی بسیار متنوع است و یکی از درخشان‌ترین صفحات ادبیات ملت ارمنی را به خود اختصاص می‌دهد. چارنتس در عرصه شعر از کلیه قوالب و اشکال شعری به طرز استادانه اعجاب‌انگیزی استفاده کرده‌است و مضامین بسیار ابعاد زندگی اجتماعی و جان انسانی را در شعرهای جاودانه اش، به زیبائی و شیوائی ارائه نموده‌است. چارنتس در نثرنویسی نیز شیوه خاص خود را دارد و آثار منثور او از بدیع‌ترین و تابناک‌ترین آثار ادبیات مردمی ملت ارمنی است.
آثار مهم وی عبارتنداز: “Danteyagan arasbel” (“A legend of Dante,”) “Yergir Nayiri” (“Nayiri country,”) “Epicahgan lousapats” (“An epic dawn,”) and “Kirk Janabarhi” (“A road book. ”)
در سال‌های ۶۸–۱۹۶۲ مجموعه آثار چارنتس در ۶ جلد انتشار یافت. آثار چارنتس به اکثر زبان‌های دنیا ترجمه شده‌است.
در جمهوری ارمنستان هر سال به بهترین ترجمه‌ها جایزه‌ای تحت عنوان «چارنتس» تعلق می‌گیرد.
ویکتور هامبارتسومیان (زاده ۱۸ سپتامبر ۱۹۰۸ - درگذشته ۱۲ اوت ۱۹۹۶) از دانشمندان ارمنستان شوروی بود. او یکی از بنیان‌گذاران اخترفیزیک نظری به‌شمار می‌آید.
او در زمینه فیزیک ستاره‌ها و سحابی‌ها، اخترشناسی ستاره‌ای، پویایی‌شناسی سامانه‌های ستاره‌ای، و کیهان‌زایی ستاره‌ها و کهکشان‌ها پژوهش می‌کرد.
هامبارتسومیان رصدخانه اخترفیزیک بیوراکان را در سال ۱۹۴۶ بنیانگذاری نمود. He was the second and longest-serving president of the
هامبارتسومیان در سال ۱۹۰۸ میلادی در تفلیس (تبیلیسی) در یک خانواده ارمنی به دنیا آمد. پدر وی لغت‌شناس و نویسنده هامازاسپ آساتورویچ هامبارتسومیان (Hamazasp Asaturovich Ambartsumian), مترجم "ایلیاد" هومر به زبان ارمنی بود.
هامبارتسومیان در سال ۱۹۲۴ در بخش فیزیک - ریاضی در مؤسسه دولتی آموزش و پرورش لنینگراد مشغول به تحصیل شد. فرزند وی «روبن هامبارتسومیان» یا «روبن آمبارتسومیان» ریاضی‌دان (گرایش نظریه احتمال و فرایندهای تصادفی) مشهور ارمنستان می‌باشد.
در سال ۱۹۳۲ ام‌ان‌رس" (اطلاعیه‌های ماهانهٔ اخترشناسیِ انجمن سلطنتی) " مقاله‌ای از "هامبارتسومیان"؛ «در مورد تعادل شعاعی یک سحابی سیاره‌ای»؛ که امروز به عنوان سنگ بنای نظریهٔ مدرن سحابی‌های گازی شناخته می‌شود، منتشر شد. در یک سری از مقاله‌های پژوهشی، این موضوع را "هامبارتسومیان" گسترش بیشتری داد. در یکی از این مقاله‌ها "هامبارتسومیان" (همراه با نیکلای کوزیرف) برای نخستین‌بار موفق به ارزیابی و تخمین مقدار لایه‌های گاز فوران شده توسط نواخترها شد. روش‌هایی که توسط "هامبارتسومیان" توسعه داده شدند در بررسی لایه‌های گازی ستارگان غیر ثابت مورد استفاده قرار گرفت. اهمیت روش تخمین مقدارها در پیدا کردن پاسخ به مشکلات تکامل ستارگان، آشکار شدند. در واقع، آن‌ها منجر به شناسایی علائم دگرگونی‌های قابل پیش‌بینی، در زندگی یک ستاره شدند. "هامبارتسومیان" پایه و اساس تئوری خمپاره ستاره (ستارهٔ خمپاره نوری مانند) و سحابی سیاره‌نما و توضیح بسیاری از ویژگی‌های طیف آن‌ها را بنا کرد.
در سال ۱۹۳۶، "هامبارتسومیان" یک راه حل جالبی برای یک مشکل ریاضی که توسط دانشمند بریتانیایی آرتور ادینگتون مطرح شده‌بود؛ تعیین توزیع سرعت فضایی ستارگان براساس توزیع سرعت شعاعی آن‌ها، ارائه داد. این راه حل با پیشنهاد خود آرتور ادینگتون در «اطلاعیه‌های ماهانه» منتشر شد. در نهایت در سال ۱۹۷۹ همان مبحث ریاضی با جایزه نوبل پزشکی «برای توسعه توموگرافی کامپیوتری» در نهایت رقم خورد. تحقیق انجام شده توسط "هامبارتسومیان" در آمار و پویایی سیستم‌های ستاره‌ای، پایه‌های مکانیک آماری سیستم ستارهای را به وجود آورد. "هامبارتسومیان" در سال ۱۹۹۵ با جایزه ایالت فدراسیون روسیه جایزهٔ ویژه‌ای را از آن خود کرد.
در سال ۱۹۳۵–۱۹۳۵ "هامبارتسومیان" با جیمز جینز، دانشمند بریتانیایی، در بارهٔ طول سن کهکشان راه شیری، در بحث و گفتگو قرار گرفت و ثابت کرد که کهکشان راه شیری حداقل ۱۰۰۰ بار جوانتر از برآورد جینز است.
مجموعه‌ای از مقاله‌های "هامبارتسومیان" به تحقیق در مورد ماده درون ستاره در کهکشان اختصاص داده شده‌اند. در این باره"هامبارتسومیان" مفهوم کاملاً تازه‌ای را ارائه می‌دهد؛ که جذب نور در کهکشان ناشی از وجود رقم بی‌شماری سحابی گرد و غباری یا ابرهای «جذب کننده» در فضای بین ستاره‌ای است. بر پایهٔ این مفهوم ساختاری (پر و خالی) بودن لکه‌های مادهٔ جاذب بین ستاره‌ای، نظریهٔ نوسانات توسعه یافت که خود به بخش تازه‌ای در اخترشناسی تبدیل شد.
در طول جنگ جهانی دوم، "هامبارتسومیان" تئوری جدیدی از نظریهٔ واپخشی نور در رسانه‌های کدر ارائه داد، که بر پایهٔ نوعی تصریف اختراعی خود او استوار بود. "هامبارتسومیان" با استفاده از این ابزار ریاضی تعدادی از مشکلات غیر خطی "واپخشی نور" را حل کرد. این اصول انحرافی با تغییرات مختلفی که در آن داده شده در حال حاضر به‌طور گسترده‌ای؛ از جمله برای حل مشکلات بسیار پیچیده در اخترفیزیک، فیزیک ریاضی و نظری، الکترونیک، ژئوفیزیک، فیزیک اتمسفر و دیگر زمینه‌های علم مورد استفاده قرار می‌گیرد. این مشکلات و دستگاه‌های ریاضی مرتبط با آن به‌طور مداوم پیچیده‌تر می‌شود، اما مبنا همان اصل «invariance» "هامبارتسومیان" است. در کتاب خود؛ (Invariant Imbedding)، ریچارد بلمن، رابرت ای کالابا و ام سی پرستروود می‌نویسند: «در نتیجهٔ این کار پیشگامانه، روش‌های کاربردی جدید تحلیلی در دسترس قرار گرفت و راه‌حل‌های محاسباتی را ساده‌تر کرد. این ایده‌ها توسط سوبرامانیان چاندراسخار در سال ۱۹۵۰ در کتابش و در یک سری مقالات اساسی توسعه یافت و گسترده‌تر شد؛ که با نبودن این‌ها بسیاری از مشکلات غیرقابل حل پنهان می‌ماندند، و پیشرفت‌های بزرگی حاصل شد.»Bellman, Richard Ernest and Robert E. Kalaba and Marcia C. Prestrud. "Invariant Imbedding and Radiative Transfer in Slabs of Finite Thickness". New York: American Elsevier Pub. Co. , 1963 p. 1.
"هامبارتسومیان"، خود، به تئوری پایداری توجه ویژه داشت و همیشه آن را یکی از موفق‌ترین و دوست‌داشتنی‌ترین ساختهٔ خود می‌دانست. در سال ۱۹۴۶ هامبارتسومیان برای ایجاد نظریهٔ "نظریهٔ واپخشی نور در محیط کدر" (غیر شفاف)، نخستین جایزه استالین خود را دریافت کرد.
تحلیل نظری "هامبارتسومیان" که بر اساس موارد مشهود در سیستم‌های ستاره‌ای در کهکشان ما نتیجه‌گیری شده‌بود، منجر به پیدایی مدل تازه‌ای از سیستم‌های ستاره‌ای شد. این سیستم‌های در حال گسترش و با انرژی مثبتی که او آن را ناشی از «انجمن‌های ستاره‌ای» می‌نامید، و این گردهم‌آیی را نشان این که آن‌ها دوران نسبتاً جوانی خود را می‌گذرانند می‌دانست. این تحلیل یک بنای انقلابی در کیهان‌شناسی ستاره‌ای بود، زیرا این بدان معناست که روند شکل‌گیری ستاره در کهکشان حتی امروز نیز ادامه دارد و ستارگان در گروه‌ها متولد می‌شوند. در سال ۱۹۵۰ به‌خاطر این کشف و تحقیق در مورد نوع جدید سیستم‌های ستاره‌ای، دومین جایزهٔ استالین به او اهدا شد.
با این حال «مفهوم همبستگی ستاره‌ای» بلافاصله از سوی جامعهٔ اخترشناسی پذیرفته نشد. سال‌ها بعد، سوبرامانیان چاندراسخار نوشت: «من شک و تردید اولیه نسبت به این کشف توسط جامعهٔ اخترشناسان را به خاطر می‌آورم؛ هنگامی که من برای اولین بار گزارشی از نوشتهٔ ("هامبارتسومیان") را در کنفرانس رصدخانه یرکیز در اواخر ۱۹۵۰ ارائه دادم.»
مشاهدات گسترش (همان‌گونه که "هامبارتسومیان" پیش‌بینی کرد) در برخی از انجمن‌ها، به عنوان مثال: گزارش شده‌است. توسط A. Blaauw برای Perseus II، همبستگی عقرب - قنطورس و غیره گزارش شده‌است.
"هامبارتسومیان" بخش بزرگی از بررسی‌های خود را وقف بررسی تکامل کهکشان‌ها کرده و به آن اختصاص داده‌است - سیستم‌های ستاره‌ای سترگی مانند کهکشان خودمان. او نگارندهٔ مفهوم جدید «فعالیت هسته‌های کهکشانی»؛ (هسته‌ها، چگالشهای مرکزی)، همان که می‌تواند (باید) نقش تعیین‌کننده‌ای در پیدایش و تکامل کهکشان‌ها و سیستم‌های آن‌ها داشته‌باشد. در سایهٔ توجه به این دیدگاه، مطالعهٔ پدیده‌های بزرگِ غیر ثابت در مقیاس گسترده؛ که در کهکشان‌ها مشاهده می‌شود، موضوع اصلی اخترشناسی فراکهکشانی شد. یک تحقیق مهم "هامبارتسومیان" و پیروانش بیرون زدن‌های آبی رنگی که از هسته‌های کهکشان‌های غول‌پیکر، سیستم‌های کهکشانی نوع جدید، کهکشان‌های به اصطلاح فشرده و غیره، اختصاص داده شده‌است. اولین سخنرانی "هامبارتسومیان" در کنفرانس سلوی، که در سال ۱۹۵۸ در مورد انفجار هستهٔ کهکشان‌ها ایراد شد، بسیار زمینه‌گشا بوده‌است. آن سخنرانی؛ باوجود انتقادها، پیشرفتی را که با آن آغاز شد توسط جرزی نیمن در مقاله خود: "یادآور دوره‌های انقلاب در کیهان‌شناسی" توصیف شده‌است. همان‌گونه که نیمن یادآوری کرد، علی‌رغم شک و تردید اولیه، "استدلال‌های "هامبارتسومیان" و مستندات چند جانبه باعث شد تا دانشمندان کنونی در این زمینه فکر کنند و چندین تحول مهم بین‌المللی در پی آن رخ داد …" نیمن نتیجه می‌گیرد: "شواهد به نفع فرضیهٔ "هامبارتسومیان" اکنون پررنگ است. تبریک می‌گویم پروفسور "هامبارتسومیان"، انقلابی کپرنیکی …! "هانس آلوین and Ludwig Vasili Mirzoyan, "Problems of Physics and Evolution of the Universe". Yerevan: Publishing House of the Armenian Academy of Sciences, 1978, pp. 243–250.
جایزه ویکتور هامبارتسومیان Վիկտոր Համբարձումյան Victor Ambartsumian که همه ساله به دانشمندان و پژوهشگران در حوزه‌های اخترشناسی و اخترفیزیک اهدا می‌شود یکی از مهمترین جوایز بین‌المللی علمی در کشور ارمنستان است. جایزه به افتخار ویکتور آمبارتسومیان نامگذاری شده‌است. این دانشمند ارمنی که متولد شهر تفلیس بود بنیان‌گذار مؤسسه علوم ارمنستان است که رصدخانه بیوراکان یا بوراکان بخشی از آن می‌باشد. بنیاد این جایزه با حمایت رئیس‌جمهور ارمنستان ایجاد گردید و نخستین جایزه در سال ۲۰۱۰ اهداء گردید. مبلغ آن ۵۰۰ هزار دلار آمریکا است و حداکثر سه نامزد برنده می‌شوند. اگر بیش از یکنفر برنده اعلام شود مبلغ جایزه بین آنها تقسیم می‌گردد.
ADVERTISING
اینمارست یک شرکت بریتانیایی فعال در حوزهٔ ارتباطات است. سهام این شرکت در بورس لندن ارائه می‌شود.
یکی از مبادی ورودی اینترنت در ایران، ماهواره‌ای متعلق به شرکت اینمارست است.
اعلام سرنوشت هواپیمای مفقود شده مالزیایی در سال ۲۰۱۴ بر اساس تحلیل اطلاعات این شرکت بوده‌است.
آندرانیک با نام اصلی آندرانیک توروسی اوزانیان , (۱۹۲۷ - ۱۸۶۵)، ژنرال ارمنی، فعال مدنی و سیاسی، مبارز استقلال طلب و قهرمان ملی ارمنیان و عضو فدراسیون انقلابی ارمنی بود.
آندرانیک در جنگ‌های بالکان در ارتش بلغارستان و علیه عثمانی شرکت کرد وی همچنین در زمان جنگ جهانی اول در عملیات جنگی در قفقاز شرکت نمود و به عنوان فرمانده گردان یکم، واحدهای داوطلب ارمنی انتخاب شد.
در ۴ ژانویهٔ ۱۹۱۵ میلادی نیروهای ویژهٔ اسماعیل انور و به فرماندهی «عمر ناسی» شهر ارومیه را اشغال کردند و یک هفته بعد نیروهای «عمر فوزی» تبریز را اشغال کرد. بعد با پیوستن نیروهای «خلیل بیگ» با نیروهای «عمر فوزی» وارد ارومیه بعد سلماس شدند.Pasdermadjian, Garegin; Aram Torossian (1918). Why Armenia Should be Free: Armenia's Role in the Present War. Hairenik Pub. Co. p. 22.
کاوه بیات در مقدمهٔ کتاب «ارومیه در محاربهٔ عالم‌سوز» می‌نویسد:
با یورش سراسری نیروهای عثمانی بر نیروهای روسیه، نبرد ساری‌قمیش در دسامبر ۱۹۱۴ ـ ژانویهٔ ۱۹۱۵ میلادی جبههٔ آذربایجان نیز با آنکه در حاشیهٔ این تحولات قرار داشت، دگرگونی‌هایی را تجربه کرد؛ غافلگیری ناشی از این حمله چنان بود که فرماندهی نظامی روسیه گذشته از تحمل شکست‌های پیاپی در مراحل نخست جنگ، برای تقویت مواضع خود در جبهه‌های اصلی نبرد به نیروهای مستقر در آذربایجان دستور داد که به سوی قفقاز عقب‌نشینی کنند. با عقب‌نشینی نیروهای روسیه، بسیاری از مسیحیان آن حدود بدون وسایل کافی و در شرایط سخت زمستانی به سمت مناطق شمالی‌تر آذربایجان ـ خوی و جلفا ـ حرکت کردند و گروهی نیز از ارومیه گریخته و به میسیون‌های خارجی پناهنده شدند. نیروهای عثمانی و نیروهای نامنظم همراه آنان در ۲ ژانویهٔ ۱۹۱۵ ارومیه و یک هفته بعد نیز تبریز را متصرف شدند. مصائبی که در این تغییر و تبدیل دامن‌گیر مسیحیان شد؛ بر تحولات بعدی آن حدود تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر جای نهاد. در این دوره افزون‌بر سختی‌های ناشی از کوچ یک باره ده‌ها هزار آواره در شرایط سخت زمستانی، قتل و غارت مجامع مسیحی اطراف که بیشتر از سوی نیروی نامنظم همراه با عثمانی‌ها صورت گرفت. در روایات آشوری و اروپایی از تحولات این دوره، از نهب و غارت ۷۰ روستای مسیحی‌نشین در روزهای نخست ژانویه ۱۹۱۵ یاد شده که در نهایت به مهاجرت ۲۵ هزار ارمنی و آشوری به سوی مرزهای روسیه منجر شد. در این میان گفته می‌شود حدود ۶۰ آشوری که در میسیون فرانسه پناه گرفته بودند نیز به دست ترک‌ها کشته شدند. در مجموع تلفات آشوری‌ها حدود ۵٬۰۰۰ نفر برآورد شده که جز ۱٬۰۰۰ نفر که در زد و خوردهای ارومیه جان باختند.
با وقوع جنگ جهانی اول بین متفقین (روسیه، فرانسه و بریتانیا) و دولت عثمانی، آلمان و اتریش، آندرانیک از بلغارستان به روسیه نقل مکان کرد. آندرانیک فرماندهی گردان یکم واحد داوطلب ارمنی که با ۱٬۲۰۰ سرباز ارمنی تشکیل شده بود را بر عهده گرفت و از نوامبر ۱۹۱۴ تا اوت ۱۹۱۵ میلادی در عملیات جنگی در قفقاز و در آوریل ۱۹۱۵ میلادی در نبرد دیلمقان به همراه ژنرال توماس نازاربکیان شرکت نمود.Chalabian, Antranig (2009). Dro (Drastamat Kanayan): Armenia's First Defense Minister of the Modern Era. Los Angeles: Indo-European Publishing.
گردان یکم بخاطر رشادت‌های رزمی خود معروف بود. این گردان در ماه آوریل ۱۹۱۵ جنگ‌های پیروزمندانه‌ای در حوالی شهر دیلمقان شهرستان سلماس، در مسیر وان انجام داد و به همراه نیروهای روسی، سپاه ۱۲ هزار نفری هلیل بیگ را به کل متلاشی کرد.War in Peace: Paramilitary Violence in Europe After the Great War,By Robert Gerwarth, John Horne
با این پیروزی، پیشروی نیروهای تُرک به ماوراء قفقاز متوقف شد. جوخهٔ گردان با تعقیب هلیل بیگ، از مرز ایران ـ ترکیه گذشت و ضربهٔ جدیدی به تُرک‌ها در گردنهٔ خاناسور وارد کرده و وارد باش‌قلعه شد؛ با این کار، از رسیدن نیروهای کمکی تُرک به سپاهیان جودت بیگ که در حال حمله به وان بودند جلوگیری شد.Bryce, James (2000). The Treatment of Armenians in the Ottoman Empire, 1915–1916. p. 109.
در روز هشتم ژوئن ۱۹۱۸، گردان چهارم به فرماندهی یعقوب شوکی پاشا تبریز را به تصرف درآورد ولی با نیروهای آندرانیک که تعداد آنان به ۴٬۰۰۰ نفر می‌رسید و از وان به سمت ایران به حرکت درآمده بودند برخورد کرد. آندرانیک در ۱۵ ژوئن از گردان چهارم از لشکر دوازدهم نیروهای یعقوب شوکی پاشا شکست خورد و در روز ۱۸ ژوئن نیروهای شوکی پاشا وارد دیلمان شدند. در ۲۴ ژوئن نیروهای آندرانیک موفق شدند در خوی لشکر عثمانی را به عقب برانند. در همان زمان گردان پنجم در نبرد با نیروهای ۱٬۵۰۰ نفری ارمنی مجبور به عقب‌نشینی می‌شود. در ۳۱ ژوئیه، جنوب ارومیه به تصرف گردان چهارم در می‌آید و سرانجام ارتش نهم بریتانیا وارد آذربایجان می‌شود و درگیری‌ها به پایان می‌رسد و یک اردوگاه بزرگ برای پناهندگان آشوری و ارمنی در بعقوبهٔ عراق می‌سازد. در ۳۰ اکتبر ۱۹۱۸ میلادی که بعد از شکست عثمانی در جنگ جهانی اول متارکهٔ مودروس به امضاء می‌رسد.
آندرانیک پنج سال آخر عمرش را در شهر فرزنو می‌زیست تا عاقبت در تاریخ ۳۱ اوت ۱۹۲۷ در سن ۶۲ سالگی درگذشت تصمیم گرفتند که وی را در ارمنستان به خاک بسپارند اما توسط حکومت کمونیستی از این کار جلوگیری شد به ناچار وی را در گورستان پر-لاشز دفن کردند ولی عاقبت در سال ۲۰۰۰ م. باقی‌ماندهٔ جسد وی به ارمنستان انتقال داده شد و در گورستان نظامی یرابلور به خاک سپرده شد.
حاخام اوریئل داویدی از رهبران به نام مذهبی دین یهود بوده‌است. وی در سال ۱۹۲۲ (میلادی) در شهر خوانسار در استان اصفهان متولد شد و سال ۲۰۰۶ در اسرائیل درگذشت.
او فرزند حاخام مئیر داویدی است که در سال ۱۹۲۲ در خوانسار به دنیا آمد. علاوه بر کسب علم از پدر، در مکاتب دیگر روحانیون برجسته خوانسار، حاخام شلومو میرزا سلیمان کلیمی، «ملایعقوب» و فرزندش «ملا یهودا» توانست در مدت کوتاهی اصول شریعت و آئین یهود، توراه میشنا، گمارا و دیگر مدارج عالیه فقه را فرا گیرد. خانواده او سپس به تهران مهاجرت کردند.حاخام اوریئل به همراه حاخام یدیدیا شوفط از مهمترین رهبران یهودیان ایران بود و همه ساله به عنوان نماینده یهودیان به ملاقات محمد رضا شاه پهلوی می‌رفت.حاخام اوریئل پس از هفده شهریور ۱۳۵۷ به طرفداران انقلاب پیوست و نقش مؤثری در سازمان جامعه روشنفکران یهودی داشت. بعد از انقلاب اسلامی او به همراه دیگر سران جامعه یهودی با رهبران انقلاب دیدار کردند و حقوق جامعه یهودی را تضمین نمودند.
بعد از اینکه حاخام یدیدیا شوفط از ایران به آمریکا رفت حاخام اوریئل داویدی رهبر جامعه یهودیان ایران شد و این سمت را تا سال ۱۹۹۴ حفظ کرد. او هر هفته در کنیسه دروازه دولت به سخنرانی می‌پرداخت و همچنین در مراسمهای ازدواج به عنوان عاقد شرکت می‌کرد. وی همچنین مسئول ختنه کردن کودکان (موهل) نیز بود.
او در سال ۱۹۹۴ از ایران به اسرائیل مهاجرت کرد و در اورشلیم ساکن شد. یکی از فرزندان او حاخام نیسیم داویدی است که مسئول جامعه ربانی کالیفرنیا است.
گارگین دِر-هاروتیونیان () معروف به گارگین نژده (معنی نژده به زبان ارمنی زائر یا مهاجر می‌باشد)، (زاده، نخجوان در روستای کزنوت ۱۸۸۶ - درگذشته، شهر ولادیمیر ۱۹۵۵) متفکر سیاسی، فدایی، متخصص فن لشکرکشی و تدابیر جنگی و او یکی از رهبران کلیدی سیاسی و نظامی اولین جمهوری ارمنستان، فدراسیون انقلابی ارمنی و قهرمان ملی ارمنیان می‌باشد.
او مبارز آزادی‌بخش ملی و فعال انقلابی در طی جنگ بالکان و جنگ جهانی اول می‌باشد.Harutyunyan, Arus (2009). Contesting National Identities in an Ethnically Homogeneous State: The Case of Armenian Democratization. Western Michigan University. p. 61. .Panossian, Razmik (2006). The Armenians: from kings and priests to merchants and commissars. New York: Columbia University Press. p. 301.
گارگین نژده در سال ۱۹۲۱ دولتی خودگردان به نام جمهوری کوهستان ارمنستان را ایجاد نمود که هدف آن مبارزه با بلشویک و شرکت در جنگ ارمنستان–جمهوری آذربایجان بوده‌است.Chorbajian, Levon (1994). The Caucasian Knot: The History & Geopolitics of Nagorno-Karabagh. London: Zed Books. p. 134. .Panossian, Razmik (2006). The Armenians: From Kings and Priests to Merchants and Commissars. London: Columbia University Press. p. 259. .
گارگین نژده فرزند یک کشیش و جوانترین از چهار فرزند خانواده بود. در دوران کودکی پدر خود (یغیشه) را از دست داد. او تحصیلات خود را در مدرسه تفلیس-روسی ادامه داد. در سن ۱۷ سالگی به جنبش آزادی‌بخش ارمنی پیوست. نژده به سن پترزبورگ نقل مکان می‌کند و در دانشگاه محلی آنجا ادامه تحصیل می‌دهد.
او در سال ۱۹۰۶ میلادی به بلغارستان می‌رود و وارد دانشگاه نظامی آن کشور می‌شود و در سال ۱۹۰۷ میلادی از آن دانشگاه فارغ‌التحصیل می‌شود.
نژده در سال ۱۹۰۸م به ارمنستان بازمی‌گردد و عضو فدراسیون انقلابی ارمنی می‌شود. گارگین نژده به همراه یپرم‌خان در جنبش مشروطه ایران فعالانه شرکت می‌کند.
او در سال ۱۹۰۹ میلادی به قفقاز بازگشته ولی توسط مقامات روسی دستگیر، و به مدت ۳ سال روانه زندان می‌شود.
در سال ۱۹۱۲ میلادی به همراه آندرانیک اوزانیان یک گردان ارمنی را تشکیل می‌دهند و به همراه سپاه داوطلب بلغاری به مبارزه علیه امپراتوری عثمانی در جنگ اول بالکان برای آزادی تراکیه و مقدونیه شرکت می‌کند.
او در جنگ دوم بالکان زخمی می‌شود. به پاس فداکاری‌های او در جنگ مفتخر به (صلیب شجاعت) از سوی مقامات بلندپایه بلغارستان می‌شود.Македоно-одринското опълчение 1912–1913. Личен състав по документи на Дирекция "Централен военен архив", София 2006, с. 521 (Macedonian-Adrianopolitan Volunteer Corps. Staff according to documents from Directorate Central Military Archives, Sofia 2006, p. 521)
گارگین نژده در سال ۱۹۱۴ به قفقاز بازمی‌گردد و برای مبارزه با نیروی عثمانی یک واحد داوطلب ارمنی را تشکیل می‌دهد. در سال ۱۹۱۵ به فرمان درو فرمانده واحد دوم داوطلب ارمنی می‌شود. در سال ۱۹۱۶ میلادی او فرماندهی واحد نظامی مشترک ارمنی و یزدی را برعهده می‌گیرد. پس از انقلاب مارس ۱۹۱۷ روسیه و خروج ارتش روسیه از شرق ترکیه، در بهار ۱۹۱۸ میلادی نیروهای خود را از روستای آلاجای در نزدیکی آنی (شهر باستانی) اقدام به یک عقب‌نشینی تاکتیکی می‌زند و به گیومری بازمی‌گردد.
پس از درگیری با نیروهای عثمانی در گیومری، در استحکامات نظامی ساخته شده در وانادزور به نبرد ارتش عثمانی می‌شتابد او توانست با بسیج مردم و ایجاد یک نیروی مردمی به همراه نیروهای داوطلب ارمنی خود در یک نبرد ۴ روزه (که گارگین نژده آن نبرد را نبرد مقدس نامید، نبرد در خط مقدم، نجات ابدی ماست) تلفات سنگینی را به نیروهای متخاصم وارد سازد.Hovhanissian, Richard G. (1997) The Armenian People from Ancient to Modern Times. New York. St. Martin's Press, 299
پس از نبرد سارداراباد و استقلال ارمنستان او به عنوان استاندار نخجوان منصوب می‌شود، و در سال ۱۹۱۹ میلادی فرمانده سپاه جنوبی ارتش ارمنی را برعهده می‌گیرد.ՆԺԴԵՀԻ ԿՅԱՆՔԸ, ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ ԵՎ ԶԱՆԳԵԶՈՒՐԻ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐԸ (in Armenian). Syunik.wordpress.com. 26 September 2013. Retrieved 26 September 2013.
سپاه یازدهم سرخ به نام روسیه شوروی در ۲۹ نوامبر وارد مناطقی از ارمنستان می‌شود و به همراه منطقه آرتساخ آن مناطق را اشغال می‌کند و از فرمانده نیروهای ارمنی در آرتساخ خواست که واحدهای خود را فراخوانند.
بعد از اشغال- شوروی، قره باغ و کوهستان زنگه‌زور را به عنوان بخشی از مناطق جمهوری سوسیالیستی شوروی آذربایجان می‌نامد. گارگین نژده به شدت به مخالفت برخاست او به رهبری نیروهای داوطلب ارمنی در سیونیک یک منطقه خودگردان تشکیل می‌دهد و مبارزه خود را علیه ارتش سرخ و آذربایجان شوروی ادامه می‌دهد.The Armenian Cause Encyclopedia, Yerevan 1996, article:Garegin Nzhdeh, p. 356
در ۲۶ آوریل ۱۹۲۱ در کنگره زانگزوریان در :تاتو (روستا) اعلام شد که استان وایوتس‌جور و آرتساخ و کوهستان زنگه‌زور تحت کنترل جمهوری کوهستانی ارمنستان قرار می‌گیرد؛ ولی در بین آوریل و ژوئیه ۱۹۲۱ ارتش سرخ عملیات نظامی گسترده‌ای را در منطقه آغاز نمود و از شمال و شرق به منطقه سیونیک حمله‌ور شد. پس از جنگ شدید در ژوئیه همان سال شوروی با وعده حفظ آن مناطق به عنوان بخشی از ارمنستان شوروی جنگ را خاتمه می‌دهد.
نژده به همراه تعدادی از سربازان و چندی از روشنفکران از مرز ایران گذشته و وارد تبریز می‌شود.
نژده بعد از ۴ ماه اقامت در تبریز به صوفیه نقل مکان می‌کند. در آن شهر ازدواج می‌کند و تشکیل خانواده می‌دهد. نژده در یک فعالیتهای سازمانی در بخارست، پلوودیو و بوستون، ماساچوست به عنوان ناظر مشغول به کار می‌شود. در سال ۱۹۳۳ به همراه هم حزبی خود کوپرنیک تانترجیان به آمریکا نقل مکان می‌کنند.
او در بوستون دو سازمان تأسیس می‌کند. (فدراسیون جوانان ارمنی و سازمان جوانان از فدراسیون انقلابی ارمنی)
او به شهرهای مختلف آمریکا و کانادا سفر کرد و جوانان ارمنی را به گرد خود درآورد و یک جنبش جوانان ارمنی به نام "Tseghakron" را تشکیل داد که بعدها به فدراسیون جوانان ارمنی تغییر نام داد. در سال ۱۹۳۷ در پلوودیو روزنامه‌ای را به نام "Razmig" را تأسیس نمود. همراه با گروهی از روشنفکران ارمنی در صوفیه او جنبش ملی‌گرایی به نام (تارون) را تأسیس نمود و مقاله‌ای به نام "Taroni Artsiv" را منتشر نمود.
در طول اقامت خود در بلغارستان با سازمان انقلابی مقدونی-بلغاری و شاعر نمادگرای بلغاری به نام تئودور ترایانوف ارتباط نزدیکی را برقرار نمود.Михайлов, Иван. Карекин Нъждех, в. Македонска трибуна, г. 31, бр. 1601, 21 ноември 1957 (Mihaylov, Ivan. Garegin Nzhdeh, Macedonian Tribune, N 1601, 21 دسامبر 1957)
در ۹ سپتامبر ۱۹۴۴م نژده نامه‌ای به ژوزف استالین می‌فرستد مبتنی بر حمایت او به عنوان رهبر اتحاد جماهیر شوروی برای حمله به ترکیه، این طرح به منظور مجازات آنکارا برای همکاری با نازی‌ها و همچنین آزادی اراضی اشغال شده در ارمنستان غربی توسط ترکیه. این طرح به شدت توسط استالین و نظامیان شوروی در طی سالهای ۱۹۴۵ و ۱۹۴۷ مورد بحث قرار گرفت.
گارگین نژده برای سفر به مسکو به بخارست می‌رود ولی دستگیر و زندانی می‌شود. پس از دستگیری او همسر و پسرش به پاولیکنی تبعید می‌شوند.
گارگین نژده بعد از دستگیری از سوی کاگ‌ب نامه‌ای به دولت شوروی می‌فرستد:
«تُف بر حکم اعدام شما، شما باید بدانید که با چه کسی معامله می‌کنید. من گارگین نژده، من دشمن سر سخت بلشویسم هستم. زندگی خود را فدای آزادی و استقلال سرزمین، مردم خود کردم. من کوهستان زنگه‌زور را در مقابل یورش تُرکها و بلشویک دفاع کردم. چطور ممکن است من از اعدام به هراسم؟ بسیاری من را تهدید کردند اما به نتیجه‌ای نرسیدند.»Гарегин Нжде и КГБ (in Russian). Bvahan.com. Retrieved 31 October 2014.
در نوامبر ۱۹۴۶ میلادی نژده را به ارمنستان می‌فرستند و در سال ۲۴ آوریل ۱۹۴۸ میلادی او را به ۲۵ سال زندان محکوم می‌کنند.
گارگین نژده در سال ۱۹۵۵ میلادی در سن ۶۹ سالگی در زندان فوت می‌کند ساعت و لباس‌های او به غیر از نوشته‌هایش که در زندان نوشته بود را به برادرش لوون تحویل می‌دهند. شوروی اجازه انتقال جسد به ایروان را نمی‌دهد و در شهر ولادیمیر به خاک سپرده می‌شود.
در سال ۳۱ اوت ۱۹۸۳ میلادی بقایای بدن او را به‌طور مخفیانه توسط نزدیکانش از ولادیمیر به ارمنستان شوروی منتقل می‌کنند. در ۷ اکتبر ۱۹۸۳ بر طبق وصیتش دست راست نژده را در دامنه کوه خوستوپ به خاک سپرده می‌شود. بقایای بدن او در انبار خانه یکی از نزدیکانش در روستای کوتایک تا ۹ می ۱۹۸۷ نگه داشته شده بود تا اینکه به‌طور مخفیانه او را به وایوتس‌جور منتقل می‌کنند.
تا اینکه در حیاط کلیسای اسپیتاکاوور در نزدیکی شهر یغگنادزور می‌باشد به خاک سپرده می‌شود.
گارگین نژده به پاس فداکاری‌هایش مفتخر به مدال‌های: مدال شجاعت از بلغارستان و صلیب سنت جرج و حکم مدال ولادیمیر و آنا از روسیه شده بود.
وازگن ساونوویچ سارگسیانAlso spelled Sarkissian, Sarkisian, Sarkisyan, Sargisian. (، ; زاده ۵ مارس ۱۹۵۹ - درگذشته ۲۷ اکتبر ۱۹۹۹) فرمانده نظامی و سیاستمدار اهل ارمنستان بود. وی از سال ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۲ و سپس از سال ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۹ نخستین وزیر دفاع ارمنستان بود وی از ژوئن ۱۹۹۹ تا زمان ترورش در ۲۷ اکتبر همان سال به عنوان نخست‌وزیر ارمنستان خدمت نمود.
سارگسیان همراه با دمیرچیان و چند نفر دیگر در روز ۲۷ اکتبر ۱۹۹۹ در تیراندازی مجلس ارمنستان ترور شد. مهاجمان به حبس ابد محکوم شدند.
با این حال بی‌اعتمادی به روند دادرسی، تعداد زیادی نظریه توطئه به وجود آمد. بعضی از کارشناسان و سیاستمداران استدلال می‌کنند که ترور آنها توسط کوچاریان و سرژ سارگسیان، وزیر امنیت ملی، طراحی و هدایت شده‌است. سایرین تیراندازی را دخالت احتمالی قدرت‌های خارجی می‌دانند.
عناوین عالی‌رتبه ارمنستان و قره باغ کوهستانی - قهرمان ملی ارمنستان و قهرمان آرتساخ به سارگسیان اعطا گردید.
وازگن سارگسیان در ۵ مارس ۱۹۵۹ در روستای آرارات جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان در نزدیکی مرز ترکیه در خانواده گرتا و زاون سارگسیان به دنیا آمد. پس از تحصیلات متوسطه در روستای زادگاهش، بین سال‌های ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۹ در انستیتو … ایروان تحصیل نمود. در بین سال‌های ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۳ وی به عنوان معلم تربیت بدنی در مدرسه متوسطه در آرارات به فعالیت پرداخت. از این از خدمت در ارتش شوروی معاف گشت. از سال ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۹ وی رهبر لیگ جونان کمونیست در کارخانه سیمان آرارات بود.
... وی نخستین رمان خود را در سال ۱۹۸۰ به رشته تحریر درآورد و در سال ۱۹۸۵ عضو اتحادیه نویسندگان ارمنستان شد. از سال ۱۹۸ تا ۱۹۸۹ وی بخش تبلیغات ماهنامه ادبی گارون («Գարուն» , بهار) چاپ ایروان را هدایت نمود. در سال ۱۹۸۶ نخستین کتابش Հացի փորձություն «Bread Temptation» به چاپ رسید که به خاطر آن Armenian Komsomol به وی اعطا گردید …
دموکراسی نسبی رژیم شوروی تحت گلاسنوست میخائیل گورباچف و سیاست‌های پرسترویکا از میانه دهه ۱۹۸۰ ملی‌گرای در جمهوری‌های اتحاد جماهیر شوروی را افزایش داد. کمیته قره‌باغ در ارمنستان، پشتیبانی گسترده مردمی را کسب نمود. ارمنی‌ها از مقامات شوروی خواستار یکپارچگی اوبلاست خودمختار اکثراً ارمنی نشین قره باغ کوهستانی در داخل ارمنستان شدند. در فوریه ۱۹۸۸ مجلس منطقه ای اوبلاست خودمختار قره باغ کوهستانی درخواست نمود که صلاحیت منطقه از جمهوری شوروی سوسیالیستی از آذربایجان به جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان منتقل شود اما این درخواست توسط پولیتبورو رد شد. تنش بین ارمنی‌ها و آذری‌ها با تشدید تحریم‌ها در سومگایت افزایش یافت. در سال ۱۹۸۹ و ۱۹۹۰ سارگسیان فرماندهی گروه‌های مبارز داوطلب ارمنی در نزدیکی یراسخ در مرز ارمنستان و جمهوری آذربایجان (جمهوری خودمختار نخجوان) … در دست گرفت. در سپتامبر ۱۹۹۰ با ابتکار وی هنگ ویژه مشتمل بر ۲۶ جوخه و مجموعاً ۲۳۰۰ نیرو تشکیل شد. ...
تا سال ۱۹۹۱ بیشتر ارمنی‌های جمهوری آذربایجان و آذری‌های ارمنستان مجبور شدند تا
تا ژانویه ۱۹۹۰ وی بخشی از رهبری جنبش ملی پان ارمنی شد. سارگسیان در انتخابات مه ۱۹۹۰ برای شورای عالی مجلس ملی جمهوری ارمنستان برگزیده شد. وی تا دسامبر ۱۹۹۱ به عنوان رئیس کمیسون شورای عالی در امور داخلی و دفاعی خدمت نمود.
گرچه ارمنستان استقلال خویش از اتحاد شوروی را در تاریخ ۲۳ اوت ۱۹۹۰ اعلام کرده بود.
لوون تر-پتروسیان رهبر کمیته قره باغ و رئیس شورای عالی از سال ۱۹۹۰ در اکتبر به عنوان رئیس‌جمهور ارمنستان برگزیده شد.
با توجه به این واقعیت که سارگسیان در میان واحدهای داوطلب افسران ارتشی ارمنی محبوب بود وی در دسامبر ۱۹۹۱ به عنوان نخستین وزیر دفاع ارمنستان مستقل توسط رئیس‌جمهور تر-پتروسیان برگزیده شد در تاریخ ۲۸ ژانویه ۱۹۹۲ دولت ارمنستان فرمان تاریخی را در وزارت دفاع جمهوری ارمنستان به تصویب رساند که پیشتر نیروهای دفاعی ارمنستان را تشکیل داده بود. درژانویه ۱۸۸۲ با ض در قره باغ کوهستانی اعلام کرد که ارمنستان به ۳۰۰۰۰ تن قوای نظامی برای تأمین امنیت نیاز دارد در ۹ مه ۱۹۹۲ قوای ارمنستان نخستین موفقیت نظامی در قره باغ کوهستانی را فتح شوشی را به ثبت رساندند. یک هفته دیرتر دیگر یک پیروزی قابل توجه برای قوای ارمنستان با فتح لاچین و اتصال بموقع ارمنستان و قره باغ کوهستانی به ثبت رسید
در تاریخ ۳۰ اوت گردان آرتسیو ماهاپارتنر به فرماندهی سرلشکر آستواتساتور پتروسیان شکل گرفت این گردان در تاریخ‌های ۳۰ اوت و ۱ سپتامبر ۱۹۹۲ نیروهای آذری را در نزدیکی صومعه گنج‌سر و روستای چدران در استان مارتاکرت شکست داد بنا به گفته وزیر دفاع ارمنستان فعالیت این گردان پیشرفت نیروهای آذری را متوقف کرد و …
بین اکتبر ۱۹۹۲ و مارس ۱۹۹۳ سارگسیان به عنوان مشاور ریاست‌جمهوری در امور دفاعی و نماینده ریاست جمهوری در مناطق مرزی ارمنستان خدمت نمود. متعاقباً وی به عنوان وزیر امور دفاعی امنیتی و داخلی برگزیده شد.
سارگسیان در تاریخ ۲۶ ژوئیه ۱۹۹۵ جریان ترمیم کابینه توسط تر-پتروسیان به عنوان وزیر دفاع منصوب شد. وی تقریباً به مدت چهار سال در این سمت باقی ماند. بنای به گفته توماس دی وال ارتش قدرتمندترین نهاد در ارمنستان در زمان وزارت وی بود
در همان سال در پاسخ به اظهارات حیدر علی‌اف، رئیس جمهوری آذربایجان که گفته بود جمهوری آذربایجان آماده است تا مسئله آرتساخ را با زور حل نماید سارگسیان پاسخ داده بود که بگذارید او آن را انجام دهد ما آماده ایم.
بنا به گفته بنیاد جیمزتاون وی نظامی را با دیپلماسی یونان قبرس سوریه ایران و بلغارستان … دنبال می‌کرد
سارگسیان پس از پایان به واسطه این حقیقت که به وضوح توسط ارتش حمایت می‌شد یک چهره کلیدی پسا جنگ در ارمنستان شد. پس از پایان جنگ، که با بحران شدید اقتصادی در ارمنستان همراه بود، رئیس‌جمهور تر-پتروسیان نا محبوب شد.
در سال ۱۹۹۷ گروه صلح مینسک مشترکاً توسط روسیه، ایالات متحده آمریکا و فرانسه اداره می‌شد،
در جریان نشست شورای امنیت ملی در تاریخ ۷–۸ ژانویه آشکار شد که تر-پتروسیان حمایت کافی برای ادامه حکومت به عنوان رئیس‌جمهور را ندارد. در روز ۲۳ ژانویه ۱۹۹۸ در جریان اوج بحران وازگن سارگسیان حمایت بی قید و شرط خود را از روبرت کوچاریان اعلام کرد.
پس از استعفای تر-پتروسیان نخست‌وزیر کوچاریان، کفیل رئیس‌جمهور شد. در تاریخ ۵ فوریه ۱۹۹۸ سارگسیان، ادعای کودتا را رد کرد و
سارگسیان به همراه وزیر کشور سرژ سارگسیان به صورت آشکارا از کوچاریان حمایت نمود و نفوذ خویش را برای انتخابات ریاست‌جمهوری ارمنستان کوچاریان به کار برد. وی کوچاریان را یک «man of unity of word and action» نامید؛ و اشاره نمود که تجربیات وی در آرتساخ و ارمنستان نشان داده که «وی همچنین قادر است مشکلات اقتصادی را حل نماید»
از ۱۹۹۸ وازگن سارگسیان قدرت پشت پرده شد.
در زمان نخست‌وزیر سارگسیان، هنوز از تأثیرات فروپاشی اتحاد شوروی و ارمنستان بحران انرژی در جریان جنگ قره‌باغ بهبود نیافته بود. یکی از
در خلال نخست‌وزیری خویش سارگسیان برای سازماندهی سه رویداد مهم کمک کرد. در تاریخ ۲۸ اوت ۱۹۹۹ نخستین دوره بازی‌های پان‌ارمنی در ایروان شروع شد. بیش از ۱٬۴۰۰ ورزشکار ارمنی از ۲۳ کشور در بازی‌ها شرکت نمودند. اختتامیه بازی در تاریخ ۵ سپتامبر با حضور رئیس‌جمهور روبرت کوچاریان و وازگن سارگسیان در مجموعه کارن دمیرچیان برگزار شد.
در ۲۱ سپتامبر روز سالگرد برای همه‌پرسی خروج ارمنستان از اتحاد شوروی رای دادند یک رژه نظامی برگزارشد.
در حدود ساعت ۵:۱۵ بعد از ظهر روز ۲۷ اکتبر ۱۹۹۹ پنج تن - نائیری هونانیان، برادرش کارن، دائی‌شان ورام و دو تن دیگر مسلح به تفنگ کلاشنیکف که در زیر کت‌های درازشان پنهان کرده بودند در زمانی که دولت جلسه پرسش و پاسخ را برگزار می‌کرد وارد ساختمان مجلس ملی در ایروان شد. در تیراندازی شان وازگن سارگسیان، رئیس مجلسکارن دمیرچیان، معاونان رئیس مجلس یوری باخشیان و روبن میرویان، وزیر وضعیت‌های اضطراری لئونارد پتروسیان و نمایندگان مجلس هنریک آبراهامیان، آرمناک آرمناکیان و میکائیل کوتانیان کشته شدند. مردان مسلح سی تن را نیز در مجلس مجروح کردند.
درست بعد از تیراندازی وزیران کشور و امنیت ملی سورن آبراهامیان و سرژ سارگسیان در نتیجه فشار از سوی وزارت دفاع متحد سرگسیان واغارشاک هاروتیونیان در آن زمان استعفا دادند. از اوایل ژوین تا اواخر اکتبر ۱۹۹۹
در نهایت در تاریخ ۲ دسامبر ۲۰۰۳ پنج مهاجم اصلی تیراندازی … به زندان ابد محکوم شدند
اگر چه تحقیقات هیچ شواهد قابل قبولی مبتنی بر ارتباط کوچاریان با گروه هونانیان نیافت بسیاری از سیاستمداران و تحلیلگران ارمنی بر این باورند که رئیس‌جمهور روبرت کوچاریان و وزیر امنیت ملی سرژ سارگسیان پشت پرده ترور وازگن سرگسیان و سایر سیاستمداران سرشناس بوده‌اند
برخی از تحلیلگران پیشنهاد کرده‌اند که نیروهای خارجی از جمله روسیه ممکن است پشت تیراندازی بوده‌اند مانوچاریان ادعا نمود که تیراندازی توسط کوچاریان به دلیل خلاص شدن از دو رقیب اصلی (سارگسیان و دمیرچیان) طراحی شده بود
سارگسیان هرگز ازدواج نکرد. به نقل از رازمیک مارتیروسیان دوست و وزیر تأمین اجتماعی ارمنستان از ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۳ سارگسیان قول داده بود که در دسامبر ۱۹۸۷ زمانی پیش از ۸ مارس سال آینده ازدواج خواهد کرد. جنبش قره باغ ذر فوریه ۱۹۸۸ آغاز شد و
دیگر برادر وازگن سارگسیان آرمن در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۳ ارمنستان از سرژ سارگسیان حمایت کرد. در تاریخ ۵ مارس ۲۰۱۳ از آرام سارگسیان دربارهٔ موضع سیاسی برادرش سؤال شد که وی پاسخ داد:
در سال ۱۹۹۸ عنوان قهرمان آرتساخ عالی‌ترین جایزه جمهوری قره باغ کوهستانی به وازگن سارگسیان اعطا گردید. در تاریخ ۲۷ دسامبر دو ماه پس از تیراندازی مجلس عنوان قهرمان ملی ارمنستان به سارگسیان اعطا گرید به‌طور گسترده به عنوان بنیانگذار ارتش ارمنستان شناخته می‌شود
در تاریخ ۲۸ دسامبر ۱۹۹۹ با فرمان ریاست جمهوری دانشکده نظامی ایروان به افتخار وی به دانشگاه نظامی وازگن سارگسیان تغییر نام یافت. با همان فرمان وزشگاه جمهوریت در ایروان به نام وی نامگذاری شد. تعدادی از خیابان‌های ارمنستان و قره باغ از جمله یک خیابان در ناحیه کنترون ایروان به نام وی نامگذاری شد
در سال ۲۰۰۰، ۲۷ اکتبر به عنوان روز یادآوری وی توسط دولت ارمنستان اعلام شد. هر ساله روز ۵ مارس زاد روز وی و ۲۷ اکتبر روز ترور یاد سارگسیان را در ارمنستان و قره باغ کوهستانی گرامی می‌دارند در تاریخ ۵ مارس ۲۰۰۱ با تصمیم دولت ارمنستان موزه وازگن سارگسیان در زادگاهش آرارات افتتاح شد
جریان اقیانوسی یک جریان آب در درون یک اقیانوس می‌باشد. جریان‌ها رودهایی هستند که دمایشان از دمای اقیانوس کمتر یا بیشتر است. این جریان‌ها غالباً به شکل یک دایره بوده یا یک چرخه کامل را طی می‌کنند. یکی از مهم‌ترین و معروفترین جریان‌های دریایی، جریان گلف استریم است که باعث انتقال هوای گرم از یک نقطه زمین به نقط دیگر می‌شود مانند کشور های بسیاری از اروپا
وجود جریان در اقیانوس‌ها توسط دریانوردان کشف شده‌است. در اوایل قرن هیجدهم ناخدایان کشتی‌های تجارتی آمریکا از وجود گلف استریم و مسیر آن با خبر بودند و موقع سفر به اروپا از نیروی آن استفاده می‌کردند. اولین طرح از جریان گلف استریم در سال ۱۷۷۰ میلادی به وسیلهٔ بنیامین فرانکلین منتشر شد. در آن طرح جریان گلف استریم به صورت رودی عریض که در اقیانوس حرکت می‌کند، ترسیم شده‌است.
عوامل مختلفی در ایجاد جریان‌ها شرکت دارد، ولی نقش عمده با بادهای غالب است. در قلمرو بادهای غالب جهت جریان‌های سطحی با جهت باد یکی است. برخورد جریان‌ها به سواحل یا برآمدگی‌های زیر آب مسیر آن‌ها را عوض می‌کند. علاوه بر آن جریان‌های اقیانوسی نیز مثل هر متحرک دیگر در سطح زمین، از نیروی کوریولیس متأثر می‌شوند.
در حوضه قطب شمال تبخیر به علت سرمای زیاد فوق‌العاده ناچیز است از طرف دیگر رودهای بزرگ آسیا و اروپا مقدار زیادی آب به آن وارد می‌کند در نتیجه سطح آن نسبت به سطح عمومی کمی بالاتر است و به همین علت اختلاف سطح جریان‌هایی ایجاد می‌شود که آب‌های اضافی را به اقیانوس اطلس و آرام تخلیه می‌کند.
در دریای مدیترانه تبخیر بیشتر از میزان آبی است که به وسیلهٔ رودها و باران به آن وارد می‌شود. در نتیجه برای جبران این کمبود آب‌های اقیانوس اطلس در سطح به طرف مدیترانه جریان می‌یابد. آب‌های گرم و شور گلف استریم وقتی به آب‌های سرد قطبی می‌رسد در اثر سرد شدن سنگین‌تر شده به اعماق فرومی‌رود. جایی که دو جریان اقیانوسی به همدیگر نزدیک می‌شوند آب‌ها به عمق می‌رود و برعکس در جایی که دو جریان از هم دور می‌گردد آب‌های اعماق به سطح اقیانوس بالا می‌آید.
در دو طرف منطقه آرام استوایی بادهای آلیزه آب‌های سطحی اقیانوس را به سمت مغرب می‌راند، در نتیجه دو جریان در طرفین استوا ایجاد می‌شود. این دو به نام جریان استوایی شمالی و جریان استوایی جنوبی موسومند. بین این دو جریان، جریان دیگری در جهت مخالف دیده می‌شود که آن را ضد جریان استوایی نامیده‌اند. توده عظیمی از آب که بوسله جریان‌های استوایی شمال و جنوب استوا به سواحل آمریکا حمل می‌شود، اختلاف سطح زیادی ایجاد می‌کند. بالا آمدن سطح دریا در خلیج مکزیکو از عوامل مهم در پیدایش سیستم جریان گلف استریم است.
در اقیانوس آرام جریان استوایی بین مدار ۹ الی ۲۵ درجه شمالی حرکت می‌کند. این جریان از جنوب مکزیک شروع شده به سمت غرب رفته‌رفته قویتر می‌شود. در مغرب اقیانوس آرام در اثر برخورد به جزایر فیلیپین به دو شاخه تقسیم می‌شود. شاخه شمالی به تبعیت از برآمدگی جزایر ریوکیوتا جنوب ژاپن پیش می‌رود و از آنجا به مشرق بر می‌گردد. این شاخه که قویتر از شاخه جنوبی است، جریان کوروشیو (Kuroshio) نام دارد. در اقیانوس آرام جنوبی به علت وجود برجستگی‌ها و جزایر بیشمار مسیر جریان‌های اقیانوسی به اندازه سایر مناطق منظم نیست و اساساً کمتر مورد مطالعه قرار گرفته‌است.
در اقیانوس هند نقش باد در تشکیل جریان‌ها به روشنی دیده می‌شود. در این اقیانوس جهت و سرعت جریان‌ها به تبعیت از بادهای موسمی تغییر می‌کند. در زمستان نیمکره شمالی در شمال استوا جریانی به سوی غرب از جنوب خلیج بنگال و دریای عمان گذشته به سواحل سومالی می‌رسد. در جنوب از حدود خط استوا تا شش درجه عرض جنوبی ضد جریان استوایی از غرب به شرق حرکت می‌کند. این جریان از برگشت جریان قبلی تشکیل شده که در منطقه آرام استوایی جریان دارد.
در حوضه قطب شمال حرکت آب‌ها مدار بسته‌ای را تشکیل می‌دهد که یک جهت حرکت آن بر خلاف جهت حرکت عقربه‌های ساعت است. از این جریان بزرگ سه جریان انحرافی به طرف جنوب منشعب می‌شود و یکی از طریق دریای برینگ به اقیانوس آرام و دو جریان به نام‌های گرینلند شرقی و لابرادور به اقیانوس اطلس وارد می‌شود.
در اطراف خشکی قطب جنوب دو جریان گردابی در جهت عکس یکدیگر در حرکت است. جهت آن‌ها با جهت بادهای غربی و بادهای شرقی مطابقت می‌کند. جریان غربی در مجاورت قاره و جریان شرقی در شمال آن است. حد فاصل بین این دو جریان منطقه واگرای قطب جنوب است که در آنجا آب‌های اعماق به طرف بالا جریان دارد.
جریان‌های گرم سطحی هر مسیری داشته باشند، بالاخره آب خود را به نواحی قطبی می‌برند. این آب در نواحی قطبی سرد و سنگین شده پس از اینکه در اعماق فرورفت به طرف استوا جریان می‌یابند. کیفیت جریان‌های عمقی به‌طور دقیق معلوم نشده‌است. به نظر می‌رسد که در اعماق زیاد، جریان‌هایی با سرعت خیلی کم وجود داشته باشد، ولی در اعماق کم جریان‌هایی کشف نشده که دارای سرعت قابل توجهی است.