moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
پس از صعود در سال ۱۹۹۹، جایگاه خود را در لیگ برتر تثبیت کردند. موفق‌ترین فصل تیم در سال‌های ۰۱–۲۰۰۰ رخ داد، زمانی که تا مرحله یک چهارم نهایی از جام یوفا بالا رفتند، اما به دست نایب قهرمان نهایی، آلاوز، حذف شدند. رایو در کمپین قبلی نهم شد، اما از طریق قرعه کشی بازی جوانمردانه وارد رقابت شد.
مدت کوتاهی پس از آن، باشگاه روزهای سختی را تجربه کرد و با دو سقوط‌ پیاپی در سال‌های ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴ به سگوندا دیویسیون بی رسید. برای فصل ۰۶–۲۰۰۵، میچل، اسطوره رئال مادرید در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، سرمربی شد.
رایو، فصل ۰۷–۲۰۰۶ را در جایگاه دوم از سگوندا دیویسیون بی به پایان رساند و تا مرحله نیمه نهایی از بازی‌های پلی‌آف صعود کرد اما فینال را در مجموع ۲–۱ به ایبار باخت. در فصل بعد و پس از ی غلبه بر بنیدورم در نیمه‌نهایی و زامورا در فینال بازی‌های پلی‌آف، پس از چهار سال غیبت به دسته دو بازگشت.
رایو در اولین فصل از حضورش در دسته دوم از فوتبال اسپانیا، کارش را در جایگاه پنجم به پایان رساند و اغلب در مکان‌های صعود به لا لیگا قرار داشت یا از مدعیان بود. در فصل ۱۱–۲۰۱۰، تیم در جایگاه دوم قرار گرفت و پس از هشت سال غیبت، بار دیگر به برترین سطح از فوتبال اسپانیا بازگشت و تنها مشکلات اقتصادی جدی بود که در مسیر رقابت برای قهرمانی، آنها از رئال بتیس عقب انداخت.Dona Teresa takes off mask ; Football Scouting, 1 March 2011Unpaid Rayo have sights set on La Liga payday ; Reuters, 30 March 2011Los jugadores del Rayo Vallecano seguirán sin cobrar (Rayo Vallecano players will still not be paid) ;El Correo Gallego, 26 February 2011
در مارس ۲۰۱۴، هواوی با حمایت مالی رایو وایکانو برای دو بازی از لیگ مقابل رئال مادرید و اتلتیک بیلبائو موافقت کرد.
در اوت ۲۰۱۵، رایو وایکانو اکثریت سهام باشگاه فوتبال اوکلاهاما سیتی را به عنوان یک امتیاز توسعه لیگ فوتبال آمریکای شمالی خریداری کرد. به طور رسمی نام باشگاه به رایو اوکلاهاما سیتی تغییر کرد، علیرغم اینکه ورزشگاه به طور فزاینده‌ای به کار نیاز داشت. این اولین ورود یک باشگاه اسپانیایی به بازار ورزش آمریکا بود و منعکس‌کننده قرارداد حمایت مالی در سال ۲۰۱۳ با Qbao به منظور گسترش باشگاه در خارج از کشور بود. رایو اوکلاهاما سیتی، تنها پس از یک سال به دلیل سقوط رایو وایکانو از لالیگا برچیده شد و از سوی دیگر اختلاف بین مالکان منجر به تامین مالی کمتری برای طرف آمریکایی شده‌بود.
در فصل ۱۶–۲۰۱۵ از لالیگا، رایو وایکانو در رده هجدهم جدول قرار گرفت و به سگوندا دیویسیون سقوط کرد و دوره حضور پنج ساله آنها در لالیگا پایان یافت. اولین فصل آنها در لیگ دسته دوم، فصل ضعیفی بود و چه در داخل زمین و چه در خارج از زمین با مشکلات بسیاری رو به رو بودند. نهایتا فصل در رده دوازدهم برایشان پایان یافت. رایو در فصل ۱۷–۲۰۱۶ از سگوندا دیویسیون سه مربی مختلف را بر روی نیمکت خود دید تا آنکه سرانجام به اسطوره باشگاه، میچل رسیدند. او باشگاه را از مکان‌های سقوط خارج کرد و تا رتبه دوازدهم بالا برد و تا رسیدن به پلی‌آف راهی نداشت.
در شروع فصل ۱۸–۲۰۱۷ از سگوندا دیویسیون، باشگاه، دروازه‌بان اخیرا بازنشسته‌اش، داوید کوبنیو را به عنوان مدیر ورزشی باشگاه منصوب کرد. در انتهای فصل، آنها صعود خود را با پیروزی یک گله مقابل لوگو، یک بازی مانده به پایان فصل تضمین کردند. و با ۷۶ امتیاز از ۴۲ بازی، قهرمان شدند.
در ۲۰ مارس ۲۰۱۹، باشگاه پاکو خمز را به عنوان سرمربی منصوب کرد و در ۴ مه، رایو پس از باخت ۴–۱ مقابل لوانته به قعر جدول سقوط کرد و بار دیگر به سگوندا دیویسیون بازگردانده شد.
در اوت ۲۰۲۰، باشگاه آندونی ایراولا را به عنوان سرمربی منصوب کرد. در انتهای فصل ششم و راهی پلی‌آف شدند و با پیروزی مقابل خیرونا به لا لیگا صعود کردند. علیرغم باخت در بازی اول در خانه با نتیجه ۲–۱، بازی برگشت را ۲–۰ در خارج از خانه بردند و خود را برای لالیگا ۲۲–۲۰۲۱ آماده کردند. در فوریه ۲۰۲۲، تیم ایراولا با شکست مایورکا به نیمه نهایی کوپا دل ری راه یافت. این دومین بار در تاریخ باشگاه و اولین بار از سال ۱۹۸۲ بود.
فرایند بایر فرایند تولید صنعتی آلومینیوم اکسید از سنگ معدن بوکسیت است. این فرایند در سال ۱۸۸۷ توسط کارل بایر اختراع شد. امروزه روش بایر مهمترین روش صنعتی تولید آلومینا است.
بوکسیت مهمترین سنگ معدن آلومینیوم است که شامل ۳۰ تا ۵۴ در صد آلومینا و مابقی شامل سیلیس، اکسیدهای آهن و تیتانیوم دی اکسید است. به منظور خالص سازی آلومینا در این روش از محلول گرمی() از سدیم هیدروکسید برای شستن سنگ بوکسیت استفاده می‌شود. این عمل آلومینا را به آلومینیوم هیدروکسید تبدیل می‌کند که در سدیم هیدروکسید محلول است(بر اساس معادله شیمیایی زیر):
دیگر ترکیبات بوکسیت در این محلول حل نمی‌شود در نتیجه می‌توان آن‌ها را با فیلتراسون جدا کرد. در مرحله بعد محلول سرد شده تا آلومینیوم هیدروکسید به صورت پودری نرم رسوب کند. سپس آلومینیوم هیدروکسید تا دمای حرارت می‌بیند تا بر اساس معادله شیمیایی زیر آلومینا و آب از هم جدا شوند و آلومینا خالص شود.
سپس آلومینای تولیدی در فرایندی به نام فرایند هال به فلز آلومینیوم تبدیل می‌شود.
مهم‌ترین منابع آبی افغانستان عبارتند از آب‌های چاه، چشمه‌ها، آب‌های بارندگی از قبیل باران، برف، ژاله و غیره، آب‌های سطحی جوی‌ها، دریاچه‌ها، دریاها، بندها و حوض‌های طبیعی و مصنوعی، یخچال‌ها، کوه‌ها و قله‌ها، و بخارات اتمسفر.
افغانستان دارای ۷۵ میلیارد مترمکعب منابع آب شیرین تجدیدپذیر در سال می‌باشد که ۵۷ میلیارد مترمکعب آن را آب‌های سرزمینی و ۱۸ میلیارد مترمکعب آن را آب‌های زیرزمینی تشکیل داده‌است.
عمده‌ترین رشته‌کوه که دارای قله‌های مملو از برف و یخچال‌ها می‌باشد رشته‌کوه هندوکش و شاخه‌های کوچک آن می‌باشد. این کوه تقریباً بالاتر از ۷۵ درصد از خاک افغانستان را پوشانیده است. مجموعاً کوه‌های هندوکش دارای درازای ۹۹۶ کیلومتر می‌باشد. میانگین بارندگی درین مناطق از ۲۵۰ الی ۴۵۰ میلی‌متر در سال است.
بارندگی در کوه‌های پامیر تا هزار میلی‌متر در سال می‌باشد. بیشتر قله‌های هندوکش شرقی دارای یخچال‌های دایمی می‌باشند. ساحات هندوکش مرکزی منبع بزرگ چشمه‌ها می‌باشد که زیادهٔ رودهای افغانستان در کنار آب‌های برف‌ها از چشمه‌ها می‌باشد.
ساحات کوه بابا مملو از تپه‌های خاکی است که این تپه‌ها در زمستان آب را ذخیره نموده در تابستان نیز منبع چشمه‌ها می‌باشد.
زیاده‌ترین نقاط پرآب و شاداب را قسمت شمال شرقی افغانستان مانند کنر و نورستان و دره‌های پنجشیر بدخشان و تخار تشکیل می‌دهند.
قسمت‌های مرکزی کوه‌های هندوکش و کوه بابا که ولایت‌های پروان، میدان وردک، بامیان، دایکندی، شهر چخچران، پل خمری، و سرپل را احتوا نموده‌است منبع بزرگ آبی کشور به‌حساب می‌آیند. ۸۰٪ منابع آبی کشور را کوه‌های هندوکش تشکیل می‌دهند. از اینکه کوه سفیدکوه همیشه مملو از برف می‌باشد بدین ملحوظ نام این کوه را سفیدکوه گذاشته‌اند. رود کنر علی شنگ عینگار از آن سرچشمه می‌گیرد.
افغانستان دارای چندین صد رود کوچک و بیشتر از ۲۵ دریای بزرگ می‌باشد؛ مهم‌ترین رودهای افغانستان که از کنار دشت‌های پهناور می‌گذرد عبارتند از آمودریا، رود هلمند، رود کابل، دریای اندراب یا قندوز، هریرود و رود مرغاب می‌باشد. درین اواخر آب‌های افغانستان را به پنج حوضه تقسیم نموده‌اند.
جنگ ایران و روم شرقی میان سال‌های ۶۰۲ تا ۶۲۸ میلادی بین خسرو پرویز، شاهنشاه ساسانی و فوکاس و هراکلیوس، امپراتوران بیزانس بود که آخرین و بزرگترین جنگ از جنگ‌های ایران و روم شرقی به‌شمار می‌رود.
با کشته شدن موریس، امپراتور بیزانس، در سال ۶۰۲ و پیش آمدن خلأ قدرت و کودتای فوکاس برای تصاحب تاج و تخت، خسروپرویز به فکر استفاده از این وضعیت و هجوم به مرزهای بیزانس افتاد. برای این منظور، وی خونخواهی موریس را که در به تخت‌نشینی خودش نقش داشت، دستاویز قرار داد.
خسرو پرویز دو لشکر را با دو فرمانده به نام‌های شهربراز و شاهین به جنگ با بیزانس فرستاد. شهربراز با لشکری به سمت شام و سپس مصر حرکت کرد و شاهین به سمت آناتولی و قسطنطنیه گسیل شد. ساسانیان در آغاز توسط این دو سپهسالار، پیروزی‌های زیادی به دست آوردند. شهربراز در حملات خود موفق بود و پس از فتح شام، موفق شد اسکندریه را نیز تصرف کند و شاهین هم با لشکری از انطاکیه عبور کرد و کاپادوکیه و آناتولی را تسخیر کرد. وی رهسپار فتح کنستانتینوپل (قسطنطنیه) شد. در همین زمان قیام‌هایی علیه فوکاس به وقوع پیوست، که در نتیجه آنها هراکلیوس به سلطنت رسید و در سال ۶۲۲ میلادی عازم جنگ با ساسانیان شد. هراکلیوس در چند جنگ که در اطراف لازستان، تفلیس و ارمنستان با شهربراز داشت، به پیروزی رسید. شاهین در مواجهه با نیروهای مدافع قسطنطنیه که فرماندهی آنها به دست تئودور، برادر هراکلیوس بود، متحمل شکست شد و به شهر خلقیدون عقب‌نشینی کرد. شاهین بعد از این شکست درگذشت.
در سال ۶۲۷ میلادی هراکلیوس شکست سختی به سپاه ایران در نبرد نینوا وارد آورد و وارد دستگرد در نزدیکی تیسفون، پایتخت ساسانیان شد و سپس پیامی مبنی بر درخواست مذاکرات صلح به تیسفون ارسال کرد. در تیسفون صاحب منصبان و نظامیان خسروپرویز را از پادشاهی خلع و زندانی کردند و پسر وی شیرویه را با نام قباد دوم به سلطنت برگزیدند. قباد شرایط صلح رومیان را پذیرفت و جنگ در ۶۲۸ میلادی پایان یافت. در نهایت، این جنگ با تضعیف شدید هر دو امپراتوری، زمینهٔ فتوحات مسلمانان در کمتر از یک دهه بعد را فراهم ساخت.
در سال ۵۸۸ میلادی و در زمان هرمز چهارم، خاقانات ترک، طی نخستین جنگ ایران و ترکان، به مرزهای شمال شرقی امپراتوری ساسانیان حمله کردند و تا هرات پیش آمدند. هرمز، بهرام چوبین را به سمت آن‌ها گسیل کرد. بهرام از خاندان مهران، یکی از هفت خاندان برتر امپراتوری ساسانی بود. پس از پیروزی بهرام بر ترکان شمال شرقی، هرمز او را به جنگ با بیزانس در ارمنستان فرستاد. بهرام علی‌رغم پیروزی‌هایی که در ایبری به‌دست آورده بود، در کناره رود ارس از سپاه روم شکست خورد. هرمز با خبردار شدن از این شکست، بهرام را مورد سرزنش قرار داد و او را تحقیر کرد. این رفتار هرمز باعث شد بهرام و دیگر فرماندهان نظامی علیه هرمز دست به شورش بزنند. بهرام ابتدا به خراسان بزرگ رفت و در آنجا یکی از فرماندهانش را به حکومت گماشت و سپس به سمت پایتخت حرکت کرد. در پایتخت برادران هرمز، ویستهم و وندوی نیز علیه هرمز دست به کودتا زدند و وی را کور و زندانی کردند. همچنین خسرو پرویز را به پایتخت خواندند. خسرو بعد از آنکه به تیسفون وارد شد و تاجگذاری کرد، بهرام چوبین را به اطاعت فراخواند.
اما بهرام چون خود را از تبار اشکانیان می‌دانست و سودای سلطنت داشت، با خسرو پرویز به مخالفت برخاست.
در جنگی که بین خسرو و بهرام در نزدیکی آبراهه نهروان اتفاق افتاد، خسرو شکست خورد و ابتدا به تیسفون، سپس به شهر رومی قیصریه رفته و نزد امپراتور روم پناهنده شد. بهرام چوبین سپس به تیسفون قدم گذاشت و تحت عنوان بهرام ششم تاجگذاری کرد.
خسروپرویز در بیزانس با دختر امپراتور موریس، به نام ماریا، ازدواج کرد و طی مذاکراتی که با موریس داشت، قرار شد تا موریس از داماد خود حمایت کند تا به تخت ایران برگردد. در عوض خسرو شهرهای دارا، آمد، حران و میافارقین را به روم واگذار کند و از چشمداشت بر ایبری، لازستان و ارمنستان دست بردارد.
بعد از آن امپراتور موریس نبردهایی را در بالکان برای جلوگیری از تاخت و تاز اسلاوها و آوارها آغاز کرد. خسروپرویز در بهار ۵۹۱میلادی با قشون رومی عازم ایران شد. او غیر از سپاهیان رومی، دارای لشکری از آذربایجان بود، که یک دسته سپاه از ارمنستان هم به آن‌ها پیوسته بودند.
وقتی که خبر آمدن خسرو به ایران با قشون رومی منتشر شد، مقام بهرام سست گردید. در سال ۵۹۱میلادی خسرو از دجله گذشت و جنگی مابین سپاه رومی خسرو و سپاهیان بهرام روی داد که طی آن بهرام شکست خورد و فرار کرد. خسرو بعد از این فتح به تیسفون رفت و تاجگذاری کرد. یکی از علل ناکامی بهرام آن بود که بیشتر بزرگان و فرماندهان سپاه با وی همدل نبودند چرا که بهرام ساسانی نبود و از دودمانی اصالتاً اشکانی برخاسته بود.
بخشش و نبردهای بیش از حد امپراتور تیبریوس دوم کنستانتین (درگذشتهٔ ۵۸۲) مازادی که از خرانه امپراتور ژوستین دوم (درگذشتهٔ ۵۷۸) به جا مانده بود را از میان برد. به منظور افزایش ذخایر خزانه و مقابله با کسری بودجه، امپراتور موریس اقدامات سختگیرانه‌ای را وضع نموده و هزینه ارتش را کاهش داد که خود عامل چهار شورش در ارتش بیزانس شد. دلیل شورش نهایی در سال ۶۰۲میلادی، ناشی از دستورهای امپراتور موریس به سربازانش بود که آنان را وادار کرده بود در طول زمستان در بالکان بمانند. ارتش، فوکاس را که فرمانده دسته صد نفره ارتش تراکیایی بود، به عنوان امپراتور برگزید. در طی این کودتا موریس سرنگون شد و به قتل رسید.
پس از قتل موریس، پسر او، تئودوسیوس، به ایران آمده و به خسروپرویز پناهنده شد. خسروپرویز از پناهنده شدن وی استفاده و به بهانه خونخواهی موریس، جنگ را علیه بیزانس آغاز کرد. البته گفته شده‌است که فوکاس تئودوسیوس را کشته بود و داستان پناهنده شدن او به ایران داستانی بود که ایرانیان برای مشروعیت بخشی به حمله به بیزانس پرداخته بودند. بنابر روایت دیگر، در سال ۶۰۲ میلادی، در کودتایی به دست فوکاس که یکی از افسران موریس بود، وی و تمام اعضای خانواده‌اش کشته شدند. به دنبال این واقعه برخی از افسران موریس از ایران درخواست کمک کردند، تئودوسیوس که بنا به شایعات از کشتار فوکاس گریخته بود، به ایران پناهنده شد تا از خسروپرویز کمک بگیرد.
خسروپرویز دو سپاه در دو جبهه به سمت روم گسیل کرد. یکی اسپهبد شهربراز، که مأمور پیشروی در شام و مصر شد و دیگری اسپهبد شاهین که مأمور تصرف میان‌رودان شمالی، ارمنستان، گرجستان و هجوم به سوی آسیای صغیر بود. برخی از مورخان معاصر معتقدند خسروپرویز در این خیال بود که مرزهای سیاسی ساسانیان را به مرزهای هخامنشیان برساند.
در سال ۶۰۵ میلادی، شهر دارا با پیشروی سپاه شهربراز در میان‌رودان شمالی پس از سه ماه محاصره به تصرف درآمد.
و پس از آن شهرهای مستحکمی همچون نصیبین، حران و ادسا (رها) نیز گشوده شدند. در سال ۶۰۹میلادی سپاه شاهین در آناتولی با همراهی سمبات باگراتونی شاهزاده ارمنی، موفق به فتح شهر آمد شد. در سال‌های پیش از این جنگ‌های بسیاری در این شهر بین ایرانیان و رومیان درگرفته بود، از جمله در زمان شاپور دوم که این شهر را از رومیان بازپس گرفت و قباد یکم و خسرو انوشیروان که بر سر این شهر با رومیان جنگیده بودند. وضعیت استراتژیک این شهر به‌طوری بود که با تصرف آن راه ورود به ارمنستان بزرگ هموار می‌شد. بدین ترتیب راه برای ورود به ارمنستان باز شد و شاهین به تصرف ارمنستانی که خالی از قوای رومی بود مسیر خود را به سوی شمال پیش گرفت. از سوی دیگر در سال ۶۱۱ میلادی شهربراز با ادامه دادن مسیر خود در شمال شام و به سوی غرب، چند بار با قوای رومی مواجه شد و یکی پس از دیگری با پیروزی آنها را پشت‌سر گذاشت سپس با گذر از فرات، انطاکیه را مورد هجوم قرار داد و در سال ۶۱۳ میلادی طی نبردی با شکست هراکلیوس آنرا فتح کرد. تصرف این شهر شکست سنگینی برای امپراتوری روم محسوب می‌شد، چون راه ساسانیان را به سوی جنوب شام و مصر هموار می‌ساخت و در آنجا ارتش جنگ دیده‌ای که بتواند در مقابل ارتش ایران پایداری کند وجود نداشت. به این ترتیب فتح شام به‌طور ضمنی در سال ۶۱۳ میلادی کامل شده بود ولی فتح اورشلیم در سال ۶۱۴ میلادی بود که این واقعیت را رسمیت بخشید. با حرکت شهربراز به سمت جنوب و با کمک بیست و شش هزار نفر یهودی، اورشلیم در ۶۱۴ میلادی فتح شد و صلیب راستین مسیح که گرامی‌ترین شیء مقدس در عالم مسیحیت به‌شمار می‌رفت به ایران منتقل شد.
با فتوحات شاهین در ارمنستان مرزهای شمالی ایران از کوه‌های قفقاز فراتر رفت. پس از فتح ارمنستان، گرجستان و قفقاز، شاهین به سوی آسیای‌صغیر شتافت. کیلیکیه، پونتوس، قیصریه و کاپادوکیه در مقابل سپاه منظم شاهین مقاومت خاصی نداشتند و در پی آنها ایالات غربی آسیای صغیر را یکی پس از دیگری گشود شدند. سپس نوبت به گالاتیا و در نهایت به خلقیدون رسید. شاهین پس از دو سال محاصره، آن را نیز در ۶۱۷ میلادی تصرف کرد. با فتح خلقیدون اوضاع رومیان به شدت رو به وخامت گذاشته بود و به همین دلیل هراکلیوس درخواست صلحی به شاهین فرستاد. شاهین نیز درخواست هراکلیوس را به خسرو فرستاد ولی خسروپرویز نه تنها با این درخواست موافقت نکرد بلکه بر شاهین خشم گرفت که چرا هراکلیوس را اسیر نکرده و برای او نفرستاده‌است. با مخالفت خسرو، پیشروی‌های شاهین در آسیای‌صغیر با هدف فتح کنستانتینوپل ادامه یافت.
در سوی دیگر جنگ شهربراز برای فتح مصر روانه شد.
او پس از فتح اورشلیم و گذر از صحرای سینا به مصر قدم گذاشت و در سال ۶۱۶ میلادی اسکندریه را به تصرف درآورد. هم‌زمان با این فتوحات هپاتالیان طی دومین جنگ ایران و ترکان در ناحیه طخارستان به سختی از سپاه شرقی ساسانیان شکست خوردند. عرصه بر امپراتوری بیزانس تنگ شده بود. شاهرگ‌های اقتصادی و تجارتی شام در دست ایرانیان بودند، مصر که گندم امپراتوری را تأمین می‌کرد به تصرف ایرانیان درآمده بود. مستعمرات یهودی نشین اورشلیم که کمک کوروش بزرگ را فراموش نکرده بودند، از فتح ایرانیان بسیار خرسند بودند. همچنین مونوفیزیت‌های اسکندریه که از مرتد خواندنشان توسط کلیسای رسمی بیزانس طی شورای خلقیدون ناراحت بودند اشتیاقی به نیروهای بیزانسی نداشتند و نیروهای ایرانی را ترجیح می‌دادند.
پس از فتح مصر، خسروپرویز نامه‌ای به این مضمون برای هراکلیوس فرستاد:
نامه ذکرشده اما احتمالاً صحت تاریخی ندارد.
در سال ۶۲۰ میلادی شاهین به کنستانتینوپل رسید ولی شکل هندسی خاص شهر به همراه دیوارهای چندلایه و قطور و بسیار بلند با خندق عمیق و پرآبی که شهر را احاطه می‌کرد، همین‌طور وجود منجنیق‌های آتشین بر روی برج‌ها، این شهر را به صورت دژی تسخیر ناپذیر درآورده بود. نیروهای شاهین کنستانتینوپل را در محاصره گرفته بودند، ولی کاری از پیش نمی‌بردند چرا که محاصره شهر به دلیل فقدان نیروی دریایی کارآمد کامل نبود. در حالی که رومیان با ایرانیان مشغول جنگ بودند، آوارها و اسلاوها به بالکان یورش بردند و چندین شهر بیزانس شامل سینگیدونوم، ویمیناسیوم، نیسوس و ساردیکا را تصرف کردند و سالونا را نابود کردند. ایزیدور سویل، قدیس اهل اسپانیا، حتی ادعا می‌کرد که اسلاوها «یونان» را از بیزانس گرفته‌اند. آوارها همچنین شروع به حمله به تراکیه کرده و در سال ۶۲۲ میلادی به دروازه‌های کنستانتینوپل رسیدند. با این حال، تلاش‌های بسیاری از آوارها و اسلاوها برای رسیدن به تسالونیکی، مهمترین شهر بیزانس در بالکان پس از کنستانتینوپل، بی‌ثمر بود و به بیزانس اجازه داد تا در قلمرو حیاتی خود به دفاع بپردازد. دیگر شهرهای کوچک در ساحل آدریاتیک مانند جادار، تراگوریوم، بوتوا، اسکودا و لیسوس نیز از هجوم آوارها در امان ماندند. این حمله اقوام شمال و شمال شرقی اروپا به بیزانس، فرصت مغتنمی به دست ایرانیان داد تا در حملات خود با تمام قوای روم مواجه نشوند؛ چرا که رومیها به دلیل نیاز به دفاع در برابر این حملات، نمی‌توانستند از تمام نیروهای خود در برابر ایرانی‌ها استفاده کنند. در طی محاصره کنستانتینوپل با ارتباطی که بین خسرو و خاقان آوارها برقرار شد، اتحادی علیه بیزانس بین دو سپاه شکل گرفت تا به‌صورت همزمان، نیروهای ایرانی از دریا و نیروهای آوار از سمت خشکی حملات هماهنگی را ترتیب دهند. شهر کنستانتینوپل مثلثی شکل بود به طوری که دو ضلع آن را دریا احاطه می‌کرد و یک ضلعش خشکی بود، قرار بر این بود که نیروهای آوار از قسمت خشکی به شهر یورش ببرند و نیروهای ایرانی از دریا. نیروهای آوار و اسلاو دارای سازماندهی منظمی نبودند، توان فائق آمدن بر دفاع قدرتمند کنستانتینوپل را نداشتند و از نیروی دریایی نیز بی‌بهره بودند. حمله‌های ایرانیان که برای شکست دفاع شهر انجام می‌شد نتیجه‌ای جز شکست نداشت و نیروها مجبور به عقب‌نشینی می‌شدند.
آوارها هم از حمله به کنستانتینوپل نتیجه‌ای به دست نمی‌آوردند، زیرا ایرانیان قادر به کمک و یاری به آنان نبودند و خودشان نیز از فنون تسخیر شهر در حال دفاع بی‌بهره بودند.
از علل دیگر ناکامی و عدم موفقیت آنان، فقدان نیروی دریایی منسجم بود که برای این لشکرکشی فوق‌العاده اهمیت و ضرورت داشت. اتحاد با آوارها در محاصره کنستانتینوپل ۴ سال باقی ماند و آخرین حمله در سال ۶۲۶میلادی انجام شد، که ناکام بود.
پس از چند دهه جنگ بی‌نتیجه، امپراتور موریس جنگ با ایران را با کمک به بازپس‌گیری تاج و تخت توسط خسروپرویز به پایان رساند؛ در عوض، ساسانیان از مواضع واقع در شمال شرقی میان‌رودان، اکثر قسمت‌های ایرانی ارمنستان و ایبریا صرف نظر کردند. برای بیزانس مهم‌تر از این موارد، معافیت از پرداخت خراج به ساسانیان بود که در وضعیت اقتصادی بدی که داشتند از اهمیت بالایی برخوردار بود. موضوعی که باعث جنگ بین موریس و حکومت ساسانی شد این بود که ژوستین دوم از پرداخت خراج به ساسانیان که طبق معاهده ژوستینین یکم هر ساله پرداخت می‌شد، اجتناب کرد. امپراتور موریس سپس جبهه‌های جدیدی را در بالکان برای مبارزه با تهاجم اسلاوها و آوارها باز کرد. جنگ‌های امپراتور تیبریوس دوم باقی ذخایر خزانه بیزانس را که از زمان ژوستین دوم باقی‌مانده بود مصرف کرد و بیزانس را درگیر بحرانهای اقتصادی نمود. موریس برای بازسازی ذخایر خزانه اقدامات شدید مالی و کاهش هزینه‌های ارتش را در پیش گرفت، که منجر به چهار شورش در آن شد. شورش نهایی در سال ۶۰۲ به دلیل اینکه موریس نیروهای ارتش را مجبور کرده بود زمستان را در بالکان به سر برند اتفاق افتاد. در طی این شورش، نیروهای ارتش یک فرمانده ارشد تراسی به نام فوکاس را امپراتور خواندند و از وی حمایت کردند و طی کودتایی وارد کنستانتینوپل شدند. موریس تلاش کرد با مسلح کردن طرفداران سبزها و آبی‌ها (دو تیم مسابقات ارابه‌رانی هیپودروم کنستانتینوپل) از شهر دفاع کند، ولی ناکام ماند و از شهر گریخت. او سرانجام توسط سربازان فوکاس دستگیر و کشته شد.
پس از قتل موریس، نارسس، فرماندار استان میان‌رودان، بر ضد فوکاس شورش کرد و ادسا، یکی از شهرهای بزرگ استان را تصرف کرد. فوکاس به یکی از فرماندهان ارتش به نام ژرمانوس دستور داد برای سرکوب شورش نارسس به ادسا برود. در سال ۶۰۵ با حرکت ژرمانوس به ادسا، نارسس از سپاه خسرو که به بهانهٔ خوانخواهی موریس وارد مرزهای بیزانس شده بود، کمک خواست و سپاه ساسانی در نزدیکی قلعه دارا که دارای ارزش استراتژیک بود، با ژرمانوس روبرو شد. ژرمانوس در این جنگ کشته و سپاه وی مضمحل شد. در این هنگام فوکاس پیام مذاکرات صلح برای نارسس فرستاد و به این بهانه که می‌خواهد نارسس را واسطهٔ صلح با ساسانیان قرار دهد، وی را به کنستانتینوپل فراخواند، ولی نارسس با حاضر شدن در پایتخت، دستگیر و به دستور فوکاس زنده در آتش سوزانده شد. کشته شدن نارسس و نحوهٔ آن، در کنار عدم جلوگیری از حملهٔ ساسانیان، وجههٔ بدی از حکومت فوکاس ایجاد کرد و ارتش را از حمایت وی دلسرد کرد. در سال ۶۰۹ شورش دیگری در شهر انطاکیه روی داد. در همان سال نیز پاتریارک انطاکیه به نام آناستازیوس دوم درگذشت. بسیاری از منابع این شورش و مرگ پاتریارک انطاکیه را به یهودیان شهر نسبت داده‌اند، که از هرج و مرج پیش آمده‌استفاده کرده و مسیحیان شهر را مورد سوءقصد قرار داده‌اند. با این حال جزئیات طرفین درگیر در این شورش مشخص نیست. فوکاس برای سرکوب شورش مزبور در همان سال بونوس را به انطاکیه فرستاد و او با حضور در انطاکیه طرفداران سبزها، که یک تیم مسابقات سوارکاری بود، را مجازات کرد. هراکلیوس پدر (پدر هراکلیوس معروف)، نایب‌السلطنهٔ آفریقا، سپاهی به فرماندهی نیکتاس برای تصرف اسکندریه به مصر فرستاد، هم‌زمان با نیکتاس، بونوس نیز که در انطاکیه بود، برای دفاع از اسکندریه راهی مصر شد و خارج از آن با سپاه نیکتاس وارد جنگ شد، که با پیروزی نیکتاس و فتح اسکندریه توسط وی همراه بود. در جریان حملهٔ نیکتاس به اسکندریه، هراکلیوس پسر به همراه نیروهایش طی یک حملهٔ دریایی، بدون مقاومت چندانی وارد کنستانتینوپل شدند و پس از دستگیری فوکاس و اعدام وی، به عنوان امپراتور تاجگذاری کرد.
همزمان با فتوحات ایرانیان، در روم هراکلیوس بر ضد فوکاس کودتایی ترتیب داد و پس از خلع و اعدام فوکاس خود را در سال ۶۱۰میلادی امپراتور خواند.
هراکلیوس از نظامیان رومی بود و پدرش که هم‌نام او بود، نایب‌السلطنهٔ آفریقا به مرکزیت کارتاژ بود. هراکلیوس در سال ۶۱۰ م. طی کودتایی که پدرش با استفاده از نفوذ سیاسی خود ترتیب داده بود و از سوی اکثر صاحب‌منصبان و نظامیان رومی، حتی گارد محافظ فوکاس، پشتیبانی می‌شد به سلطنت رسید و تاجگذاری کرد.
در آن زمان بیزانس دچار ضعف اقتصادی حکومت و از دست دادن استان‌های مهم و استراتژیک از لحاظ نظامی و تجاری، حضور دشمن در خاک خود و شیوع طاعون شده بود و در شرایط بدی به سر می‌برد. همچنین ازدواج غیرمشروع هراکلیوس با خواهرزاده‌اش از وی چهرهٔ بدی به عنوان زانی با محارم ساخته بود. با این وجود وی از حمایت کلیسا بهره‌مند بود؛ به‌طوری‌که کلیسا تمامی طلا و نقرهٔ موجود در کنستانتینوپل را وقف جنگ با ایرانیان کرد و این جنگ را برای تمام مسیحیان پیرو کلیسای روم واجب اعلام کرد. به این ترتیب هزاران داوطلب که با پول کلیسا حمایت می‌شدند، برای دفاع در مقابل ایرانیان به قشون پیوستند. از این حمایت جنگی توسط کلیسا به زعم برخی از مورخان من‌جمله ویلیام صوری به عنوان اولین جنگ صلیبی یا مقدمه‌ای بر آن یاد شده‌است. عده‌ای از مورخان نیز همانند والتر کیگی بر این نظرند که دفاع بیزانس در مقابل ایران را نمی‌توان یک جنگ صلیبی فرض کرد، چرا که کلیسا تنها یکی از عوامل این جنگ بود و عوامل زیادی عامل بروز آن محسوب می‌شوند.
هراکلیوس تابستان سال ۶۲۲ میلادی را به آموزش داوطلبان جدید که به ارتش پیوسته بودند گذراند و در پاییز آن سال، زمانی‌که هنوز کنستانتینوپل در محاصره قوای ایرانی بود، از شهر خارج شد و به یالوا در بیتینی در شمال غربی آناتولی رفت و شمال کاپادوکیه را تصرف کرد. این کار دره فرات که محل ارتباط نیروهای ایرانی محاصره‌کننده کنستانتینوپل با پشت جبهه و مسیر تدارکاتی آن‌ها بود را تهدید می‌کرد و باعث شد تا شهربراز به منظور جلوگیری از قطع مسیر تدارکاتی از محاصره عقب‌نشینی کند و به گالاتیا برود. آنچه بعد از این اتفاق افتاد دقیقاً مشخص نیست، اما آنچه توسط مورخان مورد توافق است این است که در سال ۶۲۲ شهربراز در این عقب‌نشینی شکست سختی از هراکلیوس خورد و به شرق آناتولی عقب‌نشینی کرد. گفته می‌شود هراکلیوس از کمین سپاه شهربراز آگاه شد و به‌طور غافلگیرانه‌ای به آن حمله کرد که باعث شکست او شد. هراکلیوس سپاهش را برای گذراندن زمستان در پنتوس باقی گذاشت سپس به کنستانتینوپل بازگشت تا با تهدید آوارها مقابله کند.
پس از رسیدن هراکلیوس به کنستانتینوپل، وی فرستاده‌ای به خاقان آوار فرستاد و به وی اعلام کرد در صورتی‌که آوارها به آن سوی رود دانوب بازگردند، بیزانس به آن‌ها پاداش پرداخت خواهد کرد. در مقابل این درخواست خاقان آوار، در تاریخ ۵ ژوئن ۶۲۳ درخواست ملاقات با هراکلیوس را کرد و هراکلیوس این ملاقات صلح را پذیرفت و با گارد محافظ خود به محل ملاقات در هراکلیه رفت. ولی خاقان آوار برای وی تله گذاشته بود تا هراکلیوس را دستگیر کرده و به گروگان بگیرد. در حمله‌ای که به هراکلیوس و همراهانش شد تمامی افراد گارد محافظ وی کشته شدند، ولی هراکلیوس موفق شد از میان نیروهای آوار فرار کند و به کنستانتینوپل بازگردد. در نهایت و پس از مدتی خاقان آوار با دریافت دویست هزار سولیدوس به عنوان غرامت، همراه با جان آتالاریخوس، فرزند نامشروع هراکلیوس، خواهر زاده‌اش استفن و پسر غیرقانونی (از فرماندهان نیروهای حاضر در کنستانتینوپل) به عنوان گروگان، این درخواست را پذیرفت. بازگشت آوارها باعث شد تا هراکلیوس بتواند نیروهای خود را به‌طور کامل بر ایرانیان متمرکز کند.
در تاریخ ۲۵ مارس ۶۲۴، هراکلیوس کنستانتینوپل را از مسیر قبلی دوباره ترک کرد تا به دل ایران‌شهر حمله کند. او بدون هر گونه تلاشی برای حفاظت از عقبه و ارتباطات خود با دریا و شهر به سمت ایران تاخت تا با پیشروی از طریق ارمنستان و آذربایجان به‌طور مستقیم به سرزمین‌های مرکزی ایران حمله کند. وی در امتداد رود ارس حرکت کرد، دوین، پایتخت ارمنستان و نخجوان را تصرف کرد و در گانزاکا، ارتش خسرو را که شامل اعراب وفادار به او بودند، درهم کوبید. هراکلیوس سپس آتشکده آذرگشنسب که آتشکده مهمی محسوب می‌شد را تخریب نمود. هراکلیوس تا گایشوان، محل اقامت خسرو در آتورپاتکان، پیشروی کرد و زمستان را در کنار دریاچه وان گذراند. در سال ۶۲۵میلادی هراکلیوس در جنگی بر شهربراز پیروز شد و شهر آمد (دیاربکر) را نیز به تصرف درآورد. شهربراز نیز به سمت جنوب حرکت کرد تا تجدید قوا کند. سال بعد، نیروهای گوک‌ترک شمالی شامل ۴۰ هزار مرد جنگی به سپاه هراکلیوس پیوستند.
پیش از شروع جنگ‌های ایران و روم در نیمه اول سده ۶۰۰ میلادی، دولت بیزانس با خزرها و خاقانات شمال قفقاز به نام گوک‌ترک‌ها که پشت کوه‌های قفقاز ساکن بودند، ارتباط برقرار کرده بود. این ارتباط بیشتر تجاری و شامل تجارت ابریشم از چین به بیزانس بود و در موارد کمی اتحاد نظامی را در بر می‌گرفت. در سال ۶۲۶ میلادی هم‌زمان با حملات هراکلیوس به ایران، خزرها جهت حمایت از بیزانس بطرف ایران حمله بردند. این حملات، که به سومین جنگ ایران و ترکان شهرت دارد، باعث گسترش جبهه‌های جنگ به نفع قوای روم شد. سپاه خزرها به فرماندهی تون جبغو خان، طی حملاتی مقاومت شهر دربند را در هم شکستند و پس از فتح آن به سوی جلگه‌های قفقاز سرازیر شدند.
بعد از سقوط دژ دربند که پایگاه مرزی ساسانیان محسوب می‌شد، آران (آلبانی قفقاز) نیز سقوط کرد و ایبریا (گرجستان امروزی) مورد حمله قرار گرفت. خزران شهر تفلیس (پایتخت گرجستان) را که از مراکز عمدهٔ بازرگانی به‌شمار می‌رفت، محاصره کردند. دیری نپایید که سپاه هراکلیوس هم به اردوی آن‌ها پیوست. محاصره تفلیس به طول انجامید و به این دلیل، هراکلیوس به سمت سرزمین‌های داخلی ایران حرکت کرد و محاصره را به خزرها سپرد. پس از مدتی نیز تون جبغو خان به شمال قفقاز بازگشت و فرزند خود بوری‌شاد را به فرماندهی سپاه محاصره‌کننده گماشت. این محاصره دو ماه بطول انجامید. سرانجام مهاجمین دست از محاصره تفلیس برداشتند.
در سال ۶۲۶میلادی آخرین حمله مشترک نیروهای شاهین که کماکان کنستانتینوپل را در محاصره داشتند با همراهی نیروهای آوار انجام شد که پس از آن نیروهای آوار با بیزانس صلح کرده و از ائتلاف با ایران خارج شدند. با تحلیل رفتن نیروی ایرانی در این محاصره بی‌حاصل و فارغ شدن رومیان از حملات آوارها، تئودور با سپاه مدافع، از شهر خارج شد و به نیروهای ساسانی حمله کرده آن‌ها را شکست داد و به این ترتیب پایتخت بیزانس از محاصره خارج شد. شاهین پس از این شکست درگذشت و منابع تاریخی دلیل مرگ وی را افسردگی ناشی از شکست عنوان کرده‌اند.
در سال ۶۲۷میلادی هراکلیوس با باقی‌گذاشتن بخشی از نیروهای خزری، به سمت دل ایران‌شهر حرکت کرد. شهربراز هم به جنوب رفت و در طی مسیرش هرجا که مردانی دارای توانایی جنگیدن یافت وارد سپاه خود کرد. ارتش امپراتوری روم پس از گشودن آمد از تعقیب شهربراز دست برداشت و بر آن بود در امتداد فرات به غرب برود و قدم به کیلیکیه بگذارد و از آنجا به آسیای صغیر برود. شهربراز هم سپس تغییر مسیر داد و به تعقیب ارتش روم پرداخت، تا هر جا که شرایط مهیا بود ضربه‌ای به او بزند. رومیان در منطقه الیوویت به باقی‌مانده نیروهای شهربراز شبیخون زدند و سپاه وی مضمحل شد و خودش به تنهایی از صحنه گریخت.
در اواسط سپتامبر ۶۲۷میلادی، هراکلیوس طی یک لشگرکشی زمستانی به دل ایران‌شهر حمله کرد. ادوارد لوتوک معتقد است دلیل اینکه هراکلیوس طی زمستان‌های ۶۲۴–۶۲۶ به حمله گسترده به تیسفون دست نزد و خود را مشغول نواحی دیگر کرد، این بود که ایرانیان این حملات را محدود قلمداد کنند و از فراخواندن نیروهای مرزی اجتناب کنند. سپاه او متشکل از ۲۵٬۰۰۰ تا ۵۰٬۰۰۰ نفر نیروی رومی و ۴۰٬۰۰۰ نفر نیروی خزری بود، که البته مدت زیادی همراه وی در نبرد نماندند و به دلیل سرمای زمستان و رقابتهایی که در قفقاز در جریان بود، سپاه او را ترک کردند. هراکلیوس به سرعت پیشرفت کرد، اما توسط یک سپاه به فرماندهی راهزاد که ارمنی بود، با تهدید مواجه شد.
در دوازدهم دسامبر آن سال در نزدیکی نینوای قدیم بین دو طرف برخورد شدیدی روی داد.
راهزاد فرمانده نیروهای ساسانی در این جنگ کشته شد و نیروهای او عقب‌نشینی کردند. تخمین زده می‌شود تلفات سپاه ایران در حدود ۶۰۰۰ نفر بوده‌است.
با از میان رفتن تعداد کثیری از نفرات سپاه ایران در نبرد نینوا، خسرو که در قصر دستگرد به سر می‌برد، با نزدیک شدن سپاه هراکلیوس از شهر خارج شد و به ارتفاعات سوزیانا (ایلام فعلی) پناه برد و سپس به تیسفون رفت. هراکلیوس دستگرد را مورد غارت قرار داد و علاوه بر دستیابی به خزانه موجود در قصر خسرو، ۳۰۰ نیروی بیزانسی را که در بند ایران بودند، آزاد کرد. پس از این شکست سنگین باقی‌مانده نیروهای ساسانی به هم ملحق شده و دویست فیل جنگی نیز به آن‌ها اضافه شد. این تجمع دوباره نیروها در کنار نهر آبرسانی نهروان که بین راه دستگرد و تیسفون قرار داشت و ایرانیان در هنگام عقب‌نشینی پل روی آن را تخریب کرده بودند، هراکلیوس را از تعقیب خسرو و تصرف تیسفون بازداشت. کانال نهروان یک مسیر آبرسانی دارای عمق زیاد بود که عبور از آن نیازمند ساخت یک پل مهندسی شده و وقتگیر بود. وی نامه‌ای مبنی بر پیشنهاد صلح به خسرو فرستاد و به گنزک در آذربایجان بازگشت.
متن نامه‌ای که از طرف هراکلیوس به پایتخت رسید چنین بود:من به دنبال صلح هستم. من دوست ندارم ایران را بسوزانم، اما بخاطر اعمال شما مجبور شدم. اجازه دهید اکنون سلاح‌هایمان را فروبگذاریم و صلح را در آغوش کشیم. اجازه دهید آتش را پیش از آنکه همه چیز را بسوزاند فروبنشانیم. اولتیماتوم هراکلیوس به خسرو دوم، ۶ ژانویه ۶۲۸.
شکستهای پی‌درپی و تسخیر دستگرد و فرار خسروپرویز از آن، باعث از بین رفتن اعتبار او نزد درباریان و صاحب منصبان ساسانی شد.
از طرفی وی سرداران سپاهش را عامل این شکست می‌دانست و تصمیم به مجازات آن‌ها داشت.
خسروپرویز همچنین تصمیم داشت تا یکی از فرزندان شیرین به نام مردانشاه را برای جانشینی خود برگزیند به همین دلیل پسر دیگر خود، شیرویه، را که حاصل ازدواج با ماریا دختر موریس بود، با هدف از میان برداشتن رقیب احتمالی مردانشاه زندانی کرده بود. اما با سقوط دستگرد، نظامیان و صاحب منصبان حکومتی، شیرویه را از زندان قلعه فراموشی آزاد کردند و خسروپرویز را در روز ۲۴ فوریهٔ (پنجم اسفند) سال ۶۲۸میلادی دستگیر و زندانی کردند و پنج روز بعد او را به قتل رساندند. در روز ۲۵ فوریه شیرویه وارد تیسفون شد و با نام قباد دوم تاجگذاری نمود و به عنوان اولین کار به درخواست صلح هراکلیوس پاسخ مثبت داد.
هراکلیوس با مشاهده وضع موجود در امپراتوری ساسانیان و نیز اینکه قباد از مادری رومی متولد شده بود و شرایط سخت امپراتوری بیزانس که توانایی حمایت از جنگی طولانی را نداشت، شرایط سختی برای قباد تعیین نکرد و با پرداخت غرامت ایران به روم بابت جنگ، بازگشتن مرزهای روم و ایران به مرزهای سنتی (رود فرات)، آزادسازی تمامی اسیران و بازگرداندن صلیب راستین و دیگر اشیاء مقدس که در سال ۶۱۴میلادی از اورشلیم خارج شده بود، با صلح موافقت کرد.
افول امپراتوری ساسانی درست پس از فوت خسروپرویز آغاز شد. وضعیت نابسامان دربار و همچنین ضعف فوق‌العاده ارتش و همین‌طور نبود شخصیتی که بتواند در حد و اندازه‌های انوشیروان و شاپور عمل کند، اوضاع ایران را بسیار آشفته ساخته بود. قباد دوم ابتدا مردانشاه و سپس تمامی فرزندان خسروپرویز را به قتل رساند و خود نیز مدتی بعد در ۶ سپتامبر ۶۲۸ به بیماری طاعون درگذشت. ضعف و ناتوانی ساسانیان به حدی رسیده بود که در ظرف ۴ سال، ۱۲ پادشاه به روی کار آمدند.
این جنگ هر دو امپراتوری ساسانیان و بیزانس را فرسوده کرد و در خصوص ساسانیان، منجر به یک بحران سیاسی داخلی شد. چرا که نبردهای خسروپرویز و جنگ‌های بی پایان او با بیزانس وی را از پرداختن به مسائل داخلی کشور بازمی‌داشت به‌طوری‌که برای مثال در دو سال آخر عمر خسروپرویز اعراب تحت حاکمیت ایران توجهی به قدرت مرکزی نداشتند و حتی اقدام به قتل هامرز سردار ایرانی در حیره کردند، اما خسروپرویز به این مسئله توجهی نکرد. در پی شکست ساسانیان در اواخر این جنگ، خسروپرویز به قتل رسید و دوره‌ای چندساله از هرج و مرج سیاسی دربار ساسانیان را فراگرفت. نهایتاً، یزدگرد سوم بر تخت نشست. هرچند، اکثر شهرهای امپراتوری ساسانی، در جنگ آسیب چندانی ندیده بودند و همچنین موانع طبیعی شامل رودخانه‌های فرات و دجله و نیز کوه‌های زاگرس از سرزمین ایران در برابر مهاجمان دفاع می‌کرد، اما، امپراتوری ساسانی به علت اختلافات سیاسی داخلی بیش از آن ضعیف شده بود که بتواند در برابر حمله سپاهیان مصمم مسلمان مقاومت کند. ساسانیان به علت زوال اقتصادی، مالیات‌های سنگین برای تأمین مالی لشگرکشی‌های خسروپرویز و قدرت‌گیری شاهان محلی در برابر پادشاه بیشتر تضعیف شدند.
هرچند جنگ با پیروزی روم شرقی به پایان رسید، اما امپراتوری روم وضعی بهتر از ساسانیان نداشت. برخی از ثروتمندترین مناطق این امپراتوری، یعنی شام و مصر، طی دو دهه تحت اشغال بودند. همچنین، مردمان این سرزمین‌ها دیگر امپراتوری روم را به عنوان یک ضرورت اجتناب ناپذیر زندگی نمی‌دیدند. به علاوه، امپراتوری ذخایر ثروتش را در خلال جنگ هزینه کرده بود و دیگر منبعی برای تأمین مالی قوا در برابر سپاه مسلمانان نداشت. در روم البته هراکلیوس تبدیل به قهرمانی بی‌بدیل گشت و به عنوان امپراتوری که به جایی رفته بود که پیش از آن کسی نرفته بود، در حد ژولیوس سزار بالا رفت. همچنین با بازپس‌گیری صلیب راستین نزد کلیسا نیز وجهه‌ای در حد یک ناجی پیدا کرد. به‌طوری‌که امپراتوری وی را عصر طلایی بیزانس نام نهادند. ولی رومی‌ها بالکان را به اسلاوها واگذار کرده بودند. سرزمین‌های آناتولی و خرابی‌های به جا مانده از جنگ‌های ویرانگر و هزینه بازسازی آن‌ها در کنار تخلیه شدن سرزمین‌های سوریه و مصر از آذوقه که توسط ایرانی‌ها انتقال داده شده بود به همراه استفاده از آخرین ذخایر طلا و نقره (کلیسا)، بیزانس را از لحاظ اقتصادی در شرایطی سخت‌تر از دوران پیش از جنگ قرار داد. به‌طوری‌که از پس هزینه‌های ارتش و جنگجویانی که به تازگی جذب شده بودند برنمی‌آمد. کلیف فاس این جنگ را «اولین مرحله در روند پایان یافتن اروپای دوران قدیم در آسیای صغیر» می‌داند.
جنگ ۲۵ ساله ایران و روم، زمینه‌ساز پیدایش خلافت اسلامی به عنوان یک امپراتوری جدید شد. این جنگ نظم سیاسی را که طی سه سده بر این منطقه حاکم بود، فروریخت و خلأ قدرتی را پدیدآورد، که در پی آن سپاهیان مسلمان عرب آن دو امپراتوری را شکست دادند و امپراتوری نوپدید خلافت را بنا نهادند.
قاشقک ابزاری آزمایشگاهی است که برای انتقال مواد جامد مثلا انتقال پودر خشک ماده به کاغذ برای وزن کردن استفاده می شود.ن
قاشقک ها (اسپاچول) معمولا از جنس استیل ضد اسید می باشد .
دانکه یا دانسه (پارسی باستان: dânake)، سکه نقره‌ای کوچکی از دوره هخامنشیان بوده که معادل اوبولس یونانی است و در میان یونانیان شرقی رواج داشته‌است. بعدها توسط یونانیان در فلزات دیگری مورد استفاده قرار گرفت.Albert R. Frey, "A Dictionary of Numismatic Names" (New York 1917), p. 6۰; A.D.H. Bivar, "Achaemenid Coins, Weights and Measures", in "The Cambridge History of Iran" (Cambridge University Press, 1993), vol. 2, p. 635.
در قرن دوم، کارشناس دستور زبان، جولیوس پوکوس به آن نام دانیکه یا دانکه یا دانیکون را داد و گفت که این سکه ایرانی بوده‌استA. Cunningham, "Relics from Ancient Persia in Gold, Silver, and Copper", "Journal of the Asiatic Society of Bengal" 5۰ (۱۸۸۱), p. 167.
ولی در زمان پولوکس این اظهار نظر بی‌مورد به نظر می‌رسید.A.D.H. Bivar, "Achaemenid Coins, Weights and Measures", in "The Cambridge History of Iran" (Cambridge University Press, 1985), vol. 2, p. ۶۲۲.
سکه‌ای ایرانی و به احتمال از عصر هخامنشی که از جنس نقره بوده و با همین تلفظ (danake/ danace) در یونان باستان متداول بوده‌است. این نام ظاهراً با دانک/ دانه درپیوند است.
لوله جوش ابزاری آزمایشگاهی است که به صورت لوله‌ای شیشه‌ای می‌باشد و برای حرارت دادن مواد در درجه حرارت‌های با و بر روی چراغ بونزن به کار می‌رود.این وسیله شباهت زیادی به لوله آزمایش دارد ولی حدود پنجاه درصد تمام ابعاد آن از لوله آزمایش بزرگ‌تر است. لوله جوش را معمولاً از بوروسیلیکات تولید می‌کنند تا در برابر درجه حرارت بالا مقاومت کند.
ایرانیان در جنگ گوگمل در سال ۳۳۱ پیش از میلاد از فیل‌های جنگی استفاده کردند. این نبرد میان اسکندر سردار مقدونیه و داریوش سوم پادشاه ایران درگرفت. ایرانیان ۱۵ فیل جنگی تعلیم دیده هندی را در قلب میانی صف جنگی خود جای داده بودند که آنچنان تأثیری بر روی سپاه مقدونی گذارده بودند که شب قبل از نبرد، اسکندر مراسم قربانی برای خدای ترس را به جا آورد. با وجود این، ایرانیان جنگ را باختند و امپراتوری هخامنشی را به اسکندر واگذار کردند. این فیل‌ها بعدها توسط ساسانیان تحت نظارت سرپرستی ویژه به نام زند-هاپت معروف به فرمانده هندوها، مورد استفاده قرار گرفتند.
شکل هندسی در علم شیمی نشان دهنده وضعیت آرایش اتم ها یا یون ها در یک ماده شیمیایی است.
سارق نام فیلمی با بازی جیمز کاندر نقش فرانک و تزدی ولد، محصول سال ۱۹۸۱ به کارگردانی مایکل مان است.این فیلم به روایت زندگی حرفه ای یک سارق الماس (جیمز کان) می پردازد.که تنها و بسیار حرفه ای بطور تخصصی به سرقت از گاوصندوق هایی می پردازد که الماس در آنها نگهداری می شود.تا اینکه شخصی که الماس های مسروقه را برای او می فروخت توسط یک باند حرفه ای سرقت به قتل می رسد پیش از آنکه پول حاصل از فروش الماس ها را به فرانک(جیمز کان) برساند. تلاش فرانک برای باز پس گیری پولش از این باند ,او را با این باند حرفه ای و پلیس که بطور نامحسوس آنها را زیر نظر داشت در گیر می کند و مسیر حرفه ای او را تغییر می دهد.
شکارچی انسان نام یک فیلم حادثه‌ای به کارگردانی مایکل مان محصول سال ۱۹۸۶ آمریکاست، که بر اساس رمانی به نام "اژدهای سرخ" اثر توماس هریس ساخته شده‌است. (این اثر را می‌توان ترسناک‌ترین فیلم سینمایی در ژانر وحشت تاریخ سینما دانست به دور از جلوه‌های ویژه تصویری و حقه‌های سینمایی واین فیلم جایزه اسکار بهترین فیلم شده است
آخرین موهیکان نام یک فیلم حماسی تاریخی است که به نبرد میان فرانسویان و سرخ‌پوستان در خلال سال ۱۷۵۷ میلادی می‌پردازد. این فیلم به کارگردانی مایکل مان و بر اساس رمانی به همین نام از جیمز فنمور کوپر در سال ۱۹۹۲ ساخته شد.
علی فیلمی در ژانر فیلم درام زندگینامه‌ای ورزشی به کارگردانی مایکل مان می‌باشد. این فیلم محصول سال ۲۰۰۱ ایالات متحده آمریکا است.
این فیلم به روایت زندگی قهرمان بوکس محمدعلی کلی در خلال سال‌های ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۴ میلادی می‌پردازد.
در این فیلم ویل اسمیت در نقش محمد علی به ایفای نقش پرداخته است.
ویل اسمیت بخاطر ایفای این نقش نامزد دریافت جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد سال ۲۰۰۱ شد.
میامی وایس ، یک درام جنایی دربارهٔ دو کاراگاه پلیس میامی می‌باشد، که به صورت مخفیانه با قاچاق مواد مخدر مبارزه می‌کنند. کارگردان این مجموعه مایکل مان است و محصول سال ۲۰۰۶ میلادی در آمریکا می‌باشد.
شراب ایرانی که با نام‌های می و باده نیز شناخته می‌شود، از نمادهای تاریخی و باستانی ایرانی است و جایگاه درخور توجهی در اساطیر، ادبیات و نگارگری ایرانی داشته‌است.
مک‌گاورن در تپه حاجی فیروز در شمال غربی ایران، قفسه‌های شرابی را پیدا کرد که ساخت دوران پیش از تاریخ هستند. در آن زمان، در این منطقه از ایران، شراب را در ظرف‌هایی در بسته، به شکلی که هوا وارد آن نشود، نگهداری می‌کردند. احتمال استفاده از پسته به عنوان مزه در آن دوران، اعلام شده‌است. مک‌گاورن و هیئت تحقیقاتی او، تقریباً در همگی آشپزخانه‌های آن دهکده، به بقایای ظروفی که در آنان، شراب نگهداری می‌شده‌است، برخوردند. مک گاورن بر این باور بود که نوشیدن الکل در آن منطقه از ایران، امتیاز ویژه‌ای برای مرفهین نبوده و تمام مردان و زنان، می‌توانستند که نوشیدنی الکلی مصرف کنند.
مک گاورن همچنین در گودین تپه در ایران، با نخستین منبع آبجو، که مربوط به بیش از ۵۵۰۰ سال پیش است، روبرو شد. هنگام ساخت آبجو، سنگ‌هایی هم شکل می‌گیرند که باید آن را از آبجو جدا کرد؛ اما ظرف‌هایی که در ایران کهن، در گودین تپه در آن آبجو تهیه می‌شد، به گونه‌ای ساخته شده بودند که در هنگام ریختن آبجو، سنگ‌ها به بیرون نریزند.
اشپیگل آنلاین در مقاله‌ای نوشت: «جالب است که کشوری که امروزه در آن نوشیدن مشروب ممنوع است و مجازات به همراه دارد، در واقع، از قدیمی‌ترین تولیدکنندگان نوشیدنی‌های الکلی بوده‌است».
پژوهش‌های اخیر باستان‌شناسی تاریخ منشأ شراب‌گیری در ایران را بسیار پیش‌تر از آنچه نویسندگان قرن بیستم گمان می‌کنند، نشان می‌دهد. برای مثال، کاوش و حفاری در محوطه گودین تپه در کوه‌های زاگرسبدلر ۱۹۹۵، مک گاورن و مایکل ۱۹۹۵، مک گاورن ۲۰۰۳ نشان دهنده وجود سفال‌هایی با قدمت تاریخی ۲۹۰۰–۳۱۰۰ پیش از میلاد، حاوی تارتاریک اسید است که تقریباً به‌طور قطع نشان دهنده حضور شراب در آن سالیان می‌باشد. حتی شواهدی مبنی بر حضور قدیمی تر شراب در تپه حاجی فیروز در اطراف شهر ارومیه نیز به دست آمده‌است.
مک گاورن و همکارانش (۱۹۹۶) با استفاده از آزمایش‌ها و آنالیزهایی بر روی کوزه‌ای نوسنگی که قدمت آن به ۵۰۰۰–۵۴۰۰ پیش از میلاد می‌رسد، وجود مقادیر بالایی از تارتاریک اسید را به اثبات رساندند."New York Times Article, "For Wine, 5000 BC Was Quite a Year", June 6, 1996"
کشف شراب در ایران از کشف آن در فرانسه دیرین‌تر است. با توجه به گفتهٔ باستان شناسان فرانسوی، نخستین شواهد استفاده از شراب در فرانسه تنها به ۵۰۰ سال پیش از میلاد بازمی‌گردد."New York Times Article, "Iran finds 7,000-year-old liquor habit is tough to break", April 3, 2006"
شب یَلدا یا شب چلّه یکی از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است. خوراکی‌هایی چون آجیل، انار، هندوانه، سبزی‌پلو با ماهی و گاهی آش رشته، به همراه نوشیدن شراب همگی از رسم‌هایی هستند که در شب یلدا خانواده‌های ایرانی را گرد هم آورده‌اند.
در گذشته از این شراب به عنوان دارو نیز استفاده می‌کردند؛ به عنوان نمونه، در این بیت از شعر حافظ: "شراب تلخ می‌خواهم که مردافکن بود زورش - که تا یک دم بیاسایم ز دنیا و شر و شورش." به آن اشاره شده‌است.
از جهنم ، نام یک فیلم جنایی-ترسناک به کارگردانی برادران هیوز محصول سال ۲۰۰۱ ایالات متحدهٔ آمریکاست که بر اساس کمیکی به همین نام از آلن مور ساخته شده است.از بازیگران این فیلم می‌توان به جانی دپ و هِدِر گراهام اشاره کرد.
فیلم با این جملات آغاز می‌شود: «یک روز انسان به گذشته نگاه می کنه و میگه من در قرن بیستم به دنیا اومدم…»
در سال ۱۸۸۸، قاتل بی‌رحم و خونسردی در شرق لندن، دست به قتل سریالی زنان بدکارهٔ خیابانی می‌زند؛ و جسد آن‌ها را بعد از درآوردن بعضی از اندام داخلی بدنشان در نقاطی که از قبل برای خود مشخص کرده‌است رها می‌کند. «فردریک اَبِرلاین (جانی دپ)، یکی از کارآگاه‌های پلیس انگلیس که به شیوه‌ای شهودی و از طریق دیدن رویا و خواب می‌تواند وقوع برخی حوادث را تاحدی پیش بینی کند، با کمک رئیس پلیس، «پیتر گادلی»، مأمور پی‌گیری پرونده می‌شود. در ابتدا گمان می‌رود که قاتل یا قاتلین از خلافکاران و باجگیرانی هستند که از فاحشه‌ها اخاذی می‌کنند اما اَبرلاین در پیگیری قتل‌ها به برخی از مسائل مربوط به شاهزاده ادوارد وارث تاج و تخت، لژهای فراماسونری، ملکه ویکتوریا و… برخورد می‌کند. وی در نتیجه مشاوره با پزشک جراح خانواده سلطنتی و تحقیقات مختلف پی می‌برد که:قاتل مطمئناً از علم تشریح سر رشته داشته و معتقد به یک سری از اسطوره‌ها و آموزه‌های خرافی است و قربانیان وی یک دستهٔ شش نفره از فاحشه‌هایی هستند که…
باشگاه ورزشی الدُحَیل یک باشگاه ورزشی در شهر دوحه، در کشور قطر می‌باشد که تیم فوتبال آن در لیگ ستارگان فوتبال قطر بازی می‌کند.
این باشگاه با نام الشرطه دوحه (پلیس دوحه) تأسیس شده بود و در سال ۲۰۰۹ به لخویا و پس از آن نیز در سال ۲۰۱۷ با ادغام ۲ باشگاه لخویا و الجیش به الدحیل تغییر نام یافت.
این باشگاه ورزشی در سال ۲۰۱۰ به مقام قهرمانی در لیگ دسته دوم قطر رسید و به لیگ ستارگان قطر صعود کرد.
این تیم در لیگ ستارگان قطر هشت بار مقام قهرمانی را نیز به دست آورده‌است.
این تیم همچنین سه قهرمانی در جام ولیعهد قطر، دو قهرمانی در جام شیخ جاسم قطر و سه قهرمانی در جام امیر قطر در کارنامه دارد. همچنین الدحیل به مقام پنجمی جام باشگاه‌های جهان در سال ۲۰۲۰ دست یافت.
این باشگاه ورزشی از باشگاه‌های ثروتمند کشور قطر می‌باشد و در سال ۲۰۱۲ برای اولین بار وارد مسابقات لیگ قهرمانان آسیا شد.
تَن‌مالی،واژه از: آشوری، داریوش، فرهنگ علوم انسانی، انگلیسی به فارسی، تهران: نشر مرکز ۱۳۷۴. مالش‌کامی یا فروتوریسم به برانگیختگی جنسی بر اثر مالش ناحیه آلت جنسی فرد به بدن غریبه‌ها، گفته می‌شود. زمانی که فرد غریبه از تن‌مالی به خود ناراضی باشد عمل فرد تن‌مال تجاوز به حریم شخصی افراد به‌شمار آمده و قابل مجازات است.
فرد تن‌مال در مکان‌های پر جمعیتی مانند اتوبوس یا مترو، قربانی از همه جا بی‌خبر را انتخاب می‌کند و معمولاً خود را به او می‌مالد. او در حال مالیدن خود به قربانی‌اش تجسم می‌کند با وی رابطه جنسی نزدیکی دارد. او برای اجتناب از اینکه شناسایی شود، سریع عمل می‌کند و قبل از اینکه قربانی‌اش پی ببرد چه اتفاقی در حال وقوع است آماده گریختن است.
معمولاً این رویارویی خیلی کوتاه است و قربانی از آنچه اتفاق افتاده بی‌خبر می‌ماند.ریچارد پی. هالجین و سوزان کراس ویتبورن (۲۰۰۳). آسیب‌شناسی روانی. مترجم، یحیی سید محمدی(۱۳۸۴)، جلد دوم، انتشارات نشر روان، تهران، صفحات ۲۰–۱۹ در مطالعه‌ای روی دانشجویان مرد مشخص شد که لمس کردن یا دستمالی، پس از تماشاگری جنسی، از نظر میزان شیوع مقام دوم را در میان انحرافات جنسی داراست. دستمالی به معنای لمس کردن بدن یک زن به شکلی شهوانی در یک تاکسی، اتوبوس یا مترو است. بسیاری از قربانیان حتی متوجه نمی‌شوند که چه اتفاقی افتاده‌است؛ بنابراین این رفتار به ندرت مورد توجه مراجع قانونی قرار می‌گیرد. اگر چه تنها ۶ در صد نوجوانان و ۴ درصد بزرگسالان در یک نمونه بالینی بیان داشتند که مشکل لمس آلت دارند، اما ممکن است کمی این تعداد به این دلیل باشد که بسیاری از مردان این رفتار را یک مشکل تلقی نمی‌کنند یا تصور نمی‌کنند که برای قربانیان شان آسیب‌زا است. البته آنهایی که گرفتار این عمل می‌شوند، به‌طور مکرر آنرا انجام می‌دهند. نوجوانان بیان داشتند که ۱ تا ۱۸۰ بار، (به‌طور میانگین ۳۱ بار) دست به این کار زده‌اند.اروین جی. ساراسون، باربارا آر. ساراسون (۲۰۰۵). روان‌شناسی مرضی مشکل رفتار غیر انطباقی. ویرایش یازدهم، ترجمه بهمن نجاریان و همکاران(۱۳۹۰)، انتشارات رشد، تهران، صفحه ۳۷۷ و ۷۵۰
نظریه یادگیری در مورد مالش دوستی نیز مانند ناهنجاری‌های جنسی دیگر الگوی مفیدی در اختیار می‌گذارد. طبق این دیدگاه این رفتار در مقطعی از زندگی مالش‌دوست از طریق تجربه لذت‌بخش شاید غیرعمدی فراگیری شده و هر بار تکرار این رفتار تقویت بیشتری فراهم می‌کند.
درمان به صورت یادگیری زدایی این تداعی‌ها از طریق روش‌هایی چون خاموشی و شرطی‌سازی ناآشکار اجرا می‌شود.
فهرست میراث فرهنگی و معنوی یونسکو به وسیله یونسکو در جهت محافظت بهتر میراث فرهنگی معنوی جهان و ایجاد آگاهی دربارهٔ آن‌ها تنظیم شده‌است.
به صورت خلاصه، بخش‌های مهم و نشان دهنده میراث بیانی و معنوی ملل مختلف که بیان‌کننده تنوع فرهنگی و خلاقیت باشند مورد توجه یونسکو هستند.
این پروژه شامل دو فهرست می‌شود
باشگاه ورزشی الوکره (به عربی: نادی الوکرة‌ الریاضی) یک باشگاه ورزشی در شهر الوکره و در کشور قطر است که تیم فوتبال آن در لیگ ستارگان فوتبال قطر بازی می‌کند.ویکی‌پدیای انگلیسی
این باشگاه در سال ۱۹۵۹ میلادی تأسیس شده‌است.
این تیم دو بار در سال‌های ۱۹۹۹ و ۲۰۰۱ به مقام قهرمانی لیگ ستارگان قطر رسیده است. همچنین این تیم در سال ۱۹۹۹ به مقام قهرمانی در جام ولیعهد قطر دست یافته‌است.
الوکره در سال‌های ۱۹۸۹، ۱۹۹۱، ۱۹۹۸ و ۲۰۰۴ به مقام قهرمانی در جام شیخ جاسم قطر رسیده است و سابقهٔ نایب قهرمانی در این مسابقات را هم دارد.
الوکره همچنین در سال ۲۰۱۲ به مقام قهرمانی در جام ستارگان قطر نیز دست یافت.سیدجلال حسینی و مهرداد میناوند به دلیل مسائل اخلاقی از لیست الوکره خط خوردند.
الوکره در سال ۱۹۵۹ تاسیس شد و در سال ۱۹۶۵ رسماً تحت عنوان باشگاه جوانان الوکره مشروعیت یافت. از همان زمان بخشهای فوتبال و هندبال آن تشکیل شد که هر دو در مسابقات محلی شرکت کردند. بعدها و در سال ۱۹۶۷ نام خود را به باشگاه ورزشی الوکره تغییر داد و در طول سالها ، در بسیاری از رشته های ورزشی از جمله شطرنج ، بسکتبال و بولینگ گسترش یافت.
ستاد جدید باشگاه در سال ۱۹۸۴ ساخته شد و تیم های تنیس و اسکواش نیز علاوه بر تیم های ورزشی که قبلاً تشکیل شده بودند ، در این مدت شکل گرفتند.
القطر دوبار در سالهای ۱۹۹۹ و ۲۰۰۱ قهرمان لیگ ستارگان قطر شده است.
رود کابل یا دریای کابل (پشتو: کابل سیند؛ سانسکریت: कुभा) رودی است به طول ۷۰۰ کیلومتر که از ناحیۀ دره‌های سرچشمه واقع در کوه‌های هندوکش شروع می‌شود و در درۀ اونی کوه پغمان از رود هلمند جدا شده، جلگۀ میدان را آبیاری نموده از ولسوالی چهارده، وارد شهر کابل می‌شود. این رود در چهلستون با رود پغمان و در شینه به رود لوگر و پس از آن در جلگۀ سروبی به رود پنجشیر ملحق می‌شود و به جلگۀ جلال‌آباد سرازیر می‌شود.
سرانجام این رودخانه به رود بزرگ سند می‌ریزد.
رود کابل دارای طول ۷۰۰ کیلومتر بوده که ۴۶۰ کیلومتر آن در داخل خاک افغانستان جریان دارد. این رود اهمیت استراتژیکی و اقتصادی دارد. مزارع جلال‌آباد و لغمان که در زمره زمین‌های حاصلخیز است را آبیاری می‌کند.
در تابستان آب رود کابل کم می‌شود ولی در زمستان دارای آب زیاد می‌باشد. این رود حدود ۲۵ کیلومتر سرحد بین پاکستان و افغانستان را تشکیل می‌دهد. رود کنر در حصه نورستان با رود مستوچ یکجا می‌شود از که یخچالهای کوه چیانتر چترال منشأ می‌گیرد. در حصه جلال‌آباد با رود کابل ملحق می‌شود. دولت پاکستان در ۲۰ کیلومتری شهر پشاور سد را بنام ورسک بالای این رودخانه بنا نموده‌است. در حصه اتک با رود سند یکجا می‌شود.
کلمه Kubhā که نام باستانی رودخانه است هم واژه‌ای سانسکریت و هم اوستایی است که بعداً این کلمه به کابل تغییر یافت.The History and Culture of the Indian People: The Vedic age. By Ramesh Chandra Majumdar, Achut Dattatrya Pusalker, A. K. Majumdar, Dilip Kumar Ghose, Bharatiya Vidya Bhavan, Vishvanath Govind Dighe Published by Bharatiya Vidya Bhavan, 1962 Page 247|quote="The Kubha is the modern Kabul river which flows into the Indus a little above Attock and receives at Prang the joint flow of its tributaries the Swat (Swastu) and Gauri"Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India By John Muir page 352|quote='In the older parts of the Rigved the Indian people appear to be settled on the north western border of India, in the Punjab and even beyond the Punjab on the borders of the Kubha river the Kowpher in Kabul. The gradual diffusion of these people from this point towards the east, beyond the Saraswati and Hindustan as far as the Ganges, can be traced almost step by step in the later portions of the Vedic writings
ابوریحان بیرونی آن را «رودخانه غُروَند» نیز خوانده‌است. رودخانۀ کابل بعداً نام خود را به منطقه و شهرک کابل داد.
دانشمندی بنام روک می‌نویسد که اسکندر کبیر رود کابل را بنام کوفین خوانده‌است. تمام دانشمندان نظر دارند که نام کابل از نام رود کابل گرفته شده‌است. در زبان سانسکریت و اوستا رود کابل را بنام کو یعنی دریا یاد نموده‌است. بسیاری نامهای افغانستان و پاکستان در ریگ‌ودا نوشته‌است؛ و در زبان سانسکریت بعداً تغییر نموده‌است. این رود در طول تاریخ جنبه مذهبی مقدس و اقتصادی داشته‌است.
تقریباً از مارس ۲۰۱۹، ده هزار گالن فاضلاب تصفیه نشده از تصفیه خانه فاضلاب مکروریان هر ماه به رودخانۀ کابل ریخته می‌شود، گزارش شده که ای آبها باعث بروز مشکلات دستگاه گوارش در میان ۳۰۰۰ خانواده ای که در کنار رودخانه زندگی می‌کنند شده‌است.
رودخانۀ کابل بیشتر اوقات سال چیزی بیش از یک قطره نیست، اما در تابستان به دلیل ذوب شدن برف‌ها در رشته هندوکش پرآب می‌شود. بزرگ‌ترین معاون آن رودخانه کنر است که از رودخانه مستوج آغاز می‌شود و از یخچال چیانطار در دره بروغیل در چیترال پاکستان سرچشمه می‌گیرد و پس از سرازیر شدن به جنوب افغانستان با رود باشگل که از نورستان سرازیر می‌شود یکجا می‌کند. رود کنر در نزدیکی جلال‌آباد با دریای کابل یکجا می‌کند. علی‌رغم حمل آب کنر نسبت به کابل، این رودخانه پس از این تلاقی عمدتاً به دلیل اهمیت سیاسی و تاریخی این نام به صورت رودخانۀ کابل ادامه دارد.
جیمزتا هاکینز (زادهٔ ۲۵ ژانویه ۱۹۳۸ در لس آنجلس - درگذشته ۲۰ ژانویه ۲۰۱۲)، معروف به اتا جیمز خوانندهٔ آمریکایی در سبک بلوز، سول، ریتم و بلوز بود. فعّالیت او از ۱۹۵۴ شروع شد. از مشهورترین ترانه‌های او "سرانجام" (۱۹۶۰) و "ترجیح می‌دهم کور شوم" (۱۹۶۸) بودند. او در زندگی با مشکلاتی همچون اعتیاد به هروئین، آزار شدید جسمی و زندان روبرو شد تا این که در اواخر دههٔ ۱۹۸۰ دوباره به دنیای موسیقی بازگشت.
جیمز برندهٔ ۶ جایزهٔ گرمی، ۱۷ جایزهٔ موسیقی بلوز بود. او عضو تالار مشاهیر راک اند رول، تالار مشاهیر گرمی و تالار مشاهیر بلوز به ترتیب در سال‌های ۱۹۹۳، ۱۹۹۹ و ۲۰۰۱ شد."Etta James Hospitalized, Tour Suspended" . "Down Beat", July 27, 2007. رولینگ استون، او را در فهرست بهترین خوانندگان در رتبهٔ ۲۲ و در فهرست برتین هنرمندان در رتبهٔ ۶۲ قرار داد.