moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
روستای رحیم بیگلو از دوبخش سفلی با وسعت ۳۸۳ هکتارو علیا باوسعت ۳۰۱ هکتار تشکیل یافته که یکی ازروستاهای سرسبزومستعد کشاورزی شهر رضی می‌باشد. این روستا در۳ کیلومتری شهر رضی و ۷۳ کیلومتری مشگین‌شهر و در۴۸ کیلومتری اردبیل واقع شده‌است و ازجنوب درمجاورت رودخانه رضی و درقسمت غربی روستای هفت چشمه وازقسمت شرقی روستای ذکیلو و ازشمال به روستای پیرعلیلو متصل می‌باشد. درختان در هم تنیده در دو سوی جاده که از بین روستا عبور می‌کند این روستا را به جاده چالوس ارشق معروف کرده‌است. باغات میوه فراوان شامل گردو و سیب به صورت عمده کشت می‌شود. کوجه باغهای زیادی که در این روستا قرار دارد بر زیبایی آن افزوده‌است. بنای قدیمی مسجد ساخته شده در این روستا که با استفاده از مصالح سنگی و چسبیده به بقعه مذکور احداث شده حدوداً ۴۰۰ متر مربع می‌باشد که اخیراً بازسازی شده و روی قبر ضریح‌گذاری و بر روی مسجد گنبدطلایی رنگ با مناره‌های زیبا مذین شده بر روی قبر کتیبه‌ای به خط عربی به چشم می‌خورد که نوشته‌هایش ناخوانا می‌باشد، با توجه به مجسمه‌های قوچی موجود در داخل بقعه نشانگر حکومت قره قویونلوها و آق قویونلوها در قرن هشتم و نهم هجری می‌باشد. تپه‌های باستانی موجود در روستا نشان از قدمت تاریخی روستاست ازتپه‌های باستانی روستا می‌توان از تپه موسوم به گنج تپه، قزل قیه، قالاداغی و کربلا داغی، جیگرکلگی و … نام برد. محوطه قالا داغی که چیزی ازآثارقلعه بجا نمانده و تپه‌ای بیش نیست مربوط به سدهٔ ۱ تا ۵ هجری قمری است در روستای رحیم بیگلو علیا واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. گنج تپه، تپه‌ای باستانی است که در زیر خلوارها خاک انباشته شده و در تپه بنایی وجود دارد که توسط سود جویان میراث فرهنگی کنده کاری شده‌است. روستای رحیم بیگلو در قسمت شمال شرقی شهر رضی با فاصله دو کیلومتری واقع شده که تاریخ و تمدنی بس کهن دارد. وجود تپه‌های تاریخی و آثار بدست آمده از این روستا ما را به دوران‌های ماقبل اشکانیان رهنمون می‌سازد. در رحیم‌بیگلو سفلی بقعهٔ سید عمادالدین و سید ابراهیم از نوادگان موسی‌کاظم واقع شده‌است.هرادرزی، رستم (نگارنده)، قلعه قهقهه، زندانیان سیاسی و …، انتشارات آذر سبلان، اردبیل،1379، چاپ اول
قشلاق زیبای قوردولی در فاصله ۷کیلومتری غرب شهر رضی واقع شده و از سمت جنوب با روستای حسنلو و از سمت غرب با روستای نصیرکندی همسایه است.
وجه تسمیه این منطقه همان‌طور که از خودش بر میآید به معنای محل زندگی یا محل تجمع گرگهاست البته در این نامگذاری شکل ساختاری منطقه که غالباً تشکیل شده از سنگ‌ها و صخره‌های بزرگ است، که نمونه بارز ان آدام داشی (سنگ انسان نما) بی تأثیر نبوده‌است.
زمین‌های مسطح این منطقه برای زراعت و باغداری مورد استفاده قرار گرفته ولی با این حال قوردلی طبیعت بکر و تازه خودش را حفظ کرده‌است.
قوردولی گیاهان داروئی زیادی از جمله آویشن. نسترن وحشی. گل ختمی و شیرین بیان و غیره را در خود جا داده‌است. لازم است ذکر شود که طبیعت این قشلاق کیفیت مطلوبی دارد و می‌تواند پذیرای مهمانان و گردشگران مشتاق باشد.http://seeiran.ir/تندیس-آدام-داشی/
کاروانسرای شاه عباس واقع در روستای قانلی بلاق در نزدیکی رضی به مساحت تقریبی 40 ×40 به شکل مربع، نزدیکی مرز امروزین ایران و جمهوری آذربایجان می‌باشد.کاروانسرای قاتلی بولاغ در در گوشه جنوب شرقی روستای مرزی قانلی بولاغ (سرباز وطن) و در بخش ارشق شهرستان مشکین شهر و در 38 درجه و 49 دقیقه و 36 ثانیه عرض شمالی و 48 درجه و 1 دقیقه و 23 ثانیه طول شرقی واقع شده که ارتفاع آن از سطح دریا 1550 متر می‌باشد. این بنا در دوره آرامش سیاسی عهد صفوی و به احتمال زیاد در زمان شاه عباس، به سبک چهار ایوانی ساخته شده و به کاروانسرای شاه عباسی معروف است. کاروانسرای قانلی بولاغ در ابتدا به عنوان پناهگاهی برای استراحت کاروانیان بوده و تا حدود 80 سال پیش عشایران منطقه از این مکان به صورت دسته جمعی به عنوان خانه مسکونی قشلاقی استفاده می‌کرده‌اند.کاروانسرای مزبور در دهستان ارشق شمالی در روستای قانلی بولاق از طرف شمال و شرق به جمهوری آذربایجان، از غرب به جاده اصلی اردبیل گرمی، از جنوب به روستاهای عالیشان سویو و آقا بیگلو محدود می‌شود.حسین اوا، م،آ، تاریخ جنوب قفقاز(فرهنگ و تمدن خوجالی -گَده بی، قرن 16- 9 ق.م)، باکو، 2011، چاپ اول
گیوی یکی از شهر های استان اردبیل در کشور ایران است .
شهر گیوی شامل دو منطقه بنام‌های گیوی علیا و گیوی سفلی می‌باشد. اهالی شهر "کیوی" و روستاهای اطراف، این شهر را «کویو- Küyü» تلفظ می‌کنند اما در اسناد رسمی پنجاه سال گذشته به‌صورت‌های کیوی- گیوی- سنجبد- کوثر ثبت شده‌است که اسم کوثر هیچ گونه پیشینه ی تاریخی ندارد. اسم این شهر در برخی کتب تاریخی از جمله «نزهه القلوب» حمدالله مستوفی به صورت «کوی» ذکر شده‌است.
زبان اهالی ترکی آذربایجانی و جمعیت گیوی در سال ۱۳۹۹ خورشیدی برابر با ۱۵،۳۳۲ نفر بوده‌است.
مردم شهرستان کوثر با مرکزیت شهر گیوی پیرو دین اسلام و دارای مذاهب شیعه (دوازده امامی) و سنی هستند.
طبیعت بی‌نظیر این منطقه مخصوصاً در فصل بهار و تابستان سبب ورود گردشگران زیادی به این منطقه شده است. از جاذبه‌های تاریخی این منطقه می‌توان به حمام سنگی شهر گیوی، آبگرم گیوی و ژئوپارک دربندمشکول (شهرستان کوثر) اشاره کرد.
نیر یکی از شهرهای استان اردبیل ایران است. این شهر در ۳۰ کیلومتری شهر اردبیل، ۲۰ کیلومتری شهر سرعین و ۴۵ کیلومتری شهر سراب واقع شده‌است.
این شهر دارای چشمه‌های آب متعدد است که معروفترین آن تفرجگاه بولاغلار است. از جمله جاذبه‌های دیگر شهر نیر وجود آبگرم‌های متعدد با خاصیت درمانی است که معروفترین آنها سقزچی، گل، قینرچه و برجلو هستند که درجه حرارت بعضی از آنها تا ۵۶ درجه سانتیگراد نیز ثبت شده‌است و جهت درمان امراض پوستی مفید تشخیص داده شده‌است.
مناطق زیر از جمله مکانهای باستانی نیر ند:
بنا به نوشته بلاذری: «نیر دیهی بود و کوشک کهنه و درهم شکسته‌ای داشت. مرّبن عمر موصلی طایی در آنجا فرود آمد و بنیاد نهاد و پسرانش را در آن سکنی داد که به ظن قوی، اینان کوشکهایی در آن قریه بنا کردند و به صورت شهری درآوردند که احتمالاً باید همان قریه نیر باشد؛ و بازار جابروان را بنیاد نهاده، برزگش ساختند.» یکی از پسران مرّبن علی از سرکشان آذربایجان بود و در سال ۲۱۲ هجری محمد بن حمید طوسی او را دستگیر ساخته به بغداد فرستاد ولی او بار دیگر به آذربایجان برگشته و به حکمرانی خود پرداخت ابن خردابه در کتاب مسالک و ممالک (تألیف سالهای ۲۳۰–۲۳۴) او را خداوند جابروان و نیریز می‌خواند. جابروان یکی از شهرهای آذربایجان بوده و یاقوت حموی می‌نویسد که در نزدیکی نریز (نیر فعلی) بوده ولی از بلاذری نقل شده که در نریز و در نزدیکیهای اردبیل بوده‌است. در دوره حکومت ترکان آق قویونلو نیر از اهمیت فراوانی برخوردار بوده در قسمت شمالی این شهر دهستان و مدفن سلطان دورسونخواجه یکی از سلاطین آق قوینولو قرار دارد.
طبق اظهار نظر مطلعین نام اصلی آن نرسی بوده‌است و چنین مشهور است که نرسی پادشاه مشهور ساسانی آن را آباد کرده‌است. این نام در نوشته‌های قدیمی این شهر دیده شده‌است.
سوغات مهم این شهر کره و پنیر و عسل و سرشیر است همچنین فرش و گلیم بافی دستی در میان زنان منطقه رایج است.
آواجیق یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی ایران است. این شهر غربی‌ترین منطقه شهری در ایران از لحاظ مختصات جغرافیایی و مسکونی بودن است.
آواجیق از شهرهای شمالی آذربایجان غربی است که در بخش دشتک شهرستان چالدران در مرز ایران و ترکیه قرار دارد.آواجیق از سکونتگاه‌های قوم آیروملو در استان آذربایجان غربی است و مردم آن به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند.ایرانیکا:آیروملو آواجیق از نظر جغرافیایی، غربی‌ترین شهر ایران است.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران بر پایه نتایج سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این شهر برابر ۱٬۶۴۹ نفر بوده‌است. گورستان تاریخی پیر احمد کندی آواجیق از آثار قدیمی آن است.
بازَرگان یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی ایران است. این شهر در بخش بازرگان شهرستان ماکو جای دارد و گذرگاه مرزی بازرگان در یک کیلومتری آن قرار دارد.
مردم شهر بازرگان آذری و کُرد هستند که به زبان‌های ترکی آذربایجانی و کردی کرمانجی صحبت می‌کنند؛ دین‌شان اسلام و پیرو مذاهب شیعه و سنی هستند.اسکندری‌نیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوة معیشت عشایر آذربایجان غربی. بندرانزلی: 1366، ص 52-62؛ توحدی، کلیم‌الله. حرکت تاریخی کرد به خراسان. مشهد: 1364، ص 2/176-177؛ لطفی پاشا. تواریخ العثمانی. استانبول: 1341ق، ص 323؛ نیز نک: سومر، فاروق. نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعة دولت صفوی. ترجمة احسان اشراقی، محمدتقی امامی، تهران: 1371، ص 94-95.
doran_Countyاسکندری نیا، ابراهیم: ساختار و سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی
شهر بازرگان از توابع شهرستان ماکو و در ۱۵ کیلومتری شمال آن قرار گرفته‌است. بازرگان به عنوان نقطه خروجی مرز ایران و ترکیه در دامنه کوه آرارات واقع شده‌است؛ و نام دروازه اروپا را به خود گرفته‌است
شهر مرزی بازرگان در شمال غربی ایران و شمالی‌ترین نقطه آذربایجان غربی قرار گرفته و ازنظر موقعیت جغرافیا و اقتصاداز اهمیت ویژه‌ای برخوردار استتروریسم در بازرگان زیرا از طرف شمال در یک کیلومتری کشور ترکیه و از طرف شمال شرقی با جمهوری خود مختار نخجوان هم مرزاست. گذرگاه مرزی بازرگان، مهم‌ترین گمرک زمینی کشور در این شهر قرار دارد و بعنوان دروازه اروپا یا پیشانی ایران بشمار می‌رود که روزانه صدها مسافر داخلی و خارجی (توریست و گردشگر) و صدها کامیون ترانزیتی و سواری از این شهر مرزی و قدیمیرئیس شورای اسلامی بازرگان:بافت قدیمی شهر بازرگان ساماندهی می‌شود دیدن و تردد می‌نمایند.
از جمله افرادی که به این شهر وارد شده و در سفر نامه خود از شهر بازرگان نام برده اوژن فلاندن سیاح معروف فرانسوی است که در زمان قاجاریه و در زمان حیات علی خان سردار ماکو به ایران سفر کرده و از بازرگان در کتاب خود یاد کرده‌است.
بازرگان که از سال ۱۳۶۵ از طریق نمایندگی شهرداری و زیر نظر شهرداری شهر ماکو اداره می‌شد.
با توجه به موقعیت حساس مرزی بودنش و گسترش عمران در این محل نمایندگی تکافوی نیاز منطقه نبود، بهمین علت به جهت دارا بودن ظرفیت‌های بالقوه و قرار گرفتن مهم‌ترین گمرک زمینی کشور در این منطقه و عبور جاده ترانزیت از وسط بازرگان و همچنین مکاتبات مکرر از سوی اهالی شریف منطقه، نمایندگی شهرداری بازرگان در نیمه دوم سال ۱۳۷۵ با مجوز رسمی وزارت کشور ایران به شهرداری مستقل با درجه ۲ شهرداری فعالیت خود را رسماً آغاز نمود و در سال ۱۳۷۸ به دلیل گسترش فعالیتها و حجم زیاد پروژه‌های عمرانی از درجه ۲ به درجه ۵ ارتقاء یافت.
بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر بازرگان برابر با ۹٬۹۷۹ نفر بوده‌است. گمرک بازرگان منبع اصلی درآمد مردم این منطقه بحساب می‌آید.
اقتصاد شهر بازرگان بر اساس گمرک ایران و گمرک ترکیه است. همچنین تعدادی زیادی از جمعیت این شهر در مرز بازرگان کار می‌کنند.
چهاربرج یا چاربورج شهر چهاربرج، از شهرهای استان آذربایجان غربی در ایران است. این شهر مرکز شهرستان چهاربرج می‌باشد که نطقه مرزی بین دو استان آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی به حساب می‌آید، به گونه ای که از شرق و شمال با شهرهای ملکان و بناب و از جنوب با شهر میاندوآب همجوار است.
تا قبل از سال ۱۴۰۰ چهاربرج مرکز بخش مرحمت آباد بوده که پیش از انقلاب اسلامی از توابع شهرستان مراغه بوده و پس از آن در تقسیمات کشوری از توابع شهرستان میاندوآب محسوب می‌شد و هم‌اکنون مرکز شهرستان چهاربرج به‌شمار می‌آید.
شهر چهاربرج دارای فروشگاه‌های لوازم خانگی متعدد می‌باشد و قطب لوازم خانگی و عمده فروشی که اکثراً از بانه و پیرانشهر و مرز سرو ترکیه می‌آیند پر رونق است و گردشگران زیادی هر ساله به قصد خرید به این شهر می‌آیند. زبان اهالی این شهر ترکی آذربایجانی است.اوجاق در جلد چهارم کتاب «فرهنگ جغرافیائی ایران (آبادیها)» نیز زبان مردم چهاربرج، ترکی آذربایجانی مذهب آن‌ها شیعه ذکر شده‌است.رزم‌آرا، حاجعلی (۱۳۳۰)، فرهنگ جغرافیائی ایران (آبادیها)؛ جلد ۴: استان ۳ و ۴ آذربایجان، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی کشور، انتشارات دایره جغرافیائی ستاد ارتش.
از مناطق دیدنی بخش چهاربرج، می‌توان به امامزاده تاج الدین علی و منطقهٔ شامات اشاره کرد.
منطقه مرحمت آباد به مرکزیت شهر چهاربرج در جنوب آذربایجان غربی واقع شده‌است و از حدود ۱۵۰ سال پیش ناصر الدین شاه عایدات جلگه شمالی میاندوآب را به نوه دختری خویش به نام مرحمت واگذار کرد. از آن پس جلگه شمالی میاندوآب به منطقه مرحمت آباد معروف و نامگذاری شد.
سابقه تاریخی شهر چهاربرج به هزاران سال قبل بر می گرددو طبق ادبیات سینه به سینه به زمان هلاکو خان حاکم در مراغه می‌رسد، که با توجه به شرایط آب و هوایی و جغرافیایی از جمله: دریاچه ارومیه، جنگل‌های چند صد کیلومتری معروف به شامات، شکارگاه مناسب و محل نگهداری اسب و گوسفند و غیره است. این منطقه محل احشام حکومتی محسوب می‌شده و وجود شکار و امکانات دیگر حیاتی باعث مهاجرت مردم از سایر مناطق و رونق سکونت در این منطقه شد و با گذشت زمان به شکل و بافت امروزی تبدیل شد. البته آثار تاریخی و زیر خاکی از جمله کوزه‌های سفالی و غیره بدست آمده از منطقه حاکی از سابقه تاریخی حتی قبل از هلاکوخان است.
و هم چنین چندین روستا که سالیان خیلی پیش در اثر بلایای طبیعی و غیره ازبین رفته‌است و آثار به جای مانده از آن‌ها، و نشانه‌های حیات و زندگی در آن مخروبه‌ها که هم نام روستاهای امروزی بودند در منطقه آثار آنها بر جای مانده‌است.
حکایت دیگر اینکه: منطقه چهاربرج اردوگاه قوم مغول و لشکرگاه بوده و دور تا دور منطقه حصار کشیده بود و چهار تا برج و قلعه محکم، در چهار گوشه منطقه به عنوان برج مراقبت برای نگهبانی وجود داشت که اثر دو تا ازآنها به نام‌های تپه بزرگ چهاربرج و تپهٔ فیروزآباد تاکنون باقی است. همچنین بناهای تاریخی و زیارتی موجود در منطقه برای گویا ساختن قدمت تاریخی شهر چهاربرج و شناخت دقیق تر منطقه قابل توجه است. است
این شهر در خرداد ۱۳۷۵ از روستا تبدیل به شهر شده‌استدر ادامه گزارشی از تاریخ و جمعیت شهر چهاربرج ارائه می‌شود :- در کتاب سفرنامه مراغه نوشته شده در سال ۱۲۹۷ قمری (حدود سال ۱۲۵۷ شمسی) از حمله کردهای مهاباد به مرحمت آباد و چهاربرج و قتل و غارت هزاران نفر خاطراتی گزارش شده‌است.- در کتاب مرآة البلدان اعتماد السلطنه (ج۴ ص۱۹۱۹) نوشته شده در سال ۱۲۹۴ شمسی، از چهاربرج نام برده و هر یک از قریه جدید و قدیم را دارای چهل یا پنجاه خانوار سکنه دانسته‌است.
بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۰، جمعیت این شهر برابر با ۸۶۵۱ نفر بوده‌است. این شهر در ۲۵ کیلومتری میاندوآب قرار دارد و از یک سو مرز بین آذربایجان شرقی و غربی است. این شهر از شمال به روستای قپچاق و از جنوب به روستای فیروزآباد (چره جلو) ختم می‌شود.
شهر ربط از توابع شهرستان سردشت استان آذربایجان غربی ایران می‌باشد. این شهر با نام های دیگر هم معروف است شهر آفتاب و موساسیر.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.مردم این شهر به زبان کردی سورانی با لهجه مکریانی سخن می‌گویند. و پیرو مذهب سنی (شافعی) هستند.
ربط خاستگاه دولت شهر موساسیر یکی از مراکز مهم حکومتی فدراسیون ماناها می‌باشد، همچنین ربط نقطه اتصال تمدن آشور، اورارتو با دولت مانایی بوده‌است.
ربط تا سال ۱۳۴۲ همراه با شهر سردشت از بخش‌های تابعه شهرستان مهاباد بوده‌اند. همچنین از سال ۱۳۸۲ تبدیل به شهر مستقلی از توابع شهرستان سردشت شده‌است.
ربط در بستر دشت زاب- که لوی - و در دامنه‌های کوه ترخان (Tarxan) گسترده شده‌است، گردنه زمزیران و کوه ابراهیم جلال در شمال غربی ربط قرار دارند.
مردم این شهر کرد بوده و با زبان کردی سورانی و لهجه مکریانی صحبت می‌کنند. مردم ربط پیرو مذهب سنی شافعی هستند. این شهر در جنگ ایران و عراق ۶۲ بار توسط هواپیماهای عراق بمباران شده‌است و به همین جهت به دزفول کردستان شهرت یافته‌است.
تا قبل از سال ۱۳۹۱ ربط پذیرای خیل عظیم میهمانان شرکت کننده در جشن باشکوه نوروز از سراسر ایران و اقلیم کردستان عراق در روز نخست هر سال بوده‌است، بنابر گزارش‌های برگزار کنندگان مراسم در سال ۱۳۹۰ ه‍.ش برابر با سال ۲۷۱۱ کردی (آخرین سال برگزاری جشن) جمعیتی بالغ بر ۸۰٬۰۰۰ نفر در این گردهمایی شرکت کرده‌اند؛ از سال ۱۳۹۱ به دلایل امنیتی برگزاری این مراسم ممنوع اعلام شد.
برطبق بررسی‌های صورت گرفته در شاخص‌های جمعیتی، شهر ربط به عنوان برخوردارترین شهر استان آذربایجان غربی شناخته شده‌است؛ شاخص‌های مورد بررسی در این بخش شامل سه شاخص نرخ رشد جمعیت (۸۵–۷۵)، درصد مهاجرین وارد شده به کل جمعیت و معکوس بار تکفل بوده‌است.
در سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر ربط ۱۵٬۷۵۰ نفر در ۴۰۳۰ خانوار بوده‌است که از این تعداد ۸٬۰۰۲ نفر مرد و ۷٬۷۴۸ نفر زن بوده‌اند. با توجه به تغییرات جمعیتی حدفاصل سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۵، نرخ رشد جمعیت شهر ۵ درصد می‌باشد.
نسبت جمعیت مردان به زنان در سال ۱۳۹۵، ۱۰۳ به ۱۰۰ بوده‌است.
با استفاده از آزمون‌های آماری و نیز اطلاعات دریافت شده از ارگان‌های شهر ربط، جمعیت این شهر در سال ۱۴۰۰ حدود ۱۹٬۴۴۴ نفر در ۵۱۵۷ خانوار تخمین زده می‌شود.
شهر ربط در شمال‌غرب ایران، استان آذربایجان غربی و منطقه موکریان، در مسیر سردشت به مهاباد، ارومیه، بوکان و بانه واقع شده‌است و مرکز بخشی به همین نام در ضلع شرقی شهرستان svnaj می‌باشد.
در سال ۱۳۹۹ این شهر با تأسیس بخش مستقلی به نام ربط در کرانه شرقی و همچنین بخشی از کرانه غربی رودخانه زاب کوچک از بخش مرکزی شهرستان سردشت تفکیک شده‌است. با توجه به سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت بخش ربط ۳۴٬۶۱۱ نفر می‌باشد. با توجه به پتانسیل‌های بالقوه منطقه ربط اعم از راه‌های ارتباطی، مناطق توریستی و موقعیت جغرافیایی استراتژیک و مستعد رشد، تأسیس بخش ربط نقطه عطف برای ربط خواهد بود.
نزدیک‌ترین شهر به ربط، شهر سردشت است.
ربط از شمال با مهاباد، از شرق با بوکان، از جنوب شرق با بانه،
از شمال غرب با پیرانشهر و از غرب و جنوب غرب با رودخانه زاب و شهر سردشت همسایه است.
شهر ربط دارای فواصل زیر با شهرهای ذیل می‌باشد:
ره‌آوردهای ربط: شامل غذاهای سنتی، سوغات و صنایع دستی
سِرُو یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی ایران است. این شهر در بخش صومای برادوست شهرستان ارومیه جای دارد.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ. شهر سرو در سال ۱۳۷۹ هجری شمسی با تصویب دولت و با ادغام چهار روستای سرو، کورآباد، بهیک و نوجوان با یکدیگر تشکیل شد و به‌دلیل قرارگرفتن در نزدیکی کوه‌های بلند مرزی، دارای آب‌وهوای سردسیر و کوهستانی است. مراکز خرید پوشاک ترکیه‌ای باعث شده که روزانه مسافران زیادی از اقصی نقاط کشور برای خرید کالاهای مورد نیاز خود به این شهر مرزی مسافرت کنند.
شهر سرو در ۵۵ کیلومتری شمال غرب شهر ارومیه قرار گرفته‌است. سرو شهری مرزی است و حالتی گمرکی و ترانزیتی دارد و دارای بازارچه‌های متنوع برای خرید پوشاک، خوراکی ولوازم آرایشی و بهداشتی اصل ترکیه است.
مردم شهر سرو مردم کرد هستند که زبان کردی کرمانجی صحبت می‌کنند ؛ دین‌شان اسلام و پیرو مذهب سنی هستند.https://silvananews.ir/4207-2/https://intoday.ir/introducing-city-sarv/
سیلوانه شهری در بخش سیلوانا شهرستان ارومیه استان آذربایجان غربی است.
مردم شهر سیلوانا مردم کرد هستند که به زبان کردی کرمانجی صحبت می‌کنند ؛ دین‌شان اسلام و پیرو مذهب سنی هستند.https://anyja.ir/magazineDetail/1198
این شهر در جنوب غربی استان آذربایجان غربی و در فاصله ۳۰ کیلومتری غرب شهرستان ارومیه و در دامنه ارتفاعات بلند مشرف بر خط مرزی ایران و ترکیه و در قسمت میانی ان واقع شده‌است. سیلوانا از شرق به شهر ارومیه و با دهستان باراندوز در روضه چای از توابع بخش مرکزی ارومیه و از غرب با شهر شمزینان ترکیه و از شمال با شهر سرو و دهستان برادوست از بخش صومای برادوست از سمت جنوب در داخل کشور با منطقه دشتبیل شهرستان اشنویه نیز با منطقه خاکورک کردستان عراق محدود می‌شود.
در حدسی نادرست، برخی مددعی شده‌اند که سیلوانه (سیلوانا) کلمه‌ای با ریشه‌ای ایتالیایی و به معنی جنگل و بیشه سبز است.
وجود زمین‌های آبی و دیمی مستعد در منطقه، آب‌های فراوان زیرزمینی و جاری، اقلیم کوهستانی، بارندگی مناسب سالیانه، طبیعت زیبا و همیشه سرسبز و وجود راه‌های ارتباطی فراوان با شهرستان‌ها و کشورهای همجوار زمینه مناسبی برای کشت محصولاتی همچون گندم، نخود و جو و لوبیا، عدس، سیب زمینی و سیفی جات، پیاز، گوجه فرنگی، توتون و… ایجاد کرده‌است.
با در نظر گرفتن شرایط آب و هوا و اقلیم سیلوانا، این شهر در زمینه باغداری نیز دارای ظرفیت‌های زیادی می‌باشد از جمله آن می‌توان به باغهایی همچون سیب، گلابی، گردو، زردآلو، گیلاس، آلوچه، هلو، به و همچنین درختانی نظیر سیب وحشی، گلابی وحشی، بوتهٔ سماق، گردو، بلوط، زالزالک، بادام وحشی، سنجد و … اشاره کرد.
صنایع دستی منطقه شامل فرش، گلیم، جاجیم، کلاه و جوراب پشمی و نیز انواع فرآورده‌های لبنی مانند ماست، پنیر، کره، روغن حیوانی و پشم از محصولات دامی اشاره نمود.
سیمینه شهری است در بخش سیمینهٔ شهرستان بوکان استان آذربایجان غربی ایران.
نام شهر سیمینه از رودخانهٔ سیمینه‌رود گرفته شده است. نام قبلی سیمینه، قره‌موسالی بوده و ساکنان آن ترک زبان بوده‌اند که بعد از مهاجرت کردزبانان به این منطقه، فرهنگ کردی در آنجا غالب گشته است. سیمینه بین شهرهای بوکان و میاندوآب قرار گرفته‌است، و جادهٔ ترانزیتی از وسط آن عبور و شهر را به دو نیمهٔ شرقی و غربی تقسیم می‌کند؛ ضمن اینکه عبور رودخانهٔ سیمینه‌رود از ضلع غربی شهر نمای خاصی به شهر به‌ویژه در فصل بارندگی بخشیده‌است.
از جمله جاذبه‌های شهر، علاوه بر رودخانهٔ سیمینه‌رود، پارک شهر واقع بر روی تپهٔ منبع آب شرب سابق شهر می‌باشد، و نیز کوه‌های ساری بابا و بدری در سمت جنوب شرق و شرق شهر از زیبایی‌های شهر به‌شمار می‌روند.
در سال ۱۳۸۵ خورشیدی شهر سیمینه با جمعیت هزار نفر کم‌جمعیت‌ترین شهر استان آذربایجان غربی بود. در سال ۱۳۸۲ شهرداری در آن دایر گردید.پورتال استان آذربایجان غربی> مسکن و شهرنشینی: اطلاعات آماری سازمان . بازدید: ژوئن ۲۰۱۰.
سیه‌چشمه مرکز شهرستان چالدران در استان آذربایجان غربی است.
سابقه تاریخی آن به حدود پنج قرن می‌رسد که از آثار تاریخی آن، می‌توان به قره کلیسا و مقبره صدر الدین (وزیر شاه اسماعیل) اشاره کرد.
زبان مردم سیه چشمه، ترکی آذربایجانی می‌باشد.شهرستان چالدرانشهرستان چالدرانKURDISH TRIBESمنابع: پژوهشنامهٔ تاریخ تمدن اسلامی سال پنجاه و دوم پاییز و زمستان ۱۳۹۸ شمارهٔ ۲
این شهر قبلاً قره‌عینی نامیده می‌شد. طبق روایتی «قره‌عینی» از نام پدر و پسری که «قره» و «عینی» نام داشتند و نخستین ساکنان این منطقه بودند، گرفته شده‌است. طبق روایتی دیگر نام سیه‌چشمه از منطقه‌ای نیمه باتلاقی و چمن‌زار به نام قره‌بلاغ (برابر فارسی‌اش می‌شود سیه‌چشمه) گرفته شده‌است، تعلق دارد.
شهر شاهین‌دِژ مرکز شهرستان شاهین‌دژ در استان آذربایجان غربی واقع شده‌است. این شهر در ۸۵ کیلومتری شمال غرب تکاب و در ۵۵ کیلومتری جنوب شرق میاندوآب و ۴۵ کیلومتری شرق بوکان قرار دارد. این شهر جزو تاریخی‌ترین شهرهای استان آذربایجان غربی و ایران است.
شاهین‌دژ بین ۳۶ درجه و ۴۰ دقیقهٔ عرض شمالی و ۴۶ درجه و ۳۴ دقیقهٔ طول شرقی در ارتفاع ۱۴۰۶ متری از سطح دریا واقع شده‌است. جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۹ برابر با ۴۳،۱۳۱ نفر و ۹٬۹۱۶ خانوار اعلام شده‌است.
شاهین‌دژ در قرن هفتم قبل از میلاد آئوکانه (aukane) نامیده شده‌است و در مورد نام صایین‌قلعه طبق تواریخ در دورهٔ ساسانیان عدهٔ زیادی از مردم جهت نیایش به آتشکدهٔ آذرگشسب واقع در تخت سلیمان در ۳۰ کیلومتری شهر فعلی شاهین‌دژ می‌رفتند که بسیاری از این افراد از بزرگان و سلاطین ساسانی بوده‌اند که از قبل از رسیدن به آتشکده در محل شاهین‌دژ قلعه‌ای جهت استراحت بنا نهاده و نام آن را صایین‌دژ نهادند.
بعد از ظهور اسلام صائین‌دژ، صائین‌قلعه نام گرفت و در دورهٔ پهلوی «شاهین‌دژ» نام گرفت و هم‌اکنون نیز به همین نام خوانده می‌شود.
شاهین‌دژ (قلعهٔ عقاب) پیش از اسلام بر سر راه آتشکدهٔ آذرگشنسب قرار گرفته بود و بزرگان زرتشتی پس از زیارت این مکان مقدس، در ۳۰ کیلومتری غرب آن، قلعه‌ای برای استراحت خود ساخته بودند که این قلعه به‌تدریج بزرگ و بزرگ‌تر شد و نهایتاً تبدیل به یک شهر کوچک گردید. شاهین به‌عنوان نگهبان این قلعه استفاده می‌شد و هم‌اکنون نیز در شمال این شهر صخره‌هایی معروف به لانهٔ عقاب موجود است. نام این شهر پس از اسلام به «صائین‌قلعه» و در دورهٔ پهلوی نیز به «صائین‌دژ» تغییر پیدا کرد. پس از انقلاب اسلامی به همان نام تاریخی «شاهین‌دژ» خوانده شد. منطقهٔ افشار از دو قسمت مشخص و با دو آب‌وهوای متفاوت تشکیل یافت، و در منتهی‌الیه جنوب خاوری آذربایجان غربی، مابین بیجار، گروس، سقز، خمسهٔ زنجان و سراسکند میانه واقع شده‌است. منطقه‌ای که مرکز آن تکاب است و معروف به یوخاری محال (محال علیا) و منطقهٔ دیگر را که مرکز آن سایین‌قالا یا همان شاهین‌دژ فعلی است، آشاقی محال (محال سفلی) می‌نامند.محمدی، علی، تاریخ تکاب افشار، فصل هجدهم - وجه تسمیه تکاب و افشار صفحه ۹۳–۹۸
بیشتر سکونت کنندگان شاهین‌دژ آذری هستند و به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند، گروه‌هایی از کردها و طوایف چهاردولی، موصلانی، زاخورانی، هشترودی (قره‌داغلی) و شاهسون نیز در شاهین دژ ساکن هستند.
اقلیت زاخورانی، موصلانی و چهاردولی در شهرستان زندگی می‌کنند.
بیشتر مردم شاهین‌دژ مسلمان بوده و پیرو مذاهب شیعه و سنی می‌باشند.
این شهر در ۲۲۱ کیلومتری جنوب تبریز ۲۱۲ کیلومتری جنوب شرق ارومیه و ۶۹۸ کیلومتری غرب تهران قرار دارد
جاده ۲۳ (ایران) از این شهر عبور می‌کند و این شهر را به میاندوآب، تکاب، بیجار و همدان متصل می‌کند
تعداد دو تپهٔ دست‌ساز موجود در داخل شهر که در زمان حکومت مغول‌ها به‌منظور مقابله با حملهٔ دشمنان احداث شده اشاره کرد. در حفاری‌های صورت‌گرفته در سال ۱۳۸۸ بر روی یکی از این تپه‌ها (تپه قاپان) که به روش لایه‌نگاری پله‌ای انجام شد و از نقطهٔ ثابت تا خاک بکر نزدیک به ۲۴ متر لایه‌نگاری شده، دوره‌های اسلامی، ساسانی، مانایی، عصر آهن، برنز۳٬۲ و ۱، کالکولیتیک (عصر مس و سنگ) جدید، میانی و قدیم، و نیز عصر نئولیتیک (نوسنگی) شناسایی شد که قدیمی‌ترین لایهٔ استقرار این محوطهٔ مربوط به دورهٔ نوسنگی است که قدمت آن ۸۰۰۰ سال تخمین زده می‌شود. در حفاری‌های سال ۱۳۸۵ ظروف سفالی زرین‌فام متعلق به قرون سوم و چهارم هجری به دست آمد که نشانگر جایگاه این محوطه به‌عنوان یکی از مراکز مهم ساخت سفالینه‌های زرین‌فام است. یکی از ظروف مکشوفه از این منطقه که در آن شاهینی در حال شکار گوزن به تصویر آمده و کتیبه‌ای به خط کوفی با مضمون آرزوی یُمن و برکت برای صاحب ظرف بر روی آن حک شده در سال ۸۷ به‌عنوان نماد دهمین گردهمایی بین‌المللی باستان‌شناسی ایران که در هرمزگان برگزار شد، انتخاب شده بود.
حمام تاریخی قپان مربوط به اواخر دورهٔ قاجار است و خیابان شهید مطهری، کوچه ۱۵ خرداد راستهٔ قپان واقع شده‌است.
نمای آجری منحصربفرد با تزئینات آجرکاری بسیار زیبا در خیابان امام خمینی و همجوار بانک ملی واقع شده‌است. این اثر متعلق به دورهٔ اواخر قاجاری و هم‌زمان با حمام تاریخی قپان می‌باشد. این اثر در سال ۱۳۸۷ به ثبت ملی رسیده‌است.
پارک جنگلی با مساحت تقریبی ۲۶ هکتار بزرگ‌ترین پارک مصنوعی شاهین‌دژ است که در شمال باختر این شهر واقع شده‌است.این پارک دارای دو آبنما است که درنهایت به‌صورت دو آبشار مصنوعی سرازیر می‌شوند.
زرینه‌رود
زرینه‌رود که با طول ۳۰۲ کیلومتر یکی از بلندترین و پرآب‌ترین رودهای شمال غرب ایران می‌باشد، از شاهین‌دژ عبور می‌کند. این رود دارای گونه‌های مختلف ماهی ازجمله ماهی اسبله، آمور، کپور طلایی و معمولی، کاراس، فیتوفاگ و بیگ‌هد، ماش، سفید و کیلکا و سیاه ماهی است. این رودخانه بزرگ یکی از جذاب‌ترین مناطق طبیعی استان آذربایجان غربی می‌باشد که امکان قایق‌رانی در تمامی طول آن وجود دارد و سالانه پذیرای گردشگران و توریست‌های بسیاری از داخل و خارج کشور است. تپه قپان
تپه قاپان که در زمان مغول برای مقابله با حملهٔ دشمنان ساخته شد، یکی از آثار ملی ثبت‌شدهٔ ایران در شاهین‌دژ است و قدمت آنها به بیش از ۸۰۰۰ سال می‌رسد. این تپهٔ باستانی طبیعی نبوده و به جهت استراحت کاروان‌ها و اهداف نظامی ساخته شده‌است. این تپهٔ تاریخی در مرکز شهر شاهین‌دژ قرار گرفته و از آثار مهم در مطالعات باستان‌شناسی عصر برنز، آهن و به‌ویژه اسلامی به‌شمار می‌رود.
حمام قپان
این حمام تاریخی در دورهٔ قاجار بنا نهاده شده و در قسمت باختری شاهین‌دژ واقع شده‌است. این حمام دارای سقفی گنبدی‌شکل است و روزنه‌های ایجادشده در آن برای تهویهٔ هوا و تأمین روشنایی کاربرد داشتند. ابتدایی‌ترین بخش این حمام رختکن است. بخش بعدی یک راهروی پیچ‌درپیچ است که رختکن را به گرمابه متصل می‌کند. در گرمابه دو نوع حوض وجود دارد که یکی دارای آب سرد و دیگری دارای آب گرم بوده‌است. برای گرم کردن آب حوض از آتش آتشخانه استفاده می‌شده و لوله‌های سفالی این آب گرم را به گرمابه منتقل می‌کرده‌است.
کوه پیر محمد
کوه پیر محمد، با ارتفاع ۲۷۲۰ متر در شمال شرقی شاهین‌دژ واقع شده که تقریباً از همه‌جای شهر قابل‌رویت است. این کوه به‌خصوص در فصل بهار از تفرجگاه‌های مهم شاهین‌دژ به‌شمار می‌رود.
کوه قره داش
قلهٔ کوه قره داش با ارتفاع ۲۸۷۱ متر در شمال شرقی شاهین‌دژ یکی از بام‌های این شهر است. هرساله کوهنوردان متعددی به قلهٔ این کوه صعود می‌کنند.
آبشار اوزان
آبشار اوزان در مجاورت روستایی به همین نام و در فاصلهٔ ۳۰ کیلومتری شرق شاهین‌دژ واقع شده‌است. بلندی این آبشار حدود ۱۵ متر است و در زمره آبشارهای دائمی قرار دارد در دره ای سرسبز و بسیار زیبا واقع شده‌است. مسیر رسیدن به این آبشار دارای پیچ و خم‌های بسیار و در مقطی سنگلاخی است اما سرسبزی دره منتهی به آبشار سختی مسیر را آسان و دلچسب می‌نماید. با رسیدن به انتهای دره آبشاری زیبا و بسیار پرآب به چشم می‌خورد که با صدایی مهیب به پایین می‌خزد. اطراف آبشار را درختان و درختچه‌های گوناگون فرا گرفته‌اند که در کنار پوشش گیاهی این منطقه چشم‌انداز زیبایی را به‌وجود آورده‌است.
مجموعه صخره ای بی بی کند
مجموعهٔ صخره‌ای بی‌بی کند متعلق به هزارهٔ پنجم قبل از میلاد است و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این مجموعه طبیعی نبوده و توسط انسان حفاری شده‌است و در نزدیکی روستای بی‌بی کند و در دل کوهی که بی‌بی کند نام دارد ایجاد شده‌است و در ۱۶ کیلومتری شهر شاهین‌دژ قرار گرفته‌است.
مجموعهٔ صخره‌ای بی‌بی کند به‌صورت چندین اتاق تودرتو حفاری شده‌است که توسط دالان‌هایی پیچ‌درپیچ و باریک به یکدیگر متصل شده‌اند. ورودی مجموعه به‌صورت یک ایوان است که در گذشته آب حاصل از چشمه جوشیده از دل کوه بی‌بی کند توسط یک مسیر باریک به این ایوان هدایت می‌شده‌است. سکوهایی سنگی نیز در ورودی به چشم می‌خورد که به شکل زیبایی با ظرافت تمام تراشیده شده‌اند. در داخل اتاق‌ها حفره‌هایی حفر شده‌است که نقش طاقچه یا سکو را ایفا می‌کرده‌است. در برخی اتاق‌ها نیز نورگیرهایی به چشم می‌خورد. در برخی قسمت‌ها نیز علاوه بر دالان‌ها از پله‌ها برای ایجاد ارتباط بین بخش‌های مختلف استفاده شده‌است.
نقوش صخره‌ای عقربلو
نقوش صخره ای عقربلو در روستای عقربلو در ۸ کیلومتری غرب شاهین‌دژ و در کنار رودخانه دائمی زرینه رود شاهین‌دژ واقع گردیده‌است.
در حدود ۵۰۰ متری شمال روستای عقربلو صخره‌ای وجود دارد که دارای سطحی صاف و صیقلی است. در ضلع شرقی این سطوح آثار حجاری انسان عصر شکار به چشم می‌خورد. این نقوش تصاویر زیبایی از چند بز کوهی و یک سری علائم دیگر را به تصویر کشیده‌است. اطلاعات دقیقی از زمان ایجاد این نقوش در دست نیست اما احتمال داده می‌شود که مربوط به دورهٔ پارینه‌سنگی باشند. این نقوش معمولاً آرزوهای نقاش را به تصویر می‌کشد، وجود این نگاره‌ها نشان از دیرینگی سکونت انسان در این مناطق دارد. کنده‌نگاره‌های عقربلو به‌طور کلی به چهار دستهٔ نقوش حیوانی، نقوش انسانی، نقوش هندسی و نقوش ابزارآلات (تیر و کمان و عصا یا نیزه) تقسیم می‌شوند.
قلعهٔ جوشاطو
قلعهٔ جوشاطو در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی شهرستان شاهین‌دژ واقع شده‌است. در گذشته این قلعه جنبهٔ دفاعی داشته‌است.
قره‌ضیاءالدین یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی در شمال غرب ایران است. این شهر مرکز شهرستان چایپاره می‌باشد. شهر قره‌ضیاءالدین در بخش مرکزی شهرستان چایپاره واقع شده‌است.
این شهر پیش‌تر یکی از شهرهای شهرستان خوی به‌شمار می‌رفت.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ. جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۵ خورشیدی بالغ بر ۲۶٬۷۶۷ نفر بوده‌است که از این تعداد ۱۳٬۶۶۶ نفر مرد و ۱۳٬۱۰۱ نفر زن بوده‌اند؛ همچنین شمار خانوارهای این شهر، ۷٬۸۱۹ خانوار بوده‌است.درگاه ملی آمار ایران۱۳۹۵
قسمت‌های قره ضیاءالدین امروزی ترکیبی از روستاهای میرزا کندی، آوک و حاچا می‌باشد که در حال حاضر اراضی مربوط به آوک به "آوک یئرلری" و مزارع مربوط به حاچا به "حاچا یئرلری" معروف هستند.
روستای قدیمی این شهرستان عبارت اند از: چورس، خانگاه، قره آغاج، حاجی لار، بسطام،..
لازم است ذکر شود که در بسیاری از موارد از روستای خانگاه (محل زندگی خان هاًاحمدی")اشتباهاً به صورت خانقاه (محل جمع خانه پیروان اهل حق یا علوی و… (جمع خانه دراویش)) نیز استفاده شده‌است که این منطقه کاملاً با این معنی در تضاد می‌باشد و هیچگونه اهل حق، علی‌الله، گوران و… وجود ندارد و همه ترک اصیل می‌باشند.
"روسا پسر ارگشتی این معبد را برای خالدی خدا بر پا کرد به نیروی خدا. روسا پسر ارگشتی سخن می‌گوید: این سرزمین خالی بود و چیزی در اینجا بر پا نشده بود و همانطوری‌که خدای به من فرمان داده‌است من در اینجا بنا ساختم و این‌جا را شهر روسا نامیدم. روسا پسر ارگشتی می‌گوید هر کس که این نبشته را منهدم کند و به آن زیان رساند یا آن را بشکند خالدی خدای او را به وسیله خدای هوا و خدای آفتاب و خدایان دیگر برخواهد انداخت و در زیر آفتاب نامی از خود نگاه نتواند داشت. منم رو سا پسر ارگشتی شاه نیرومند شاه کشورها سرور شهر توشیا. "
هر چند سنگ نوشته‌های دیگری از تمدن اورارتویی از منطقه بدست آمده اما از متن سنگ نوشته مذکور چنین بر می‌آید که روسا پسر ارگشتی قلعه بسطام را معبدی برای خالدی بنا کرده‌است که نام اولیه آن روزاهلنی بوده‌است ولی از آنجا که زیر بنای این شهر را روسا پسر ارگشتی گذارده‌است در منابع ارمنی این قلعه به نام شهر روسا معروف گردیده‌است که پروفسور هینتس هم برابر این اطلاعات شهر مزبور را روسا نامیده‌است.
علاوه بر موارد فوق در قلعه بسطام آثار مربوط به ارمنیان نیز موجود می‌باشد که به نام اورارتویی معروف است ولی در حفاری‌های محوطه قلعه قرون وسطی در ارتفاعات قلعه بسطام سنگی با لبه‌های نامنظم به دست آمده که نقش صلیب ارمنی بر روی آن کنده شده‌است. با انحلال و شکست اورارتوها از دولت‌های همسایه، ارمنیان تازه‌وارد تمدن اورارتوی در منطقه شدند و در طول اقامت طولانی خود در منطقه آثار تاریخی چندی از خود بجا گذاشته‌اند که نمونه‌هایی از آن تا بحال باقی است که از جمله آن‌ها یک قلعه و یک اتاق به نام بوزخانه در قسمت جنوبی شرقی روستای مذکور می‌باشد.
پل دوقوز کورپی (نه پله): در فاصله پنج کیلومتری جاده ترانزیتی ماکو پل دو قوز گوز یا پل کسیان در دوره قاجاریه توسط مهندسین خارجی بناشد. پل تاریخی دوقوز گوز ۷۰ متر طول، چهار متر عرض و پنج متر ارتفاع دارد و با سنگ سفید بنا شده‌است. این پل در اوایل دوره محمد رضا شاه توسط احمد خان بیات ماکد مرمت گردید ولی با احداث جاده ترانزیتی ایران – اروپا، جاده حمزیان و به تبع آن پل مزبور ارزش و اهمیت خود را از دست داد ولی به خاطر سبک معماری خاص خویش به یکی از آثار تاریخی منطقه تبدیل گردید.
تاورنیه، بازرگانی و جهانگرد مشهور فرانسوی در دوره صفویه با مشاهده چورس دربارهٔ آن می‌نویسد:
"از کوتیکار می‌رود به خلوت به کوجیا به دارکاون به سلیمان سرا این چهار مکان آخری عبارت است از ۴ کاروانسرا که بالنسبه راحت ترند. از سلمان سرا می‌روند به کورس و بیگ آن خراج‌گذار شاه ایران است و در قلعه‌ای کهنه در دو کیلومتری آن اقامت دارد و در آنجا باید برای هر مال التجاره ۹ عباسی حق گمرگ ادا کرد و به‌علاوه سوغات برای بیگ عبارت است از چند کله قند و جعبه‌های شیرینی و کوزه‌های مربا، زیرا که تعارف نقدی خلاف احترام است و به شرافت بیگ برمی‌خورد در کورس شراب خوب یافت می‌شود و ازآنجا به دو هاقلی (اوغلی)... "
قرمزی مسجد که به مسجد مرتضی قلی خان معروف است بنایی است به طول و عرض ۱۹ * ۹۱ متر و با زیر بنایی به مساحت تقریبی ۳۶۰ متر مربع دارای چهار ستون سنگی در داخل مسجد که طاقها و گنبدهای مسجد بر روی این ستون‌ها استوار است تماماً سنگی و به صورت هشت بعدی و در بالای ستون‌ها چهار بعدی و بزرگتر می‌باشد. ارتفاع هر ستون ۲ متر و محیط ستون‌ها در پایین ۶۰/۲ و در بالای ستون ۳۳/۳ متر می‌باشد ارتفاع سقف از کف مسجد در محل قوس هر ستون و دیوار ۴ متر و در وسط گنبدها حدود ۶ متر می‌باشد حجاری مختصری نیز که به ستون‌ها شکل یک گل را می‌دهد دیده می‌شود. طاق مقرنس مسجد از آجر پخته ساخته شده و دیوارهای ضخیم آن از درون مسجد از سنگ به «قرمزی مسجد» ناشی از همین سرخ رنگ بودن تمام آجرها می‌باشد.
حمام قره ضیاالدین
قوشچی تنها شهر بخش انزل، شهرستان ارومیه در استان آذربایجان غربی ایران است.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.زبان مردم قوشچی زبان ترکی آذربایجانی است.جهان ایران: قوشچی در جلد چهارم کتاب «فرهنگ جغرافیائی ایران (آبادیها)» نیز زبان مردم قوشچی، ترکی آذربایجانی مذهب آن‌ها شیعه ذکر شده‌است.رزم‌آرا، حاجعلی (۱۳۳۰)، فرهنگ جغرافیائی ایران (آبادیها)؛ جلد ۴: استان ۳ و ۴ آذربایجان، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی کشور، انتشارات دایره جغرافیائی ستاد ارتش.
قوشچی در فاصله حدود ۵۲ کیلومتری شمال غربی شهر ارومیه واقع شده‌است. قوشچی مرکز بخش انزل بوده و جمعیت آن بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ حدود ۲٬۷۸۷ نفر با ۹۳۵ خانوار می‌باشد. از کل جمعیت شهر در سال ۱۳۹۵ تعداد ۱٬۴۳۷ نفر مرد و ۱٬۳۵۰ نفر زن می‌باشند. به دلیل مهاجرت اهالی این شهر به شهرستان ارومیه جمعیت این شهر در ایام مختلف متغیر است، برای مثال در تابستان، تعطیلات نوروز، تعطیلات آخر هفته (پنجشنبه‌ها و جمعه‌ها) و دیگر ایام تعطیل سال، جمعیت این شهر به بیش از ۶٬۰۰۰ نفر افزایش می‌یابد.
جمعیت مهاجر اهالی این شهر به قدری بوده که منطقه‌ای در ارومیه (۶۰ طناب) به منطقه قوشچولولار مشهور است، که اکثر اهالی مهاجر شهر قوشچی در این منطقه ساکن می‌باشند.
این شهر در کنار ساحل دریاچه ارومیه واقع شده و مجتمع تفریحی و گردشگری باری در مجاورت این شهر یکی از زیباترین و مدرن‌ترین مجموعه در نوع خود در کشور است دریاچه ارومیه در قسمت شرق و کوه ویریند و بی داغی و باری دره سی در شمال و روستای جمال آباد در جنوب قوشچی قرار دارد.منابع آماری: نتایج مقدماتی سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵. مرکز آمار ایران
کاظم خان قوشچیآشنایی با زندگی‌نامه کاظم خان قوشچی/افتخار آذربایجان باشگاه خبرنگاران جوان
کشاورز شهری در بخش کشاورز شهرستان شاهین‌دژ استان آذربایجان غربی است.
کشاورز در ۳۰ کیلومتری جنوب میاندوآب و ۳۰ کیلومتری شمال شاهین دژ در کنار زرینه رود و رود آجرلو قرار دارد.
جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۳۵۳۸ نفر و ۹۴۰ خانوار بوده‌است.
شهر لاجان شهری است در بخش لاجان شهرستان پیرانشهر استان آذربایجان غربی ایران
این شهر در میان شهرهای نقده و پیرانشهر واقع شده و جاده پیرانشهر به مهاباد از آن می‌گذرد. مردم این شهر به زبان کردی سورانی سخن می گویند و پیرو مذهب سنی شافعی هستند
شهر گردکشانه در سال ۱۳۸۲ خود به تنهایی تأسیس شده‌است؛ و با ادغام دو روستای مجاور یعنی سروکانی و اندیزه به لاجان تغییر نام داد؛ گِردَک و گرده در گویش محلی به معنی تپه است و در نامگذاری روستاهای منطقه زیاد به‌چشم می‌خورد.مردوخ کردستانی، شیخ محمد، تاریخ کرد و کردستان، صفحهٔ ۱۱۱.
فرهنگ جغرافیایی ایران در جلد چهارم خود می‌نویسد:
گِردَکشانه دهی است از دهستان لاهیجان بخش حومه شهرستان مهاباد ، واقع در ۵۰ هزار گزی جنوب باختری مهاباد و ۱۰ هزار گزی شمال باختری راه شوسه خانه به نقده. هوای آن معتدل و دارای ۱۳۵ تن جمعیت است. آب آنجا از رودخانه آواجیر تأمین می‌شود. محصول آنجا غلات، توتون و حبوبات و شغل اهالی زراعت و گله‌داری و صنایع دستی آنان جاجیم بافی و راه آن ارابه‌رو است.دهخدا
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵جمعیت شهر لاجان ۴۲۰۱ نفر بوده و باشندگان آن به زبان کردی سورانی سخن می‌گویند و پیرو مذهب سنی شافعی هستند.
محمدیار یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی ایران است که بخش شهرستان نقده قرار دارد.
مردم محمدیار آذریhttps://msagheb.ir/sagheb_zone/page/93/ و کرد هستند و به زبان‌های ترکی آذربایجانی و کردی سورانی صحبت می‌کنند ؛ دین‌شان اسلام و پیرو مذاهب شیعه و سنی هستند.رزم‌آرا، حاجعلی (۱۳۳۰)، فرهنگ جغرافیائی ایران (آبادیها)؛ جلد ۴: استان ۳ و ۴ آذربایجان، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی کشور، انتشارات دایره جغرافیائی ستاد ارتش.http://www.irancities.ir/showcity.aspx?code=87&code2=11
بازار هفتگی محمدیار بزرگترین بازار روباز در غرب کشور است که هر هفته حجم معاملات آن به بیش از ۱۵ میلیارد تومان می‌رسد. این بازار سنتی پنج شنبه هر هفته شاهد حضور اهالی منطقه برای دادو ستد است. اجناس و کالاهای متفاوتی که مردم محلی و کشاورزان برای فروش در این بازار عرضه می‌کنند هم محصولات و فراورده‌های کشاورزی است و هم محصولات دامی.
نالوس شهری است در بخش نالوس شهرستان اشنویه استان آذربایجان غربی ایران، مردم این شهر به زبان کردی سورانی سخن می‌گوید و پیرو مذهب سنی شافعی هستند. شهر نالوس در ۱۰ کیلومتری جنوب شهر اشنویه قرار دارد.
روستاهای پـِیروت‌آباد، چپرآباد، سوجه، دِه گرجی، سردره، سرگیز، قره سقل، دم شمس کوچک، ده شمس بزرگ، شیخان، هق، بالاگیر، چهاربت، کهنه قلعه، دربند، دِنْخِه و حسن‌آباد در پیرامون نالوس قرار گرفته‌اند.fallingrain
شهرنالوس دارای باغات زیبا واب سرشاری می‌باشدشغل اصلی مردم کشاورزی ودامداری هست.
عمده محصولات باغی این شهر سیب-انواع هلو-گیلاس-البالو-زردالو-گلابی-انگور وگردو می‌باشد. بیشتر افراد افغانی و عراقی در این شهر مشغول به بازرگانی سیب و بقیه میوه‌های این شهر پر رونق و زیبا و جنگلی هستند.
اما محصول اصلی ان سیب وگیلاس وهلو هست. محصولات کشاورزی ان نیز گندم در دو نوع ابی ودیم-جو-لوبیا-نخود-چغندرقند-انوع کدو وذرت می‌باشد محصولات صیفی مختلفی در ان کشت می‌شود از جمله خیار-گوجه فرنگی -هندوانه-خربزه-سیر -پیاز-سیب زمینی و دیگر محصولات صیفی وسبزیجات می‌باشد.
در کوه‌های این شهر انواع گیاهان دارویی وخوراکی مختلف یافت می‌شود مثل قارچ کوهی بسیار مرغوب کنگر ریواس نعناع کوهی پیازچه کوهی وبسیلری دیگر از گیاهان خوراکی مختلف که از اوایل فروردین تا اواخر خرداد در کوه‌های ان برداشت می‌شود برای مصارف خانگی و همچنین عرضه به بازارهای داخلی
دامداری نیز در این شهر وبخش رواج زیادی دارد و پرورش انواع ماکیان وگاو وگوسفند در بین مردم این دیار رواج دارد
در این شهر در زمان ایران باستان و حمله خلیفه دوم (حضرت عمر) جنگ بزرگی صورت گرفته (چهل شهید دوآب) رویداده است.
درگذشته، مسیحیان و به ویژه نسطوریان در این منطقه نفوذ داشته‌اند. گورستان ویرانی به نام قبرستان بدرالدین در شرق نالوس وجود دارد که ویژه مسیحیان بوده‌است در ضمن هم‌اکنون هم تعدادی از اسکلت‌های دفن شده از لای خاک بیرون آمده و به صورت واضح قابل مشاهده هستند.. جنگلی نیز به نام جنگل شخال در پیرامون شهر واقع شده‌است.
چپرآباد واقع در یک کیلومتری شهر نالوس از نقاط دیدنی است که در دو سوی رودخانه‌ای قرار دارد. آب این رودخانه از کوه‌های روستای کانی‌رش سرچشمه می‌گیرد.اطلاعات از: انجمن دوستداران محیط زیست اشنویه
منطقه میرآباد با ۱۹۰ هکتار جنگل طبیعی با آبشار شطره و آب معدنی و چشمه هلوچه از دیگر دیدنی‌های پیرامون نالوس هستند.همان.
مردم این شهر به زبان کردی(سورانی) تکلم می‌کنند.
خاندان بزرگ که از چند قرن قبل در آن زندگی می‌کردند و ریشه‌های این شهر هستند عبارتند از؛طائفه امره. ماوت.قریشی.دوشاهی.بابولی.سواره.قدرت.آذرنگ.دمخوری که همچنان در این شهر ساکن هستند
نالوس دهی است از دهستان حومه بخش اشنویه شهرستان ارومیه، در ۹ هزارگزی جنوب شرقی اشنویه بر سر راه ارابه رو اشنویه. در دره سردسیر با هوایی سالم واقع است و ۶۴۹ تن سکنه دارد. آبش از چشمه است. محصولش غلات، حبوبات و توتون، شغل اهالی زراعت و گله داری و صنعت دستی آنان جاجیم بافی است. راه ارابه رو دارد و در تابستان از راه اشنویه با ماشین می‌توان رفت.دهخدا
زبان مردم کردی سورانی است
شیرمحمد، نقیبی، توسعه کالبدی شهر نالوس با در نظر گرفتن اثرات زیست‌محیطی به کمک G.I.S، در: دوفصلنامه علمی - پژوهشی هویت شهر، دانشکده هنر و معماری واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، شماره ۱ سال اول پائیز و زمستان ۱۳۸۶.
اطلاعات جدول, پیش‌شماره
نوشین‌شهر شهری است در بخش نازلو شهرستان ارومیه استان آذربایجان غربی ایران. زبان مردم نوشین شهر ترکی آذربایجانی است. در جلد چهارم کتاب «فرهنگ جغرافیایی ایران (آبادیها)» نیز زبان مردم نوشین‌شهر ترکی آذربایجانی و آشوری و دین و مذهب آن‌ها مسلمان (شیعه) و مسیحی ذکر شده‌است.رزم‌آرا، حاجعلی (۱۳۳۰)، فرهنگ جغرافیائی ایران (آبادیها)؛ جلد ۴: استان ۳ و ۴ آذربایجان، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی کشور، انتشارات دایره جغرافیائی ستاد ارتش.
نوشین‌شهر در ۲۵ کیلومتری شهر ارومیه در جادهٔ ارومیه به سلماس قرار دارد. این شهر تا پیش از سال ۱۳۷۵ محل کارخانه قند ارومیه بود و به همین نام شناخته می‌شد. این کارخانه در سال ۱۳۲۸ ساخته شده بود.
چندین گاوداری و مرغداری، کارخانجات تولیدی تصفیه روغن، پنیرسازی، معادن سیمان سفید، سنگ گچ و سیلوی ۵۰۰ هزار تنی گندم و طرح شهرک صنعتی شماره ۳ در کنار دریاچه اورمیه از امکانات صنعتی این شهر است. از دیگر امکانات این شهر می‌توان به تالارهای عروسی ، باشگاه‌های بدنسازی و سالن های ورزشی اشاره کرد.
این شهر از شمال به مزارع گندم (که به صورت دیم و آبی آبیاری می‌شوند) از جنوب به جلگه رود نازلوچای (که عمدتاً کشاورزی آبی داشته و چغندر، آفتابگردان، کدو و … می‌کارند) ختم می‌شود.
باغ‌های سیب، انگور، گیلاس، هلو، زرد آلو و … در دو سمت شرقی و غربی این شهر وجود دارد که تامین‌کننده نیاز کارخانجات مواد غذایی آن است. تعداد زیادی کارخانه فراورده‌های دامی، غذایی و انواع کمپوت و کنسروسازی در حومه این شهر وجود دارد.
آب‌پخش () شهری در شهرستان دشتستان واقع در استان بوشهر ایران است. این شهر با برازجان (مرکز شهرستان دشتستان) ۱۶ کیلومتر فاصله دارد و در ۶۰ کیلومتری شهر بوشهر قرار گرفته‌است. آب‌پخش دومین شهر بزرگ شهرستان دشتستان (بعد از برازجان) و دهمین شهر بزرگ استان بوشهر است (بزرگتر از دو مرکز شهرستان در استان بوشهر).
علت اصلی نامگذاری این شهر، تقسیم شدن آب در این ناحیه است. از لحاظ جغرافیایی، این شهر در منطقه بیابانی و نیمه بیابانی (اقلیم نیمه‌خشک) قرار دارد اما به دلیل وجود رودخانه شاپور و سد شبانکاره، موقعیت کشاورزی مناسبی در این منطقه به‌وجود آمده‌است. غالب‌ترین نوع کشاورزی در این منطقه نخلداری می‌باشد. سالانه بیش از ۶۰ هزار تن خرما از نخلستان‌های این شهر برداشت می‌شود که روی هم رفته ۳۵٪ خرمای تولیدی استان بوشهر را به خود اختصاص می‌دهد. وجود این باغ‌ها به همراه جویهای آب باعث شده‌است که این شهر به عنوان یکی از قطب‌های گردشگری استان شناخته شود. همچنین آب‌پخش دارای طولانی‌ترین جاده گردشگری نخلستانی در جنوب ایران است. علاوه بر این، آب‌پخش شهر ملی حصیر و کپوبافی ایران است. اکثریت مردم این شهر مسلمان (شیعه دوازده‌امامی) و از قوم فارس هستند.
آب‌جوی‌های موجود در باغ‌های این شهر از رودخانهٔ شاهپور سرچشمه می‌گیرند و یک نهر بتنی نیز آب خود را از این رودخانه می‌گیرد و در منطقه تقسیم می‌شود. تقسیم شدن آب کانال در این شهر، علت اصلی نام‌گذاری آب‌پخش است.
در سال ۱۳۷۵ این شهر با تصویب هیئت وزیران و تأیید رئیس‌جمهور وقت (اکبر هاشمی رفسنجانی) تأسیس شد. در اصل این شهر از ادغام سه روستا به‌وجود آمده‌است که عبارتند از: درواهی (که بزرگترین و کهن‌ترین روستا بوده)، قلایی، و بهرام آباد. گفته شده که چون در محله درواهی یک دربند وجود داشته این نام را بر آن نهاده‌اند. در جای دیگری ذکر شده که این نام برگرفته از یک محل به نام «تنگ دروه» بوده که بنیان‌گذار آن این نام را بر آن گذاشته‌است. در مورد نام محله بهرام آباد گفته شده که نام یکی سلاطین بوده که بر این منطقه حکمرانی می‌کرده‌است و در جای دیگری گفته شده که توسط سه برادر تأسیس شده‌است. در مورد قلایی هم گفته شده که چون یک قلعه در این محل بوده این نام را بر آن نهاده‌اند.
شهر آب‌پخش در شهرستان دشتستان واقع در استان بوشهر ایران است.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ. این شهر دومین شهر بزرگ دشتستان و دهمین شهر بزرگ استان بوشهر است.شناسنامهٔ شهرهای استان بوشهر ـ استانداری بوشهر - 1381 مساحت شهر آب‌پخش ۷۰۰ هکتار است.
این شهر در ۱۹ کیلومتری شمال غربی شهر برازجان واقع شده و میانگین ارتفاع آن از سطح دریا بین ۲۵ الی ۱۲۰ متر است. فاصله مستقیم و جاده‌ای آب‌پخش تا خلیج فارس ۳۷ کیلومتر و با مزارع پرورش میگو در منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ حله نیز ۴۷ کیلومتر فاصله دارد. همچنین کوتاه‌ترین فاصلهٔ جاده‌ای این شهر تا شهر بوشهر ۶۸ کیلومتر، تا شهر شیراز ۲۵۴ کیلومتر و تا تهران ۱٬۰۰۲ کیلومتر است.
آب‌پخش در منطقه ای بیابانی و نیمه بیابانی (اقلیم نیمه‌خشک) قرار گرفته‌است. ارتفاع این منطقه قابل توجه نیست و هرچه از جهت شمال شرق و شرق به طرف غرب و جنوب غرب حرکت کنیم، از ارتفاع آن کاسته می‌شود. به دلیل کمی بارش، طولانی بودن دوره گرما، تبخیر زیاد، آب رودخانه، رایج بودن آبیاری غرقابی، و ضعیف بودن زهکشی؛ خاک این منطقه شور و بسیار قلیایی است. در بعضی مناطق وضع زهکشی خاک بهتر از دیگر نقاط است مانند مناطق مرتفع تر و نزدیک به رودخانه. در این مناطق شوری و قلیایی بودن خاک کم‌تر از دیگر نقاط است. در کنار رودخانه شاپور، آب دائماً نمک و شوری زمین را گرفته و از این مناطق به سمت دریا حمل می‌کند. وجود این رودخانه باعث غنی سازی آب زیرزمینی می‌شود و در بالا نگه داشتن سطح آب‌های زیرزمینی بسیار مؤثر است. منبع این رودخانه شمال شرقی شهرستان کازرون است که با ادغام با آب چشمه ساسان و رودخانه شکستیان به این منطقه سرازیر می‌شود. در ۵ کیلومتری این شهر و بر روی این رودخانه، سد شبانکاره ساخته شده‌است که برای آبیاری باغ‌ها و درختان نخل این شهر و منطقه مورد استفاده قرار می‌گیرد. رود شاپور و سد شبانکاره زیستگاه بسیار خوبی برای آبزیان و پرندگان مهاجر و غیر مهاجر در این محل است.
طبق مطالعه‌ای که برای بررسی میزان لرزه خیزی این منطقه انجام شده، شهر آب‌پخش در منطقه ای با لرزه‌خیزی زیاد قرار دارد.
شهر آب‌پخش روی مدار ۲۹ درجه و ۳۶۳۷۰۶ دقیقه در نیم‌کره شمالی از خط استوا قرار گرفته‌است. همچنین این شهر روی نصف النهار ۵۱ درجه و ۰۷۰۱۸۰۴ دقیقه طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ قرار دارد. در شرق این شهر، شهر سعدآباد، شمال روستای میان‌دشت، و شمال شرقی بیابانی به نام چیتی، غرب و شمال غربی و جنوب غربی نخلستان، جنوب روستای چهاربرج و جنوب شرقی نیز نخلستان قرار دارد. مرز بین بخش و شهر آب‌پخش با بخش سعدآباد و بخش مرکزی دشتستان و بوشهر رودخانه می‌باشد که از جنوب این شهر می‌گذرد.
در طبیعت آب‌پخش، حیوانات متنوعی همچون چوله(همان تشی یا خارپشت)، و انواع مرغابی وجود دارد که در معرض انقراض می‌باشند. بلبل خرما نیز از پرندگان مشهور بومی این منطقه می‌باشد که به دلیل آواز خوانی زیبا در سراسر کشور طرفداران خاص خود را دارد. از حیوانات موجود در این منطقه می‌توان به چوله (همان تشی یا خارپشت)، جوجه تیغی، گراز، کفتار، جغد، عقاب، شاهین بحری، و روباه نام برد.
علاوه بر درخت نخل، گونه‌های گیاهی دیگر در این منطقه عبارتند از: کنار (سدر)، غرق (استبرق)، لگجی (کبر)، انجیر، کاکتوس، توله (پنیرک)، کاکل، منگک، قاوچندلی(ترشک درشت)، انواع کهور، گز، خیار گرگو (هندوانه ابوجهل)، کنگر، شوت (شوید)، بابونه، بنگو(بارهنگ تخم‌مرغی یا اسفرزه)، کرچک، انواع مرکبات، و موز. به پیشنهاد رسانه مهر میهن، روز ۱۵ اسفند، برابر با روز درخت‌کاری و به دلیل نماد شهر آب‌پخش یعنی باغ‌ها و درخت نخل به نام روز آب‌پخش نامگذاری شده‌است.شهرداری آبپخش، اطلاعات شهری
در فصل‌هایی که هوا شروع به سردی می‌کند، بادها و طوفان مگر در مواردی که قرار است بارندگی رخ بدهد، کاهش پیدا می‌کند؛ به‌طوری که مثلاً به‌صورت میانگین در ماه ژانویه سرعت باد در حالت بیشینه به ۱۰ کیلومتر بر ساعت (kmph) می‌رسد. در فصل‌های گرم مانند ژوئن یا ژوئیه سرعت باد افزایش پیدا می‌کند؛ به‌طوری که مثلاً به‌صورت میانگین در ماه ژوئن یا ژوئیه سرعت باد در حالت بیشینه به ۳۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسد. همچنین در فصلهای گرم، غالباً بادها و طوفان‌های شن از ساعت حدوداً ۱ ظهر به بعد شروع و تا حوالی ۶–۷ عصر به پایان می‌رسد. دیده شده که دمای هوا در آب‌پخش به ۵۳ درجه در ژوئن رسیده‌است (در ۶ ژوئن ۲۰۲۱).
اغلب مردم شهر آب‌پخش مسلمان و پیرو مذهب شیعه دوازده‌امامی‌اند. تعداد کمی از ساکنان این شهر اهل سنتند. قومیت غالب مردم فارس است. در اصل تمامی اهالی این شهر و منطقه فارسند اما تعدادی خانوار عرب و غیر عرب خوزستان نیز در خلال و بعد از جنگ ایران و عراق به این شهر مهاجرت کردند. مردم این شهر با مردم کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مانند کویت، قطر، و امارات متحده عربی هم ارتباط دارند یا به آن‌جا مهاجرت کرده‌اند. ارتباط به گونه‌ای است که قطری‌ها چند سال پیش زمینی در آب‌پخش خریداری و سپس در آن تفرجگاهی احداث کردند. از مجتهدان سرشناس این شهر می‌توان به سید جواد مهدوی مرتضوی اشاره کرد که تحصیل کرده حوزه علمیه نجف بود. وی شاگرد میرزا محمدحسین نائینی، میرزا محمدحسین اصفهانی، و سید محمد کاظم یزدی بوده‌است.
آب‌پخش بر اساس سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۴۵ (که شامل سه روستای درواهی، قلایی، و بهرام آباد می‌شود) ۳٬۴۸۱ نفر جمعیت داشته‌است. جمعیت این شهر در سال ۱۳۵۵ به ۴٬۵۷۳ نفر افزایش یافته‌است. بر اساس آمار اعلام شده توسط استانداری بوشهر جمعیت شهر آبپخش ۱۷ هزار و ۲۳۸ نفر اعلام شده و بر اساس آمار ۱۵ هزار و ۴۰۰ نفری آب‌پخش در سال ۸۵ افزایش ۱۵ درصدی جمعیت شهر در مدت ۵ سال را نشان می‌دهد (از سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰). این آمار نشان می‌دهد که شهر آب‌پخش بسیار مهاجرپذیر است. برمبنای آخرین سرشماری که به‌صورت رسمی در سال ۱۳۹۵ انجام شد جمعیت این شهر ۱۸٬۹۱۳ نفر اعلام شد. فشردگی جمعیت این شهر ۲۷ نفر در هکتار اعلام شده‌است.
غذاهای تهیه و طبخ شده در آب‌پخش با بوشهر و برازجان خیلی متفاوت نیست. حلوا رنگینک با تزیین خرما، قلیه‌ماهی، للک، مرغ شکم پر همچنین انواع نان و کیک محلی مانند نان نازک، تیرمال، مشتک شکرزده، مشتک کراتی، گرده کنجدی در آب‌پخش تهیه و مورد استفاده قرار می‌گیرد. در فروردین ۱۳۹۵ بزرگترین رنگینک جهان در آب‌پخش تهیه شده و این رکورد در گینس به نام مردم آب‌پخش ثبت شد.
آب جویهای موجود در باغهای این شهر از رودخانهٔ شاهپور سرچشمه می‌گیرد و یک نهر بتنی نیز آب خود را از این رودخانه می‌گیرد و در منطقه تقسیم می‌شود. یکی از آثار کهن و باستانی این شهر که در ۱ کیلومتری شمال آن قرار دارد (در بیابان ذکر شده)، کانال آبرسانی طویل با عرض و عمق بسیار بزرگی به نام «جوقیل» یا «جوقیر» می‌باشد.
این شهر یکی از قطب‌های تولید خرما و نخلداری در کشور است به طوری که سالانه بیش از ۶۰ هزار تن خرما در آن برداشت می‌شود که ۳۵٪ خرمای تولیدی استان بوشهر را تشکیل می‌دهد. قبلاً مردم این منطقه و شهر بیشتر تولیدکننده انواع مرکبات بوده‌اند اما از چند دهه پیش مردم این شهر به کشت نخل و تولید خرما روی آورده‌اند و در حال حاضر به یکی از مراکز اصلی تولید، خرید و فروش، نگهداری (سردخانه) و بسته‌بندی خرما و رطب، و دیگر فراورده‌های آن در کشور تبدیل شده‌اند. در قسمت‌های زیادی از زمین‌های آب‌پخش، انواع غلات، هندوانه، انواع خربزه و طالبی به صورت دیم و آبی کاشته می‌شود.
آب‌پخش دارای یک فرودگاه کوچک با طول باند حدود ۱ کیلومتر می‌باشد. این فرودگاه بیشتر برای مقاصد کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. طبق نقشه‌ای که از طرف پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی منتشر شده‌است، یک خط ریلی بین بندر ماهشهر و بندر بوشهر در دست مطالعه مقدماتی جهت احداث می‌باشد که ممکن است این خط ریلی از آب‌پخش عبور کند. جاده اصلی استان بوشهر که شمال استان را به جنوب آن متصل می‌کند و به جاده برازجان-گناوه شهرت دارد(جاده ۹۶)، از این شهر عبور می‌کند.
در حوزه هنرهای نمایشی در این شهر می‌توان به تعزیه‌خوانی اشاره کرد که در این منطقه اجرا می‌شود. در آب‌پخش نیز همانند دیگر نقاط استان بوشهر سینه‌زنی و نوحه‌خوانی به سبک بوشهری اجرا می‌شود. در این نوع عزاداری، عزاداران به صورت دایره‌های تو در تو و هم‌مرکز که افراد با دست چپ نفر سمت چپ را گرفته‌اند و به سمت راست حرکت می‌کنند. در همین حال با هر گام، با دست راست به سینه می‌زنند و یک نفر به نام نوحه‌خوان در وسط این حلقه‌های جمعیت قرار دارد و نوحه‌خوانی می‌کند. در حین نوحه‌خوانی، عزادارانی که در حال سینه زنی هستند پاسخ می‌دهند یا نوحه را تکرار می‌کنند. از دیگر آداب مردم در ماه محرم حلیم پزی می‌باشد.
موسیقی محلی مردم این شهر مانند سایر نقاط استان بوشهر با نی‌انبان اجرا می‌شود (جهت برپایی مراسمات جشن و شادی). از شاعران بنام این شهر می‌توان ملا محمد نادم (۱۲۲۴ شمسی) را نام برد.