moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
از سال ۱۸۷۰ تا ۱۹۱۴ درآمد ملی فرانسه تقریباً دو برابر شد، تولید صنایع به سه برابر و سرمایه‌گذاری خارجی به شش برابر رسید. میزان دستمزدهای واقعی پنجاه درصد و تجارت خارجی ۷۵ درصد افزایش یافت. حدود ۱۲۵٬۰۰۰ مایل بزرگراه جدید احداث شد. فرانسه در سال ۱۹۱۳ به بزرگ‌ترین تولیدکننده اتومبیل در اروپا تبدیل شد. در این سال صادرات اتومبیل در فرانسه به ۴۵۰۰۰ دستگاه رسید. طی این مدت ۵۶٬۰۰۰ مایل راه‌آهن احداث شد. فرانسه در زمینه کشاورزی نیز به پیشرفت‌های قابل ملاحظه‌ای دست یافت. ارزش تولیدات کشاورزی این کشور که در سال ۱۸۶۰ شش میلیارد فرانک بود در سال ۱۹۱۳ به ۱۱ میلیارد فرانک رسید و فرانسه بعد از آمریکا و روسیه به سومین صادرکننده گندم در جهان تبدیل شد.
با شروع جنگ اول جهانی آلمان در ماه اگوست سال ۱۹۱۴ از طریق بلژیک به فرانسه حمله کرد. فرانسه در این جنگ ۱٬۳۷۵٬۰۰۰ کشته؛ ۴٬۲۶۶٬۰۰۰ زخمی و ۵۳۷٬۰۰۰ ناپدید و اسیر بجا گذاشت. سرانجام جنگ اول جهانی در یازدهم نوامبر ۱۹۱۸ پایان یافت.
منبع: The Collapse of Third Republic by William L. Shirer
دولت ویشی به حکومت فرانسه در زمان بین ۱۹۴۰ (شکست از آلمان نازی) تا ۱۹۴۴ (آزادسازی فرانسه توسط متفقین و نیروهای مقاومت) به رهبری مارشال پتن گفته می‌شود که بر بخش جنوبی اشغال نشده و مناطقی از مستعمرات فرانسه تسلط داشت. پس از جنگ، مارشال پتن به جرم خیانت به کشور، به اعدام محکوم شد که این حکم توسط مارشال دوگل تبدیل به حبس ابد شد.
در سال ۱۹۴۰ با توجه به بحرانی بودن وضعیت تعداد زیادی از سران ارتش و دولت به بریتانیا گریخته بودند و اگر مقاومت از سوی فرانسوی‌ها ادامه می‌یافت عواقب بسیار بدی در پی می‌داشت. پس از آن که آلبر لبرن، رئیس‌جمهور فرانسه مارشال پتن را به‌عنوان نخست‌وزیر منصوب کرد او به نمایندگان نظامی دولت فرانسه دستور داد قرارداد صلحی را با آلمانی‌ها در ۲۲ ژوئن ۱۹۴۰ امضا کنند. متعاقباً پتن با دریافت آزادی عمل و قدرت کامل از طرف مجلس ملی فرانسه در ۱۰ ژوئیه همان سال با انحلال جمهوری سوم فرانسه دست به تشکیل دولت خود زد.
برخی از اقدامات دولت فیلیپ پتن طبق قوانینی که در نتیجه مذاکره با آلمان وضع شد:
رژیم ویشی سیاست بی‌طرفی را انتخاب کرد با این وجود طولی نکشید که بریتانیا به بمباران شهرهای این تحت حکمرانی این رژیم پرداخت از جمله بمباران بندر مرسی الکبیر در شمال آفریقا (که موجب خسارات و تلفات سنگینی برای نیروی دریایی فرانسه شد).
از سال ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۲ فرانسه ویشی اسماً حاکم تمامی مناطق کشور (به‌جز آلزاس و لورن) بود در‌حالی‌که مناطق شمالی در اشغال نظامی ارتش آلمان نازی قرار داشت. با این وجود که ظاهراً پایتخت این دولت شهر پاریس بود اما تصمیم گرفته شد پایتخت به شهر ویشی در ۳۶۰ کیلومتری جنوب مناطق اشغالی منتقل شود. با ورود نیروهای متفقین به سواحل شمال آفریقا در نوامبر ۱۹۴۲ تمامی مناطق جنوبی فرانسه نیز به اشغال نیروهای آلمانی و ایتالیایی درآمد؛ با این حال که پتن و رژیم دست‌نشانده‌اش همچنان در شهر ویشی به‌عنوان دولت ظاهری فرانسه باقی ماندند. دولت ویشی تا پایان جنگ تنها روی کاغذ به‌عنوان دولت فرانسه به حیات خود ادامه داد در‌حالی‌که تمامی مناطق فرانسه تا سال ۱۹۴۴ توسط متفقین آزاد شده بود.
<includeonly></includeonly>
هانری فیلیپ بنونی اومر پتین (زادهٔ ۲۴ آوریل ۱۸۵۶ – درگذشته ۲۳ ژوئیه ۱۹۵۱) که عموماً با نام فیلیپ پتن (فرانسوی: filip petɛ̃؛ انگلیسی: Philippe Pétain) شناخته می‌شود، معروف به مارشال پتن (فرانسوی: Maréchal Pétain؛ انگلیسی: Marshal Pétain) و مارشال قدیم (فرانسوی: le vieux Maréchal؛ انگلیسی: The Old Marshal) افسر ژنرال و سیاستمدار فرانسوی بود که در پایان جنگ جهانی اول به مقام مارشال فرانسه رسید و در طی آن به شیر وردون (فرانسوی: le lion de Verdun) معروف شد. او سپس از سال ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۴ ریاست کشور فرانسه ویشی خدمت کرد. پتن که در سال ۱۹۴۰، ۸۴ ساله بود، به عنوان مسن‌ترین رئیس دولت فرانسه شناخته می‌شود.
او در ۱۸۷۶ به ارتش فرانسه پیوست و تحصیلات نظامی خود را در مدرسهٔ نظامی سَن-سیر و مدرسهٔ عالی جنگ پاریس انجام داد. در جنگ جهانی اول از خود قابلیت زیادی نشان داد و در نبرد وردن پیروز شد. او را از آن پس «نجات‌بخش وردان» می‌نامیدند. در ۱۹۱۷ فرمانده کل نیروهای فرانسه شد و در ۱۹۱۸ لقب «مارشال فرانسه» گرفت. پس از پایان جنگ وزیر دفاع و وزیر مشاور شد. در جریان قدرت گرفتن نازی‌ها در آلمان، پتن از هواداران سیاست مدارا با آلمان بود.
پس از شکست فرانسه از آلمان نازی، مارشال پتن رئیس دولت ویشی شد. پس از جنگ جهانی دوم، به جرم خیانت به کشور، به اعدام محکوم شد که این حکم توسط ژنرال دوگل تبدیل به حبس ابد شد.
وی در یکی از بخش‌های پا-دو-کاله فرانسه که در جمهوری فرانسه بدان کمون‌های فرانسه گفته می‌شود در بخش کوشی-ا-لا-تور در خانواده‌ای فرهیخته زاده شد. این خانواده از قرن هجدهم در کمون کوشی-ا-لا-تور اقامت گزیدند.Herbert R. Lottman (trad. Béatrice Vierne), "Pétain", Éditions du Seuil, Paris, 1984, 732 , .
در تاریخ فرانسه مِرووَنژی‌ها یکی از دودمان‌های پادشاهی فرانکی بودند که بین سده‌های ۵ تا ۸ میلادی در منطقه‌ای با مرزهای متغیر، در بخش‌هایی از فرانسه و آلمان امروزی فرمانروایی می‌کردند.
مروونژی‌ها را معاصرانشان گاه «شاهان گیسو دراز» می‌نامیدند. علتش این بود که افراد این دودمان به پیروی از سنت رهبران قبیله‌های فرانکی موهای خود را نمی‌تراشیدند. (بر طبق سنت، مردان جنگی فرانکی، برعکس رهبران، همیشه موهای خود را کوتاه نگه می‌داشتند).
لقب دیگری که به مروونژی‌ها داده شده بود «شاهان بی‌عار» بود، زیرا در خلال ۲۰۰ سال فرمانروایی، این پادشاهان، بیشتر وقت خود را صرف خوشگذرانی کردند و گرداندن امور به دوش مسئول کاخ و دربار بود.
به این خاطر بود که از این دودمان، بعداً دودمان دیگری به نام کارولنژی منشعب شد.
سلسلهٔ مروونژی نام خود را از مرووش (Merovech) گرفته‌است که از سال ۴۴۷ تا ۴۵۷ میلادی پادشاه فرانک‌های سالی بود.
نوهٔ مرووش به نام کلوویس یکم توانست بخش اعظم سرزمین گل واقع در شمال لوآر (Loire) را یکپارچه و یگانه کند. وی همچنین با غسل تعمید خود در ۴۹۶ میلادی باعث گسترش کیش کاتولیک در فرانسه و مناطق پیرامونی آن گشت.
کلوویس پس از مرگ خود، بر پایهٔ یک سُنتِ قدیمی فرانکی، قلمرو خود را میان چهار پسرش بخش کرد.
سیستم فئودالیسم و بزرگ‌زمین‌داری نیز ریشه در دوران پادشاهی مروونژی‌ها دارد. شاهان این دودمان بخش‌های بزرگی از قلمرو خود را برای فرمانروایی و دفاع نظامی در دست سرداران و فئودال‌های محلی قرار دادند.
پادشاهی مروونژیها از سال ۵۰۹ (میلادی) دربرگیرنده فرانک‌ها، سرزمین گل و بخش‌های کنونی فرانسه به جز بورگوندی بود. پسران کلوویس پس از تقسیم سرزمین پدرشان در جنگ با بورگوندی‌ها یگانگی خویش را پاس داشتند و به یکدیگر یاری رساندند؛ ولی پس از مرگ این برادران، جانشینانشان به جان هم افتادند تا اینکه در زمان پادشاهی کلوتار یکم در سال ۵۵۸ دوباره سرزمین‌های پیشین یکپارچه گردید و او پادشاه همه سرزمین‌های فرانکی شد. او سه سال پس از آن مرد و سرزمینش میان چهار پسرش بخش شد. فرزندان او راه خوشگذرانی را پیش گرفتند. پادشاهی آنان دچار جنگ خانگی و ناتوانی بسیاری می‌شد. با این همه در سده نخست فرمانروایی اینان قدرتی استوار در اروپای غربی به‌شمار می‌آمدند. در دهه‌های پایانی پادشاهی ایشان شهرداران کاخ‌ها برخاستند، اینان که پس از مروونژی‌ها به پادشاهی رسیدند کنترل کشور را کم‌کم در دست می‌گرفتند. در سالهای پایانی سده هفتم اینان به همه‌کاره‌های کشور تبدیل شده بودند.
پس از پادشاهی نیرومند داگوبرت یکم (مرگ به سال ۶۳۹، که در تاختن به سرزمین‌های بیگانه چون اسپانیا و مرزهای اسلاوهای بیدین در شرق بسیار فرسوده شده بود، پادشاهان مِرووٙنژی دیگر شاهان هیچ‌کاره شده بودند. این شاهان ناتوان در خردسالی به تخت می‌نشستند و در سنین جوانی می‌مردند و شهرداران کاخها نیز به نبرد با یکدیگر بر سر برتری‌جویی سرگرم بودند. سرانجام یکی از این شهرداران به نام آرنولف پپن میانه در سال ۶۸۷ بر هماوردانش به پیروزی بزرگی دست یافت و فرمانروایی را به دست گرفت. در این دوره سراشیب مروونژی‌ها تنها می‌توان از دو پادشاه نیرومند نام برد:داگوبرت دوم و شیلپریک دوم. با این همه شهرداران کاخها بر گسترش چیرگی خویش بر دستگاه فرمانروایی ادامه دادند. در این زمان کشور را از دو بخش مهم تشکیل می‌شد:نوستریا و اوسترازیا. فرزند پپن شارل مارتل نام داشت که چند سال بی اینکه پادشاهی در میان باشد فرمانروایی نمود، پس از او پسرش پپن کهتر بزرگان فرانک را برای امر تغییر دودمان پادشاهی گرد هم آورد. هنگامی که پاپ زکریا از وی برای نبرد با لومباردها یاری خواست، وی بر خواسته خود برای پذیرش تاجگذاری خود از سوی کلیسا پای فشرد. در سال ۷۵۱ شیلدریک سوم واپسین شاه مروونژی برکنار شد. از کشتن او گذشتند ولی موهای بلندش را تراشیدند و وی را روانه صومعه کردند.
این مقاله به تاریخ فرانسه از آغاز تاکنون می‌پردازد.
سرزمین گل از نظر رومیان منطقه وسیعی بود که علاوه بر فرانسه امروزی، بلژیک، سوئیس و ساحل غربی رود راین را در بر می‌گرفت. گل‌ها از تبار سلتی بودند. رومی‌ها در سال ۱۲۵ پیش از میلاد، وارد سرزمین گل شده و به مرور آن را تصرف کردند.
سال ۴۸۶ پس از میلاد، کلوویس یکم رهبر فرانک‌ها با شکست فرماندار رومی گل، اداره اوضاع آن سرزمین را در دست گرفت. بین سده‌های پنجم تا نهم میلادی، سلسله‌های سلطنتی مروونژیان و کارولنژیان بر سرزمین گل حکومت کردند. در سده نهم میلادی با تضعیف حکومت مرکزی، وضعیت ملوک الطوایفی بر فرانسه حاکم شد. قدرت‌گیری مجدد پادشاهان در سده دهم صورت گرفت و رونق اقتصادی و پیشرفت علمی و فرهنگی از سده سیزدهم به بعد ایجاد شد.
بین سال‌های ۱۰۶۰ تا ۱۳۲۲ میلادی تمامی پادشاهان فرانسه لوئی یا فیلیپ نام داشتند.
طی سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۴۵۳ میلادی، جنگ صدساله بین انگلیسیها و فرانسوی‌ها روی داد. زمینه اصلی جنگ، اختلاف بر سر مالکیت سواحل دریای مانش بود که از سده یازدهم بروز کرده بود؛ اما جرقه شروع رسمی آن، ادعای ادوارد سوم، پادشاه انگلستان، مبنی بر تملک تاج و تخت فرانسه بود. در نبرد دریایی سال ۱۳۴۰، فرانسه به سختی شکست خورد. در سال ۱۳۴۶، بار دیگر فرانسویان در ناحیه کرسی شکست خوردند و سال بعد بندر کاله به دست انگلستان افتاد. در نبردی که طی سال ۱۳۵۶، در ناحیه پواتیه رخ داد، ژان دوم، پادشاه فرانسه مغلوب و اسیر شد. دوره نخست جنگ، در حالی در سال ۱۳۶۰ پایان یافت که فرانسوی‌ها شکست خورده و به موجب پیمان بریتانی، مناطق زیادی از فرانسه در اختیار انگلیسی‌ها قرار گرفته بود. پیمان مذکور، ناحیه کاله و نواحی غربی و جنوب غربی فرانسه را به انگلستان واگذار کند. در دوره دوم فرانسوی‌ها با فداکاری‌های ژاندارک و کمک‌های دوک بورگونیه پیروز شدند و بیشتر سرزمین‌هایی را که در دوره نخست از دست داده بودند، بازپس گرفتند. جنگ صد ساله باعث رشد هویت ملی و تقویت حس وطن‌پرستی انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها گشت.
جنگ‌های طولانی مدت با اسپانیا و ایتالیا، شیوع طاعون و کشمکش‌های کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها نیز مزید بر علت شد و دشواریهای فراوانی را در سده‌های چهاردهم و پانزدهم برای فرانسوی‌ها رقم زدند.
لوئی چهاردهم با لقب "پادشاه آفتاب"، سال ۱۶۶۱ به پادشاهی رسید و تا سال ۱۷۱۵ با خودکامگی تمام حکومت نمود. پس از او نواده‌اش لوئی پانزدهم به سلطنت رسید. او فرانسه را درگیر جنگ‌های جانشینی اتریش (۱۷۴۰ تا ۱۷۴۸) کرد و موجب تهی شدن خزانه کشور شد.
انقلاب کبیر فرانسه به سال ۱۷۸۹، عصر نوینی در تاریخ فرانسه و جهان آغاز نمود. دانتون و روبسپیر که از سران انقلاب بودند، به قلع و قمع شدید مخالفان داخلی پرداخته، عصر ترور یا وحشت را آغاز نمودند. مخالفان، روبسپیر را برکنار نموده و به سال ۱۷۹۴ اعدام کردند؛ اما در تأمین امنیت و ثبات کشور ناکام ماندند. در این شرایط ناپلئون بناپارت به سال ۱۷۹۹ کودتا نمود، و در ۱۸۰۴ خود را امپراتور خواند. با شکست ناپلئون در نبرد واترلو در سال ۱۸۱۵، لوئی هجدهم به سلطنت رسید. در زمان او کنگره وین تشکیل شده و مرزهای اروپای مرکزی و از جمله فرانسه و آلمان را تثبیت کرد.
با پایان جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۸، فرانسه با وجود متحمل شدن خسارات بسیار نواحی آلزاس و لورن را از آلمان پس گرفت. در جریان جنگ جهانی دوم، ماه ژوئن سال ۱۹۴۰ و در جریان تهاجم برق‌آسای آلمان به فرانسه، مارشال پتن به نمایندگی فرانسه، پیمان عدم مخاصمه با آلمان را امضا کرد و حکومتی دست نشانده در فرانسه روی کار آمد.
همزمان ژنرال شارل دوگل دولت در تبعید فرانسه را در لندن تشکیل داد. با آزاد شدن فرانسه در ۱۹۴۴، دولت دوگل به پاریس انتقال یافت. پس از سال ۱۹۴۵، مستعمرات فرانسه به تدریج به استقلال رسیدند. آخرین مستعمره اصلی فرانسه الجزایر بود که در ۱۹۶۱ مستقل شد.
فرانسه یکی از متنوع‌ترین کشورهای عضو اتحادیه اروپا از نظر نژادی است. ممنوعیت حضور با حجاب اسلامی زنانه در مراکز آموزشی و ممنوعیت استفاده از برقع در کلیه اماکن عمومی از جنجال‌های اخیر این کشور به‌شمار می‌آیند.
چالسپار یکی از محله های شرق شهر ازنا است که قدیمی‌ترین منطقه ازنا به حساب می‌آید. اکنون دیگر معماری قدیم رفته رفته جای خود را به معماری جدید داده و به ندرت خانه‌های قدیمی در این منطقه مشاهده می‌شود. گویش مردم این منطقه فارسی یا عموماً به لهجه محلی است که مابین لری بختیاری و فارسی می‌باشد.
اکثریت افراد این منطقه کشاورز هستند.
در وجه تسمیه چالسپار به دو روایت می‌توان اشاره کرد:
روایت اول حاکی از آن است که این منطقه در قدیم چال سوارکاران بوده‌ است و از همین رو به آن چالسوار می‌گفته‌اند که در اثر گذشت زمان به چالسبار تبدیل شده‌است.
روایت دوم که شاید صحیح تر باشد این است این منطقه در اثر اسبار کردن خاک برای کشاورزی رفته رفته گود شده به طوری که سطح آن پائین تر از مناطق همجوار گردیده و این منطقه به «چال اسبار» معروف شده که بر اثر مرور زمان و عدم تلفظ صحیح به چالسبار یا چالسپار تغییر نام داده‌است.
روایت سومی نیز وجود دارد که بعلت وجود خانواده‌های گرجی در این محله که از مهاجران کشور گرجستان بوده‌اند، انتخاب نام چالسپار را به آچالوسپار قدیس گرجستانی نسبت میدهند که شاید به نام چالسپار مربوط باشد
فرهنگ جغرافیائی ایران ج ۶ می‌نویسد: چالسبار دهی است از دهستان جاپلق بخش الیگودرز شهرستان بروجرد که در ۱۸ هزار گزی شمال خاوری الیگودرز و کنار راه مالرو فرج آباد به خاکوار واقع شده. جلگه و معتدل است و ۱۰۰۳ تن سکنه دارد. آبش از قنات و چاه و محصولش غلات و تریاک و صیفی است. شغل اهالی زراعت و گله‌داری است و صنایع دستی زنان قالی بافی و جاجیم بافی می‌باشد و راهش اتومبیل رو است.
کِتاب مجموعه‌ای از برگه‌های نوشته شده، مصوّر، چاپ شده یا صفحه‌های خالی (صفحه سپید و نانوشته) است؛ که می‌تواند از جوهر، کاغذ (ورق)، پوست حیوانات یا مواد دیگر (چسب، نخ و…) ساخته شود.
معمولاً از یک طرف (سمت راست یا چپ) به یکدیگر محکم شده یا وصل می‌شوند.
هر برگه در کتاب، ورق و هر سمت یا روی هر ورق، صفحه نامیده می‌شود.
به جلد کردن کتاب به اصطلاح صحافی گفته می‌شود. اندازه‌ کتاب‌ها گوناگون است. در ایران، قطعِ رحلی، وزیری و جیبی (و در دوران اخیر قطع رقعی) از مشهورترین قطع‌های کتاب است. کوچک‌ترین کتاب دنیا یک انجیل است که در موزهٔ کلیسای وانک اصفهان نگهداری می‌شود. اولین کتاب به زبان فارسی در هند و به دست یک ارمنی به زیور طبع آراسته شده‌است. از انواع دیگر کتاب، کتاب دیجیتالی ("e-Book") است که کتاب در قالب بسته‌های نرم‌افزاری مانندِ پی‌دی‌اف یا ئی‌پاب ارائه می‌شود که وسایلی نیز به نام کتابخوان الکترونیکی مانندِ آمازون کیندل برای خواندن آن به کار می‌رود. نمونهٔ دیگری از کتاب غیرِ چاپّی کتاب صوتی است، یعنی کتاب‌هایی که توسط فرد یا افرادی خوانده و گاهی به صورت نمایشنامه اجرا می‌شوند. این کتاب‌ها ممکن است با موسیقی و افکت همراه باشند.هر کتابی نمی تواند مفید باشد و باید در انتخاب نوع موضوع دقت شود
دکتر هادی فلاح مولف کتاب چرایی های ویراستاری این نکات را به درستی توضیح داده است
تاکنون تعریف مشخص و کاملی ارائه نشده‌است و نخواهد شد که بتواند مفهوم تمام انواع گوناگون کتاب را دربرگیرد.دانشنامه بریتانیکا اما یکی از تعاریف معتبری که برای کتاب ارائه شده‌است، مربوط به سازمان یونسکو می‌شود: کتاب نوعی اثر چاپی صحافی‌شده‌است که بیشتر از ۴۹ صفحه داشته باشد و مانندِ نشریات، تحت یک عنوان ثابت، به‌صورت دوره‌ای منتشر نشود. تعریف دیگری نیز کتاب را «مجموعه‌ای از لوح‌های چوبی یا عاجی یا مجموعه‌ای از ورق‌های کاغذ، پوست آهو یا ماده‌ای مانند آن، اعم از دست‌نویس یا چاپی که با هم به نخ کشیده یا صحافی شده باشند» معرفی کرده‌است.دائرةالمعارف کتابداری تعریف دیگری که به نظر می‌رسد مناسب باشد، محتوای تولید شده توسط نویسنده که هدف مشخصی را دنبال کند و کتاب حولِ محور هدف مشخص شده توسط نویسنده مطالبی ارائه دهد و در پایان کتاب، نویسنده به هدف خود برسد و در این مجال، ارجاع کلّی به کتابِ دیگر یا مقاله نداشته باشد.
واژه "کتاب" از زبان عربی وارد فارسی شده‌است. در فارسی میانه «"نامک"» (به فارسی دری «"نامه"») به‌طور عمومی به کتاب گفته می‌شد و "فروردگ" به آنچه امروز عموماً نامه خوانده می‌شود. در دورهٔ تکوین فارسی دری نیز "نامه" به معنی مطلق کتاب به کار رفته‌است. در فارسی میانه، از اصطلاحات تخصصی‌تر ماتیکان (رساله) و نسک (برای بخش‌های اوستا) استفاده شده‌است. کلمهٔ "نُبی" که هم‌ریشه با "نبشتن" (نگاشتن) است و معنای مطلق کتاب یا نوشته از آن مستفاد تواند شد، در فارسی دری به معنی خاص "قرآن" به کار رفته‌است."نبی" از حیث ساختار و کاربرد مشابه است با bible به معنی انجیل در زبان‌های اروپایی. این bible با biblia در لاتین به معنی مطلق کتاب خویشاوند است.
کتاب قدمتی پنج هزارساله دارد. کتاب‌های نخستین به شکل لوح‌های گلی بودند، اما با گذشت زمان، با توجه به دسترسی بشر به امکانات جدید و تغییر نیاز بشر به ارتباطات و اطلاعات، شکلِ کتاب‌ها تکامل یافت.
از لوح‌های گِلی، در منطقهٔ بین‌النهرین برای نوشتن استفاده می‌شد. استفاده از این روش در ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد، توسط تمدن سومر ابداع شد و به تکامل رسید. اما با گذشت زمان، بابلی‌ها و آشوری‌ها نیز همین روش را به‌کار گرفتند. این لوح‌ها با استفاده از خاکِ رس و آب ساخته می‌شدند و قبل از خشک شدن، با استفاده از ابزارهای نوک‌تیز بر روی آن‌ها نوشته می‌شد. نوشته‌های بیشتر این لوح‌ها، بیشتر مرتبط با امر بازرگانی، اداری و حکومتی بود.
استفاده از کاغذ پاپیروس برای نوشتن از حدود ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد در مصر رایج شد و تا قرن ششم میلادی نیز ادامه یافت. کاغذ پاپیروس صفحه‌ای بود که از گیاه پاپیروس به‌صورت یک طومار با درازای چند متر و عرض ۳۰ سانتی‌متر ساخته می‌شد. این طومار انعطاف‌پذیر بود و پس از پیچیده شدن به‌صورت یک استوانه به قطر ۵ تا ۶ سانتی‌متر درمی‌آمد. ابزار نوشتن روی پاپیروس، نی یا قلم‌نی آغشته به مرکب بود. اختراع پاپیروس یکی از تحولاتِ بسیار مهم در تاریخِ کتاب محسوب می‌شود. قدیمی‌ترین کتابی که به‌صورت طومار پیدا شده‌است، "پاپیروس پریس" نام دارد که مشتمل بر گفته‌های اخلاقی است. داستان سینوحه نیز یکی از معروف‌ترین کتاب‌هایی است که روی پاپیروس نگاشته شده‌است. پاپیروس اگرچه سبک و کم‌حجم بود، برخلاف لوح‌های گلی، شدیداً آسیب‌پذیر بود و به‌همین دلیل، تاکنون هیچ مجموعه مهمی مربوط به مصر باستان، از زیر خاک بیرون نیامده‌است.
به‌جز مصر، پاپیروس در یونان و روم باستان نیز به‌طور گسترده استفاده می‌شد. به نظر می‌رسد که واژه انگلیسی "paper" (به معنای کاغذ) نیز از پاپیروس ریشه گرفته باشد.گودرزی می‌رانی، روزنامه جوان
کدکس شکل امروزی کتاب است؛ یعنی صفحات پوست، پاپیروس و غیره که تا خورده و از یک محل به یکدیگر دوخته شده باشند. پیدایش کدکس به قرنِ دوم میلادی بر می‌گردد که مسیحیان از آن برای نگارش متون مذهبی استفاده می‌کردند. این فرم از کتابْ به‌دلیل مزیت‌هایی که داشت، از قرن چهارم میلادی رواج پیدا کرد. ازجمله مزیت‌های آنْ می‌توان به قابلیت جستجوی بهتر، امکان بهتر برای انبار و نگهداری آن (در کتابخانه) و تولید سریع‌تراشاره کرد. در این زمان، در صومعه‌ها و کلیساها، اتاق‌هایی ایجاد شده بود که در آن‌ها کار رونویسی از انجیل و دعاها صورت می‌گرفت و عملاً کتاب تولید می‌شد. همچنین با گذشت زمان، تولید کاغذ (که قبلاً در چین اختراع شده بود)، در ایران و پس از آن در اروپا رایج شد و به تبع آنْ کتاب‌های کاغذی نیز ابداع شدند.
تا قبل از اختراع ماشین چاپ، نسخه‌برداریِ کتاب‌ها، تنها، از طریق رونویسی از کتاب‌ها امکان‌پذیر بود که تولید کتاب را بسیار کُند و دشوار می‌کرد. و در صورت اشتباه‌هایی در نوشتن نویسنده، مجبور به نوشتن دوباره آن برگ از کتاب می‌شد (در صورتی که در آغاز بر روی برگ کاغذ نوشته و سپس به صورت کتاب درمی‌آمد) اما در سال ۱۴۳۹، با اختراع ماشین چاپ توسط یوهانس گوتنبرگ آلمانی، تحول بسیار بزرگی در صنعت نشر کتاب صورت گرفت.دانشنامه رشد اولین کتابی که با استفاده از دستگاه گوتنبرگ چاپ شد، انجیل بود که به علت تعداد سطرهایش در هر صفحه، به "انجیل ۴۲ سطری" معروف شد.مرکز انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران این ماشین چاپ "ماشینِ فشار پیچی" نام گرفت و سرعت چاپ آن، ۷۰ تا ۱۰۰ برگ در ساعت بود.
امروزه، با توسعه تکنولوژی‌های نوین، دیگر نیازی به صرف هزینه زیاد و چاپ کتاب جهت معرفی به خوانندگان آن نیست. با کمک سیستم‌های چاپ بنابر تقاضا یک نسخه چاپ شده نمونه در کتاب فروشی‌ها یا نسخه کتاب الکترونیکی آن در وب سایت‌های مخصوص فروشِ کتاب مانندِ آمازون به خوانندگان نشان داده می‌شود تا پس از سفارش آن‌ها چاپ شده و به آدرس آن‌ها ارسال شود. بدین ترتیب، دیگر نیازی به اتلاف حجم وسیعی از کاغذ نیست و اشکالات موردی کتاب‌ها بدونِ صرفِ هزینه و در زمانِ کوتاه اصلاح‌پذیر است. در این روش، به دلیل ارسال و نگهداری فایل الکترونیکی کتاب، توزیع کتاب در کتاب فروشی‌های سراسر جهان آسان، سریع و کم هزینه گردیده‌است. به تازگی، امکان چاپ کتاب به زبان فارسی با این روش توسط شرکت آمازون آمریکا فراهم گردیده‌است.
در عین حال، به نظر می‌رسد که مکانیزم چاپ، پیش از گوتنبرگ در چین رایج بوده‌است. برخی از منابع، اختراع چاپ یا حروفچینی متحرک را به "پی‌شنگ"، کیمیاگر چینی نسبت می‌دهند. اختراع وی شاملِ حروف مستقل چاپی بود که روی سفال مرطوب حکاکی می‌شد و پس از پختن دوام زیادی پیدا می‌کرد.حجازی، آرش، ۱۳۸۶
در سال‌های اخیر، استفاده از رایانه‌ها موجب آسانی چاپ کتاب و توسعه چاپ و نشر کتاب‌های چاپی شده‌است. در اواخر سده بیستم، تجهیزات ارتباطی مانند تلویزیون، رایانه و اینترنت، مفهوم کتاب به‌عنوان مهم‌ترین منبع اطلاعاتی را به چالش کشیدند. از سوی دیگر، با ذخیره‌شدن اطلاعات یک کتاب در نوارهایِ صوتی و سی‌دی، تعریف کتاب به‌عنوان «مجموعه‌ای از کاغذهای چاپ‌شده یا دستنویس» نیز به چالش کشیده شده‌است.پایگاه اینترنتی encyclopedia.com
پیدایش کتاب‌های الکترونیکی به سال ۱۹۷۱ بازمی‌گردد. این کتاب‌های الکترونیکی، با به‌کارگیری لامپ پرتو کاتدی، تصاویری را روی پرده پدیدمی‌آورد که می‌توانست جایگزین چاپ و کاغذ شود. اما نخستین کتاب الکترونیکی دیجیتال، به نام "Nuvomedia’s Rocket" در سالِ ۱۹۹۹ منتشر شد.
اخیراً تلاش‌هایی برای تبدیل کتاب‌های عادی به کتاب‌های الکترونیکی صورت گرفته‌است. این تلاش‌ها در جنبشی به نامِ "پروژه گوتنبرگ" در حال اجراست. همچنین برای آسان‌سازی کاربرد کتاب‌های الکترونیکی، تجهیزات دیجیتالی ویژه‌ای به نام کتابخوان الکترونیکی به بازار معرفی شده‌است. این تجهیزات در حقیقت، رایانه‌های کوچکی هستند که توانایی ذخیره‌سازی و بازیابی شمار زیادی کتاب الکترونیکی را دارند.
برخی از ویژگی‌های کتاب‌های الکترونیکی که باعث شده کاربرد آن‌ها گسترش یابد، عبارت است از:کتاب الکترونیکی چیست؟
این مزایا باعث گردیده کتاب‌های الکترونیکی محبوبیت پیدا کنند.
کتاب شفاهی یا کتاب گویا یا کتاب صوتی سندی است که به صورت صوتی تهیه می‌شود و روی نوار کاست، سی‌دی و … ضبط می‌شود. این اسناد معمولاً کتاب‌هایی هستند که قبلاً به‌طور مکتوب منتشر شده‌اند و اکنون توسط خود نویسنده، مترجم یا هنرپیشگان روخوانی می‌شوند.ویکی‌پدیای انگلیسی، Audiobook
در حال حاضر، سایت‌های اینترنتی بسیاری نیز کتاب‌های صوتی یا گویا یا شفاهی ارائه می‌دهند که برخی به‌صورت رایگان هستند و برخی دیگر در اِزای پرداخت پول قابل شنیدن می‌شود. کتاب‌های صوتی می‌توانند با موسیقی و افکت نیز همراه باشند.
کتاب پس از آماده شدن توسط نویسنده توسط انتشارات تایپ حروفچینی و صفحه آرایی شده برای گرفتن شابک راهی خانه کتاب می‌شود (که البته ناشران این شابک را به تعداد از خانه کتاب دریافت کرده و در اختیار دارند). پس از اختصاص شابک، کتاب به کتابخانه ملی برای گرفتن فیپا فرستاده می‌شود که پس از دریافت فیپا که اطلاعات کامل کتاب در آن جمع شده کتاب به وزارت ارشاد برای دریافتِ مجوز چاپ فرستاده می‌شود تا مجوز چاپ برای کتاب صادر شود. بعد از اتمام تمام مراحل، کتاب آماده چاپ است و توسط ناشر برای لیتوگرافی، چاپ و صحافی فرستاده می‌شود. حالا کتاب شما آماده است. تمام این مراحل ممکن است بین ۱ ماه تا ۳ماه طول بکشد.سایت انتشارات آرنا
به صفحه اول هر کتاب، جلد و به صفحه بعدی آن آستر بدرقه گفته می‌شود. به اولین برگ از هر کتاب پیشواز گفته می‌شود که نام کتاب و نویسنده نوشته شده‌اند.
برای چاپ هر کتابی نیاز است که از برخی مراجع مجوزهایی اخذ شود. این مجوزها ممکن است از کشوری به کشور دیگر متفاوت باشند. در ایران برای چاپ کتاب نیاز به اخذ سه مجوز اصلی وجود دارد. نخست باید شابک از خانه کتاب اخذ گردد. شابک یا شماره استاندارد بین‌المللی کتاب یک کد 13 رقمی است که به هر کتاب اختصاص داده می‌شود و هر بخش این 13 رقم نمایانگر موارد خاصی مانند کشور یا ناشر آن کتاب است. شابک در ایران توسط خانه کتاب به نمایندگی از سازمان جهانی شابک صادر می‌شود.
پس از دریافت شابک نوبت به دریافت فیپا می‌رسد. فیپا یا فهرست‌نویسی پیش از انتشار کتاب توسط کتابخانه ملی صادر می‌شود و در شناسنامه کتاب درج می‌گردد. پس از دریافت فیپا نیز باید کتاب برای اخذ مجوز انتشار به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارسال شود. این وزارتخانه محتوای کتاب را بررسی می‌کند و در صورتی که مغایرتی بین محتوای کتاب و قوانین کشور یافت نشود مجوز انتشار صادر می‌شود.
روش ارائه یک محتوا بصورت ساختار یک کتاب (بعنوان یکی از روش‌های ارائه مطلب که در ریاضیات، کتاب‌شناسی و اخیراً علوم کامپیوتر تعریف می‌شود)، معمولاً یک کتاب را بخش‌های زیر (به ترتیب آمدن) تقسیم می‌کند:
کاغذ اولین بار ۲۰۰ سال قبل از میلاد در چین یا مصر ساخته شد. مسلمانان آن را به سرزمین خود برده و کاغذ را کامل کردند. سپس از طریق داد و ستد، استفاده از کاغذ گسترش یافت و واردِ اروپا شد و از میان مرزهای مسلمانان به اروپا راه یافت. کاغذهای ابتدایی از ورق‌های نازک ساقه‌های بامبو (در چین) و پاپیروس (در مصر) ساخته می‌شد.
با آنکه ساخت کاغذ در حدود قرن یازدهم در اروپا آغاز شد، اما تا حدود قرن شانزدهم هنوز استفاده از کاغذ پوست رواج داشت. در واقع، با وجود گران بودن کاغذ پوست، استفاده از آن به علت بادوام بودنش ادامه داشت. در این زمان، اغلب ناشران نسخه‌های کتاب مجزایی از دو جنس تهیه می‌کردند.
ساخت کاغذ از خمیرِ کاغذ از اوایل قرن نوزدهم مرسوم شد؛ چراکه در آن زمانْ چوب از کتان ارزان‌تر بود. به این ترتیب، استفاده از خمیر چوب برای ساختِ کاغذِ تولیدِ کتاب‌های ارزان‌تر و استفاده از آن‌ها را برای مردم میسر ساخت و این راه را برای گامی بزرگ در بالا رفتن میزان سواد در کشورهای صنعتی هموار کرد و امکان گسترش و انتشار اطلاعات را فراهم آورد.
در روش‌های اولیه، برای تولید کاغذ از سنگ آهک به عنوان غلتک استفاده می‌شد که موجب خنثی شدن اسید موجود در خمیر می‌شد. اما کاغذهایی که در آن زمان از خمیر چوب به روش صنعتی ساخته می‌شدند حاوی اسید بودند که این موجب پوسیده شدن کاغذ از درون می‌شد. به همین دلیل، کتاب‌های چاپ شده بین سال‌های ۱۸۵۰ تا ۱۹۵۰ در خطر نابودی هستند. امروزه، برای از برطرف کردن این عیب از خمیرهای فاقد اسید یا خمیرهای قلیایی برای تولید کاغذ استفاده می‌شود. برخی از کتابخانه‌های امروزی از روش‌های خاص برای از بین بردن خاصیت اسیدی کتاب‌های قدیمی استفاده می‌کنند.
برای مراقبت شایسته از کتاب‌ها باید تمامی احتمالات مربوط به آسیب‌های فیزیکی یا شیمیایی را به جلد یا صفحات کتاب در نظر گرفت. کتاب‌ها باید دور از تابش مستقیم خورشید و در نور کم نگهداری شوند. حرارت و رطوبت محل نگهداری کتاب‌ها باید کم باشد. در موقع چیدن کتاب‌ها باید به این نکته توجه کرد که کتاب‌ها باید در کنار کتابی مناسب قرار گیرند، به‌طوری‌که جلد دو کتاب همدیگر را پوشش دهند؛ چرا که در غیر این صورتْ شکلِ کتاب در طول زمان تغییر خواهد کرد؛ از این‌رو بهتر است کتاب‌ها به ترتیب اندازه در کنار هم قرار گیرند.ویکی‌پدیای انگلیسی مدخلBook
در دوره‌های مختلف تاریخی و در بسیاری از سرزمین‌ها نابود کردن و سوزاندن کتاب وجود داشته‌است. کتاب و فیلم جنجال‌برانگیز ۴۵۱ درجه فارنهایت نیز به موضوع کتاب‌سوزی می‌پردازد.دانش‌نامه علمی-تخیلی و فانتزی فارسی امروزه، به‌جای سوزاندن کتاب روش‌های دیگری مانندِ خمیر کردن کتاب‌ها و رنده‌کردن کتاب‌ها نیز استفاده می‌شود.
در چین امپراتور چین شی هوانگ-تی" در سال ۲۱۳ پیش از میلاد دستور داد همهٔ کتاب‌ها مگر کتاب‌های مربوط به پزشکی، کشاورزی و طالع‌بینی را بسوزانند.صدری‌افشار ۷"
استفاده از کتابخانه‌های خصوصی یا شخصی اولین بار در یونان باستان شایان توجّه قرار گرفت. در دوران باستان، هزینه نگهداری کتابخانه‌ها معمولاً به وسیله فردی ثروتمند تأمین می‌شد. این کتابخانه‌ها می‌توانست خصوصی یا عمومی‌باشند. تفاوت این کتابخانه‌ها با کتابخانه‌های عمومیِ امروزی در محل تأمین هزینه‌های آن‌ها بود که در کتابخانه‌های باستان این هزینه معمولاً از یک منبع عمومی تأمین نمی‌شد. اینطور تخمین زده می‌شود که در شهر رُم در قرن سومِ میلادی در حدود ۳۰ کتابخانه عمومی وجود داشته‌است. بعدها، در قرون وسطی صومعه‌ها و دانشگاه‌ها حتی دارای کتابخانه‌هایی بودن که امکان استفاده از کتاب برای مردم عادی را نیز فراهم می‌کرد، البته تمام مجموعه کتابخانه برای مردم قابل دسترسی نبوده و همچنین امکان بردن کتاب از کتابخانه وجود نداشته و برای جلوگیری از سرقت کتاب‌ها معمولاً با زنجیر به میز بسته می‌شدند.
زمان استفاده از کتابخانه‌های امروزی به حدود قرن پانزدهم میلادی بازمی‌گردد؛ زمانی که برخی شروع به اهدای کتاب به شهرها کردند. گسترش کتابخانه‌های عمومی در ایالات متحده، به اواخر قرن نوزدهم میلادی بازمی‌گردد و تا حدود زیادی متأثر از اهدا کتاب‌هایی است که به وسیله اندرو کارنگی (Andrew Carnegie) صورت گرفت. استفاده از کتابخانه تا حدودی گروه اجتماعی افراد را نیز منعکس می‌کرد؛ چراکه در حالی که قشر ضعیف یا متوسط جامعه باید بیشتر کتاب‌های خود را در کتابخانه‌ها پیدا می‌کردند، افراد ثروتمند دارای کتابخانه‌های شخصی بودند.
ظهور کتاب‌های جلد کاغذی در قرن بیستم راه را برای استفاده عموم از کتاب باز کرد. این نوع کتاب‌ها خرید[کتاب] را برای بسیاری از افراد جامعه ممکن کردند. کتاب‌های جلد کاغذی معمولاً شامل مطالبی می‌شدند که قبلاً در مجله‌ها به چاپ می‌رسید. در نتیجه، با استفاده عموم از کتاب، داشتن کتابخانه‌های خصوصی دیگر به عنوان نمادی از قشرها ثروتمند به کار نمی‌رفت.
کتاب‌های دانشگاهی حاویِ مضامین علمی هستند که عموماً در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی تدریس می‌شوند.
انتشارات دانشگاه آکسفورد بزرگ‌ترین ناشر کتاب‌های دانشگاهی در جهان است.حذف «خوک» از کتاب‌های آکسفورد برای پرهیز از جریحه‌دار شدن احساسات مذهبی، "رادیو زمانه"
کتاب‌های دینی و سیاسی بسیاری در تاریخ مورد تقدس بوده‌اند. تورات، انجیل و قرآن جزو کتاب‌های مقدس دینی و کتاب سرخ و روح‌نامه جزو کتاب‌های مقدس سیاسی هستند.
قرآن طبق باور مسلمانان تنها کتاب در جهان است که کامل و بدون خطا است.
آمار کتاب در ایران به‌طور دقیق روشن نیست، ولی طبق آمار مسئولان وزارت ارشاد/خانه کتاب بین سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۰ حدود ۷۰۰ هزار عنوان کتاب در ایران به چاپ رسیده‌است.
آمار کتاب‌های چاپ شده در سال ۱۳۹۱ به ترتیب زیر است:
چاپ اول:۳۴۲۳۷ عنوان - چاپ مجدد: ۲۹۷۴۳ عنوان - تألیف: ۵۱۲۵۹ عنوان - ترجمه: ۱۲۷۲۱ عنوان - کودک و نوجوان: ۱۰۲۴۲ عنوان - کمک درسی و آموزشی ۵۸۵۰ عنوان که مجموعاً ۶۳۹۸۰ عنوان در سال ۹۱ به چاپ رسیده‌است.
بنا به آمار شمارگان کتاب در ایران از دولت‌های پنجم تا دهم همواره رو به کاهش بوده‌است. در این میان بیشترین متوسط شمارگان مربوط به دورهٔ ریاست‌جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی (دولت‌های پنجم و ششم) و کمترین شمارگان مربوط به دورهٔ ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد بوده‌است.
کتاب معمولاً در اندازه‌های مختلفی چاپ می‌شود و بستگی به حجم کتاب دارد و بیشتر یک امر سلیقه‌ای می‌باشد. اما کتاب‌ها در اندازه‌های زیر چاپ می‌شوند (ابعاد به سانتی‌متر هستند):
البته بیشتر کتاب‌ها در اندازه وزیری چاپ می‌شوند.انتشارات امید سخن
جلد کتابها انواع متنوعی دارد که عبارتند از: 1-جلد انعطاف پذیر 2-پارچه‌ای 3-شومیز 4-چرم طبیعی 5-چوب 6-زرکوب 7-سخت 8-کاغذی 9-گالینگور 10-مقوایی اما شناخته شده ترین و پرکاربردترین آنها را می توان جلد سخت و جلد شومیز و جلد گالینگور برشمرد.
جلد شومیز: جلد شومیز کاغذ گلاسه‌ای است که بر روی آن چاپ صورت می گیرد و در نهایت بر روی آن سلفون مات یا براق کشیده می شود. معمولا کاغذ گلاسه‌ای که جهت چاپ به کار می برند 200 یا 250 و یا 300 گرم است. به علت سبکی، منعطف بودن و ارزان قیمت بودن جلد شومیز، معمولا از آنها در چاپ کتاب های درسی و داستان و شعر استفاده می کنند.
جلد سخت: برای ساخت جلد سخت، ابتدا تصویر جلد کتاب را معمولا بر روی کاغذ گلاسه 135 گرم چاپ می کنند و بر روی آن سلفون مات یا براق می کشند. در نهایت این جلد ساخته شده را بر روی یک مقوای ضخیم می چسبانند. جلد سخت نسبت به جلد شومیز از مقاومت بیشتری برخوردار است، اما در مقابل قیمت تمام شده کتاب را بالا می برد. جلد سخت عموما برای کتابهایی با ماندگاری بالا و یا حجیم استفاده می شود. (کتاب هایی با تعداد صفحات بالا، در جلد شومیز بیشتر دچار آسیب می شود تا جلد سخت). البته بسیار دیده شده برخی ناشرین به جهت زیبایی و کیفیت چاپ، برای کتابهای خود از جلد سخت استفاده می برند.
جلد گالینگور: جلد گالینگور دقیقا مانند جلد سخت است با این تفاوت که بر روی مقوای ضخیم به جای کاغذ گلاسه، چرم، جیر و یا پارچه کشیده می شود. به عبارتی بهتر در جلد گالینگور مطالب بر روی جلد حک می شود و جزئی از جلد کتاب می شود اما در جلد سخت، تصویر جلد بر روی کاغذی است که می توان آن را از جلد جدا نمود. البته بیشتر کتاب‌ها در اندازه وزیری چاپ می‌شوند. ناشربوک
.Charles, Gerras (1976). The Encyclopedia of Common Diseases. Rodale Press. p. 17. ISBN 978-0-87857-113-0
ابراهیم حشمت طالقانی (زاده ۱۲۶۴ روستای شهراسر (طالقان) – درگذشته ۲۱ اردیبهشت ۱۲۹۸ رشت) مشهور به دکتر حشمت و ملقب به «حشمت الاطباء» و «سردار حشمت»، فرزند عباسقلی بود. وی اهل روستای شهراسر طالقان شناخته می‌شود. او از سران نهضت جنگل بود که از آغاز تشکیل این نهضت با آن همکاری می‌کرد و چندی از طرف هیئت اتحاد اسلام که شورای رهبری نهضت جنگل محسوب می‌شد، به حکومت لاهیجان منصوب شد.
ابراهیم حشمت در سال ۱۲۶۴، در روستای شهراسر طالقان چشم به جهان گشود. پدرش میرزا عباسقلی پزشک تجربی بود. مادرش سکینه نام داشت. پدر در سال ۱۲۸۵ و مادر در سال ۱۲۷۹ شمسی چشم از جهان فرو بستند و مدفن‌شان در همان روستای شهراسر طالقان است. حشمت‌الاطباء تنها در فصل تابستان در زادگاهش طالقان اقامت داشت. زمانی که ابراهیم ۱۸ سال داشت، پدرش او را برای تحصیل به تهران فرستاد و نامش را در مدرسه «آلیانس فرانسه» ثبت نمود. این زمان مصادف بود با اوج مبارزات مشروطه‌خواهان و همین امر سبب شد که ابراهیم به رشد سیاسی و آگاهی ویژه‌ای برسد. او سپس در مدرسه دارالفنون به تحصیل طب مشغول شد. هم‌زمان با دایر شدن مدرسه سیاسی از سوی مشیرالدوله به این مدرسه هم راه یافت و دروس آن را با موفقیت به پایان رساند.
در سال ۱۳۲۸ قمری شاهسون‌ها در اردبیل علیه دولت مشروطه طغیان کردند و ابراهیم که اینک طبیب شده بود، به عنوان پزشک ارتش برای سرکوبی طغیان شاهسون‌ها اولین مأموریت و سفر جنگی خود را آغاز نمود. تجربیاتی که او در این سفر - چه از نظر پزشکی و چه از نظر نظامی - کسب نموده بود، سبب شد در جریان [نهضت جنگل]، «نظام ملی» را در لاهیجان دایر کند و خود سرپرستی آن را به عهده بگیرد.
هنگامی که روس‌ها در سال ۱۳۲۹ قمری برابر با ۱۲۸۶ شمسی از طریق آستارا به خاک ایران تجاوز کرده و به شهرهای انزلی و رشت هجوم آوردند، «جمعیت اتحاد اسلام» که دکتر حشمت از اعضای فعال آن بود، به مقابله و مبارزه با روس‌ها پرداخت و گروه‌های مختلفی را به نقاط مختلف گیلان اعزام کرد. در همین تاریخ [میرزا کوچک خان] را در منزل مؤید الدیوان - داماد میرزا محمدخان صالحی لاهیجانی ملاقات کرد. در همین جلسه بود که پیشنهاد میرزا کوچک خان در خصوص انتخاب جنگل‌های گیلان برای استقرار مرکز عملیات جنگل‌ها به تصویب رسید و طولی نکشید که با دو تن از دوستان دیگر به نام‌های سیدمحمد خان و شیخ عبدالاسلام عرب و میرزا کوچک خان شبانه از لاهیجان به رشت حرکت کردند.
اعضای هسته مرکزی اتحاد اسلام، عبارت بودند از: میرزا کوچک خان، میرزا احمد مدنی، دکتر حشمت، میرزا شفیع رضاسرایی، سید عبدالکریم کاشی، میرزا نحمی اسحق‌زاده و میرزا ابوالقاسم، حاجی احمد کسمائی، محمدعلی پیربازاری، میرزا محمد رضا حکیمی. هدفشان را به این شرح اعلام کردند: اخراج نیروهای بیگانه از کشور، برقراری امنیت و رفع بی‌عدالتی، مبارزه با خودکامگی و استبداد.
ریاست شورای نظامی جنگل در گوراب زرمیخ با میرزا کوچک خان و در لاهیجان با دکتر حشمت بود. نهضت جنگل تنها با قزاقان و ایادی دولتی دست به گریبان نبود، بلکه قوای انگلستان هم در سرکوب جنگلی‌ها نقش مؤثری داشت.
دکتر حشمت همیشه در اندیشه خدمت به مردم منطقه و رشد فرهنگ مردم بود و در تماس با روشنفکران و آزادی‌خواهان رانکوه (لنگرود و رودسر) و هم‌زمان با دایر کردن «نظام ملی» در لاهیجان، از آنان برای گسترش فرهنگ و آبادانی منطقه و نیز ایجاد راه‌های ارتباطی و کمک به تهیدستان و توجه به بهروزی دهقانان یاری می‌طلبید.
حمله قوای دولتی به فرماندهی ایوب خان میرپنج از یک‌سو و حمایت هواپیماهای انگلیسی از آن‌ها و بمباران مواضع جنگل‌ها مجال به جنگلی‌ها نمی‌داد، تا آن‌جا که میرزا کوچک خان ناچار شد به همراه ۹۴۳ نفر از مبارزان جنگل به سوی شرق گیلان و لاهیجان حرکت کند.
وقتی همراهان میرزا به لاهیجان رسیدند، در آنجا دکتر حشمت با نفرات خود به آنان پیوست که تعدادشان به ۱۴۳۲ نفر رسید. آنان در روز اول ماه شعبان ۱۳۳۷ قمری به دشت وسیع کجور واقع در ۳۱ کیلومتری جنوب تنکابن رسیدند.
در حوالی تنکابن و در طول راه همه‌جا قوای دولتی و مزدوران منطقه در تعقیب‌شان بودند. اوضاع بر آنان چنان سخت شد که به‌ناچارً دکتر حشمت تصمیم گرفت با توجه به امان نامه‌ای که حکومت مرکزی داده‌است تسلیم قوای دولتی شود، هرچند میرزا کوچک خان با تصمیم او مخالف بود. وقتی این کار صورت گرفت، دولتی‌ها به بهانه این‌که رئیس کل قزاق دولت ایران (ژنرال استاروسلسکی) در رشت می‌باشد، به آن‌ها گفتند ما باید شما را روانه رشت کنیم تا به شما پروانه آزادی بدهند و به منازل خود بازگردید!
روز ششم ماه شعبان پس از سه روز اقامت در خرم‌آباد تنکابن، تعداد جنگلی‌ها به یکصد و هشتاد نفر رسید که همگی به همراه دکتر حشمت و هشت نفر قزاق به رشت حرکت داده شدند.
در نزدیکی «دیوشل» دکتر حشمت را از یارانش جدا کردند و با درشکه به لاهیجان بردند. از این لحظه به بعد دکتر حشمت اطمینان پیدا کرد که دیگر امیدی برای نجات خود نیست و تمام وعده‌ها فریبنده بوده‌است.
سرتیپ عبدالجواد قریب (متین الملک) کسی بود که در دادگاه سیلی محکمی به دکتر حشمت زد، این برخورد خوشایند دیگران نبود.
محاکمه دکتر حشمت زود پایان یافت و در ساعت پنج بعد از ظهر همان روز او را با درشکه‌ای به میدان اعدام آوردند. دکتر حشمت از درشکه پیاده شد و شجاعانه و استوار به پای چوبۀدار رفت.
دکتر حشمت در روز چهاردهم اردیبهشت سال ۱۲۹۸ شمسی برابر با یازدهم شعبان ۱۳۳۷ قمری و ۳ ماه مه ۱۹۱۹ میلادی اعدام شد.
پیکر او را کاس آقا حسام معروف به خیاط که از آزادی‌خواهان قدیمی مقیم رشت بود تحویل گرفت و در گورستان محله چله‌خانه به خاک سپرد.
سید اشرف‌الدین حسینی معروف به «نسیم شمال» به مناسبت اعدام دکتر حشمت دو بیت شعر زیر را سرود:
ابراهیم فخرایی که از یاران میرزا و نویسنده کتاب «سردار جنگل» است، در قسمتی از یادداشت‌های خود آورده‌است: «دربارهٔ مرحوم دکتر حشمت زیاد کار نشده‌است و جامعه آزادی‌خواه حقش را به نحو احسن ادا نکرده‌است. شنیده‌ام، هر وقت محصول برنج شمال را که از آب حشمت رود مشروب می‌شود برمی‌دارند، قسمتی از آن را به نام خیرات و شادی روح احداث‌کننده حشمت رود برای مستضعفین و بینوایان اختصاص می‌دهند.»
رحیم صفاری در مورد دکتر حشمت اشاره می‌نویسد: «دکتر حشمت معتقد بود اگر انقلاب همیشه به دنبال شعارهای تند و ویرانگر برود، افتخاری برای خود ذخیره نخواهد کرد. وضع مردم را به بهانه انقلاب بدتر کردن هنر نیست و اگر ما توانستیم وضع مردم را بهتر بکنیم به بشریت خدمت کرده‌ایم.»به یاد حشمت نهضت جنگل
۲. تاریخ اعدام وی به اشتباه ۱۴ اردیبهشت درج شده، در حالی که ۲۱ اردیبهشت صحیح است (منبع: http://fna.ir/DY2JWK)
دی‌وی‌دی مخفف دیسک ویدئویی دیجیتال , دیسک دیجیتال یک فرمت ذخیره‌سازی دیجیتالی است. در سال ۱۹۹۵ اختراع شد و گسترش یافت و در تاریخ ۱ نوامبر ۱۹۹۶، در ژاپن منتشر شد. امکان ذخیره اطلاعات تا ۱۷٫۰۸ گیگابایت، ذخیره هرگونه اطلاعات دیجیتالی، استفاده گسترده برای نرم‌افزار و سایر فایل‌های کامپیوتری و همچنین برای تماشای برنامه‌های ویدئویی یا استفاده از بازی‌های دیجیتالی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
وقتی می‌خواهید یک دی‌وی‌دی بخرید باید دقت کنید که دستگاه پخش دی‌وی‌دی شما کدام نوع دی‌وی‌دی را پشتیبانی می‌کند تا دچار مشکل نشوید. برای خرید دی‌وی‌دی همچنین باید نوع نیاز خود را نیز در نظر بگیرید؛ مثلاً: برای به وجود آوردن یک نسخه پشتیبان از برنامه‌های روی هارد رایانه‌تان DVD-RAM مناسب‌ترین گزینه‌است یا برای دی‌وی‌دی که قابل پخش توسط دستگاه‌های پخش دی‌وی‌دی خانگی باشد DVD-R بهترین انتخاب است. پس به شما توصیه می‌کنیم همیشه مطمئن شوید دی‌وی‌دی پلیرتان آن نوع خاص دی‌وی‌دی که مد نظر شماست را پشتیبانی می‌کند.
این موضوع معمولاً در مشخصات دی‌وی‌دی پلیر در دفترچهٔ راهنمای آن درج شده‌است.
در این‌جا به توضیحی کوتاه در مورد هر نوع می‌پردازیم:
DVD-RAM مخفف:DVD Random Access Memory،
در هر طرف ۴٫۷ گیگابایت ظرفیت ثبت اطلاعات را دارد. همچنین یک DVD-RAM می‌تواند دو رویه باشد و ظرفیتی برابر ۹٫۴ گیگابایت فضا برای ذخیره داشته باشد و قابلیت overwritting را تا ۱۰۰۰ بار دارا می‌باشد.
DVD-R:
خود بر دو نوع است Autuering و General use
DVD-R ظرفیتی برابر ۴٫۷ گیگابایت در هر طرف دارد. نوع Authering آن برای پاسخ به نیاز حرفه‌ای‌ها و پدیدآورندگان نرم‌افزارها به وجود آمد و نوع General آن برای تجارت و استفاده
مصرف‌کنندگان به وجود آمد.
DVD-R تنها یک بار رایت می‌شود و هر دو نوع آن توسط اکثریت DVD Playerها پشتیبانی می‌شود. این استاندارد توسط شرکت‌های پاناسونیک، توشیبا، اپل، هیتاچی، NEC، پایونیر، سامسونگ و شارپ پشتیبانی می‌شود.
DVD-RW این نوع از دی‌وی‌دی نوع قابل رایت مجدد می‌باشد و ظرفیت آن ۴٫۷ گیگابایت در هر طرف است و قابلیت رایت مجدد تا ۱۰۰۰ بار را داراست.
عمر اطلاعات ذخیره شده روی این نوع از دی‌وی‌دی بین ۳۰ تا ۵۰ سال می‌باشد. یادآوری می‌شود که استفاده اصلی این نوع دی‌وی‌دی‌ها برای ضبط ویدئوها است.
DVD +R: این نوع نیز مانند حالت DVD-R است ولی توسط شرکت‌های فیلیپس، سونی، هیولت پاکارد، بل، ریکو، یاماها و سایر تولیدکنندگان DVD پشتیبانی می‌شود.
DVD+RW این نوع شباهت زیادی با DVD-RW دارد اما مورد مصرف آن video فایلها یا DATA از هر نوع یا ترکیبی از این دو است.
DVD+R تنها یک بار رایت می‌شود اما در بقیهٔ خصوصیات با DVD+RW مشترک است.
از این نوع دی‌وی‌دی می‌توان صرفاً بمنظور خواندن استفاده گردد. فیلم‌هایی که خریداری یا اجاره می‌شوند، بر روی این نوع رسانه ذخیره می‌گردند.
این نوع از DVD یک بار نوشته شده و بارها خوانده می‌شود. این نوع بیشتر در کمپانی‌های فیلمسازی استفاده شده و به بازار عرضه می‌شود. به بیان دیگر این نوع از DVD، توسط یک الگوی از پیش طراحی شده، از ابتدای تولید به نحوی تولید می‌شوند که دیگر نیازی به رایت نداشته و از همان ابتدا حاوی اطلاعات می‌باشد.
بر روی این نوع دی‌وی‌دی، می‌توان صرفاً یک مرتبه اطلاعاتی را ذخیره نمود (نوشتن یک مرتبه) از رسانه ذخیره‌سازی فوق، بمنظور ذخیره داده‌های گرافیکی با ظرفیت بالا، ویدئوهای موزیک، صوت و فیلم استفاده می‌گردد. امکان نوشتن اطلاعات بر روی این نوع دی‌وی‌دی صرفاً یک مرتبه وجود دارد.
بمنظور نوشتن بر روی رسانه ذخیره‌سازی فوق می‌بایست از درایوهایی با نوع R + و برای خواندن اطلاعات از درایوهای R - یا R + استفاده گردد.
DVD-RW یا DVD+RW. بر روی این نوع دی‌وی‌دی، امکان نوشتن اطلاعات به دفعات وجود دارد (نوشتن چندین مرتبه). از رسانه ذخیره‌سازی فوق، بمنظور ذخیره داده‌های گرافیکی با ظرفیت بالا، ویدئوهای موزیک، صوت و فیلم استفاده می‌گردد. بر روی این نوع دی‌وی‌دی می‌توان تا یکهزار مرتبه اطلاعاتی را ذخیره نمود.
خصوصیات DVD-RW: به منظور نوشتن اطلاعات بر روی این نوع دی‌وی‌دی می‌بایست از درایوهای R - و برای خواندن اطلاعات از درایوهایی R - یا R+ استفاده گردد.
خصوصیات DVD+RW: این نوع دی‌وی‌دی قادر به ذخیره‌سازی دو ساعت اطلاعات MPEG2 می‌باشند. بمنظور نوشتن اطلاعات بر روی این نوع دی‌وی‌دی می‌بایست از درایوهای R + و برای خواندن اطلاعات از درایوهایی R - یا R+ استفاده گردد.
از مهم‌ترین ویژگی‌های مرتبط با دی‌وی‌دی، می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
درایو دی‌وی‌دی انتخابی، می‌بایست قادر به ذخیره‌سازی اطلاعات بر اساس یکی از دو فرمت رقابتی موجود باشد: دی‌وی‌دی-R (حمایت شده توسط درایوهای دی‌وی‌دی-RAM و دی‌وی‌دی-R و تمامی درایوهای دی‌وی‌دی-RW) و دی‌وی‌دی+R (حمایت شده توسط آخرین تکنولوژی مربوط به درایوهای دی‌وی‌دی+RW). در حال حاضر بالاترین سرعت برای درایوهای دی‌وی‌دی-R و دی‌وی‌دی+R معادل ۱۶X می‌باشد. در درایوهای دی‌وی‌دی-R قبلی، حداکثر سرعت ۲X و در درایوهای دی‌وی‌دی+R حداکثر سرعت ۴ / ۲ بوده‌است. رسانه ذخیره‌سازی با قابلیت نوشتن یک مرتبه، بهترین گزینه برای ایجاد ویدئوی‌های دی‌وی‌دی بمنظور استفاده در یک player می‌باشند. کارشناسان فنی برآورد نموده‌اند که دی‌وی‌دی‌های با قابلیت نوشتن یک مرتبه، با ۸۵ درصد playerهای مطرح، سازگار می‌باشند. دیسک‌هایی که دارای سرعت ۴X می‌باشند را نمی‌توان در درایوهای قدیمی دی‌وی‌دی-R/-RW با سرعت ۲X، استفاده نمود. تعداد زیادی از درایوهای فوق، تولیده شده توسط Pioneer، در زمان استفاده از دیسک‌های ۴X دچار مشکل می‌گردند. بدین منظور، می‌توان fireware مربوط را از سایت Pioneer دریافت و با ارتقاء سیستم، مشکل فوق را برطرف نمود.
فرمت این نوع دیسک‌ها دی‌وی‌دی+RW، دی‌وی‌دی-RW و دی‌وی‌دی-RAM می‌باشد. فرمت دی‌وی‌دی-RAM دارای سازگاری به مراتب کمتری نسبت به دو فرمت دیگر بوده ولی برای گرفتن Backup مناسب می‌باشد. . دی‌وی‌دی -RAM به دو صورت با محافظ (به‌صورت کارتریج) و بدون محافظ در دسترس می‌باشد. اکثر درایوهای دی‌وی‌دی-RW دارای سرعت کمتری نسبت به دی‌وی‌دی+RW می‌باشند. سرعت ذخیره (نوشتن) اطلاعات که بر روی رسانه‌های ذخیره‌سازی دی‌وی‌دی-R بالغ بر ۴X می‌باشد در دیسک‌های دی‌وی‌دی-RW به ۲X کاهش پیدا می‌کند. کارشناسان برآورد نموده‌اند که بیش از شصت درصد از دیسک‌های دی‌وی‌دی-RW و دی‌وی‌دی+RW با دی‌وی‌دی Player و داریوهای دی‌وی‌دی، سازگار می‌باشند.
قیمت درایوهای داخلی کمتر از درایوهای خارجی می‌باشد. درایوهای خارجی از اینترفیس های(FireWire (IEEE۱۳۹۴ یا USB ۲٫۰ به منظور ارتباط با کامپیوتر استفاده می‌نمایند. برخی تولیدکنندگان از دو اینترفیس یادشده در محصولات خود استفاده می‌نمایند.
اکثر درایوهای دی‌وی‌دی با قابلیت نوشتن مجدد، قادر به نوشتن اطلاعات بر روی دیسک‌های CD-R و CD-RW می‌باشند (قابلیت فوق، در درایوهای دی‌وی‌دی-RAM و دی‌وی‌دی-R وجود ندارد). سرعت ذخیره‌سازی در درایوهای فوق پائین می‌باشد، مثلاً درایو دی‌وی‌دی-RW مدل DVR-A۰۴، مربوط به شرکت Pioneer اطلاعات را بر روی دیسک‌های CD-R با سرعت ۸X ذخیره می‌نماید. درایوهای مدل DRU-510A تولید شده توسط شرکت سونی، توانایی ذخیره‌سازی اطلاعات با سرعت ۲۴X را دارد.
بهمراه تمامی درایوهای عرضه شده، نرم‌افزارهای لازم نظیر: Sonic's MY دی‌وی‌دی (ایجاد منوها و تبدیل ویدئوهای آنالوگ به MPEG۲ تا بتوان از آنان در یک دی‌وی‌دی Player استاندارد، استفاده نمود) نیز ارائه می‌گردد. تمامی درایوها امکان ایجاد دی‌وی‌دی‌های داده را با استفاده از نرم‌افزارهای ارائه شده نیز فراهم می‌نمایند. (نظیر برنامه RecordNow Max که امکان نوشتن داده بر روی یک دیسک با قابلیت نوشتن را فراهم می‌نماید). برخی از تولیدکنندگان نظیر HP و سونی نرم‌افزارهایی را بمنظور ویرایش و Backup گرفتن از اطلاعات به همراه محصول خود ارائه نموده‌اند.
حداقل ۱X or 2X دی‌وی‌دی-R پیشنهادی: ۲٫۴X دی‌وی‌دی+R or 4X دی‌وی‌دی-R, 4X دی‌وی‌دی+R دیسک‌های دی‌وی‌دی با قابلیت نوشتن یک مرتبه که دو نوع دی‌وی‌دی-R و دی‌وی‌دی+R را شامل می‌شود، سازگارترین فرمت دی‌وی‌دی در حال حاضر می‌باشد. ویژگی فوق، زمانیکه قصد استفاده از آنان در دی‌وی‌دی Playerها وجود داشته باشد، حائر اهمیت می‌باشد. در زمان انتخاب درایو دی‌وی‌دی لازم است به این نکته دقت شود که درایو انتخابی از نسل قدیمی (نسل اول) درایوهای دی‌وی‌دی+RW نباشد. سرعت، معیار دیگری در انتخاب یک درایو بوده و می‌بایست درایو انتخابی قادر به حمایت از سرعت ۴X باشد.
حداقل ۱X دی‌وی‌دی-RAM, 2X دی‌وی‌دی-RW, 2.4X دی‌وی‌دی+RW پیشنهادی: ۲X دی‌وی‌دی-RAM, 2X دی‌وی‌دی RW, 2.4X دی‌وی‌دی+RW, 4X دی‌وی‌دی+RW در دیسک‌های دی‌وی‌دی-RAM، امکان ذخیره اطلاعاتی بالغ بر ۴ / ۹ گیگابایت وجود خواهد داشت (دو طرف دیسک - کارتریج‌های دیسک). مشکل دیسک‌های فوق، عدم سازگاری اکثریت آنان با درایوهای دی‌وی‌دی-ROM می‌باشد. دیسک‌های دی‌وی‌دی-RW و دی‌وی‌دی+RW با اکثر درایوهای دی‌وی‌دی-ROMها و دی‌وی‌دی PLAYERها سازگار می‌باشند. سرعت ذخیره‌سازی در دی‌وی‌دی-RW به مراتب کمتر از دی‌وی‌دی+RW می‌باشد.
سرعت درایوهای دی‌وی‌دی-R می‌تواند با توجه به رسانه ذخیره‌سازی استفاده شده متغیر باشد. اکثر درایوهای دی‌وی‌دی-R دارای سرعت ذخیره‌سازی معادل ۱۶X می‌باشند. در مدل‌های قدیمی یا درایوهای قابل حمل، صرفاً سرعت ۱X یا ۲X حمایت می‌گردد. در حال حاضر درایوهای دی‌وی‌دی-RW و دی‌وی‌دی-RAM دارای سرعتی معادل ۱۶X می‌باشند.
اطلس دارای معانی و کاربردهای زیر است.
دی‌اِن‌اِی پلیمرازها یا دنا بسپاراز ، مولکول‌های دی‌ان‌ای را از زیرواحدهای دئوکسی ریبونوکلئوتید (dNTP)، سنتز می‌کنند. دی‌اِن‌اِی پلیمرازها بیشتر به خاطر نقشی که در همانندسازی دارند شناخته می‌شوند. به‌طور کلی دو نوع دی‌اِن‌اِی پلیمراز وجود دارد؛ دی‌اِن‌اِی پلیمرازهای وابسته به الگو و دی‌اِن‌اِی پلیمرازهای غیر وابسته به الگو.
دستهٔ اول، رشتهٔ جدید دی‌ان‌ای را از روی یک رشتهٔ الگو (دی‌ان‌ای یا آران‌ای) سنتز می‌کنند و دستهٔ دوم برای سنتز رشتهٔ جدید، نیازی به الگو ندارند. آنزیم رونوشت‌بردار معکوس از دی‌ان‌ای پلیمرازهای وابسته به الگو است و دی‌ان‌ای را از روی آران‌ای الگو سنتز می‌کند.
دی‌اِن‌اِی پلیمراز بر روی دی‌ان‌ای حرکت می‌کند و با استفاده از نوکلئوتیدهای آزاد که در سیتوپلاسم وجود دارند هر نوکلئوتید را در مقابل نوکلئوتید مکمل خود قرار می‌دهد.
آنزیم دی‌اِن‌اِی پلیمراز توانایی دیگری نیز دارد و آن ویرایش است: در صورتی که نوکلئوتید اشتباهی به دی‌ان‌ای‌های دختر اضافه‌شود، یعنی مکمل نباشد، این آنزیم بازمی‌گردد و نوکلئوتید غلط را جدا و آن را با نوکلئوتید صحیح تعویض می‌کند.
دی‌اِن‌اِی پلیمراز در سال ۱۹۹۵ کشف شده‌است. این کشف مهم به فهم عمیق‌تری از فرایند همانندسازی، اصلاح خطا و رونوشت کرده‌است. این کشف همچنین به علم مدرن از طریق ممکن‌سازی استفاده از آن در فرایند واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (PCR) کمک کرده‌است. اولین دی‌اِن‌اِی پلیمراز کشف شده، دی‌اِن‌اِی پلیمراز اشریشیا کُلای بوده‌است. این کشف توسط آرتور کورنبرگ و بقیهٔ اعضای تیمش اتفاق افتاد.
در فرایند همانندسازی دی‌ان‌ای دو آنزیم دی‌اِن‌اِی پلیمراز همزمان درگیر فعالیت هستند. یکی از آن‌ها درگیر عمل فرایندسازی در رشتهٔ پیشرو و دیگری در رشتهٔ پسرو است. پس از فرایند همانندسازی دو مولکول دی‌اِن‌اِی تولید می‌شود. در هر یک یکی از رشته‌ها از دی‌اِن‌اِی قبلی باقی مانده‌است تا اطلاعات به نسل بعد منتقل شوند و رشتهٔ دیگر توسط دی‌اِن‌اِی پلیمراز همانندسازی شده‌است. به این فرایند همانندسازی نیمه‌حفاظتی گفته می‌شود. دو ساختار گیرهٔ لغزنده (Sliding clamp) و بارکنندهٔ گیرهٔ لغزنده عملکرد دی‌اِن‌اِی پلیمراز را هدایت می‌کنند. دو گیرهٔ لغزنده رشته‌های دی‌اِن‌اِی را دربرمی‌گیرند و به کمک پروتئین‌هایی به نام Clamp loader complex محل مناسبی برای وصل شدن دی‌اِن‌اِی پلیمرازها ایجاد می‌کنند. دو رشتهٔ رو به روی هم در مارپیچ دی‌اِن‌اِی، جهت‌گیری‌های برعکس دارند. این جهت‌گیری با جهت‌گیری فسفات تعیین می‌شود. یکی از سر ۳' به ۵' و رشتهٔ دیگر از ۵' به ۳' است. دی‌اِن‌اِی پلیمراز فرایند ساخت دی‌اِن‌اِی را تنها می‌تواند از سر ۵' به ۳' انجام دهد. از آن‌جا که جهت‌گیری‌های رشته‌های رو به روی هم برعکس هستند، رشته‌ای که از سر ۳' به ۵' می‌تواند بدون وقفه همانندسازی شود و رشتهٔ پیشرو نام دارد. فرایند همانندسازی در رشتهٔ دیگر به صورت قطعات اکازاکی صورت می‌گیرد. در این رشته بارکنندهٔ گیرهٔ لغزنده باید گیره را به صورت مداوم جدا و به محل جدید متصل کند.
سرعت همانندسازی اولین بار در اشریشیا کُلای اندازه‌گیری شد. این سرعت در دمای ۳۷ درجه برابر با ۷۴۹ نوکلئوتید در هر ثانیه است.
در حین فرایند همانندسازی بعضی از نوکلئوتیدها ممکن است اشتباه جایگیری کنند. دی‌اِن‌اِی پلیمراز با فعالیت‌های اگزونوکلئاز (برون نوکلئاز) خطاها را از سر ۳' به ۵' اصلاح می‌کند. در فرایند همانندسازی خطا هر ۱۰^۴ یا ۱۰^۵ تا رخ می‌دهد. با فرایندهای اصلاح خطای انجام شده توسط دی‌ان‌ای پلیمراز، این میزان خطا به ۱۰^۸ تا ۱۰^۹ کاهش پیدا می‌کند.
در یوکاریوت‌ها پنج نوع مختلف از دی‌ان‌ای پلیمرازها کشف شده‌اند: دی‌ان‌ای پلیمرازهای آلفا، بتا، دتا، اپسیلون و زتا. بین این پنج نوع، دی‌ان‌ای پلیمراز نوع آلفا در فرایند همانندسازی نقش دارد اما در فرایند بازبینی و اصلاح خطا نقشی ندارد. در اصلاح خطا با فرایند شکافت بخش آسیب‌دیدهٔ دی‌ان‌ای و انجام دوبارهٔ همانندسازی برای آن بخش، دی‌ان‌ای پلیمراز نوع بتا ایفای نقش می‌کند. دی‌ان‌ای پلیمرازهای دتا و اپسیلون هم در همانندسازی دوبارهٔ بخش حذف شدهٔ دی‌ان‌ای و همچنین اصلاح عدم تطابق‌ها فعالیت دارند. دی‌ان‌ای پلیمراز نوع زتا در کنار گذاشتن آسیب بدون شکاف دادن آن نقش دارد.
Brown TA (2001)Gene Cloning and DNA Analysis: An Introduction. Blackwell Scientific Publication , Oxford .
Primrose SB, Twyman RM ,Old RW (2001) Principles of Gne Manipulation ,6th edn. Blackwell Scientific Publication , Oxford .
آنزیم‌های وارونویس یا رونوشت‌بردار معکوس (به انگلیسی: Reverse transcriptase) آنزیم‌هایی هستند که قادر به سنتز دی‌ان‌ای از روی آران‌ای هستند. دی‌ان‌ای مکمل (cDNA) به رشته‌ای از مولکول دی‌ان‌ای گفته می‌شود که تحت فعّالیت کاتالیتیک آنزیم رونوشت‌بردار معکوس از روی رشتهٔ آران‌ای پیام‌رسانِ بالغ ساخته می‌شود. از این آنزیم‌ها برای ساخت کتابخانهٔ سی‌دی‌ان‌ای استفاده می‌شود.
این آنزیم‌ها عموماً منشأ ویروسی (رتروویروس) دارند. انواع مختلفی از این آنزیم‌ها در حال حاضر در دسترس است. برای مثال، آنزیم AMV که از ویروس Avian Myeloblastosis به دست می‌آید، دارای فعالیت اگزوریبونوکلئازی در هر دو جهتِ '۵ به '۳ و '۳ به '۵ است. این آنزیم در سنتز دی‌ان‌ای مکمل، در واکنش زنجیره‌ای پلیمراز رونویسی معکوس (RT-PCR)، توالی‌یابی آران‌ای به روش ختم زنجیره و نشان‌دار کردن انتهای '۳ آران‌ای به کار می‌رود.
بعضی از آراِن‌اِی ویروس‌های تک‌رشته‌ای که قادر به ایجاد عفونت در سلول‌های جانوری هستند. درون ذرهٔ ویروسی یک دی‌ان‌ای پلیمراز وابسته به آران‌ای به نام آنزیم رونوشت‌بردار معکوس (Reverse transcriptase) دارند.
در هنگام ایجاد عفونت ژنوم آراِن‌اِی تک‌رشتهٔ ویروس با حدود ۱۰۰۰۰ نوکلئوتید همراه به آنزیم رونوشت‌بردار معکوس و یک آران‌ای حامل به‌عنوان حامل آنزیم برداشته شده از سلول میزبان قبلی وارد سلول میزبان جدید می‌شود. آران‌ای حامل تبدیل فوری آران‌ای ویروسی به دی‌ان‌ای دورشته‌ای را تسهیل می‌نماید. آنزیم رونوشت‌بردار معکوس به عنوان دی‌ان‌ای پلیمراز وابسته به آران‌ای ابتدا سنتز یک رشته دی‌ان‌ای مکمل، آران‌ای ویروسی را کاتالیز می‌کند. سپس با کمک محیط قلیایی سدیم هیدروکسید رشتهٔ آران‌ای در هیبرید دی‌ان‌ای - آران‌ای تخریب شده و سپس به کمک دی‌ان‌ای پلیمراز I رشتهٔ دوم دی‌ان‌ای ساخته می‌شود و تکثیر ژنوم ویروس آغاز می‌شود.
دی‌ان‌ای مکمل
Brown TA (2001)Gene Cloning and DNA Analysis: An Introduction. Blackwell Scientific Publication , Oxford.
Primrose SB, Twyman RM ,Old RW (2001) Principles of Gene Manipulation ,6th edn. Blackwell Scientific Publication , Oxford.