moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
امیر قلعه‌نویی، مربی بعدی تیم ملی بود که از مرداد ۱۳۸۵ این سمت را بر عهده گرفت و تیم ملی در بازی‌های مقدماتی جام ملت‌های ۲۰۰۷ شرکت کرد و توانست یک صعود آسان و بی‌دردسر را تجربه کند. در خرداد ماه سال بعد تیم ب ایران با مربی‌گری پرویز مظلومی در مسابقات فوتبال غرب آسیا ۲۰۰۷ شرکت کرد و توانست عنوان قهرمانی را از آن خود کند. چند روز پس از فینال این بازی‌ها تیم ملی در جام ملت‌های آسیا شرکت کرد و با وجود انجام بازی‌های تدارکاتی مناسب از جمله در برابر تیم‌های بلاروس، مکزیک و جامائیکا نتوانست در جام ملت‌ها نتیجه مناسبی کسب کند و در مرحله یک چهارم پایانی و در ضربات پنالتی مغلوب تیم کره‌جنوبی شد. تمام گل‌های ایران در آن بازی‌ها را هافبک‌ها و مدافعان تیم ملی به ثمر رساندند و خط حمله تیم ملی عملکرد قابل انتقادی داشت. در زمستان همان سال قلعه‌نویی از سمت مربی‌گری تیم ملی برکنار شد و منصور ابراهیم‌زاده به شکل موقت جانشین وی شد و ایران وارد کارزار مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۰ شد. در فروردین سال ۱۳۸۷ و در حالی که مدت‌ها سخن از مربیانی همچون خاویر کلمنته مربی سابق تیم ملی اسپانیا بود در نهایت به شکل غیرمنتظره‌ای علی دایی به عنوان مربی تیم ملی انتخاب شده بود. وی پیشتر در مصاحبه‌ای تلویزیونی گفته بود، «کسی سرمربی تیم ملی می‌شود که لابی بیشتری داشته باشد» و بعدتر در پاسخ به سؤالی در مورد لابی خودش گفت، «من با خدا لابی کردم.»
دایی دوران موفقیت‌آمیزی را با تیم ملی نداشت و با وجود قهرمانی در مسابقات غرب آسیا ۲۰۰۸ که به میزبانی ایران برگزار شد، تیم ملی در بازی‌های مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۰ بسیار ضعیف عمل کرد و امتیازات فراوانی از دست داد. شکست تیم ملی برابر عربستان سعودی در ورزشگاه آزادی در فروردین ۱۳۸۸، پایان کار دایی نیز بود و او از سمت خود برکنار شد و اریش روته‌مولر به عنوان موقت جانشین دایی شد. سپس محمد مایلی‌کهن در انتخابی غیرمنتظره برای دومین بار، به عنوان مربی تیم ملی برگزیده شد. این رویداد با انتقادهای رسانه‌ها و کارشناسان روبرو شد و مایلی‌کهن بیانیه‌ها و نامه‌هایی نوشت و در پایان، از سمتش استعفا کرد و افشین قطبی جانشینش شد. این تغییر بسیار دیر بود و تیم ملی در بازی‌های باقی‌مانده نیز بد کار کرد و با از دست دادن امتیازهای فراوان در گروه پنج تیمی چهارم شد و از صعود به جام جهانی بازماند. بازی آخر ایران در مسابقات در مقابل کره‌جنوبی همزمان شد با حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ و شماری از بازیکنان ایران با بستن مچ‌بندهای سبز به میدان رفتند. این کار از سوی رسانه‌ها، حرکتی در جهت همبستگی با جنبش سبز ایران شناخته شد.
پس از شکست ایران در راه‌یابی به جام جهانی، تیم ملی بازی‌های مقدماتی جام ملت‌های آسیا ۲۰۱۱ را ادامه داد و توانست برای یازدهمین بار، حضورش در این بازی‌ها را تثبیت کند. سال بعد و در مهر ۱۳۸۹ تیم ملی در مسابقات فوتبال غرب آسیا ۲۰۱۰ شرکت کرد و برخلاف سه دورهٔ گذشته که موفق به قهرمانی در این بازی‌ها شده بود، در گام آخر در برابر کویت شکست خورد و به مقام نایب‌قهرمانی بسنده کرد. سپس در دی ماه تیم ملی در جام ملت‌های ۲۰۱۱ شرکت کرد. ایران در آن بازی‌ها شروع بسیار خوبی داشت و توانست پس از مدت‌ها همهٔ بازی‌های مرحلهٔ گروهی را ببرد و پای به مراحل حذفی گذاشت. در مرحلهٔ یک چهارم نهایی تیم ملی برای پنجمین دوره متوالی با تیم کره‌جنوبی روبه‌رو شد و باز هم همچون دور پیش، مغلوب این تیم شد و برای دومین دورهٔ متوالی در مرحلهٔ یک چهارم نهایی حذف شد. این شکست، پایان کار افشین قطبی نیز بود.
کارلوس کی‌روش در فروردین ۱۳۹۰ به عنوان سرمربی جدید تیم ملی، برگزیده شد تا ایران را برای مرحلهٔ نخست کارزار مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ آماده کند. تیم ملی در این بازی‌های نتایج پرنوسانی داشت. شکست در برابر لبنان و همچنین ازبکستان در تهران و تساوی با قطر از نتایج ضعیف تیم ملی بودند که ایران را تا آستانهٔ حذف پیش بردند اما تیم ملی هر سه بازی آخرش را برد و توانست یک بار دیگر پای به رقابت‌های جام جهانی نهد. ایران در این بازی‌ها تیم کره‌جنوبی را در سئول شکست داد و پس از ۳۱ سال، کره‌جنوبی را در یک بازی رسمی در خانه‌اش مغلوب کرد. در آذر ۱۳۹۱، ایران برای آخرین بار در مسابقات فوتبال غرب آسیا شرکت کرد ولی با گرفتن نتایج ضعیف در همان مرحلهٔ گروهی، حذف شد. چند سال بعد در خرداد ۱۳۹۳ ایران به همراهی افغانستان، فدراسیون فوتبال آسیای مرکزی را تشکیل داد و تیم ملی دیگر در رقابت‌های فدراسیون فوتبال غرب آسیا شرکت نکرد. سپس در بهمن ۱۳۹۱ تیم ملی در مرحله مقدماتی جام ملت‌های آسیا ۲۰۱۵ شرکت کرد و توانست به راحتی، با پنج پیروزی و یک تساوی به مرحله نهایی بازی‌ها صعود کند. از اسفند ماه تیم ملی با برگزاری بازی‌های دوستانه برابر تیم‌های بلاروس، مونته‌نگرو و آنگولا آماده حضور در جام جهانی شد.
ایران در جام جهانی ۲۰۱۴ در گروه F با تیم‌های نیجریه، آرژانتین و بوسنی و هرزگوین هم‌گروه شده بود. تیم ملی در نخستین بازی به مصاف نیجریه رفت و به نتیجهٔ مساوی ۰–۰ بسنده کرد. این نخستین بار بود که ایران جام جهانی را با نتیجه‌ای غیر از شکست آغاز می‌کرد. در بازی دوم، تیم ملی نمایش درخشانی از خود نشان داد و برابر آرژانتین تا دقایق پایانی بازی ۰–۰ مساوی بود و تنها در وقت‌های اضافه و بر روی ضربهٔ لیونل مسی، دروازهٔ تیم ملی باز شد و ایران، ۰–۱ باخت. در بازی آخر ایران در برابر تیم بوسنی قرار گرفت و در حالی که تا پیش از این بازی رکورد بسیار خوبی در مقابل بوسنی داشت و با یک پیروزی می‌توانست به مرحلهٔ بعد راه یابد، با نتیجهٔ ۱–۳ شکست خورد و در گروهش با یک امتیاز، آخر شد. تنها گل ایران در این بازی‌ها را رضا قوچان‌نژاد به ثمر رساند.
تیم ملی، شش ماه پس از جام جهانی در جام ملت‌های آسیا ۲۰۱۵ شرکت کرد و باز هم با یک صعود آسان، با سه برد و بدون گل خورده، پای به مرحلهٔ یک چهارم پایانی گذارد. ایران در این مرحله برابر تیم عراق صف‌آرایی کرد و در آن بازی با تصمیم سخت‌گیرانهٔ داور از اواخر نیمهٔ اول، ده نفره شد اما در پایان ۱۲۰ دقیقه تلاش بازیکنانش به نتیجه‌ای بهتر از ۳–۳ دست نیافت و کار تیم ملی باز در جام ملت‌ها باز هم به ضربات پنالتی کشید. این بار هم ایران در ضربات ناموفق بود و برای سومین دوره پیاپی در مرحلهٔ یک چهارم نهایی جام ملت‌ها، حذف شد. پس از بازی‌های جام ملت‌ها، تیم ملی از بهار ۱۳۹۴ در مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه که مرحلهٔ مقدماتی جام ملت‌ها نیز بود، شرکت کرد و توانست یک صعود آسان و بدون شکست را تجربه کند و تیم ملی برای نخستین بار در تاریخش در دو دورهٔ پی‌درپی جام جهانی، حاضر شد. ایران در مرحله سوم مقدماتی در ده بازی خود تنها دو گل، آن هم در آخرین بازی‌اش در برابر سوریه دریافت کرد و با شش پیروزی و چهار تساوی و بدون شکست، با عملکردی درخشان بازی‌هایش را به پایان رساند تا عنوان دومین تیم، پس از برزیل، جواز حضور در رقابت‌های جام جهانی را به‌دست‌آورد.
ایران در جام جهانی در گروه B که به «گروه مرگ» موسوم شده بود با تیم‌های پرتغال، اسپانیا و مراکش همگروه شد. تیم ملی در راه جام جهانی آماده‌سازی چندان خوبی نداشت، اردوهای تیم ملی به دلیل حضور باشگاه‌های ایرانی در مراحل حذفی لیگ قهرمانان آسیا با تأخیر و شمار کمی از بازیکنان برگزار شدند. شماری از بازی‌های تدارکاتی تیم ملی نیز به دلایل گوناگون، لغو شدند و کی‌روش سرمربی تیم ملی در این باره گفت «"هیچ‌کس حاضر نیست با ما بازی کند"». مجموع این رویدادها، باعث شدند تا کارشناسان برای تیم ملی شانس چندانی متصور نشوند اما ایران برخلاف انتظارها در جام جهانی موفق عمل کرد و در نخستین بازی‌اش موفق شد با گل به خودی بازیکن حریف تیم مراکش را شکست دهد و برای نخستین بار، ایران جام جهانی را با برد شروع کرد. تیم ملی، سپس در بازی دومش، تنها با یک گل مغلوب تیم اسپانیا شد و در بازی آخرش در حالی به مصاف پرتغال رفت که با یک پیروزی می‌توانست به عنوان صدرنشین به مرحلهٔ بعدی برود اما تیم ملی در پایان به نتیجهٔ مساوی ۱–۱ دست یافت و از راه‌یابی به مرحلهٔ بعد، بازماند. علیرضا بیرانوند در این بازی، ضربهٔ پنالتی کریستیانو رونالدو، کاپیتان پرتغال را مهار کرد و کمک شایانی به ثبت این تساوی کرد. بنابراین، تیم ملی با دو گل زده و خورده از جام جهانی کنار رفت و برای نخستین بار در تاریخش با تفاضل گل غیر منفی، جام جهانی را پایان داد.
تیم ملی از دی ۱۳۹۷ در رقابت‌های جام ملت‌های آسیا ۲۰۱۹ شرکت کرد. ایران در شرایطی در این بازی‌های حاضر شد که فدراسیون فوتبال و وزارت ورزش حمایت چندانی از تیم ملی نکردند و کاروان ایران بدون بدرقهٔ رسمی، به امارات فرستاده شد. این رویداد، انتقادات ملی‌پوشان و سرمربی تیم ملی را نیز در پی داشت. در پی این انتقادها، مسئولان وزارت ورزش اعلام کردند کسی از آنان برای مراسم رسمی بدرقهٔ تیم ملی دعوت نکرده بود. تیم ملی با وجود این حواشی ایجاد شده نتایج نسبتاً خوبی در جام ملت‌های آسیا گرفت و بدون گل خورده تا بازی نیمه‌نهایی صعود کرد و ایران پس از سه دوره غیبت یک بار دیگر در جمع چهار تیم نهایی آسیا حاضر شد. اما در بازی نیمه‌نهایی ایران با نمایشی ضعیف و قابل انتقاد با سه گل مغلوب تیم ژاپن شد و باز هم از راهیابی به دیدار نهایی بازماند. خط دفاع ایران در بازی بسیار ضعیف ظاهر شد و به ویژه در صحنه گل اول ژاپن با رها کردن جریان بازی و اعتراض دسته جمعی به داور انتقادات فراوانی را برانگیخت. به دنبال این شکست و همچنین حواشی ایجاد شده فراوان برای تیم ملی کی‌روش از سمت خود کنار رفت و دوران طولانی مربی‌گری وی در ایران سرانجام به پایان رسید.
پس از دوران طولانی پایان رقابت‌های جام ملت‌های آسیا در دی ماه و تا اواخر بهار سال بعد، ایران بدون سرمربی بود و نام‌های فراوانی برای مربی‌گری تیم ملی مطرح شد تا آن‌که سرانجام، مارک ویلموتس بلژیکی سمت سرمربی‌گری تیم ملی را بر عهده گرفت. ویلموتس دوران کوتاهی با تیم ملی داشت و پس از شروعی خوب و از جمله یک پیروزی پر گل ۱۴–۰ بر تیم ملی کامبوج در دو بازی پشت سر هم برابر بحرین و عراق در مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۲ شکست خورد تا راه‌یابی ایران به جام جهانی، به خطر بیفتد. ویلموتس که در هنگام مربی‌گری چندان در ایران حاضر نبود و از نحوهٔ پرداخت دستمزدش نیز رضایت نداشت، تا هنگامی که حقوق عقب افتاده‌اش را نگرفت، حاضر نشد ایران را در بازی با عراق، همراهی کند. پس از این بازی، ویلموتس قراردادش را فسخ و ایران را ترک کرد. قرارداد ویلموتس و روش فسخ قراردادش، باعث حواشی و بحث‌های فراوانی در فوتبال ایران شد. پس از این ماجرا، رئیس فدراسیون فوتبال نیز از سمت خود استعفا داد و شرایط تیم ملی بیش از پیش پیچیده شد. پس از مدتی سرگردانی دراگان اسکوچیچ به عنوان سرمربی جدید تیم ملی انتخاب شد و ایران را در ادامه بازی‌های کارزار راه‌یابی به جام جهانی همراهی کرد. با دنیاگیری ویروس کرونا مسابقات مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۲ به تعویق افتاد و اسکوچیچ نیز ایران را ترک کرد.
در اسفند ۱۳۹۹، انتخابات ریاست جدید فدراسیون فوتبال ایران برگزار شد. این انتخابات قرار بود در اسفند ۱۳۹۸ برگزار شود اما با ممانعت فیفا برگزاری انتخابات به تعویق افتاد. ایرادات فیفا به اساسنامهٔ فدراسیون فوتبال، دلیل این تعویق بود. در پایان با اصلاح اساسنامه، انتخابات با نظارت مستقیم فیفا برگزار و شهاب‌الدین عزیزی خادم به عنوان رئیس جدید فدراسیون فوتبال برگزیده شد.
با سرمربی‌گری اسکوچیچ، ایران توانست با چهار پیروزی پیاپی در برابر هنگ کنگ، بحرین، کامبوج و عراق در خرداد ۱۴۰۰ به عنوان صدرنشین گروه C به مرحلهٔ پسین راه یابد. اسکوچیچ با پیروزی در برابر عراق همچنین رکورد بهترین آغاز یک مربی در تیم ملی را به دست آورد. تیمی که او در این دوره سرمربی‌گری می‌کرد نیز توسط ورزش سه، «یکی از طلایی‌ترین نسل‌های تاریخ فوتبال ایران» شناخته شد.
پس از برکناری شهاب‌الدین عزیزی خادم در ۲۸ آبان ۱۴۰۰، میرشاد ماجدی سرپرستی فدراسیون را تا برگزاری انتخابات جدید ریاست فدراسیون به عهده گرفت؛ در همین روزها کمیته فنی فدراسیون فوتبال تصمیم به برکناری دراگان اسکوچیچ، سرمربی وقت تیم ملی گرفت که با مخالفت هیئت رئیسه فدراسیون روبرو شد اما پس از برگزاری انتخابات ریاست فدراسیون در ۸ شهریور ۱۴۰۱، مهدی تاج با آرای قاطع و برای دومین بار ریاست فدراسیون را به عهده گرفت و در کمتر از یک ماه پس از انتخابات، با برکناری اسکوچیچ، کارلوس کی‌روش پس از ۳ سال دوباره به نیمکت تیم ملی بازگشت.
ورزشگاه امجدیه که امروزه ورزشگاه شهید شیرودی نامیده می‌شود نخستین ورزشگاهی بود که بازی‌های خانگی تیم ملی در آن انجام شد. شماری از مهم‌ترین بازی‌های تیم ملی از جمله بازی‌های مقدماتی المپیک ۱۹۶۴ توکیو و بازی‌های جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ در این ورزشگاه برگزار شدند. دیدار فینال‌گونه جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ که در بهار ۱۳۴۷ در امجدیه و بین دو تیم ایران و اسرائیل برگزار شد و نخستین قهرمانی تیم ملی ایران را به همراه داشت در همین ورزشگاه برگزار شد. این بازی از بازی‌های به‌یادماندنی تیم ملی ایران شناخته و از عوامل محبوبیت بیش از پیش فوتبال در جامعهٔ ایران نیز نامیده می‌شود.
با گسترش علاقه‌مندی نسبت به فوتبال در جامعهٔ ایران، ورزشگاه امجدیه که گنجایش کمی داشت، دیگر توانایی میزبانی از انبوه هواداران فوتبال را نداشت. به این دلیل و همچنین برای میزبانی از بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴، ورزشگاه یکصد هزار نفری آزادی در غرب تهران و به عنوان بخشی از مجموعهٔ ورزشی آزادی که در ابتدا آریامهر نامیده شد، ساخته و پس از گشایش رسمی‌اش در تابستان ۱۳۵۳، میزبانی بازی‌های تیم ملی ایران به این ورزشگاه منتقل شد. بخش بزرگی از سکوهای این ورزشگاه در ابتدا صندلی گذاری نشده بود و گنجایش ورزشگاه آزادی هیچگاه دقیقاً معلوم نشد اما ورزشگاه صد هزار نفری آزادی نامیده می‌شد. هم‌اکنون و پس از صندلی گذاری هر دو طبقهٔ ورزشگاه آزادی، گنجایش دقیق آن، ۷۸٬۱۱۶ تماشاگر است. شماری از مهم‌ترین بازی‌های تیم ملی ایران، از جمله دیدار فینال بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴، جام ملت‌های آسیا ۱۹۷۶ و دیدار رفت پلی‌اف آسیا اقیانوسیه مرحلهٔ مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۸ در این ورزشگاه برگزار شده‌اند.
تیم ملی ایران چند بازی را نیز در شهر تبریز و در ورزشگاه‌های تختی و یادگار امام برگزار کرده‌است که از جمله می‌توان به رقابت‌های دور نخست مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۲ و تورنمنت چهار جانبه ال‌جی در سال ۲۰۰۲ اشاره کرد. پرگل‌ترین بازی تیم ملی ایران که در برابر گوام و با نتیجهٔ ۱۹–۰ به پایان رسید، در ورزشگاه تختی تبریز انجام شده‌است.
در نهم فروردین ماه سال ۱۴۰۱ در آخرین دیدار دوره دوم مقدماتی راهیابی به جام جهانی ۲۰۲۲ قطر ایران برابر لبنان دو بر صفر پیروز شد که این دیدار در ورزشگاه امام رضا مشهد برگزار شد.
مرکز ملی فوتبال ایران که در گذشته کمپ تیم‌های ملی و آکادمی ملی فوتبال ایران نیز نامیده می‌شد، محل تمرین تیم ملی فوتبال ایران، در کنار دیگر تیم‌های ملی فوتبال ایران است. این محل که در زمان مدیریت صفایی فراهانی و از درآمد حاصل از حضور ایران در جام جهانی ۱۹۹۸ ساخته شد، امکاناتی همچون دو زمین فوتبال چمن، دو زمین فوتبال چمن مصنوعی، یک سالن سرپوشیده فوتسال، دو زمین فوتبال ساحلی، دو میهمان‌سرا و مجموعه ایفمارک ساخته شده‌است. در سال‌های میانی دههٔ ۱۳۹۰، زمین‌های مرکز ملی فوتبال ایران، کیفیت خوبی نداشتند و تیم ملی برای برگزاری تمرین‌هایش از زمین‌های دیگری بهره می‌برد و این رویداد، اعتراض کی‌روش، سرمربی وقت تیم ملی را نیز در پی داشت.
تیم ملی ایران به‌طور سنتی لباس، شرت و جوراب سفید می‌پوشد و رنگ دوم این تیم، سرخ است اما در گذشته و در رقابت‌های گوناگون، با پیراهن سبز رنگ نیز به میدان رفته‌است. لباس اصلی ایران همواره سفید ساده بوده اما از بازی‌های مقدماتی المپیک ۱۹۶۴ در سال ۱۳۴۳ واژه لاتین ایران بر روی پیراهن این تیم نقش بست و این سنت تا سال ۱۳۷۵ با تغییراتی در رنگ و اندازه نام ایران ادامه یافت. از سال ۱۳۷۵ و مسابقات مقدماتی جام ملت‌های آسیا ۱۹۹۶ واژه ایران با سه رنگ اصلی پرچم ایران نوشته شد و تیم ملی تا بازی‌های آسیایی ۱۹۹۸ با همین طرح به میدان رفت اما پس از آن واژه ایران از پیراهن تیم ملی حذف شد. تیم ملی ایران در تعدادی از مسابقاتش همانند بازی‌های مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۰ با پیراهن سبز رنگ به عنوان پیراهن اصلی به میدان رفت.
رنگ دوم پیراهن تیم ایران به‌طور سنتی، سرخ است اما در برخی مسابقات از جمله جام ملت‌های ۲۰۰۴ ایران با پیراهن سبز رنگ به میدان رفته‌است. آبی تنها رنگ دیگری‌ست که به غیر از این سه رنگ بر تن تیم ملی نشسته‌است؛ در مسابقات جام کوروش در سال ۱۳۵۰، تیمی که به نمایندگی از ایران به میدان رفت پیراهن آبی رنگ بر تن داشت.
در مسابقات جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل، تیم ایران برای پشتیبانی از پروژهٔ احیای یوز آسیایی با افزودن طرحی از یوزپلنگ بر پیراهن خود، به میدان رفت. این کار با حمایت سپ بلاتر، رئیس وقت فیفا، روبرو شد و بلاتر قول داد که از تلاش‌های ایران برای حمایت از این پروژه، پشتیبانی کند. این طرح نوین، در جام ملت‌های آسیا ۲۰۱۵ نیز تکرار شد اما پس از آن، بهره‌گیری از این طرح، برای مدتی متوقف شد تا آن‌که در جام جهانی ۲۰۱۸ با شکل و اندازه‌ای دیگر، تکرار شد.
پوما و آدیداس نخستین پشتیبانان تیم ملی بودند. ایران در مسابقات مقدماتی جام جهانی ۱۹۷۸ با لباس‌های تولید پوما به میدان رفت. تا به حال تمامی پیراهن‌های ایران در جام‌های جهانی را شرکت‌های آلمانی تولید کرده‌اند: آدیداس در جام جهانی ۱۹۷۸، پوما در جام‌های جهانی ۱۹۹۸ و ۲۰۰۶ و اول‌اشپورت در جام جهانی ۲۰۱۴. ایران برای جام جهانی ۲۰۱۸ نیز با لباس‌های تولیدی شرکت آدیداس به میدان رفت. تهیهٔ پوشاک و اسپانسرهای تیم ملی در جام‌های جهانی با انتقادها و ایرادهایی همراه بوده‌اند. برای جام جهانی ۲۰۱۴، طرح یوزپلنگ به‌کار برده‌شده بر روی کیت ایران از یک وبگاه طراحی خریداری شده بود که با نقدهایی همراه شد. در جام جهانی ۲۰۱۸، ایران با قراردادی با آدیداس، مبلغی را هم به این شرکت پرداخت کرد تا کیت‌های آن را بپوشد. فدراسیون فوتبال این کشور، از این قرارداد دفاع کرد و اعلام داشت که ۷۰٪ از آدیداس تخفیف گرفته‌است و بخشی از درآمد فروش جهانی کیت‌ها نیز به خودش می‌رسد.
نخستین نشان‌واره مورد استفادهٔ تیم ملی، نشان‌وارهٔ کمیته ملی المپیک ایران بود. ایران در بازی‌های آسیایی ۱۹۵۸ با استفاده از این نشان‌واره به میدان رفت. سپس و در دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ و در مسابقاتی همچون مقدماتی المپیک ۱۹۶۴ توکیو و جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ نیز این نشان‌واره بر روی کیت‌های تیم ملی دیده شد. بهره‌گیری از این نشان‌واره در ابتدای دههٔ ۱۳۵۰، متوقف شد و ایران در جام جهانی ۱۹۷۸ با استفاده از نشان‌وارهٔ نوینی به میدان رفت که پس از انقلاب ۱۳۵۷ استفاده از این آخری نیز متوقف شد. تیم ملی در بازی‌های آسیایی ۱۹۸۲ با نشان رسمی حکومت انقلابی ایران به بازی‌ها رفت اما استفاده از این نشان‌واره، پس از این بازی‌ها، دیگر تکرار نشد. ایران تا سال ۲۰۰۰، بدون استفاده از نشان‌وارهٔ ویژه‌ای و تنها با درج نام ایران بر روی پوشاک تیم ملی در بازی‌ها شرکت می‌کرد اما از جام ملت‌های ۲۰۰۰ بدین سو، تیم ملی با نشان‌وارهٔ کنونی‌اش به میدان می‌رود.
تیم ملی ایران هیچگاه نماد مشخصی نداشت تا آنکه برای نخستین بار در اردیبهشت ۱۳۹۷، یوزپلنگ آسیایی که هم‌اکنون تنها نمونه‌های آن در ایران یافت می‌شود با نام یوپا (کوتاه‌شدهٔ یوزپلنگ تیزپا) به عنوان نماد رسمی تیم ملی فوتبال ایران برگزیده شد.
به‌طور تاریخی در ایران، کشتی پرهوادارترین ورزش و ورزش شمارهٔ یک بود اما از میانه‌های دههٔ ۱۳۴۰، شرایط عوض شد و فوتبال کم‌کم جای کشتی را به عنوان محبوب‌ترین ورزش گرفت. پس از قهرمانی ایران در جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ تهران غرق در شادی شد و برای نخستین بار، فوتبال مردم ایران را به خیابان‌ها کشاند. فوتبالیست‌های تیم ملی به کاخ نیاوران و مجلس شورای ملی دعوت شدند، خوانندگانی همچون ویگن و دلکش نخستین ترانه‌های فوتبالی در پشتیبانی از تیم ملی را خواندند و حتی نشریات غیر ورزشی نیز به پوشش و پیگیری اخبار مربوط به تیم ملی پرداختند. به عنوان مثال هفته‌نامه زن روز در سرمقالهٔ شمارهٔ ۴ خرداد ۱۳۴۷ نوشت: «اینک کلمه انگلیسی فوتبال کلمه ملی ماست.»
راه‌یابی تیم ملی به جام جهانی ۱۹۹۸ در ۸ آذر ۱۳۷۶ نیز تأثیر فراوانی در جامعهٔ ایران داشت و باعث جشن و شادی بی‌سابقه‌ای در میان شهروندان ایرانی شد. این جشن و شادی از صعود به جام جهانی در زمان برگزاری خود جام جهانی در تیرماه سال ۱۳۷۷ و با پیروزی برابر تیم ملی آمریکا باز هم تکرار شد. به نوشته هوشنگ شهابی برای جوانان ایرانی حضور در جام جهانی که پس از بیست سال غیبت و برای نخستین بار پس از انقلاب ۱۳۵۷ رقم خورد به معنای این بود که کشور طرد شده‌شان دوباره به جامعه جهانی پیوسته‌است. پس از جام جهانی ۱۹۹۸ دیگر پیروزی‌ها و راه‌یابی‌های تیم ملی به جام‌های جهانی، تبدیل به بهانه‌ای برای جشن‌های خیابانی مردم ایران شدند.
تیم ملی در میان ایرانیان مقیم خارج از ایران نیز محبوب و پرهوادار است. سفر ایران به آمریکا، یک مورد نمونه‌ای برای این محبوبیت است؛ در هنگام سفر تیم ملی ایران به پاسادینا برای برگزاری دیدار دوستانه برابر تیم ملی آمریکا، گروه‌های زیادی از ایرانیان مقیم آمریکا از سراسر این کشور به پاسادینا رفتند تا تیم ملی را تشویق کنند و حضور تیم ملی در آمریکا ایرانیان مقیم این کشور را متحد کرده بود. این استقبال خوب ایرانیان برای آمریکایی‌ها غیرمنتظره بود.
حکومت ایران در دوران پهلوی به دنبال گسترش فوتبال در ایران بود. رضا شاه به فوتبال علاقه داشت و در جستجوی گسترش آن در ایران بود. فرزند وی محمدرضا شاه نیز همچون پدر به فوتبال علاقه‌مند بود و حتی شخصاً فوتبال بازی می‌کرد، مسابقات باشگاهی و ملی ایران را از نزدیک پیگیری می‌کرد و در ورزشگاه‌ها حاضر بود. اما پس از انقلاب ۱۳۵۷، مسئولان حکومت جدید ایران، به فوتبال علاقه‌ای نداشتند و حتی رژیم شاه را متهم می‌کردند که فوتبال را تبلیغ می‌کند و گسترش می‌دهد تا حواس جوانان را از سیاست پرت کند. آنان تب فوتبال را نیز ضدانقلابی می‌دانستند. پس از انقلاب بسیاری از باشگاه‌های خصوصی دولتی شدند و اموال و دارایی‌های آن‌ها مصادره شد، رئیس پیشین سازمان تربیت‌بدنی، علی حجت، در دادگاه‌های انقلاب اسلامی اعدام شد، کامبیز آتابای رئیس فدراسیون فوتبال و کنفدراسیون فوتبال آسیا نیز از ایران گریخت. ایران پس از انقلاب المپیک‌ها و جام‌های جهانی را به دلایل سیاسی تحریم کرد. به دلیل حمله شوروی به افغانستان که با بازی‌های مقدماتی المپیک ۱۹۸۰ مسکو همزمان شده بود شورای انقلاب بازی‌های المپیک ۱۹۸۰ را تحریم کرد و ایران با وجود صعود به المپیک راهی مسکو نشد.
بازی ایران و آمریکا در جام جهانی ۱۹۹۸ را اوج دخالت سیاست در فوتبال می‌توان نامید. این بازی به دلیل روابط ویژه ایران و آمریکا بسیار حساس شد و حتی از سوی کنفدراسیون فوتبال آسیا «"سیاسی‌ترین بازی جام جهانی"» نام گرفت. این بازی توسط خبرگزاری‌های ایرانی با القاب دیگری همچون «"بازی قرن"» و «"مادر تمام بازی‌ها"» نیز معرفی شده‌است. سازمان مجاهدین خلق شمار زیادی از بلیت‌های این بازی را خرید و هوادارانش را با بنرها و عکس‌های سیاسی و غیر فوتبالی وارد ورزشگاه کرد که این امر هم بر حساسیت بیش از پیش این بازی افزود. دیگر دیدار ایران و آمریکا که در دی ۱۳۷۸ و در خاک آمریکا برگزار شد نیز با حواشی سیاسی و غیر ورزشی همراه بود. صفایی فراهانی رئیس وقت فدراسیون فوتبال ایران در مورد آن بازی گفت یک هفته پیش از برگزاری بازی رئیس‌جمهور وقت ایران، محمد خاتمی، با او تماس گرفت و درخواست لغو بازی را کرد. محسن صفایی فراهانی، رئیس وقت فدراسیون فوتبال ایران، همچنین در هنگام سفر به آمریکا که از سوی افراد ناشناسی تهدید جانی شده بود.
تاکنون، تیم ملی فوتبال ایران توسط رسانه‌ها و مردم، لقب‌های فراوانی گرفته‌است. «تیم ملی»، اصلی‌ترین لقب تیم ملی فوتبال ایران است و این تیم حتی در رسانه‌های بین‌المللی نیز با این لقب شناخته می‌شود. «ستاره‌های پارسی» لقب دیگری است که از زمان جام جهانی ۲۰۰۶ بدین سو به تیم ملی ایران داده شده‌است. «شیرهای ایران»، «شیردلان» و «شاهزادگان پارس» که این آخری در جام ملت‌های ۲۰۱۱ لقب رسمی تیم ملی بود، دیگر لقب‌های تیم ملی فوتبال ایران در رسانه‌های بین‌المللی هستند. «یوزهای ایرانی» نیز آخرین و تازه‌ترین لقب تیم ملی ایران است که در ادامهٔ تلاش برای حمایت از پروژهٔ احیای یوز آسیایی به دیگر لقب‌های تیم ملی افزوده شده‌است.
حضور تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۲۲ با خیزش ۱۴۰۱ همزمان شد. با توجه به حواشی پیش آمده در این دوره برای تیم ملی چون حضور در مراسم بدرقه ابراهیم رئیسی و شادی پس از گل و بی‌تفاوتی به اعتراضات با وجود کشته‌شدن چند صد نفر کاربران ایرانی در فضای مجازی به این تیم، لقب «تیم مُلّا» دادند.‏‏
ورزشگاه آزادی در هنگام برگزاری بازی‌های حساس تیم ملی ایران از ساعت‌ها پیش از آغاز بازی، پر از تماشاگر می‌شود و حتی در بسیاری از وقت‌ها، بسیار بیشتر از ظرفیت ورزشگاه تماشاگران وارد ورزشگاه می‌شوند و بر روی پله‌ها می‌نشینند یا ایستاده در راهروهای ورزشگاه به تماشای بازی می‌پردازند. بازی رفت ایران و استرالی در مرحله پلی‌آف آسیا و اقیانوسیه مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۸ با حضور حدود ۱۲۸۰۰۰ تماشاگر، یکی از پرتماشاگرترین بازی‌های تاریخ تیم ملی به‌شمار می‌رود. ایران به کمک حضور پرشمار تماشاگرانش در بازی‌های مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۸، پس از تیم‌های ملی انگلستان و جمهوری کنگو عنوان سومین تیم ملی پرتماشاگر را از آن خود کرد. این حضور کنترل‌نشدهٔ تماشاگران در مواقعی نیز به ضرر تیم ملی ایران بوده‌است؛ به عنوان مثال، در بازی برگشت ایران و چین در مرحلهٔ مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۸ در فروردین ۱۳۹۶، تماشاگران اقدام به پرتاب مواد محترقه به زمین بازی کردند و فیفا به دلیل همین کار و همچنین ازدحام بیش از حد تماشاگران، فوتبال ایران را جریمهٔ نقدی کرد.
ورزشگاه آزادی در هنگام برگزاری بازی‌های حساس تیم ملی جو متفاوتی به خود می‌گیرد. آلکس توبین، کاپیتان تیم ملی استرالیا در مرحلهٔ مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۸ در مورد تماشاگران بازی رفت ایران و استرالیا گفت که «"بزرگ‌ترین جمعیتی بود که در مقابل آن‌ها بازی کردم."» مارک بوسنیچ دروازه‌بان استرالیا در آن بازی واکنش تماشاگران پس از گل مساوی ایران به بزرگ‌ترین غرشی که در همه عمرش شنیده بود تشبیه کرد. شی گیون دروازه‌بان تیم ملی ایرلند که برای دیدار پلی-آف آسیا اروپا مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۲ به تهران آمده بود بعدها در این مورد گفت: «"جو آن بازی شاید مخوف‌ترین جوی بود که در تمام عمرم تجربه کردم."»
هواداران تیم ملی در یک تحقیق دانشگاهی که توسط دانشجویان دانشگاه تهران در زمان برگزاری بازی ایران و امارات متحده عربی در ۱۳۸۸ برگزار شد انگیزه‌های مختلفی را به عنوان دلایل هواداری از تیم ملی ذکر کردند. مهم‌ترین این دلایل عبارت بودند از: علاقه به تیم ملی، ملی‌گرایی، علاقه به فوتبال، زیبایی، هیجان، اجتماعی شدن، سرگرمی، گریز و علاقه به بازیکن.
در سال‌های پیش از انقلاب ۱۳۵۷، حضور زنان در ورزشگاه‌های ایران، آزاد بود و زنان ایرانی می‌توانستند بازی‌های تیم ملی را آزادانه تماشا کنند اما در سال‌های پس از این انقلاب و در راستای سیاست‌های حکومت جمهوری اسلامی، حضور زنان، محدود و تماشای مسابقات مردان در سالن یا ورزشگاه، ممنوع شد. با وجود این ممنوعیت‌ها، زنان ایرانی همواره تلاش کرده‌اند که وارد ورزشگاه آزادی بشوند تا بازی تیم ملی را از نزدیک ببینند؛ اما نیروی انتظامی جمهوری اسلامی، این زنان را دستگیر کرده و مانع ورودشان به ورزشگاه شده‌است.
محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور محافظه‌کار ایران، در تیر ۱۳۸۴، وعده داد که ورود زنان به ورزشگاه‌های ایران را آزاد کند؛ اما با مخالفت صریح روحانیت ایران، در طرح خود، شکست خورد. در همین دوره و در حاشیهٔ بازی ایران و بحرین در مرحلهٔ مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۶ که منجر به راه‌یابی تیم ملی به جام جهانی شد، شمار کمی از زنان ایرانی (حدود ۷۰ تن) پس از تلاش‌های فراوان و تنها در نیمهٔ دوم، اجازه یافتند در ورزشگاه حاضر شوند؛ این، نخستین حضور زنان تماشاگر ایرانی پس از سال ۱۳۵۷، در ورزشگاه آزادی بود. در شهریور ۱۳۹۸، فیفا ضرب‌الاجلی برای حضور هواداران زن ایرانی در ورزشگاه‌ها داد. در پی این اقدام فیفا، زنان ایرانی در بازی ایران و کامبوج در مرحلهٔ مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۲، وارد ورزشگاه آزادی شدند. برای زنان جایگاه ویژه‌ای تعیین شده‌بود و تلویزیون دولتی ایران در هنگام پخش زنده، به حضور زنان در ورزشگاه، اشاره‌ای نکرد.
با وجود محدودیت‌ها برای زنان ایرانی، هواداران زن رقبای تیم ملی، همانند کره‌جنوبی در ۱۳۹۵ و سوریه در سال ۱۳۹۶، توانسته‌اند وارد ورزشگاه آزادی شوند، در هنگامی که هواداران زن ایرانی، در پشت درها مانده‌اند. نخستین مورد از این حضور زنان خارجی در ورزشگاه آزادی در بازی پلی‌آف آسیا و اروپا در مرحلهٔ مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۲ بود: زنان ایرلندی، تیم رقیب ایران، توانستند برای تشویق تیم ملی‌شان وارد ورزشگاه آزادی شوند. این رویداد با اعتراض فعالان جنبش زنان ایران مواجه شد؛ چرا که دریافتند این فقط زنان ایرانی هستند که اجازهٔ ورود به ورزشگاه را ندارند.در هنگام برگزاری بازی‌های جام جهانی ۲۰۱۸، قرار شد بازی‌های تیم ملی از ورزشگاه آزادی برای تماشاگران پخش شود و به زنان نیز اجازه داده شد تا وارد ورزشگاه شوند. سپس در حالی که برای بازی دوم ایران، ایران و اسپانیا بلیت فروشی نیز انجام شده بود و تماشاچیان بیرون ورزشگاه در انتظار ورود به ورزشگاه بودند، خبر رسید که پخش بازی در ورزشگاه لغو شد اما سرانجام به دلیل آنچه خبرگزاری‌ها پافشاری استاندار تهران نامیدند، این بازی از ورزشگاه پخش شد و برای نخستین بار و پس از حدود چهار دهه، زنان ایرانی توانستند به شکل آزادانه و انبود وارد ورزشگاه آزادی شوند و بازی تیم ملی را، هر چند از روی نمایشگر، ببینند.
تلاش‌های زنان ایرانی برای حضور در ورزشگاه‌ها دستمایهٔ یک فیلم سینمایی نیز شده‌است. جعفر پناهی کارگردان سینمای ایران که به همراه دخترش برای تماشای بازی ایران و بحرین در مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۶ به ورزشگاه رفته بود، با ممانعت مأموران با حضور فرزندش در ورزشگاه روبرو شد و با الهام‌گیری از این اتفاق و تلاش‌های زنان برای حضور در ورزشگاه، فیلم آفساید را که در مورد تلاش زنان ایرانی برای حضور در ورزشگاه و تماشای بازی تیم ملی است، ساخت.
ایران در اواخر دههٔ ۱۳۴۰ و اوایل دههٔ ۱۳۵۰، چند دیدار حساس در جام ملت‌های آسیا و بازی‌های آسیایی با تیم ملی فوتبال اسرائیل برگزار کرد و اسرائیل را می‌توان نخستین تیمی نامید که دیدارهایش با تیم ملی به دلایل ورزشی و همچنین غیر ورزشی حساس و جنجالی شد. تیم ملی از ۵ مسابقه برابر اسرائیل ۳ پیروزی، ۱ مساوی و ۱ شکست به دست آورده‌است. پیروزی بر اسرائیل در جام ملت‌های آسیا ۱۹۶۸ و در دیدار نهایی بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ تهران به ترتیب یک عنوان قهرمانی در آسیا و یک مدال طلای بازی‌های آسیایی را برای ایران به ارمغان آورده‌است.
از پس از انقلاب ۱۳۵۷ و جنگ ایران و عراق دیدارهای ایران برابر تیم ملی فوتبال عراق حساس و جنجالی شدند. با وجود این حساسیت بالا ایران آمار بسیار خوبی در مقابل عراق دارد و در ۱۹ بازی رسمی، ۱۲ پیروزی، ۵ تساوی و ۲ شکست دارد.
تیم ملی عربستان سعودی دیگر تیم آسیایی است که دیدارهایش با ایران همواره حساس و تنش‌زا بوده و قطع روابط سیاسی دو کشور در سال‌های اخیر بر حساسیت این بازی نیز افزوده‌است. ایران از ۱۵ مسابقه در مقابل عربستان ۵ پیروزی، ۶ تساوی و ۴ شکست به دست آورده. اما با وجود این برتری نسبی آخرین پیروزی ایران مقابل عربستان در شهریور ۱۳۸۰ رقم خورده و عربستان سعودی بارها در دیدارهای حساس همچون نیمه‌نهایی‌های جام ملت‌های آسیا ایران را مغلوب و از حضور در فینال محروم کرده‌است.
کره جنوبی دیگر تیمی است که دیدارهایش با ایران با حساسیت و حاشیه‌های فراوانی همراه بوده‌است. کره جنوبی در سال‌های نخست بسیار برتر از ایران بود و پیروزی ۰–۵ کره‌ای‌ها در بازی‌های آسیایی ۱۹۵۸ یکی از سنگین‌ترین شکست‌های تاریخ تیم ملی است اما در سال‌های اخیر و به ویژه در دههٔ ۱۳۹۰ و دوران مربی‌گری کیروش ایران پیروزی‌های فراوانی برابر کره کسب کرد و در همین زمان حساسیت‌های بازی ایران و کره جنوبی بسیار بیشتر شد. هم‌اکنون از ۳۱ بازی برگزار شده بین این دو تیم ایران ۱۳ برد، ۹ تساوی و ۹ شکست در کارنامه‌اش ثبت کرده‌است.
"* پس از المپیک ۱۹۹۲ تیم ملی زیر ۲۱ سال در بازی‌ها شرکت می‌کند. "
"* پس از بازی‌های آسیایی سال ۲۰۰۲ تیم زیر ۲۳ سال در این بازی‌ها شرکت می‌کند. "
"*در سال ۲۰۰۷ تیم ملی ب ایران با سرمربی‌گری پرویز مظلومی در بازی‌ها شرکت کرد."
فیفا از دسامبر ۱۹۹۲ اقدام به رده‌بندی تیم‌های ملی کشورهای عضو بر پایهٔ قدرت نسبی تیم‌ها کرد. نخستین رتبهٔ ایران در سال ۱۹۹۲، ۶۱ بود. بدترین جایگاه ایران، ۱۰۸ در سال ۱۹۹۵ و بهترین آن، پانزدهم در سال ۲۰۰۵ بود. از ۲۰۱۶ به این سو نیز جایگاه ایران، هیچگاه از ۳۳ پایین‌تر نیامده‌است.
فهرست بازیکنان اصلی دعوت شده به تیم ملی برای حضور در مسابقات چهارجانبه اردن
در جدول زیر، نام بازیکنانی که در ۱۲ ماه گذشته به تیم ملی دعوت شده‌اند، آمده‌است.
برای دیدن بازیکنان پیشین تیم ملی که در ویکی‌پدیا مقاله دارند، را ببینید.
† از بازی‌های آسیایی ۲۰۰۲ تیم زیر ۲۳ سال در بازی‌ها شرکت می‌کند.
ده بازیکنی که دارای بیشترین تعداد بازی هستند بدین قرار است:
"بازیکنانی که نام‌شان به شکل برجسته نوشته شده هنوز برای تیم ملی بازی می‌کنند یا امکان بازی کردن را دارند."
ده بازیکنی که دارای بیشترین گل زدهٔ ملی هستند بدین قرار است:
حسن روشن تنها بازیکن تیم ملی است که توانسته در تمامی تورنمنت‌های معتبر بین‌المللی یعنی جام جهانی، جام ملت‌های آسیا، المپیک و بازی‌های آسیایی گلزنی کند که از این لحاظ رکورد دار است
و همچنین ناصر حجازی تنها دروازه‌بانی است که تا حالا برای تیم ملی در جام جهانی، جام ملت‌های آسیا، المپیک و بازی‌های آسیایی بازی کرده‌است.
آرتیمان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان تویسرکان در استان همدان ایران است.
آرتیمان از دو بخش آرتی (آرت) به معنای "پاک و مقدس" + مانبه معنای " خانه و مسکن " که در اوستا‌ و زبانهای پارسی باستان و پهلوی همیشه به عنوان خانه و منزلگاه به کار رفته است.
'که چون او بدین جای مهمان رسد
بدین بینوا میهن و مان رسد' فردوسی
'چو آمد بر میهن و مان خویش
ببردش به صد لابه مهمان خویش ' اسدی توسی
همچنین مان پسوند بسیاری از جای نام ها مانند اورامان یا هورامان، فریمان و کرمان و...آمده است.
پس آرتیمان به معنای " خانه مقدس" می باشد. همانطور که در گذشته خانگاه پیران و صوفیان و عارفان بزرگی همچون میر رضی الدین آرتیمانی بوده است.
این روستا در دهستان حیقوق نبی قرار دارد و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۱۰٬۰۳۳ نفر (۳۸۰خانوار) بوده‌است.مردم این روستا لر هستند.
روستای آرتیمان از شمال و شمال غرب به سرکان و کوه اشتوار، از جنوب به تویسرکان و شهرک قائم، از غرب به روستای ریواسیجان و تپه آن و از شرق به سلسله کوه‌های بلند محدود می‌باشد. بلندترین نقطهٔ آرتیمان کوه خاکو می‌باشد که از ارتفاعات متصل به کوه الوند همدان است و این کوه بین آرتیمان و همدان قرار دارد. ارتفاع آرتیمان از سطح دریاهای آزاد جهان ۱۹۲۳ متر است.
یکی از گردشگاه‌های زیبا که در بین کوهستان وجود دارد و با وسائط نقلیه هم می‌توان تا آنجا رفت گانه زار است که جائی دیدنی با محیطی فرحبخش و چمنزار و آب زلال و رودخانه می‌باشد. محیطی زیبا با درختان بید و توت و سرویس بهداشتی برای گردشگران در این محل وجود دارد.
دیگر جاذبه‌ی گردش گری مسجد مصلای محل پایین میباشد
که آرامگاه سید احمد میر کیا در آنجا وجود دارد
امیر کوستوریتسا (به صِربی: Емир Кустурица) (متولد ۲۴ نوامبر ۱۹۵۴ در سارایوو) فیلم‌ساز، بازیگر و موسیقی‌دان صرب است.
او تا کنون ۸ فیلم بلند ساخته و در میان جوایزش می‌توان به نخل طلای کن برای دو فیلم "وقتی بابا رفته بود مأموریت " و "زیرزمین" و خرس نقره‌ای برلین برای فیلم "رؤیای آریزونا" اشاره کرد ، وی همچنین عضو آکادمی علوم و هنر صربستان است.
کوستوریتسا در مستندی به نام "مارادونا به روایت کوستوریتسا" به زندگی دیگو مارادونا ستاره قدیمی تیم ملی فوتبال آرژانتین می‌پردازد.
وی تنها فرزند یک خانواده سکولار مسلمان است که در شهر سارایوو پایتخت کشور جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی که بعد از فروپاشی به بوسنی و هرزگوین تغییر کرد متولد شد. پدرش روزنامه‌نگار و مادرش منشی دادگاه بود به خاطر روابط دوستانه پدرش با Hajrudin Krvavac فیلم ساز مشهور یوگوسلاو توانست در سن ۱۷ سالگی نقش کوچکی در فیلم Walter Defends Sarajevo بدست بیاورد.
در سال ۱۹۷۸ در رشته فیلم‌سازی از آکادمی هنرهای تجسمی پراگ فارغ‌التحصیل شد. در ابتدا فیلم‌های کوتاهی برای تلویزیون یوگسلاوی می‌ساخت اما اولین فیلم خود را در سال ۱۹۸۱ به نام دالی بل را یادت می‌آید؟ ساخت که در همان سال برنده شیر طلای جشنواره فیلم ونیز برای بهترین فیلم اول شد در سال ۱۹۸۱ به وی پیشنهاد همکاری با آکادمی هنرهای تجسمی داده شد که این همکاری تا سال ۱۹۸۸ ادامه داشت.
دومین فیلم او وقتی بابا رفته بود مأموریت در سال ۱۹۸۵ ساخته شد که توانست جایزه نخل طلای جشنواره فیلم کن را برای او به ارمغان آورد. این فیلم همچنین در سال ۱۹۸۶ نامزد دریافت اسکار بهترین فیلم خارجی شد. قابل ذکر است فیلم نامه هر دو فیلم "دالی بل را یادت می‌آید؟" و "وقتی بابا رفته بود مأموریت" را خود امیر کوستوریتسا نوشته است. در سال ۱۹۸۹ از او برای ساخت فیلم دوران کولی‌ها بسیار تقدیر شد، فیلمی که دربارهٔ فرهنگ و استثمار جوانان کولی بود. همچنین در سال ۱۹۸۹ او عضو هیئت داوران شانزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم مسکو بود.
فرج از اندام‌های جنسی خارجی زنانه تشکیل شده‌است. فرج شامل تپه ونوس، لب‌های بزرگ، لب‌های کوچک، کلیتوریس، پیازهای دهلیزی، دهلیز فرج () ، مجرای ادراری، دهانه واژن، پرده بکارت، و غدد دهلیزی بارتولین و اسکین است. سایر ویژگی‌های فرج شامل شکاف پودندال، غدد چربی، مثلث ادراری تناسلی () (قسمت قدامی پرینه) و موهای ناحیه تناسلی است. فرج شامل ورودی واژن است که به رحم منتهی می‌شود و یک لایه محافظتی دوگانه برای این امر توسط چین‌های لبه‌های بیرونی و داخلی ایجاد می‌کند. عضلات کف لگن و سایر عضلات مثلث ادراری تناسلی از ساختارهای فرج حمایت می‌کنند.
خون رسانی به فرج از سه سرخرگ شرمگاهی () می‌آید. رگ لنفی آوران لنف را از فرج به غدد لنفاوی اینگوینال می‌برند. اعصابی که فرج را تأمین می‌کنند عبارتند از: عصب پودندال، عصب پرینه ()، عصب ایلیو اینگوینال و شاخه‌های آنها. تأمین خون و اعصاب به فرج به مراحل تحریک جنسی کمک می‌کند که در فرایند تولید مثل مفید است.
به دنبال رشد فرج، تغییراتی در بدو تولد، کودکی، بلوغ، یائسگی و پس از یائسگی رخ می‌دهد. تغییرات زیادی در ظاهر فرج، به ویژه در رابطه با لب‌های کوچک وجود دارد. فرج می‌تواند تحت تأثیر بسیاری از اختلالات قرار گیرد که اغلب ممکن است منجر به سوزش (Irritation) شود. اقدامات بهداشتی ولوواژینال می‌تواند از بسیاری از این موارد جلوگیری کند. سایر اختلالات شامل تعدادی عفونت و سرطان واژن است. چندین عمل جراحی ترمیمی فرج وجود دارد که به نام ژنیتوپلاستی () شناخته می‌شوند و برخی از آنها به عنوان روش‌های جراحی زیبایی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند.
فرهنگ‌های مختلف دیدگاه‌های متفاوتی در مورد فرج داشته‌اند. برخی از ادیان و جوامع باستانی فرج را پرستش می‌کردند و زن را به عنوان یک الهه احترام می‌گذاشتند. سنت‌های اصلی در هندوئیسم این را ادامه می‌دهند. در جوامع غربی یک نگرش تا حد زیادی منفی وجود داشته‌است که با اصطلاح پزشکی Pudenda membra، به معنای قسمت‌هایی که باید از آنها خجالت بکشید، مشخص می‌شود. در تلاش‌های مختلف برای ایجاد دیدگاه مثبت‌تر و طبیعی‌تر، مانند کارهای هنرمندان بریتانیایی، آمریکایی و ژاپنی، واکنش هنرمندانه‌ای به این موضوع وجود داشته‌است. در حالی که واژن بخشی جداگانه از آناتومی است، اغلب به صورت مترادف با فرج استفاده می‌شود. مهم‌ترین اندام‌های جنسی زنانه که از بیرون قابل دیدن هستند یا در رابطه جنسی نقش مستقیم دارند، فرج و واژن هستند.
لب‌های بیرونی و درونی فرج چین خوردگی‌های پوستی هستند که به‌طور خاص دهانه واژن را می‌پوشانند. لب‌های بیرونی در خارج قرار دارند، گوشتی‌تر بوده و در حالت طبیعی مو دارند. لب‌های درونی داخل‌تر هستند، از کلیتوریس تا پایین دهانه واژن امتداد دارند و با مو پوشیده نشده‌اند. لب‌های فرج ممکن است صاف باشند یا چروکیده، بلند باشند یا کوتاه، صورتی باشند یا تیره. در قدیم به لب‌های درونی لب‌های کوچک و به لب‌های بیرونی لب‌های بزرگ گفته می‌شد اما با مشاهده برداشت غلط افراد که توقع داشتند لب‌های درونی کوچک‌تر از لب‌های بیرونی باشند، این واژه‌ها به لب‌های درونی و بیرونی تغییر داده شدند.
در فرهنگ‌های مختلف ترجیحات متفاوتی برای این خصوصیات وجود دارد مثلاً در زیمبابوه دختر بچه‌ها تشویق می‌شوند که از سن حدود هشت سالگی لب‌های درونی را به سمت پایین بکشند که به مرور بلندتر بشوند. در حالی‌که در دهه اخیر در آمریکای شمالی بسیاری از خانم‌ها سعی در کوچک کردن این لب‌ها دارند و بعضاً حاضر هستند با عوارض جانبی جراحی کنار بیایند که از نظر ظاهری این تغییرات را ایجاد کنند. به‌صورت طبیعی لب‌های درونی ممکن است بزرگتر از لب‌های بیرونی باشند و خارج‌تر از آنها قرار گیرند. این لب‌ها به تحریکات جنسی پاسخ می‌دهند و هنگام برانگیختگی جنسی بزرگ‌تر می‌شوند.
فَرْج در لغت به معنای شکاف بین دو چیز آمده‌است، مانند شکاف دیوار و نیز میانه دو پا را فرج گویند. از این رو، به کنایه به آلت تناسلی زن و مرد؛ هر دو فرج اطلاق شده‌است؛ کاربرد رایج آن در عرف، روایات و کلمات آلت تناسلی زن می‌باشد؛ به گونه‌ای که هرگاه مطلق و بدون قرینه به کار رود منصرف به همین معنا است. در زبان محاوره‌ای کلمه دیگری برای فرج وجود دارد که در محاورات محترمانه و به عنوان مثال وقتی به پزشک مراجعه می‌کنید، از آن استفاده نمی‌شود. این نامها مانند عورت، شرمگاه و شرمجای بار معنایی منفی دارد
ساختارهای اصلی فرج عبارتند از: تپه ونوس، لبه بزرگ و لبه کوچک، قسمت‌های خارجی کلیتوریس – کلاه کلیتورال و گلن، مجرای ادراری، دهانه واژن و پرده بکارت، و غدد دهلیزی بارتولین و اسکن. سایر ویژگی‌ها شامل شکاف پودندال، موهای ناحیه تناسلی، غدد چربی پوست، دهلیز فرج و مثلث ادراری تناسلی است.
لب‌ها یا لابیا چین‌های پوست اطراف دهانه واژن هستند. لب‌های بزرگ (لب‌های بیرونی) معمولاً گوشتی و پوشیده از موهای ناحیه تناسلی هستند. لب‌های کوچک (لب‌های داخلی) در داخل لب‌های بیرونی قرار دارند. آنها از کلیتوریس شروع می‌شوند و به زیر دهانه واژن ختم می‌شوند. لابیا می‌تواند کوتاه یا بلند، چروکیده یا صاف باشد. اغلب یک لب بلندتر از دیگری است. همچنین رنگ آنها از صورتی تا مشکی مایل به قهوه‌ای متفاوت است. رنگ لابیای می‌تواند با افزایش سن تغییر کند. برخی از افراد لب‌های بیرونی بزرگتر از لب‌های داخلی دارند و بسیاری از افراد لب‌های داخلی بزرگتری نسبت به لب‌های بیرونی دارند. هر دو حساس هستند و هنگام تحریک متورم می‌شوند.
نوک کلیتوریس در بالای فرج و جایی قرار دارد که لب‌های درونی به هم می‌رسند. این قسمت قابل مشاهده در بعضی افراد ممکن است فقط در حد نیم سانتیمتر باشد و در برخی تا ۲–۳ سانتیمتر برسد. از آنجا که این عضو به شدت حساس است، روی آن پوست ظریفی کشیده شده‌است. مابقی کلیتوریس دیده نمی‌شود و بعد از دوشاخه شدن تا حدود ۱۲ سانتیمتر داخل بدن ادامه دارد. این عضو از بافتی اسفنجی تشکیل شده که هنگام برانگیختگی جنسی پرخون و شبیه آلت مردانه نعوظ پیدا می‌کند. نوک کلیتوریس حدوداً دارای ۸۰۰۰ عصب حسی است و هدف آن ایجاد لذت و نوعی از ارضاء کامل هنگام برقراری رابطه جنسی است. مجرای ادرار که از مثانه می‌آید، دقیقاً به زیر نوک کلیتوریس باز می‌شود و ادرار از آنجا دفع می‌شود. کمی پایین‌تر، دهانه واژن قرار دارد که از آن خونریزی عادت ماهانه خارج می‌شود، دخول جنسی صورت می‌گیرد و هنگام زایمان طبیعی، نوزاد از آن خارج می‌شود. خیلی افراد به اشتباه فکر می‌کنند دهانه واژن با پرده بکارت پوشیده شده‌است و هنگام اولین رابطه جنسی باز می‌شود. واقعیت این است که پرده بکارت یک بافت نازک است که تنها قسمتی از ورودی واژن را می‌پوشاند و خونریزی از آن یا از بین رفتن آن لزوماً ارتباطی با اولین تجربه جنسی ندارد.
تپه ونوس برآمدگی نرمی از بافت چربی در جلوی فرج و ناحیه شرمگاهی است که استخوان شرمگاهی را می‌پوشاند. تپه ونوس یا لاتین به معنای «تپه شرمگاهی» است و در هر دو جنس وجود دارد تا به عنوان یک بالشتک در هنگام آمیزش جنسی عمل کند و در زنان بیشتر مشخص است. اصطلاح متفاوت "mons veneris" ("تپه ونوس") به‌طور خاص برای زنان استفاده می‌شود. قسمت پایینی ان توسط یک شکاف – شکاف پودندال – تقسیم می‌شود که تپه ونوس را به لبه بزرگ جدا می‌کند. پس از بلوغ، کلاهک کلیتورال و لبه کوچک می‌توانند به میزان متغیری به داخل شکاف پودندال بیرون بزنند. تپه ونوس و لبه بزرگ در دوران بلوغ پوشیده از موهای ناحیه تناسلی می‌شوند.
در ظاهر اندام تناسلی زنان تنوع زیادی وجود دارد. بسیاری از این تنوع در تفاوت‌های قابل توجه در اندازه، شکل و رنگ لبه کوچک است که اگرچه لب‌های کوچکتر نامیده می‌شوند، اغلب می‌توانند اندازه قابل توجهی داشته باشند و ممکن است خارج از واژن یا لبه بزرگ بیرون بزنند. این تنوع همچنین در نمایش بزرگی از ۴۰۰ قالب فرج به نام "دیوار بزرگ واژن" که توسط جیمی مک‌کارتنی برای پر کردن کمبود اطلاعات در مورد ظاهر یک فرج طبیعی ایجاد شده‌است، مشهود است. قالب‌های گرفته شده از گروه بزرگسالان و متنوعی از زنان به وضوح نشان داد که تنوع زیادی وجود دارد. موهای ناحیه تناسلی نیز از نظر رنگ، بافت و میزان فر شدن متفاوت است.
محققان بیمارستان الیزابت گرت اندرسون، لندن، ابعاد چندگانه تناسلی ۵۰ زن بین ۱۸ تا ۵۰ سال را با میانگین سنی ۳۵٫۶ اندازه گرفتند: Pdf.
در هفته سوم رشد جنین (Human embryogenesis)، سلول‌های مزانشیمی از رگه اولیه به اطراف غشای کلواکال مهاجرت می‌کنند. در اوایل هفته پنجم سلول‌ها دو تورم به نام چین‌های کلواکال تشکیل می‌دهند. چین‌های کلوآک در جلوی غشای کلوآکال به هم می‌رسند و ناحیه برجسته‌ای را تشکیل می‌دهند که به نام دندان تناسلی شناخته می‌شود. سپتوم مجرای ادراری با غشای کلوآکال ترکیب می‌شود و میان‌دوراه را تشکیل می‌دهد. این تقسیم دو ناحیه ایجاد می‌کند که یکی توسط چین‌های مجرای ادرار و دیگری توسط چین‌های مقعد احاطه شده‌است. این نواحی به مثلث ادراری تناسلی و مثلث مقعدی تبدیل می‌شوند. ناحیه بین واژن و مقعد به عنوان پرینه بالینی شناخته می‌شود.
مورفولوژی و فیزیولوژی فرج و واژن در طول زندگی تغییر می‌کند. برجسته‌ترین تغییرات مربوط به بلوغ، چرخه قاعدگی، بارداری و یائسگی است. روند بلوغ زودرس در کشورهای توسعه یافته غربی مشاهده شده‌است. در زنان در سنین باروری، مخاط واژن به چرخه هورمون استروئیدی پاسخ می‌دهد و حداکثر ضخامت و محتوای گلیکوژن درون سلولی را در اواسط چرخه نشان می‌دهد. ضخامت پوست فرج بدون تغییر باقی می‌ماند اما تغییرات مرتبط با چرخه قاعدگی در ارتو و پاراکراتوزیس در سطح سیتولوژی رخ می‌دهد. فرج و واژن بیشتر با نیازهای بارداری و زایمان سازگار می‌شوند. پس از یائسگی، آتروفی بافت رخ می‌دهد. تغییرات پس از یائسگی در عملکرد سد پوستی، هیدراتاسیون پوست و حساسیت به تحریک در پوست در معرض مشاهده شده‌است اما روی فرج مشاهده نشده‌است. با این وجود، زنان مسن‌تر مبتلا به بی‌اختیاری ادرار در معرض افزایش خطر ابتلا به درماتیت بی‌اختیاری هستند. ترکیبی از عوامل مانند آتروفی بافت، اتلاف کندتر هیدراتاسیون اضافی پوست، نیروهای برشی مرتبط با تحرک محدود، و ظرفیت کمتر بازسازی بافت، خطر ابتلا به درماتیت بی‌اختیاری را در زنان مسن افزایش می‌دهد.
فرج نقش عمده‌ای در سیستم تولید مثل دارد. ورود و محافظت از رحم و شرایط مناسب از نظر گرما و رطوبت را فراهم می‌کند که به عملکردهای جنسی و تولید مثلی آن کمک می‌کند. اندام‌های خارجی فرج شامل عصب‌های بسیاری می‌شوند و زمانی که به درستی تحریک شوند، موجب ایجاد لذت جنسی می‌شوند. تپه ونوس در حین آمیزش جنسی از استخوان شرمگاهی محافظت می‌کند.
کلیتوریس و لبه کوچک هر دو نواحی اروژنی در فرج هستند. تحریک موضعی می‌تواند کلیتوریس، واژن و سایر نواحی پرینه را درگیر کند. کلیتوریس حساس‌ترین ناحیه اروژنیک زنانه در انسان و به‌طور کلی منبع اصلی تشریحی لذت جنسی زن است. تحریک جنسی کلیتوریس می‌تواند منجر به برانگیختگی جنسی گسترده شود و در صورت تداوم، می‌تواند منجر به ارگاسم گردد. تحریک ارگاسم به‌طور مطلوب با یک حس ماساژ به دست می‌آید.
فاصله frenula clitoridis در غده کلیتورال از مجرای ادراری واقع در دهانه واژن، به اصطلاح CUMD (فاصله چشم کلیتورال-ادراری)، اندازه‌گیری می‌شود.
التهاب و خارش فرج را خارش فرج () می‌نامند. این می‌تواند نشانه بسیاری از اختلالات باشد که برخی از آنها ممکن است با آزمایش پچ () مشخص شود. شایع‌ترین علت التهاب عفونت قارچی واژن است که یک عفونت قارچی است. اقدامات بهداشتی ولوواژینال می‌تواند به جلوگیری از بسیاری از اختلالات از جمله عفونت قارچی کمک کند. عفونت‌های واژن مانند واژینوز و رحم ممکن است ترشحات واژن ایجاد کند که در تماس با بافت فرج می‌تواند سوزناک باشد. التهابی مانند واژینیت و ولوواژینیت می‌تواند در نتیجه این امر باعث سوزش و درد شود. موهای زائد () ناشی از تراشیدن موهای ناحیه تناسلی می‌توانند باعث فولیکولیت () شوند که در آن فولیکول مو عفونی می‌شود. یا باعث ایجاد یک پاسخ التهابی به نام جوش اصلاح شود. یکی دیگر از علل التهابی کمتر شایع، لیکن پلان تناسلی است. یک نوع شدید این "سندرم ولوواژینال-لثه است" که می‌تواند منجر به باریک شدن واژن، یا تخریب فرج شود. بسیاری از انواع عفونت‌ها و سایر بیماری‌ها از جمله برخی سرطان‌ها ممکن است باعث التهاب شوند.
اندام‌ها و بافت‌های فرج می‌توانند تحت تأثیر عوامل عفونی مختلف مانند باکتری‌ها و ویروس‌ها قرار گیرند یا توسط انگل‌هایی مانند شپش و کنه آلوده شوند. بیش از ۳۰ نوع پاتوژن می‌توانند از طریق آمیزش جنسی منتقل شوند و بسیاری از آنها بر اندام تناسلی تأثیر می‌گذارند. اکثر بیماری‌های آمیزشی علائمی ایجاد نمی‌کنند یا نشانه ممکن است خفیف باشند و نشان دهنده یک بیماری مقاربتی نباشند. انجام رابطه جنسی ایمن می‌تواند خطر ابتلا به بسیاری از پاتوژن‌های مقاربتی را تا حد زیادی کاهش دهد. استفاده از کاندوم (اعم از کاندوم مردانه یا زنانه) یکی از موثرترین روش‌های محافظت است.
سرطان مهبل
بدخیمی‌ها می‌توانند در قسمت‌های کرکی و دارای موی فرج ایجاد شوند. بر اساس منشأ سلولی و بافت‌شناسی، سرطان‌های فرج به انواع سرطان سلول سنگفرشی، ملانوم، کارسینوم سلول بازال، آدنوکارسینوم، سارکوم و بیماری پاژه خارج پستانی مهاجم طبقه‌بندی می‌شوند. کارسینوم سلول سنگفرشی شایع‌ترین نوع سرطان فرج است و حدود ۷۵ درصد از سرطان‌های مهبل را تشکیل می‌دهد که معمولاً در لبه‌ها به ویژه لبهای بزرگ یافت می‌شوند. دومین سرطان شایع فرج ، کارسینوم سلول بازال است که به ندرت به غدد لنفاوی منطقه یا اندام‌های دور گسترش می‌یابد. سومین زیرگروه شایع ملانوم است. مطالعات نشان داده‌اند که ملانوم‌های فرج دارای بیولوژی تومور و ویژگی‌های جهشی متفاوتی در مقایسه با ملانوم‌های پوست هستند که تأثیر مستقیمی بر درمان پزشکی ملانوم‌های فرج دارد.
سرطان ولوا یک بدخیمی ناشایع زنانه است که عمدتاً زنان یائسه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. غربالگری خاصی وجود ندارد و موثرترین راهبرد برای کاهش بروز سرطان فرج، درمان مناسب ضایعات مستعد کننده و پیش نئوپلاستیک مرتبط با ایجاد آن است. در حالی که سرطان فرج ممکن است بدون علامت باشد، اکثر زنان با خارش یا درد ولوا به پزشک مراجعه می‌کنند یا متوجه یک توده یا زخم شده‌اند؛ بنابراین، هر ضایعه مشکوک فرج باید بیوپسی شود تا از تهاجم جلوگیری شود. درمان سرطان فرج در درجه اول به بافت‌شناسی و مرحله بندی جراحی بستگی دارد. درمان عمدتاً جراحی است، به ویژه برای کارسینوم سلول سنگفرشی، اگرچه شیمی درمانی همزمان یک جایگزین مؤثر به ویژه برای تومورهای پیشرفته است. مدیریت باید فردی باشد و توسط یک تیم چند رشته‌ای در یک مرکز سرطان با تجربه در درمان این تومورها انجام شود.
ژنیتوپلاستی یا جراحی زیبایی اندام تناسلی زنان در حال گسترش روزافزون در زمینه جراحی پلاستیک و جراحی زنان است. افزایش تقاضا برای جراحی فرج ناشی از این باور است که ولو از نظر ظاهری غیرطبیعی است. بزرگ شدن یا هیپرتروفی لابیا مینور یک تشخیص بالینی است که به خوبی تعریف نشده‌است، زیرا می‌توان آن را نوعی آناتومی طبیعی در نظر گرفت. بزرگ شدن لب‌های کوچک می‌تواند باعث مشکلات عملکردی، زیبایی شناختی و روانی اجتماعی شود. در واقع، با توجه به تنوع گسترده مورفولوژی فرج در بین مردم، تعریف فرج «عادی» یک موضوع بسیار ذهنی است. گسترش برهنگی در رسانه‌های عمومی نقش عمده‌ای در ایجاد تصویر مصنوعی و استانداردهایی با توجه به فرم ایده‌آل دارد.
در برخی از شیوه‌های فرهنگی، به ویژه در فرهنگ‌های آفریقایی خویخوی و رواندا، لب‌های کوچک به‌طور هدفمند با کشیدن مکرر آنها و گاهی با آویزان کردن وزنه‌ها کشیده می‌شوند. کشش لبه یک عمل فرهنگی شناخته شده و خانوادگی در بخش‌هایی از شرق و جنوب آفریقا است. این یک عمل مطلوب و تشویق شده توسط زنان (با شروع بلوغ) به منظور ارتقاء رضایت جنسی بهتر برای هر دو طرف است. اکستنشن‌های به‌دست‌آمده می‌توانند تا هفت اینچ در زیر لب بزرگ آویزان شوند. کودکان در جوامع آفریقایی‌تبار مهاجر در قاره‌های دیگر نیز این کار را انجام می‌دهند، بنابراین در جوامع مهاجر در بریتانیا نیز این عمل رخ می‌دهد، به‌عنوان مثال، در گزارشی از بی‌بی‌سی آن را نوعی کودک آزاری پنهان می‌داند. دختران تحت فشارهای خانوادگی و اجتماعی برای سازگاری هستند.
برخی از فرهنگ‌ها مدت‌هاست که برای فرج جشن گرفته و حتی آن را می‌پرستند. در دوره اوروک ( ۴۰۰۰ تا ۳۱۰۰ قبل از میلاد)، سومریان باستان فرج را مقدس و تعداد زیادی از اشعار سومری در ستایش فرج اینانا، الهه عشق، جنسیت و باروری، به جا مانده‌اند. در دین سومری، الهه نین ایما () تجسم الهی اندام تناسلی زنانه است. مایع واژن همیشه در متون سومری به عنوان طعم «شیرین» توصیف شده‌است و در یک سرود عروس سومری، یک دختر جوان از رشد موی فرجش خوشحال می‌شود. مدل‌های گلی فرج در معبد اینانا در آشور کشف شد.
مدولاسیون پالس-کد یا پی‌سی‌ام (PCM)، یک روش دیجیتال‌کردن سیگنال‌های آنالوگ، به ویژه در مخابرات، است. در این مدولاسیون، سیگنال در فواصل زمانی مشخص و مساوی نمونه‌برداری شده، سپس کوانتیده می‌شود و درنهایت، هر نمونه با تعداد معینی بیت، کد می‌شود.
نتیجهٔ کوانتش سیگنال آنالوگ، مقادیری از مجموعه‌ای محدود از اعداد صحیح خواهد بود (مثلاً عددی بین ۰ تا ۲۵۵). از آن‌جا که اعضای این مجموعه، اعداد صحیح هستند، می‌توان از روش‌های متداول مخابرات دیجیتال برای ذخیره، مقاوم‌سازی نسبت به خطا (کدینگ کانال) و ارسال سیگنال در کانال مخابراتی استفاده کرد.
از پی‌سی‌ام در تلفن‌های دیجیتال، سامانه‌های صوتی دیجیتال، صدای رایانه و برخی پخش‌کننده‌های صوت دیجیتال استفاده می‌شود.
کیفیت نتیجهٔ این مدولاسیون به دو عامل بستگی دارد؛ سرعت (فرکانس) نمونه‌برداری و تعداد سطوح کوانتش.
شرط لازم برای سرعت نمونه‌برداری این است که فرکانس نمونه‌برداری بیش‌تر از فرکانس نایکوئیست سیگنال آنالوگ باشد.
همچنین با افزایش تعداد سطوح کوانتش، سیگنال دیجیتالِ معادل، تقریب بهتری از سیگنال آنالوگ اصلی خواهد بود.
در مدولاسیون کد-پالس استفاده‌شده در سی‌دی‌های صوتی، فرکانس نمونه‌برداری ۴۴٫۱ کیلوهرتز و تعداد سطوح کوانتش ۶۵۵۳۶ (معادل ۱۶ بیت) است.
پی‌سی‌ام در سال ۱۹۳۷ توسط «الکس ریوز» در انگلستان ساخته شد. پیچیدگی زیاد این سامانه، در ابتدا مانع استفاده فوری از آن شد.
در جنگ جهانی دوم در سامانه‌های رله ریزموج ارتش آمریکا قرار گرفت.
در سال ۱۹۴۸ تحقیقات بیشتری روی این سامانه انجام شد.
بعد از آن به‌طور گسترده در سامانه‌های تلفنی بین قاره‌ای مورد استفاده قرار گرفت
وجود مدارات مجتمع و قابلیت مولتی‌پلکس کردن آن سبب پیشرفت این مدولاسیون شد. پی‌سی‌ام در سال ۱۹۶۵ برای ارسال تصاویر عکس‌برداری‌شده از مریخ در سفینه مارینر ۴ استفاده شد، و تصاویری را از فاصله ۲۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ کیلومتری زمین با فرستنده‌ای ۱۰ وات در زمان ۳۰ دقیقه ارسال کرد. آن زمان تقریباً هیچ سامانهٔ از عهده چنین کاری برنمی‌آمد.
کوانتش سبب اِعوِجاج در سیگنال می‌شود که آن را نویز کوانتش می‌نامند. نویز کوانتش، تصادفی است، زیرا تفاوت مقدار کوانتیده و سیگنال اصلی، غیرقابل پیش‌بینی است. روش ساده کاهش نویز کوانتش، زیادکردن تعداد سطوح کوانتش است. زیادکردن سطوح کوانتش مستلزم تعداد بیت بیشتری برای ارسال سیگنال است، و پهنای باند لازم، متناسب با تعداد بیت‌هایی است که در ثانیه فرستاده می‌شود. در سامانه‌های عملی، ۱۲۸ سطح برای سیگنال صوتی، کافی است.
سیگنال ورودی از یک فیلتر پایین‌گذر عبور کرده و پس از نمونه‌برداری، یک کوانتیزه‌کننده، مقدار هر نمونه را به نزدیک‌ترین مقدار گسسته سطح کوانتش، گرد می‌کند. سپس کدکننده، نمونه‌های کوانتیده را به دیجیتال تبدیل می‌کند.
اگر سیگنال پی‌سی‌ام آلوده به نویز کانال باشد اما نسبت سیگنال به نویز زیاد باشد، بازسازی سیگنال تقریباً بی‌خطا خواهد بود.
بازسازی دقیق پیام حتی در صورت غلبه کامل به نویز کانال، به علت کوانتش در مبدل‌های آنالوگ به دیجیتال و برعکس در مبدأ و مقصد ناممکن است.