moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
کریم خان زند پس از حمله به منطقه اردلان به گروس نیز حمله کرد و به بهانه رابطه خوب حاکم گروس (محمد امین خان) با والی کردستان (حسنعلی خان اردلان)، به گروس صدمات زیادی وارد می‌آورد و دختر محمد امین خان (خورشید خانم) را با خود به شیراز برده به عقد و ازدواج خواهرزاده خود علی مراد خان زند درمی‌آورد،مردوخ کردستانی، محمد، "تاریخ مردوخ (تاریخ کردستان)، چ اول، ۱۳۷۹، ص ۳۵۲ " در این دوره محمد امین خان از سرداران بزرگ دوران زند بوده و کریم خان مدتی پس از حمله به گروس کمک‌هایی را برای آبادانی آن در نظر می‌گیرد.گروس از نظر سیاسی در این دوره جزو بیگلربیگی قلمرو علی‌شکر به مرکزیت همدان بود و حکومت آن هم به صورت موروثی در اختیار خاندان کبودوند بود. از ابتدای دوران زندیه تا سال ۱۱۸۳ ه‍.ق حاکم گروس محمد امین خان بوده‌است و پس از او حکومت گروس به فرزندش محمد حسین خان می‌رسد.حکام و خوانین گروس در این دوره جزو قشرها درجه اول و مهم ایران بوده‌اند.از آثار موجود در گروس که متعلق به دوران زندیه می‌باشد، مسجد خسروآباد گروس است که در ۴۵ کیلومتری شهر بیجار و در روستای خسروآباد قرار دارد.
گروس و کردستان در سال‌های اولیه حکومت قاجار زیر نظر حکومت اداره می‌شدند، در آن زمان تقسیمات اداری و حکومتی کشور شامل پنج حکمرانی و دوازده حکومت‌نشین بوده‌است، اولین حکمرانی آذربایجان و مقر ولیعهد بود که شامل آذربایجان، همدان، زنجان و گروس بوده‌است، گروس جزو ایالت آذربایجان و تحت حاکمیت نایب السلطنه بوده.افشار ایرج، "کرمانشاهان و تمدن دیرینهٔ آن، تهران، چاپ اول، ۱۳۷۱، ج ۲، ص ۷۵۵"
در این دوران از پنج ولایت پنج بلوک و ناحیه جدا کردند و تحت اداره یک حکومت قرار دادندهمچنین از قزوین و همدان و آذربایجان و… بلوکی مجزا و به زنجان اضافه کردند که خمسه نام گرفت. در همین ایام بلوک کرسف از ناحیه گروس جدا و به خمسه پیوست، (منطقه سهرورد قدیم) هم جزو این بلوک بود،افضل الملک، "افضل التواریخ، ص ۴۰۹–۴۱۰"حاج میرزا آقاسی در زمان محمدشاه قاجار و بعد از مرگ محمدصادق خان گروسی در سال ۱۲۶۰ ه‍.ق ولایت گروس را از زیر پوشش نایب السلطنه خارج و حکومت آن را مستقل کرد تا شاه و صدراعظم به‌راحتی بتوانند حکام آن را عزل و نصب کنند، بنابر نوشته امیر نظام گروسی حاج میرزا آقاسی بنابر کدورتی که با طایفه گروس داشت حکومت گروس را از گروسیان گرفت و به ابراهیم خان سلماسی سپرد، بعد از مرگ محمدشاه در سال ۱۲۶۳ ق حکومت گروس توسط امیرکبیر به طایفه گروس سپرده شد و ولایت گروس دوباره مستقل شد. در روزنامه دولت علیه ایران در سال ۱۲۸۲ آمده‌است:
از آن‌جا که ولایت گروس نسبت به سایر ولایات ممالک محروسه کوچک‌تر و کم وسعت‌تر است و از آن‌جا، دو فوج در جزو افواج قاهره سرباز و قریب سیصد نفر برقرار بود و این قدر توپچی و سرباز از حوصلهٔ آن ولایت خارج بود لهذا با عرض و استدعای سپهسالار اعظم، حکم جهان مطاع همایون شد که سرباز آن‌جا را به یک فوج تمام که یک‌هزار و یک‌صد نفر باشد بکاهند.غفاری حسن خان صنیع الملک، "روزنامه دولت علیه ایران، ج ۲، شماره ۵۵۰ الی ۶۵۰، ص ۷۸۶"در اوایل حکومت قاجار و زمان حاکمیت نجف‌قلی خان گروسی، صایین‌قلعه (شاهین‌دژ) و صفاخانه (میاندوآب) ضمیمه ولایت گروس شدند، در زمان محمدشاه قاجار الحاق اسفندآباد کردستان (قروه) به گروس با مرگ شاه در تاریخ ۱۲۶۴ ق منقضی شد. در سال ۱۲۹۸ ق و در زمان حکومت امیرنظام گروسی ساوجبلاغ و صایین‌قلعه ضمیمه ولایت گروس می‌شوند و در سال ۱۳۰۹ ق با استعفای امیرنظام گروسی از پیشکاری آذربایجان از خاک گروس جدا می‌شوند.افشار ایرج، "گزارش‌ها و نامه‌های دیوانی و نظامی امیرنظام گروسی، تهران، چاپ اول، ص ۴۷۱"مجله یادگار، سال سوم، شماره ۶ و ۷، ص ۳۱، ۱۳۷۱به کوشش عباس اقبال آشتیانی"در اواسط پادشاهی ناصرالدین شاه ولایت گروس جزو یکی از ۲۳ ایالت و ولایت ایران بود که به وسیلهٔ حکام محلی اداره می‌شدند، در اواخر حکومت قاجار و در زمان حاکمیت علی‌رضا خان گروسی، در سال ۱۳۲۰ ق حکومت را از خوانین گروس گرفتند و به افراد غیر گروسی واگذار کردند.پس از پیروزی انقلاب مشروطه و تشکیل مجلس شورای ملی، تعداد ۲۷ ایالت و ولایت در مجلس دارای نماینده شدند که ولایت گروس هم جزو آن‌ها بود و این ولایت شامل: بیجار و مضافات بود و مرکز حوزه انتخابیه هم شهر بیجار بود.بشیری احمد، "کتاب آبی، گزارش‌های محرمانه وزارت امور خارجه انگلیس دربارهٔ انقلاب مشروطه ایران، جلد ۶، ص ۱۴۴۰، ۱۴۴۱"در جریان شورش ابوالفتح خان سالارالدوله در سال ۱۳۲۹ ق که از کردستان و کرمانشاهان و گروس آغاز شد، صدمات فراوانی به گروس وارد آمد و منطقه ناامن شد، در گروس ضرغام‌السلطنه، علی‌رضا خان گروسی و افتخار نظام گروسی، حامی سالارالدوله بودند، آن‌ها مالیاتی که از مردم می‌گرفتند را صرف اردوی سالارالدوله کردند و این باعث فقر در گروس شد، در همان زمان با ویران شدن روستاها، از ۳۶۷ روستا در گروس، ۷۰ روستا خالی از سکنه شد، غارتگری و حمله‌های مکرر ایل‌های مندمی و گلباغی در سال‌های ۱۲۹۲ تا ۹۹ خورشیدی موجب ویرانی زیادی گردید.از لحاظ جغرافیایی گروس در زمان قاجار شاهراه ارتباطی، شمال‌غرب با غرب و مرکز ایران بود، گروس در آن دوره مرکز مهم تولید غله و قالی بافی بود و صادرات گندم به خارج از گروس انجام می‌گرفت، همچنین در زمان قحطی تبریز به دستور امیر نظام گروسی از گروس به تبریز گندم انتقال دادند و مردم از مرگ نجات یافتند.تشکیل کمپانی اداره قالی بافی گروس در زمان پیشکاری آقا میرزا یوسف مستوفی باشی و حکومت علی‌رضا خان گروسی در سال ۱۳۱۵ ق اتفاق افتاده‌است.فروغی محمدحسین، " مدیر نشریه تربیت، سال ۱۳۱۵ ق، جلد اول، ش ۱–۲۱۱، چ اول ۱۳۷۶، ص ۲۸۲، ۲۸۴ "
مردم و فوج گروس در جنبش مشروطه ایران، وقایع آذربایجان و فتح تهران، نقش مؤثری ایفا کرده‌اند، در جریان وقایع آذربایجان، زمانی که ستارخان توسط نیروهای رحیم خان در اردبیل محاصره شده بود، علی‌رضا خان گروسی و افتخار نظام گروسی با ۴۰۰ سوار داوطلبانه به لشکر دولتی پیوستند و در ۷ محرم ۱۳۲۸ وارد شهر سراب شدند و به جانب اهر حرکت کردند.کسروی ا، "تاریخ هیجده‌ساله آذربایجان، تهران، چاپ نهم، ۲۵۳۷، ص ۱۱۶"مستشارالدوله صادق، " اسناد مشروطیت و خاطرات مستشارالدوله، مجموعهٔ دوم، چاپ اول، ص ۲۷۸ " مردم گروس در جریان فتح تهران در جمادی‌الثانی ۱۳۲۷ ق با آگاهی از مشروطیت به نیروهای فاتح تهران (نیروهای بختیاری، گیلانی و تبریزی) پیوستند.
در خلال جنگ جهانی اول بین سال‌های ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸ میلادی راه بر نیروهای بیگانه در بیجار باز شد.
در سال ۱۹۱۶ ولایت گروس توسط روس‌ها و سپس عثمانی‌ها مورد حمله قرار گرفت، در اوایل جنگ مردم بیجار با نیروهای روس کنار آمدند اما بعد از آن‌که شهر به دست عثمانی‌ها افتاد، آن‌ها به بهانه این‌که مردم با روس‌ها همکاری کرده‌اند، شهر را ویران و مسجد جامع را با گلوله‌های توپ تخریب کردند، نیروهای عثمانی مواد غذایی و غلات را از مردم تصاحب کردند و شرایط سختی را به وجود آوردند. شهر بیجار در جریان جنگ جهانی اول بارها بین دو دولت عثمانی و روسیه دست به دست گردید و صدمه فراوانی به شهر و مردم وارد آمد به‌طوری‌که بعد از جنگ حدود نیمی از جمعیت خود را از دست داد که تعدادی از آن‌ها در اثر جنگ و قحطی بعد از جنگ کشته شدند و تعدادی نیز با وجود آمدن این شرایط سخت مجبور به مهاجرت از این ولایت شدند، نیروهای انگلیس هم بعد از روس‌ها و عثمانی‌ها وارد بیجار شدند. پس از جنگ جهانی اول و بیرون رفتن قوای روسی و عثمانی گروس رونق گذشته خود را از دست داد.Encyclopedia Iranicaنیروهای روس در هنگام تخلیه بیجار در دی ماه سال ۱۲۹۶ شمسی، بازار بیجار را آتش زده و غارت کردند،اسناد وزارت خارجه ایران"شماره سند: شماره صفحه ۳۴، شماره پرونده ۳۳، شماره کارتن ۳۷" همچنین آن‌ها وارد خانه‌های مردم شده و اموال آن‌ها را غارت کردند.سازمان اسناد و کتاب‌خانه ملی ایران"شماره سند: ۲۴۰، شماره حلقه ۱۹۴، شماره پرونده ۱۷، ش صفحه ۰ و ۱"
قحطی بزرگی که به‌دنبال جنگ جهانی اول و بین سال‌های ۱۲۹۸–۱۲۹۶ در ایران اتفاق افتاد، به شهر بیجار هم صدمات مالی و جانی زیادی وارد کرد.در میان شهرهای غرب ایران که به اشغال قوای بیگانه در جنگ جهانی اول درآمدند، شهر بیجار بیشترین صدمه را دید، نیروهای روس و عثمانی در زمان جنگ غلات و حبوبات را تصاحب کردند، قحط سالی بعد از جنگ در بیجار به شکلی بود که به مدت چند ماه روزی دویست نفر بر اثر گرسنگی و بیماری جان خود را از دست می‌دادند، جمعیت شهر بیجار قبل از جنگ حدود ۲۰۰۰۰ نفر بود که بعد از جنگ و قحطی به حدود ۷۰۰۰ نفر کاهش یافت.A. Cecil Edwards "The Persian Carpet, 1960"به گفته داناهو، که یک افسر سیاسی اعزام شده به بیجار در زمان جنگ جهانی اول بوده‌است، جمعیت این شهر در سال ۱۹۱۸ و در پایان جنگ و قحطی برابر با ۱۰۰۰۰ هزار نفر بوده‌است.مجد محمدقلی، "قحطی بزرگ و نسل‌کشی در ایران، ۱۹۱۷–۱۹۱۹، انتشارات دانشگاهی آمریکا،"داناهو در خاطراتش اشاره کرده‌است: هنگامی که این منطقه به دام قحطی افتاد، او چاره‌ای نداشته‌است جز آنکه برای کاستن از شدت درد و رنج فراگیر، با روند خرید گندم با پول انگلیسی‌ها همکاری کند.Donohoe "Persian Expedition,، ص ۲۳۵"
شهر بیجار قبل از تقسیم‌بندی استانی مرکز ولایت گروس بوده‌است، گروس به محدوده‌ای شامل قسمت‌هایی از استان‌های قزوین، زنجان، همدان و کردستان کنونی اطلاق می‌شده‌است.
با تقسیمات سیاسی کشور در سال ۱۳۱۶ خورشیدی که برای اولین بار بود در دوران پهلوی صورت می‌گرفت گروس از یک ولایت نیمه مستقل تنها به یک شهرستان کوچک به نام بیجار گروس که شامل هفت دهستان و ۲۶۷ روستای آباد بوده‌است، تبدیل شد.
در تقسیم‌بندی مصوب ۱۶ آبان ۱۳۱۶، بیجار گروس در استان غرب جای گرفت.
بیجار گروس تا سال ۱۳۲۵ از توابع استان چهارم بود.
شهرستان بیجار از سال ۱۳۲۵ تا سال ۱۳۳۷ در تقسیمات کشوری به استان همدان پیوست.
با تشکیل استان کردستان در سال ۱۳۳۷ شهرستان بیجار گروس به کردستان پیوست.
شهر بیجار هم‌اینک مرکز شهرستان بیجار و در بخش مرکزی این شهرستان جای گرفته‌است.
بیجار منطقه‌ای است کوهستانی در امتداد سلسله جبال غربی ایران و یک سوم اراضی آن تقریباً کوهستانی است. نوع زمین و ساختمان آن مرکب از سنگ‌هایی رسوبی به‌ویژه ترکیبات رسی و آهکی و شنی مخلوط می‌باشد که مربوط به دگرگونی‌های دوران سوم زمین‌شناسی است.
این شهر در طول ۴۷ درجه و ۳۶ دقیقه شرقی گرینویچ و عرض شمالی ۳۵ دجه و ۵۲ دقیقه استوا واقع شده‌است.
ارتفاع بیجار از سطح دریا ۱٬۹۴۰ متر می‌باشد، شهر بیجار ۷۷۰ متر از تهران و ۴۲۵ متر از سنندج بلندتر است. بیجار دارای آب و هوای سرد و خشک است.
فاصله شهر بیجار با تهران در حدود ۴۸۰ کیلومتر می‌باشد که با آسفالت شدن مسیر بیجار به قیدار به ۴۲۰کیلومتر کاهش یافته‌است.
بیجار منطقه‌ای است کوهستانی در امتداد سلسله جبال غربی ایران و یک سوم اراضی آن تقریباً کوهستانی است. نوع زمین و ساختمان آن مرکب از سنگ‌هایی رسوبی مخصوصاً ترکیبات رسی و آهکی و شنی مخلوط می‌باشد که مربوط به دگرگونی‌های دوران سوم زمین‌شناسی است.
کوه‌های شمالی بیجار بیشتر خاکی است و از شمال غرب به جنوب شرق کشیده شده‌اند و خط‌الراس آن حد طبیعی بین شهرستان بیجار با شهرستان‌های تکاب و ماه‌نشان می‌باشد. بلندترین قله‌های این رشته کوه‌ها عبارتند از امامزاده ایوب انصار، زرنیخ، و شاه‌نشین.
کوه‌های جنوب بیجار خط‌الراس آن‌ها حد طبیعی بین شهرستان بیجار و شهرستان قروه می‌باشد؛ و بلندترین قلهٔ آن زیره با ارتفاع ۲٬۶۴۲ متر است.
کوه‌های مرکزی بیجار تقریباً موازی با کوه‌های شمالی کشیده شده‌است و از نزدیکی شهر بیجار و پیرتاج گذشته و به کوه‌های فرقان متصل می‌گردد. بلندترین قله‌های آن شامل سرقیصه، نقاره کوت، پنجه‌علی، تماشا، حمزه عرب و چنگ الماس می‌شود.
منطقه حفاظت‌شده بیجار در استان کردستان و در موقعیت N۳۶۰۰ تا N۳۶۱۲ عرض شمالی و E۴۷۲۵ تا E۴۷۵۳ طول شرقی واقع شده‌است. مساحت آن ۳۱٬۶۱۲ هکتار می‌باشد.http://www.irandeserts.com/content/درگاه_کویر/مناطق_تحت_حفاظت/بیجار_،_کردستان.htm
این منطقه مهم‌ترین زیستگاه طبیعی استان است که با وسعتی معادل ۲۳٬۰۰۰ هکتار در شمال شرقی استان قرار گرفته‌است این منطقه از شمال به روستای حسن چاروق، حسن‌آباد یاسوکند و رودخانه قم‌چقای، از غرب به جاده آسفالته در دامنه‌های غربی کوه سلیم و از طرف جنوب به جاده کمر زرد و امتداد رودخانه قزل‌اوزن و از طرف مشرق به جاده قدیمی زنجان محدود می‌گردد. این منطقه به دلیل قرار گرفتن در میان سلسله ارتفاعات و تحت تأثیر جریان‌های رطوبتی، از ریزش‌های جوی نسبتاً کافی برخوردار بوده و تعداد زیادی چشمه دائمی و فصلی در آن دیده می‌شود و از لحاظ حیات وحش غنی بوده و توده‌های مختلف پستانداران و پرندگان، خزندگان، و انواع ماهی در این منطقه وجود دارد که از آن جمله می‌توان به قوچ و میش ارمنی، آهو، خرس قهوه‌ای، گراز، گربه وحشی، خرگوش و انواع پرندگان مانند حواصیل خاکستری، کبک، چکاوک و جانداران آبی مانند سگ آبی، عروس ماهی، سیاه ماهی و سس ماهی اشاره نمود.
سد خاکی گل‌بلاغ در ۱۵ کیلومتری محور بیجار - قروه بر روی رودخانه اوزن دره احداث شده که با حجم مخزن ۸ میلیون متر مکعبی ظرفیت آبیاری حداقل ۸۰۰ هکتار از اراضی پایاب سد را دارد.سد گل‌بلاغ از حیث منابع آبی غنی بوده و در حال حاضر از زیر کشت بردن محصولاتی مختلفی نظیر گندم و جو و بالاخص سیب زمینی از آب این سد استفاده می‌شود.پرورش انواع ماهی نیز در این سد صورت می‌گیرد. پرورش ماهی قزل آلا از درصد بالایی در این سد برخوردار است.
مشخصات فنی سد:
این منطقه دارای آب و هوایی نیمه خشک است. به علت ارتفاع زیاد منطقه نسبت به سایر مناطق استان، اختلاف درجه حرارت سردترین روز سال با گرم‌ترین روز سال به ۷۹ درجه سانتی گراد می‌رسد. حداقل دما در منطقه مربوط به بهمن ماه با ۳۸ درجه سانتی گراد زیر صفر و حداکثر آن مربوط به ماه‌های تیر و مرداد با ۴۱ درجه سانتی گراد بالای صفر بوده‌است.
متوسط بارش سالیانه منطقه ۹/۴۳۹ میلی‌متر است.
طول مدت ماه‌های خشک منطقه به ۴ ماه می‌رسد و تعداد روزهای یخبندان منطقه ۱۰۷ روز می‌باشد.
قبل از جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴، جمعیت شهر بیجار حدود ۲۰۰۰۰ نفر بوده‌است؛ که بعد از جنگ و به دنبال آن قحطی و خشک‌سالی در سال ۱۹۱۸ به حدود ۱۰۰۰۰ نفر کاهش می‌یابد.
در سال ۱۹۴۸، جمعیت شهر بیجار به حدود ۷۰۰۰ نفر کاهش پیدا می‌کند،سیسیل ادواردز، "قالی ایران، ترجمه: مهین‌دخت صبا، ص ۱۴۰–۱۴۱" در سال ۱۲۹۷ شمسی تعداد زیادی از مردم گروس و بیجار به دلیل آنفلوانزا از بین رفتند.سازمان اسناد و کتاب‌خانه ملی ایران، "شمارهٔ سند ۲۴۰، شمارهٔ حلقه ۱۲۹، شمارهٔ پرونده ۲۳، شمارهٔ صفحه ۱" در سال ۱۳۴۳ شمسی (۱۹۶۴) جمعیت شهر بیجار ۱۰۰۹۰ نفر بوده‌است.جمعیت شهر بیجار در سال ۱۹۷۶ برابر با ۱۳۵۴ شمسی ۱۷۲۲۴ نفر و به ترتیب در سال‌های: ۱۹۸۶، ۱۹۹۱، ۱۹۹۶، ۲۰۰۶ و ۲۰۱۰ برابر با ۳۴۱۲۳، ۳۹۴۸۸، ۴۴۲۴۰، ۴۶۱۵۶ و ۴۷۵۳۷ نفر بوده‌است.آهنگ رشد جمعیت بیجار به دلیل مهاجرت بالا منفی می‌باشد.طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰:
جمعیت شهرستان بیجار برابر با ۹۳٬۷۱۴ نفر، ۴۶۶۱۳ مرد و ۴۷۱۰۱ نفر زن می‌باشد که ۲۶۱۲۷ خانوار را شامل می‌شود
جمعیت نقاط شهری: ۵۲٬۲۸۳ نفر، ۲۶۰۲۳ مرد و ۲۶۲۶۰ زن، ۱۴۹۷۰ خانوار می‌باشد.
جمعیت نقاط روستایی: ۴۱۴۳۱ نفر، ۲۰۵۹۰ مرد و ۲۰۸۴۱ زن، ۱۱۱۵۷ خانوار می‌باشد.
آمار مهاجرت مردم این شهر بسیار بالاست، دلایل عمده‌ای همچون بیکاری و کمبود امکانات مسبب این امر هستند.
زبان بیشتر مردم شهر بیجار کردی گروسی است.زبان مردم بیجار شهرداری بیجارزبان مردم بیجار شهرداری بیجار گروسی یکی از گویشهای کردی است. این گویش بیشتر در مناطق بیجار گروس تکلم می‌شود. کردی گروسی رابط بین کردی اردلانی با کُردی کلهری است چنان‌که گویش و کاربرد لغات کمتر کردی کلهری بوده ولی لهجهٔ سخن گفتن همانند کردی میانی (اردلانی) می‌باشد. البته کلماتی را نیز از کردی کرمانجی به قرض گرفته‌است. عده‌ای از مردم شهر بیجار نیز آذری هستند و به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند.https://ensani.ir/fa/article/355333/برخی-از-فرایندهای-واجی-در-ترکی-بیجارhttps://www.namavid.com/video/1691718/Bijar-Gros-Yasukand-Province-Ardlan-Turkhai-Province-Kurdistanhttps://www.tabnak.ir/fa/tags/165542/1/شهرستان-بیجار
مردم شهر بیجار مسلمان و اکثریت پیرو مذهب شیعه اثنی عشری و بخشی از جمعیت شهرستان سنی شافعی هستند.https://www.dana.ir/news/208347.html/شهرستان-بیجار-مظهر-وحدت-تشیع-و-تسنن-در-استان-کردستان-استمعرفی شهرستان بیجار استانداری کردستان، فرمانداری بیجار
یهودیان که از آن‌ها با عنوان کلیمی هم نام برده می‌شود در بیجار و به زبان کردی (موسایی) نام داشتند و محله‌ای که در آن ساکن بودند هم (محله موسایی‌ها) نام دارد. در مورد تاریخ دقیق سکونت یهودیان در بیجار اطلاعاتی در دست نیست اما تا جایی که مشخص است، یهودیان در زمان صفویه به بعد در بیجار و گروس زندگی می‌کرده‌اند،کوشا محمدعلی، " سیمای بیجارگروس و حسن‌آباد یاسوکند و مشاهیر آن، تهران، سیروان، ۱۳۷۸ ص ۸۹، شابک" آن‌ها در رونق فرش‌بافی، رنگرزی، دباغی و تجارت (مخصوصا تجارت فرش) در گروس، نقش زیادی داشته‌اند، یهودیان گروس در پزشکی و کشاورزی و حتی موسیقی، عکاسی و نقاشی تبحر داشته‌اند.یهودیان (کلیمیان) با توجه به اسناد قدیمی گروس در سال ۱۳۲۹ قمری، جمعیتی برابر ۳۰۰ خانوار بوده‌اند و زمانی که شهر بیجار ۱۲۰۰ خانوار و ۸۹۱۲ نفر جمعیت داشته‌است، ۱۰۸ خانوار آن‌ها یهودی بوده‌اند، آن‌ها مدرسه، کنیسه، گرمابه، قصابی و حتی چشمهٔ آب مخصوص به خود را داشته‌اند.در دوره پنجم انتخابات مجلس شورای ملی، دکتر لقمان شهسواری که کاندید نمایندگی مجلس از سوی کلیمیان گروس بود، به‌عنوان نماینده کلیمیان ایران، به مجلس شورای ملی راه یافت.جمعیت یهودیان بیجار در سال ۱۳۱۶ شمسی ۶۱۰۰ نفر و در سال ۱۳۴۳ در حالی که جمعیت شهر بیجار ۱۰۰۹۰ نفر بوده‌است، یهودیان نیم درصد کل جمعیت یعنی حدود ۵۰۰ نفر بوده‌اند. دلیل کاهش جمعیت آن‌ها مهاجرت به اسرائیل بوده‌است.یهودیان به غیر از شهر بیجار در روستاهای گروس از جمله: پیرتاج، خسروآباد و… ساکن بوده‌اند.گورستان اختصاصی یهودیان بیجار در دامنه کوه نقاره کوب قرار داشته‌است.گورستان‌های قدیمی بیجار
توپانقار: این بازی قوانینی مشابه به بازی بیس بال دارد و در آن از اصلاحات بومی در اجرای قوانین بازی استفاده می‌گردد. این بازی از گذشته‌های بسیار دور و تا دهه‌های چهل و پنجاه انجام می‌شده‌است.
دانشکده مهندسی و علوم پایه بیجار
شهر بیجار دارای دو کتاب‌خانه عمومی می‌باشد.کتابخانه‌های عمومی تحت پوشش کردستان
بزرگ‌ترین واحد صنعتی استان کردستان در شمال غربی شهر بیجار واقع شده‌است. در سال ۱۳۶۸ مقدمات اجرای کارخانه سیمان کردستان شکل گرفت و در سال ۱۳۶۹ عملاً مقدمات اجرایی فراهم گردید و کارخانه سیمان کردستان در سال ۱۳۷۵ به بهره‌برداری رسید و در حال حاضر با ظرفیت تولید ۳۲۰۰ تن کلینکر در روز به فعالیت خود ادامه می‌دهد.
با تغییراتی که در سال ۱۳۹۰ در این کارخانه انجام شد در حال حاضر این کارخانه توانایی تولید روزانه ۴۰۰۰ تن انواع سیمانهای خاص را دارد که این تکنولوژی (سیلوی مولتی چمبر) در ایران منحصر بفرد بوده و در صورت افزایش نرخ انرژی مزیت فراوانی نسبت به سایر کارخانجات دارد.سیمان کردستان (بیجار)
شهرستان بیجار به دلیل تولید فراوان گندم به انبار غله باختر معروف است.
سیلو و انبارهای گندم شهر بیجار علاوه بر ذخیره محصولات شهرستان بیجار محل ذخیره گندم دیگر نقاط استان نیز می‌باشد.سیلو و انبارهای بیجار آماده خرید و ذخیره‌سازی گندم/ پیش‌بینی خرید 145 هزار تن گندم
قالی، قالیچه، گلیم، جاجیم و … از برجسته‌ترین صنایع دستی منطقه بیجار محسوب می‌شوند.
بیجار به عنوان یکی از متقدمین صنعت فرش بافی در ایران به حساب می‌آید، مناطق قالی بافی در گذشته و حال شامل شهر بیجار و روستاهای اطرافش است.
تعداد زیادی از قالی‌های قدیمی‌کردستان که هم‌اینک در موزه‌های بزرگ فرش در داخل و خارج کشور نگهداری می‌گردند از قالی‌های بافت بیجار هستند. قالیبافی در این شهر دارای سابقه دیرینه‌ای است و قدمت بافت قالی‌های تاریخ دار بیجار (موجود در خارج از کشور) به سال ۱۲۶۶ ه‍.ق) بازمی‌گردد.
ویژگی شاخص قالی بیجار، ساختار متراکم این قالی هاست. بافت آن‌ها به گونه‌ایست که نمی‌توان آن‌ها را تا کرد. در مراحل اولیه تجارت فرش، این‌گونه فرش‌ها را «لول» می‌نامیدند. این کلمه بیانگر استحکام بیش از حد فرش‌های بیجار است. برای تولید این فرش که مانند تخته محکم است، یک پود بسیار ضخیم را علاوه بر یکی دو پود نازک، وارد بافت فرش می‌کنند. این عمل به صورت متناوب در تار و پود فرش تکرار می‌شود. با کوبیده شدن گره‌ای فرش توسط شانه آهنی، بافت فرش بسیار محکم‌تر می‌شود. نقش فرش‌های این منطقه بیشتر شامل طرح‌های منظم است و به نسبت نوع روستایی آن، دارای خطوط ملایم‌تر و نقش مایه‌هایی طبیعی‌تری است. در این طرح‌ها، نقوش کلاسیک ایرانی بزرگ شده و در کنار نقش‌هایی که تحت تأثیر مدل‌های روستایی و قبیله‌ای است، دیده می‌شوند. این قالیچه‌ها که از جذابیت و گیرایی خاص برخوردارند، بافتی ظریف دارند و اصالت و سادگی در طرح و رنگ آن‌ها مشهود است.شهرداری بیجار
معروفترین طرح‌های امروزی در منطقه عبارتند از:
شکارگاه مانند شکارگاه ترنج دار – شکارگاه دورنما - طرح‌های تصویری مانند طرح‌های لیلی و مجنون و طرح‌های مینیاتور و داستان‌های اسطوره‌ای -گل فرنگ مانند گل فرنگ مستوفی، گل فرنگ طره دار، گل فرنگ لچک ترنج دار، دسته گل، گل فرنگ و اسلیمی (پیچی)، گل و بلبل و گلدانی، طرح خرچنگی - طرح بندی مانند بندی خاتم شیرازی، بندی گل فرنگ، مینا خانی، دار و- گل مانند ربعی دار و گل، مستوفی دار و گل شاه عباسی مانند شاه عباسی افشان، لچک ترنج دار، کف ساده- اسلیمی مانند اسلیمی گل فرنگ، اسلیمی هندسی یا سرداری، دهن اژدری - درختی مانند درختی بید مجنون، درختی گل و بلبل، درختی دورنما، درختی گلدانی، درختی ترمه- ماهی درهم مانند ماهی بیجار، ماهی سنه، ماهی افشار، ماهی میرک، ماهی زبیده، ماهی حسن تیمور، سگ ماهی، ماهی زنبوری، ماهی ریز- طرح‌های هندسی مانند سمن بر خانم، اسلیمی شکسته، خاتم شیرازی.
یکی از مشخصه‌های قالی بیجار یا گروس، رنگ‌های بکار رفته در آن است. تضاد جسورانه بین رنگ‌های به کار رفته، زیبائی این قالیها را دو چندان می‌کند. رنگ‌های ناب و شادی که بافنده کرد برای قالیهایش انتخاب می‌کند. بیانگر طبیعت سرد وحشی و در عین حال رنگارنگ کردستان است در قالی‌های گروس به کار بردن رنگ‌های شاد و تند مانند قرمز و رنگ‌های متمایل به آن به ویژه رنگ‌های: چهره‌ای (یک اصطلاح محلی برای رنگ صورتی پررنگ) و صورتی و پوست پیازی، مشکی، سفید، حنایی و انواع سبزها در زمینه‌های سرمه‌ای و سفید و قرمز زیاد به چشم می‌خورد. بکار بردن رنگ‌های سبز و سفید و پیازی و کاهی بر زمینه لاکی شادابی دیگری بر فرشهای گروس می‌دهد و نقشها را در دید واضح و روشن و برجسته می‌نمایاند. این جسارت را در کاربرد نوعی از رنگ زرد می‌توان دید که خاص بیجار است و حتی در قالیهای کف ساده که متن آن‌ها ساده و خلوت می‌باشد به کار می‌رفته‌است. در فرشهای بیجار مانند بافته‌های برخی از مناطق غربی ایران گاهی کیفیت دو رنگی (رگه) نیز دیده می‌شود. تعداد رنگ‌ها در قالی بیجار از ۲۷ رنگ تجاوز نمی‌کند و رنگ‌های قرمز و سفید و سرمه‌ای بیش از دیگر رنگ‌ها به کار می‌رود و رنگ‌های تند و تیز آبی نیز به چشم می‌خورد.
این منطقه دارای بیش از ۶۰ اثر باستانی و تاریخی است که تعدادی از آن‌ها در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده ولی بیشتر این آثار از بین رفته‌است.
بیش از ۱۱۰ تپه باستانی در منطقه بیجار گروس کشف شده‌است.
دژ و قلعه قمچقا (دره شاهان)، در فاصله ۶۰ کیلومتری شمال بیجار و یک کیلومتری شمال روستای قم چقا و داخل منطقه حفاظت‌شده بیجار قرار دارد. به نظر کارشناسان قلعه تاریخی قمچقای بیجار دارای کتیبه‌ای با نقش هیروگلیف و به خط هراتیک می‌باشد و جزو قدیمی‌ترین کتیبه‌های نیمه تصویری ایران قلمداد گردیده و کتیبه آن با خط سومریان قابل مقایسه است.
ارتفاع دیواره‌های این قلعه به ۲۰۰ متر می‌رسد و تنها راه ارتباطی قلعه با خارج، گذرگاه باریکی می‌باشد که ساخته و پرداخته دست صاحب هنری است که یک نفر به دشواری می‌تواند از آن عبور کند.
وسعت قلعه بالغ بر ۵۰۰۰ متر مربع با مخازن متعدد آب است که در سنگ کنده شده و پناهگاه زیرزمینی آن با عمق ۴۱ پله به صورت تونلی از سنگ کنده شده و به زیر قلعه هدایت می‌شود.
از قلعه بزرگ قم چقا در عصر پارت‌ها و ساسانیان نیز استفاده شده که هم‌زمان با محاصره آتشکده آذرگشسب در تخت سلیمان (۱۰۰ کیلومتری شمال همین قلعه) به وسیله هراکیلوس امپراتور روم، موجبات تخریب آن فراهم شده‌است. این قلعه از نظر قدمت بسیار حائز اهمیت است و در برهه‌های گوناگون مورد استفاده اقوام مختلفی واقع شده‌است؛ بنابراین قلعه و دژ قم چقا یکی از قلعه‌های با ارزش و تاریخی شناخته شده ایران می‌باشد. بعضی احتمال می‌دهند که جام مارلینگ در آنجا مدفون است.
این تپه باستانی در مرکز شهر و در نزدیکی بازار قرار دارد.
شهر بیجار در گذشته دارای چند بازار مهم بوده که بعضی از آن‌ها هنوز رونق گذشته خود را حفظ کرده‌اند. بازار قدیمی این شهر به نام «بازار بزرگ» مشهور است و دیگر بازارها عبارتند از:
بازار افتخار نظام، قیصریه سالار و قیصریه سید لشکر و بازار امیر تومان که با دو سرا به نام‌های سرای کهنه و سرای تازه در گذشته محل تجارت تاجرهای افغان، تبریزی، همدانی و زنجانی بوده‌است و اکنون نیز دارای دو تیمچه به نام شهبازخان و تیمچه امیر تومان است که جایگاه دکان‌های بازاریان می‌باشد.
مجموعه بازار بیجار مربوط به دوره صفویه است و در بیجار، خیابان شهید اردلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.تاریخ بنای احداث بازار به دوران صفویه برمی‌گردد که در دوران زندیه در حمله کریم‌خان زند به بیجار و کردستان و جنگ جهانی اول و حمله روس‌ها در دوران قاجاریه مقداری زیادی از آن آسیب می‌بیند که دوباره مورد بازسازی قرار می‌گیرد.بازار در مرکز شهر بیجار واقع شده‌است در حقیقت آنچه که ار بافت قدیمی شهر بیجار باقیمانده‌است، مجموعه بازار آن شامل یک راسته طولانی شمالی –جنوبی و تیمچه‌ای به نام حاج شهباز و سرایی به نام سرای امیر تومان است. اکنون تعداد شانزده باب حجره از بافت معماری قدیم بازار در دو طرف راسته اصلی باقی‌مانده و مابقی حجره‌ها و راسته‌ها دستخوش تغییرات شده‌است. در پوشش مغازه‌ها از طاق و تویزه استفاده شده‌است موقعیت جغرافیایی بیجار بر سر راه کردستان و آذربایجان موجب گردیده که این بازار، وسعت گستردگی خاص شکل گرفته باشد. علت قرارگیری در مسیر راه کاروان‌رو تجاری در گذشته از رونق قابل توجهی برخوردار بوده‌است.
در ضلع شرقی راسته بازار بزرگ بیجار تیمچه‌ای زیبا قرار دارد که به نام تیمچه حاج شهباز معروف است این اثر معماری دارای یک فضای سرپوشیده مرکزی است که حجره‌هایی در پیرامون آن شکل گرفته‌است ویژگی معماری این تیمچه نوع قوسها و کاربندی‌هایی است که در سقف آن مورد استفاده قرار گرفته‌است و همچنین بقیه نورگیرهای آن در سقف و در ترکیب با کاربندی‌های تصویری زیبا را ایجاد نموده که نشانگر تفکر و ذوق بالا و قابل توجه معمار ساختمان است.
در ضلع غربی بازار بیجار سرایی قدیمی وجود دارد که در افواه محلی به تیمچه امیر تومان معروف است. به علت مجاورت با پارکی کوچک موقعیت بسیار مناسبی در شهر بیجار دارد این سرا دارای یک حیاط مرکزی است که حجره‌هایی در پیرامون شکل گرفته‌است پلان آن به شکل هشت و نیم هشت است و در یک طبقه با مصالح خشت و آجر و سنگ ساخته شده‌است و محل تجارت مهمی در جنب بازار قدیمی بیجار بوده‌است این بنا هم احتمالاً در دوره قاجار ساخته شده‌است.
چهارباغ گروس عمارت و باغی در جنوب شهر بیجار، منسوب به دوره صفویان، دارای کوشکی دو طبقه، آب‌نماها و مجسمه‌های مرمرین بود. در مرآة البلدان احداث آن به سال ۱۱۰۴ ه‍.ق نسبت داده شده‌است. (اعتمادالسلطنه، ج ۴، ص ۱۹۰۴–۱۹۰۵).دانشنامه جهان اسلام
این چهارباغ در زمان لطفعلی‌خان حاکم گروس و هم‌زمان با دوره صفویه بنا شده‌است.
دورادور پارک را درختان صنوبر احاطه کرده بود، همچنین درختان میوه.ČAHĀRBĀḠ-E GARRŪS
ساختمان‌ها و بناهای این باغ و محوطه زیبا و معروف متأسفانه از بین رفته‌است.
چارباغ گروس در مرآة البلدان به قلم اعتمادالسلطنه:
چارباغ گروس باغی است در سمت جنوب قصبه بیجار واقع و به واسطه خیابان‌های طویل عریض منقسم به چهار قسمت شده و به همین جهت موسوم به این اسم شده. در این باغ درخت‌های تبریزی قوی هیکل سر به هوا کشیده و با وجود عظمت و قطر طوری با هم مرادف و در یک خط مستقیم واقع است که گوئی دیواری راست و مرتفع می‌باشد. در این باغ اقسام میوه‌های خوب به عمل می‌آید خاصه سیب و گلابی آن که کمال امتیاز را دارد. در وسط باغ عمارتی عالی بنا کرده‌اند. در جلو یکی از ایوان‌ها که به اصطلاح اهل بلد تالار ایوان نامیده می‌شود، در طرف شرق، حوضی از مرمر ساخته شده که به آن امتیاز، حوض کمتر دیده می‌شود. حوض مزبور از مرمر زرد منقوش است. در چهار گوش حوض چهار مجسمه اژدر از مرمر ساخته شده که از دهن آن‌ها آب جاری می‌شود. به علاوه روی اضلاع حوض و پیچ و خم اژدرها فواره‌های کوچک از مرمر ساخته شده که از همه آن‌ها آب جستن کرده به حوض می‌ریزد. پاشویه حوض نیز از مرمر منبت است. الحق حجاری و منبت‌کاری این حوض طوری ممتاز است که ناظرین و بینندگان را واله می‌نماید. چهار ایوان (تالار ایوان) بزرگ دارد که طول دهنه هر یک چهارده ذرع و نیم است و هر ایوان به واسطه دو ستون مرتفع که از چوب منبت با سر ستون‌های چوبی منبت ترتیب یافته افراشته شده‌است، در وسط، عمارت بالاخانه ساخته شده که مشرف به تالارها است و ارسی‌های کار قدیم ممتاز و شیشه‌بری‌های ریزه بسیار اعلی دارد که محل نظر است و ارسی‌ها را که بالا کنند تالارها منظر بالاخانه می‌شود. این عمارت و باغ را لطفعلی‌خان حاکم گروس جد ششمی جناب حسنعلی‌خان وزیر فوائد ـ که در اواخر سلطنت شاه سلیمان و در تمام مدت پادشاهی سلطان حسین صفوی حکومت گروس را داشته ـ در سنه هزار و صد و چهار هجری بنا کرده‌است و چون در امتداد زمان و انقلابات رو به خرابی نهاده بود، جنت جایگاه نایب‌السلطنه عباس میرزا هنگام عبور از گروس و اقامت دو روزه در بیجار و حوالی آن به محمدصادق خان والد جناب حسنعلی‌خان که آن زمان حاکم آنجا بوده امر به تعمیر آن دادند و مبلغی هم از برای مصارف و مخارج تعمیر آن به محمدصادق خان دادند و مشارٌ‌الیه با کمال سلیقه در مرمت و توسعه عمارت و باغ مزبور کشیده ازاره‌های تالارها را مرمر کرده و استاد محمد رضای حجار مشهور اصفهانی آن‌ها را حجاری و منبت نموده و کتبیه‌ای هم که اشعار بسیار خوب دارد به خط میرزا رضای خوشنویس معروف در مرمرهای ازاره ترقیم یافته که شعر آخری آن که ماده تاریخ تعمیر آنجا است و مطابق با سنه هزار و دویست و چهل و چهار می‌باشد این است:
و ایهامی در این شعر است و آن در لفظ بزد جامی است یعنی معادل عدد «جامی» را منها کنند باقی ماده تاریخ است.
پیست اسکی نسار در داخل شهر بیجار قرار گرفته‌است، این پیست یکی از پنج تفرجگاه مهم استان کردستان به‌شمار می‌رود.
پیست اسکی نسار بیجار استثنایی‌ترین پیست اسکی کشور است چون که مشرف به شهر و دسترسی به آن آسان است. به علاوه طول و شیب پیست به گونه‌ای است که به راحتی می‌توان مسابقات کشوری و بین‌المللی را در آن برگزار نمود.http://www.bijar.ir/HomePage.aspx?TabID=4841&Site=bijarPortal&Lang=fa-IR پیست اسکی برف نسار دارای وسعتی در حدود ۱۱۲ هکتار است، طول پیست در حدود ۹۰۰ متر و عرض آن ۱۲۰ متر است. این پیست در سال ۱۳۸۸ افتتاح شد، مساحت پیست چمن ۲ هکتار (طول ۳۳۰ متر و عرض ۶۰ متر) آماده می‌باشد که فاز دوم آن به همین متراژ در حال احداث می‌باشد.
تاریخ تأسیس شهرداری بیجار به سال ۱۳۰۸ هجری شمسی در زمان احمدشاه قاجار بازمی‌گردد، که در آن دوران بلدیه نام داشت.تاریخ تأسیس شهرداری بیجار
نخستین رئیس بلدیهٔ بیجار مهذب تویسرکانی بود.
بعد از جنگ جهانی اول سیدموسی نقیب‌زمانی چند دوره به‌عنوان شهردار بیجار برگزیده شد، اقدامات برجستهٔ نقیب زمانی عبارت بودند از:
جوی‌های آب روشن و زلال در کوچه‌ها و معابر جریان داشت که براساس کانال کشی‌های گذشته انجام شده بود. میرآب‌های شهرداری وظیفه داشتند که بر تقسیم درست آب بین باغات، مزارع و خانه‌ها و… نظارت کنند.
در آن ایام امکانات برق وجود نداشت، شهرداری وظیفه داشت شب‌ها کوچه و بازار را با فانوس روشن کند. زباله‌ها را با الاغ می‌بردند، تمام کارهای عمرانی با دست انجام می‌شد. شهرداری تعدادی گاری داشت که آن‌ها را به اسب می‌بستند.
بعدها کسانی چون ابوالفتح نقیب‌حضرتی، ابوالقاسم اردلان، صمد امیرانی، موسی شریعت و مسلم نسرین شهردار بیجار شدند و غلامرضا طوماری هم، مدتی سرپرست بود.
البته گاهی حکما فرمانداران علاوه بر پست اصلی، سرپرستی شهرداری را هم بر عهده داشتند.
در اواخر حکومت پهلوی اول سال ۱۳۱۸ ساختمان فعلی شهرداری بیجار در ضلع جنوبی چهار باغ صفویه توسط استاد حسین لرزاده با یک سالن بزرگ مرکزی، شش اتاق پیرامون، سه گوشوارهٔ جانبی و زیرزمین طراحی و به وسیلهٔ دو نفر از معماران محلی به نام‌های استاد عبدالحسین معمار و پسرش غلامرضا معمار ساخته شد؛ که به عمارت حکومتی یا فرمانداری معروف بود و از آن تاریخ به بعد شهرداری به این مجموعه منتقل شد.
این ساختمان زیبا که سقفش شیروانی بود، در حال حاضر هم وجود دارد و قسمت‌های دیگری به آن اضافه شده‌است.
براساس یاداشت‌های علی‌اصغر امیرانی هدیه‌ای شامل یک قطعه فرش دو زرعی ماهی میرک از طرف مسئولین محلی برای استاد لرزاده فرستاده شد که استاد بعدها فرش را در کربلا به حرم امام حسین هدیه کرد.
بعد از اشرف‌زاده، خطیبی سر کار آمد. اقدامات مهم خطیبی:
بعد از خطیبی، خلیل جعفری سکان هدایت شهرداری را به دست گرفت.
متأسفانه رئوفی به بافت تاریخی و فرهنگی شهر و برج و باروهای آن توجهی نکرد و آن‌ها را ویران کرد.
در همین ایام کسانی چون عبدالله اسدی، خیرالله فرامرزی، بیگلری و نصرت‌الله امیرانی (برای دومین بار) شهردار بیجار شدند و ناصر الوندی هم مدتی سرپرست شهرداری را بر عهده داشت.
آخرین شهردار بیجار قبل از انقلاب پنجاه و هفت، محمدرضا پاکزاد بود.تاریخچهٔ شهرداری بیجارامیرانی علی‌اصغر، "یادداشت‌های علی‌اصغر امیرانی مدیر مجله خواندنی‌ها
شهر و شهرستان بیجار از لحاظ مسیر ارتباطی جاده‌ای از موقعیت خوبی برخوردار است، بیجار تنها راه ارتباطی میان استان کردستان و استان زنجان می‌باشد، همچنین جاده بیجار - تکاب، یکی از راه‌های ارتباطی استان کردستان با استان آذربایجان غربی است، از سمت شرق جاده بیجار - کبودراهنگ و بیجار - بهار هم یکی از راه‌های ارتباطی مابین استان کردستان و استان همدان می‌باشد.
راه‌های ارتباطی بیجار در داخل استان کردستان از جنوب به قروه و از شرق به شهره‌های دیواندره و سنندج منتهی می‌شود.
شهرستان بیجار یکی از شهرستان‌های استان کردستان با مرکزیت شهر بیجار است. این شهرستان در شرق استان کردستان قرار گرفته‌است. از سمت غرب با شهرستان دیواندره و از جنوب‌غربی با شهرستان سنندج همسایه است، از جنوب با شهرستان‌های قروه و دهگلان، از سمت شمال و شرق با استان زنجان و از شمال‌غرب با استان آذربایجان غربی شهرستان تکاب و از جنوب‌شرقی با استان همدان همسایه است.
شخصیت‌های مشهور این شهرستان:
دکتر هادی فرجوند
محمودشهریاری
فرهاد اصلانی
سعیدآقاخانی
بیت الله عباسپور
جمعیت این شهرستان طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، برابر با ۸۹٫۱۶۲ بوده‌است.
بیجار منطقه‌ای است کوهستانی در پایان سلسله کوه‌های غربی ایران و یک سوم زمین‌های آن تقریباً کوهستانی است. نوع زمین و ساختمان آن مرکب از سنگ‌هایی رسوبی مخصوصاً ترکیبات رسی و آهکی و شنی در هم آمیخته می‌باشد که پیوسته به دگرگونی‌های دوران سوم زمین‌شناسی است.
این شهر در طول ۴۷ درجه و ۳۶ دقیقه شرقی گرینویچ و عرض شمالی ۳۵ دجه و ۵۲ دقیقه استوا واقع شده‌است. ارتفاع بیجار از سطح دریا ۱٬۹۴۰ متر می‌باشد، شهر بیجار ۷۷۰ متر از تهران و ۴۲۵ متر از سنندج بلندتر است. بیجار دارای آب و هوای سرد و خشک است.
بیجار منطقه‌ای است کوهستانی در پیان سلسله کوه‌های غربی ایران و یک سوم زمین‌های آن تقریباً کوهستانی است. نوع زمین و ساختمان آن مرکب از سنگ‌هایی رسوبی مخصوصاً ترکیبات رسی و آهکی و شنی مخلوط می‌باشد که مروبط به دگرگونی‌های دوران سوم زمین‌شناسی است.
کوه‌های شمالی بیجار بیشتر خاکی است و از شمال غرب به جنوب شرق کشیده شده‌اند و خط الراس آن حد طبیعی بین شهرستان بیجار با شهرستان‌های تکاب و ماه‌نشان می‌باشد. بلندترین قلل این رشته کوه‌ها عبارتنداز امامزاده ایوب انصار، زرنیخ، و شاه نشین.
کوه‌های جنوب بیجار خط الراس آن‌ها حد طبیعی بین شهرستان بیجار و شهرستان قروه می‌باشد؛ و بلندترین قله آن زیره با ارتفاع ۲۶۴۲ متر است.
کوه‌های مرکزی بیجار تقریباً موازی با کوه‌های شمالی کشیده شده‌است و از نزدیکی شهر بیجار و پیرتاج گذشته و به کوه‌های فرقان متصل می‌گردد. بلندترین قلل آن شامل سرقیصه، نقاره کوت، پنجه علی، تماشا، حمزه عرب و چنگ الماس می‌شود.
شهرستان بیجار با مساحت ۴۳۵۰ کیلومترمربع بزرگ‌ترین شهرستان استان کردستان می‌باشد.
شهرستان بیجار از غرب با شهرستان‌های دیواندره و سنندج، از جنوب با شهرستان قروه، از شمال شرقی با استان زنجان، از شمال غربی با استان آذربایجان غربی و از شرق با استان همدان همسایه است.
بیجار منطقه‌ای کوهستانی است با آب و هوایی سرد و خشک است.
این منطقه مهم‌ترین زیستگاه طبیعی استان است که با وسعتی معادل ۲۳۰۰۰ هکتار در شمال شرقی استان قرار گرفته‌است.
سد خاکی گلبلاغ در ۱۵ کیلومتری محور بیجار - قروه بر روی رودخانه اوزن دره احداث شده که با حجم مخزن ۸ میلیون متر مکعبی ظرفیت آبیاری حداقل ۸۰۰ هکتار از اراضی پایاب سد را دارد.
طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰:
جمعیت نقاط روستایی: ۴۱۴۳۱ نفر، ۲۰۵۹۰ مرد و ۲۰۸۴۱ زن، ۱۱۱۵۷ خانوار می‌باشد. بیشینه مردم بیجار به زبان کردی و با لهجه گروسی سخن می‌گویند،[۵] در شهرستان بیجار بیشتر مردم کُرد هستند و به زبان کردی با لهجهٔ گروسی که مابین لهجه اردلانی و کلهری است تکلم می‌کنند. همچنین مردم آذری نیز در شهرهای پیرتاج، یاسوکند، توپ آغاج، و روستاهای اطراف زندگی می‌کنند، به علاوه اقلیت قابل توجهی از شهر بیجار را نیز تشکیل می‌دهند.
آذری‌های بیجار به زبان ترکی آذربایجانی و لهجه‌ای مشابه با مردم زنجان تکلم می‌کنند.
بیشتر مردم شهرستان بیجار مسلمان هستند و پیرو مذاهب تشیع و تسنن می‌باشند. در چند دهه گذشته یهودیان نیز در شهر زندگی می‌کردند که مهاجرت کرده‌اند.
بزرگ‌ترین واحد صنعتی استان کردستان در شمال غربی شهر بیجار واقع شده‌است. در سال ۱۳۶۸ مقدمات اجرای کارخانه سیمان کردستان شکل گرفت و در سال ۱۳۶۹ عملاً مقدمات اجرایی فراهم گردید و کارخانه سیمان کردستان در سال ۱۳۷۵ به‌بهره‌برداری رسید و در حال حاضر با ظرفیت تولید ۳۲۰۰ تن کلینکر در روز به فعالیت خود ادامه می‌دهد.
ویژگی شاخص قالی بیجار، ساختار متراکم این قالی هاست. بافت آن‌ها به گونه‌ایست که نمی‌توان آن‌ها را تا کرد. در مراحل اولیه تجارت فرش، این‌گونه فرش‌ها را «لول» می‌نامیدند. این کلمه بیانگر استحکام بیش از حد فرش‌های بیجار است. برای تولید این فرش که مانند تخته محکم است، یک پود بسیار ضخیم را علاوه بر یکی دو پود نازک، وارد بافت فرش می‌کنند. این عمل به صورت متناوب در تار و پود فرش تکرار می‌شود. با کوبیده شدن گره‌ای فرش توسط شانه آهنی، بافت فرش بسیار محکم‌تر می‌شود. نقش فرش‌های این منطقه بیشتر شامل طرح‌های منظم است و به نسبت نوع روستایی آن، دارای خطوط ملایم‌تر و نقش مایه‌هایی طبیعی‌تری است. در این طرح‌ها، نقوش کلاسیک ایرانی بزرگ شده و در کنار نقش‌هایی که تحت تأثیر مدل‌های روستایی و قبیله‌ای است، دیده می‌شوند. این قالیچه‌ها که از جذابیت و گیرایی خاص برخوردارند، بافتی ظریف دارند و اصالت و سادگی در طرح و رنگ آن‌ها مشهود است.
بیش از صد تپه باستانی در منطقه بیجار کشف شده‌است.
دژ و قلعه قمچقا (دره شاهان) در فاصله ۶۰ کیلومتری شمال بیجار و یک کیلومتری شمال روستای قم چقا و داخل منطقه حفاظت‌شده بیجار قرار دارد. به نظر کارشناسان قلعه تاریخی قمچقای بیجار دارای کتیبه‌ای با نقش هیروگلیف و به خط هراتیک می‌باشد و جزو قدیمی‌ترین کتیبه‌های نییمه تصویری ایران قلمداد گردیده و کتیبه آن با خط سومریان قابل مقایسه است.
ارتفاع دیواره‌های این قلعه به ۲۰ متر می‌رسد و تنها راه ارتباطی قلعه با خارج، گذرگاه باریکی می‌باشد که ساخته و پرداخته دست صاحب هنری است که یک نفر به دشواری می‌تواند از آن عبور کند.
مجموعه بازار بیجار مربوط به دوره قاجار است و در بیجار، خیابان شهید اردلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
بازار در مرکز شهر بیجار واقع شده‌است در حقیقت آنچه که ار بافت قدیمی شهر بیجار باقیمانده‌است، مجموعه بازار آن شامل یک راسته طولانی شمالی –جنوبی و تیمچه‌ای به نام حاج شهباز و سرایی به نام سرای امیر تومان است. اکنون تعداد شانزده باب حجره از بافت معماری قدیم بازار در دو طرف راسته اصلی باقی‌مانده و مابقی حجره‌ها و راسته‌ها دستخوش تغییرات شده‌است. در پوشش مغازه‌ها از طاق و تویزه استفاده شده‌است موقعیت جعرافیایی بیجار بر سر راه کردستان و آذربایجان موجب گردیده که این بازار، وسعت گستردگی خاص شکل گرفته باشد. علت قرارگیری در مسیر راه کاروان‌رو تجاری در گذشته از رونق قابل توجهی برخوردار بوده‌است. تاریخ دقیق ساخت آن مشخص نیست و لی به نظر می‌رسد که نوع معماری و بقایای وضعیت موجود احتمالاً در دوره قاجار ساخته شده باشد.
در ضلع شرقی راسته بازار بزرگ بیجار تیمچه‌ای زیبا قرار دارد که به نام تیمچه حاج شهباز معروف است این اثر معماری دارای یک فضای سرپوشیده مرکزی است که حجره‌هایی در پیرامون آن شکل گرفته‌است ویژگی معماری این تیمچه نوع قوسها و کاربندیهایی است که در سقف آن مورد استفاده قرار گرفته‌است و همچنین بقیه نورگیرهای آن در سقف و در ترکیب با کاربندیهای تصویری زیبا را ایجاد نموده که نشانگر تفکر و ذوق بالا و قابل توجه معمار ساختمان است.
در ضلع غربی بازار بیجار سرایی قدیمی وجود دارد که در افواه محلی به تیمچه امیر تومان معروف است. به علت مجاورت با پارکی کوچک موقعیت بسیار مناسبی در شهر بیجار دارد این سرا دارای یک حیاط مرکزی است که حجره‌هایی در پیرامون شکل گرفته‌است پلان آن به شکل هشت و نیم هشت است و در یک طبقه با مصالح خشت و آجر و سنگ ساخته شده‌است ومحل تجارت مهمی در جنب بازار قدیمی بیجار بوده‌است این بنا هم احتمالاً در دوره قاجار ساخته شده‌است.
چهارباغ گروس عمارت و باغی در جنوب شهر بیجار، منسوب به دوره صفویان، دارای کوشکی دو طبقه، آب‌نماها و مجسمه‌های مرمرین بود. در مرآت البلدان احداث آن به سال ۱۱۰۴ ه‍.ق نسبت داده شده‌است. (اعتمادالسلطنه، ج ۴، ص ۱۹۰۴–۱۹۰۵).دانشنامه جهان اسلام
این چهارباغ در زمان لطفعلی‌خان حاکم گروس و هم‌زمان با دوره صفویه بنا شده.
ساختمان‌ها و بناهای این باغ و محوطه زیبا و معروف متأسفانه به مرور زمان از بین رفت.
کارناوال یا شادپیمایی،می‌کنند، مردم. 2018. "مردم و عروسک‌ها عید قربان در پارک آب و آتش تهران شادپیمایی می‌کنند". PANA.IR. Accessed November 18 2018. . یک جشن یا به عبارتی رژه همگانی در خیابان است که همراه با آن عنصرهایی از سیرک‌بازی و رقص‌های خیابانی آمیزه شده‌است. کارنوال بیشتر متعلق به فرهنگ رومی-کاتولیک است و کمتر عنصرهای پروتستانی را در خود دارد. با این وجود، این جشن در بیشتر جهان غرب جای محکم خود را پیدا کرده‌است.
"اوج جشن کارنوال" در ۲ هفته قبل از زمان روزه مسیحیان است.
در بخش‌هایی از خاور و جنوب آلمان و اتریش جشن‌های کارناوال را فاشینگ (Fasching) می‌نامند.
شادپیمایی در فارسی در معنی پیمودن مسافتی توسط دسته و گروهی به حالت شاد است.
این معنی در زبان‌های اروپایی کارناوال نامیده می‌شود که واژه‌ای ترکیبی متشکل از دو واژهٔ لاتینی «کارنیس» (به معنای گوشت) و «له‌واره» (به معنای چیزی را از کسی گرفتن) است. در نتیجه این واژه به معنی «حذف گوشت» یا به نوعی وارد شدن به فصل روزه است. در قرون وسطی، زمانی که مقررات پرهیز چهله روزه (دوره‌ای چهل روزه پیش از عید رستاخیز مسیح که در پرهیز و روزه به سر برده می‌شد) سخت‌تر از امروز بوده و به‌طور دقیق رعایت می‌شدند، مردم در چند روز منتهی به چهارشنبه خاکستر، همه غذاهایی که به زودی خوردنشان غیرمجاز می‌شد را می‌خوردند: گوشت، غذاهای چرب، تخم مرغ و … این روزها را در فرهنگ مسیحی غربی به اصطلاح «روزهای چرب» می‌نامیدند که در آنها جشن‌های مردمی همراه با رژه‌های بزرگ و مسابقات سنتی و … برگزار می‌شدند و همگان به پایکوبی می‌پرداختند. اوج این جشن در روز پایانی آن بود که سه شنبه چرب نامیده می‌شد. این جشنها ریشه در فرهنگ پیشامسیحی داشتند و مشابه جشن‌هایی هستند که برای پایان زمستان برگزار می‌شدند.آلمان، غرق در شادی و پایکوبی، دویچه وله فارسی
در اینجا بعضی از شهرهایی که، کارنوال آنها شهرت جهانی دارد، نامیده شده‌اند.
نخستین بیت غزل و قصیده را مطلع می‌نامند. اصطلاح مطلع در مقابل مقطع قرار می‌گیرد که منظور از آن آخرین بیت است.
لوئی دهم با فرنام تاریخی ستیزه‌جو (در فرانسوی:Louis X le Hutin؛ در اسپانیایی: Luis el Obstinado به معنای "لوئی خیره‌سر") (زاده ۴ اکتبر ۱۲۸۹ – مرگ ۵ ژوئن ۱۳۱۶) پادشاه فرانسه از ۱۳۱۴ تا سال مرگش بود. وی از دودمان کاپتی و پسر فیلیپ چهارم فرانسه و همسرش خوآنا یکم، ملکه ناوار بود.
وی در شهر پاریس به‌دنیا آمد. وی را در تاریخ به لقبهای خودسر و کله‌شق نیز خوانده‌اند.
با مرگ مادرش در ۱۳۰۵ پادشاهی ناوار بدو رسید. با مرگ پدر در ۱۳۱۴ پادشاهی فرانسه به او رسید و وی در آگوست سال پس از آن در رمس آیین تاجگذاری را برگزار نمود.
او نخست با مارگریت دوبورگونی پیمان زناشویی بست و از این پیوند دختری به نام ژان پدید آمد؛ ولی چندی پس از آن لوئی همسرش را به خیانت متهم کرد و وی را به زندان انداخت و وی سرانجام در شاتو گیار درگذشت. پس از آن او با کلمانس دانژو دختر شارل مارتل دانژو و خواهر کارولی روبرت پادشاه مجارستان پیمان زناشویی بست.
پادشاهی او دیری به درازا نینجامید و چندان توجه‌پذیر نیست و روزگار پادشاهیش زمان درگیری نجیب‌زادگان با یکدیگر بود. وی در ۱۳۱۶ در هنگام بازی ژودوپوم درگذشت و در کنار همسر دومش در سن‌دنی به خاک سپرده شد.
هنگامی که لوئی مرد همسرش باردار بود. اگر فرزند او پسر می‌بود جانشین تاج و تحت پدر می‌شد. از دیگر سو بزرگان کشور در گزینش فیلیپ پنجم برادر شاه پیشین و دختر بزرگش مانده بودند زیرا که طبق قانون سالیک تاج و تخت به فرزندان دختر نمی‌رسید.
سرانجام بزرگان پنجم ماه چشم به راه زاییدن همسر شاه مرده نشستند تا اینکه فرزند او پسر شد و میراث‌بر پادشاهی فرانسه. او با نام ژان یکم به پادشاهی رسید ولی تنها پنج روز زنده ماند و دیهیم شاهی به عمویش فیلیپ رسید.
ژان یکم دارای فرنام پس از مرگ پدر زاده شده (به فرانسوی: Jean Ier le Posthume) (زاده ۱۵ نوامبر ۱۳۱۶ – مرگ ۲۰ نوامبر ۱۳۱۶ میلادی) از هنگام زاییده شدنش پادشاه فرانسه و ناوار شد و پس از پنج روز درگذشت.
او پسر لوئی دهم و کلمانس مجاری بود. پدرش پیش از زاییده شدندش و در حالیکه فرزند پسری نداشت مرد.
بزرگان فرانسه پنج ماه چشم به راه زادن کلمانس آبستن نشستند تا شاید پسری برای جانشینی پدر پدید آید. سرانجام فرزند کلمانس پسر بود و از همان هنگام زاده شدن به پادشاهی رسید ولی پنج روز بیشتر زنده نماند.
برخی بر این باورند که عمویش فیلیپ (بعدها فیلیپ پنجم) در نابودی نوزاد دست داشته‌است تا خود به پادشاهی برسد. داستان‌هایی در دست است که در آنها گفته شده که فیلیپ نوزاد را در گهواره ربود و پیکر بیجان نوزادی دیگر را به جای او گذاشت.
از آنجا که در دهه پنجاه قرن چهارده میلادی در پروانس مردی خود را ژان یکم و پادشاه فرانسه خواند این شایعه نیرو می‌گیرد، اگرچه فرد یادشده به زندان افتاد و در همان‌جا هم مرد.
پادشاه نوزاد را در سن‌دنی به خاک سپردند و عمویش فیلیپ که در آن پنج روز نماینده و نایب شاه بود نیز به جانشینی رسید.
داوجوی دیگر پادشاهی ژان خواهر ناتنی چهارساله پادشاه مرده بود. تا آن زمان یک دختر نمی‌توانست در فرانسه به پادشاهی برسد ولی می‌توانست برپایه قانون زمینداری ملکی را به ارث برد آنچنان که پادشاهی ناوار مرده‌ریگ ژان بود.
بزرگان کشور دربارهٔ جانشینی او یا عمویش در اندیشه بودند که فیلیپ شایعه نامشروع بودن او را طرح کرد. برپایه این شایعه او میوه خیانت مادرش بود و فرزند لوئی دهم نبود. هرچند که این شایعه ثابت نشده بود ولی بزرگان کشور که تاکنون درگیر جانشینی یک دختر بودند دیگر نمی‌خواستند خودشان را درگیر جانشینی یک حرامزاده کنند. پس فیلیپ را به شاهی برداشتند.
این رویدادها سوژه داستان‌های تاریخی داستان‌نویس فرانسوی موریس درون شده‌است.
فیلیپ پنجم ملقب به بلندبالا (۱۲۹۳ میلادی – ۳ ژانویه ۱۳۲۲ میلادی) پادشاه فرانسه و با عنوان فیلیپ دوم پادشاه ناوار از سال ۱۳۱۶ میلادی تا هنگام مرگش در سال ۱۳۲۲ میلادی بود.
وی پسر فیلیپ چهارم از همسرش خوآنا یکم، ملکه ناوار و از دودمان کاپتی بود.
وی در شهر لیون چشم به جهان گشود. در پادشاهی پنج روزه ژان یکم نایب او بود. در مرگ این پادشاه نوزاد دست فیلیپ پنجم دیده می‌شود و برخی بر این باورند که وی خود ژان را از میان برد تا به پادشاهی برسد.
وی در کشورداری پا بر جای پای پدرش فیلیپ چهارم گذاشت و مانند او دست به یک سری اصلاحات زد.
وی برخی از قانون‌های پیشین به ویژه آنهایی را که در زمان برادرش لوئی دهم پایه‌ریزی شده بود را کنار نهاد و قانون‌های تازه‌ای پایه‌ریزی کرد.
همچنین کشور را به سوی فلاندر گسترش داد. او زیر نفوذ عمویش شارل والوا بود. او جایگاه بسیاری از کسانی را که در زمان پدرش رانده یا تبعید شده بودند، بازگرداند.
فیلیپ در لونشام پاریس درگذشت و وی را در کلیسای سن‌دنی به خاک سپردند. از آنجا که فرزند پسری نداشت پس از او برادر کوچکترش شارل چهارم به پادشاهی رسید.
پرچم افغانستان افغانستان دارای ۲۶ پرچم از زمان تأسیس خاندان هوتک در سال ۱۷۰۹ بوده‌است. تنها در قرن بیستم، افغانستان از ۱۸ پرچم ملی عبور کرد، بیشتر از هر کشور دیگری در آن دوره، و نوین‌ترین پرچم زمینه سفید با شعارهای بنیادی اسلامی است که در پی تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱ دوباره مورد استفاده قرارگرفت.
پس از سقوط کابل در ۱۵ اوت ۲۰۲۱، پرچم امارت اسلامی تحت کنترل طالبان افغانستان، با طرح یک پرچم با زمینه سفید و یک شهادتین سیاه، به عنوان پرچم دفاکتو افغانستان مورد استفاده قرار گرفت.
پرچم جمهوری اسلامی افغانستان که به رسمیت بین‌المللی شناخته نشده، از سه رنگ سیاه، سرخ و سبز با نشان ملی سفید رنگ استفاده می‌کند. این پرچم توسط هیئت افغانستان در بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۲۰ که بین ۲۵ اوت و ۵ سپتامبر ۲۰۲۱، پس از سقوط کابل برگزار شد، استفاده شد.
رنگ سیاه نشان‌دهندهٔ مشکلات تاریخی سدهٔ نوزدهم میلادی به عنوان یک دولت تحت‌الحمایه بریتانیا است، رنگ سرخ نشان‌دهندهٔ خون کسانی است که برای استقلال مبارزه کردند (به‌طور خاص پیمان صلح افغانستان و انگلستان در ۱۹۱۹) و رنگ سبز نشان‌دهندهٔ امید و رفاه برای آینده است. برخی به‌طور متناوب رنگ سیاه را برای نشان دادن تاریخ، سرخ را برای نشان دادن پیشرفت و سبز را برای نشان دادن رفاه کشاورزی یا اسلام تفسیر کرده‌اند.
این سه رنگ ظاهراً توسط پادشاه افغانستان امان‌الله شاه هنگام بازدید از اروپا با همسرش در ۱۹۲۸ الهام گرفته شده بود. سه رنگ افقی اصلی بر اساس پرچم آلمان طراحی شده‌است.
تقریباً تمام پرچم‌های سه رنگ افغانستان از سال ۱۹۲۸ تا به حال نشان افغانستان را در مرکز داشتند و تقریباً تمام آنها یک مسجد را نشان می‌دادند، که برای اولین بار در ۱۹۰۱ ظاهر شد؛ گندم برای اولین بار در ۱۹۲۸ ظاهر شد.
آخرین پرچم سه رنگ، شکل خود را در ۲۰۰۲ با تغییراتی در ۲۰۰۴ و ۲۰۱۳ حفظ کرد. برخی گونه‌های دیگر حاوی نمادهایی با رنگ متفاوت هستند.
پس از سقوط کابل و بازسازی امارت اسلامی افغانستان در ۲۰۲۱، تظاهراتی در جلال‌آباد صورت گرفت که در آن معترضانی دیده می‌شد که برای اعتراض به تغییر پرچم افغانستان از سوی دولت طالبان، پرچم سه‌رنگی جمهوری اسلامی افغانستان را به اهتزاز درآوردند.
تقریب‌های ویدئویی این رنگ‌ها (معتبر برای پرچم‌های ۱۹۲۸–۱۹۷۸ و ۱۹۸۰–۲۰۲۱) به شرح زیر هستند:
افغانستان در گذشته از پرچم‌های دیگری نیز استفاده کرده‌است. در زیر پرچم‌های به‌کاررفته برای افغانستان از حدود سال ۱۸۸۰ میلادی تا کنون آورده شده‌است:
قِطعه مجموعهٔ ابیاتی را گویند که بر یک وزن و قافیه باشد، و از آغاز تا انجام همگی به یکدیگر مربوط بوده، پیرامون یک قصّهٔ شیرین، یک موضوع اخلاقی، یا تهنیت و تعزیت و مدح و هجو و مانند آن پدید آمده باشد. برخلاف قصیده، بیت مَطلَع در قطعه مُصَرَّع نیست.
در قطعه نحوه شکل‌گیری قافیه‌ها به این شکل است که، مصراع‌های زوج باهم هم قافیه‌اند.
و شگفت آن است که قطعه فقط به علت
یک قافیه کمتر داشتن از غزل،اینقدر قدرت نفوذ خود را در تاریخ ادبیات از دست داده است و این نشانگر اهمیت فوق العاده موسیقی در جذب مخاطب در هنر شعر است.
تعداد ابیات یک قطعه، حداقل ۲ و حداکثر آن به‌طور معمول ۱۵ است، ولی گاهی تا ۵۰ بیت و بیش از آن هم رسیده‌است.
در میان شُعَرای پارسی‌گوی از رودکی تاکنون، همواره، قطعه‌سرایی رواج داشته‌است. لیکن، انوری، ابن یمین و پروین اعتصامی بیش از دیگران به این قالب شعری پرداخته‌اند. قطعه را بیشتر در بیان مطالب اخلاقی و تعلیمی و مناظره و نامه‌نگاری بکار می‌برند.
قدیمی‌ترین قطعه‌ها مربوط به ابن یمین است و از بین شاعران معاصر، پروین اعتصامی نیز بیشتر اشعارش را در قالب قطعه سروده است. پروین اعتصامی مناظره‌های زیادی در قالب قطعه دارد از قبیل مناظره نخ و سوزن و سیر و پیاز میتوان اشاره نمود. علت نام‌گذاری قطعه این است که شعری با قالب قطعه مانند آن است که از وسط یک قصیده برداشته شده باشد و در واقع قطعه‌ای از یک قصیده است.
پیدایش قطعه به آغاز شعر فارسی بازمی‌گردد؛ زیرا در شعر رودکی (پدر شعر فارسی) قطعه‌های بسیار زیبایی یافت می‌شود. پس از او این نوع شعر، میدان طبع‌آزمایی بسیاری از شاعران بوده‌است.
قطعه در تاریخ ادبیات، قالب بیان موضوع‌هایی است که باید به نثر بیان می‌شدند؛ موضوع‌های از پیش اندیشیده مثل حسب حال، خاطره، و هجو. نثر بودن این قالب تا بدان حد است که قالب مراسلات شاعران هم در این شکل بوده است. در ادبیاتی که پیوسته نظم برتر از نثر شمرده می‌شده، بیان منظوم موضوع و اغراض غیرشاعرانه، امری طبیعی است. اما به تدریج که نثر جایگاه واقعی خود را در ادبیات بازیافت، قطعه فراموش شد و امروزه به ندرت اتفاق می‌افتد که شاعری قطعه بسازد. این قالب حتی در شعر قدیم ما نیز مقام و موقعیت درخور توجهی نیافته است. هیچ یک از شاعران بزرگ ما به قطعه سرایی شهرت ندارند و این قالب، رشته اصلی کار هیچ یک از آنان نبوده‌است.
در این قالب، قافیه تنها در پایان مصرع‌های زوج می‌آید.
از نظر محتوایی، شعر از آغاز تا پایان درباره یک موضوع خاص سخن می‌گوید (شعر وحدت موضوع دارد). تعداد بیت‌های قطعه دست کم دو بیت است و محتوای آن بیشتر اخلاقی، اجتماعی، آموزشی و تعلیمی، مدح و هجو است.
و در زمینه ژانر محتوایی تاثیر مستقیم در شکل گیری سبک‌هایی چون غزل مینی مال در ادبیات معاصر داشته است.
نام‌گذاری قطعه به این نام به آن سبب است که گویا پاره‌ای از میان یک قصیده است.
قطعه به صورت پراکنده در دیوان شعر بسیاری از شاعران دیده می‌شود. اما شاعرانی که قطعه‌های معروف تری دارند، عبارتند از: انوری، ابن یمین، و پروین اعتصامی.
شکل قافیه‌های قطعه به‌صورت زیر است:
این شعر در اصل یک مسمّط است و نباید به عنوان قطعه شناخته شود حتی اگر بیت آغازین آن مقفّا نباشد.
غزل زیر کاملا از لحاظ محتوایی متاثر از قطعه است:
علیرضا نوری‌زاده (زادهٔ ۳ تیر ۱۳۲۸ در تهران) روزنامه‌نگار، شاعر، نویسنده، مجری تلویزیونی و کارشناس مسائل سیاسی ایران و خاورمیانه است. نوری‌زاده رئیس «مرکز مطالعات عربی ایرانی» در لندن،نوری‌زاده اختلافات گروه‌های سیاسی در ایران را بسیار عمیق دانست , العربیه فارسیWill Iran's Basij stay loyal? خبرنگار دویچه وله، نویسندهٔ الشرق الاوسط و مدیر شبکه تلویزیونی ایران فردا است.
او کار نویسندگی را از نوجوانی با شعر و قصه و ترجمه سروده‌های شاعران معاصر عرب آغاز کرد. در آغاز ورود به دانشکده حقوق دانشگاه تهران به مجله فردوسی پیوست و پس از آن به معاونت سردبیری آن مجله درآمد.
وی در دوره‌ای با گاهنامه‌های ادبی و هنری مانند آرش همکاری داشت و در سال ۱۳۵۲ برای ادامه تحصیل به انگلستان رفت. پس از دریافت دکترا در رشته جامعه‌شناسی سیاسی از دانشگاه لندن به ایران بازگشت و در سمت دبیر سیاسی روزنامه اطلاعات مشغول به کار شد. وی پس از بسته‌شدن روزنامه‌ها و تهدید به مرگ ناچار به ترک دوباره ایران شد و به انگلستان بازگشت. او در کنار فعالیت‌های روزنامه‌نگاری، سردبیری ماهنامه عرب‌زبان الموجز را در مرکز پژوهش‌های ایران و اعراب برعهده دارد.نوری‌زاده، علیرضا، از لابلای دفتر ایام، یادداشت‌هایی از عصر شاه و امام، سوئد: نشر باران، ۱۳۷۸/۱۹۹۹. پشت جلد. او همچنین مجری برنامه "پنجره‌ای رو به خانه پدری" در شبکه ایران فردا است.
علیرضا نوری‌زاده در هنگام انقلاب ۱۳۵۷ خورشیدی، دبیر سیاسی روزنامهٔ اطلاعات بود. وی اکنون در لندن زندگی می‌کندشریف‌نیوز و با الشرق الاوسط و صدای آمریکا همکاری دارد.Persian Prime Time Lineup, VOA Persian
علیرضا نوری‌زاده هم چنین اجرای برنامه‌ای به نام «"پنجره‌ای رو به خانه پدری"» را در شبکه تلویزیونی ایران فردا در دست دارد"." وی به غیر از زبان فارسی، به انگلیسی و عربی نیز مسلط است.نوری‌زاده، علیرضا، از لابلای دفتر ایام، یادداشت‌هایی از عصر شاه و امام، سوئد: نشر باران، ۱۳۷۸/۱۹۹۹. پشت جلد.
علیرضا نوری‌زاده هر ماهه (دوبار) با حضور در برنامه «دو روز اول» و در روزهای جمعه هر هفته، با حضور در برنامه تفسیر خبر در شبکه تلویزیونی ایران فردا به شرح رخدادهای هر ماه و هر هفته ایران می‌پردازد.