moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
در قرون وسطی، ریاضیات جهان اسلام به توسعه هندسه، به‌خصوص هندسه جبری کمک نمود.R. Rashed (1994), "The development of Arabic mathematics: between arithmetic and algebra", p. 35 London "Omar Khayyam (c. 1050–1123), the "tent-maker," wrote an "Algebra" that went beyond that of al-Khwarizmi to include equations of third degree. Like his Arab predecessors, Omar Khayyam provided for quadratic equations both arithmetic and geometric solutions; for general cubic equations, he believed (mistakenly, as the 16th century later showed), arithmetic solutions were impossible; hence he gave only geometric solutions. The scheme of using intersecting conics to solve cubics had been used earlier by Menaechmus, Archimedes, and Alhazan, but Omar Khayyam took the praiseworthy step of generalizing the method to cover all third-degree equations (having positive roots). .. For equations of higher degree than three, Omar Khayyam evidently did not envision similar geometric methods, for space does not contain more than three dimensions, … One of the most fruitful contributions of Arabic eclecticism was the tendency to close the gap between numerical and geometric algebra. The decisive step in this direction came much later with Descartes, but Omar Khayyam was moving in this direction when he wrote, "Whoever thinks algebra is a trick in obtaining unknowns has thought it in vain. No attention should be paid to the fact that algebra and geometry are different in appearance. Algebras are geometric facts which are proved."". الماهانی (مرگ در ۸۵۳ میلادی)، ایده تقلیل مسائل هندسی چون تضعیف مکعب به مسائلی در جبر را درک نموده بود. ثابت بن قره (در لاتین به Thebit شناخته می‌شود) (۸۳۶–۹۰۱ میلادی) با کاربردهای اعمال حسابی در نسبت‌های کمیت‌های هندسی درگیر بود و به توسعه هندسه تحلیلی کمک نمود. عمر خیام (۱۰۴۸–۱۱۳۱ میلادی)، راه حل‌هایی را برای معادلات مکعبی پیدا نمود. قضایای ابن هیثم (Alhazen)، عمر خیام و خواجه نصیرالدین طوسی در ارتباط با چهارضلعی‌ها، شامل چهارضلعی‌های لامبرت و ساکری، جزو اولین نتایج هندسه هذلولوی بودند که به همراه فرضیات جایگزینشان همچون اصل پلیفیر، در میان هندسه‌دانان اروپایی شامل ویتلو (حدود ۱۲۳۰ تا ۱۳۱۴ میلادی)، ابن گرشوم (۱۲۸۸ تا ۱۳۴۴ میلادی)، آلفونسو، جان والیس، و جیرولامو ساکری، تأثیر قابل توجهی جهت توسعه هندسه نااقلیدسی داشتند.Boris A. Rosenfeld and Adolf P. Youschkevitch (1996), "Geometry", in Roshdi Rashed, ed. , "Encyclopedia of the History of Arabic Science", Vol. 2, pp. 447–494 [470], Routledge, London and New York:
اوایل قرن هفدهم میلادی، دو پیشرفت مهم در هندسه شکل گرفت. اولینشان خلق هندسه تحلیلی یا هندسه مختصاتی و معادلاتی بود که توسط رنه دکارت (۱۹۵۶ تا ۱۶۵۰ میلادی) و پیر دو فرما (۱۶۰۱ تا ۱۶۶۵ میلادی) صورت پذیرفت. این فرایند جهت توسعه حسابان و علم کمی دقیق فیزیک، پیش نیازی ضروری بود. پیشرفت هندسی دوم از این دوره، مطالعه نظام‌مند هندسه تصویری توسط جرارد دزارگ (۱۵۹۱ تا ۱۶۶۱ میلادی) بود. هندسه تصویری به مطالعه خواص اشکالی می‌پردازد که تحت افکنش‌ها و مقطع‌گیری‌ها ناوردا باقی بماند، به‌خصوص که مرتبط با ژرفانمایی هنری نیز می‌شود.
دو پیشرفت که در قرن نوزدهم میلادی در زمینه هندسه به وقوع پیوست، باعث تغییر در مسیر مطالعاتی هندسه گشت که تا پیش از آن زمان رواج داشت. این پیشرفت‌ها، کشف هندسه نااقلیدسی توسط نیکولای ایوانوویچ لوباچفسکی، یانوش بویایی، کارل فردریش گاوس، و همچنین فرمول بندی تقارن به عنوان دغدغه اصلی برنامه ارلانگن مربوط به فلیکس کلاین (که باعث تعمیم هندسه‌های اقلیدسی و نااقلیدسی شد) بود. دوتن از استادان هندسه زمان، برنهارت ریمان (۱۸۲۶ تا ۱۸۶۶ میلادی) بود که عمدتاً با ابزارهایی از آنالیز ریاضی کار می‌کرد و رویه ریمانی را معرفی نمود، دیگری آنری پوانکاره، بنیانگذار توپولوژی جبری و نظریه هندسی سیستم‌های دینامیکی بود. مفهوم «فضا»، به عنوان پیامدی از این تغییرات عمده در مفهوم هندسه، تبدیل به مفهومی غنی و متنوع شد که تبدیل به پیش زمینه‌ای طبیعی برای نظریات متفاوتی چون آنالیز مختلط و مکانیک کلاسیک گشت.
رشد و توسعه ثبت شده هندسه بیش از هزاران سال قبل از میلاد مسیح قدمت دارد. چندان دور از ذهن نمی‌نماید که درک آنچه هندسه را تشکیل می‌دهد در طول سالیان تکامل یافته‌است.
هندسه به عنوان دانشی عملی به وجود آمد و با بررسی، اندازه‌گیری، مساحت و حجم مرتبط بود. دستاوردهای قابل توجه آن کشف فرمول‌هایی برای طول، مساحت و حجم بودند؛ مثل قضیه فیثاغورس، محیط و مساحت دایره، مساحت مثلث، حجم استوانه، کره و هرم. روشی برای محاسبه فواصل و ارتفاع‌های دور از دسترس با استفاده از تشابه به تالس نسبت داده می‌شود. رشد اخترشناسی به پیدایش مثلثات و مثلثات کروی انجامید.
اقلیدس در کتاب اصول خود دیدگاهی انتزاعی‌تر در پیش گرفت و اصول موضوع خاصی را مطرح نمود که ویژگی‌های اولیه یا خودآشکار نقطه، خط و صفحه را بیان می‌کرد و برای انتاج سایر ویژگی‌ها از استدلال استفاده کرد. مشخصه مهم دیدگاه اقلیدس استواری نتیجه‌گیری‌ها بود. در ابتدای قرن نوزدهم کشف هندسه‌های نااقلیدسی توسط گاوس، لباچفسکی و یانوش بویویی و دیگران به احیای علاقه منجر شد و در قرن بیستم دیوید هیلبرت استدلال اصل موضوعی را برای ارائه بنیان مدرن هندسه به کار گرفت.
ببرِ مازندران ، (به مازندرانی: سِرخِ شیر یا مازرونِ ببر) که با نام‌های ببر خزر، ببرِ ایرانی، ببرِ هیرکانی و ببر تورانیEndangered list: Caspian Tiger . نیز شناخته می‌شد، یکی از زیرگونه‌های ببر بود که در ناحیه گسترده‌ای از غرب چین تا سواحل دریای سیاه شامل آسیای میانه، قفقاز و شمال ایران زندگی می‌کرد و حدود نیم قرن پیش در ایران منقرض شد.10 Most Amazing Extinct Animals - Oddee.com در مازندرانی به این جانور سِرخِ شیر و مازرونِ ببر گفته می‌شد. ببر هیرکانی از بزرگ‌ترین زیرگونه‌های معاصر ببر محسوب می‌شد.
ببر مازندران بزرگترین زیرگونه ببر بوده است. رنگ پشت زرد متمایل به نارنجی و زیر بدن سفید بود و نوارهای قهوه‌ای باریکی در تمام سطح بدن دیده می‌شد. پشت گوش‌ها سیاه با لکه سفیدی در وسط آن بود. ببر مازندران شباهت زیادی به ببر بنگال داشت ولی نوارهای بدنش به پهنی آن نبود و رنگ پهلوها نیز قهوه‌ای‌تر بود. موهای بدنش در فصل زمستان رشد زیادی داشت و موهای صورت آن مانند ببر سوماترایی بلند بود. ببرها برخلاف اغلب گربه‌ایان به آب‌تنی علاقه زیادی دارند و ساعت‌های گرم روز را در آب می‌گذراند.
طول نرها ۲۵۰–۴۰۰ سانتی‌متر و طول ماده‌ها کوچک‌تر و معمولاً بین ۱۷۵–۲۳۵ سانتی‌متر بود. وزن نرها ۲۵۰ تا ۳۵۰ کیلوگرم و وزن ماده‌ها به ۱۸۰ تا ۲۳۰ کیلوگرم می‌رسید.
ببر سیبری نزدیک‌ترین زیرگونه ببر به ببر مازندران است. گروهی از پژوهشگران در مطالعه‌ای که در سال ۲۰۰۹ انتشار یافت با مشاهده تفاوت ژنتیکی اندک میان این دو زیرگونه پیشنهاد دادند که این دو را بایستی یک زیرگونه به‌شمار آورد. بر اساس این مطالعه، نیای مشترک این دو ببر در زمانی کمتر از ده هزار سال پیش از شرق چین از طریق مسیر گانسو-جاده ابریشم وارد آسیای میانه شد و سپس گروهی که به ببر سیبری تبدیل شدند، به سوی شرق دور روسیه حرکت کرده‌اند. در حالی که در گذشته آن‌ها در سرزمینی از آناتولی تا شرق سیبری زندگی می‌کردند و محل زندگی آن‌ها به یکدیگر وصل بود اما به مرور فعالیت‌های انسانی سبب جدایی محل زندگی ببر مازندران و ببر سیبری از یکدیگر شده‌است.Mitochondrial Phylogeography Illuminates the Origin of the Extinct Caspian Tiger and Its Relationship to the Amur Tiger Carlos A. Driscoll, Nobuyuki Yamaguchi, Gila Kahila Bar-Gal, Alfred L. Roca, Shujin Luo, David W. Macdonald, Stephen J. O'Brien
واپسین ببرهای ایران در استان گلستان امروزی دیده شدند. آخرین ببر در ایران در سال ۱۳۳۲ در منطقه‌ای که اکنون پارک ملی گلستان نامیده می‌شود، شکار شد و یک گزارش قابل اعتماد از مشاهده ببر در سال ۱۳۳۸ در همین منطقه نیز وجود دارد. در اوایل دهه ۱۳۵۰ سازمان حفاظت محیط زیست یک تحقیق چندساله را برای جستجوی ببر در جنگل‌های شمال ایران انجام داد. اما محققان در این مدت نتوانستند هیچ مدرکی دربارهٔ وجود ببر پیدا کنند و انقراض آن را قطعی اعلام کردند.Firouz, E. (2005). The complete fauna of Iran. I.B.Tauri, p66
در سال ۱۳۳۷ ببر تحت حفاظت قانونی قرار گرفت و جریمه سنگینی برای شکار آن وضع شد. اما دلیل انقراض ببر (و همین‌طور شیر ایرانی) شکار و کشتار نبود، بلکه زیستگاه‌های مناسب برای زندگی ببر از بین رفته بودند. ببر در جنگل‌های کم‌ارتفاع و نیزارهای وسیع نزدیک به سواحل دریای خزر زندگی می‌کرد اما در آن زمان تقریباً تمام جنگل‌های کم‌ارتفاع برای کشاورزی ریشه‌کن شده بود و بخش‌های بزرگی از تالاب‌ها نیز خشک شده یا به مزارع برنج و پنبه تبدیل شده بودند. باید توجه داشت که ببر نمی‌تواند گرما را تحمل کند و نیاز به زیستگاه‌های پرآب دارد تا در تابستان خنک شود.
در دهه ۱۳۳۰ هنوز جنگل‌های کوهستانی وسیعی در مازندران وجود داشت اما زیستگاه ببر در این نوع جنگل‌ها نبود. ببرها فرزندان خود را در نیزارهای حاشیه رودخانه‌ها و تالاب‌ها پنهان می‌کردند تا از دید انسان‌ها و درندگان دیگر پنهان بمانند که با تبدیل شدن به شالیزار و گسترش شهرها، از دسترسی ببرها خارج می‌شدند و زیستگاه ایده آل آن‌ها جنگل‌های انبوه ساحلی بود که با توسعه روستاها و شهرها از بین رفته بودند. ببرها همچنین قلمروهای بسیار وسیع برای خود تعیین کرده و مانند همه گربه‌سانان قلمروطلب هستند و برای حفظ آن با ببرهای دیگر می‌جنگند. محدود شدن این مناطق، نبردهای ببرها برای حفظ قلمرو را تشدید کرده و ببرهای ضعیف‌تر را وادار می‌کرد تا به مناطق نزدیک به سکونتگاه‌های انسانی بروند که این موضوع سبب حمله آن‌ها به دام (و احیاناً انسان) و تعارض آن‌ها با انسان‌ها می‌شد. ببرها نمی‌توانستند در جنگل‌های کوهستانی ادامه حیات دهند. شکار کردن در این مناطق برای آن‌ها دشوار بود و برای محافظت از توله‌هایشان دچار مشکل شده و بچه‌هایشان خوراک خرس و پلنگ می‌شد. پیدا کردن آب هم در این مناطق دشوار بود، چون چشمه‌های کوهستانی عموماً در نزدیکی روستاها قرار گرفته و محل رجوع دام‌ها هستند. جدا شدن جمعیت‌ ببرها از یکدیگر و کاهش جمعیت آن‌ها جفت‌یابی را نیز برای آن‌ها دشوار می‌کرد. آن‌ها مجبور می‌شدند برای یافتن جفت مسافت‌های طولانی را طی کنند و از محل حضور انسان‌ها بگذرند. پیدا نکردن جفت نیز سبب می‌شد که برخی ببرها از چرخه باروری خارج شوند و جفت‌گیری خواهر و برادرها در چند نسل پیاپی سبب شیوع بیماری‌های ژنتیکی در آن‌ها می‌شد.چرا ببر مازندران منقرض شد؟ علمنا
پی جاسلین در مقاله «ببر» در ایرانیکا می‌نویسد: «اینکه چرا ببر نتوانست در جنگل‌های کوهستانی خزری باقی بماند را فقط می‌توان با حدس و گمان توضیح داد. شاید در گذشته، جمعیت اضافی آن‌ها از جنگل‌های ساحلی مجاور خزر به کوهستان‌ها می‌رفتند، چون طعمه اصلی آن‌ها یعنی گراز در کوه‌ها فراوان است. اما در آنجا پلنگ هم فراوان بود که در آن منطقه نسبت به ببر شکارچی موفق‌تری بود. ترکیب این موضوع با از بین رفتن جمعیت‌ ببرها در مناطق ساحلی و تا حدی شکار مستقیم و مسمومیت‌ها، جمعیت‌ ببرها را در مناطق کوهستانی تا حدی کاهش داد که دیگر توان بقا را نداشتند.»P Joslin, Encyclopædia Iranica, online edition, available online at http://www.iranicaonline.org/articles/babr-tiger
در قفقاز آخرین شکار ببر در سال ۱۹۲۲ در نزدیکی تفلیس اتفاق افتاد. در ترکمنستان آخرین ببر در سال ۱۹۵۴ در دره رود سومبار، در کوه‌های کپه‌داغ شکار شد. در قزاقستان هم آخرین شکار ببر در سال ۱۹۴۸ در سواحل دریاچه بالخاش اتفاق افتاد. در ازبکستان هم دلتای آمودریا در ساحل دریاچه آرال آخرین پناهگاه این جانور بود. به‌طور کلی نسل ببر هیرکانی تا دهه ۱۹۷۰ در تمامی مناطق به کلی منقرض شده بود، هرچند پس از آن چندین گزارش از دیده شدن این جانور و حتی شکار آن در کشورهای مختلف منطقه اعلام شده بود اما هیچ مدرکی در این مورد به دست نیامده است.
از ببر هیرکانی تنها یک نقاشی رنگی و چند عکس و چند پوست به جا مانده‌است. عکس‌ها و پوست‌ها نشان می‌دهند که رنگ ببر هیرکانی از ببر بنگال روشن‌تر، و تا اندازه‌ای نارنجی مایل به قرمز و نوارهای عرضی آن باریک‌تر و منظم‌تر و به تعداد بیشتر بوده‌است. موهای بدن ببر هیرکانی بلندتر و پُرپُشت‌تر از ببر بنگال و کوتاه‌تر از ببر سیبری و جثه آن بزرگ‌تر از ببر بنگال و هم‌اندازه ببر سیبری بوده‌است.
گراز و انواع گوزن (در ایران مرال و در حد کمتری شوکا) شکارهای اصلی ببر مازندران بوده‌اند. ضمن اینکه به عنوان شکارچی رأس هرم غذایی، توانایی شکار بسیاری از جانوران را داشته و حتی از شکارچیان کوچک‌تری مثل شغال و گربه جنگلی و حشراتی چون ملخ هم تغذیه می‌کرد. در فصل زمستان، سگها و دام‌هایی که از گله دور می‌شدند نیز گاهی شکار ببر می‌شدند.
ببر هیرکانی بسیار نزدیک به ببر سیبری بوده و این دو زیرگونه، تنها حدود ده هزار سال پیش از هم جدا شده‌اند. بررسی دی‌ان‌ای بقایای یافت‌شده از ببر هیرکانی و مقایسه آن با ببر سیبری، نشان می‌دهد این دو تنها در یک نوکلئوتید تفاوت دارند و هر دو از یک زیرگونه بوده‌اند.
مطالعات جدید که از خویشاوندی نزدیک ببرهای سیبری و هیرکانی حکایت دارند سبب شد تا بحث‌هایی دربارهٔ احیای نسل این جانور در آسیای میانه مطرح شود. مطالعه‌ای دربارهٔ امکان احیای این جانور در دلتای آمودریا در ازبکستان که در سال ۲۰۰۹ منتشر شد نشان می‌دهد که برای ایجاد یک جمعیت پایدار ببر به حدود ۱۰۰ ببر نیاز است که منطقه‌ای یکپارچه به وسعت حداقل ۵ هزار کیلومتر مربع با جمعیت غنی از شکار را می‌طلبد. اما چنین زیستگاهی در حال حاضر وجود ندارد و فراهم آوردن آن هم دستِ‌کم در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نیست. همچنین در این تحقیق منطقه پیرامون دریاچه بالخاش در قزاقستان به عنوان گزینه دیگری برای بررسی اجرای این طرح پیشنهاد شده‌است.
سازمان حفاظت محیط زیست در ۳۰ فروردین ۱۳۸۹ اعلام کرد که ایران و روسیه، دو قلاده ببر سیبری را با دو قلاده پلنگ ایرانی مبادله می‌کنند و قرار است طرح احیای ببر هیرکانی به مدت پنج سال بر عهدهٔ روس‌ها باشد. در واکنش به این ادعا، جانورشناسان بسیاری احیای نسل ببر هیرکانی را غیرممکن اعلام کردند و معتقد بودند که زیستگاه مناسب ببر سیبری نه در مازندران و نه در گلستان وجود ندارد.
آنها همچنین مبادله پلنگ ایرانی و ببر سیبری را مرتبط با فعالیت‌های زیست‌محیطی ندانسته و تنها یک عمل تبلیغاتی و دیپلماتیک دانستند. ایران هیچ‌گاه ببر سیبری نداشته و ببر هیرکانی، بومی ایران است که منقرض شده‌است.
این ببرها که قرار بود در زیستگاه طبیعی‌شان رها شوند، به دلیل آماده نبودن شرایط تحویل در باغ‌وحش تهران، به پارک ارم منتقل و نگهداری شدند. پس از ۹ ماه، در ۱۰ دی یکی از ببرها در باغ‌وحش پارک ارم تلف شد. علتِ آن به‌درستی تشخیص داده نشدhttp://www.bbc.co.uk/persian/iran/2010/12/101231_l07_iran89_siberian_tiger_death.shtml بی‌بی‌سی] و عواملی همچون بیماری تنفسی یا خوردن گوشت خر یا مشمشه اعلام شد. جفت ماده نیز به احتمال داشتن مشمشه پنج سال قرنطینه شد و سپس یکی از دامپزشکان با گرفتن نمونه خون در سال ۱۳۹۵ اعلام کرد که مشمشه ندارد و او را به پارک ارم منتقل کردند و منتظر ورود جفت نر او هستند.
در ایران به کشتی‌گیران توانمند و سرشناس، لقب «ببر مازندران» اطلاق می‌شود. ببر مازندران جزئی از فرهنگ این استان می‌باشد. ببر مازندران لقب امام علی حبیبی کشتی‌گیر مازندرانی و اولین طلایی ایران در المپیک است. همچنین لقب باشگاه نساجی مازندران نیز می‌باشد. در دوران پهلوی دوم نیز فیلمی با نام ببر مازندران ساخته شد.
در نمایش‌های معروف روم باستان، از ببر هیرکانی برای جنگ با پهلوانان استفاده می‌شد. تا حدود سدهٔ هفدهم، آشنایی بیشتر دنیای غرب با همین ببر هیرکانی بوده‌است و چندان اطلاعاتی دربارهٔ ببرهای هندوستان نداشته‌اند و شاید به همین علت است که شکسپیر در داستان مکبث از ببر مازندران سخن می‌گوید.
ببر در فرهنگ کشورهای هند و چین نقش بسیار پررنگی دارد. ببر به نوبه خود در فرهنگ و تاریخ ایران نقش داشته‌است. در ادبیات هم همیشه از ببر به عنوان نماد شجاعت و نیرومندی یاد می‌شود.
نمونه‌هایی از یادکرد ببر در ادبیات فارسی:
زین‌العابدین مراغه‌ای (زاده ۱۲۵۵ در مهاباد – ۱۳۲۸ ه. ق در مراغه) از آزادی‌خواهان دوره مشروطه ایران و نویسنده کتاب سیاحتنامه ابراهیم‌بیگ است.
زین العابدین در سال ۱۲۵۵ هـ. ق، به دنیا آمد، پدرش مشهدی علی، از اهالی شهر مهاباد بود و در مراغه تجارت می‌کرد. در هشت سالگی به دبستان رفت و مختصر سوادی اندوخت و در شانزده سالگی به حجرهٔ پدر آمد و در بیست سالگی به اردبیل رفت و از آن هنگام در اردبیل و مراغه به قول خود «بنای اعیانی گذاشت و اسب نوکر و تفنگدار فراهم آورد و از ادای مالیات هم گردن پیچید و زدن راهدار و فحاشی به میزان آقاسی و کدخدا و فراش را یکی از افتخارات خود قرار داد.» بدین قرار «قولچوماقی دامنگیرش شده مداخل یک مخارج نوزده و بیست، نه روزنامه صحیح و نه حساب و کتاب معین» بالاخره پریشانی از هر جهت روی آورد و زندگانی در ایران برای او سخت دشوار شد. او ناچار با برادر دیگر خود ترک یار و دیار گفته و عازم قفقاز شد. زین‌العابدین مراغه‌ای با اندک مایه‌ای که داشت مانند بسیاری از تجار ورشکسته آن زمان راهی قفقاز شد؛ او در شهر تفلیس، مرکز گرجستان، که در آن اوان کسی از ایرانیان در آنجا نبود، رحل اقامت افکند و در مدت سه چهار سال چند هزار منات از بقالی فراهم آورد. کم‌کم عده‌ای از ایرانیان کارگر تفلیس روی آوردند و میرزا اسدالله ناظم الدوله، ژنرال کنسول ایران در تفلیس، او را به ویس کنسولی (نایب قنسولی) شهر کتائیس معین کرد. در این مقام در یاری رساندن به ایرانیان مقیم خارج کوشش‌ها به خرج داد. پس از مدتی باز دست خالی مانده ناچار به کریمه رفت و در آنجا بار گشود. دو برادر گاهی به استانبول رفته خرید جزئی می‌کردند و در کریمه به بهای بیشتری می‌فروختند، تا در اندک زمانی باز سرمایه کافی به دست آوردند.
در سال ۱۲۹۴ هـ. ق، جنگ روس و عثمانی درگرفت و برادران به یالتا، شهر ییلاقی امپراتور، رفتند و در آنجا کارشان رونق گرفت و سر و کاشان با امیران، درباریان و اهل دیوان افتاد و زین العابدین به وسیله شاهزاده خانم، زوجه پرنس ورانسوف معروف، به امپراتریس معرفی شد و حرمت و اعتبار برادران به جایی رسید که از او خواستند که تبعیت دولت روس را بپذیرد تا امتیازاتی به او بدهند و چون در این باره اصرار ورزیدند و او چند مرتبه در استانبول از کنسولگری اذیت و حقارت دیده بود، قبول تبعیت کرد و پس از ادای سوگند از تابعان دولت روس شناخته شد. چند سال بعد در استانبول تأهل اختیار کرد و زن خود را نیز به یالتا آورد و از او صاحب سه فرزند شد و سال‌ها در آنجا به سربرد. اما عشق و علاقه به میهن دمی آسوده اش نمی‌گذاشت و پیوسته خود را به گناه خیانت به کیش و میهن نکوهش می‌کرد و از اینکه «طوق لعنت تبعیت اجنبی را به گردن انداخته» و در چنان موقعی که برادران او در زیر فشار جور و ستم حکام مستبد جان می‌دهند، او دور از پیکار سیاسی در مملکت غربت زندگی آرام و آسوده‌ای می‌گذراند، همواره با وجدان خود در کشمکش بود. بالاخره تصمیم خود را گرفت و مغازه و کالای خود را به بهای ارزان فروخته و رهسپار استانبول شد و خانواده خود را در آنجا گذاشته برای ادای فرضیه حج عازم مکه شد. حاجی زین‌العابدین سال‌ها با تبعیت روس در استانبول می‌زیست تا بالا خره به وسیله میرزا محمود خان علاءالملک، سفیر کبیر ایران در عثمانی، تقاضای ترک تبعیت از دولت روسیه کرد و این کار به دست پرنس ارفع‌الدوله انجام یافت و بالاخره در نهم فوریه سال ۱۹۰۴م که روز اول جنگ ژاپن و روسیه بود تقاضایش پذیرفته شد.
حاجی زین‌العابدین برای همیشه در ترکیه اقامت گزید و از راه قلم به مبارزات سیاسی پرداخت. وی به اعتراف خود «معانی و بیان و منطق برهان نخوانده و علوم و ادبیات ندیده» ولی به هر حال مرد با سواد، کتاب‌خوانده و آشنا به اوضاع زمان و عصر آزادی‌خواهی بود، در مدت اقامت خود در عثمانی مخصوصاً با روزنامه "شمس" استانبول همکاری داشت و علاوه بر کتاب سیاحتنامه، مقالات سودمندی در آن روزنامه و نیز در روزنامه "حبل‌المتین" کلکته می‌نوشت، تا آنکه به سال ۱۳۲۸ هـ. ق، در هفتاد و سه سالگی در استانبول در گذشت.
فرهنگسرای کودک یکی از فرهنگسراهای فعال در شهر تهران است.
زمین این فرهنگسرا متعلق به شهرداری تهران بود و پارکینگ شهرداری محسوب می‌شده است. سپس در دهه ۱۳۷۰به خانه فرهنگ محله زرگنده و در تابستان ۱۳۸۰ به فرهنگسرای کودک تبدیل شده است.
در فرهنگسرای کودک فعالیت‌هایی از قبیل کارگاه قصه‌نویسی، آموزش زبان انگلیسی، کارگاه بازیگری، کارگاه موسیقی کارگاه صنایع دستی و... جریان دارد.
همچنین این فرهنگسراها با همکاری سازمان محیط زیست «جنبش ناجیان کوچک زمین» را پایه‌ریزی کرده است که کودکان را در گروه‌های مختلف برای محیط زیست آموزش می‌دهد و متشکل می‌کند.
فرهنگسرای سرو یکی از فرهنگسراهای فعال شهر تهران می‌باشد که در منطقه ۶ شهر تهران واقع شده‌است.
این فرهنگسرا با هدف ارائه فعالیت‌های فرهنگی، هنری، مذهبی و اجتماعی روز دوشنبه ۱۸ دی ماه ۱۳۷۴ با نام سرو و با حضور رئیس‌جمهور وقت و جمعی از مسئولان فرهنگی هنری در ساختمانی ۷ طبقه به مساحت ۳۵۴۶ مترمربع واقع در ضلع شمالی بوستان ساعی افتتاح شد.
از آنجا که نیمی از جمعیت شهر را زنان تشکیل می‌دهند سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران با نظر در ساختار فرهنگسراهای موجود فعالیت‌های آن‌ها را به صورت هویتی دسته‌بندی کرد. از این رو فرهنگ سرای سرو از ابتدای سال ۱۳۸۰ به فرهنگ‌سرای بانو تغییر نام داد.
در ابتدای تابستان سال ۱۳۸۸ با توجه به تغییرات ساختاری سازمان و حذف بعضی از رویکردهای تخصصی و هویت عمومی در بخش فعالیت‌های محتوایی این فرهنگ سرا، مجدداً به عنوان فرهنگ سرای سرو به کار خود ادامه داد.
از سال ۱۳۸۴ مدیریت فرهنگی هنری منطقه ۶ نیز در این مرکز مستقر گردید.
نخستین خانه کودک در فرهنگسرای سرو گشایش یافته‌است که محلی برای برگزاری جشن‌های تولد و مناسبت‌های مختلف است که برنامه‌هایی با مشارکت کودکان در آن به اجرا در می‌آید.
- واحدهای اداری مدیریت فرهنگی هنری منطقه ۶
- واحد آموزش در ۲ طبقه و ارائه خدمات آموزشی در رشته‌های عمومی و تخصصی.
- کتابخانه سرو در دو طبقه شامل ۴ سالن مطالعه (۲ سالن برای برادران و ۲ سالن برای خواهران)، مخزن، مرجع، کودک، نشریات و کمک درسی.
- نگارخانه سرو با ارائه نمایشگاه‌های هنری، دستی
- سالن آمفی تئاتر با گنجایش ۱۰۰ نفر جهت اجرای سمینارها، نشست‌ها، همایش، اکران فیلم، نقد و بررسی کتاب و فیلم و ..
- سالن آمفی تئاتر روباز سرو با ظرفیت بالغ بر ۷۰۰ نفر در فضای پارک ساعی.
- باشگاه ورزشی سرو با فضایی حدود ۴۵۰ متر مربع و ارائه خدمات، آموزشی، تفریحی و... در رشته‌های ورزشی به کلیه گروه‌های سنی.
- رستوران سرو ساعی
- مهد و پیش دبستانی و خانه اسباب بازی
- سایت کامپیوتر
- بخش کانون‌ها و مشارکت‌های مردمی، شهریاران جوان و شورایاری محله.
دوره‌های آموزشی مختلفی مناسب تمام دوره‌های سنی از خردسالان تا بزرگسالان در این فرهنگسرا برگزار می‌شود.
سرفصل‌های آموزشی عبارتند از:
- علوم قرآنی: روخوانی، روانخوانی، تجوید، حفظ خردسال و ...
- ورزشی: شطرنج، کاراته، ایروبیک، پیلاتس، ژیمناستیک، دفاع شخصی، شنا، فوتبال و ...
- ادبی: آموزش فنون شعر فارسی، داستان‌نویسی، فن بیان و سخنوری، خاطره‌نویسی و ...
- تخصصی سفال: حجم سازی، کتیبه، چرخ کاری، نقش برجسته، لعاب و رنگ و ...
- هنرهای صناعی و سنتی: قلم‌زنی، سوخت روی چوب، معرق، کیف‌دوزی، چرم و ...
- روانشناسی و پزشکی: فوریت‌های پزشکی (۳دوره) در پایان از انجمن پرستاری اعتبارنامه عطاء می‌گردد.
- واحد تخصصی مشاوره: خانوادگی، ازدواج، کودک و... به صورت فردی و گروهی.
- هنرهای تجسمی: خوشنویسی (تحریری، نستعلیق، لاتین)، نقاشی موزاییک، طراحی، نقاشی و ...
- نگارخانه: برپایی نمایشگاه‌ها و کارگاه‌های هنری و ...
- کتابخانه: سالن مطالعه، امانت کتاب، بخش مرجع و ...
- کانون‌های مردمی: قرآن و عترت، بانوان، مهارت‌های زندگی، لکنت، شعر، ورزش و ...
فرهنگسرای فردوس (دختران) یکی از فرهنگسراهای فعال در شهر تهران است که در محلۀ صادقیه (‌بلوار فردوس) واقع شده‌است.
این فرهنگسرا علاوه بر کلاس‌های آموزش علمی و هنری، فعالیت‌هایی نیز در زمینه کوهنوردی و گشت‌های سیاحتی دارد که در قالب گروه‌های مختلف، دیدار از نقاط دیدنی اطراف تهران را ترتیب می‌دهد.
این مجموعه ۲۶۷۰ متر مربع زیر بنا دارد و دارای قسمت‌های زیر می‌باشد:
فرهنگسرای خاوران یکی از فرهنگسراهای تهران (منطقه ۱۵) است و از مراکز فرهنگی شرق تهران محسوب می‌شود که در چهار بخش ساختمان اداری، بازارچه فرهنگ و هنر (به صورت روباز در وسط محوطه) و ساختمان مرکزی ساخته شده و در خیابان خاوران، سه راه هاشم‌آباد قرار دارد. این مجموعه در مجاورت آرامستان یهودیان (بهشتیه خاوران) و پردیس تئاتر تهران قرار دارد.
نخستین گام برای احداث فرهنگسرای خاوران در سال ۱۳۶۹ برداشته شد. بدین منظور آرامستان بهاییان تهران (گلستان جاوید) که پس از انقلاب ۱۳۵۷، فعالیت آن کاهش یافته و به نوعی متوقف شده بود، به صورت غیرقانونی تصرف شد و با استفاده از ماشین‌ها و بولدوزرهای سنگین، تخریب شد و نبش قبر گسترده و جابجایی صدها پیکر به صورت گروهی به مکان‌های نامعلوم صورت گرفت که زمینهٔ تصاحب این مکان را فراهم آورد.
این مجموعه از دوازدهم تیر ۱۳۷۲ آغاز به کار کرد.
با تغییر مدیریت در مجموعهٔ فرهنگسرای خاوران در سال‌های اخیر (از سال ۱۳۹۸) بخش‌های زیادی از این مجموعه مورد بهره‌برداری مجدد قرارگرفته است. قسمت‌هایی نظیر پیست کارتینگ، احداث مرکز تفریحی-تربیتی حیاط در فضای چای باغ سابق و نیز باشگاه‌های شمارهٔ یک، ویژهٔ بانوان، آقایان و خصوصاً کودکان و نوجوانان، باشگاه شمارهٔ دو که صرفاً برای بانوان فعالیت دارد و نیز باشگاه شمارهٔ سه که باشگاه بدن‌سازی بوده و در دو نوبت صبح ویژهٔ بانوان و نوبت عصر ویژهٔ آقایان مشغول خدمت‌رسانی می‌باشد.
واحد آموزش واقع در طبقهٔ همکف ساختمان مرکزی می‌باشد که دوره‌های مختلف هنری، تجسمی، قرآنی، موسیقی، کامپیوتر، زبان، هنرهای خانگی، هنرهای دستی و ورزشی را برگزار می‌کند. دوره‌های هنری شامل سفالگری، نقاشی، خوشنویسی، تئاتر، موسیقی، عکاسی و مجسمه‌سازی از سال ۱۳۷۵ تشکیل شد. استادان مختلفی در دوره‌های آموزشی، هنر تدریس نمودند. عکاسی توسط روح‌الله تفرشی، سفالگری توسط هاشم نکویی، نقاشی توسط شیما مطلبی، هنرهای نمایشی توسط محمدرضا دادوند، موسیقی توسط الیاس کهتری و مجسمه‌سازی توسط سهیلا نکومنش شروع به کار نمودند
کتابخانهٔ خاوران در سال ۱۳۷۳ تأسیس شد. در روزهای عادی و غیرتعطیل، واحد امانت از ساعت ۸ تا ۲۰، تالار مطالعه خانم‌ها از ساعت ۸ تا ۲۱، و تالار مطالعه آقایان از ساعت ۸ تا ۲۲ فعالیت می‌کنند.
مجموعهٔ نگارخانهٔ خاوران دارای ۳ گالری و فضایی به مساحت ۷۰۰ متر مربع و با ظرفیت ۲۰۰ تابلو در رشته‌های مختلف هنری می‌باشد.
سالن‌های این بخش شامل سالن «شهید مطهری» با ظرفیت ۳۵۰ نفر، سالن «فرهنگ» با ظرفیت ۲۰۲ نفر، سالن روباز «سوم خرداد» با ظرفیت ۳۰۰۰ نفر و سالن اجتماعات با ظرفیت ۱۰۰ نفر می‌باشد.
خانهٔ کودک شهر شکوفه‌ها در طبقهٔ ۱- قرار دارد و کودکان ۶ ماهه تا ۶ ساله را می‌پذیرد.
این مجموعه روبروی ساختمان اداری و با مساحت ۴۸۰۰ مترمربع در وسط سایت مجموعه بنا گردیده که حدود ۴ متر از سطح زمین پایین‌تر قرار گرفته که به خدمات کپی و چاپ، نوشت‌افزار و هنرهای تجسمی اختصاص دارد.
واحدهای مشاوره در ساختمان مرکزی و اداری می‌باشد. واحد مشاورهٔ ناجا در ساختمان اداری در موضوعات مختلف به رفع مشکل و ارائه راهکار با حضور عوامل نیروی انتظامی فعالیت دارد.
و واحد مشاورهٔ فرهنگسرا از سال ۱۳۷۳ در طبقه اول ساختمان مرکزی در زمینه‌های مشاوره تحصیلی، خانواده، حقوقی، و آزمون‌های روانشناسی خدمات ارائه می‌دهد.
در ضلع شرقی زمین چمنی جهت آموزش رشته‌های ورزشی و برگزاری مسابقات محلی قرار دارد.
عبدالحسین فرمانفرمائیان در زمان قاجار موسوم به عبدالحسین میرزا فرمانفرما (۱۲۳۱، تبریز – ۱۳۱۸، تهران) شاهزادهٔ قاجار و نخست‌وزیر ایران در دوران سلطنت احمدشاه قاجار بود.خداداد فرمانفرماییان، رئیس پیشین بانک مرکزی ایران درگذشت، "بی‌بی‌سی فارسی" خانواده‌های فیروز و فرمانفرمائیان منسوب به او هستند. فرمانفرما پس از روی کار آمدن دودمان پهلوی به تدریج ثروت و نفوذ سیاسی خود را از دست داد.
عبدالحسین میرزا در سال ۱۲۳۱ (مصادف با ۱۲۷۰ هجری قمری) در تبریز متولد شد. پدرش فیروز میرزا پسر شانزدهم عباس میرزا و مادرش حاجیه هُما خانم دخترعموی پدرش و دختر بهمن میرزا بهاءالدوله (پسر سی‌وهفتم فتحعلی‌شاه) بود. تحصیلات را در خانه و زیر نظر پدر و مادر آغاز کرد. سپس وارد دارالفنون شد و در رشتهٔ نظام به تحصیل پرداخت. در سال ۱۳۰۶ قمری لقب «سالار لشکر» گرفت و به فرماندهی قشون آذربایجان منصوب شد. دو سال بعد لقب «فرمانفرما» دریافت کرد و والی کرمان و بلوچستان شد.
در جریان نهضت مشروطیت خود را به آزادیخواهان نزدیک کرد و پس از صدور فرمان مشروطیت در کابینهٔ موقت سلطانعلی وزیرافخم به وزارت عدلیه منصوب شد و این سمت را در کابینهٔ علی‌اصغرخان اتابک حفظ کرد. او در کابینهٔ ناصرالملک و سعدالدوله عهده‌دار وزارت داخله بود و در کابینه‌های اول و دوم تنکابنی سمت وزارت عدلیه داشت. در کابینه‌ اول حسن مستوفی که در سوم امرداد ۱۲۸۹ تشکیل شد به وزارت داخله رسید اما کمتر از دو ماه بعد بر سر اختلاف میان ایل قشقایی و ایل بختیاری در فارس و درافتادن با حاج آقا مجتهد نماینده این ایالت و اینکه ناصرالاسلام نماینده گیلان او را استیضاح کرده بود، استعفا داد. در ترمیم کابینه مستوفی الممالک در هشتم آبان همان سال وزیر جنگ شد که تا پایان این کابینه در اسفند همان سال بر سمت خود باقی ماند. نخستین قانون نظام وظیفه ایران را او پیشنهاد کرد. بنابراین قانون، از هر سی خانوار عشایر یک نفر سوار برای قشون گرفته می شد و تا سه سال می بایست در اختیار وزارت جنگ باشد اما با پایان دوران وزارتش، سپهدار تنکابنی که در دولت بعدی علاوه بر نخست وزیری، وزارت جنگ را نیز بر عهده داشت، این لایحه را از دستور کار مجلس خارج کرد. طرح تشکیل نخستین مدرسه نظام در ایران نیز در وزارت جنگ او تهیه شد اما با پایان عمر وزارتش هیچگاه در دستور کار مجلس قرار نگرفت.
فرمانفرما از نیمه سال ۱۲۹۰ حاکم فارس شد تا اینکه سال بعد جای خود را به مخبرالسلطنه هدایت داد. در یازدهم اردیبهشت ۱۲۹۴ عین‌الدوله او را به عنوان وزیر داخله کابینه خود به مجلس معرفی کرد. فرمانفرما بر سر اغتشاشات کرمانشاه آماج اعتراض نمایندگان مجلس شد که سرانجام در پانزدهم تیر همان سال، دولت عین الدوله را به استیضاح کشیدند. عین الدوله و اعضای دولتش جلسه استیضاح را به حالت قهر ترک کردند و استعفا دادند. فرمانفرما در زمان فترت میان دوره‌های سوم و چهارم مجلس شورای ملی خودش تشکیل کابینه داد و علاوه بر ریاست وزرا، وزارت داخله را نیز بر عهده گرفت. این کابینه پس از یک ماه و نیم سقوط کرد و سپهسالار تنکابنی مأمور تشکیل کابینهٔ جدید شد.
در کودتای ۱۲۹۹ سیدضیاءالدین طباطبایی فرمانفرما و دو پسرش فیروز میرزا نصرت‌الدوله و عباس میرزا سالار لشکر را به زندان انداخت. فرمانفرما برای سیدضیاء پیشکشی قابل ملاحظه‌ای فرستاد و در برابر سیدضیاء قول حفظ جان او و پسرانش را داد.
پس از آزادی از زندان، فرمانفرما توجه خود را به سردارسپه، رئیس جنگ که سابقاً رئیس قراولان خانهٔ او بود، معطوف کرد و در زمرهٔ دوستان رضاشاه قرار گرفت. منوچهر فرمانفرمائیان در خاطرات خود (خون و نفت) سوابق آشنایی رضاشاه و پدرش را به سال‌ها پیش از آن بازگردانده و «رضا ماکسیم» را یکی از تفنگچی‌های پدرش می‌داند و برای مدعای خود عکسی به گواه ارائه می‌دارد.
فرمانفرما از کودتای ۱۲۹۹ عهده‌دار هیچ شغل دولتی نبود و بیشتر اوقات خود را به رسیدگی به املاک و تربیت فرزندانش سپری می‌کرد.
رضاشاه کوتاه‌ زمانی پس از تاج‌گذاری از فرمانفرما خواست تا خانهٔ مسکونی و باغش در خیابان سپه را به او واگذار کند. فرمانفرما که می‌دانست خودداری از واگذاری املاک، سروکار او را با پلیس رضاشاهی خواهد انداخت، بی‌درنگ خانه و باغ را به رضاشاه بخشید و خود با خانواده‌اش در باغ شاه (که سالیانی پیش از احمدشاه خریداری کرده بود) اقامت گزید. کاخ مرمر در زمین‌های فرمانفرما در خیابان سپه احداث شد.فرمانفرمائیان، ستاره. ص. ۷۰
در سال ۱۳۱۵ نصرت‌الدوله دستگیر شد. یک سال بعد خبر درگذشت نصرت‌الدوله در زندان سمنان را به فرمانفرما دادند. فرمانفرما به نصرت‌الدوله بیش از دیگر فرزندانش علاقه داشت و مرگ او تأثیر بدی در روحیه‌اش گذاشت. اجبار رضاشاه در عدم برگزاری مراسم تشییع و ترحیم، اندوه فرمانفرما را دوچندان کرد.فرمانفرمائیان، ستاره. ص. ۱۳۲ رضاشاه بازماندگان نصرت‌الدوله را مکلف کرد رشوهٔ ۲۸۰۰۰ پوندی انگلستان به نصرت‌الدوله در عقد قرارداد ۱۹۱۹ را به دولت بازگردانند. فرمانفرما برای تأمین وجه درخواستی، مقدار قابل توجهی از اموالش را فروخت.فرمانفرمائیان، ستاره. ص. ۱۳۳ در همان سال رضاشاه باغ شاه را تصرف کرد. مرگ نصرت‌الدوله و ضبط اموال فرمانفرما توسط رضاشاه، او را ضعیف و ناتوان ساخت. فرمانفرما در سال ۱۳۱۸ پس از دو سکتهٔ مغزی پیاپی در سن هشتاد و هفت‌سالگی در باغ ییلاقی خود (واقع در رضوانیهٔ شمیران) درگذشت. او را در آرامگاهی در نزدیکی قبر نصرت‌الدوله در شاه عبدالعظیم به خاک سپردند.فرمانفرمائیان، ستاره. صص. ۱۵۵–۱۵۴
فرمانفرما از مالکان معتبر ایران بود و املاک وسیعی در آذربایجان، کرمانشاه، کردستان، فارس، کرمان، کرج و تهران داشت. فرمانیه از املاک فرمانفرما بود که به پسرش نصرت‌الدوله بخشید.
فرمانفرما بخشی از املاک خود را برای تأسیس بیمارستان، مدرسه و مسجد وقف کرد. نخستین مدرسهٔ دخترانهٔ رسمی و غیرمذهبی شیراز به هزینهٔ فرمانفرما تأسیس شد.فرمانفرمائیان، ستاره. ص. ۵۳ او همچنین در دوران نخست‌وزیری خود ملکی را به منظور پی‌ریزی ساختمان انستیتو پاستور اهدا کرد.فرمانفرمائیان، ستاره. ص. ۶۱ از مأموریت‌های جنگی فرمانفرما می‌توان به دفع تجاوز قوای عثمانی به مرزهای ایران و نیز دفع فتنهٔ سالارالدوله در کردستان و کرمانشاه در زمان سلطنت محمدعلی‌شاه اشاره نمود.
فرمانفرما با سیدحسن مدرس دوستی و رفت‌وآمد داشت. بعضی از فرزندان فرمانفرما به این دوستی اشاره کرده‌اند. در مجموعه تلویزیونی هزاردستان به کارگردانی علی حاتمی، شخصیت هزاردستان با اقتباس از فرمانفرما ایجاد شده‌است.
عبدالحسین میرزا فرمانفرما دو بار به حکومت کرمانشاه رسید. حکومت اول او از ۱۲۸۱ تا ۱۲۸۳ خورشیدی (۱۹۰۵-۱۹۰۲ میلادی) و حکومت دوم او از ۱۲۹۰ تا ۱۲۹۳خورشیدی (۱۹۱۴-۱۹۱۱ میلادی) ادامه داشت.اتحادیه، منصوره (نظام مافی)، ۱۳۹۲: ص ۹. دورۀ‌اول حکومت فرمانفرما بر کرمانشاه با اپیدمی وبا در این منطقه در سال ۱۲۸۲ خورشیدی (۱۹۰۴-۱۹۰۳ میلادی) همراه بود.اتحادیه، منصوره (نظام مافی)، ۱۳۹۲: ص ۹.
فرمانفرما در سی‌سالگی با فاطمه‌خانم عزت‌السلطنه دختر چهارم مظفرالدین‌شاه و تاج‌الملوک (دختر عزت‌الدوله و امیرکبیر) ازدواج کرد و تا بیست سال بعد همسری اختیار نکرد. پس از مدتی عزت‌السلطنه بنای ناسازگاری گذاشت، از جمله زمانی که فرمانفرما پسر بزرگش نصرت‌الدوله را به ازدواج با آمنه (دختر نجم‌السلطنه و خواهر تنی محمد مصدق) وادار کرد، عزت‌السلطنه مخالفت ورزید. ازدواج با غیر قاجار از نظر عزت‌السلطنه در شأن پسرش نبود و سرانجام پس از دو سال دشمنی و بدگویی نصرت‌الدوله به اجبار مادرش، آمنه را طلاق داد. حتی به دستور عزت‌السلطنه، نوزاد تازه ‌به ‌دنیا آمده، مظفر را از مادرش جدا کردند. نجم‌السلطنه خواری و رنجی را که بر دخترش روا شده بود بر فرمانفرما نبخشید و فرمانفرما نیز با عزت‌السلطنه که روابط دوستانهٔ او را با خواهرش برهم زده بود، به کلی قطع رابطه کرد. پس از این ماجرا، فرمانفرما با زنان دیگری ازدواج کرد و از آن‌ها صاحب سی فرزند شد.فرمانفرمائیان، ستاره. ص. ۵۵
پس از اجباری شدن نام خانوادگی توسط رضاشاه و حذف القاب، عبدالحسین میرزا لقب خود «فرمانفرما» را به عنوان نام خانوادگی انتخاب کرد. اغلب فرزندان او نام خانوادگی «فرمانفرمائیان» و برخی «فیروز» (برگرفته از نام پدر فرمانفرما، فیروز میرزا) را برای خود برگزیدند.فرمانفرمائیان، ستاره. ص. ۲۵ فرمانفرما دایی محمد مصدق و داماد و برادرزن مظفرالدین‌شاه قاجار بود.
شکرالله خان شجاع نظام مرندی حاکم مرند بود. در جریان جنبش مشروطه ایران از مخالفان سرسخت مشروطه بود. در محاصره تبریز و جنگ با تبریزیان شرکت مؤثر داشت. با بمبی که حیدرخان عمواوغلی برایش فرستاد، همراه پسرش «شجاع لشکر» در ۲۸ اکتبر ۱۹۰۸ (میلادی) کشته شد.ژانت آفاری، ۱۳۸۵، ص ۱۹۵
لرد جُرج ناتانیل کرزن ، از سیاستمداران و رجال معروف بیست و پنج سال نخست قرن بیستم در بریتانیا و ایران‌شناس بود.
در سال ۱۸۵۹ در دربی شر در انگلستان متولد شد. پدرش اسقف نامداری بود.
جرج ناتانیل کرزن اولین فرزند یازده‌گانه پدر و مادر خود بود. مادرش او را با نهایت سختی زایید و سه روز در زایمانش درد کشید. این ماجرا در روح مادر اثر گذاشت و تا پایان عمر این فرزند را بد می‌داشت. این رفتار مادر در سیرت و اخلاق فرزند بزرگ سر بی اثر نبود، و حتی نوشته‌اند که در رفتارش نسبت به دیگران خاصه زنان تأثیر نمود. از هفت سالگی جرج زیر دست پرستار بدسرشتی افتاد. این زن در کار تربیت او و خواهرانش اختیارات تام داشت و نسبت به کودکان سخت‌گیری بسیار می‌کرد. پس این پیش‌آمد هم در روح او اثری ناگوار گذاشت. عجیب‌تر آنکه جرج در مدرسه نیز گرفتار مربی خشنی شد و سرنوشت باز او را دچار کینه ساخت و اثرات سوء قدرت‌نمایی و بدمنصبی این مربی در ذهن او راسخ گردید. اما با همه این ناکامی‌ها و گرفتاری‌های خانه و مدرسه، وی شاگردی بسیار ممتاز بود. در دروس و به خصوص انشاء استعداد فراوان نشان داد. سپس به رسم خانواده‌های اشرافی به کالج ایتن وارد شد و مدارج ترقی را پی در پی پیمود. ولی پدر و مادرش حتی در جشن‌های کالج به دیدن فرزند نمی‌رفتند و از او حمایتی نمی‌نمودند. کرزن از همان جوانی خود را برتر از دیگران می‌پنداشت و سودای رهبری و ریاست داشت. در کالج همیشه شاگرد اول بود و در سراسر دوران تحصیلی بیش از شاگردان دیگر جایزه گرفت. در هجده سالگی سرپرستی چند گروه از دانشجویان را برعهده داشت و از همین موقع آثار نبوغ جوان خودساخته رفته رفته نمایان می‌گردید. در سال ۱۸۷۸ به دانشگاه آکسفورد رفت و در این هنگام وقتی نزد پدر و مادر به خانه اجدادی خود رفته بود، در حین سواری از اسب فرو افتاد و به ستون فقراتش آسیب شدید رسید. هرچند ظاهراً معالجه شد اما تا پایان عمر از این درد می‌نالید و این ناخوشی در کار و زندگی او اثرات ناگوار نمود.
جرج کرزن همواره سرگرم نوشتن بود و از این رو عالی‌ترین جایزه ادبی دانشگاه آکسفورد به مناسبت مقاله‌ای که در باب بیت‌المقدس نوشته بود نصیب او گردید. می‌نویسند از ۲۴ سالگی کرزن قامت و چهره دلپذیر یافت و در همه جا مورد توجه زنان بود و به محافل ادبی رفت و آمد داشت. در سال ۱۸۸۴ جایزه دیگری را در مسابقه تاریخ‌نویسی دانشگاه آکسفورد برد. در این دوره توجه زعمای حزب محافظه‌کار را جلب کرد. در سال ۱۸۸۶ به عضویت مجلس مبعوثان منتخب گردید. سپس به سفر دور دنیا رفت و طی همین مسافرت بود که نام شرق نزدیک در ذهنش نقش بست. سه سال بعد با عنوان خبرنگار روزنامه تایمز به ایران آمد. در بازگشت به مطالعات وسیعی در باب کشور ما پرداخت و در ۳۱ سالگی به تحریر کتاب ایران و قضیه ایران مشغول شد و می‌گویند نه ماه شب و روز را در خانه حقیری که در حومه لندن اجاره کرده بود صرف کار این تألیف نمود. کرزن در دوره وزارت خارجه لرد سالزبوری معاون او و مهردار سلطنتی شد. این مقام در آن سن و سال جوانی قبلاً نصیب کسی نشده بود. با اینکه داستان عشقی او با زنی زیبا و هنرمند انگلیسی بر سر زبان‌ها افتاده بود، در واشینگتن با دختری آمریکایی از خانواده‌ای ثروتمند ازدواج کرد و در ۳۹ سالگی با احراز عنوان لرد از جانب ملکه ویکتوریا جوان‌ترین نایب‌السلطنه هندوستان شد.
دوران پنج سال تحصیل در آکسفورد جُرج را با بسیاری از مسائل مهم روز و سیاستمداران زمانش آشنا کرد. نطق‌هایی که در «انجمن ادبی آکسفورد» ایراد می‌کرد و همچنین مقالاتی که برای روزنامه‌های لندن می‌نوشت به شناساندن او در محافل ذی‌نفوذ کمک شایانی کرد و همین شهرت موجب شد تا در سال ۱۸۸۶ اولین بار نماینده مجلس گردد و یک سال بعد سفر به دور دنیا را آغاز کرد و شیفته آسیا شد.
آنچه کرزن با دیدی محققانه و ژرف در اثنای این جهانگردی به رشته تحریر درآورد به شکل مقالاتی در روزنامه "تایمز" لندن به چاپ رسید و همین مقاله‌ها بود که استخوان‌بندی سه کتاب معروف وی، "روسیه در آسیای مرکزی" (۱۸۸۹)، "ایران و قضیه ایران" (۱۸۹۲) که نام‌آورترین اثر او بود و "مشکلات خاور دور" (۱۸۹۴) را تشکیل داد.
در سال ۱۸۹۱ با قبول مقام معاونت وزارت امور هندوستان اولین گام خود را در نردبان سیاست برداشت و سال ۱۸۹۹ نایب السلطنه هندوستان گردید و مدت هفت سال فرمان فرمایی و نیابت سلطنت در هندوستان را عهده‌دار بود. در خلال این مدت به کامیابی‌های بزرگ دست یافت، ولی به علت اختلاف نظر با وزارت جنگ انگلیس مجبور به استعفا گردید و در سال ۱۹۰۵ به انگلستان بازگشت و به ریاست دانشگاه آکسفورد برگزیده شد و تا مدتی به مطالعه و تحقیق و تألیف و اصلاح اوضاع دانشگاه پرداخت.. نصرالله نیک‌بین، "فرهنگ جامع خاورشناسان مشهور و مسافران به مشرق زمین"، ج ۲، تهران: آرون، ۱۳۷۹، ص ۸۰۰–۸۰۴.
در سال ۱۹۱۵ مجدداً وارد عرصه سیاست شد و به دولت ائتلافی هربرت هنری اسکویت پیوست و هنگامی که لوید جُرج بر سر کار آمد، او به عنوان لرد به ریاست مجلس اعیان رسید؛ و از آن پس یکی از اعضای هیئت دولت بود که به سیاست و امور جنگ جهانی اول پرداخت و در دولت پس از جنگ به عنوان وزیر خارجه انتخاب شد.هرولد جُرج نیکلسون، "آخرین سال‌های زندگی سیاسی لرد کرزن"، برگردان اصغر قراگوزلو، تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، ۱۳۸۰، ص ی. لرد کرزن یک سال پس از پایان جنگ جهانی اول (۱۹۱۹) در زمان وزارتش در امور خارجه سیاستی را اجرا کرد که بر اثر آن نزد ایرانیان منفور شد. در آن تاریخ به اشاره او میان وثوق‌الدوله نخست‌وزیر ایران و سِر پِرسی کاکس نماینده دولت بریتانیا قرارداد ۱۹۱۹ به امضا رسید که مقامات انگلیسی را ناظر بر سازمان‌های ارتشی و دارایی ایران می‌کرد. مسلماً انگیزه عقد چنین پیمانی ترس کرزن از ناحیه روس‌ها و تدبیرش برای ایجاد موانعی بر سر راه توسعه‌طلبی رژیم جدید شوروی و تحکیم سلطه انگلستان بر ایران بود.نصرالله نیک‌بین، ص ۸۰۴. او طی یادداشتی در خصوص قرارداد مذکور چنین نوشت:
لرد کرزن پس از پنج سال خدمت در پست وزارت امور خارجه سرانجام در بیستم مارس ۱۹۲۵ بر اثر بیماری در ۶۶ سالگی درگذشت.
وی در طول دوران خدمت خود در امور خارجه نقش بزرگی در سیاستگذاری بریتانیا ایفا کرد و در محافل سیاسی صاحب نظر در امور ایران و هندوستان شناخته می‌شد؛ هرچند خاطره تلخ پافشاری او در عقد قرارداد ۱۹۱۹ با ایران طبعاً داوری هر دانش‌پژوه ایرانی را دربارهٔ او متأثر می‌سازد.
خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در ۱۲ شهریور سال ۱۳۹۴، ادبیات دولتمردان آمریکایی در قبال جمهوری اسلامی را شبیه ادبیات «لرد کرزن» بریتانیایی خواند. او گفت: «آقایان و خانم‌ها در مجموعه هیئت حاکمه آمریکا مثل انگلیسی‌های قرن نوزدهم حرف می‌زنند؛ یعنی از دنیا و از تاریخ، واقعاً دو قرن عقبند، یک جوری حرف می‌زنند که فرض کنید «لرد کرزن» در یک زمانی در خلیج فارس نسبت به ایران یا نسبت به منطقه حرف می‌زد؛ حرف زدنشان اینجوری است؛ دنیا فرق کرده. امروز ابرقدرت‌ها چنین قدرتی ندارند، چنین توانایی‌ای ندارند، عرضه یک چنین کاری را ندارند؛ بعد هم طرف، جمهوری اسلامی است؛ طرف، فلان کشور عقب‌افتاده فلان قاره نیست که شما هرچه دلتان بخواهد بگویید.»
فرهنگسرای گلستان یکی از فرهنگسراهای فعال در شهر تهران است.
این فرهنگسرا، اسفند ماه سال ۱۳۷۶ در زمینی به مساحت ۶۲۵۰ مترمربع در ۵ طبقه بنا شده و در منطقه ۸ شهرداری تهران واقع است. این فرهنگسرا دارای نگارخانه، آمفی تئاتر و کتابخانه‌است.
فعالیت‌هایی که در این مکان برگزار می‌شود شامل هنرهای تجسمی، آموزش انواع هنرهای دستی، موسیقی وعلوم قرآنی است. نگارخانه این مجموعه هر هفته آثاری از هنرهای دستی و تجسمی را به معرض نمایش می‌گذارد. از آمفی تئاتر این مجموعه برای نمایش فیلم و اجرای تئاتر، موسیقی، برگزاری سمینار و سخنرانی استفاده می‌شود.
پارک قیطریه یکی از بوستان‌های شمال شهر تهران است که در محلهٔ قیطریه و در ناحیه هفتنقشه منطقه یک شهرداری تهران، انتشارات ایرانشناسی به شماره شابک: 1-48-8351-600-978منطقه ۱ شهرداری تهران واقع شده‌است.
این بوستان در شمال بزرگراه صدر و انتهای خیابان قیطریه واقع است و از شمال به فرمانیه، از جنوب به میدان پیروز و بزرگراه صدر، از شرق به چیذر و از غرب به قیطریه و خیابان شریعتی محدود می‌شود.
بوستان قیطریه در گذشته باغی متعلق به خواهر تنی ناصرالدین شاه قاجار بوده و به روایت تاریخ میرزا تقی خان امیرکبیر ساختمانی که اکنون محل فرهنگسرا و کتابخانه پارک می‌باشد و در ضلع شمال غربی پارک واقع شده‌است را در آن احداث نمود.
در ابتدا این باغ بافتی جنگلی داشته‌است. در سال ۱۳۵۶ به همت شهردار وقت تهران دکترغلامرضا نیک‌پی که خود نوه دختری شاهزاده ظل السلطان فرزند ناصرالدین شاه بوده‌است، با وقف قسمتی از زمینهای موروثی خود و با خرید و تجمیع باقیمانده باغ که در دست ورثه صدیق الدوله، از نواده‌های قاجار و داماد میرزا علی‌اصغر اتابک بود که به میرزا علی اصغر خوان آبدار هم معروف بود، باغ بزرگ قیطریه را به پارک تبدیل می‌کند. به همین دلیل است که پارک قیطریه هندسه نامنظم دارد و مساحتی در حدود ۱۰۳٬۰۰۰ متر مربع دارد که فضای گل‌کاری و چمن‌کاری آن در کنار انبوه درختان قدیمی جلوه خاصی به آن داده‌است. در سال ۱۳۵۶ بخش‌هایی از باغ قیطریه توسط وارثان آن در اختیار شهرداری تهران قرار داده شد تا به پارک تبدیل شود. در سال ۱۳۷۲ نیز بقیه محدوده این باغ به بوستان قیطریه اضافه و ساختمان آن بعد از مرمت و تغییر کاربری به فرهنگسرای ملل تبدیل شد.
استخر بوستان به شکل هندسی نامنظم است. از گونه‌های درختی پارک می‌توان از نارون، کاج، سرو نقره‌ای، زبان گنجشک، اقاقیا، بلوط، گردو، داغداغان، افرا، توت، بید مجنون، چنار، صنوبر، ماگنولیا، سدروس، نوئل و درختچه‌هایی نظیر زالزالک، نرگس درختی، زرشک، سوداغ، بوداغ و گز در قسمت ورودی جنوبی بوستان نام برد.
در بخشی از پارک قیطریه آلاچیق‌هایی تعبیه شده‌است، که اهالی و عموم مردم می‌توانند در آن جمع شده و اوقات فراغت خود را بگذرانند. برنامه‌هایی مانند بازی‌های دسته جمعی میان اهالی رواج دارد و در بعضی از آلاچیق‌ها افرادی را می‌بینید که سرگرم بازی‌های گروهی هستند. تماشای بازی این افراد یکی از جذاب‌ترین تفریحات مردم است. در فصل بهار و پاییز این پارک زیبایی بسیاری دارد و به یکی از بهترین پارک‌های تهران برای عکاسی تبدیل می‌شود.
به دلیل راه‌های متعدد و تودرتو، این بوستان محل مناسبی برای ورزشهای مختلف فراهم آورده‌است.
فرهنگسرای ملل که در وسط بوستان زیبای قیطریه قرار دارد، از سال ۱۳۷۳ شروع به کار کرده و به یک مرکز مهم فرهنگی، هنری و آموزشی برای ساکنان قیطریه تبدیل شده‌است. این مرکز دارای امکاناتی از قبیل کتابخانه، نگارخانه، سالن همایش و کلاسهای آموزشی مختلف می‌باشد.
در این فرهنگسرا برنامه‌های مختلف و متنوعی از جمله برنامه‌هایی مرتبط با جشن‌ها و اعیاد ملی مذهبی مانند شب یلدا و عید نوروز، هفته‌های فرهنگی کشورها و شهرهای مختلف، شعر خوانی، نقاشی و تئاتر کودک، آشنایی با شیوه صحیح تربیت فرزندان، نمایشگاه سه بعدی کودک، نقد و بررسی فیلم و کتاب و … برگزار می‌شود.
در کنار برنامه‌های فرهنگی، کلاس‌های آموزشی مانند آموزش انیمیشن، نویسندگی، قصه گویی، زبان انگلیسی، بازیگری، کارگردانی به کیفیت فعالیت‌های ارایه شده توسط این فرهنگسرا اضافه کرده‌است.
در نگارخانه ملل (امیرکبیر) نمایشگاه‌های خارجی و داخلی برگزار می‌شود که هدف از آن ارتباط با هنرمندان و نمایش آثار آنهاست. در سال ۱۳۷۹ فرهنگسرای ملل دچار آتش‌سوزی شد و پس از آن دوباره مورد بازسازی قرار گرفت و به‌شکل کنونی درآمد.
امکانات سالن: میکسر، باند، سیستم صوتی، پرده نمایش سیار، سیستم گرمایش و سرمایش
فرهنگسرای ملل یکی از فرهنگسراهای فعال در شهر تهران است. این فرهنگسرا در بوستان قیطریه واقع شده‌است.
ساختمان کاخ قیطریه که اکنون از آن به عنوان فرهنگسرای ملل یاد می‌شود توسط میرزا علی‌اصغر اتابک در زمان قاجار ساخته شده‌است.
این عمارت در سال ۱۳۷۲ توسط شهرداری تهران خریداری و بازسازی شد و با نام فرهنگسرای امیرکبیر (فرهنگسرای ملل کنونی) از سال ۱۳۷۳ آغاز به کار کرد. این فرهنگسرا فعالیت‌های آموزشی و هنری مختلف را در خود جای داده و به مرکزی فرهنگی برای ساکنان قیطریه تبدیل شده‌است.
فرهنگسرای ملل دارای امکاناتی از قبیل کتابخانه، نگارخانه، سالن همایش و کلاسهای آموزشی مختلف می‌باشد.
در نگارخانه امیرکبیر (ملل) نمایشگاه‌های داخلی و خارجی برگزار می‌شود که هدف از آن ارتباط با هنرمندان خارجی و نمایش آثار آنهاست.
ساختمان فرهنگسرای امیرکبیر(ملل) در سال ۱۳۷۹ دچار آتش‌سوزی شد که پس از آن مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت و از آن تاریخ تا کنون با نام فرهنگسرای ملل شناخته می‌شود.
در حادثه سقوط پرواز شماره ۳۷۰۴ هواپیمایی آسمان، «عبدالرضا کردی» رئیس فرهنگ‌سرای ملل و استاد حوزه خانواده و خلاقیت، جان خود را از دست داد.
فرهنگسرای هنر یا فرهنگسرای ارسباران یکی از فرهنگسراهای فعال در شهر تهران است.
این فرهنگسرا در آبان ۱۳۷۴ توسط شهرداری تهران تأسیس شد. هفت کانون هنری تجسمی، صنایع دستی، موسیقی، نمایش، معماری، فیلم و عکس در کنار واحدهای آموزشی، روابط عمومی، مذهبی و ورزش فعالیت می‌کنند.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های فرهنگسرا، کتابخانه با مساحت ۳۰۰ متر مربع است که دارای دو سالن مجزا برای قرائت خانم‌ها و آقایان است. کتابخانه فرهنگسرای هنر دارای ۱۲۳۰۰ جلد کتاب فارسی و ۷۲۹ نسخه کتاب انگلیسی است و روزانه ۲۱ روزنامه در آن موجود است و ۱۰ مجله فارسی و یک مجله ژاپنی به‌طور ماهانه در اختیار مراجعه‌کنندگان قرار می‌گیرد.
از دیگر بخش‌های فرهنگسرا، سالن نمایش با ظرفیت ۳۰۱ صندلی در طبقه پایین و ۲۹ صندلی جهت میهمانان است. نگارخانه هنر نیز در بازارچه پنجشنبه و جمعه خود، صنایع دستی مختلف عرضه می‌کند. نگارخانه عکس فرهنگسرا با برپایی نمایشگاه‌های مختلف در این مرکز فعال است.
فرهنگسرای هنر با برپایی کلاس‌های آموزشی هنرهای سنتی ایران رشته‌های نگارگری، طراحی قالی، تذهیب، خوش‌نویسی ،(در سطوح مختلف) نقاشی قهوه‌خانه‌ای و رشته‌های قصه‌نویسی، ویراستاری، طراحی و نقاشی و هم‌چنین در حوزه ملی، فرامنطقه‌ای، منطقه‌ای، محله‌ای،از طریق کانون‌های نمایش، موسیقی، ادبی همراه با واحدهای روابط عمومی، آموزشی، امور اجتماعی مشارکت دارد.
این فرهنگسرا در بزرگراه رسالت، نزدیکی پل سیدخندان، خیابان ارسباران واقع شده‌است.
معرفی فرهنگسرای ارسباران در همشهری آنلاین
میرزا علی‌اصغر خان اتابک (۱۶ بهمن ۱۲۳۶ ه‍.خ تهران – ۸ شهریور ۱۲۸۶ ه‍.خ تهران)، ملقب به امین‌السلطان، صدراعظم ۳ پادشاه قاجار؛ ناصرالدین‌شاه، مظفرالدین‌شاه و محمدعلی‌شاه بود، که فرزند دوم ابراهیم‌خان امین‌السلطان محسوب می‌شد. وی از گرجی‌های ایران بود که به ترتیب به القاب صاحب‌جمع، امین‌السلطان، و اتابک اعظم ملقب شد و قریب به ربع قرن، در سمت‌های وزیری، وزیراعظمی و صدراعظمی مشغول به کار بود.
او در ۸ شهریور ۱۲۸۶ هجری خورشیدی (۲۲ رجب ۱۳۲۵ ه‍.ق) در جریان جنبش مشروطه، به دست عباس‌آقا تبریزی کشته شد و در قم به خاک سپرده شد.
علی اصغر خان در زمان حیات پدر، ملقب به صاحب‌جمع (متصدی شترخانه و قاطر خانه) بود و پس از آن که «میرزا علی‌خان امین الممالک» رئیس «دارالشورای کبری» در سال ۱۲۹۹ ه‍.ق ملقب به امین‌الدوله شد، میرزا علی‌اصغرخان لقب قبلی او را گرفته و ملقب به «امین‌الملک» گردید و مدت ۱۴ ماه ملقب به این لقب بود؛ که میرزا ابراهیم، پدرش در سال ۱۳۰۰ ه‍.ق به هنگام مسافرت ناصرالدین شاه به مشهد، درگذشت و ناصرالدین شاه پس از درگذشت او تمام مشاغل پدر، از قبیل بیوتات سلطنتی، انبار غله‌ی مرکزی، ضراب‌خانه، گمرکات و خزانه، به انضمام وزارت دربار و لقب امین‌السلطانی را به پسرش؛ میرزا علی‌اصغرخان، که در آن هنگام جوانی ۲۶ ساله بود، منتقل نمود.بامداد، مهدی؛ "شرح حال رجال ایران"، تهران، گلشن، چاپ سوم،1362، ج2، ص 389
او در کودکی و نوجوانی زیر دست پدر خود، تحصیلات نه چندان عمیقی آموخت، اما با توجه به هوش و زیرکی و حافظهٔ خاصی که داشت، هر چه را می‌دید و می‌شنید، فرا می‌گرفت و محفوظات خود را بسیار به موقع، به کار می‌بست. وی پس از مرگ مستوفی‌الممالک خود را به شاه بسیار نزدیک کرد و مورد توجه شاه قرار گرفت و در اواخر صدارت «مستوفی‌الممالک»، محور قدرت و گردانندهٔ چرخ مملکت بود و رجال دولت، برای رسیدن به جاه و مقام، به او متوسل می‌شدند.صفایی، ابراهیم؛ رهبران مشروطه – اتابک، ص .11
میرزا یوسف مستوفی‌الممالک در سال ۱۳۰۳ ه‍.ق درگذشت، پس از وی امین‌السلطان با همان مقام وزارت دربار، تا ۲ سال، بر کلیه امور وزارتخانه‌ها نظارت داشت، تا اینکه در سال ۱۳۰۵ ه‍.ق ناصرالدین شاه رسماً امور کشور را به او سپرد.همان، ص 11-12
ناصرالدین شاه در این زمان ۳ نفر را برای امر صدارت در نظر داشت، «قوام‌الدوله» میرزا عباس‌خان تفرشی، «عضدالملک» (علی‌رضاخان عضدالملک) و امین‌السلطان، شاه دست به استخاره زد، تا یکی از آن‌ها را برای صدارت انتخاب کند، ولی استخارهٔ امین‌السلطان بد آمد و ۲ نفر دیگر خوب، تصمیم شاه در نهایت امر این بود، که امین‌السلطان را به صدارت برگزیند.بامداد، مهدی؛ شرح حال رجال ایران، ج2، ص 394
در دوره‌ای که او به صدارت انتخاب شد، رقابت روسیه و انگلستان در ایران به شدت رو به افزایش بود. سفرای هر دو کشور تلاش می‌کردند تا نظر شاه و امین‌السلطان را به سمت خود جلب کنند و سرانجام هم انگلیسی‌ها موفق به جلب نظر امین‌السلطان به سمت خود شدند.صفایی، ابراهیم؛ رهبران مشروطه – اتابک، ص 12
با تمایل شاه و وزیر اعظمش به سَمت انگلستان، ناصرالدین شاه برای بار سوم در دوازدهم شعبان ۱۳۰۶ ه‍.ق عازم اروپا شد.رضوانی، محمداسماعیل و قاضیها، فاطمه؛ روزنامه خاطرات ناصرالدین‌شاه در سفر سوم فرنگستان، جلد 1،انتشارات سازمان اسناد ملی ایران،1378 دولت انگلستان که به علت مشکلات داخلی نتوانسته بود در سفر قبلی به خوبی از شاه ایران پذیرایی کند در این سفر جبران مافات کرد و ناصرالدین شاه را مورد توجه قرار داد. شاه از کشورهای روسیه، لهستان، آلمان، هلند، بلژیک و انگلستان دیدن کرد. در آخر سفر هم «میرزا ملکم خان» توانست با تقدیم هدایایی به شاه و همراهان امتیاز بخت آزمایی را از ایران گرفته و آن را به مبلغ چهل هزار لیره انگلیسی به یک مؤسسه انگلیسی در ایران بفروشد.مهدوی، هوشنگ؛ تاریخ روابط خارجی ایران، تهران، سپهر، چاپ اول، 1349، ص 171 اعطای این امتیاز مورد مخالفت برخی از رجال ایران و علمای مذهبی قرار گرفت و شاه هم پس از ورود به ایران این امتیاز را لغو کرد.پیرنیا، حسن؛ مشیر الدوله عباس اقبال، دوره تاریخ ایران، تهران، انتشارات کتابخانه خیام، بی تا، ص 846
اعطای این امتیاز و لغو آن موجب شد تا بین امین‌السلطان و میرزا ملکم خان اختلاف بروز نماید و صدراعظم موجبات عزل ملکم خان را از وزیر مختاری ایران در انگلستان فراهم ساخت و به جای وی «میرزا محمد علی خان علاء السلطنه» را به وزیر مختاری به لندن فرستاد؛ و این امر باعث شد که میرزا ملکم خان مخالف شاه و صدراعظم شود و روزنامه «قانون» را منتشر کرد.صفایی، ابراهیم؛ رهبران مشروطه – اتابک، ص 14
سفر شاه و صدراعظم به اروپا سر آغاز اعطای امتیازات گسترده به خارجیان گردید. یکی از این امتیازات، اعطای امتیاز انحصار دخانیات به یک شرکت انگلیسی به نام «تالبوت» بود که در پانزده فصل قراردادی بین دولت ایران و شرکت صاحب امتیاز به امضاء رسید که به موجب آن انحصار خرید و فروش تنباکوی ایران به مدت پنجاه سال به تالبوت واگذار شد و مقرر شد که شرکت انگلیسی هر سال پانزده هزار لیره انگلیسی به دولت ایران بپردازد.ناظم الاسلا کرمانی، تاریخ بیداری ایرانیان، تهران سپهر، چاپ سوم، 1363، ج1، ص12
شرکت در آغاز فعالیت با مخالفت علمای مذهبی، دولت روسیه و مردم روبه‌رو شد و علمای مذهبی از جمله «آیت الله میرزای شیرازی» با مخالفت با این امتیاز موجب لغو آن شدند و دولت ایران پانصد هزار لیره غرامت به شرکت انگلیس پرداخت کرد.خواجه نوری، محمود؛ تاریخ دیپلماسی ایران، تهران، انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، چاپ اول، 1352، ص 226
همچنین امتیاز تأسیس «بانک شاهنشاهی» در سال ۱۳۰۷ ه‍.ق به «رویتر» برای مدت شصت سال واگذار شد؛ و همچنین اجازه استخراج نفت به رویتر واگذار گردید.شمیم، علی اصغر؛ ایران در دوره سلطنت قاجار، تهران، بهزاد، چاپ اول،1378، ص 45-244 بعد از لغو امتیاز تالبوت، امین‌السلطان تغییر رویه داده و به روس‌ها نزدیک شده بود و این امر باعث شد که روس‌ها نیز دارای امتیازاتی شوند. در سال ۱۳۱۰ ه‍.ق قراردادی در شش فصل پیرامون دو قریه «فیروزه» و «حصار» بین دو کشور منعقد شد و سرزمین‌های از دست رفته شمال خراسان از طرف ایران به رسمیت شناخته شد و تشکیل «بانک استقراضی» روس در این زمان روی داد. این سیاست و نزدیکی به روس‌ها ادامه داشت تا اینکه در سال ۱۳۱۳ ه‍.ق ناصرالدین شاه به قتل رسید.شمیم، علی اصغر؛ ایران در دوره سلطنت قاجار، ص 251