moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
بهبودباوری یا ملیوریسم (به انگلیسی:Meliorism) اندیشه‌ای متافیزیکی است که می‌گوید پیشرفت مفهومی حقیقی است که باعث بهبود جهان می‌شود. بنا بر این اندیشه انسان می‌تواند از طریق دخالت در روند امور طبیعی، نتیجه‌ای متفاوت ایجاد کند که می‌تواند بهتر از آن‌چیزی باشد که امور در حالت طبیعی پیش می‌آوردند.
اندیشه متضاد با این اندیشه آپولوژیسم است.
بهبودباوری به عنوان یک مفهوم فردی و اجتماعی، مبنای اندیشه‌های لیبرال دموکراسی و حقوق بشری است.
کارآگاه، در حقیقت، افرادی هستند که به وسیلهٔ مدارک موجود، مثلاً در صحنهٔ جرم، مطلب مهم و حائز اهمیت پلیس، از آثار انگشت، آثار دی‌ان‌ای، ردپاها و مسائلی مانند این، در کشفیات و استنتاج‌هایشان بهره می‌گیرند. همچنین، آن‌ها از طریق گفتگو با افراد حاضر در صحنهٔ جنایت، یا افرادی که به نحوی با جنایت مرتبط اند و با تحقیق در رابطه با سابقهٔ افراد، اطلاعاتی راجع به جرم و جنایت کسب می‌کنند. لازم نیست که حتماً قتلی روی داده باشد. در سرقت‌ها، آدم‌ربایی‌ها، باج گیری‌ها و مسائل دیگری مانند این نیز، کارآگاه‌ها وارد عمل می‌شوند. .
فرانسیس ویدوک
فرانسیس ویدوک اولین کارآگاه جهان به‌شمار می‌رود. او در سال ۱۷۷۵ در فرانسه دیده به جهان گشود. ویدوک زمانی سرباز بود ولی جذب نیروی پلیس شد. عده زیادی معتقدند که ویدوک اولین خالق بخش کارآگاهی اداره‌های پلیس، خالق اولین دفتر کارآگاه خصوصی و حتی خالق اولین داستان‌های کارآگاهی است. ویکتور هوگو شخصیت بازرس ژاور در رمان بینوایان را بر اساس او خلق کرده‌است.ژاور
جی ادگار
جان ادگار در سال ۱۹۲۴ به مقام ریاست «ادارهٔ آگاهی» که یک ادارهٔ دولتی بود منصوب گشت، او این اداره را که بعداً در ۱۹۳۵ به اداره تحقیقات فدرال (اف‌بی‌آی) تغییر نام داد.جی. ادگار هوور متدهای تجربی جی ادگار در حل معماهای بسیاری حتی بعد از خودش مورد استفاده قرار گرفت. جی ادگار، تا پایان عمرش به مدت ۴۸ سال در سمت رئیس اف‌بی‌آی باقی ماند.
پینکرتون‌ها
آلن پینکرتون و دو پسرش ویلیام و رابرت پینکرتون، سه کارآگاهی بودند که اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، شهرتی افسانه‌ای برای خودشان دست و پا کردند. این سه تن گاهی در نقش جاسوس و گاهی در نقش قاتلان اجیرشده و گاهی در نقش کارآگاه ظاهر می‌شدند.
مشهورترین پرونده آن‌ها دستگیری یک جنایتکار حرفه‌ای به نام جسی جیمز و تلاش برای دستگیری بوچ کسیدی بود.بوچ کسیدی یکی دیگر از کارهای مهم آن‌ها تأسیس سازمان جاسوسی آمریکا بود. آن‌ها در سال ۱۸۶۱، اولین کارآگاه زن تاریخ را در دفتر خصوصی شان استخدام کردند. به جز پرونده جسی جیمز، کشف یک نقشه ترور که به منظور قتل رئیس‌جمهور آمریکا، آبراهام لینکلن ترتیب داده شده بود هم جزو افتخارات پینکرتون‌ها به حساب می‌آید.
کالوین گودارد
کلنل کالوین گودارد شهرتش را در ماجرای قتل‌عام خیابان ولنتاین به دست اعضای باند آل کاپون کسب کرد؛ زمانی که هفت مرد که مقابل یک گاراژ به صف نشسته بودند، توسط یک قاتل فراری به رگبار بسته شدند. پلیس از حل معمای این قتل‌عام درمانده شده بود که ناگهان گودارد وارد میدان شد و با بررسی گلوله‌هایی که از اسلحه قاتل شلیک شده بود و جست و جوی سرنخ‌های وابسته به نوع اسلحه، توانست قاتل را پیدا کند.
در سال ۱۹۳۱، عده‌ای از علاقه مندان مبلغی جمع‌آوری کردند و به دانشگاه نورت وسترن پیشنهاد دادند تا رشته‌ای به نام آزمایشگاه پلیس عملی (شاخه‌ای از علوم پلیس که مرتبط با مستندات آزمایشگاهی برای تشخیص مدارک جرم مثل اثر انگشت، بقایای انسانی مثل پوست، مو و خون در صحنه جرم یا انواع اسلحه‌های سرد و گرم است) را تأسیس کند. سپس از گودارد دعوت کردند تا سرپرستی هیئت علمی این شاخه را برعهده بگیرد و به این وسیله، گودارد به عنوان بنیان‌گذار این بخش مهم در تحقیقات پلیسی شناخته شد.
آگوست دوپن
خالق: ادگار آلن پو
شوالیه سی. آگوست دوپَن کارآگاهی تخیلی است که توسط ادگار آلن پو ایجاد شده‌است. دوپن برای اولین بار در داستان جنایت در کوی غسالخانه (۱۸۴۱) ظاهر شد و پس از آن در داستان‌های راز ماری روژه (۱۸۴۲) و نامهٔ دزدیده شده (۱۸۴۴) حضور یافت.
دوپن، نخستین کاراگاه تخیلی است و نمونهٔ اولیهٔ کارآگاه‌های تخیلی دیگر، از جمله شرلوک هلمز و بسیاری از عناصر رایج ژانر جنایی بوده‌است.
دوپن یک کارآگاه حرفه‌ای نیست و انگیزه‌هایش برای حل رمز و راز در سه داستانی که در آن حضور یافته، تغییر می‌کند. در جنایت در کوی غسالخانه، هدف او از حل معمای قتل، تفریح است و نیز اثبات بی گناهی فردی که اشتباهاً متهم شده‌است و از دریافت پاداش مالی خودداری می‌کند. با این حال، در نامه دزدیده شده، دوپن به دنبال پاداش مالی است.آگوست دوپن
شرلوک هلمز
خالق: آرتور کانن دویل
این شخصیت در سال ۱۸۸۷ با کتاب «اتود در قرمز لاکی» به مخاطبان معرفی می‌شود. تصویری که نویسنده از شرلوک هولمز ارائه می‌دهد، کارآگاهی است که سررشته‌ ای در شیمی دارد و بسیار زیرک و تیزبین است. ماجراهای شرلوک از زبان واتسون دستیارش برای ما روایت می‌ شود. دشمن اصلی او در داستان پروفسور جیمز موریارتی است.
هرکول پوآرو
خالق: آگاتا کریستی
این شخصیت در سال ۱۹۲۰ با کتاب ” ماجرای اسرارآمیز در استایلز” به مخاطبان شناسانده می‌ شود. پوآرو قبلاً عضو نیروی پلیس بلژیک بوده و ورود او به انگلستان و کارآگاه خصوصی شدن، سرآغاز ماجراهای اوست. او به نظم بیش‌تر از هرچیز دیگری اهمیت می‌ دهد.
خانم مارپل
این شخصیت در سال ۱۹۲۶ با داستان کوتاه «باشگاه سه شنبه شب» برای خوانندگان تصویر می‌ شود. او زن تنهای مسنی است که از روی تفنن به حل مسائل جنایی می‌پردازد.
فیلیپ مارلو
خالق: ریموند چندلر
این شخصیت در سال ۱۹۳۹ با کتاب ” خواب بزرگ” برای مخاطبان جان می‌گیرد. این کارآگاه خصوصی باهوش آدمی است صریح که می‌ کوشد با کنایه‌های گزنده‌اش از هرگونه سؤال در مورد زندگی خصوصی و درونیاتش طفره برود. مارلو مردی بی‌احساس و خشن است و آشکارا به ثروت و نیازِ به پول بی اعتنایی می‌کند.
سی کارد
خالق: ریچارد براتیگان
این شخصیت در سال ۱۹۷۷ با کتاب ” در رؤیای بابِل” به مخاطبان معرفی می‌ شود. سی کارد کارآگاهی است که بیشتر آرزوی کارآگاه بودن دارد. از همان ابتدای روایت به ما گفته می‌ شود که او یک کارآگاه واقعی نیست؛ نه دفتری دارد، نه اسلحه ‌ای. مهم‌تر از همه هیچ مشتری ‌ای به او مراجعه نمی‌ کند. در واقع سی کارد به نوعی تصویری مضحک از کسی است که می‌ کوشد با تمام تلاش ‌هایش در حل ماجراها به خود و دیگران نشان دهد که می‌ تواند کارآگاهی قابل باشد اما همیشه یک قدم از آدم‌های داستان عقب است.
نیک بلان
خالق: چارلز بوکفسکی
این شخصیت در سال ۱۹۹۴ با کتاب «عامه‌ پسند» برای مخاطبان به تصویر کشیده می‌شود. نیک بلان کارآگاهی است که به نظر می‌ آید از این شغل خسته شده و مدام تکرار می‌ کند که دلش می‌ خواهد کناره بگیرد اما چیزی در زندگی روزمره ‌ی او نیست که ارضایش کند؛ برای همین است که او این شغل را انتخاب کرده. بلان در جستجوی سلین و گنجشگ قرمز است که درگیر چند پرونده‌ ی فرعی‌ ای می‌شود که دخالتی در پرونده‌های اصلی او دارند. صراحت لحن و جهان بینی اوست که مخاطب را جذب خود می‌ کند که تا پایان ماجرا همراه او بماند.
رئیس پلیس آگاهی ناجا شرایط شرکت در آموزش کارآگاهی و کارآگاه یاری را چنین تشریح کرده‌است: آزمون عمومی (کارآگاه و کارآگاه یار پنجمی) و آزمون تخصصی (ارتقاء کارآگاه یا کارآگاه یار چهارمی به سومی) که به صورت آزمون تخصصی متناسب با رشته اجرا و پس از قبولی در آن آزمون علمی و طی نمودن سایر مراحل آن به رتبه بالاتر نائل می‌آیند.
آزمون عمومی به این ترتیب است که کارکنان واحدهای عملیاتی پلیس آگاهی، کارکنان تشخیص هویت و اطلاعات جنایی با رسته آگاهی که حداقل به مدت ۲ سال در مشاغل اجرایی و پشتیبانی عملیات و در فرایند رسیدگی به پرونده به عنوان متصدی پرونده یا هدایت‌کننده ستادی و عملیاتی به‌طور مستقیم و مستمر نقش داشته باشند، می‌توانند در آزمون کارآگاهی و کارآگاه یاری شرکت نمایند. فقط کارکنانی که دارای رسته اطلاعات و شاغل در واحدهای اطلاعات جنایی می‌باشند می‌توانند در آزمون کارآگاه یاری اطلاعات جنایی شرکت نمایند.
شرکت کنندگان پس از قبولی در آزمون علمی و عملی (تست جسمانی و تیراندازی) لازم است که نسبت به تهیه ۲۰ فقره کاربرگ تجارب موفق (۱۵ کاربرگ مستقیماً مسئول و متصدی مستقیم پرونده و حداکثر در ۵ پرونده به عنوان همکار باشند) در بازه زمانی مشخص شده که توسط مرکز امور کارآگاهان اعلام می‌شود، اقدام کنند.
پذیرفته شدگان در آزمون عمومی، پس از کسب امتیاز لازم (۳۵۵ امتیاز از ۵۰۰ امتیاز) به رتبه پنجم کارآگاهی یا کارآگاه یاری عمومی نائل می‌شوند و پس از یک وقفه زمانی ۴ ساله با داشتن شرایط اعلامی مندرج در دستورالعمل، قابلیت ارتقاء به رتبه بالاتر و کسب مزایای رتبه جدید را خواهند داشت.
کمپ دیوید محل استراحت و خانه ییلاقی رئیس جمهور آمریکا می‌باشد. این منطقه در ۱۰۰ کیلومتری شمال-شمال‌غربی واشینگتن، دی. سی. و در میان تپه‌های جنگلی قرار دارد و در ابتدا نیز یک پایگاه نظامی بود. تمامی خدمات و نیروهای این مرکز توسط نیروی دریایی و تفنگداران دریایی آمریکا تهیه می‌گردد.
ساخت کمپ دیوید در سال ۱۹۳۵ شروع شد و در سه سال بعد، در ۱۹۳۸ پایان یافت. در ابتدا این محل برای اسکان مأموران دولتی آمریکا استفاده می‌شد که در نهایت توسط فرانکلین روزولت، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، تبدیل به استراحت‌گاه مقام ریاست جمهوری آمریکا شد. نام کمپ دیوید برگرفته شده از نام پدر و نوه فرانکلین روزولت است که هردو دیوید نام داشتند گرفته شده.
این مکان برای بازدید عموم آزاد نیست.
تقریباً همه روسای جمهور بعد از فرانکلین روزولت نیز از این محل استفاده‌هایی کردند.
سال ۱۹۹۶ میلادی ششمین سال از دهه ۱۹۹۰ میلادی در اواخر سده بیستم میلادی بود. این سال یک سال کبیسه با نخستین روز دوشنبه بود.
کارشناسی‌ارشد یا فوق‌لیسانس یا مَستِر دوره‌ای از آموزش عالی است که پیش‌نیاز ورود به آن، داشتن مدرک کارشناسی است. گذراندن دورهٔ کارشناسی‌ارشد، برحسب رشته، به دو طریق ناپیوسته و پیوسته امکان‌پذیر است.کتاب انتخاب رشته انتخاب آینده، ۱۳۹۱، ص ۴۱ ورود به دانشگاه برای ادامه تحصیل در این مقطع در ایران نیازمند شرکت در آزمون کارشناسی‌ارشد است.
البته دانشجویان استعداد درخشان مقطع کارشناسی، با معدل بالا می‌توانند برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی‌ارشد در پذیرش بدون کنکور شرکت کنند که در صورت صلاح‌دید دانشگاه، بدون آزمون پذیرش پیدا کنند و سپس وارد این مقطع شوند.
دورهٔ دوساله بعد از کارشناسی است و پذیرش دانشجو برای این دوره از طریق آزمون ورودی تحصیلات تکمیلی انجام می‌شود. پذیرفته‌شدگان برحسب رشته با گذراندن ۲۸ تا ۳۲ و ۳۸ واحد درسی که ۴ تا ۱۰ واحد آن به پایان‌نامه اختصاص دارد، به اخذ مدرک کارشناسی‌ارشد ناپیوسته نائل می‌شوند. مدت تحصیل این دوره که دورهٔ تکمیلی غالب رشته‌های آموزش‌عالی محسوب می‌شود، به‌طور معمول دو سال و سقف مدت تحصیل این دوره ۳ سال تعیین شده‌است.
دوره‌ای از آموزش عالی است که در رشته‌های خاص به‌اجرا گذاشته می‌شود. پیش‌نیاز ورود به دوره، داشتن دیپلم یا مدرک پیش‌دانشگاهی است و پذیرفته‌شدگان برحسب رشته، با گذراندن حداقل ۱۷۲ و حداکثر ۱۸۲ واحد درسی به اخذ مدرک نائل می‌شوند. مدت تحصیل به‌طور معمول ۶ سال و طول مجاز دوره ۷ سال می‌باشد. پذیرش در رشته‌های تحصیلی با مقطع کارشناسی‌ارشد پیوسته، از طریق آزمون سراسری انجام می‌شود.
کارشناسی ارشد یا فوق لیسانس، مقطع تحصیلی پس از کارشناسی در دانشگاه‌های ایران است. به دوره‌های کارشناسی ارشد و دکترا به صورت کلی تحصیلات تکمیلی می‌گویند. کارشناسی ارشد معادل درجه مسترز در دانشگاه‌های غربی است.
بسته به رشته تحصیلی، یکی از عنوان‌ها زیر به فارغ‌التحصیلان کارشناسی ارشد اطلاق می‌گردد:
کسب دانشنامه (مدرک) در این مقطع بسته به دانشگاه، برنامه‌ریزی آموزشی و میزان فشردگی آموزش و پژوهش معمولاً نیازمند دو تا سه سال تحصیل پس از دوره کارشناسی است. این دوره گاهی پژوهشی (پژوهش محور)، گاهی آموزشی-پژوهشی و گاهی آموزشی ارائه می‌شود.
در پایان دوره‌های پژوهشی یا آموزشی-پژوهشی دانشجو باید با ارائه پایان‌نامه یا تز ایده‌ها و نتایج تحقیقات خود را انتشار دهد و این امر از طریق تدوین پروپوزال صورت می‌پذیرد و در واقع بعد از تصویب پروپوزال و تأیید نهایی موضوع، مرحله نگارش پایان‌نامه آغاز می‌شود.
پَنبِه یک نوع محصول کشاورزی است که از الیاف پوشانندهٔ دانهٔ گیاه پنبه (با نام علمی "Gossypium") به دست می‌آید. پنبه تشکیل‌شده از الیافی نرم و پف‌دار است که درون کپسولی به دور تخم‌های گیاه پنبه می‌روید. این الیاف از سلولز تشکیل شده‌اند و به دلیل ویژگی پوشانندگی، می‌توانند تخم‌های گیاه را با خود به مناطق دور ببرند و به گسترش گیاه کمک کنند.
گیاه پنبه بومی مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری سراسر جهان شامل قاره آمریکا، آفریقا، و هند است. بیشترین تنوع پنبه‌های وحشی نخست در مکزیک، و سپس در استرالیا و آفریقا یافت می‌شود. پنبه توسط ساکنان هر دو بر قدیم و بر جدید اهلی شد. بخش‌هایی از الیاف پنبه در کاوش‌های باستان‌شناسانه مربوط به ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد در مکزیک و تمدن دره سند (پاکستان امروزی) پیدا شده‌اند.
این محصول که به دلیل مبادلات وسیع تجاری اش «طلای سفید» لقب گرفته‌است از اهمیت اقتصادی فراوانی برخوردار است. این گیاه در تولید نخ و پارچه به کار برده می‌شود. برای این منظور، الیاف آن را به شکل گسترده و رشته رشته درمی‌آورند تا دراز و پیچیده در هم شوند. نخ پدید آمده سپس برای تولید پارچه به کار گرفته می‌شود. اگرچه این روش از دیرباز تاکنون مرسوم بوده‌است، این تنها اختراع پنبه‌ریسی بود که هزینه تولید پارچه از این راه را پایین آورد و باعث بهره‌گیری گسترده از پنبه شد به گونه‌ای که امروزه پرکاربردترین الیاف به کار رفته در صنعت پوشاک است.
تخمین زده می‌شود که هم‌اکنون ۲۵ میلیون تن پنبه در هر سال تولید می‌شود. این میزان برابر با سطح زیر کشت ۲٫۵ درصد از زمین‌های کشاورزی روی زمین است. هم‌اکنون هند با تولید بیش از ۶ میلیون تن پنبه در سال بزرگ‌ترین تولیدکننده پنبه در جهان است و پس از آن چین و ایالات متحده آمریکا با اختلاف زیاد از سایر کشورها در جایگاه دوم و سوم قرار دارند.
برای نخستین بار پارچه پنبه‌ای در حدود ۱٬۹۰۰سال پیش از میلاد توسط تمدن دره سند در آسیای جنوبی بافته شد.CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 "iranicaonline.org"
یکی از استفاده‌های پنبه در صنعت نساجی است. استفاده‌هایی مانند پارچه‌های پنبه‌ای، جوراب، لباس زیر، لباس کودک، حوله‌ها، پارچه‌های مخملی، کلاه خواب و … نخ مورد استفاده در قلاب‌بافی و بافندگی نیز اغلب از جنس پنبه است.
بسیاری از پارچه‌ها تماماً از الیاف پنبه تولید می‌شوند. همچنین می‌توان برخی دیگر از الیاف را با پنبه مخلوط کرد و به این ترتیب خواص مورد نیاز دیگری به منسوج اضافه نمود. به عنوان نمونه مخلوط ابریشم مصنوعی با پنبه یا مخلوط الیاف مصنوعی مانند پلی‌استر با پنبه.
همچنین می‌توان نخ پنبه‌ای را با نخ کشیده شده مخلوط کرد و پارچه‌های کشباف مورد نیاز برای لباس‌هایی مانند شلوار جین و لباس‌های کشی تولید کرد.
علاوه بر صنعت نساجی، پنبه در تورهای ماهی‌گیری، صافی قهوه و چای، مواد منفجره (نیتروسلولز)، کاغذ و صحافی … استفاده می‌شود.
از پنبه‌دانهٔ باقی‌مانده نیز می‌توان برای تولید روغن (پس از پالایش) مانند هر روغن دیگری استفاده کرد.
پنبه از مهم‌ترین و پرکاربردترین الیاف طبیعی در نساجی است.
الیاف پنبه بر اساس طول به ۳ قسمت تقسیم می‌شوند. لینت (Lint) که گرانترین نوع می‌باشد، لینتر (Linter) با طولی متوسط و لینیت (Linit) که جهت تولید الیاف بازیافتی و تولید پتو و بالش استفاده می‌شود.
از گذشته تاکنون از الیاف پنبه بسته به کاربرد برای تولید نخ و پارچه استفاده می‌شود. این الیاف به دلیل جذب رطوبت مناسب، راحتی پوشش و در دسترس بودن به‌طور گسترده و در بخش‌های مختلف و به شکل‌های گوناگون مورد استفاده قرار می‌گیرند. مانند لباس کودکان، لباس زیر، دستمال کاغذی و لوازم بهداشتی، پانسمان‌ها، شلوار جین، کلاه خواب، حوله و … و به شکل بی بافت یا بافته شده.
پنبه از الیاف سلولزی و بر پایهٔ گلوکز است. در پنبه علاوه بر سلولز (به مقدار حدوداً بیشتر از ۹۵ درصد) مقداری وکس، پکتین، پکتوز، اسید پکتیک، رنگدانه یا پیگمنت و… وجود دارد
مولکول‌های سلولز پنبه که تحت عملیات مکانیکی و شیمیایی قبلی قرار نگرفته باشد، از پلیمرهای خطی که حاوی حداقل ۵۰۰۰ واحد انیدروگلوکز می‌باشند، تشکیل می‌گردد. معمولاً این مولکول‌ها در حالت جامد به شکل صفحات مسطح می‌باشند و در حضور آب این صفحات به‌طور منظم به هم چسبیده می‌باشند؛ ولی در بعضی مواقع برخی از آن‌ها از این حالت مسطح (Flat form) تبعیت نمی‌کند و خمش‌های مولکولی (Chain folding) در بعضی از الیاف سلولزی مشاهده می‌گردد.
مولکول‌های سلولز پنیه در حالت کاملاً گسترده و موازات محور فیبریل‌ها قرار دارند.
مطالعات بوسیلهٔ جذب نور ماورا قرمز (Infra red) نشان می‌دهد که اغلب گروه‌های هیدروکسیل با یکدیگر پیوند هیدروژنی برقرار می‌سازند. پیوند بین صفحات مولکول‌ها احتمالاً بوسیلهٔ نیروهای واندروالس حاصل می‌شود.
اخیراً با روش سانتریفیوژ تعداد ۱۰۰۰۰ واحد گلوکز که وزن مولکولی ۱۵۸۰۰۰۰ را نشان می‌دهد، برای سلولز پنبه ارائه شده‌است.
دیوار اولیه (Primary wall) پوسته‌ای به ضخامت ۰٫۱ میکرون با فیبریل‌های متقاطع و تحت زاویهٔ خطی نسبت به محور لیف تشکیل شده‌است. زمانیکه لیف متورم می‌گردد، تودهٔ سلولز یعنی دیوار ثانویه و فیبریل‌های آن‌ها تحت زاویه ۲۰ تا ۲۵ درجه نسبت به محور لیف قرار دارند. به دیوارهٔ اولیه و مغز لیف، لومن (Lumen) فشار وارد می‌سازند.
سطح مقطع و تصویر طولی لیف پنبه در زیر میکروسکوپ نوری، حالت لوبیایی شکل دارد و مغز لیف یا لومن به صورت خطی دیده می‌شود.
به دلیل وجود مقداری پکتوز و رنگدانهٔ طبیعی، همواره پنبهٔ خام به رنگ زرد تمایل دارد.
طول متوسط الیاف طبیعی پنبه حدود ۱۴ تا ۳۶ میلی‌متر و قطر آن ۱۵–۲۰ میکرون می‌باشد. مقاومت لیف حدود ۶–۳ گرم بر دنیر و ازدیاد طول آن تا حد پارگی ۷–۵ درصد است.
پنبه در شرایط استاندارد ۲۲ درجه سانتی گراد و ۷۶ درصد رطوبت نسبی مقدار ۸ درصد رطوبت به خود جذب می‌کند. گروه‌های هیدروکسیل نقش مؤثری در جذب رطوبت دارند. چون می‌توانند به راحتی با مولکول‌های آب واکنش دهند. از این رو رنگرزی این لیف نیز دشوار نخواهد بود.
بزرگ‌ترین تولیدکنندگان پنبه در حال حاضر (۲۰۰۹) چین و هند هستند که قسمت عمدهٔ این تولید در صنایع نساجی کشور خودشان مورد استفاده قرار می‌گیرد. بزرگ‌ترین فروشندگان پنبه به صورت خام، آمریکا با ۴٫۹ میلیارد دلار و آفریقا با ۲٫۱ میلیارد دلار فروش می‌باشند. تجارت خارجی این ماده در حدود ۱۲ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود.
تولیدکنندگان پنبه در آمریکا به‌شدت توسط یارانه دولتی به نرخ ۲ میلیارد دلار در سال حمایت می‌شوند، با این حال چین بزرگ‌ترین کشوری است که از طریق یارانه این بخش را حمایت می‌کند."Executive Brief Update 2013: Cotton sector" . "cta.int".
پنبه یک محصول بسیار مهم در جهان است، اما در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، کشاورزان در قبال محصول خود مبلغ کمی دریافت می‌کنند یا برای رقابت با کشورهای توسعه یافته دچار مشکل می‌شوند.
پنج صادر کننده عمده پنبه در سال ۲۰۱۹ (۱) هند، (۲) ایالات متحده، (۳) چین، (۴) برزیل و (۵) پاکستان هستند.
کشت موفقیت‌آمیز پنبه به دوره طولانی بدون یخبندان، آفتاب فراوان و بارندگی متوسط، معمولاً از ۶۰ تا ۱۲۰ سانتی‌متر نیاز دارد. معمولاً خاک باید نسبتاً قوی باشد، اگرچه لازم نیست سطح مواد مغذی استثنایی باشد. به‌طور کلی، این شرایط در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری فصلی در نیمکره شمالی و جنوبی تأمین می‌شود، اما بخش بزرگی از پنبه کشت شده امروزی در مناطقی با بارندگی کمتر که آب را از طریق آبیاری به دست می‌آورند، کشت می‌شود. تولید محصول برای یک سال مشخص معمولاً خیلی زود پس از برداشت محصول پاییز قبل آغاز می‌شود. پنبه به‌طور طبیعی چند ساله است اما برای کمک به کنترل آفات به صورت سالانه کاشته می‌شود."Planting Cotton Seeds" . "cottonspinning.com". زمان کاشت در بهار در نیمکره شمالی از اوایل اسفند تا اوایل خرداد متفاوت است. از آنجا که پنبه تا حدی مقاوم در برابر نمک و خشکی است، این امر آن را به یک محصول جذاب برای مناطق خشک و نیمه خشک تبدیل کرده‌است. هرچه منابع آبی در سراسر جهان تنگتر می‌شود، اقتصادهای متکی به آن با مشکلات و درگیری‌های بیشتر و همچنین مشکلات بالقوه زیست‌محیطی روبرو می‌شوند. به عنوان مثال، روش‌های نادرست کشت و آبیاری در مناطقی از ازبکستان، که پنبه صادرات عمده است، باعث بیابان زایی شده‌است. در زمان اتحاد جماهیر شوروی، دریای آرال برای آبیاری کشاورزی، عمدتاً برای پنبه، استفاده می‌شد و در حال حاضر شوری خاک به یک مشکل گسترده تبدیل شده‌است.
ایران از لحاظ اقلیمی محیطی مناسب برای کشت پنبه به‌شمار می‌رود و در سطح ۱۸ استان کشت می‌شود. در سال ۲۰۲۲، ایران حدود ۶۵ هزار تن پنبه تولید داشته و در جایگاه بیست و هفتم دنیا قرار دارد. به گفته کارشناسان، ایران ۲ برابر آنچه که تولید می‌کند پنبه وارد می‌کند.
اُسکو یکی از شهرهای غربی استان آذربایجان شرقی و مرکز شهرستان اسکو است. این شهر در دامنهٔ شمال غربی رشته‌کوه سهند و در ارتفاع ۱٬۵۷۹ متر متری از سطح دریا قرار گرفته‌است.
اسکو یکی از قدیمی‌ترین شهرهای استان آذربایجان شرقی است. نام قدیم این شهر، «اوشکایا» است که در کتیبه سارگن دوم (پادشاه آشور) در سده نخست پیش از میلاد، به آن اشاره شده‌است.
در گذشته شهری در دامنهٔ سهند و شرق دریاچهٔ ارومیه به‌نام «اوشکایا» وجود داشته که گویا در محل اسکوی فعلی بوده‌است. نام این شهر در کتیبهٔ ارگیشتی اول و نیز سارگن دوم (پادشاه آشور) آمده‌است؛ به گونه‌ای که سارگن دوم در کتیبهٔ خود که متعلق به سدهٔ نخست پیش از میلاد است، از هجوم جنگ‌جویان آشوری به سرزمین اورارتو و به آتش‌کشیدن اوشکایا (اسکو) و آبادی‌های اطراف آن سخن به میان آورده‌است. نادری در عالم‌آرا نیز اسکو را یکی از آبادترین مناطق آذربایجان معرفی می‌کند.
در جریان انقلاب مشروطیت مردم اسکو همپای مردم تبریز علیه قزاقان شوروی و نیروهای دولتی دست به اعتراض زده‌اند.
اهالی اسکو را آذربایجانی‌ها تشکیل داده و زبان امروزی اهالی اسکو ترکی آذربایجانی می‌باشد.
شهر اسکو از دیرباز به داشتن محیط فرهنگی و تعداد زیاد افراد تحصیل‌کرده دانشگاهی ممتاز و سرآمد در کشور و برخورداری از غنای فرهنگی در منطقهٔ شمال غرب کشور معروف بوده‌است. تحصیل علم و دانش از دیرباز مورد علاقهٔ مردم اسکو بوده‌است.
نخستین مدرسهٔ اسکو توسط سید رضا اسکویی در سال ۳۳۸ هجری تأسیس شده‌است. برخی از مشاهیر این شهر عبارتند از:
اسکو مرکز اصلی تجمع کارگاه‌های چاپ باتیک یا چاپ کَلاقه‌ای در استان آذربایجان شرقی و قطب اصلی این هنر-صنعت در کشور محسوب می‌شود. اسکو از مراکز مهم تولید پارچه‌های حریر ابریشمی به‌خصوص پارچه‌های زیبا و خوش‌سلیقهٔ کلاقه‌ای است که به صورت طبیعی و مصنوعی توسط هنرمندان اسکویی تولید می‌شوند، و علاوه بر مصرف در داخل، به کشورهای مشترک‌المنافع نیز صادر می‌گردند.
تولید این نوع پارچه به دورهٔ انقلاب مشروطیت برمی‌گردد. برخی از اهالی شهر اسکو که در آن زمان جهت امرار معاش به کشورهای اقماری شوروی سابق رفته بودند، هنگام بازگشت به میهن، صنعت بافت و تولید پارچه‌های کلاقه‌ای را از شهر گنجه جمهوری آذربایجان با خود به اسکو منتقل کردند و رفته‌رفته رونق و آوازهٔ این نوع پارچه‌های ساخت اسکو در منطقه فراگیر شد. در حال حاضر تولیدات باتیک به کشورهای آلمان، آمریکا، آذربایجان، ترکیه و ترکمنستان صادر می‌شود.
از بناهای تاریخی اسکو که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌اند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
نخستین دبستان اسکو در سال ۱۳۲۸ قمری ساخته شد. ساختمان اولیهٔ این دبستان، در واقع قدیمی‌ترین مکتبخانهٔ شهر اسکو بود؛ بنایی در کنار مسجد جامع شهر، که چهار حجره داشت. تاریخ دقیق بنای مکتب مزبور به درستی معلوم نیست، اما طبق تحقیقات انجام شده توسط غلامحسین حقانی، به احتمال زیاد هنگام ساخت مسجد جامع، آن را ایجاد کرده بودند. زمانی (در حدود سال ۱۲۵۰ هجری قمری) ملا رسول اسکویی در این مکتب شاگردان بسیاری داشت. پس از فوت وی در سال ۱۲۹۲ قمری، پسرش ملا علی خوشنویس، مکتبدار و متولی تعلیم و تربیت دانش‌آموزان شد.
در سال ۱۳۲۸ قمری (برابر با ۱۲۸۹ شمسی)، مازاد درآمد اوقاف اسکو سبب شد تا سه شخصیت برجسته، یعنی سید رضا و سید محمد آقا حائری و سید میرزا عبدالمحمد مجدالاسلامی (که بعدها به حسینی الهامی اسکویی شهرت یافت) تصمیم بگیرند که طبقهٔ فوقانی حجره‌های این مکتب در کوی سفلی را به بنای دبستان رضویهٔ اسکو اختصاص بدهند. بدین ترتیب دبستان رضویه، یعنی نخستین دبستان شهر، در سبزه‌میدان مقابل مسجد جامع پایه‌گذاری شد. در همان سال، برادر ستارخان به نام حاجی عظیم خان که به عنوان حاکم به اسکو اعزام شده بود، از مدرسهٔ نوبنیاد رضویه بازدید کرد و ضمن تأیید مدرسه، از فرهنگیان و بانیان آن تشکر و قدردانی نمود. سید میرزا عبدالمحمد حسینی الهامی اسکویی (مجدالاسلام سابق) که از شاگردان حاج میرزا علی ثقةالاسلام و از جمله مشروطه‌خواهان بود، به مدیریت دبستان انتخاب گردید و برادرش میرزا یوسف، آموزگار مدرسه شد. چندی بعد در سال ۱۳۳۶ قمری به علت گرانی و قحطی و رکود کسب و کار، مدرسه به حالت تعطیل درآمد، اما بعد از دو سال که جمعیت خیریهٔ اسکو تشکیل شد، با تلاش جمعیت مزبور، مدرسه مجدداً گشایش یافت.
لوح دبستان رضویه در سال ۱۳۰۳ شمسی در تبریز تهیه شد. روی آن این مضمون به چشم می‌خورد: «علم یا مرگ. طلب العلم فریضة علی کل مسلم و مسلمة». نیز در سال ۱۳۱۰ شمسی در زمان حکومت رضاشاه پهلوی، اهالی اسکو خواهان تأسیس یک مدرسهٔ دخترانه از محل درآمد اوقاف شدند. این تقاضا پذیرفته شد و در کوی فخرالدین در ملک وقفی، بنای مدرسه دخترانهٔ ناهید (زینب کبری امروزی) گذاشته شد و ساختمان مزبور ساخته شد (بر سردر ساختمان مزبور، این عبارت نوشته شد: «بر حسب دستور آقای دکتر احمدخان محسنی، رئیس تشکیلات معارف و اوقاف آذربایجان، این محل از عواید اوقاف اسکو ساخته شد»). به این ترتیب، در حالی که کمتر شهری در ایران مدرسهٔ دخترانه داشت، شهر اسکو صاحب دبستان دخترانهٔ ناهید شد.
هنوز زمان زیادی از بنای مدرسه دخترانه نگذشته بود که اهالی اسکو تصمیم گرفتند دبیرستان هم داشته باشند؛ لذا در یکی از اتاق‌های دبستان شاپور اقدام به دایر نمودن کلاس دبیرستان کردند و با مساعدت اهالی اسکو و همچنین وجوه حاصله از کوپن یک ریالی قند و شکر که جمع‌آوری کردند، عملیات احداث ساختمان دبیرستان به صورت واحدی متصل به دبستان شاپور با سرپرستی ابوالفضل سعیدپور آذر، نمایندهٔ فرهنگ و اوقاف وقت، آغاز و شالودهٔ بنای آن نهاده شد. مدتی بعد ساختمان دبیرستان به علت نبود پول کافی، نیمه‌کاره رها شد.
اندکی بعد چنین مقرر شد که وجه‌الاجارهٔ سالیانهٔ یک شبانه‌روزِ کلیهٔ قنات‌های جاریهٔ اراضی اسکو و عواید حاصله از فروش آب‌های زمستانی به نفع تکمیل ساختمان دبیرستان به فرهنگ اختصاص یابد. بدین ترتیب از ناحیهٔ کمک‌ها و اعانات مردمی، نواقص بنا مرتفع گردید و کلاس هفتم در سال ۱۳۲۷ شمسی و کلاس هشتم در سال بعد و کلاس نهم هم پس از این دو کلاس، دایر شد. به این ترتیب دبیرستان شاپور در سال ۱۳۲۹ شمسی به‌طور رسمی تأسیس گردید و شروع به فعالیت کرد.
سپس در سال ۱۳۳۴ شمسی دبیرستان دانش تأسیس شد و بعد از آن کلاس‌های آن تا کلاس ششم طبیعی تکمیل گردید. در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۲۷ و ۱۳۳۰ شمسی، دبیرستان دخترانه ناهید تأسیس شد و چنان مورد استقبال قرار گرفت که به صورت دو شیفته کار می‌کرد. باید توجه داشت که همهٔ این فعالیتها مقارن با زمانی بود که مدارس به سبک جدید حتی در شهر بزرگ چون تبریز کم‌شمار و اندک بودند.
جمعیت شهر اسکو برپایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ خورشیدی بالغ بر ۱۸٬۴۵۹ نفر بوده که از این تعداد، ۸٬۰۴۰ نفر مرد و ۸٬۱۰۰ نفر زن بوده‌اند؛ همچنین تعداد خانوارهای ساکن این شهر، بالغ بر ۴٬۹۲۸ خانوار بوده‌است. براساس همین سرشماری از مجموع افراد پاسخ‌دهنده در اسکو، ۱۲٬۷۸۴ نفر باسواد و ۲٬۰۴۹ نفر بی‌سواد بوده‌اند.
بلِید رانر فیلمی پادآرمان‌شهری، نئو نوآر و علمی-تخیلی محصول ۱۹۸۲ آمریکا به کارگردانی ریدلی اسکات و با بازی هریسون فورد و روتخر هاور است.
داستان این فیلم برداشتی آزاد از رمان "آیا آدم‌مصنوعی‌ها خواب گوسفند برقی می‌بینند؟" نوشتهٔ فیلیپ کی. دیک است.
دکارد (هریسون فورد) از طرف نیروهای پلیس کلان-شهر لس آنجلس در سال ۲۰۱۹ مأموریت دارد که آدم مصنوعی‌ها (موسوم به رپلیکانت) را که حضورشان بر روی کره زمین ممنوع است، شناسایی و تعقیب و خطرشان را از جامعه زمینی رفع کند. تا اینکه چند رپلیکانت متواری، مخفیانه وارد لس آنجلس گردیده و سعی در نفوذ به داخل شرکت تایرل کورپوریشن می‌کنند؛ یعنی همان شرکتی که آن‌ها را به وجود آورده‌است.
در رمان "آیا آدم‌مصنوعی‌ها خواب گوسفند برقی می‌بینند؟" اثری از اصطلاح "بلید رانر" وجود ندارد. به همین دلیل دربارهٔ عنوان این فیلم ابهاماتی به وجود آمده. ماجرای این عنوان از این قرار بود که در سال ۱۹۷۸ نویسنده آمریکایی آلن ئی نورس، رمانی جنایی به نام بلید رانر منتشر کرد. رمان دربارهٔ افرادی بود که تجهیزات پیشرفتهٔ پزشکی را به پزشکانی که عضو شبکه‌های غیرقانونی بودند، می‌فروختند. از این نظر می‌توان این اصطلاح را به "قاچاقچی تیغ جراحی" ترجمه کرد. یک سال بعد از انتشار این رمان، ویلیام اس بوروز امتیاز آن را خرید و بر اساس آن فیلمنامه‌ای نوشت و آن را به ریدلی اسکات ارائه کرد. این فیلم‌نامه به مرحله تولید نرسید ولی امتیاز استفاده از عنوان بلید رانر برای ریدلی اسکات محفوظ ماند. هنگام ساخت فیلم، از آنجا که شخصیت گوسفند برقی در فیلمنامه وجود نداشت، اسکات مجبور شد یک عنوان جدید برای کارش انتخاب کند. به نظر ریدلی اسکات، بلید رانر می‌توانست اسم رمز خوبی برای واحد شکارچیان آدم مصنوعی‌ها باشد و به همین دلیل این عنوان را برای فیلم انتخاب کرد.
موسیقی بلید رانر اثر ونجلیس آهنگساز یونانی است. قسمت‌هایی از آهنگ متن به همراه نسخه دوم ویرایش شده فیلم در سال ۱۹۹۳ اضافه گردید.
همچنین در سال ۲۰۰۷ همزمان با بیست و پنجمین سالگرد تولید فیلم مجموعه ای تحت عنوان سه‌گانه بلید رانر، حاوی سه لوح فشرده از موسیقی متن فیلم و بخش‌های ارائه نشده منتشر شد.Vangelis Blade Runner Trilogy: 25th AnniversaryVangelis Blade Runner Trilogy: 25th Anniversary - Review and Tracklist
مؤسسه فیلم آمریکا این فیلم را در زمره یکصد فیلم برتر تاریخ سینما قرار داده‌است.Top 100 Greatest Movies — Infoplease.com
فیلم نمایش و روایت تاریکی از شهر لس آنجلس سال ۲۰۱۷ را به تصویر می‌کشد. منتقدین سینمایی در سال‌های اولیه پس از به تصویر آمدن فیلم بر روی پرده از این فیلم انتقادات بسیار نمودند، اما با گذشت زمان محبوبیت فیلم رفته رفته اوج گرفت تا جاییکه برخی این فیلم را برترین فیلم تاریخ سینما شمرده‌اند.'I've seen things...' | Science | The Guardian
روزنامه گاردین نیز در مقاله‌ای ادعا کرده که در یک نظرسنجی از تعدادی دانشمند، این فیلم مورد پسندترین فیلم تاریخ از نظر آنان شناخته گردیده.Scientists vote Blade Runner best sci-fi film of all time | Film | The Guardian
در زمان نمایش فیلم به خاطر همزمانی با اکران فیلم ET به این اثر کمتر توجه شد و به سختی هزینه فیلم برگشت اما گذر زمان نشان داد که ارزش‌های این فیلم تا چه حد بالااست هم‌اکنون این اثر در مدارس سینمایی تدریس می‌شود ریدلی اسکات در تدوین‌های بعدی صدای راوی را حذف کرد و یک رؤیا به خواب دکارد اضافه کرد که مسیر فیلم را کاملاً عوض می‌کند. استقبال از فیلم اخیراً به حدی رسیده که سازندگان فیلم در صدد تولید نسخه‌ای جدید (نسخه سوم) از فیلم برآمدند که بر روی ۵ دی‌وی‌دی بوده و حاوی صحنه‌های اضافه تر است. این نسخه در فستیوال فیلم ونیز در ایتالیا به نمایش درآمد.Smith, Neil (Summer 2007/Issue ۱۳۰), «The Total Film Interview", Total Film این نسخه به نسخهٔ ۲۰۰۷ شهرت یافت.
کارگردان و برخی عوامل بلید رانر از برنامه‌ریزی برای تولید نسخه جدید و ادامه این فیلم تحت عنوان "بلید رانر ۲" در سال ۲۰۱۵ خبر داده‌اند.
در اواخر سال ۲۰۱۳ ریدلی اسکات کارگردان فیلم در مصاحبه ای با مجله امپایر گفته‌است: «بله، ما هم‌اکنون مشغول کار بر روی "بلید رانر ۲" هستیم و شروع عملیات اجرایی آن دیر یا زود انجام خواهد شد.»Ridley Scott Talks Exodus, Prometheus 2 And Blade Runner 2
همچنین هریسون فورد در تاریخ ۸ اکتبر ۲۰۱۳ نیز در مصاحبه ای تصویری با بخش خبر سایت آی‌جی‌ان گفت: «من و ریدلی اسکات در این باره با هم صحبت کرده‌ایم و خوشحال خواهم شد که دوباره با او همکاری کنم تا ادامه و خاتمه داستان بلید رانر را بیان کنیم.»Harrison Ford May Return for Blade Runner 2
کیتی پری خواننده مشهور پاپ آمریکایی که شباهت بسیاری به راشل بازیگر نقش زن بلید رانر با بازی شان یانگ دارد،Katy Perry: 'I want to be in Blade Runner 2' در چند مصاحبه مکتوب و تصویری اعلام کرده بود که عاشق اجرای نقش راشل در فیلم بلید رانر ۲ است و در صورت درخواست ریدلی اسکات این نقش را قبول خواهد کرد.I would really love to play Rachael in Blade Runner 2 if Ridley [Scott] would just call
این فیلم نهایتاً با عنوان "بلید رانر ۲۰۴۹"به کارگردانی دنی ویلنوو و نویسندگی مایکل گرین و همپتون فانچر ساخته و در سال ۲۰۱۷ اکران شد؛ و همچنین خبری از حضور کتی پری در این فیلم نبود.
پایور می‌تواند به موارد زیر اشاره کند:
لاله پورکریم با نام هنری لاله (زادهٔ ۱۰ ژوئن ۱۹۸۲) خواننده-ترانه‌پرداز، بازیگر، نوازندهٔ گیتار و پیانو و تهیه‌کنندهٔ موسیقی اهل سوئد است.
لاله در سال ۱۹۸۲ در بندرانزلی به دنیا آمد. او تنها فرزند هوشنگ پورکریم، جامعه‌شناس اهل بندر انزلی، است. او در دوازده سالگی به سوئد مهاجرت کرد و در محله آنگرد در شهر یوتبری به مدرسه رفت. پیش از آن او مدتی در جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان و شهر مینسک بلاروس زندگی می‌کرد.
مدتی در شهر تدهولم، شهری کوچک در جنوب سوئد زندگی می‌کرد. سپس این شهر را ترک کرد و به یوتبری، بزرگترین شهر سوئد پس از استکهلم، رفت. لاله در نوجوانی بود به موزیک روی آورد. با ساکسیفون شروع کرد و بعد گیتار و پیانو را آموخت. او خودش هم آهنگ را می‌سازد، هم شعرها را می‌نویسد و هم آهنگ را تنظیم می‌کند و می‌خواند. لاله به سه زبان انگلیسی، سوئدی، و فارسی می‌خواند. از آلبوم‌های او می‌توان به "پرینسسور"، "لاله"، و "من و سیمون" اشاره کرد.
او نقش اصلی فیلم "یالا یالا!" ساختهٔ یوسف فارس را ایفا کرده‌است که در سال ۲۰۰۰ در کشورهای اروپایی اکران شد.
لاله در سال ۲۰۰۵ به عنوان برندهٔ بخش‌های تهیه‌کننده، هنرمند و هنرمند جدید سال جوایز گرمیس سوئد انتخاب شد. او در ۷ زمینه نامزد دریافت این جایزه بود.
گل لاله سرده‌ای از تیرهٔ سوسنیان است که در حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ گونه دارد. محل اصلی رویش لالهٔ خودرو در آسیای مرکزی در نظر گرفته می‌شود. این گل در ایران، افغانستان، ترکیه، قسمتی از غرب سوریه، سواحل دریاچه آرال، دریاچه خزر و دریای سیاه، یونان، ایتالیا، اسپانیا و سواحل دریای مدیترانه در شمال آفریقا به‌صورت خودرو یافت می‌شود. در بین کشورهای خاورمیانه لاله در فرهنگ دو کشور ایران و ترکیه نفوذ عمیقی دارد. ۱۹ گونه از گونه‌های لاله از ایران گزارش شده‌است. از لحاظ گیاه‌شناسی لاله به دو گروه بزرگ پرورشی و خودرو تقسیم می‌شود. لاله‌های پرورشی دارای گل‌های بزرگ، جام گل بزرگ‌تر و تنوع رنگی بیشتری نسبت به گل‌های خودرو هستند. لاله‌ها به‌طور کلی در چهار طبقهٔ کلیِ زود گل‌دهنده، میان‌رس، دیر گل‌دهنده و گونه‌ها قرار می‌گیرند. از سال ۱۹۸۱ تقسیم‌بندی گل‌های لاله توسط انجمن سلطنتی پیاز لاله هلند آغاز شد و لاله‌ها بر اساس شکل گیاه و شکل و زمان باز شدن گل به ۱۵ گروه تقسیم شدند. از طریق درآوردن پیاز بوته اصلی از خاک و جدا کردن پیازچه‌های نوچه اطراف پیاز مادری و کاشت بذر کاملاً تازهٔ ارقام جدید تکثیر و ازدیاد می‌شوند. در حال حاضر از نظر تولید و صادرات پیاز و گل شاخه‌ای لاله، هلند در جایگاه نخست در بین کشورهای جهان جای دارد. لاله گل ملی کشورهای ایران، افغانستان، ترکیه، هلند، مجارستان و بلژیک به‌شمار می‌آید.
نام «گل لاله» از کلمه "لال" یا همان کلمه "لعل" از زبان سانسکریت به معنی «قرمز» گرفته شده‌است. واژهٔ لاله امروزه به گل‌های پیازداری گفته می‌شود که نام علمی آنها تولیپا و از راستهٔ سوسن‌سانان و از تیرهٔ سوسنیان است و کاسه و جام آن تشکیل جامی کامل می‌دهد. شک نیست که واژهٔ "لاله" به "لال" که به معنی «سرخ» است وابسته‌است و گلی که لاله خوانده شده به مناسبت همین رنگ است.
گل لاله در زبان‌های اروپایی "Tulip" و "Tulpe" تولیپه نام دارد که به واسطهٔ شباهت این گل با عمامه از واژهٔ «تولبند» به معنی «عمامه» گرفته شده‌است. احتمالاً مترجم ترکی در هنگام معرفی این گل به اروپائیان و در وصف آن این واژه را به زبان رانده و آن را در بزرگی و شکل به عمامه تشبیه کرده‌است. در مورد فارسی بودن این واژه بین پژوهش‌گران توافق وجود دارد. در مقدمة الادب زمخشری که واژه‌نامهٔ عربی به فارسی‌است، عمامه به فارسی «دُلبند» ترجمه شده‌است و ریشهٔ واژهٔ «تولبند» نهایتاً همان "دُلبند" (Dolband) فارسی‌است که از فارسی به ترکی رفته و تلفظ آن به «تولبند» تبدیل شده‌است. به‌هرحال این گیاه با نام تولیپه از ترکیه به اروپا رفت و در آنجا به همین نام مشهور شد اما خود ترکان مانند ایرانیان این گل را در همان زمان لاله می‌نامیدند.
علیرغم اینکه این گل به‌طور طبیعی در دشت‌ها و کوهستان‌های ایران می‌روید ولی مردم با گفتن «گل لاله» در واقع گل شقایق در ذهنشان نقش می‌بندد. لاله از رستنی‌هایی است که در سخن از آن بناچار پای چند رستنی دیگر به میان می‌آید. در برخی منابع لاله، شقایق، لالهٔ واژگون، آلاله، شقایق نعمانی و شنبلید به اشتباه یک گیاه پنداشته شده‌اند. در منابع قدیمی گاهی میان لاله و شقایق نعمانی تفاوت قایل شده‌اند و گاهی هم این نوع گیاه نوعی لاله دانسته شده‌است و نه اسم مطلق آن. زکریا قزوینی در عجایب المخلوقات می‌گوید که شقایق‌النعمان نامی است که پادشاه حیره نعمان بن منذر بدین گل که به فارسی گل لاله (tulipe) نامیده می‌شود، داده‌است.
طبق تحقیق کازیمیرسکی نزد ایرانیان هر گل که گلبرگ‌های آن به رنگ خون و وسط آن سیاه باشد بنام لاله یا شقایق خوانده می‌شده‌است ولی غالباً tulipe را شقایق نعمانی نامیده‌اند. سه گل لاله، شقایق و شقایق نعمانی گیاهان کاملاً متفاوتی هستند اما گونه‌هایی از این سه گیاه که دارای گل‌هایی قرمز رنگ همراه با لکه‌ای سیاه در مرکز گل هستند بسیار به یکدیگر شباهت دارند. مترجمان اروپایی شعرای شرقی "شقایق نعمانی" را anemone (آنه‌مون) ترجمه کرده‌اند و یکی دانستن این گیاه با شقایق و همچنین لاله خطاست، زیرا شقایق ، متعلق به تیرهٔ کوکناریان یا شقایقیان است در صورتی که شقایق نعمانی به تیرهٔ آلاله تعلق دارد.
لاله گیاهی است از تیرهٔ سوسنیان که دارای پیاز است و برگ‌هایش طویل و ساقهٔ گل‌دهنده از وسط برگ‌ها خارج می‌شود. گل آن که در انتهای ساقه قرار دارد معمولاً منفرد است ولی ممکن است معدودی از گونه‌ها ۲ تا چندین گل نیز داشته باشد. محل اصلی رویش لالهٔ خودرو از کوه‌های پامیر تا کوه تیان شان در آسیای مرکزی در نظر گرفته می‌شود همچنین این گل در افغانستان، ترکیه، ایران، قسمتی از غرب سوریه، سواحل دریاچه آرال، دریاچه خزر و دریای سیاه، یونان، ایتالیا، اسپانیا و سواحل دریای مدیترانه در شمال آفریقا به‌صورت خودرو یافت می‌شود. در حال حاضر هزاران نوع لاله با رنگ‌های متفاوت وجود دارد. جوره‌های قدیمی لاله از ترکیب دو گونهٔ لالهٔ باغچه‌ای و لالهٔ ارمنی مشتق شده‌اند و والدین جوره‌های جدیدتر اغلب سه گونهٔ لالهٔ شنل‌قرمزی، لالهٔ امپراتور و لالهٔ نیلوفرآبی هستند. گل لاله تنها در ۲ ماه در سال شکوفا می‌شود و زمان گلدهی از اواخر اسفند در انواع زود گل‌دهنده تا اواخر اردیبهشت در انواع دیر گل‌دهنده محدود می‌شود.
به‌طور کلی یک گیاه لاله دارای اجزای زیر است:
تنوع رنگ گل در لاله به حدی است که می‌توان گفت به جز رنگ قهوه‌ای تمامی رنگ‌ها را دارا است. در اکثر موارد انواع چندهزار گانهٔ لاله تنها بر اساس تفاوت رنگ از یکدیگر مجزا شده‌اند. به‌طور کلی این گل به ۷ گروه رنگی سفید، زرد، نارنجی، قرمز، صورتی، بنفش و سبز تقسیم می‌شود که در هر گروه نیز به غیر از تفاوت در درجهٔ رنگ در شکل رنگ‌آمیزی نیز مانند دورنگ بودن، حاشیه‌دار بودن و وجود رگهٔ رنگی در درون گلبرگ با یکدیگر تفاوت دارند. طول گیاه در بیشتر انواع خودرو کمتر از ۲۰ سانتیمتر است. جام گل از نظر ظاهری به گروه‌های زیر تقسیم می‌شود:
گل لاله از دو طریق کاشت بذر که تا به گل نشستن آن در حدود ۵ سال زمان لازم است و درآوردن پیاز بوته اصلی از خاک و جدا کردن پیازچه‌های نوچه اطراف پیاز مادری تکثیر و ازدیاد می‌شوند. برای ایجاد ارقام جدید و تازهٔ لاله از روش کاشت بذر استفاده می‌شود. در نواحی خیلی سرد و مرطوب پیازهای لاله باید از خاک بیرون آورده شده و جهت کاشت دوباره در پاییز در انبار نگهداری شوند.
زمان مناسب برای کاشت پیاز لاله در اواسط پاییز است. محل کاشت باید در معرض نور و با آبیاری خوب باشد. زیر درختان برگریز که نصف روز سایه‌است، به خوبی رشد می‌کند. خاک مناسب برای کاشت خاک‌های شنی و رسی به همراه کمپوست است، کمپوست باعث نرم شدن خاک می‌شود. فاصلهٔ کاشت پیاز از سطح خاک به اندازهٔ دو برابر قطر پیاز و فاصلهٔ پیازها از یکدیگر به اندازهٔ سه برابر قطر پیاز است. از نظر زیبایی، کاشت پیازها با شکل‌ها و رنگ‌های متفاوت، در کنار یکدیگر توصیه نمی‌شود و بهتر است پیازهای هم نوع و هم‌رنگ در کنار یکدیگر کاشته شوند. کشت آبی (کاشت در آب) که معمولاً برای کاشت گل سنبل و گل زعفران استفاده می‌شود، در کاشت برخی از انواع کوتاه قد لاله نیز بکار می‌رود. در کشت آبی پیاز در داخل اسفنج طوری قرار می‌گیرد که تنها قسمت انتهایی پیاز در داخل آب باشد.
میزان مواد قندی یا درجه بریکس در پیاز لاله بسیار بالا است همچنین پیاز لاله دارای مواد نشاسته‌ای‌است، به همین جهت در هلند برخی از انواع آن به عنوان ماده‌ای خوراکی کشت داده می‌شود. علاوه بر این، گلبرگ‌های لاله به صورت خام نیز به عنوان سالاد یا در هنگامی‌که به عنوان تزئین کیک و شیرینی بکار می‌رود، نیز خورده می‌شود. به‌طورکلی به جز انواع شناخته شده و بخصوصی که جهت خوردن پرورش داده می‌شوند، گل لاله یک مادهٔ خوراکی به‌شمار نمی‌آید. در تمامی این گیاه مادهٔ شیمیایی سمی بخصوصی به نام tulipin وجود دارد که خوردن آن اثرات زیان‌بخشی در قلب ایجاد می‌کند. همچنین تماس با پیاز زخمی لاله باعث تماس با یک مادهٔ شیمیایی به نام تولیپانین Tulipalin A موجود در آن می‌شود که ممکن است علائم آلرژی را در بدن به‌وجود بیاید.
ماده آلفا-متیلن-گاما-بوتیرولاکتون (a-methylene-γ-butyrolactone) یا تولیپانین A در هلند با نام «پنجه لاله» شناخته می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهند که اعضای سرده لاله در کنار سرده‌های سوسن پرویی ("Alstroemeria") و سگ دندان‌ها از جمله گیاهان گلداری هستند که می‌توانند باعث ایجاد حساسیت در انسان شوند.
از لحاظ گیاه‌شناسی لاله به دو گروه بزرگ و تقسیم می‌شود. لاله‌های پرورشی دارای گل‌های بزرگ، جام گل بزرگ‌تر و تنوع رنگی بیشتری نسبت به گل‌های خودرو هستند. لاله‌ها به‌طورکلی در چهار طبقهٔ کلیِ زود گل‌دهنده، میان‌رس، دیر گل‌دهنده و گونه‌ها قرار می‌گیرند.
گونه معرف گروهی از افراد است که در اکثر صفات اساسی با هم شباهت دارند و در نتیجهٔ جفتگیری، افرادی بارور و مشابه والدین خود به‌وجود می‌آورند. دورگه‌های حاصل از گونه‌های مختلف، اگر هم ببار آیند اغلب عقیم بوده و باروری کمتری نشان خواهند داد. گونه‌هایی که از نظر چندین مشخصهٔ مهم با یکدیگر مشابه باشند تحت نام یک جنس طبقه‌بندی می‌گردند، بنابراین تمام گونه‌هایی که دارای مشخصات زیر باشند متعلق به جنس لاله خواهند بود. «یک پیاز مستور از پوشینه‌های چرم مانند، برگ‌های پراکنده در طول ساقه، یک گل بزرگ و افراشته (راست) با قطعات گلپوش که تا قاعده آزادند و بدون شیارهای نوشگاه و کلاله‌ای که در بالای تخمدان قرار گرفته و در روی یک خامهٔ مشخص واقع نشده‌است.» قواعد نامگذاری گونه‌های لاله به لاتین اینصورت است که قسمت نخست نام سرده یا جنس و قسمت دوم نشاندهندهٔ گونه‌است، برای مثال در لالهٔ خط‌دار "Tulipa" نشاندهندهٔ جنس یا سرده و "micheliana" نشاندهندهٔ گونه‌است.
لاله در حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ گونه دارد. ۱۹ گونه از گونه‌های لاله از ایران گزارش شده‌است. لاله‌های کوهی، ارومیه، آتشی، خط‌دار، هفت‌رنگ، ریزه، حافظی و بیشه‌زار برخی از گونه‌های بومی ایران هستند.
جنس‌هایی که دارای ویژگی‌های اساسی یکسانی باشند یک تیره یا خانواده را تشکیل می‌دهند بنابراین گیاهان جنس‌های لاله، لالهٔ سرنگون، سنبل و سوسن با ویژگی‌های، «گلپوش شامل سه قطعهٔ خارجی و سه قطعهٔ داخلی که تماماً رنگین و کم و بیش مشابه یکدیگرند، ۶ پرچم و یک تخمدان واقع در بالای محل اتصال قطعات گلپوش» همه تحت "تیرهٔ سوسنیان" یا با نام مترادف "تیرهٔ لاله" طبقه‌بندی می‌گردند.
از سال ۱۹۸۱ تقسیم‌بندی گل‌های لاله، توسط انجمن سلطنتی پیاز لاله هلند که به اختصار Anthos نامیده می‌شود، آغاز شد و لاله‌ها بر اساس شکل گیاه و شکل و زمان باز شدن گل، به ۱۵ گروه تقسیم شدند. زمانی تعداد جوره‌های لاله بیش از ۸۰۰۰ جوره اعلام شد که از این تعداد ۵۶۰۰ جورهٔ آن در هلند ایجاد شده بودند. پس از آن در سال ۱۹۸۷ میلادی انجمن سلطنتی پیاز لاله هلند در فهرستی به عنوان "ثبت بین‌المللی جوره‌های لاله" این تعداد را به ۲۴۰۰ جوره کاهش داد. از به بعد هر سال تقریباً در حدود ۵۰ جورهٔ جدید به این فهرست اضافه می‌شود. تمامی انواع لاله را برخی از این جوره‌های ایجاد شده به نام شخصیت‌های حقیقی یا داستانی نامگذاری شده‌اند، به عنوان مثال در سال ۲۰۰۵ میلادی هلند یک نوع لاله را به نام دختر شایسته سابق هند، آیشواریا رای نامگذاری کرد.
قدیمی‌ترین آثار باستانی‌ای که در آن نقش لاله به چشم می‌خورد مهرهای برنزی و سنگی‌ای است که از افغانستان به دست آمده‌است و قدمت آنها به بیش از ۲۰ سده پیش از میلاد مسیح برمی‌گردد. همچنین در مُهری استوانه‌ای شکل مربوط به ۲۰–۱۹ سده پیش از میلاد، که از تمدن عیلام در ایران به دست آمده‌است، نقش گل لاله وجود دارد. از زمان تسلط یونانیان بر بلخ در سده‌های دوم تا سوم پیش از میلاد نیز نقش هرکول با یک دسته گل لاله بر دور سر، بر روی سکه‌ای بر جای مانده‌است.
در دوران ساسانیان و در سدهٔ ۵–۳ میلادی، نقش گل لاله در ظروف نقره و مُهرها، با سه گلبرگ به تصویر کشیده‌است اما در آثار سدهٔ ۶–۵ ساسانی، تعداد گلبرگ‌های نقش لاله به ۵ عدد افزایش یافته‌است. یکی از آثار تاریخی مهم به‌جای مانده از سدهٔ ۷ میلادی تاق بستان است. در بالای تاق بزرگ این اثر باستانی، گل لاله با ۵ گلبرگ کنده‌کاری شده‌است.
پس از گسترش اسلام در ایران همچنان عشق و علاقه به این گل در بین مردم ایران، بیش از هر کشور دیگر به چشم می‌خورد. از کشت لاله در سدهٔ ۹ میلادی در باغ‌های اصفهان و بغداد در منابع تاریخی ذکر رفته‌است. در گلستان سعدی و در حدود ۱۲۵۰ میلادی، در وصفی از یک باغ رؤیایی نام لاله به چشم می‌خورد. در طول تاریخ ایران گرچه لاله هرگز ارزش تجارتی شایانی پیدا نکرده‌است اما در مینیاتور، نقش قالی ترانه‌ها و اشعار ایرانی همواره مورد تحسین و توجه قرار داشته‌است.
اقوام ترک در اصل ساکنان زادگاه اصلی لاله یعنی آسیای مرکزی بودند. در اواخر سدهٔ ۱۰ میلادی و به هنگام فرمانروایی سلجوقیان این طوایف حرکت خود را به طرف غرب آغاز کردند. بر اساس برخی فرضیه‌ها این اقوام بودند که همراه با مهاجرت خود گل لاله را به کشور ترکیه کنونی منتقل کردند. در زبان ترکی نیز مانند فارسی این گل را "لاله" می‌نامند. محمد دوم ملقب به "محمد فاتح" شاهی بود که در سال ۱۴۵۳ میلادی توانست امپراتوری بیزانس را شکست دهد. او بسیار به باغبانی علاقه‌مند بود و باغ‌های بسیاری ایجاد کرد. این علاقه به حدی بود که تعداد کسانی که از باغ قصر او مراقبت می‌کردند ۹۲۰ نفر ذکر شده‌است. از زمان محمد دوم بکار بردن نقش گل لاله در سقف یا ساختمان مساجد بسیار رایج شد. در سرای توپقاپی در استانبول ۲۷۶ نوع طرح لاله نقش شده‌است. در سدهٔ ۱۶ میلادی کاشت لاله در منازل مردم عادی در ترکیه رایج شد و انواع اصلاح یافته و جدید آن به‌وجود آمد. در میان این انواع نوعی که بیش از همه محبوب بود نوعی لاله با گلبرگ‌های بلند و نوک تیز، شمشیر مانند بود که به نام لالهٔ استانبول شهرت داشت. در همین زمان بود که زیبایی این گل در قصرهای شهر استانبول، نظر اروپائیان را به خود جلب کرد.
از ۲۱ ژوئیه ۱۷۱۶ تا سپتامبر ۱۷۳۰ (۱۱۰۹)، در زمان پادشاهی احمد سوم (۱۷۳۰–۱۷۰۳ میلادی) در امپراتوری عثمانی به «عصر لاله» معروف است. در این دوران بار دیگر علاقه و توجه به گل لاله در ترکیه بالا گرفت و پیاز لاله که قبلاً از ترکیه به اروپا فرستاده شده و انتشار پیدا کرده بود، این بار از اروپا به ترکیه وارد شد و کاشتن گل لاله از قصرها گرفته تا تمامی نقاط کشور رایج بود. به همین علت نام این عصر، "لاله" نامگذاری شده‌است. در این عصر ساختن قصر و باغ قصر و دیگر تجملات درباری در امپراتوری عثمانی به اوج خود رسید که بالا رفتن هزینه‌ها، تورم و نارضایتی مردم را در پی داشت. سرانجام در طی شورش خونینی که به رهبری پاترونا خلیل درگرفت، داماد ابراهیم پاشا نخست‌وزیر و معمار اصلی عصر لاله کشته شد، و احمد سوم نیز از پادشاهی خلع شد. پس از برکناری احمد سوم در سال ۱۷۳۰ میلادی فرهنگ علاقه به گل لاله در ترکیه بسیار کم‌رنگ شد و نسل انواع بسیاری از گل‌های لاله استانبول برای همیشه از بین رفتند.
نقش لاله قبل از سدهٔ ۱۶ میلادی در اروپا یافت نشده‌است. در سدهٔ پانزدهم میلادی سفیران و بازرگانان بسیاری از کشورهای اروپائی در پایتخت عثمانی اقامت داشتند. آشنایی با فرهنگ باغ‌سازی در این شهر بر روی اروپائیان که تنها با باغ‌های گیاهان دارویی آشنا بودند، تأثیر بسیاری گذاشت.
نام بوسبکیوس سفیر امپراتور روم، فردیناند یکم، در دربار سلطان سلیمان یکم به عنوان اولین کسی که بذر لاله را در سال ۱۵۵۴ میلادی، با خود به وین برد، ثبت شده‌است. همچنین گفته می‌شود که لاله‌های پرورشی کنونی به وسیلهٔ ترک‌ها از ایران به اروپا برده شده‌اند ولی در حقیقت وطن اصلی آنها تا حدودی غیر مشخص است.
در سال ۱۵۶۲ میلادی برای نخستین بار لاله به کشور هلند وارد شد. هلندی‌ها در اوایل قرن هفدهم شهرت گل لاله را به آنجا رساندند که در سال ۱۶۳۴ میلادی جنون پولسازی از گل لاله شروع گردید. و چنان دچار بورس‌بازی در بین مردم رایج شد که یک پیاز جدید و نادر قیمتی معادل با قیمت خرید دو خانه در آن زمان پیدا کرد. از این دوران سندی بر جای مانده که یک عدد پیاز لاله در ازای یک کارخانهٔ آبجوسازی مبادله شده‌است. این دوران به جنون گل لاله یا شوق لالهٔ هلندی موسوم است. پس از مدت کوتاهی از ورود لاله به هلند، تقاضا برای انواع متفاوت رنگ لاله، از عرضه پیشی گرفت و و قیمت‌ها برای پیازهای نادر شروع به افزایش گذاشتند. اوج گرمی بازار لاله در هلند بین سال‌های ۱۶۳۳–۱۶۳۷ بود. قبل از ۱۶۳۳ تجارت گل لاله در هلند، به تولیدکنندگان و کارشناسان حرفه‌ای، محدود شده بود، اما قیمت به‌طور پیوسته رو به افزایش، باعث وسوسهٔ بسیاری از خانواده‌های معمولی طبقه متوسط و فقیر برای وارد شدن به بازار خرید و فروش پیاز لاله شد. مردم خانه‌ها، املاک و اموال خود را برای پیش خرید پیاز لاله وثیقه قرار می‌دادند و قیمت پیازها پیوسته رو به افزایش بود. سرانجام در سوم فوریه ۱۶۳۷ دوران حباب اقتصادی پیاز لاله در هلند پایان یافت و عواقب آن، ورشکستگی مالی برای بسیاری از خانواده‌های هلندی معمولی بود.
پس از شهرت یافتن بحران اقتصادی هلند، بسیاری از مردم کشورهای دیگر مایل به دیدن گلی شدند که اینچنین توانسته بود مردم هلند را شیفته و شیدای خود کند و صادرات پیاز لاله رو به افزایش گذاشت. از نیمهٔ دوم سدهٔ نوزدهم میلادی کاشت لاله در مزارع بسیار بزرگ هلند رایج شد و همچنین پژوهش‌گران هلندی موفق به ایجاد جوره‌های جدید و زیبای لاله شدند.
لاله گل ملی ایران‌است. به غیر از ایران، گل ملی کشورهای افغانستان، ترکیه، هلند، مجارستان و بلژیک نیز لاله‌است. در ایران لاله یکی از نام‌های دختران است و بنا بر آمار ادارهٔ ثبت احوال کشور در سال ۱۳۹۱ فراوانی نام آن ۲۲٬۱۶۸ نفر در ایران بوده‌است.
در بین کشورهای اسلامی گل لاله در فرهنگ دو کشور ایران و ترکیه نفوذ عمیقی دارد. علی‌رغم اینکه مردم هر دو کشور علاقهٔ مشابه‌ای نسبت به این گل از خود نشان می‌دهند، تأثیر این علاقه در هنر دو کشور متفاوت بوده‌است. در فرهنگ ترکی نام لاله در ادبیات این کشور نمود کمتری نسبت به ایران دارد اما تصویر نقاشی شدهٔ این گل در آثار هنری ترکیه بسیار دیده می‌شود.
در نقاشی‌های ایرانی و همچنین صنایع‌دستی این کشور نقش گل لاله به ندرت مشاهده می‌شود. اما گل لاله به عنوان مشهورترین گل خودرو، تا آنجا در فرهنگ و ادب فارسی نفوذ و حضور یافته که بسیاری از شاعران با وجود زندگی در محیط‌های خشک و بیابانی لاله را می‌شناختند. در کهن‌ترین نمونه‌هایی که از فارسی به‌جای مانده، ده‌ها تعبیر و تصویر و کنایه و استعاره همانند لاله‌فام، لالهٔ داغدار، لاله‌پوش، لاله‌رخ، لاله‌زار، لاله‌گون و لاله‌سار (نام یک نوع مرغ) دیده می‌شود.
در ادب فارسی لاله در اغلب موارد مظهر رنج و گداز عشق است. گاه به خاطر سیاهی مدوری که چون داغی در وسط جام آن است به دل سوختهٔ عاشق تعبیر شده‌است. در بسیاری جاها زخم خون‌آلود را بدان تشبیه کرده‌اند. در معدودی موارد به نشانه قدح و می به کار رفته‌است. به جهت سرخی و لطافت، گاهی صورت معشوق به آن تشبیه شده‌است. در تعبیرات شاعرانه لاله از خون می‌دمد و طُرفه اینجاست که لاله بر گورها فراوان می‌روید، چنان‌که از خون فرهاد لاله دمید.
در روایات شیعه سخن از دشت کربلا می‌رود که از خون شهدا لاله‌گون شده‌است. در ایران لاله سمبل شهادت است و به استعاره دلالت بر شخص ایثارگری دارد که در راه آرمان دینی یا ملی به شهادت رسیده‌است. از سرودهای انقلابی مشهور ایران که در آن شهید به لاله تشبیه شده‌است می‌توان به سرود به لالهٔ در خون خفته شهیدِ دست از جان شسته سرودهٔ مجتبی میرزاده اشاره کرد. همچنین عنوان تصنیف عارف قزوینی در رثای شهیدان راه آزادی که مربوط به انقلاب مشروطه می‌باشد "از خون جوانانِ وطن لاله دمیده " است که مصرعی از آن تصنیف است.سایت روزگار، بازدید:25 اسفند 1392
در هلند افسانهٔ به‌وجود آمدن گل لاله بدین صورت آمده‌است:
سه شوالیه خواستار ازدواج با دختر زیبایی بودند. شوالیهٔ اول تاج طلا، دیگری شمشیر و آخرین شوالیه یک گنج به او پیشکش کردند. دختر هر چه فکر کرد نتوانست از میان این سه نفر یکی را برگزیند. او از روح گل‌ها درخواست کرد که او را به یک گل مبدل کند. تاج طلا به جام گل، شمشیر به برگ و گنج به پیاز گل تبدیل شد و این گل لاله نام گرفت.
کتاب "لالهٔ سیاه" نوشتهٔ الکساندر دوما نویسندهٔ فرانسوی از آثار ادبی برجستهٔ ادبیات جهان به‌شمار می‌آید. دوما این داستان را در مورد وضعیت سیاسی هلند در سال ۱۶۷۲ نوشته‌است و حوادث داستان آن پیرامون پرداخت جایزه به مبلغ صد هزار سکهٔ طلا برای ایجاد لاله به رنگ سیاه خالص است.
در زبان گل‌ها لاله بر اساس رنگ دارای معانی متفاوتی‌است. لالهٔ قرمز به معنای اعتراف به عشق، لالهٔ زرد به معنای عشق بی‌امید و لالهٔ سفید به معنای عشق از دست رفته‌است.
از جشنوارهٔ لاله کانادا به عنوان بزرگ‌ترین جشنواره لاله در سراسر جهان نام برده می‌شود، این جشنواره هر ساله در ماه مه در شهر اتاوا برگزار می‌شود. تاریخچه کاشت لاله در این شهر به حمایت کانادا از خانوادهٔ سلطنتی هلند در جریان جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد، در سال ۱۹۴۲، پرنسس جولیانا وارث قانونی تاج و تخت هلند در آن زمان به همراه دو دختر کوچک خود، از مخفی‌گاه خود در انگلستان، به پایتخت کانادا، اتاوا پناه برد و در سال ۱۹۴۳ دختر سوم ملکه، پرنسس مارگریت در همین شهر متولد شد. پس از پایان جنگ و بازگشت خانوادهٔ سلطنتی به هلند، ملکه برای ابراز قدردانی خود به شهروندان اتاوا ۱۰۰٫۰۰۰ پیاز به این شهر اهدا کرد. در همان زمان، او وعده داد که در طول عمر خود هر ساله اهدای پیاز لاله را، برای نشان دادن قدردانی از مهمان‌نوازی مردم کانادا ادامه دهد.
در آسیا بزرگ‌ترین پارک لاله باغ لاله یادبود ایندریا گاندی نام دارد و در شهر سرینگر در ایالت کشمیر هند واقع شده‌است.http://www.avapress.com/vdcepn8v.jh8ofi9bbj.html هر ساله در ماه آوریل، جشنواره گل لاله در این پارک برگزار می‌شود. در ایران نیز جشنوارهٔ لاله آسارا از سال ۱۳۷۷ خورشیدی هر ساله در باغ لاله گچسر واقع در کیلومتر ۵۳ جادهٔ کرج - چالوس واقع در روستای گرماب برگزار می‌شود. در این جشنواره در حدود ۶۰۰٬۰۰۰ لاله به نمایش گذاشته می‌شود. این جشنواره در سال ۱۳۹۱ در حدود ۵۰۰٬۰۰۰ هزار نفر بازدید کننده داشته‌است.
در سال ۱۳۸۸ خورشیدی در حدود ۳۰۰ هزار پیاز لاله از ایران به کشورهای آسیای مرکزی صادر شده که این امر سبب اشتغال‌زایی ۱۰۰ نفر شده‌است. این در حالی است که ترکیه تنها رقیب ایران در صادرات پیاز گل لاله در آسیا، سالانه ۶۰ میلیون پیاز لاله به کشورهای آسیایی صادر می‌کند.