moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
در تاریخ اساطیری و علوم خفیه ادبیات قرون وسطی زبان پرندگان به عنوان یک پدیده عارفانه، زبان مکاشفه عمیق، زبان سبز، زبان تغییر ناپذیر، زبان تقدیس شده، زبان فرشته‌ها یا یک زبان جادویی یا عرفانی که توسط پرندگان به منظور ارتباط با مبدأ استفاده می‌شده، تعبیر شده‌است.
در مذهب هند و اروپایی استفاده از رفتار پرندگان به منظور اهداف مکاشفه‌ای طالع بینان تاریخچه‌ای دیرینه دارد. بر اساس نظریه والتر بارکرت این عادات ممکن است ریشه در پالئولتیک، زمانی در طول عصر یخبندان که انسانهای اولیه با مشاهده پرندگان لاشه خوار اجساد را جستجو می‌کردند، داشته باشد.
در عصر حاضر نیز مثال‌هایی از روابط و همزیستی انسان- پرنده وجود دارد. در آمریکای شمالی، کلاغ‌های سیاه به عنوان راهنمای گرگ‌ها (و شکارچیان بومی) به سمت طعمه بودند در غیر این صورت آن‌ها قادر به مصرف طعمه نبودند. در آفریقا زنبوران عسل به عنوان راهنمای انسان به سمت کندوی عسل می‌شوند و افراد امید دارند که کندوی عسل خالی و آماده برای آنهاست.
در عهد رنسانس، آواز پرندگان الهامی برای بعضی جادوگران، زبان‌های صومعه و به خصوص زبان‌های موسیقی بوده‌است. زبان‌های سوت گونه پایه‌گذاری شده بر اساس زبان‌های طبیعی محاوره‌ای گاهی اشاره به همین زبان پرندگان دارد.
افسانه‌های وایکینگی: در افسانه‌های وایکینگی قدرت درک زبان پرندگان از نشانه‌های خرد بود. اودین خدای افسانه‌های وایکینگی دو کلاغ به نامهای هاگین و مانین داشت که در سراسر جهان پرواز می‌کردند و به اودین از انسانهای فانی خبر می‌داند. در افسانه سلطان سوئد، راگ دانا بسیار هوشمند بود که می‌توانست بفهمد پرندگان چه می‌گویند. او یک گنجشک اهلی خانگی داشت که به اطراف پرواز می‌کرد و اخبار را برای او می‌آورد که یکبار کشاورزی در ریدگوتالند، گنجشک داگ را کشت که این کار باعث مجازات سنگینی از سوی سوئد برای او شد.
این قابلیت از طریق چشیدن خون اژدها به دست آمد. بر اساس منظومه اِدا و حماسه ولسانگا، سیگرد تصادقاً خون اژدها را هنگامی که قلب فافینز را بریان می‌کرد چشیده بود که این تصادف به او قابلیت فهم سخن پرندگان را داده بود و او توانست هنگامی که پرندگان از نقشه رگین برای کشتن سیگرد صحبت می‌کردند متوجه شود و جانش را نجات دهد. بر اساس همین قدرت، اسلاگ، دختر سیگارد توانست به خیانت همسرش «راگنارد لودبروک» پی ببرد.
کنده کاری رامسارد متعلق به قرن ۱۱ در سوئد چگونگی فراگیری زبان پرندگان توسط سیگرد را در منظومه اِدا و حماسه وولسونگا به تصویر می‌کشد:
در منظومه اِدی که با بی پروایی به سنت سیگرد Helgakvicta Hjorvartssonar نامیده می‌شود) مرتبط است. دلیل آنکه چرا شخصی به نام آتلی زمانی این قدرت را داشته، توضیحی داده نشده‌است. قابل حدس است که پسر ارباب آتلِس، هلگی با خاله سیگارد، والکری وافا، ازدواج می‌کند.
افسانه‌های یونانی: بر اساس آپولونیوس رودیوس، آرگو، مجسمه جلوی کشتی جیسون که از درخت بلوط بیشه زار متبرک دودونا ساخته شده بود، می‌توانست به زبان پرندگان سخن بگوید. همچنین گفته شده که بر تیرسیاس توسط آتنا قدرت فهم زبان پرندگان داده شده‌است. در افسانه‌های یونان، زبان پرندگان ممکن است از راههای جادویی به دست آمده باشد. گفته می‌شود که دموکریتوس، آناکسیماندر، آپولونیوس تیانا، ملامپوس و آئسوپوس زبان پرندگان را می‌فهمیدند.
افسانه‌های آسیایی- آفریقایی: در مذهب صوفیه زبان پرندگان یک زبان عرفانی متعلق به فرشته هاست. کنفرانس پرنده‌ها (منطق الطیر) شعری عرفانی با ۴۶۴۷ بیت می‌باشد که متعلق به قرن دوازدهم نوشته شاعر فارسی زبان فرید الدین عطار می‌باشد.
در تلمود اورشلیم (لوئیس گینزبرگ، افسانه یهودیان ۱۹۰۹) قدرت زبانزد سلیمان به دلیل اعطا شدن قدرت فهم زبان پرندگان از سوی خدا بر وی بوده‌است.
در عربی مصری خطوط تصویر گونه «الفبای پرندگان» نامیده می‌شد. در فرهنگ مصر باستان شیوه نگارش تصویری، نام مدیو- نجر داشت (به معنای لغات خدایان یا زبان مکاشفی)
این ایده از بسیاری داستان‌های عامه شناخته می‌شود (شامل روسی، آلمانی، استونیایی، یونانی، رومانیایی، ویلزی) شخصیت‌های مثبت داستان، قدرت فهم زبان پرندگان را داشتند و این قدرت از طریق مبادلات سحری یا به عنوان موهبتی از طرف سلطان پرندگان اهدا می‌شود که پرندگان قهرمان داستان را از خطرات یا گنج‌های پنهان، آگاه می‌کردند.
در جادوگری دوران رونسانس، کابالاخ، و کیمیاگری زبان پرندگان به عنوان یک راز و زبانی کامل و کلید تمام علوم در نظر گرفته می‌شد که گاهی langue verto یا زبان سبز نامیده می‌شد. (جین جولین، فولکانلی، هینریش کورنلیوس آگریپا، فلسفه اوکالتا).
«پرنده» اثر آریستوفان و «پارلمان پرندگان» اثر چاوسر به عنوان آثار هجو و طنز در نظر گرفته می‌شود. در فرانسه قرون وسطی زبان پرندگان (la langue des oiseaux) زبان راز و رمز تروبادور که با تاروت در ارتباط می‌باشد، بود که ادعای می‌شود بر اساس جناس‌ها و طرح‌های نشانه‌ای از واژه‌های هم آوا می‌باشد.
به‌طور مثال: مسافرخانه‌ای به نام شیر طلایی (au lion dor) کُدی برای «یکی روی تخت می‌خوابد» (au lit on dort) گفته می‌شود. (توجه داشته باشید که این جناس خاص مربوط به دوران وسطی نیست چون که حرف t در فرانسوی تا آن زمان تلفظ می‌شد. مثال واژه دخیل قرن چهاردهم (bonnet).
زبان ساختگی zaum روسیه مدرن به عنوان زبان پرندگان توسط ولیمیر خبینکف تعریف می‌شد. زبان پرندگان (Die sparche der vogel) نام یک فیلم آلمانی در سال ۱۹۱۱ می‌باشد. جین شیبلیوس در سال ۱۹۱۱ یک مارش ازدواج تحت عنوان زبان پرندگان سرود. رافا مارتین نویسنده کتاب برای کودکان، «زبان پرندگان» را به عنوان داستان عامیانه روسی پذیرفته شده، نوشته‌است که به صورت یک اپرای کودکان توسط جان کندی درآمد.
در پاورقی‌های اولین کتابش «جاناتان استرنج و آقای نورن» به کتابی به نام زبان پرندگان اشاره می‌کند که در میان چیزهای دیگر مرجعی برای کتاب تخیلی شاه ریون می‌باشد.«پرنده در گوش شما» نام یک اجرای اپرا، اثر نویسنده آمریکایی- انگلیسی دیوید بروس می‌باشد که بر اساس داستان‌های عامیانه زبان پرندگان نوشته شده‌است و اپرا نامه آن توسط آلاسدیرمیدستون نوشته شده‌است.این اثر توسط بارد کالج نیویورک سیتی رسماً تقاضا شده بود و در ماه مارس ۲۰۰۸ در آن محل اجرا شده و بعدها قطعاتی از آن اثر در اپرای نیویورک در سال ۲۰۰۹ اجرا شد.
رویداد انقراض اردویسن–سیلورین اولین انقراض بزرگ کره زمین از ۵ انقراض بزرگ رخ داده می‌باشد. در ۴۵۰ تا ۴۴۰ میلیون سال قبل به نظر می‌رسد دو انقراض اتفاق افتاد که یک میلیون سال از هم فاصله داشت. این انقراض بعد از انقراض پرمین بزرگترین انقراض دریایی زمین بود بیش از ۶۰٪ از بی مهرگان دریایی نابود شدند که شامل دو سوم از خانواده بریوزوآbryozoan و بازوپایانBrachiopod می‌شوند. بخصوص گونه‌های بریوزوآ، بازوپایان، صدف، مرجانها و خار پوستان تحت تأثیر قرار گرفتند.
انقراض سریع به نظر می‌رسد که به دلیل حرکت گندواناGondwana به منطقه قطب جنوب بوده‌است. این امر باعث سرد شدن جهان و متعاقباً پایین آمدن سطح دریاها شده‌است سقوط سطح دریاها باعث از دست رفتن زیستگاه‌های این جانوران شده‌است. شواهد مربوط به یخبندان، با استفاده از رسوبهای برجا مانده در صحرای آفریقا کشف شده‌است.
حرکت گندوانا به جنوب، سرد شدن زمین و کاهش ارتفاع سطح در یاها را می‌توان از مهم‌ترین عوامل انقراض یایان اردوویسین نامید.
۱۲۷ ساعت فیلمی درام و زندگینامه و محصول آمریکا به کارگردانی دنی بویل است که بر اساس فیلمنامه ای نوشته خود بویل و سایمن بوفوی ساخته شده است.فیلمنامه بر مبنای داستان واقعی کوهنوردی به نام آرون رالستون با بازی جیمز فرانکو ساخته شده. او توسط یک تخته سنگ به مدت ۵ روز در کوهستان زندانی شده است.تصویر برداری در مارس ۲۰۱۰ در یوتا شروع شد. بویل علاقه داشت که صحنه‌های آغازین فیلم بدون متن باشد.
۱۲۷ ساعت داستان واقعی یک کوهنورد به نام آرون رالستون است. در حین کوهنوردی او در گراند کانیون یک تخته سنگ روی دستش می‌افتد و او در یک کوه ایزوله زندانی می‌شود. او در آن ۵ روز از تمام ابزارهای ممکن که باعث ادامهٔ حیاتش می‌شدند استفاده کرد. در آن مدت خانواده، دوستان، عشقش و دوستان کوهنوردش را به یاد آورد. او به هیچ‌کس نگفته بود به کجا می‌رود و هیچ امیدی نداشت که کسی پیدایش کند. پس از دست و پنجه نرم کردن ۵ روزه با مرگ، او این قدرت را در خودش می‌بیند که با قطع کردن دستش از مچ، خود را از تخته سنگ جدا کند و پس از فرود 20 متری به عمق ابراه و کیلومترها پیاده‌روی، خودش را نجات می‌دهد.
این فیلم مورد استقبال منتقدان قرار گرفت و البته بیشتر تشویق‌ها بخاطر بازی جیمز فرانکو بود. در سایت راتن تومیتوس، ۹۳٪ از ۱۶۹ منتقد تخصصی، نظر مثبت خودشان را اعلام کردند و از ۱۰ امتیاز به این فیلم ۸٫۴ امتیاز دادند. در میان منتقدین برتر راتن تومیتوس که شامل نقد روزنامه‌های برتر، وبگاه‌های برتر، برنامه‌های برتر رادیو و تلویزیون است،۹۱٪ نظر مثبت منتقدین را از آن خود کرد.
ریچارد روپر از شیکاگو سان تایمز به این فیلم درجهٔ "A" داد و اعتقاد دارد جیمز فرانکو بخاطر بازی بی عیب و نقصش لیاقت کاندید شدن در جوایز اسکار را دارد و می‌گوید این فیلم یکی از بهترین فیلم‌های دههٔ اخیر است. منتقدین نیویورک فیلم آن لاین، جیمز فرانکو را به عنوان بهترین بازیگر انتخاب کردند.
کنتس سوفی روستوپشین دو سگور (۱ اوت ۱۷۹۹ در سن پترزبورگ - ۹ فوریه ۱۸۷۴ در پاریس) نویسنده فرانسوی‌تبار زاده روسیه بود.
کنتس دو سگور امروزه بیشتر به خاطر رمان «تلخکامیهای سوفی» و خاطرات یک الاغ یا «خاطرات یک خر» شناخته می‌شود. رمان «تلخکامیهای سوفی» را اسماعیل سعادت در ۱۳۴۲ به فارسی ترجمه کرده‌است.تاریخ ترجمهٔ ادبی از فرانسه به فارسی/ محمدجواد کمالی، انتشارات سخن گستر و معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، ۱۳۹۲، ص ۴۷۵–۴۷۹ رمان خاطرات یک الاغ یا «خاطرات یک خر» برای نخستین بار تحت عنوان «خرنامه» توسط اعتمادالسلطنه در ۱۳۰۶ هجری قمری به روش اقتباس یا ترجمهٔ آزاد به فارسی برگردانده شد و بعدها چند مترجم دیگر نیز آن را دوباره به فارسی منتشر کردند.تاریخ ترجمهٔ ادبی از فرانسه به فارسی/ محمدجواد کمالی، انتشارات سخن گستر و معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، ۱۳۹۲، ص ۵۹–۶۶
ابر ذهن که در ایران با نام های کله کدو و نابغه هم شناخته می‌شود، یک فیلم پویانمایی رایانه‌ای سه‌بعدی درژانر کمدی و ابرقهرمانی آمریکایی به کارگردانی تام مک‌گرث است که در سال ۲۰۱۰ اکران شد. این فیلم توسط استودیو دریم‌ورکس انیمیشن ساخته و توسط پارامونت پیکچرز توزیع شد. ابر "ذهن" در تاریخ ۵ نوامبر ۲۰۱۰ در ایالات متحده به صورت سه بعدی دیجیتال، آی مکس و دو بعدی توزیع شد.ویکی‌پدیای انگلیسی
هشدار اسپویل و لو رفتن داستان
داستان این فیلم در مورد دو قهرمان است که نیروهای خارق‌العاده‌ای دارند و از فضا به زمین آمده‌اند. ابرذهن (ویل فرل) دارای ذهن قوی می‌باشد و فرد بسیار باهوشی است که زمانی که به زمین فرستاده شد سر از زندان شهر متروسیتی درآورد و به یک خلاف‌کار تبدیل شد. قهرمان دیگر مترومن (برد پیت) است که دارای قدرت زیادی است و فرد محبوبی در شهر متروسیتی محسوب می‌شود. او مردم شهر را از دست خلافکاران نجات می‌دهد.و یک روز نبردی بین مترومن و ابرذهن رخ می دهد و پایان نبرد با پیروزی ابرذهن خاتمه می یابد و ابرذهن فکر می کند که مترومن مرده است بنابراین همراه دوست ماهیش مینیون (دیوید کراس)به خلافکاری می روند و شهر متروسیتی را تسخیر میکنند و ابرذهن بعد از مدتی دیگر بیکار می شود و فکر می کند که دیگر هیچی بدست نیاورده است به همین دلیل او یک قدرتی میسازد تا یک ابرقهرمان را به دنیا بیاورد همان قدرت به هال برخورد می کند و همین باعث می شود مشکلاتی به وجود بیاورد و همین دلیل هال با قدرت هایی ک دارد برای نجات مردم استفاده نمی‌کند و به عنوان خلاف کاری از آن استفاده می کند و ابرذهن در آخر متوجه می شود که مترومن زنده است و...
دوبله فارسی
دوبله شده در استودیو کوالیما
مدیر دوبلاژ : حامد عزیزی
مترجم : سروش ارژنگی
صدابرداری : مهدی امینی ‌- ‌فرهود گودرزی
باندسازی : ریحانه برزگر
میکس : آنیتا شریفی
صداپیشگان:
مجید حبیبی (کله‌کدو)
حامد عزیزی (مترومن)
آنیتا قالیچی (رُکسان)
احسان مهدی (هَل/تایتان)
مهدی ثانی‌خانی (مینیون)
امیر امیری (برنارد)
ارسلان جولایی (پدرخوانده هَل - رئیس زندان)
مهدی امینی (پدر کله کدو)
علی اصغر قره خانی ‌- ‌‌تینا هاشمی‌
دوبله شده در استودیو انجمن گویندگان جوان(گلوری انترتینمنت)
مدیر دوبلاژ : امین قاضی
ناظرکیفی دوبلاژ : مهرداد رئیسی
محمدرضا صولتی (نابغه - مینیون)
مینا مومنی (رُکسان)
کیوان صادقی یگانه (مترومن)
امین قاضی (برنارد)
وحید رونقی (هَل/تایتان)
کیوان عسکری (رئیس زندان - پدر نابغه)
شهره روحی ‌ - ‌ ناصر محمدی ‌ - فرهاد اتقیایی ‌
لیلا کسری (۷ فروردین ۱۳۱۸ – ۲۹ اردیبهشت ۱۳۶۸) که با نام هنری هدیه نیز شناخته می‌شود، شاعر و ترانه‌سرای ایرانی بود.
لیلا کسری در روز هفتم فروردین ماه سال ۱۳۱۸ در شهر تهران زاده شد.
وی که از سنین جوانی به شعر روی آورده بود و یکی از مجموعه‌های شعر او یعنی کتاب "فصل مطرح نیست" به‌عنوان بهترین کتاب شعر نو در سال ۱۳۴۸ انتخاب شده بود، از سال ۱۳۵۴ به‌پیشنهاد فریدون خشنود به‌عرصه ترانه‌سرایی وارد شد و فعالیت در این عرصه را تا پایان عمر خویش ادامه داد.
تحصیلات مقدماتی و دبیرستان خود را در زادگاهش به‌انجام رسانید و سپس برای ادامه‌تحصیل راهی انگلستان شد. وی در لندن در رشته کتاب‌داری در دانشگاه کینز کالج تحصیل نمود و پس از پایان تحصیلات خویش به ایران بازگشت.
لیلا کسری پس از بازگشت به ایران در شرکت پتروشیمی ایران استخدام شد و به کار در این شرکت پرداخت.
لیلا کسری قبل از انقلاب اسلامی ایران برای خوانندگانی چون نوش آفرین، حبیب، نسرین، ستار، مهستی، ابی، ایرج، گلپا، الهه و بعد از انقلاب برای خوانندگان دیگری همچون هایده، مهستی، حمیرا، معین، ویگن، داریوش، اندی، سیاوش شمس، فرزین و … ترانه سرود. با این وجود شاخص‌ترین و به‌یادماندنی‌ترین آثار او، کارهایی است که وی با هایده انجام داده‌است. چراکه او ترانه‌سرای اختصاصی هایده به‌شمار می‌آمد و سرودن اغلب ترانه‌های این خواننده را بر عهده داشت و در طی این مدت با آهنگسازان ایرانی همکاری نمود.
لیلا کسری از سنین نوجوانی و جوانی به فعالیت شاعری روی آورد. وی که در سنین جوانی ازدواج کرده بود، پس از به‌دنیا آمدن دو فرزندش، پاشا و جهان‌شاه، مجموعه‌شعر «"یک (پاییز)"» و «"دو (بهار)"» را منتشر کرد. وی سپس دو کتاب شعر دیگر با نام‌های «"فصل مطرح نیست"» و «"جشنواره این سوی پل"» را در سالهای ۴۸ و ۴۹ از خود به یادگار گذاشت.
کتاب «"فصل مطرح نیست"» به‌عنوان بهترین کتاب شعر نو سال ۱۳۴۸ انتخاب شد. او به‌عنوان شاعر و روزنامه‌نگار در مجله اطلاعات بانوان نیز فعالیت نمود و هر هفته یکی از کارهایش در مجله منتشر می‌شد.
کسری به‌عنوان ترانه‌سرا به پیشنهاد فریدون خشنود در سال ۵۴ به‌این عرصه وارد شد و با نام هنری «هدیه» با خوانندگانی چون نوش‌آفرین، نسرین، ستار، حبیب، مهستی، هایده، حمیرا، ابی، ایرج، گلپا، الهه، داریوش، ویگن، فرزین، معین، اندی، سیاوش شمس و… همکاری نمود.
لیلا کسری در سال ۱۳۵۶ و پس از آن که فرزند سومش علیداد را به‌دنیا آورد، دچار سرطان سینه شد. لیلا کسری بنابه گفتهٔ خودش در سال ۱۳۵۶ متوجه غده‌ای در سینه خویش شده بود، مدتی بعد برای معالجه به لندن رفت. پس از خروج از کشور و حضور در آمریکا غدد به پهلویش زدند و سرطان روزبه‌روز پیشروی کرد. وی در طی ۱۱ سال با این بیماری که تمام وجودش را چون موریانه بلعید بود، مبارزه کرد.
لیلا کسری سرانجام در ۲۶ اردیبهشت ۱۳۶۸ و پس از عمری پُربار از ترانه و هنر، در بیمارستان سنچری سیتی Century City کالیفرنیا، به‌دلیل بیماری سرطان سینه از دنیا رفت.
یکی از شاعرانی که در روزهای پایانی عمر لیلا کسری با وی ملاقات کرده بود، می‌گوید: «من شاهد بودم که لیلا کسری شیمی‌درمانی شده بود، و چهره هنرمندانه و جذابش را، باد خزان، دردناک فروشکسته بود.»
در مصاحبه‌ای که دقیقاً چند هفته پیش از مرگ او توسط هما احسان همکار قدیمی او در مجله اطلاعات بانوان با وی صورت گرفت، وی درحالی‌که به‌سختی سخن می‌گفت از ۱۷ عمل جراحی خویش سخن به‌میان آورد و از این که چون معده‌ای دیگر نداشت، غذایش جز آب چیز دیگری نیست، خبر داد و از ۱۱سال جنگ با سرطان سینه سخن گفت.
به‌گفته هما احسان که از روزگار قلم‌زنی هدیه در اطلاعات بانوان، با او دوست بود، وی در این مصاحبه هر بار که از گذشته سخن می‌گفت بغض گلویش را می‌گرفت.
ترانهٔ «قصهٔ من»، از آخرین ترانه‌های سروده شدهٔ هدیه است، که توسط هایده اجرا شد. این ترانه به‌نوعی سرگذشت خود اوست و ماجرای دست‌وپنجه نرم کردنش با بیماری سرطان را روایت می‌کند. علاوه‌بر مصداق یافتن این ترانه در مورد خود هدیه، خیلی زود و با مرگ نابه‌هنگام هایده این ترانه در مورد خواننده اثر نیز مصداق یافت.
در یکی دیگر از آلبوم‌های این سال آلبومی با صدای هایده، ستار و مهستی منتشر می‌شود. از هایده در این آلبوم «نرگس شیراز»، و «قصهٔ من» منتشر شد.
لیلا کسری در ترانهٔ «قصهٔ من» داستان زندگی خود را بازگو می‌کند (ماجرای درگیری با سرطان و عمل‌های چندگانه لیلا کسری).
لیلا کسری با نام هنری هدیه در طی سالهای ترانه‌سرایی خویش برای بیش از ۶۰ آهنگ گوناگون از خواننده‌های مختلف ترانه سروده‌است. ازجمله ترانه‌های لیلا کسری می‌توان به ترانه‌های زیر اشاره کرد:
مجموعه‌ای از ترانه‌های با صدای هایده:
دعای سحر، خراباتی، شب عشق، تاریخ عشق، اشاره، شب عید، سیاه‌چشمون، شوریده‌سر، دل دیوونه، قصهٔ من، تو که نیستی، یا رب، مهربون من
شعر صلحِ سفید وآبی که برای جنگ نابودگر ایران و عراق توسط چندی از هنرمندان (معین، مرتضی، فتانه، اندی و کورس) به‌صورت گروهی اجرا شده نیز از سروده‌های اوست.
ترانه‌شناسی هایده
خنوخ ( "Ḥanōḵ")، فرزند قابیل؛ از شخصیت‌های پیدایش در تورات است. براساس تورات مدتی پس از رانده شدن قابیل و رفتن او به سرزمین نود، همسر قابیل فرزندی به دنیا آورد و نامش را خنوخ گذاشت. از آنجایی که در هنگام تولد او، قابیل سرگرم ساخت شهری بود نام فرزندش را بر آن شهر نیز گذاشت.پیدایش ۴:۱۶ "چندی بعد همسر قائن حامله شده، پسری به دنیا آورد و او را خَنوخ نامیدند. در آن موقع قائن سرگرم ساختن شهری بود، پس نام پسرش خنوخ را بر آن شهر گذاشت
خزان‌دار خزان‌کننده یا برگ‌ریز، تعریفی است برای نامیدن برخی درختان، درختچه‌ها و گیاهان دائمی (چندساله) که در بخش معینی از سال، همه برگ‌های خود را از دست می‌دهند. در مناطق معتدل و نیز مناطق شمالی (با آب‌وهوای قطبی) فصل برگریزان برابر با پاییز و زمستان است. در دیگر نقاط جهان که شامل مناطق استوایی، نیمه‌استوایی و بیابانی است، گیاهان برگ‌های خود را در فصل خشک یا کم‌بارش از دست می‌دهند.
در برابر درختان خزان‌کننده، درختان همیشه‌سبز قرار دارند که برگ‌هایشان چند ساله و پایا است. گیاهانی که بین این دو حالت هستند را نیمه خزان‌دار می‌نامند. بسیاری از درختان پهن‌برگ جزء درختان خزان‌کننده هستند، درختانی مانند افرا، بسیاری از انواع بلوط، نارون، صنوبر، توس، و حتی برخی سوزنی‌برگان مانند سیاه‌کاج و سکویای چینی. در برخی از مناطق کشور آمریکا گونه‌های خزان‌کننده و همیشه‌سبز بلوط در کنار هم می‌رویند.
رزاق مأمون نویسنده، روزنامه‌نگار و نمایش‌نامه‌نویس اهل افغانستان است.
رزاق مأمون متولد ۲۷ دسامبر ۱۹۶۴ در درهٔ پنجشیر افغانستان است. او بین سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۶ (خورشیدی) در زمان حاکمیت حکومت کمونیستی افغانستان به جرم همکاری با مجاهدین به زندان افتاد. وی حدود هفت سال در زندان پلچرخی محکومیت خود را می‌گذراند و مدت سه سال انفرادی را به مطالعه ادبیات و سیاست می‌پردازد.روزنامه سرمایه http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1349687
از اواخر دهه ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۲ به عنوان خبرنگار بی‌بی‌سی در پیشاور و کابل فعالیت کرد. پس از آن خبرنگار رادیو آزادی شد که از پراگ پخش می‌شد و سپس به تلویزیون خصوصی طلوع رفت.
از وی تا اکنون چندین اثر منتشر شده‌است که حاصل پژوهش‌های او دربارهٔ مرگ محمد نجیب الله «راز خوابیده»، قتل فاروق یعقوبی، وزیر اطلاعات محمد نجیب الله «راز خوابیده، جلد دوم»، مرگ احمد ظاهر، مشهورترین خواننده افغانستان «احمد ظاهر چگونه ترور شد؟» و «رد پای فرعون» در مورد دست داشتن عوامل اطلاعاتی ایران در قتل احمدشاه مسعود است.
او در این کتاب‌ها افرادی را متهم به دست داشتن در این قتلها کرده که در حکومت‌های پیشین افغانستان یا با طالبان مرتبط بوده و برخی از آن‌ها امروز نیز جزء چهره‌های سیاسی این افغانستان هستند.
چندین داستان کوتاه و رمان «عصر خودکشی» و نمایشنامه «عبدالخالق» که در مورد قاتل نادرخان پدر محمد ظاهرشاه و سرنوشت وی و خانواده اش است نیز از آثار چاپ شده او است.
مأمون در میزگردهای تلویزیونی و رادیویی و در مقالاتش مواضع تندی نسبت به پاکستان و گاهی ایران می‌گیرد.بی‌بی‌سی فارسی، http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2011/01/110118_u03_rasagh_mamoon.shtml
هدیه یا کادو، که به آن دهش، پیشکش، ارمغان یا تحفه نیز می‌گویند، چیزی است که آن را بدون انتظار دریافت چیزی دیگر به شخص دیگری تقدیم کنند. اگر چه ممکن است در مقابل هدیه دادن، چشمداشت هدیه‌ای متقابل داشت، اما هدیه چیزی است که آن را به رایگان می‌بخشند و نشانه لطف می‌باشد.
هدیه می‌تواند هر چیزی باشد که سبب خشنودی دیگری شود یا از غمش کاسته شود، به‌ویژه خدمتی چون بخشندگی یا مهربانی.
مردم سراسر جهان به مناسبت‌های گوناگون هدیه می‌دهند یا می‌گیرند، از جمله به مناسبت‌های:
محمد در سال ششم هجرت سفیرانی به کشورهای خارج فرستاد و طی نامه‌هایی فرمانروایان این کشورها را به آیین توحید و اسلام دعوت کرد. نامه‌ای نیز به مقوقس فرمانروای مصر نوشت و او را به آیین اسلام دعوت نمود. اگرچه مقوقس اسلام را نپذیرفت، اما هدایایی برای محمد فرستاد. در میان این هدایا کنیزی بود به نام ماریه که پیامبر وی را به حفصه بخشید ولی بعداً به همسری محمد رسید.
، دسترسی سوم مارس ۲۰۱۱
منظور از خنوخ یکی از این موارد می‌تواند باشد:
بیده کاسه‌ای است لوله‌کشی شده که برای شستن اندام جنسی، کپل و مقعد به کار می‌رود.
انواع جدید بیده دارای کنترل الکترونیکی هستند که در آنها نحوه پاشش، فشار و حرارت و نیز محل آن قابل انتخاب است. انواعی از بیده هم با توالت ادغام شده‌اند.
آزاده یا آزاده ام، عنوان ترانه‌ای از آثار علی تجویدی و سروده‌های رهی معیری است، که نخستین بار توسط هایده اجرا گردید. این ترانه، اولین ترانه اجرا شده توسط هایده و آخرین سرودهٔ رهی معیری است. در واقع با این ترانه دفتر کارنامه هنری این ترانه سرای ایرانی برای همیشه بسته شد و به‌همراه آن خواننده‌ای جدید یعنی هایده به جمع هنرمندان ایرانی افزوده گردید.
هایده پس از تعلیم زیر نظر اساتیدی چون فریدون ناصری، احمد عبادی، و فرهنگ شریف اولین ترانهٔ اختصاصی خویش با نام آزاده یا آزاده‌ام را باشعری از رهی معیری و با ملودی علی تجویدی منتشر کرد.
وی که از سال ۱۳۴۵ فراگیری موسیقی و آوازخوانی را نزد موسیقیدان معروف علی تجویدی آغاز کرده بود، در سال ۱۳۴۶ برای اجرای این ترانه برگزیده شد. در این زمان تجویدی که در میان آهنگسازان ایرانی، به عنوان «کاشف صداهای ناب» معروف بود، آهنگ تازه‌ای را در «مخالف سه گاه» و در پیوند با شعری برانگیزاننده از «رهی معیری» آماده اجرا کرده بود. وی با مشورت رهی معیری اجرای این ترانه را به هایده سپرد.
این ترانه با زیر و بالاهایی که داشت، معرف دقیقی برای صدای گسترده و پر توان هایده شد و صدای هایده نیز متقابلاً ترانه «تجویدی - معیری» را تأثیر بیشتری بخشید.
هایده در سال ۱۳۴۷ و پس از ۲ سال نسبت به خواهر کوچکترش اولین ترانه اش را با نام آزاده‌ام اجرا می‌کند.
پرویز خطیبی در کتاب خود به نام خاطراتی از هنرمندان که به کوشش دخترش فیروزه خطیبی در سال ۱۹۹۴ در آمریکا منتشر شد به شرح اولین ترانه منتشر شده هایده به نام آزاده‌ام در سال ۱۳۴۷ می‌پردازد:
تجویدی در گفتگویی با بخش فارسی بی‌بی‌سی دربارهٔ این ترانه می‌گوید:
هایده طی مصاحبه‌ای با رادیو صدای آلمان به اظهار نظر دربارهٔ این نخستین اثر خویش می‌پردازد. در بخشی از این مصاحبه آمده‌است:
"صدای آلمان": از چه زمانی وارد رادیو شدید و اولین ترانه‌ای که اجرا کردید چه نام داشته و ساختهٔ چه کسی بود؟
"هایده": اولین آهنگی که من خواندم از ساختهٔ استاد تجویدی بود با شعری از شادروان رهی معیری. در برنامهٔ از گل‌ها که اسم تصنیف‌اش «آزاده» بود.
"صدای آلمان": تا آنجا که من اطلاع دارم شما ترانه‌های بسیاری خوانده‌اید. کدامیک از آن‌ها بیشتر بر روی خودتان اثر گذاشته و حتی برخی اوقات بی‌اختیار آن را زمزمه می‌کنید؟
"هایده": همین ترانه آزاده. چون شادروان رهی معیری خیلی روی این تکیه داشت و بهرکسی نمی‌داد این تصنیف خوانده بشود. نمی‌دانم دلیلش چی بود.
"صدای آلمان": دلیلش واضح است، صدای خوب و خوش شما.
"هایده": خواننده‌های خوش صداتری قبلاً بودند که مایل بودند این تصنیف را بخوانند، ولی خوب، خوشبختانه نصیب من شد و من، با این تصنیف قدم گذاشتم به کار هنری. شاید هم سبب‌اش این باشد که این تصنیف در من اثر بسیاری دارد. دلیل دیگرش را نمی‌دانم. بهرصورت شنوندگان خودشان قضاوت می‌کنند که این تصنیف، آهنگ و تنظیم‌کردنش واقعاً چیزی‌ست استثنایی و وقتی هم، خودم آن را می‌شنوم دگرگون می‌شوم. من کارهای گل‌ها را ترجیح می‌دهم به کارهای امروزی.
متن این ترانه که «آزاده» نام دارد، آخرین کار موسیقائی رهی معیری است که وی در تب بیماری آن را سروده و کمتر در یک سال پس از آن، در آبان ماه سال ۱۳۴۷ درگذشت.
ترانه آزاده با صدای هایده، آهنگ از علی تجویدی با شعر رهی معیری
تجویدی خود در یک گفتگوی رادیویی در شرح ساخت و پرداخت «آزاده» گفته است که رهی پس از آن که نیمی از ترانه را ساخنه، بیمار شده و بر اساس حالاتی که به خاطر آن کسالت در وجودش بوده، بقیه را با سوز و حال بیشتری تمام کرده‌است.
ترانه نشان می‌دهد که رهی، در بستر مرگ به تنها چیزی که برایش باقی‌مانده بود، می‌نازیده است به آزادگی:
- "یارب چو من افتاده‌ای کو؟ / افتاده آزاده‌ای کو؟ /
تا رفته از جانم برون، سودای هستی/ آسوده ام، آسوده از غوغای هستی/
گلبانگ مستی آفرین/ هم چون رهی سر داده ام من/
مرغ شباهنگم ولی/ در دام غم افتاده ام من/
خندان لب و خونین‌جگر/ مانند جام باده ام/ آزاده ام من!..."
سیفون به وسیله‌ای گفته می‌شود که در آن لوله‌ای مایع را از مخزنی بالاتر به سطحی پایین‌تر منتقل می‌کند.
«نمایش باید ادامه یابد» نام ترانه‌ای از گروه راک انگلیسی کوئین است که دوازدهمین و آخرین تراک آلبوم سال ۱۹۹۱ آن‌ها با عنوان «کنایه» را تشکیل می‌دهد. ترانه‌نویسی این آهنگ را به تمام اعضای کوئین نسبت می‌دهند اما در اصل توسط برایان می نگاشته شده‌است. «نمایش باید ادامه یابد» در واقع شرحی است بر تلاش‌های فردی مرکوری، خوانندهٔ گروه که علی‌رغم نزدیک شدن به پایان زندگیش هنوز به اجرای برنامه می‌پرداخت.
این ترانه به‌عنوان تک‌آهنگ (سینگل) و تبلیغی برای آلبوم "Greatest Hits II" گروه در ۱۴ اکتبر ۱۹۹۱ در انگلستان منتشر شد. تنها ۶ هفته پس از انتشار این ترانه فردی مرکوری درگذشت و این اتفاق سبب شد تا این آهنگ مجدداً وارد جدول‌های موسیقی انگلستان شده و مدت بیشتری را در جدول ۷۵ ترانهٔ برتر انگلیس نسبت به زمان انتشار اولیه‌اش باقی بماند و در نهایت نیز جایگاه شانزدهم را به‌خود اختصاص دهد.
نخستین اجرای زندهٔ «نمایش باید ادامه یابد» در ۲۰ آوریل ۱۹۹۲ در کنسرت یادبود فردی مرکوری، توسط سه عضو باقی‌ماندهٔ کوئین همراه با التون جان به‌عنوان خوانندهٔ اصلی و تونی یومی که گیتار ریتم آن را می‌نواخت اجرا شد. این اجرای زنده سپس در سومین آلبوم بهترین‌های کوئین ("Queen's Greatest Hits III") گنجانده شد.
این نوشتار به بررسی یادگیری و ارتباط در گونه‌های زنبور می‌پردازد.
یادگیری عاملی ضروری در جستجوی کارامد بدنبال غذاست. به ندرت پیش می‌آید که زنبورهای عسل سرزدن به گیاهان فقیر از لحاظ منابع غذایی را بیش از چند بار تکرار کنند. یک جستجوگر غذا به تنهایی در آغازین ساعات روز به چندین گل مختلف سرکشی می‌کند و اگر در نوع خاصی از گل‌ها جاذبه و منابع غذایی به حد کافی وجود داشته باشد، در بیشتر ساعات روز به همان نوع خاص از گل سر خواهد زد، مگر اینکه گیاه مورد نظر دیگر منابع غذایی را تولید نکند یا اینکه شرایط جوی تغییر کند. زنبورهای عسل مهارت ویژه‌ای در یادگیری تجمعی دارند، و بسیاری از پدیده‌های مشاهده شده در نمونه‌های پرورش یافته به روش کلاسیک در زنبورهای عسل رفتاری مشابه سایر بندتنانی که بیشتر سوژه چنین آزمایش‌هایی قرار می‌گیرند از خود نشان می‌دهند.
جویندگان غذا به داخل یک پیچ راه به شکل Y هدایت شدند، که ورودی آن با رنگ خاصی علامت‌گذاری شده بود. درون پیچ راه یک نقطه انشعاب در نظر گرفته شده بود که در آن زنبور عسل باید یکی از دو مسیر پیش رو را انتخاب می‌کرد، یکی از مسیرها که به منابع غذلیی ختم می‌شد، با همان رنگی که در ورودی پیچ راه استفاده شده بود، علامت‌گذاری شده بود، در حالیکه دیگری با رنگ متفاوتی علامت‌گذاری شده بود. جویندگان غذا تواانستند راه درست را انتخاب کنند؛ و این نتیجه وقتی که از روش نشانه‌گذاری متفاوتی (هاشورهای سیاه و سفید در جهت‌های مختلف) جایگزین رنگ‌های متفاوت شده بودند، نیز بدست آمد. وقتی که شرایط آزمایش برعکس شد، یعنی زنبورها درازای انتخاب گذرگاه داخلی که با نمادی مغایر با نماد به کاررفته در ورودی نشانه‌گذاری شده بود، به غذا رسیدند، آن‌ها باز هم یاد گرفتند که مسیر درست را انتخاب کنند. با گسترش طول تونل به منظور افزایش مدت زمان میان دیدن یک نشانه که راه درست را نشان می‌داد، تا دومین نشانه که مسیر درست را مشخص می‌کرد، ثابت کرد که زنبورها می‌توانند اطلاعات را در حافظه کاری تصویری خود، تا مدت زمان حدود ۵ ثانیه، برابر حافظه کوتاه مدت در پرندگان، نگه دارند.
یکی از رایج‌ترین راههایی که زنبورهای عسل، یا همان Apis mellifera، توانایی یادگیری تجمعی را به نمایش می‌گزارند، در زمینه تشخیص رنگ‌ها و وظایف بازشناسی اشیا از یکدیگر است. درست همانند سایر گونه‌های مهره داران چون موش‌ها و کبوترها که می‌توان آن‌ها را برای انجام وظایف مرتبط با یادگیری تجمعی تربیت کرد، زنبورهای عسل سوژه عالی برای وظایف مبتنی بر بازشناسی و حافظه رنگ هستند. دانشمندانی چون Karl von Frisch در اوایل دهه ۱۹۰۰ و پس از او Randolf Menzel شروع به مطرح کردن سؤالاتی دربارهٔ وجود، درجه‌های یادگیری، حافظه و مدت بینایی رنگی در زنبورها کردند.]۲[
شکل ۱. آزمودن بینایی رنگی در زنبورهای عسل اکثریت زنبورها همانطور که آموزش دیده بودند مستقیماً به سوی ظرفی که زمینه آبی رنگ داشت پرواز کردند. بنابراین آن‌ها قادر بودند میان زمینه‌های آبی و خاکستری را تمیز دهند، که این نشانه برخورداری از بینایی رنگی است.
Karl von Frisch، جانورشناس استرالیایی پژوهش را حول بینایی رنگی در زنبورهای عسل با پرسیدن اولین سؤال در سال ۱۹۱۹ آغاز کرد: آیا بینایی رنگی در زنبورها وجود دارد؟ وی با به کار گرفتن توانایی‌های زنبورها در یادگیری تجمعی، یک آزمایش استادانه برای اثبات اینکه زنبورها به واقع قادر به بازشناسی رنگ‌ها هستند، ترتیب داد.]۲[
von Frisch برای آزمودن بینایی رنگی، زنبورهای عسل خود را آموزش داد تا از یک ظرف کوچک پر از آب شیرین شربت مانند غذا بخورند. این ظزف بر روی یک تکه مقوای کوچک به رنگ آبی قرار گرفته بود، به‌طوری‌که این رنگ در حین خوردن غذا در مقابل چشم زنبورها قرار داشت. هنگامی که زنبورها به مقوای آبی رنگ عادت کرده بودند، von Frisch در اطراف این تکه مقوای آبی رنگ ظروف کوچکی، بر روی تکه مقواهایی هم اندازه با آن و در درجه‌های مختلفی از رنگ خاکستری قرار داد.]۳[ اگر زنبورها قادر به تمیز دادن میان رنگ‌ها نباشند، نخواهند توانست تکه مقوای آبی رنگ را در میان بسیاری تکه مقواهای خاکستری رنگ تشخیص دهند. بنابراین von Frisch پیش‌بینی می‌کرد با فرض اینکه زنبورها بینایی رنگی نداشته باشند، به نرخ برابر به سراغ مقواهای آبی و خاکستری خواهند رفت، چرا که نمی‌توانند تفاوتی میان آن‌ها قایل شوند.]۲[
اما وقتی که وی زنبورها را به سوی ظرف‌ها فرستاد، مشاهده کرد که اکثریت قریب به اتفاق زنبورها مستقیماً به سوی تکه مقوای آبی رنگی که پیش از آن شربت آب و شکر خود را روی آن یافته بودند پرواز کردند.]۳[
زنبورها تا حد زیادی نسبت به تکه مقواهای خاکستری که فاقد منابع غذایی بودند، بی اعتنایی نشان می‌دادند. این کنکاش هدفمند و نشانه‌گیری مقوای آبی رنگ نشان داد که زنبورها بدون شک می‌توانند میان رنگ‌های خاکستری و آبی تمایز قایل شوند، که خود نشان از وجود بینایی رنگی در زنبورها می‌باشد.]۳[ von Frisch همین آزمایش پایه را تکرار کرد تا نشان دهد که زنبورها نتایج مشابهی را در ازای رنگ‌های دیگری چون قرمز و زرد تولید خواهند کرد.]۲[ از آن پس محققان دیگر قادر بودند این طرح آزمایشگاهی عالی را روی مهره داران دیگر نیز پیاده‌سازی کنند، و آن را به ابزار گرانبهایی در آزمودن بینایی رنگی در بسیاری از ارگانیسم‌ها تبدیل کردند.
پس از مطالعات ابتدایی von Frisch، دانشمند آلمانی، Randolf Menzel مطالعه بینایی رنگی در زنبورهای عسل را ادامه داد و آزمون‌های مفصل تری را ترتیب داد. وی کنجکاو بود بداند زنبورهای عسل چه رنگ‌هایی را می‌توانند سریع تر یاد بگیرند، و اینکه آیا زنبورها در یادگیری رنگ‌های خاصی استعداد بیشتری دارند.
او از نورهایی با رنگ و شدت مختلف برای ایجاد حلقه‌های نوری روی یک سطح صاف استفاده کرد. این شرایط مشابه تکه مقواهای رنگی مورد استفاده توسط von Frisch بود، منتها با استفاده از نور به جای مقوا، Menzel قادر بود به راحتی شدت و رنگ نور را تغییر دهد.]۲[ او می‌توانست به سادگی و با تنظیم میزان تابش نور مجموعه گسترده‌ای از شرایط آزمایشی را ایجاد کند.
برای کشف پیچیدگی‌های بینایی رنگی در زنبور، که von Frisch آن را اثبات کرده بود، یک آزمایش با هدف آزمودن توانایی زنبورها در تمیز دادن دو رنگ متفاوت از یکدیگر ترتیب داده شد. برای این کار، Menzel از یک حلقه نور رنگی تابانده شده حول یک ظرف کوچک که می‌توانست حاوی شربت آب و شکر باشد استفاده کرد.]۲[ سپس Menzel حلقه دیگری با نور متفاوت حول ظرف دیگری با مقداری فاصله نسبت به ظرف اول تاباند. پس از آن یک زنبور در نقطه‌ای با فاصله مساوی از هر دو حلقه نوری متفاوت قرار داده شد و برای انتخاب ظرفی که شربت آب و شکر همیشگی را باید در آن جستجو کند آزاد گذاشته شد. تنها یکی از حلقه‌های نوری رنگی ظرف حاوی شربت آب و شکر را احاطه کرده بود؛ و دیگری خالی بود. به این ترتیب Menzel قادر بود سرعت یادگیری زنبورها را در قرار دادن اولویت بر جستجوی نور تداعی‌کننده غذا به‌طور اخص و بی اعتنایی به ظرفی که نور تداعی‌کننده پوچی آن را احاطه کرده بود، اندازه بگیرد.]۴[
به طرز جالب توجهی نتایج آزمایش نشان داد که زنبورها در یادگیری تمایز میان همه جفت رنگ‌ها به یک اندازه خوب عمل نمی‌کنند. سریع‌ترین نرخ یادگیری مربوط به زمانی می‌شد که نور ارغوانی رنگ تداعی‌کننده غذا بود.]۴[ یادگیری رنگ سبز برای زنبورها از همه مشکل تر بود، و سایر رنگ‌ها در نقطه‌ای بین ایندو قرار گرفتند. این یافته سندی بر یک جانبه گرایی ذاتی در بینایی رنگی زنبورهاست و با توجه به اینکه بینایی رنگی در زنبورها آن‌ها را قادر به تشخیص گل‌های مختلف حامل شیره از یکدیگر، که بسیار شبیه به ظرف‌های حاوی غذا هستند، می‌سازد، به طرز فزاینده‌ای منطقی است.]۴[ از آنجا که گل‌ها بیشتر به رنگ ارغوانی هستند تا سبز منطقی است که زنبورها بیشتر نسبت به رنگ‌هایی که احتمال رسیدن به غذا درآن‌ها بیشتر است، حساس باشند.]۲[
Menzel پس از انجام این کار بر روی اولویت بندی رنگ‌ها، آزمایش‌های خود را گسترش داد و به مطالعه حافظه در بینایی رنگی زنبورهای عسل پرداخت. او می‌خواست بداند زنبور عسل به چند بار آزمون و خطا نیاز دارد تا هنگامی که با چندین انتخاب برای رسیدن به غذا روبرو می‌شود، با اطمینان رنگی را که سابقاً به غذا رسیده‌است را انتخاب کند و زنبورهای عسل تا چه مدت زمانی قادرند اطلاعات مربوط به رنگ‌هایی که به غذا می‌رسند، را در خاطر نگاه دارند.
Menzel برای یافتن پاسخ این سؤالات، چندین آزمایش انجام داد. ابتدا وی مقداری شیرینی را روی یک پس زمینه رنگی تنها یک بار به هر یک از زنبورها نشان داد. ]۴[ سپس وی برای چند روز این زنبورها را در قفس‌های کوچکی، بدون اینکه نمونه دیگری ببینند، نگاه داشت. پس از چند روز وی هر یک از زنبورها را به یکباره با چندین ظرف که هرکدام روی زمینه رنگی متفاوتی قرار داشتند روبرو ساخت. یکی از این رنگ‌ها همان بود که اولین بار استفاده شده بود.]۲[ سایر رنگ‌ها جدید و عاری از غذا بودند. به طرز شگفتی آوری، پس از دیدن تنها یک نمونه و گذر چندین روز بدون رویارویی با رنگ تداعی‌کننده غذا، زنبورها بیش از پنجاه درصد زمان را به درستی صرف جستجوی غذا در رنگ مورد استفاده در مرحله اول کردند.]۴[
پس از آن Menzel همین آزمایش را روی دسته دیگری از زنبورها انجام داد، به‌طوری‌که همه عوامل ثابت بودند، جز اینکه در دور دوم آزمایش به جای یک بار، نمونه اولیه رنگ تداعی‌کننده غذا سه بار به زنبورها عرضه شد.]۴[ پس از چندین روز حبس، وقتی که زنبورها درست مانند آزمایش اول برای انتخاب رنگ حاضر شدند، تقریباً در تمام مدت به رنگی پرداختند که در سه نمونه اولیه دیده بودند.]۴[
توانایی حفظ اطلاعات مربوط به غذاهای پیوند خورده با رنگ‌ها در طول مدت چندین روز، آن هم تنها با کمترین رویارویی با زمینه رنگی مربوطه قدرت خارق العاده حافظه زنبورهای عسل را در ارتباط با بینایی رنگی نشان می‌دهد.
یکی از شاگردان von Frisch، به نام Elizabeth Opfinger، کشف کرد که زنبورها رنگ را هنگامی که در حال نزدیک شدن به منبع غذا هستند یاد می‌گیرند. Menzel این سؤال را دقیق تر مطرح کرد: زنبورها در چه زمانی رنگ را یاد می‌گیرند و در ذهن ثبت می‌کنند؟ او می‌خواست بداند که آیا زنبورها رنگ را پیش از، در حین، یا پس از دریافت شیره شیرین خود در ذهن ثبت می‌کنند. Menzel برای یافتن پاسخ این سؤال جالب، رنگ مورد نظر را در مراحل مختلف فرایندعرضه غذا به زنبور عسل در زیر ظرف غذا نمایش داد: در حین نزدیک شدن، در حین خوردن و در زمان ترک محل.]۲[
نتیجهٔ این آزمایش نشان داد که زنبورها رنگ را در هر دو مرحله نزدیک شدن به و خوردن غذا در فرایند رویارویی با غذا در ذهن ثبت می‌کند.]۵[ برای اینکه یک زنبور رنگ به خصوصی را به وضوح به یاد آورد، آن رنگ باید در مجموع حدود ۵ ثانیه در پیش روی وی باشد.]۵[ Menzel و همکارانش دریافتند که با اندکی جابجایی، زنبورها معمولاً زمانی بهترین بازدهی را در بیاد آوری دارند که محرک در حدود ۳ ثانیه در حین نزدیک شدن و ۲ ثانیه پس از فرود آمدن و آغاز به خوردن حاضر باشد.]۵[
بینایی رنگی در زنبورهای عسل می‌تواند با دید زیست‌شناسی عصبی نیز از نظر ساختار و سازمان چشمان مرکب آن‌ها مورد بررسی قرار گیرد.
در سال ۱۹۷۵ Menzel یک مقاله بنیادین در وصف ریخت و حساسیت بینایی چشم زنبورها ارائه داد.]۶[ او به کدگزاری رنگی شبکیه چشم زنبور عسل با استفاده از یک تکنیک ویژه پرداخت. وی پرتوی به رنگ شفاف به تک تک سلول‌ها تاباند و بازخورد آن‌ها را به در واحدهای جداگانه ثبت کرد. چنین تجزیه ساختار دقیقی او را به این حقیقت رساند که سه نوع دریافت‌کننده در چشم زنبور عسل وجود دارد: ۱) دریافت‌کننده‌های فرابنفش، ۲) دریافت‌کننده‌های آبی، ۳) دریافت‌کننده‌های سبز.]۶[ این سه دریافت‌کننده به وسیلهٔ سه رنگدانه رودوپسین مانند کنترل می‌شوند. این رنگدانه‌ها بیشترین جذب را در طول موج‌های ۳۵۰، ۴۴۰ و ۵۴۰ نانومتر دارند.]۶[
با بررسی دقیق تر این سلول‌ها، ویژگی‌های به خصوصی برای هر یک از انواع دریافت‌کننده‌ها شناسایی شد. مشخص شد که سلول‌های فرابنفش طولانی‌ترین تارهای بینایی را تشکیل می‌دهند.]۶[ این تارهای بینایی بلند با شاخه شاخه‌های خود به صورت انشعابات درخت مانند از تارها و مهره‌ها به زلالیه چشم نفوذ کرده‌اند. دریافت‌کننده‌های آبی و سبز تارهای کم عمق تری دارند.]۶[
Menzel کشف کرد که بیشتر سلول‌هایی که وی مورد مطالعه قرار داده‌است، به طرز جالب توجهی، حساسیت‌های ثانویه‌ای نیز نسبت به دامنه طول موج‌هایی که دو نوع دریافت‌کننده دیگر در آن بیشترین فعالیت را داشتند، از خود نشان می‌دادند.]۶[ او با استفاده از آزمایش‌های بینایی نشان داد که قابلیت دریافت این طول موج‌ها ناشی از کوپلینگ الکتریکی است.]۶[
جویندگان غذا گل‌هایی را که پیدا کرده‌اند به هم نشان می‌دهند تا به این ترتیب زنبورهای کارگر دیگر کندو را نیز برای جستجوی غذا در همان ناحیه به کار بگیرند. عوامل مؤثر در جذب دیگر زنبورها به‌طور کامل شناسایی نشده‌اند، اما احتمالاً شامل ارزیابی کیفی شیره و/ یا گرده جمع‌آوری شده می‌باشد.
دو فرضیه اصلی برای توضیح چگونگی اطلاع‌رسانی جویندگان غذا به یکدیگر وجود دارد --- نظریه «رقص ارتعاشی» یا «زبان رقص» و نظریه «با بو علامت دادن». نظریه زبان رقص از پذیرش بسیار گسترده تری برخوردار است و پشتوانه عملی بسیار بیشتری نیز دارد. این دو نظریه از یک جنبه دیگر نیز متفاوتند و آن اینکه اولی نقش مهمی برای بو در جذب نیروها قایل است (یعنی جذب مؤثر نیروها بر رقص به اضافه بو تکیه دارد)، حال آنکه دومی مدعی است رقص حقیقتاً بی ربط است(جذب نیرو تنها بر پایه بو استوار است).
از مدت‌ها پیش می‌دانیم که زنبورهای عسل غربی که در جستجوی غذا موفق بوده‌اند در بازگشت خود به کندو نوعی رقص را به نمایش می‌گزارند، که به رقص ارتعاشی معروف است، و نشان می‌دهد که غذا بسیار دور است، در حالیکه رقص دایره‌ای نسخه کوتاه شده رقص ارتعاشی است و نشان می‌دهد که غذا در همین نزدیکی است. جستجوگری که دست پر باشد، با الگویی دوار مسیری دندانه دندانه را طی می‌کند و گه گاه نیز عرض دایره را با الگویی زیگزاگ یا ارتعاشی می‌پیماید. ارسطو این رفتار را در کتاب Historia Animalium خود توصیف کرده‌است. در آن زمان فکر می‌کردند که این کار برای جلب توجه زنبورهای دیگر است.
در سال ۱۹۴۷، ]نیازمند نقل منبع[ Karl von Frisch میان حرکات مستقیم و دوار رقص و فاصله و جهت منبع غذا از کندو رابطه کشف کرد. جهت‌گیری در رقص با موقعیت خورشید نسبت به منبع غذایی در ارتباط است و طول قسمت ارتعاشی در رقص مرتبط با فاصله نسبت به کندوست. همچنین هرقدر که حرکات نمایشی پرشور و حرارت تر باشد، نشان دهنده بهتر بودن غذاست. هیچ مدرکی دال بر اینکه این شکل از برقراری ارتباط مبتنی بر یادگیری فردی باشد، در دست نیست.
Von Frisch برای اثبات نظریه خود یک سلسله آزمایش‌های انجام داد.]۷[ در سال ۱۹۷۳ به خاطر کشفیات وی جایزه نوبل در فیزیولوژی یا داروسازی به او اعطا شد.
یکی از مهم‌ترین اسناد دال بر اصالت و کارایی این رقص این است که تمامی گونه‌ها و نژادهای زنبور عسل چنین رفتاری را به نمایش می‌گزارند، البته جزئیات اجرای آن در میان گونه‌های مختلف متفاوت است. برای مثال در Apis Florea و Apis andreniformis(«زنبورعسل‌های کوتوله») این رقص در بخش پشتی و افقی لانه که روباز است انجام می‌شود. حرکات مستقیم و رقص‌آمیز در این گونه‌ها مستقیماً به سمت منبع غذایی اشاره می‌کنند. هم چنین در هر گونه از زنبورعسل ارتباطی با ویژگی‌های خاص آن گونه، میان فاصله و حرکات ارتعاشی وجود دارد.]۸[ رفتاری که اینچنین وابسته به گونه جانوری است نشانگر این حقیقت است که این شکل از برقراری ارتباط نه بر پایه یادگیری، بلکه بیشتر به صورت ژنتیکی شکل می‌گیرد. و نیز چگونگی تکامل این رقص را بیان می‌دارد.
آزمایش‌های گوناگون ثابت کرده‌اند که تغییر شرایطی که رقص تحت آن صورت می‌گیرد منجر به تغییرات خصوصیتی در جذب نیرو به سوی منابع خارجی می‌گردد]۹[، که این با نتیجه گیری‌های اولیه von Frisch هماهنگی دارد. محققان انواع دیگری از برقراری ارتباط با استفاده از رقص را نیز در زنبورهای عسل، مانند رقص لرزشی کشف کرده‌اند.
در حالیکه اکثریت محققان معتقدند که رقص زنبورها اطلاعات کافی برای پیدا کردن منابع را بدست می‌دهند، طرفداران نظریه علامت دادن با استفاده از بو این‌گونه استدلال می‌کنند که رقصیدن هیچ رهنمون مشخصی نسبت به منبع شیره نمی‌دهد. در عوض آن‌ها بر این باورند که زنبورها در اصل به خاطر بو جذب می‌شوند. هدف از رقصیدن تنها جلب توجه به زنبور کارگر در حال بازگشت است، تا به این ترتیب او بتواند بوی شیره را به کارگرهای دیگر نیز برساند که آن‌ها نیز از آن پس رد بو را تا منبع غذایی دنبال خواهند کرد.
مستندات اصلی در دست مدافعان نظریه علامت دادن با استفاده از بو، آزمایش‌های بالینی است که روی منابع شیرینی بدون بو انجام شده و نشان می‌دهند که زنبورهای کارگر از جذب نیرو به آن منابع ناتوانند ]نیازمند نقل از منبع[ و هم چنین اشکالات منطقی وارد بر این تفکر که رقصی در مقیاس کوچک (در یک بازه چند سانتی متری) بتواند گراهایی با دقت کافی برای حفظ زنبورهای دیگر در مسیر درست، بدهد، آن هم در طول پروازی که می‌تواند کیلومترها به طول بینجامد. اشتباه در خواندن مسیر حتی به اندازه چند درجه، زنبور را صدها متر نسبت به مقصد نهایی منحرف خواهد ساخت.]نیازمند نقل از منبع[
هیچ یک از این دو برهان نظریه رقص را از اعتبار نمی‌اندازد، بلکه تنها این تفکر را قوت می‌بخشد که بو هم می‌تواند مؤثر باشد، که قطعاً مورد تصدیق همه طرفداران نظریه رقص است. نقادان نظریه علامت دهی با استفاده از بو در پاسخ به این اشکالات، بیان می‌دارند که اکثریت منابع شیره طبیعی باغستان‌های نسبتاً بزرگ یا سطح مزارع هستند، تعیین دقیق محل چندان ضروری یا حتی مطلوب به نظر نمی‌رسد. آن‌ها هم چنین تکرارپذیری آزمایش منبع بدون بو را مورد تردید قرار داده‌اند.
آزمایش‌های ماهرانه William F. Towne از دانشگاه Kutztown در پنسیلوانیا، از اهمیت ویژه‌ای در این جدال برخوردار است. مثل این فایل pdf که در آن کندوها در وضعیت عملیاتی «تصویر آینه» قرار می‌گیرند، و به این ترتیب گول می‌خورند و هم خودشان حول یک مکان اشتباه برای منبع شیره می‌رقصند و هم جویندگان دیگر را به سوی آن منبع اشتباه می‌کشانند، و تنها زمانی که خورشید در پشت ابرها پنهان می‌شود آن‌ها مجبور می‌شوند که بیشتر به هدایت بر اساس اطلاعات زمینه‌ای تا مواضع خورشیدی تکیه کنند. وقتی که پوشش ابرها ناپدید می‌شود، تعداد فزاینده‌ای از زنبورها شروع می‌کنند به اصلاح رقص خود تا مکان درست شیره را نشان بدهند، و سرکشی‌های جویندگان غذا به سوی مکان درست تغییر جهت می‌دهد.
بحث علمی میان این دو نظریه به شدت جانب دارانه و اغلب خصومت‌آمیز است. برای مروری کلی ادامه مطلب را بخوانید. Adrian Wenner، یک محقق نوین زنبورها، سردسته طرفداران نظریه غلامت دهی با استفاده از بو (ضد- رقص) است. Julian O’Dea یکی از حامیان نظریه‌های Wenner، توجیه متحول‌کننده‌ای برای «رقص ارتعاشی» ارائه داده‌است، که برقراری ارتباط از یک زنبور به زنبور دیگر را دربرنمی گیرد، وی ادعا می‌کند که رقص زنبورها می‌تواند یک حرکت غریزی ساده باشد که هیچ اطلاعات خاصی را منتقل نمی‌کند]۱[.
آزمایش‌های روی مبتدیان پرورشی که در واقع قادر بودند نوعی شبیه‌سازی از جذب نیرو را ارائه دهند]۱۰[ که در صورت بی معنی بودن رقص زنبورها غیرممکن است، در تضاد با این استدلال است.
یک مقاله که در ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۹ در New Scientist به چاپ رسید، علیه نظریه استفاده زنبورها از اطلاعات موجود در رقص برهان اقامه کرده‌است]۲[.
این جدال همچنان پای برجاست، و این اساساً به خاطر وجود عدم تقارن میان دو جبهه‌است، کسانی که برقراری ارتباط به وسیلهٔ رقص را مورد مطالعه قرار می‌دهند، به خودی خود معترفند که بو یک جزء ضروری در سیستم برقراری ارتباط است، و حتی در مراحل گوناگون فرایند جذب نیرو، لازم است، از جمله وقتی که یک جوینده جذب شده به نزدیکی منبع می‌رسد (برای مثال ]۱۱[)، حال آنکه مدافعان علامت دهی با استفاده از بو، به هیچ وجه معنی دار بودن رقص را به رسمیت نمی‌شناسند. نتایج آزمایشگاهی گوناگون گواه بر اینند که رقص به واقع حامل اطلاعاتی است، اما ممکن است کاربرد این اطلاعات وابسته به شرایط باشد (برای مثال ]۱۲[)، و این می‌تواند چرایی ناسازگاری نتایج آزمایش‌های اولیه را توضیح دهد. به‌طور خلاصه، هر دو طرف نزاع بر سر اینکه بو در جذب نیروها به سوی منابع مورد استفاده‌است توافق دارند، اما در دیدگاه خود نسبت به محتوی اطلاعاتی رقص به شدت اختلاف دارند.
توجه: بیشتر تحقیقات روی هر یک از دو نظریه رقیب حول برقراری ارتباط محدود به زنبورعسل غربی بوده‌است (به جز کار F.C. Dyer، در ]۳[ ببینید). گونه‌های دیگر Apis روش‌های مشابه ولی با همین قالب را مورد استفاده قرار می‌دهند، و انواع دیگر زنبورها روی هم رفته از شیوه‌های دیگری استفاده می‌کنند.
مبادله غذا، یا همان تشریک منابع غذایی، نیز با ابزار برقراری ارتباط ممکن می‌شود و شامل اطلاعات دربارهٔ کیفیت منبع غذایی و در نتیجه رقابت بر سر آن، تقاضا برای آب و دمای مناسب، و مراقبت از ملکه می‌شود (Sebeok، ۱۹۹۰).
برای اطلاعات زمینه‌ای بیشتر دربارهٔ این موضوع، Pheromone(زنبور عسل) را ببینید.
تحقیقات منتشر شده در سال ۲۰۰۴ که توسط دانشمندانی تحت سرپرستی دکتر Zachary Huang، در دانشگاه Michigan State انجام گرفت، نشان می‌دهد که فرومنهای بنیادین نقش مهمی در چگونگی تقسیم کار بهینه در کلنی زنبورعسل ایفا می‌کند. برای بقای حیات یک کلنی زنبور که گاه شامل ۵۰۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ عدد زنبور است، ساختار اجتماعی آن باید نسبت به تغییرات فصلی و دسترس‌پذیری غذا انعطاف‌پذیر باشد، تقسیم کار باید طبق منابع بدست آمده از جستجوی غذا تنظیم شود. در حالیکه تقسیم کار در یک کلنی زنبور بسیار پیچیده‌است، تقریباً می‌توان کارها را در دو دسته کار بیرون از کندو و کار درون کندو قرار داد. زنبورهای جوان تر در داخل کندو به ایفای نقش می‌پردازند حال آنکه زبورهای پیرتر خارج از کندو اکثراً به عنوان جویندگان غذا نقش ایفا می‌کنند. تیم Huang کشف کردند که زنبورهای جستجوگر ماده‌ای شیمیایی به نام اتیل اولئیت را در معده خود جمع‌آوری و با خود حمل می‌کنند. زنبورهای جستجوگر این فرومن بنیادین را به زنبورهای کارگر می‌خورانند، و این ماده شیمیایی آن‌ها را رد وضعیت شیرخوارگی نگه می‌دارد، فرومن نوزادان را از بلوغ زودهنگام و تبدیل به زنبورهای جستجوگر محافظت می‌کند. با مرگ زنبورهای جستجوگر اتیل اولئیت کمتری به کندو می‌رسد و زنبورهای نوزاد با سرعت بیشتری بالغ و تبدیل به جوینده غذا می‌شوند. به نظر می‌رسد که این سیستم کنترلی نمونه‌ای از تصمیم‌گیری نامتمرکز در کلنی زنبورهاست.
آزمایش‌های James Gould نشان می‌دهد که احتمالاً زنبورهای عسل نقشه‌ای شناختی برای اطلاعاتی که از طریق یادگیری اندوخته‌اند، دارند، و هنگام برقراری ارتباط از آن استفاده می‌کنند.
وی در یک آزمون که در سال ۱۹۸۳ در Science News گزارش شد، یک منبع شربت را هر روز ۲۵٪ دورتر از روز قبل نسبت به کندو قرار می‌داد.]۱۳[ زنبورها به‌طور معمول مکان آن را به یکدیگر اطلاع می‌دادند. سپس وی منبع را روی قایقی که در وسط یک دریاچه کوچک لنگر انداخته بود نهاد. هنگامی که زنبورهای دیده ور به کندو بازگشتند تا یافته‌های خود را اطلاع دهند، زنبورهای دیگر از دنبال کردن آن‌ها خودداری می‌کردند، چراکه انتظار نداشتند در وسط دریاچه غذا پیدا کنند، با اینکه بارها برای دستیابی به منابع گرده در لبه دیگر دریاچه از روی آن پرواز می‌کردند.
در یک آزمون دیگر که در ۱۹۸۶در Discover با عنوان «شیرینی یک سؤال: آیا زنبورها باهوشند؟» Gould چند زنبور را جذب طعمه شربت مصنوعی نمود و به تدیج آن را از کندو دور ساخت تا اینکه آن‌ها به این کار عادت کردند. او زنبورهای آموخته را علامت‌گزاری کرد و در یک ظرف تاریک قرار داد، و آن‌ها را به مکانی که کندو همچنان دیده می‌شد اما ظرف دیگر دیده نمی‌شد، منتقل کرد. وقتی که زنبورها یکی یکی آزاد شدند، ابتدا برای چند لحظه کوتاه سردرگم به نظر می‌رسیدند، اما پس از آن مستقیماً به سوی ظرف پنهان شده پرواز کردند. ۷۳ تا از ۷۵ زنبور در مدت زمان تقریبی ۲۸ ثانیه به ظرف رسیدند. واضح است که آن‌ها با ترسیم یک مسیر پرواز جدید بر روی نقشه شناختی خود از فضای اطراف این شاهکار را ترتیب دادند.
۱. ^ Zhang، S; Bock F، Si A، Tautz J، Srinivasan MV (April ۵ ۲۰۰۵). «Visual working memory in decision making by honey bees». Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America ۱۰۲ (۱۴): ۵۲۵۰–۵. doi:۱۰٫۱۰۷۳/pnas.۰۵۰۱۴۴۰۱۰۲. PMID ۱۵۷۹۵۳۸۲.
۲. ^ a b c d e f g h i j Carew، T.J. ۲۰۰۰. "Associative Learning in Honeybees. ” Behavioral Neurobiology: The Cellular Organization of Natural Behavior. Sunderland: Sinauer Associates، Inc.
۳. ^ a b c Frisch، K. von. ۱۹۵۶. Bees; their vision، chemical senses، and language. Ithaca، N.Y.، Cornell University Press.
۴. ^ a b c d e f g Menzel، R. and Backhaus، W. ۱۹۸۹. Color vision in honey bees: Phenomena and physiological mechanisms. In D. Stavenga and R. Hardie (eds): Facets of vision. Berlin-Heidelberg-New York: ۲۸۱-۲۹۷
۵. ^ a b c Menzel، R. and Backhaus، W. ۱۹۹۱. Colour Vision in Insects. In P. Gouras (ed): Vision and Visual Dysfunction. The Perception of Colour. London: MacMillan Press، ۲۶۲-۲۸۸.
۶. ^ a b c d e f g Menzel، R and Blakers، M. ۱۹۷۵. Colour receptors in the bee eye — Morphology and spectral sensitivity. Journal of Comparative Physiology A: Neuroethology، Sensory، Neural، and Behavioral Physiology. ۱۰۸: ۱۱-۱۳.
۷. ^ von Frisch، K. (۱۹۶۷) The Dance Language and Orientation of Bees. Cambridge، MA: Harvard Univ. Press.
۸. ^ Dyer، F.C.، T.D. Seeley (۱۹۹۱). Dance dialects and foraging range in three Asian honey bee species. Behavioral Ecology and Sociobiology ۲۸: ۲۲۷-۲۳۳
۹. ^ Visscher، P.K. and Tanner، D.A. (۲۰۰۴). Sensory aspects of recruitment-dance performance in honey bees (Apis mellifera). in: Hartfelder، K.H، De Jong، D. et al. eds. (۲۰۰۴) Proceedings of the ۸th IBRA International Conference on Tropical Bees and VI Encontro sobre Abelhas. Ribierao Preto: USP/FM
۱۰. ^ Michelsen، A.، B. B. Anderson، W. H. Kirchner، and M. Lindauer (۱۹۸۹). Honeybees can be recruited by a mechanical model of a dancing bee. Naturwissenschaften ۷۶:۲۷۷-۲۸۰.
۱۱. ^ Riley، J.R.، Greggers، U.، Smith، A.D.، Reynolds، D.R. & Menzel، R. (۲۰۰۵). The flight paths of honeybees recruited by the waggle dance. Nature ۴۳۵: ۲۰۵-۲۰۷.
۱۲. ^ G. Sherman & P.K. Visscher (۲۰۰۲) Honeybee colonies achieve fitness through dancing. Nature ۴۱۹، ۹۲۰-۹۲۲
۱۳. ^ Science News; ۴/۲۳/۱۹۸۳، Vol. ۱۲۳ Issue ۱۷، p۲۷۱، ۱/۶p
گیاه همیشه‌سبز ، تعریفی است برای نامیدن برخی درخت‌ها و درخت‌چه‌هایی که در همهٔ فصل‌های سال برگ دارند.
درختان همیشه‌سبز در برابر درخت‌ها برگ‌ریز قرار دارند که در فصل زمستان یا فصل خشک همهٔ برگ‌های خود را از دست می‌دهند. درختان و درخت‌چه‌های زیادی در دستهٔ همیشه‌سبزان قرار می‌گیرند. بیشتر
(انواع سرو، کاج، سدر، نراد و غیره)، بیشتر گونه‌های اکالیپتوس، برخی از گونه‌های بلوط، گونه‌های خاس و برخی از دیگر درختان در این دسته جای دارند.
قیام تونس (۲۰۱۰–۲۰۱۱) معروف به انقلاب یاس تونسانقلاب یاس در تونس، نخستین انقلاب آنلاین؟، دویچه وله فارسی یک کارزار فشرده ۲۸ روزه مقاومت مدنی و سلسله‌ای از تظاهرات‌های خیابانی در تونس بود که از دسامبر ۲۰۱۰ آغاز شد. در تاریخ ۱۴ ژانویهٔ ۲۰۱۱ میلادی، (۲۴ دی ۱۳۸۹ خورشیدی) و در پی ناآرامی‌ها و اعتراضات گسترده مردم تونسادامه ناآرامی‌ها در تونس؛ درگیری پلیس با تظاهرکنندگان، بی‌بی‌سی فارسی و کشته‌شدن ده‌ها نفر از معترضان در حمله نیروهای امنیتی به تظاهرکنندگان ضددولتی،زین‌العابدین بن علی به عربستان فرار کرد، بی‌بی‌سی فارسی زین‌العابدین بن علی ابتدا دولت و مجلس را منحل کرد و سپس از قدرت کنار رفت و پس از ۲۱ سال قدرت، جای خود را موقتاً به محمد الغنوشی، نخست‌وزیر سپرد.رئیس‌جمهوری تونس از قدرت کنار رفت، بی‌بی‌سی فارسی وی به همراه خانواده‌اش به عربستان سعودی گریخت.شب ناآرام تونس پس از فرار زین‌العابدین بن‌علی، دویچه وله فارسی در نهایت به دموکراتیزه کردن کامل کشور و برگزاری انتخابات آزاد و دموکراتیک منجر شد.
تظاهرات ناشی از بیکاری بالا، تورم مواد غذایی، فساد، فقدان آزادی های سیاسی (مانند آزادی بیان) و شرایط بد زندگی بود. این اعتراضات غمبارترین موج ناآرامی اجتماعی و سیاسی در تونس در سه دهه گذشته بود و منجر به کشته و زخمی شدن تعداد زیادی شد که بیشتر آنها نتیجه اقدامات پلیس و نیروهای امنیتی بود.
چندی پس از خروج بن علی، راشد الغنوشی که ۲۰ سال در تبعید در خارج از تونس به سر می‌برد، به همراه هفتاد تن از مخالفان رژیم زین‌العابدین بن‌علی به تونس بازگشت. راشد غنوشی ضمن مردود دانستن مقایسه‌اش با سید روح‌الله خمینی، از تصمیم خود در تشکیل «حزب اسلامی تونس» خبر داد.
تظاهرات گستردهٔ اجتماعی در تونس، با خودسوزی یک جوان تونسی به نام محمد بوعزیزی در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ شروع شد و پس از چندی به شورش مردمی انجامید. این جوان تونسی در اعتراض به این که پلیس مانع شده بود، وی بدون جواز سبزی و میوه بفروشد، خود را در خیابان آتش زد و متعاقباً در بیمارستان درگذشت. این حادثه باعث شروع هفته‌ها تظاهرات خشونت‌آمیز خیابانی در سراسر تونس، در اعتراض به بیکاری، فساد و گرانی مواد غذایی شد و به تغییر رژیم و فرار رئیس‌جمهوری تونس انجامید.یک خودسوزی دیگر در مصر، بی‌بی‌سی فارسی
گروه چهارجانبه گفتگوی ملی تونس جایزه صلح نوبل ۲۰۱۵ را به دلیل «سهم تعیین کننده خود در ایجاد دموکراسی کثرت گرایانه در تونس در پی انقلاب تونس در سال ۲۰۱۱» دریافت کرد. این اعتراضات الهام بخش اقدامات مشابه در سراسر جهان عرب بود، در یک واکنش زنجیره‌ای که به جنبش بهار عربی معروف شد.