moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
اجناس ذی‌الاربع، که همگی به اندازهٔ یک چهارم درست طول داشتند، توسط ارموی و مراغی به هفت شکل تقسیم می‌شدند. در مقابل، برای اجناس ذی‌الخمس که همگی به اندازهٔ یک پنجم درست طول داشتند، ارموی دوازده شکل و مراغی سیزده شکل مختلف ذکر می‌کند. محمد بنایی که از پیروان مکتب ارموی و مراغی بود برای هر یک از اجناسی که توسط ارموی معرفی شده‌اند نامی نیز در رسالهٔ موسیقی خود ذکر کرده‌است.
نکته‌ای که از بررسی فهرست ذی‌الاربع‌ها و ذی‌الخمس‌ها بر می‌آید آن است که هر ذی‌الخمس را می‌شود از افزودن یک فاصلهٔ طنینی به یکی از ذی‌الاربع‌ها به دست آورد، و در بسیاری موارد می‌توان این کار را با افزودن یک فاصلهٔ طنینی به ابتدا یا انتهای یک ذی‌الاربع انجام داد (مثلاً با افزودن یک طنینی به انتهای قسم اول ذی‌الاربع، قسم اول ذی‌الخمس به دست می‌آید، یا با افزودن یک طنینی به ابتدای قسم چهارم ذی‌الاربع، قسم سیزدهم ذی‌الخمس حاصل می‌شود). از همین رو، دورهایی که از ترکیب چنین دانگ‌هایی حاصل شوند را می‌توان به صورت ترکیبی از دو ذی‌الاربع و یک فاصلهٔ طنینی نیز توصیف کرد. این شکل از توصیف دورها از زمان فارابی در کتاب "موسیقی کبیر" او مورد اشاره بوده‌است و ارموی نیز توضیح می‌دهد که چنین دورهایی می‌توانند به سه شکل حاصل بشوند: با چسباندن دو ذی‌الاربع و افزودن یک طنینی در انتها، با چسباندن دو ذی‌الاربع و افزودن یک طنینی در ابتدا، یا با قرار دادن یک طنینی میان دو ذی‌الاربع.
برای تشکیل یک دور کامل (ذی‌الکل، یا اکتاو کامل)، سه راه وجود داشت: یا یک ذی‌الاربع توسط یک ذی‌الخمس دنبال شود، یا یک ذی‌الخمس توسط یک ذی‌الاربع دنبال شود، یا دو ذی‌الاربع به وسیلهٔ یک فاصلهٔ طنینی در بینشان به هم متصل گردند. ماحصل چنین ترکیبی به صورت یک دایره نمایش می‌یافت که در دورادور آن، هجده علامت گذاشته شده بود تا محیط دایره را به هفده قسمت مساوی (نمایانگر هفده فاصلهٔ موجود در یک ذی‌الکل) تقسیم کند. آن پرده‌هایی که در یک دور به خصوص استفاده می‌شدند، نامشان روی موقعیت مربوط دور دایره نشانه‌گذاری می‌شد. همچنین هر گاه بین دو تا از این پرده‌ها فاصلهٔ چهارم درست یا پنجم درست برقرار بود، این پرده‌ها با خطی به هم متصل می‌شدند؛ اگر فاصلهٔ بین دو پرده چهارم درست بود این فاصله با لفظ «مثل و ثلث» (مثل به معنی ۱ و ثلث به معنای یک‌سوم، جمعاً برابر چهارسوم، یا همان نسبت ۴:۳) برشمرده می‌شد، و اگر فاصلهٔ پنجم درست بود، با نام «مثل و نصف» (به معنی یک و یک‌دوم، یا همان نسبت ۳:۲). مراغی جمعاً نود و یک دور را برمی‌شمرد که در جدول زیر آمده‌اند. از این میان، دوازده دایره، که منطبق بر مقام‌های دوازده‌گانهٔ اصلی بودند به جز شماره با نامشان نیز شناخته می‌شدند؛ مثلاً دایرهٔ ۴۴ را اصفهان نیز می‌نامیدند. قابل توجه است که برخی دوایر دیگر نیز از نظر فواصل، با مقام اصفهان سازگار بودند (مثلاً دایرهٔ ۷۶ اصفهان با شروع از درجهٔ دوم است و دایرهٔ ۵۵ اصفهان با شروع از درجهٔ سوم) اما فقط آن دایره‌ای را اصفهان می‌خواندند که شروعش از نت پایهٔ مقام اصفهان باشد. به دوازده دایره‌ای که بر مقام‌ها منطبق بودند «پرده» نیز گفته می‌شد اما لفظ پرده برای بقیهٔ ۹۱ دایره استفاده نمی‌شد و فقط با نام «دایره» شناخته می‌شدند.
دایرهٔ اول (که حاصل ترکیب قسم اول ذی‌الاربع با قسم اول ذی‌الخمس است) عشاق نامیده می‌شد. برای هر دایره، "انواع" مختلفی نیز برشمرده می‌شد؛ منظور از انواع، دایره‌های بود که با شروع از پرده‌های مختلف یک دایرهٔ اصلی به دست می‌آمدند. برای مثال، برای دایرهٔ شماره ۱ هشت نوع به شکل زیر برشمرده می‌شد، که نوع هشتم صرفاً تکرار نوع اول در یک اکتاو بالاتر است:
گذشته از این، هر دایره را می‌توان از پرده‌ای دیگر به جز پردهٔ اصلی‌اش نیز شروع کرد (مثلاً از وسط یک دایره شروع به شمارش کرد). مثلاً اگر دور «بوسلیک» به جای شروع از پردهٔ نخست («ا») از پردهٔ هفتم («ز») شروع شود (که به اصطلاح به آن «طبقهٔ هفتم بوسلیک» گفته می‌شد)، نتیجه به صورت «ز ح یا ید یه یح د ز» می‌شد که این پرده‌ها بر دور اول (یا طبقهٔ اول) «عشاق» منطبق بودند.
پس از تحول مقام به دستگاه، تحولات مختلفی در موسیقی ایران رخ داد و از جمله، سازهای موسیقی ایرانی تا حدی مطبوع‌سازی شدند. در نتیجه در کوک سازهای معاصر، فواصل با آنچه در نظریهٔ ادوار مطرح شده منطقی نیستند اگر چه کاملاً مطابق با اعتدال مساوی نیز نیستند. مجید کیانی، برای تعیین فواصل مورد استفاده در ساز استادان ردیف، تصویری از میرزاعبدالله را که در آن ساز تار را در دست گرفته‌است، با بزرگنمایی و استفاده از خط‌کش مدرج بررسی کرده و موقعیت پرده‌های ساز وی را مشخص کرده‌است. او با محاسباتی به این نتیجه می‌رسد که موقعیت نت‌های ا، د، ز، ح، یا، ید (نغمه‌های اصلی) و نیز پرده‌های ه‍، یب، یه (نیم‌پرده‌ها) در ساز میرزاعبدالله حفظ شده‌است، اما موقعیت ی، ج، یج، و، یو، ط به مقادیر مختلفی (کم یا زیاد) تغییر کرده‌است. کیانی مطبوع‌سازی این فواصل و نزدیک‌تر شدنشان به فاصله‌های اعتدال مساوی را متأثر از کنسرت‌های انجمن اخوت می‌داند که در آن‌ها سازهای ایرانی در کنار پیانو (که کوک اعتدال مساوی داشت) به کار می‌رفتند.
داریوش طلایی نیز با بررسی سازهای ردیف‌نوازان و تحلیل مُدال موسیقی ردیف، برای اندازهٔ فاصله‌های موسیقی ایرانی از این اعداد استفاده می‌کند: فاصلهٔ دوم نیم‌بزرگ (نظیر دو تا ر کرن) برابر ۱۴۰ سنت، فاصلهٔ پرده (نظیر دو تا ر) برابر ۲۰۰ سنت، و فاصلهٔ نیم پرده بین ۸۰ تا ۱۲۰ سنت بر حسب موقعیت.
مهم‌ترین نقدی که به نظریهٔ ادوار مطرح شده آن است که نویسندگان رساله‌های مربوط به این نظریه، عموماً توسط کسانی نوشته شده‌اند که یا نظریه‌پرداز موسیقی بوده‌اند یا صرفاً یک کاتب، و نه کسانی که نوازنده یا آهنگساز قهاری بوده‌اند. در نتیجه به عقیدهٔ برخی این نظریه تفاوت‌هایی که نوازندگان در اجرای قطعات داشتند را منعکس نمی‌کرده و بیش از آن که به حقیقت موسیقی زمان خود پایبند باشد به نظام‌مند کردن آن پایبند بوده‌است. همچنین نظریهٔ ادوار بیش از آن که روشی برای آموزش موسیقی و انتقال دانش موسیقی باشد، روشی برای ارتباط دادن موسیقی با علوم طبیعی دانسته شده و توجه به نسبت‌ها (کسرهای ریاضی) در این نظریه نیز از همین جهت دانسته شده‌است. حتی خود لفظ «ادوار» و تکیه بر شکل دایره برای توصیف نظری موسیقی نیز تلاشی برای ارتباط دادن موسیقی با مفاهیم علمی و فلسفی دیگر دانسته شده که بیشتر از آن که نقشی علمی داشته باشد، وظیفه‌ای نمادین ایفا می‌کرده‌است. همچنین اشاره‌ای که در نظریهٔ ادوار (و کلاً در مطالب مربوط به مقام‌های موسیقی به ۱۲ مقام، هفت آواز و چهار شعبه می‌شده به بار فلسفی و مذهبی اعداد ۴، ۷ و ۱۲ مربوط دانسته شده‌است.
یکی از شاخص‌ترین کتاب‌ها در زمینهٔ ادوار، کتاب "الادوار فی الموسیقی" نوشتهٔ صفی‌الدین ارموی است. در این کتاب، صفی‌الدین به بررسی موسیقی ایران از نظر تئوری موسیقی پرداخته و خصوصیاتی از قبیل پرده‌ها و نغمات را در چارچوب دو دایره با نام‌های «ادوار مشهوره» و «ادوار کثیره» شرح داده‌است. وی همچنین نحوهٔ کوک‌کردن سازهایی مثل بربط را شرح داده‌است. این کتاب قدیمی‌ترین را کتاب موجود دربارهٔ نظریهٔ علمی موسیقی ایرانی دانسته‌اند، و گفته شده که در تمدن اسلامی هیچ کتاب دیگری در این زمینه از نظر دفعات نسخه‌برداری و ترجمه و شرح به کتاب ادوار ارموی نرسیده‌است. با این حال، نظریهٔ ادوار هم پیش و هم پس از صفی‌الدین توسط چندین موسیقی‌شناس مطرح شده، و این کتاب هم تنها اثری نیست که با نام «الادوار» نوشته شده‌است.
یکی از قدیمی‌ترین آثار در این رابطه، "کتاب الادوار" منسوب به فارابی است که همینک در کتابخانهٔ احمد تیمور نگهداری می‌شود. با این حال توسط کسانی که زندگی‌نامهٔ فارابی را نوشته‌اند با این نام نقل نشده‌است.
در موسیقی ترکی چندین رساله با نام «الادوار» مورد استناد قرار گرفته‌است. از آن جمله، رساله‌ای است با نام «"کتاب الادوار"» که تاریخ نگارش آن ۱۴۷۷ میلادی (حدود دو قرن پس از صفی‌الدین ارموی) ذکر شده و نسخه‌ای از آن در کتابخانه جان رایلندز (که در حال حاضر بخشی از کتابخانهٔ دانشگاه منچستر است) نگهداری می‌شود. این کتاب به زبان ترکی عثمانی نوشته شده اگر چه عنوان بخش‌ها به فارسی است و عنوان روی جلد آن به عربی. یک رسالهٔ شاخص دیگر، "کتاب الادوار" نوشتهٔ عبدالقادر مراغی است که آن هم در قرن پانزدهم میلادی و به زبان ترکی نوشته شده‌است. این آثار همگی نزدیکی زیادی با "الادوار" ارموی دارند. اما در فاصلهٔ سال‌های ۱۴۵۰ تا ۱۵۸۰ میلادی یک دوران گذار در موسیقی ترکی رخ می‌دهد و تمرکز بر اصطلاح «مقام» به جای اصطلاح «ادوار» بیشتر می‌شود، که انعکاس آن را می‌توان در کتاب «"ادوار"» اثر دیمتری کانتمیر (نوشته شده حدود سال ۱۷۰۰ میلادی) یافت. کانتمیر این رساله را بین سال‌های ۱۶۸۸ تا ۱۷۱۰ که به عنوان یک دیپلمات از کشور مولداوی در استانبول می‌زیست تدوین کرد و پس از عزیمتش به روسیه در سال ۱۷۱۱ نگاشت. این اثر توسط پژوهشگران مختلفی نقد و بررسی شده و بر تأثیر آن روی موسیقی معاصر ترکیه تأکید شده‌است.
در منابع موسیقی عربی نیز از چند اثر دیگر با نام «ادوار» یاد شده‌است، از جمله «'» اثر «موفق الدین بن المطران» (با نام کامل ابونصر اسد بن الیاس بن جرجیس المطران، درگذشته در ۱۱۹۱ میلادی) و «'» اثر ابن سبعین (با نام کامل ابو محمد بن الحق بن ابراهیم بن محمد بن اِشبیلی، درگذشته در ۱۲۶۹ میلادی). نویسندگان هر دوی این آثار پیش از صفی‌الدین ارموی می‌زیسته‌اند (ارموی در سال ۱۲۹۴ میلادی درگذشت) اما به اندازهٔ ارموی سرشناس دانسته نمی‌شوند. ارموی پس از ابن سینا و ابن زیله مهم‌ترین کسی دانسته شده که در مورد تئوری موسیقی عربی رساله تألیف کرده‌است.
شهرستان شویدوین یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان شویدوین ۱٬۰۹۳٫۱ کیلومتر مربع مساحت و ۴۸٬۹۲۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان شویبوجن یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبوسکی واقع شده‌است. شهرستان شویبوجن ۹۳۷٫۴۵ کیلومتر مربع مساحت و ۵۵٬۹۸۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ژورومین یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان ژورومین ۸۰۵٫۰۱ کیلومتر مربع مساحت و ۴۰٬۰۷۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ژراردوف یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان ژراردوف ۵۳۲٫۶۳ کیلومتر مربع مساحت و ۷۴٬۶۶۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ژویتس یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان ژویتس ۱٬۰۳۹٫۹۶ کیلومتر مربع مساحت و ۱۴۹٬۴۹۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوگوستوف یک منطقهٔ مسکونی در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان اوگوستوف ۱٬۶۵۸٫۲۷ کیلومتر مربع مساحت و ۵۸٬۹۶۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بنجن یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان بنجن ۳۶۸٫۰۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱۵۱٬۱۲۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بارتوشتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان بارتوشتسه ۱٬۳۰۸٫۵۴ کیلومتر مربع مساحت و ۶۱٬۳۵۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بیوگورای یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان بیوگورای ۱٬۶۷۷٫۷۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۳٬۶۶۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بیاوا پودلاسکا یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان بیاوا پودلاسکا ۲٬۷۵۳٫۶۷ کیلومتر مربع مساحت و ۱۱۳٬۷۶۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بیاووبژگی یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان بیاووبژگی ۶۳۹٫۲۸ کیلومتر مربع مساحت و ۳۳٬۵۴۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بیاووگارد یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان بیاووگارد ۸۴۵٫۳۶ کیلومتر مربع مساحت و ۴۸٬۲۴۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بیاوستوک یک شهرستان در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان بیاوستوک ۲٬۹۸۴٫۶۴ کیلومتر مربع مساحت و ۱۳۶٬۷۹۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بیلسک یک شهرستان در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان بیلسک ۱٬۳۸۵٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۵۹٬۳۰۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بیلسکو یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان بیلسکو ۴۵۷٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱۵۰٬۷۶۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بیرونگ-لنجن یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان بیرونگ-لنجن ۱۵۶٫۶۸ کیلومتر مربع مساحت و ۵۵٬۸۶۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بیشچاد یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان بیشچاد ۱٬۱۳۸٫۱۷ کیلومتر مربع مساحت و ۲۲٬۲۱۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بوخنگا یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان بوخنگا ۶۴۹٫۲۸ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۰٬۳۸۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بولسواویتس یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان بولسواویتس ۱٬۳۰۳٫۳ کیلومتر مربع مساحت و ۸۸٬۳۴۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان برانگوو یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان برانگوو ۱٬۲۰۴٫۵۴ کیلومتر مربع مساحت و ۴۳٬۷۸۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بژگ یک شهرستان در لهستان است که در استان اوپوله واقع شده‌است. شهرستان بژگ ۸۷۶٫۵۲ کیلومتر مربع مساحت و ۹۱٬۰۴۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بژسکو یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان بژسکو ۵۹۰ کیلومتر مربع مساحت و ۹۰٬۲۱۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بژوزوف یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان بژوزوف ۵۴۰٫۳۹ کیلومتر مربع مساحت و ۶۵٬۲۵۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان بوسکو یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان بوسکو ۹۶۷٫۳۹ کیلومتر مربع مساحت و ۷۳٬۹۴۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان خوم یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان خوم ۱٬۷۷۹٫۶۴ کیلومتر مربع مساحت و ۷۹٬۹۹۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان خوجژ یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان خوجژ ۶۸۰٫۵۸ کیلومتر مربع مساحت و ۴۶٬۹۶۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان خژانوف یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان خژانوف ۳۷۱٫۴۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۲۸٬۱۰۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان چیخانوف یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان چیخانوف ۱٬۰۶۲٫۶۲ کیلومتر مربع مساحت و ۹۱٬۰۵۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان چیشن یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان چیشن ۷۳۰٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱۷۱٬۰۲۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان چنستوخووا یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان چنستوخووا ۱٬۵۱۹٫۴۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۳۳٬۵۵۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان خوشچنو یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان خوشچنو ۱٬۳۲۷٫۹۵ کیلومتر مربع مساحت و ۵۰٬۰۶۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان چارنکوو-تژچیانکا یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان چارنکوو-تژچیانکا ۱٬۸۰۸٫۱۹ کیلومتر مربع مساحت و ۸۶٬۱۳۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان دانبرووا یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان دانبرووا ۵۳۰٫۰ کیلومتر مربع مساحت و ۵۸٬۵۷۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان دنبیتسا یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان دنبیتسا ۷۷۶٫۳۶ کیلومتر مربع مساحت و ۱۳۲٬۴۷۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان دراوسکو یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان دراوسکو ۱٬۷۶۴٫۲۱ کیلومتر مربع مساحت و ۵۸٬۰۶۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان جاودووو یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان جاودووو ۹۵۳٫۱۸ کیلومتر مربع مساحت و ۶۵٬۱۱۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان جرژونگوف (لهستانی: powiat dzierżoniowski) واحدی از اداره سرزمینی و حکومت محلی (powiat) در Voivodeship Silesian پایین در جنوب غربی لهستان است. در 1 ژانویه 1999، در نتیجه اصلاحات دولت محلی لهستان که در سال 1998 تصویب شد، به وجود آمد. مقر اداری آن شهر Dzierżoniów است و همچنین شامل چهار شهر دیگر است: Bielawa، Niemcza، Pieszyce و Piława Górna. مساحت این شهرستان 478.3 کیلومتر مربع (184.7 مایل مربع) است.
در سال 2019 جمعیت کل شهرستان 101118 نفر است.
شهرستان اوک یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان اوک ۱٬۱۱۱٫۸۷ کیلومتر مربع مساحت و ۸۴٬۷۶۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان البلانگ یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان البلانگ ۱٬۴۳۰٫۵۵ کیلومتر مربع مساحت و ۵۶٬۴۱۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گورا یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان گورا ۷۳۸٫۱۱ کیلومتر مربع مساحت و ۳۶٬۵۵۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گووگوف یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان گووگوف ۴۴۳٫۰۶ کیلومتر مربع مساحت و ۸۷٬۶۵۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گاروولین یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان گاروولین ۱٬۲۸۴٫۲۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۶٬۲۲۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گیژتسکو یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان گیژتسکو ۱٬۱۱۸٫۷۴ کیلومتر مربع مساحت و ۵۶٬۸۶۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گلیویتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان گلیویتسه ۶۶۳٫۳۵ کیلومتر مربع مساحت و ۱۱۴٬۹۶۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گنگزنو یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان گنگزنو ۱٬۲۵۴٫۳۴ کیلومتر مربع مساحت و ۱۴۰٬۳۳۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گووداپ یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان گووداپ ۷۷۱٫۹۳ کیلومتر مربع مساحت و ۲۶٬۹۸۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گولنگوف یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان گولنگوف ۱٬۶۱۶٫۹۹ کیلومتر مربع مساحت و ۷۸٬۷۳۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گورلیتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان گورلیتسه ۹۶۷٫۳۶ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۶٬۵۴۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گوژوف یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبوسکی واقع شده‌است. شهرستان گوژوف ۱٬۲۱۳٫۳۲ کیلومتر مربع مساحت و ۶۵٬۵۴۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گوستنگ یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان گوستنگ ۸۱۰٫۳۴ کیلومتر مربع مساحت و ۷۵٬۶۸۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کوابوتسک یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان کوابوتسک ۸۸۹٫۱۵ کیلومتر مربع مساحت و ۸۴٬۷۳۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان یاسوو یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان یاسوو ۸۳۰٫۴۱ کیلومتر مربع مساحت و ۱۱۵٬۱۲۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گوستنگن یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان گوستنگن ۶۱۵٫۵۶ کیلومتر مربع مساحت و ۴۷٬۰۳۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گرویتس یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان گرویتس ۱٬۲۶۸٫۸۲ کیلومتر مربع مساحت و ۹۶٬۴۸۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گرایوو یک شهرستان در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان گرایوو ۹۶۷٫۲۴ کیلومتر مربع مساحت و ۵۰٬۱۲۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گروجیسک مازوویتسکی یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان گروجیسک مازوویتسکی ۳۶۶٫۸۷ کیلومتر مربع مساحت و ۷۸٬۲۰۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گروجیسک ویلکوپولسکی یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان گروجیسک ویلکوپولسکی ۶۴۳٫۷۲ کیلومتر مربع مساحت و ۴۹٬۴۴۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گرفیتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان گرفیتسه ۱٬۰۱۸٫۱۹ کیلومتر مربع مساحت و ۶۰٬۷۷۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان گرفینو یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان گرفینو ۱٬۸۶۹٫۵۴ کیلومتر مربع مساحت و ۸۲٬۸۱۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان خاینووکا یک شهرستان در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان خاینووکا ۱٬۶۲۳٫۶۵ کیلومتر مربع مساحت و ۴۸٬۱۳۰ نفر جمعیت دارد.
شهر لیشتنبرگ خواهرخواندهٔ شهرستان خاینووکا هست.
شهرستان ایواوا یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان ایواوا ۱٬۳۸۵ کیلومتر مربع مساحت و ۸۹٬۹۶۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان یندژیوف یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان یندژیوف ۱٬۲۵۷٫۱۷ کیلومتر مربع مساحت و ۸۹٬۳۰۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان یانوف لوبلسکی یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان یانوف لوبلسکی ۸۷۵٫۳۴ کیلومتر مربع مساحت و ۴۷٬۸۷۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان یاروچین یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان یاروچین ۵۸۷٫۷ کیلومتر مربع مساحت و ۷۰٬۳۹۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان یاروسواف یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان یاروسواف ۱٬۰۲۹٫۱۵ کیلومتر مربع مساحت و ۱۲۲٬۵۷۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان یاوور یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان یاوور ۵۸۱٫۲۵ کیلومتر مربع مساحت و ۵۲٬۰۵۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان یلنگا گورا یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان یلنگا گورا ۶۲۸٫۲۱ کیلومتر مربع مساحت و ۶۳٬۸۶۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کنجژن-کوژله یک شهرستان در لهستان است که در استان اوپوله واقع شده‌است. شهرستان کنجژن-کوژله ۶۲۵٫۲۸ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۲٬۱۱۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کنپنو یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان کنپنو ۶۰۸٫۳۹ کیلومتر مربع مساحت و ۵۵٬۳۳۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کنتژن یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان کنتژن ۱٬۲۱۲٫۹۷ کیلومتر مربع مساحت و ۶۶٬۱۶۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کووزکو یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان کووزکو ۱٬۶۴۳٫۳۷ کیلومتر مربع مساحت و ۱۶۶٬۴۴۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کالیش یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان کالیش ۱٬۱۶۰٫۰۲ کیلومتر مربع مساحت و ۸۰٬۳۶۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کامینگ یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان کامینگ ۱٬۰۰۶٫۶۵ کیلومتر مربع مساحت و ۴۷٬۶۰۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کامیننا گورا یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان کامیننا گورا ۳۹۶٫۱۳ کیلومتر مربع مساحت و ۴۶٬۴۷۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کاژمیژا یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان کاژمیژا ۴۲۲٫۴۸ کیلومتر مربع مساحت و ۳۵٬۷۷۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کیلتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان کیلتسه ۲٬۲۴۷٫۴۵ کیلومتر مربع مساحت و ۲۰۸٬۷۹۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کلوچبورک یک شهرستان در لهستان است که در استان اوپوله واقع شده‌است. شهرستان کلوچبورک ۸۵۱٫۵۹ کیلومتر مربع مساحت و ۷۰٬۰۸۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کُوو یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان کووو ۱٬۰۱۱٫۰۳ کیلومتر مربع مساحت و ۸۸٬۲۴۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کوووبژگ یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان کوووبژگ ۷۲۵٫۸۶ کیلومتر مربع مساحت و ۷۶٬۰۸۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کونگسکیه یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان کونگسکیه ۱٬۱۳۹٫۹۰ کیلومتر مربع مساحت و ۸۴٬۲۳۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کوشچیان یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان کوشچیان ۷۲۲٫۵۳ کیلومتر مربع مساحت و ۷۷٬۷۶۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کولنو یک شهرستان در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان کولنو ۹۳۹٫۷۳ کیلومتر مربع مساحت و ۴۰٬۶۷۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کونگن یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان کونگن ۱٬۵۷۸٫۷۱ کیلومتر مربع مساحت و ۱۲۳٬۶۴۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کوشالین یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان کوشالین ۱٬۶۶۹٫۰۹ کیلومتر مربع مساحت و ۶۴٬۰۸۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کوژنگتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان کوژنگتسه ۹۱۶٫۹۶ کیلومتر مربع مساحت و ۶۱٬۶۱۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کراشنگک یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان کراشنگک ۱٬۰۰۵٫۳۴ کیلومتر مربع مساحت و ۹۹٬۷۷۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کراکوف یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان کراکوف ۱٬۲۲۹٫۶۲ کیلومتر مربع مساحت و ۲۴۴٬۹۷۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کراپکوویتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان اوپوله واقع شده‌است. شهرستان کراپکوویتسه ۴۴۲٫۳۵ کیلومتر مربع مساحت و ۶۷٬۹۲۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کراسنستاف یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان کراسنستاف ۱٬۰۶۷٫۱۸ کیلومتر مربع مساحت و ۶۹٬۲۷۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کروسنو یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان کروسنو ۹۲۳٫۷۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۹٬۷۱۵ نفر جمعیت دارد.
شهر Budapest XVII. kerülete خواهرخواندهٔ شهرستان کروسنو هست.
شهرستان کروسنو اودژانگسکیه یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبوسکی واقع شده‌است. شهرستان کروسنو اودژانگسکیه ۱٬۳۹۰ کیلومتر مربع مساحت و ۵۶٬۴۶۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان کروتوشن یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان کروتوشن ۷۱۴٫۲۳ کیلومتر مربع مساحت و ۷۷٬۰۹۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لژایسک یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان لژایسک ۵۸۳٫۰۱ کیلومتر مربع مساحت و ۶۹٬۲۳۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لگیونووو یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان لگیونووو ۳۸۹٫۸۶ کیلومتر مربع مساحت و ۹۶٬۴۹۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لگنگتسا یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان لگنگتسا ۷۴۴٫۶ کیلومتر مربع مساحت و ۵۲٬۹۹۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لسکو یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان لسکو ۸۳۴٫۸۶ کیلومتر مربع مساحت و ۲۶٬۶۱۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لشنو یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان لشنو ۸۰۴٫۶۵ کیلومتر مربع مساحت و ۵۰٬۰۲۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لیزبارک یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان لیزبارک ۹۲۴٫۴۲ کیلومتر مربع مساحت و ۴۳٬۰۰۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لیمانووا یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان لیمانووا ۹۵۱٫۹۶ کیلومتر مربع مساحت و ۱۲۱٬۶۵۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لیپسکو یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان لیپسکو ۷۴۷٫۵۸ کیلومتر مربع مساحت و ۳۶٬۶۶۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لوبانگ یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان لوبانگ ۴۲۸٫۱۹ کیلومتر مربع مساحت و ۵۷٬۰۶۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لوباچوف یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان لوباچوف ۱٬۳۰۸٫۳۷ کیلومتر مربع مساحت و ۵۷٬۱۲۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لوبارتوف یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان لوبارتوف ۱٬۲۹۰٫۳۵ کیلومتر مربع مساحت و ۹۰٬۴۸۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لوبین یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان لوبین ۷۱۱٫۹۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۵٬۵۸۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لوبلین یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان لوبلین ۱٬۶۷۹٫۴۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱۴۰٬۵۶۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لوبلینگتس یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان لوبلینگتس ۸۲۲٫۱۳ کیلومتر مربع مساحت و ۷۶٬۶۲۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان لوووک شلانسکی یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان لوووک شلانسکی ۷۰۹٫۹۴ کیلومتر مربع مساحت و ۴۸٬۱۴۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان مواوا یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان مواوا ۱٬۱۸۲٫۳ کیلومتر مربع مساحت و ۷۳٬۳۵۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ماکوف یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان ماکوف ۱٬۰۶۴٫۵۶ کیلومتر مربع مساحت و ۴۶٬۴۷۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان میندزیخوت یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان میندزیخوت ۷۳۶٫۶۶ کیلومتر مربع مساحت و ۳۶٬۳۲۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان میندزیژچ (؛ ) یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبوسکی واقع شده‌است. شهرستان میندزیژچ ۱٬۳۸۷٫۸۳ کیلومتر مربع مساحت و ۵۸٬۶۰۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان مینگسک یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان مینگسک ۱٬۱۶۴٫۳۵ کیلومتر مربع مساحت و ۱۴۱٬۰۴۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان میه‌خوف یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان میخوف ۶۷۶٫۷۳ کیلومتر مربع مساحت و ۵۰٬۷۶۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان میلتس یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان میلتس ۸۸۰٫۲۱ کیلومتر مربع مساحت و ۱۳۳٬۱۴۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان میکوووف یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان میکوووف ۲۳۱٫۵۳ کیلومتر مربع مساحت و ۹۱٬۰۲۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان میلیچ یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان میلیچ ۷۱۵٫۰۱ کیلومتر مربع مساحت و ۳۶٬۸۴۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان مونگکی یک شهرستان در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان مونگکی ۱٬۳۸۲٫۳۹ کیلومتر مربع مساحت و ۴۲٬۹۶۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان مرانگووو یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان مرانگووو ۱٬۰۶۵٫۲۳ کیلومتر مربع مساحت و ۵۰٬۰۸۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان میشلنیتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان میشلنیتسه ۶۷۳٫۳ کیلومتر مربع مساحت و ۱۱۶٬۷۹۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان مشلیبوژ یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان مشلیبوژ ۱٬۱۸۱٫۹۵ کیلومتر مربع مساحت و ۶۷٬۴۱۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان مشکوف یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان مشکوف ۴۷۸٫۶۲ کیلومتر مربع مساحت و ۷۱٬۶۱۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان نامسووف یک شهرستان در لهستان است که در استان اوپوله واقع شده‌است. شهرستان نامسووف ۷۴۷٫۶۷ کیلومتر مربع مساحت و ۴۳٬۹۵۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان نیجیتسا یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان نگجتسا ۹۶۰٫۷ کیلومتر مربع مساحت و ۳۳٬۹۵۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان نگسکو یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان نگسکو ۷۸۵٫۵۸ کیلومتر مربع مساحت و ۶۷٬۰۴۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان نووا سول یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبوسکی واقع شده‌است. شهرستان نووا سول ۷۷۰٫۵۸ کیلومتر مربع مساحت و ۸۶٬۷۷۳ نفر جمعیت دارد.
شهر ایوانو-فرانکیفسک خواهرخواندهٔ شهرستان نووا سول هست.
شهرستان نووه میاستو یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان نووه میاستو ۶۹۵٫۰۱ کیلومتر مربع مساحت و ۴۳٬۳۸۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان نوو دوور مازوویتسکی یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان نوو دوور مازوویتسکی ۶۹۱٫۶۵ کیلومتر مربع مساحت و ۷۵٬۷۳۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان نوو سانچ یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان نوو سانچ ۱٬۵۵۰٫۲۴ کیلومتر مربع مساحت و ۱۹۷٬۷۱۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان نوو تارگ یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان نوو تارگ ۱٬۴۷۴٫۶۶ کیلومتر مربع مساحت و ۱۸۱٬۸۷۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان نوو تومشل یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان نوو تومشل ۱٬۰۱۱٫۶۷ کیلومتر مربع مساحت و ۷۱٬۸۱۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان نسا یک شهرستان در لهستان است که در استان اوپوله واقع شده‌است. شهرستان نسا ۱٬۲۲۳٫۸۷ کیلومتر مربع مساحت و ۱۴۵٬۶۴۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوواوا یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان اوواوا ۵۲۳٫۷۳ کیلومتر مربع مساحت و ۷۱٬۱۱۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوشوینچیم یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان اوشوینچیم ۴۰۶٫۰۳ کیلومتر مربع مساحت و ۱۵۳٬۳۹۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوبورنگکی یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان اوبورنگکی ۷۱۲٫۶۵ کیلومتر مربع مساحت و ۵۵٬۹۷۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اولشنگتسا یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان اولشنگتسا ۱٬۰۴۹٫۷۴ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۴٬۰۴۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اولتسکو یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان اولتسکو ۸۷۳٫۸۳ کیلومتر مربع مساحت و ۳۴٬۲۱۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اولسنو یک شهرستان در لهستان است که در استان اوپوله واقع شده‌است. شهرستان اولسنو ۹۷۳٫۶۲ کیلومتر مربع مساحت و ۶۸٬۲۶۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اولکوش یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان اولکوش ۶۲۲٫۱۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۱۳٬۹۱۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوپاتوف یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان اوپاتوف ۹۱۱٫۵۱ کیلومتر مربع مساحت و ۵۶٬۶۴۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوپوله یک شهرستان در لهستان است که در استان اوپوله واقع شده‌است. شهرستان اوپوله ۱٬۵۸۶٫۸۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱۳۴٬۸۷۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوپوله لوبلسکیه یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان اوپوله لوبلسکیه ۸۰۴٫۱۴ کیلومتر مربع مساحت و ۶۳٬۰۲۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوسترودا یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان اوسترودا ۱٬۷۶۴٫۸۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۵٬۲۸۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوستروف مازوویتسکا یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان اوستروف مازوویتسکا ۱٬۲۱۸٫۰۶ کیلومتر مربع مساحت و ۷۵٬۰۷۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوستروف ویلکوپولسکی یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان اوستروف ویلکوپولسکی ۱٬۱۶۰٫۶۵ کیلومتر مربع مساحت و ۱۵۸٬۴۰۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوستروونکا یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان اوستروونکا ۲٬۰۹۹٫۳۲ کیلومتر مربع مساحت و ۸۴٬۳۴۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوستروویتس یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان اوستروویتس ۶۱۶٫۳۳ کیلومتر مربع مساحت و ۱۱۶٬۱۷۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوستژشوف یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان اوستژشوف ۷۷۲٫۳۷ کیلومتر مربع مساحت و ۵۴٬۴۹۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان اوتووتسک یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان اوتووتسک ۶۱۵٫۰۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۱۶٬۰۸۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پوونگسک یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان پوونگسک ۱٬۳۸۳٫۶۷ کیلومتر مربع مساحت و ۸۷٬۴۳۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پارچف یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان پارچف ۹۵۲٫۶۲ کیلومتر مربع مساحت و ۳۶٬۵۱۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پیوا یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان پیوا ۱٬۲۶۷٫۱ کیلومتر مربع مساحت و ۱۳۷٬۰۹۹ نفر جمعیت دارد.
شهر شوالم-ادر خواهرخواندهٔ شهرستان پیوا هست.
شهرستان پینگچوف یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان پینگچوف ۶۱۱٫۰۳ کیلومتر مربع مساحت و ۴۲٬۱۲۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پیاسچنو یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان پیاسچنو ۶۲۱٫۰۴ کیلومتر مربع مساحت و ۱۴۵٬۲۷۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پیش یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان پیش ۱٬۷۷۶٫۱۷ کیلومتر مربع مساحت و ۵۷٬۵۵۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پلیس یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان پلیس ۶۶۴٫۱۶ کیلومتر مربع مساحت و ۶۴٬۱۴۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پلشف یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان پلشف ۷۱۱٫۹۱ کیلومتر مربع مساحت و ۶۱٬۹۵۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پولکوویتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان پولکوویتسه ۷۷۹٫۹۳ کیلومتر مربع مساحت و ۶۱٬۶۲۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پوزنانگ یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان پوزنانگ ۱٬۸۹۹٫۶۱ کیلومتر مربع مساحت و ۳۴۱٬۳۵۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پرودنگک یک شهرستان در لهستان است که در استان اوپوله واقع شده‌است. شهرستان پرودنگک ۵۷۱٫۱۶ کیلومتر مربع مساحت و ۵۹٬۹۳۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پروشوویتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان پروشوویتسه ۴۱۴٫۵۷ کیلومتر مربع مساحت و ۴۳٬۴۴۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پروشکوف یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان پروشکوف ۲۴۶٫۳۱ کیلومتر مربع مساحت و ۱۴۵٬۸۷۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پژاسنش یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان پژاسنش ۱٬۲۱۷٫۸۲ کیلومتر مربع مساحت و ۵۲٬۹۴۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پژمشل یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان پژمشل ۱٬۲۱۳٫۷۳ کیلومتر مربع مساحت و ۷۰٬۸۸۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پژوورسک یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان پژوورسک ۶۹۸٫۳۵ کیلومتر مربع مساحت و ۷۸٬۶۹۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پژسوخا یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان پژسوخا ۸۰۰٫۶۸ کیلومتر مربع مساحت و ۴۳٬۸۲۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پشچنا یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان پشچنا ۴۷۳٫۴۶ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۴٬۶۳۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پوواو یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان پوواو ۹۳۳ کیلومتر مربع مساحت و ۱۱۶٬۸۲۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پووتوسک یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان پووتوسک ۸۲۸٫۶۳ کیلومتر مربع مساحت و ۵۱٬۰۳۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان پژتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان پژتسه ۷۲۵٫۷۱ کیلومتر مربع مساحت و ۳۹٬۹۳۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان راچیبوش (؛ ) یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان راچیبوش ۵۴۳٫۹۸ کیلومتر مربع مساحت و ۱۱۱٬۵۰۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان رادوم یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان رادوم ۱٬۵۲۹٫۷۵ کیلومتر مربع مساحت و ۱۴۵٬۲۳۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان رازنگ پودلاسکی یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان رازنگ پودلاسکی ۹۶۵٫۲۱ کیلومتر مربع مساحت و ۶۱٬۴۴۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان راویچ یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان راویچ ۵۵۳٫۲۳ کیلومتر مربع مساحت و ۵۹٬۳۷۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان روپچتس-سنجشوف یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان روپچتس-سنجشوف ۵۴۸٫۸۹ کیلومتر مربع مساحت و ۷۱٬۲۲۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ربنگک یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان ربنگک ۲۲۴٫۶۳ کیلومتر مربع مساحت و ۷۶٬۰۹۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان رکی یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان رکی ۶۱۵٫۵۴ کیلومتر مربع مساحت و ۵۹٬۱۲۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ژشوف یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان ژشوف ۱٬۲۱۸٫۸ کیلومتر مربع مساحت و ۱۶۹٬۵۸۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان سواونو یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان سواونو ۱٬۰۴۳٫۶۲ کیلومتر مربع مساحت و ۵۷٬۶۴۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان سووبیتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبوسکی واقع شده‌است. شهرستان سووبیتسه ۹۹۹٫۷۷ کیلومتر مربع مساحت و ۴۶٬۷۷۷ نفر جمعیت دارد.
شهر فرانکفورت (اودر) خواهرخواندهٔ شهرستان سووبیتسه هست.
شهرستان سووپتسا یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان سووپتسا ۸۳۷٫۹۱ کیلومتر مربع مساحت و ۵۸٬۷۲۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ساندومیژ یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان ساندومیژ ۶۷۵٫۸۹ کیلومتر مربع مساحت و ۸۱٬۷۳۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان سانوک یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان سانوک ۱٬۲۲۵٫۱۲ کیلومتر مربع مساحت و ۹۴٬۷۴۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان سین یک شهرستان در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان سین ۸۵۶٫۰۷ کیلومتر مربع مساحت و ۲۱٬۳۳۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان شدلتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان شدلتسه ۱٬۶۰۳٫۲۲ کیلومتر مربع مساحت و ۸۰٬۵۶۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان شمیاتچه یک شهرستان در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان شمیاتچه ۱٬۴۵۹٫۵۸ کیلومتر مربع مساحت و ۴۸٬۶۰۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان شرپتس یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان شرپتس ۸۵۲٫۸۹ کیلومتر مربع مساحت و ۵۳٬۸۱۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان سکارژسکو یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان سکارژسکو ۳۹۵٫۳۰ کیلومتر مربع مساحت و ۸۰٬۰۲۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان سوخاچف یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان سوخاچف ۷۳۱٫۰۲ کیلومتر مربع مساحت و ۸۳٬۳۱۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان سوکووکا یک شهرستان در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان سوکووکا ۲٬۰۵۴٫۴۲ کیلومتر مربع مساحت و ۷۲٬۴۲۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان سوکوووف یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان سوکوووف ۱٬۱۳۱٫۴۲ کیلومتر مربع مساحت و ۵۶٬۸۲۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ستالووا وولا یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان ستالووا وولا ۸۳۲٫۹۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۹٬۱۷۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ستاراخوویتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان ستاراخوویتسه ۵۲۳٫۲۷ کیلومتر مربع مساحت و ۹۴٬۳۹۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ستارگارد یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان ستارگارد ۱٬۵۱۹٫۵۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۱۹٬۴۰۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ستاشوف یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان ستاشوف ۹۲۴٫۸۰ کیلومتر مربع مساحت و ۷۳٬۱۲۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ستژلتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان اوپوله واقع شده‌است. شهرستان ستژلتسه ۷۴۴٫۲۸ کیلومتر مربع مساحت و ۸۰٬۸۲۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ستژلتس-درزدنکو یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبوسکی واقع شده‌است. شهرستان ستژلتس-درزدنکو ۱٬۲۴۸٫۳۲ کیلومتر مربع مساحت و ۵۰٬۱۵۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ستژلین یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان ستژلین ۶۲۲٫۲۷ کیلومتر مربع مساحت و ۴۳٬۸۷۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ستژژوف یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان ستژژوف ۵۰۳٫۳۶ کیلومتر مربع مساحت و ۶۱٬۹۳۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان سوخا یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان سوخا ۶۸۵٫۷۵ کیلومتر مربع مساحت و ۸۲٬۰۴۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان سولنچین یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبوسکی واقع شده‌است. شهرستان سولنچین ۱٬۱۷۷٫۴۳ کیلومتر مربع مساحت و ۳۵٬۳۲۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان سوواوکی یک شهرستان در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان سوواوکی ۱٬۳۰۷٫۳۱ کیلومتر مربع مساحت و ۳۵٬۱۳۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان شاموتووی یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان شاموتووی ۱٬۱۱۹٫۵۵ کیلومتر مربع مساحت و ۸۵٬۸۴۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان شچچینک یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان شچچینک ۱٬۷۶۵٫۲۲ کیلومتر مربع مساحت و ۷۷٬۲۳۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان شچتنو یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان شچتنو ۱٬۹۳۳٫۱ کیلومتر مربع مساحت و ۶۹٬۲۸۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان شدووویتس یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان شدووویتس ۴۵۲٫۲۲ کیلومتر مربع مساحت و ۴۰٬۰۸۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان تارنوف یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان تارنوف ۱٬۴۱۳٫۴۴ کیلومتر مربع مساحت و ۱۹۳٬۵۴۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان تارنوبژگ یک شهرستان در لهستان است که در استان پودکارپاتسکیه واقع شده‌است. شهرستان تارنوبژگ ۵۲۰٫۰۲ کیلومتر مربع مساحت و ۵۳٬۷۳۰ نفر جمعیت دارد.
شهرستان تارنووسکیه گور یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان تارنووسکیه گور ۶۴۲٫۶۳ کیلومتر مربع مساحت و ۱۳۷٬۹۷۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان تاترا یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان تاترا ۴۷۱٫۶۲ کیلومتر مربع مساحت و ۶۵٬۳۹۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان توماشوف لوبلسکی یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان توماشوف لوبلسکی ۱٬۴۸۷٫۱ کیلومتر مربع مساحت و ۸۸٬۳۴۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان وانگروویتس یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان وانگروویتس ۱٬۰۴۰٫۸ کیلومتر مربع مساحت و ۶۷٬۶۰۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ونگوژوو یک شهرستان در لهستان است که در استان وارمی-ماسوری واقع شده‌است. شهرستان ونگوژوو ۶۹۳٫۴۳ کیلومتر مربع مساحت و ۲۳٬۶۴۱ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ونگروف یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان ونگروف ۱٬۲۱۹٫۱۸ کیلومتر مربع مساحت و ۶۷٬۸۲۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان وووداوا یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان وووداوا ۱٬۲۵۶٫۲۷ کیلومتر مربع مساحت و ۴۰٬۰۵۲ نفر جمعیت دارد.
شهرستان وُشچووا یک شهرستان در لهستان است که در استان اشوی‌داشکسیه واقع شده‌است. شهرستان وُشچووا ۹۰۶٫۳۸ کیلومتر مربع مساحت و ۴۷٬۱۳۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان وائوبژیخ (؛ ) یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان وائوبژیخ ۵۱۴٫۱۸ کیلومتر مربع مساحت و ۱۸۴٬۵۹۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان واوچ یک شهرستان در لهستان است که در استان پومرانی غربی واقع شده‌است. شهرستان واوچ ۱٬۴۱۴٫۷۹ کیلومتر مربع مساحت و ۵۴٬۶۳۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان وادوویتسه یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان وادوویتسه ۶۴۵٫۷۴ کیلومتر مربع مساحت و ۱۵۴٬۳۰۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان وارساف وست یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان وارساف وست ۵۳۲٫۹۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۰٬۹۶۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ویلیچکا یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان کوچک‌تر واقع شده‌است. شهرستان ویلیچکا ۴۲۷٫۸ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۵٬۲۶۶ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ووووف یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان ووووف ۶۷۵ کیلومتر مربع مساحت و ۴۷٬۴۴۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان وُوُمین یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان وُوُمین ۹۵۵٫۳۷ کیلومتر مربع مساحت و ۲۰۲٬۴۴۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ووجسواف یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان ووجسواف ۲۸۶٫۹۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱۵۵٬۲۲۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان وُلشتین یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان ولشتین ۶۸۰٫۰۳ کیلومتر مربع مساحت و ۵۴٬۷۱۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان وروتسواف یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان وروتسواف ۱٬۱۱۶٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰۸٬۳۸۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان وژشنگا یک شهرستان در لهستان است که در استان لهستان بزرگ‌تر واقع شده‌است. شهرستان وژشنگا ۷۰۴٫۱۹ کیلومتر مربع مساحت و ۷۶٬۴۵۳ نفر جمعیت دارد.
شهرستان وسخووا یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبوسکی واقع شده‌است. شهرستان وسخووا ۶۲۴٫۸۲ کیلومتر مربع مساحت و ۳۸٬۹۵۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ویسوکیه مازوویتسکیه یک شهرستان در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان ویسوکیه مازوویتسکیه ۱٬۲۸۸٫۴۹ کیلومتر مربع مساحت و ۵۹٬۷۱۹ نفر جمعیت دارد.
شهرستان ویشکوف یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان ویشکوف ۸۷۶٫۴۹ کیلومتر مربع مساحت و ۷۱٬۵۵۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان زانبکوویتسه شلانسکیه یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان زانبکوویتسه شلانسکیه ۸۰۱٫۷۵ کیلومتر مربع مساحت و ۶۹٬۲۹۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان زووتوریا یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان زووتوریا ۵۷۵٫۴۵ کیلومتر مربع مساحت و ۴۵٬۷۴۴ نفر جمعیت دارد.
شهرستان زامبروف یک شهرستان در لهستان است که در استان پودلاسکی واقع شده‌است. شهرستان زامبروف ۷۳۳٫۱۱ کیلومتر مربع مساحت و ۴۴٬۷۹۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان زاموشتش یک شهرستان در لهستان است که در استان لوبلین واقع شده‌است. شهرستان زاموشتش ۱٬۸۷۲٫۲۷ کیلومتر مربع مساحت و ۱۱۰٬۲۲۵ نفر جمعیت دارد.
شهرستان زاویرچیه یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلسیان واقع شده‌است. شهرستان زاویرچیه ۱٬۰۰۳٫۲۷ کیلومتر مربع مساحت و ۱۲۴٬۱۲۷ نفر جمعیت دارد.
شهرستان زگوژلتس یک شهرستان در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شهرستان زگوژلتس ۸۳۸٫۱۱ کیلومتر مربع مساحت و ۹۴٬۴۰۸ نفر جمعیت دارد.
شهرستان زوولنگ یک شهرستان در لهستان است که در استان ماسوویان واقع شده‌است. شهرستان زوولنگ ۵۷۱٫۲۴ کیلومتر مربع مساحت و ۳۷٬۱۸۳ نفر جمعیت دارد.
جنگ سوئد–نروژ () ; ()؛ جنگی بود که در تابستان سال ۱۸۱۴ بین سوئد و نروژ بوقوع پیوست. بعد از این جنگ نروژ با سوئد متحد شد ولی قانون اساسی و پارلمان خود را حفظ کرد.
در اوایل سال ۱۸۱۲، قبل از حمله ناپلئون به روسیه، کارل شانزدهم شاهزاده سوئد در توافقی که با تزار اسکندر اول امضا کرد قرار شد که روسیه از حمله سوئد به نروژ حمایت می‌کند تا بتواند نیروهای نروژی و دانمارکی را به سمت شمال سوئد براند. با این حال، حمله سوئد به نروژ، شکست خورد و نیروهای سوئدی در اروپای مرکزی علیه فرانسه هدایت شدند. نیروهای سوئدی به دلیل توافق میان کارل ژان و دیپلماتهای انگلستان و پروس علیه نیروهای ناپلئون بکار گرفته شدند، نروژ پس از شکست فرانسه و متحدانش (دانمارک و نروژ) به سوئد واگذار شد.
با پیمان کی یل در ژانویه سال ۱۸۱۴، به دلیل هم پیمانی دانمارک و نروژ با فرانسه و شکست فرانسه در جنگ‌های ناپلئون، فردریک ششم پادشاه دانمارک و نروژ می‌بایست نروژ را به پادشاهی سوئد واگذار می‌کرد.
کریستیان فردریک شاهزاده دانمارک، وارث تخت و تاج پادشاهی دانمارک و نروژ، جنگ علیه فرانسه را رهبری کرد و خواستار تشکیل یک مجلس قانون اساسی شد. این اقدامات باعث شد که قانون اساسی ۱۷ مه تصویب شود و همچنین کریستیان فردریک نیز به عنوان پادشاه نروژ مستقل انتخاب گردد.
به عنوان رئیس دولت جدید، کریستیان فردریک به شدت سعی کرد که حمایت انگلستان یا هر یک از دیگر قدرت‌های بزرگ موجود در ائتلاف ششم را برای حفظ استقلال نروژ بدست بیاورد ولی کشورهای مورد نظر او از نروژ حمایت نکردند.
ارتش نروژ ۳۰۰۰۰ نیرو داشت و به دلیل ترسی که از تهاجم سوئد داشت دور از مرزهایش موضع گرفته بود. نیروی دریایی نروژ تعداد کمی کشتی داشت و بیشتر آنها در جزایر هوالر، در نزدیکی سوئد لنگر گرفته بودند.
ارتش سوئد از ۴۵۰۰۰ سرباز با تجربه و مجهز تشکیل شده بود. نیروی دریایی سوئد کشتی‌های بزرگ داشت و توان این را داشت که نیروهایش را بتواند برای فرود آمدن در سرزمین‌های دیگر منتقل کند.
درگیری‌ها میان سوئد و نروژ در ۲۶ ژوئیه با جابجایی سریع نیروی دریایی سوئد علیه تفنگداران دریایی نروژی در جزایر هوالر شروع شد. ارتش نروژ تخلیه شد و کشتی‌ها توانستند فرار کنند، اما آنها در بقیه جنگ شرکت نکردند. تهاجم اصلی سوئد در مرز هالدن بود. آنها قلعه فردریکستاد را دور زدند و به سمت شمال رفتند. همزمان یک نیروی ۶۰۰۰ نفره دیگر در کارکروف در خارج از فردریکاستاد فرود آمد. این شهر در روز بعد محاصره شد. این شروع یک حمله گاز انبری علیه ارتش نروژ در شهر ریکاستاد بود.
در مقابل مرزهای کونگسینگر نیروهای طرفین با هم مساوی بودند و ارتش نروژ توانست پیشروی سوئدی‌ها به سوی شهر لی یر را در دوم اوت متوقف کند و در پنجم اوت نیز در شهر ماشتراند پیروزی بدست آورد. در سوم اوت، کریستیان فردریک به مرز اوستفولد رسید و با استفاده از ۶۰۰۰ سربازی که در راک استاد داشت علیه سوئد ضد حمله زد. دستور ضد حمله در پنجم اوت داده شد ولی چند ساعت بعد از صدور فرمان متوقف شد. نیروهای نروژی از طریق رودخانه گلوما بیرون کشیده شدند. آخرین نبرد سخت در نهم اوت بودکه در شهر لانگنس، جایی که نیروهای سوئدی بار دیگر به عقب رانده شدند، انجام شد. سربازان سوئدی سعی کردند خطوط نروژ را در هم بشکنند و این کار را در ۱۴ اوت در جنگ کیولبرگ انجام دادند. سوئدی‌ها راه را به سوی شهر کریستیانیا پایتخت نروژ باز کردند، امری که وضعیت را برای نروژی‌ها بی‌ثبات کرد.
اگر چه ارتش نروژ در لانگنز پیروز شد، ولی برای مقامات نظامی نروژی و سوئدی روشن بود که شکست اجتناب ناپذیر است. اگرچه نروژی‌ها توانسته بودند چند ضربه به نیروهای سوئدی بزنند و به آنها فشار بیاورند که نروژ را بعنوان یک حاکمیت مستقل به رسمیت بشناسد، ولی غیرممکن به نظر می‌رسید که بتوانند در بلند مدت آنها را متوقف کنند. پیشنهاد سوئد به مذاکرات به این ترتیب پذیرفته شد زیرا جنگ فشارهای سنگینی بر روی امور مالی نروژ گذاشته بود. هر روز تأخیر در تأمین امنیت نروژ توسط سوئد باعث ایجاد بی‌ثباتی برای هر دو طرف می‌شد به این دلیل آنها علاقه‌مند بودند که این جنگ هر چه سریع تر تمام شود.
برای هر سرباز معمولی نروژ این جنگ به نظر می‌رسید که خوب آماده نشده و خوب هم اداره نمی‌شود. اتهامات خسارات جنگی نروژ متوجه کریستیان فردریک و ژنرال هاگزتاوسن بود. این ژنرال به خیانت متهم شده بود. برای دولت نروژ بهتر این بود که از موقعیت ممکن برای چانه زنی استفاده کند چرا که نروژ حمایت قدرت‌های بزرگ را نداشت و به این دلیل حفظ استقلالش زیر خطر قرار می‌گرفت. اما پس از پیروزی در شهر لانگنس با موافقت به مذاکرات می‌توانست از محاصره شدن جلوگیری کند.
در روز ۷ اوت برنادوت پیشنهاد آتش‌بس را ارائه کرد. این پیشنهاد شامل یک امتیاز بزرگ بود. برنادوت به نمایندگی از دولت سوئد، قانون اساسی را پذیرفت. در انجام این کار، او به‌طور غیرمستقیم هرگونه ادعایی مبنی بر اینکه نروژ یک استان سوئد است را رد کرد. مذاکرات در شهر ماس نروژ، در ۱۰ اوت ۱۸۱۴ آغاز شد و پس از چند روز مذاکره سخت، در ۱۴ اوت ۱۸۱۴یک توافقنامه آتش‌بس با عنوان کنوانسیون ماس امضا شد.
پادشاه کریستیان فردریک مجبور شد تا قدرت را رها کند، اما نروژ به‌طور اساسی مستقل در یک اتحاد شخصی با سوئد، تحت تسلط پادشاهی سوئد قرار گرفت و قانون اساسی آن با اصلاحاتی که در آن شد اجازه ورود به چنین اتحادی را داد.
کایا سلطان، دختر سوم سلطان مراد و عایشه سلطان بود که در سال ۱۶۳۳ در استانبول به دنیا آمد. او نوه احمد یکم و کوسم سلطان و هم‌چنین برادرزاده ابراهیم یکم و عموزاده محمد چهارم بود.Evliya Celebi. The Intimate Life of an Ottoman Statesman Albany: State University of New York, 1991. P.236.
او با ملک احمد پاشا، ازدواج کرد و پس از زایمان در سن ۲۶ سالگی درگذشت.
کایا سلطان در زمان مرگ پدرش ۷ ساله بود ولی او بعد از مرگ پدرش به ادرنه نرفت و تحت نظارت مادربزرگ خود کوسم سلطان بزرگ شد و آموزش دید. کایا سلطان در سال ۱۶۴۴ در سن ۱۱ سالگی به فرمان مادربزرگش کوسم سلطان با ملک احمد پاشا ازدواج کرد اما علاقه‌ای به همسر خود نداشت و زندگی آن‌ها به مدت ۶ سال تا سال ۱۶۵۰ به دور از یکدیگر سپری می‌شد و اولیا چلبی در کتابش از رویارویی با کایا سلطان اطلاع می‌دهد که همواره به دور از همسرش در کاخ توپ‌قاپی در نزد مادر بزرگش زندگی می‌کند.Mustafa Çağatay Uluçay, Padişahların Kadınları Ve Kızları (2011). İstanbul: Ötüken Neşriyat. ISBN .Talha Uğurluel, Sarayın Kutsalları Asr-ı Saadet'ten Osmanlı'ya (2015). İstanbul: Timaş Yayınları . ISBN .