moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
در سامانه‌های رقمی (دیجیتال)، داده‌ها و سیگنالها به صورت گسسته و به کسامانا‌هد صحیح (یا طبیعی) مشخص می‌شوند؛ مثلاً در یک نمایشگر رقمی سیاه روشید، روشنایی هر نقطه از صفحه می‌تواند با یک عدد (از صفر تا ۲۵۵) مشخص گردد که صفر نشان‌دهنده سیاه و ۲۵۵ نشان دهنده سفید و اعداد میانی نشان دهنده درجات خاکستری با روشنایی متفاوت باشد.در سامانه‌های قیاسی (آنالوگ)، داده‌ها یا سیگنال‌ها، به صورت بازهٔ پیوسته‌ای از اعداد حقیقی ارائه می‌شوند؛ مثلاً در یک نمایشگر آنالوگ سیاه و سفید، مقادیر روشنایی هر نقطه از صفحه، با اعداد حقیقی و به صورت پیوسته مشخص می‌گردد؛ مثلاً ولتاژ صفر ولت برای رنگ سیاه و ولتاژ ۵ ولت برای رنگ سفید و ولتاژهای میانی درجات خاکستری را مشخص می‌کنند. برعکس نمایشگر دیجیتال که تنها ۲۵۶ مقدار روشنایی گوناگون داشت (از صفر تا ۲۵۵)، در نمایشگر آنالوگ یاد شده، تعداد مقادیر روشنایی بی‌شمار است و هر عددی بین صفر تا ۵ می‌تواند روشنایی نقطه را مشخص کند؛ مثلاً مقدار ۳٫۴۵ ولت یک رنگ خاکستری قابل قبول را در نمایشگر آنالوگ یادشده، مشخص می‌کند.
شدت امواج الکترومغناطیسی، سرعت، انرژی و بسیاری از کمیت‌های فیزیکی در مقیاس ماکروسکوپی پیوسته هستند.
در سامانه‌های دیجیتال، سیگنالهای آنالوگ پیش از پردازش یا برای نگهداری، به داده‌های گسسته تبدیل می‌شوند؛ مثلاً یک سیگنال آنالوگ که ممکن است میان صفر تا ۱۰ ولت تغییر کند، دارای یک محدودهٔ ۱۰ ولتی است که در سامانهٔ دیجیتال می‌توان این محدوده را مثلاً به ۱۰۰ سطح برابر تقسیم نمود و مقدار مربوط به هر بخش را با کمک یک شمارهٔ بین صفر تا ۱۰۰ مشخص نمود.
در گذشته بیشتر سامانه‌های موجود در بازار با سیگنالها آنالوگ کار می‌کردند؛ ولی امروزه بسیاری از دستگاه‌های الکترونیکی موجود با کمک سامانه‌های دیجیتال کار می‌کنند (در سامانه‌های دیجیتال معمولاً بخش‌هایی از آن‌ها به صورت آنالوگ هستند). نمونه‌هایی از دستگاه‌هایی که امروزه به صورت دیجیتال وجود دارند عبارتند از: رایانه، ماشین حساب، دستگاه پخش سی دی و دی وی دی، دستگاه پخش همراه (پخشِ ام پی ۳)، دوربین عکاسی و فیلم‌برداری دیجیتال، و تلفن همراه.
در دنیای افسانه‌ای ساخته شده توسط جان رونالد روئل تالکین، در سرزمین میانی، تول ارسئا جزیره‌ای بزرگ است. کلمه تول اِرسِئا در زبان الفی به معنی: جزیره تنها و در واقع یک جزیره بسیار بزگ در دریای به‌لگیر می‌باشد. در ابتدا تول ارسئا در میان دریای به لگیر و دور از هر خشکی دیگه‌ای واقع شده بود، گفته شده اولمو والایی که فرمانورای دریاهاست دو بار این جزیره را برای جابجایی الف‌ها (به عنوان مرکب) به سرزمین آمان، روی اقیانوس به حرکت در آورد، اما بعد از آن برای همیشه در شرق سرزمین آمان و در نزدیکی خلیج الدامار باقی ماند. تول ارسئا مدتها منزل و مسکن الفهای تله‌ری تا قبل از رفتن آنها به شهرشان آلکوالونده در والینور بود. ارسئا خاستگاه نخستین درختان مالورن می‌باشد.
هاتوری هانزو (در ژاپنی: 服部半蔵)، هاتوری ماسانوری (زادهٔ ۱۵۴۲ - درگذشتهٔ ۱۵۹۶) را شاید بتوان پرآوازه‌ترین نینجای ژاپنی تا به امروز نامید. از زندگی وی داستان‌های زیادی روایت شده‌است که بیشتر مبنایی تخیلی دارند. در این داستان‌های حماسی، وی رئیس گروه بسیار معروفی از نینجاهای ژاپنی بوده که برای مردم فقیر می‌جنگیدند.
هاتوری هانزو فرزند هاتوری یاسوناگا از سامورایی‌ها و در حقیقت نینجاهای وفادار خاندان پرنفوذ ماتسودایرا (که بعدها به توکوگاوا تغییرنام دادند) در حوالی ۱۵۴۲ در استان میکاوا (Mikawa) در یک خانوادهٔ نینجا در دهکدهٔ کوهستانی ایگا متولد شد. لقبش هانزوی اهریمن بود. او در پی رشد نفوذ سیاسی خاندان هاتوری تلاش‌ها و جنگ‌های زیادی از جمله نبرد آنه گاوا و نبرد میکاتاگاهارا کرد و در نتیجه به مقام جونین یا سردستهٔ اصلی نینجاها در طایفهٔ هاتوری رسید - طایفه‌ای که همراه با خانواده‌های فوجی بایاشی (Fujibayashi) و موموچی (Momochi) یکی از خانواده‌های اصلی مکتب نینجوتسوی «ایگا ریو نینپو» بود. او رهبری قدرتمند، تدبیرگر نظامی بسیار زیرک و همچنین در هنر جنگ با نیزه (yarijutsu) استادی بی‌بدیل بود. زمانی که ایه یاسو توکوگاوا دولت نظامی خود را در ادو (Edo) یا همان توکیوی امروزی برقرار کرد، او به فرماندهی محافظان مخصوص و نینجاهای دستگاه حکومت شوگونی توکوگاوا منصوب شد.
در تاریخ ژاپن، هاتوری را بیشتر به علت کمک و وقف کردن خود و نینجاهای تحت اختیارش به شوگون ایه یاسو توکوگاوا، به‌وجودآورندهٔ حکومت نظامی شوگونی توکوگاوا که ژاپن را بین سال‌های ۱۶۰۳ تا ۱۸۶۷ اداره کرد، می‌شناسند. او یک نینجای فوق العاده ماهر و طراح بی‌نظیر استراتژی‌های جاسوسی و ضد اطلاعات و استاد مجموعه هنرهای رزمی کهن نینجوتسو بود. همچنین در کوه‌های منطقهٔ ایگا (Iga) مراکز تمرینی بزرگی برای آموزش مهارت‌های سری نینجوتسو برپا کرد. در حقیقت هاتوری هانزو مغز متفکر تاکتیک‌های جاسوسی شوگون و در خفا مشاور نظامی ارشد او نیز بود. در بحبوحهٔ جنگ داخلی ابتدای قرن شانزدهم ژاپن که یکی از مهمترین و پیچیده‌ترین دوره‌های تاریخ ژاپن است، هزاران نینجا در هر دو منطقهٔ کوهستانی کوگا و ایگا حضور داشتند. به‌واسطهٔ ارتباطات خویشاوندی و منافع ناحیه‌ای، ائتلافی میان طوایف این دو ناحیه شکل گرفت. از سال‌ها قبل نینجاها طی دوران پر از ستم و شکنجهٔ نیروهای خود توسط سلسلهٔ شوگونی آشیکاگا در سال‌های پایانی دورهٔ موروماچی (Muromachi) یعنی از ۱۳۳۷ تا ۱۵۳۷ میلادی، به‌طور عمده توسط دایمیوها (Daimyo) (اربابان زمیندار و رؤسای قبایل) به خدمت گرفته شده‌ بودند. این رویّه در سراسر کشور رواج یافت. در حقیقت، پس از آنکه دهکده‌های منطقهٔ ایگا حدود بیست سال قبل از آن توسط اودا نوبوناگا (Oda Nobunaga) یکی از سرداران جنگی پر قدرت آن زمان، در طی واقعه‌ای فجیع به نام "آشوبِ ایگا در سال تِنشو" (Tensho Iga no Ran) به خاک و خون کشیده شده‌بودند، نینجاهای زیادی بودند که می‌خواستند زیر نظر یک دایمیوی قدرتمند و پرنفوذ فعالیت کرده و خانواده‌ها و مکاتب باستانی خود را از خطر نابودی و فراموشی حفظ کنند. هاتوری هانزو نیز در بیست سال پایانی قرن شانزدهم با جانفشانی‌های متعدد و هوشمندی بسیار جایگاه خود را در خاندان توکوگاوا محکم کرد و پس از رسیدن توکوگاوا ایه یاسو به مقام سپهسالاری (شوگونی) یا فرمانده کل قوای ژاپن در ۱۶۰۳، چشم و گوش پنهان او شد. با این وجود، پس از مرگ هانزوی پدر (هاتوری هانزو ماساناری اول) پسران او (هاتوری هانزو ماساناری دوم و هاتوری هانزو ماساشیگه) نتوانستنند در رهبری خاندان هاتوری و طوایف نینجای وابسته به آنها، قدرت پدر را حفظ کنند و البته حکومت بسیار محافظه کار توکوگاوا نیز به اندازهٔ هانزوی اول به آن‌ها اعتماد نداشت. به‌تدریج تا نیمهٔ قرن هفدهم، ستاد مرکزی رهبری خاندان هاتوری به‌دلیل شورش‌ها و اختلافات داخلی از هم پاشید و اصلی‌ترین محور مکتب نینجوتسوی "ایگا ریو نینپو" به شاخه‌ها و دسته‌های مختلفی تقسیم شد. برخی از آن‌ها مانند مکتب کیشو ریو از منطقهٔ ایگا اوئِنو به استانهای همجوار کوچ کردند، مجموعه‌ای سری از آموزش‌های سینه‌به‌سینهٔ کهن نینجوتسو را جمع‌آوری کردند و به‌صورت طومار و کتاب نوشتند (مانند "شونینکی" نوشتهٔ ناتوری سانجورو ماسازومی رهبر طایفهٔ کیشو) و کم‌کم به شکل بازرگان و کشاورز و صنعتگر و بازیگر تئاتر همرنگ مردم شدند. بعضی به ولایات شمالی ژاپن مانند فوکوشیما، ایواته و یاماگاتا مهاجرت کردند و با نیروهای باقی‌ماندهٔ رقیب قدیمی خود یعنی نینجاهای فوما دسته‌های چریکی و راهزنی تشکیل دادند و باقی آن‌ها به‌طور گسترده در سراسر ژاپن پراکنده شدند. عدهٔ کمی از زبده‌ترین و وفادارترین آن‌ها به‌همراه اندک نینجاهای کوگای باقی‌مانده در کیوتو، اوزاکا و اِدو (توکیو) مأموران نظمیه (مِتسوکه) و بازجو شدند و چند دستهٔ دون پایه نیز شبکه‌های تبهکاری و مافیایی قدرتمندی را به‌وجود آوردند که ما در قرون نوزدهم و بیستم آن‌ها را به نام یاکوزا می‌شناسیم. پس از افول قدرت خانوادهٔ هاتوری عمدهٔ نقش آن‌ها در حکومت توکوگاوا را خانوادهٔ "یاگیو"، تا ابتدای قرن نوزدهم به عهده داشت.
هاتوری هانزو (Hattori Hanzō) یکی از ستون‌های اصلی حکومت توکوگاوا ایه یاسو (Tokugawa Ieyasu) طی دوران جنگ‌های داخلی بود که هنوز در توکیو از او یاد می‌شود و مقبره‌اش از دیدنی‌های تاریخی و پراحترام این شهر است. ایه یاسو توکوگاوا هانزو را در مقر حکومتش در دروازهٔ عقبی قلعهٔ اِدو به کار گرفت. مقر حکومت در گوشهٔ سمت راست جاده‌ای که به یاماناشی (Yamanashi) ختم می‌شد قرار داشت. او هانزو را به‌ عنوان محافظ دروازه منصوب کرد. هرچند که دیگر اثری از دروازهٔ ذکر شده وجود ندارد ولی امروزه ناحیه‌ای که دروازه در آن قرار داشت هانزومون (Hanzomon) یا دروازهٔ هانزو نامیده می‌شود.
بعد از آنکه دولت اِدو (Edo) مستحکم و قوی شد دیگر نیازی به ادامهٔ دست‌به‌دست شدن میراث نینجاهای جنگی و آموزش مهارت‌ها به‌صورت ویژه و موروثی نبود و این هنر جنگی-جاسوسی مخوف و پیچیده به‌تدریج با تولد هر نسل جدید محو و محوتر شد.
هنر نینجوتسو که در سرزمین کوهستانی سوزوکا شامل دهکده‌های ایگا و کوگا متولد شده و طی جنگ‌های داخلی توسعه یافته‌بود در دورهٔ صلح اِدو (Edo) تا روزگار حاضر، کمرنگ‌تر و منزوی‌تر شده، ولی همچنان توسط آخرین اساتید معتبر و خانواده‌های قدیمی وارث و حامی این هنر سرّی حفظ شده و به افراد واجد شرایط آموزش داده می‌شود.
یکی از افسانه‌های معروف دربارهٔ مرگ هاتوری هانزوی اول را دان دریگر، استاد و محقق مشهور هنرهای رزمی، بر اساس داستانهای عامیانهٔ ژاپنی قرن نوزدهم در کتاب خود آورده‌است:
"او به دستور شوگون برای نابودی فوما کاینین، یک گروه دریایی نینجا به رهبری فوما کوتارو نینجای قدرتمند و نامدار طایفهٔ فوما، فرستاده شده‌ بود. گروه به فرماندهی هاتوری آن‌ها را پیدا کرد و به شلیک توپ‌های سنگین بست، در همین حال آن‌ها مشاهده کردند که یکی از قایق‌های صدمه دیده در حال آمدن به طرف آنهاست. هاتوری هانزو که می‌دانست کلک آتش گرفته می‌تواند باعث شعله‌ور شدن کشتی آن‌ها شود، دستور به عقب‌نشینی داد. اما چیزی که او متوجه نشده‌بود این بود که افراد فوما کاینین به زیر کشتی آن‌ها رفته‌بودند و پروانه‌ها را از کار انداخته‌ بودند. در نتیجه، این امر کشتی قادر به حرکت نبود و بنابراین افراد از ترس خود به درون آب پریدند، و آنجا بود که متوجه شدند کل منطقه آغشته به روغنی مخصوص است. اما این بسیار دیر بود، روغن مشتعل شد و همهٔ نینجاهای گروه هاتوری هانزو که خود هانزو نیز در میان آن‌ها بود، در شعله‌های آتش سوختند!"
البته این نسخه از ماجرا، یکی از چند روایت دربارهٔ مرگ هاتوری هانزو ست و همچنان چگونگی مرگ او عمداً یا به علت کمبود اسناد تاریخی در هاله‌ای از ابهام قرار دارد...
او در کار با یاری (نیزه) بسیار ماهر بود و امروزه نیزهٔ او در معبد "ساینِن جی" ژاپن نگهداری می‌شود.
علاوه بر مهارت‌ها و رهبری او که باعث زنده ماندن نامش شده‌است، نباید این نکته را که او به نظام حکومتی نیز نزدیک بوده و توسط تاریخ نویسان وابسته نیز احتمالاً به عمد و اغراق، نامش با برجستگی بیش از حدی ثبت شده‌ است، نادیده بگیریم. امروزه شمشیرهای هانزو به عنوان میراث نینجاهای خاندان هاتوری باقی مانده‌اند. در ژاپن موزهٔ مخصوصی برای شمشیرهای هاتوری وجود دارد که از خانوادهٔ او به جا مانده‌ است. گفته می‌شود که تکیه کلام هانزو این بوده‌است: می‌دانم یک اعجوبهٔ یاغی هستم، اما خودمانیم... هرگز دوست نداشتم کارم به اینجا بکشد...!
تاکنون از نام هاتوری هانزو بطور مستقیم و غیر مستقیم در بیش از ۱۰۰ فیلم و انیمیشن، یک سری فرانچایز بازی ویدئویی و مانگا (داستانهای مصور) استفاده شده‌است که معروف‌ترین آن برای نسل جدید، نقش «هاتوری هانزو» رستوران دار شمشیرساز و گوشه نشینی است که در قسمت اولِ دو فیلم معروف "بیل را بکش" ("Kill Bill")، ساختهٔ کوئنتین تارانتینو، در جزیره اوکیناوای ژاپن زندگی می‌کند و نقش وی توسط بازیگر مشهور ژاپنی سونی چیبا بازی شده‌ است. همچنین نام شخصیت محبوب و مشهور فرانچایز سری مورتال کامبت یعنی هانزو هاساشی در نقش اسکورپیون از هانزو هاتوری الهام گرفته شده است.
آثار تاریخی شهرستان تربت جام واقع در استان خراسان رضوی ایران:
اطلس گیتانشاسی استان‌های ایران، تهران: سازمان گیتاشناسی، ۱۳۸۳خ، ص۱۰۶.
فوارس روستای کوچکی از توابع بخش کوشکنار شهرستان پارسیان در استان هرمزگان واقع در جنوب ایران. این روستا در ۴ کیلومتری مغرب سروباش واقع شده‌است.
از شمال سهوه، از جنوب کوه، از مغرب اکابر، و از سمت مشرق به سروباش محدود می‌گردد.
دارای ۴۶ خانوار و ۱۹۸ نفر جمعیت می‌باشد. (آماریجدید). ساکنان این روستا از نژاد عرب و از اهل سنت و از پیروان مذاهب: شافعی هستند.
دارای مسجد، مدرسه دبستان و راهنمای وزمین فوتبال، خانه بهداشت و آب‌انبار (برکه) می‌باشند.
در روستا حدود ۱۲ خانه قدیمی وجود دارد که از سنگ و کاهگل ساخته شده‌است، و تاریخش به دها سال پیش بر می‌گرددو۳۴ خانه نو که از سیمان وبلوک واجر و تعدادی نیز به سبک مقاوم‌سازی زلزله که شامل تمام مدارس ومساجداین روستامی‌باشد. ضمناً طرح هادی این روستا از ابتدای سال ۸۶ اجرا خواهد شد
مردم این روستا به کشاورزی و دامداری اشتغال دارند، به اضافه صید ماهی در سابق استخراج مروارید
از دریا پیشهٔ دیرینه مردم فوارس بوده‌است و مردم این روستا به «تجار اللـُؤلـُؤ» (بازرگانان مروارید) معروف بوده‌اند، همچنین پرورش و نگهداری پرندگان شکاری مانند: شاهین و باز از جمله کارهای مورد توجه مردم پیشین روستا بوده‌است.
تعداد ۴۰۰ اصله نخل دیم در روستا وجود دارد. (آماری قدیمی)
زبان هُلَندی ، یک زبان طبیعی از شاخه ژرمنی خانواده زبان‌های هندواروپایی با سامانه نوشتاری لاتین است. همچنین زبان ملی هلند و یکی از سه زبان رسمی بلژیک است. البته زبان هلندی بلژیک را فلَندری می‌نامند.
تاریخ زبان هلندی (نیدرلندی)، در اصل از زبان گروه راین ـ وزر و به‌ویژه زبان مردم فرانک (که در طول سده‌های چهارم و پنجم پیش از میلاد، به بیشتر نواحی این سرزمین وارد شدند) اشتقاق شده‌است.
گسترش زبان نیدرلندی امروزی، با تاریخ سیاسی و اقتصادی منطقه گره خورده‌است. در میانه سده شانزدهم، کلام براباند (Brabant) و شهرهای عمده آنت‌ورپ (Antwerp) و بروکسل می‌رفت که این زبان، برای تمام منطقه نیدرلندی زبان، معیار گردد. سپس شورش در برابر اسپانیا روی داده و در طی آن، ایالت شمالی هلند از ایالت‌های جنوبی نیدرلندی جدا گردید.
این انشقاق سیاسی میان ایالات‌های متحد هلند در شمال و هلند اسپانیا در جنوب، دارای پیامدهای زبانشناختی درازآهنگ بود. تسلط فرهنگی فرانسه در جنوب در طی دوران فرمانروایی فرانسوی‌ها در فاصله سال‌های ۱۸۱۴–۱۷۹۵ افزایش یافت اما در طول سالیانی که هلند و بلژیک مستقلاً متحد گردیدند (۳۰–۱۸۱۵) این غلبه فرهنگی کاهش یافته و دوباره ـ پس از تأسیس پادشاهی بلژیک در سال ۱۸۳۰ ـ رو به تزاید نمود. اما بعدها به قانون ۱۹۳۸ دربارهٔ این زبان انجامید که به موجب آن، زبان نیدرلندی، تنها زبان اداری در بلژیک شمالی شد و بعدها زبان نیدرلندی معیار ـ که در هلند برقرار شده بود ـ برای بلژیک شمالی نیز پذیرفته شد.
با وجودی که زبان هلندی و هلندیبلژیک یکی هستند و دارای زبان معیار یکسانی هستند در زبان انگلیسی به زبان هلندی مردم هلند عبارت "Dutch" (هلندی) گفته می‌شود و عبارت "Flemish" برای فلاندری (هلندی بلژیک) بکار می‌رود. مورد استثناء، استان فریسلاند هلند است که در آن زبان فریزی رواج دارد. افزون بر اینها، در شمال بلژیک و بخش کوچکی از فرانسه که در غرب بلژیک قرار دارد نیز به این زبان تکلم می‌شود. زبان هلندی همچنین به‌عنوان زبان اداری در سورینام و آنتیل‌های هلند که مستعمرات سابق هلند می‌باشند استفاده می‌شود.
زبانی اشتقاقی از این زبان که آفریکانس نام دارد یکی از زبان‌های ملی جمهوری آفریقای جنوبی می‌باشد (زبان دوم، انگلیسی است).
هلندی به‌عنوان یک زبان نوشتاری، کاملاً یکنواخت است. این زبان نوشتاری، در هلند و بلژیک تفاوت دارد اما این اختلاف، حتی کم‌تر از اختلاف میان انگلیسی نوشتاری در آمریکا و بریتانیا است. اما به عنوان زبانی گفتاری، زبانی بسیار گونه‌گون است.
در یک سو، هلندی معیار قرار دارد که "Algemeen Beschaafd Nederlands" (هلندی همگانی فرهیخته) خوانده می‌شود. این زبان، برای مقاصد رسمی و عمومی و زبان آموزش در مدرسه‌ها و دانشگاه‌ها است. هلندی معیار، در همه جا کمابیش یکنواخت است، اگرچه متکلمان آن، به سبب تکیه در سخن گفتن، منطقه که از آن آمده‌اند را نشان می‌دهند. از دیگر سو، گویش‌های محلی قرار دارد که میان خانواده و دوستان و نیز افراد یک روستا به کار می‌رود.
اغویرزه روستای کوچکی از توابع بخش کوشکنار شهرستان گاوبندی در استان هرمزگان واقع در جنوب ایران. این روستا در ۸ کیلومتری سمت مشرق کوشکنار و در ارتفاع کوه «دستور» واقع شده‌است. روستا در وسط چهار تنب قرار دارد به‌طوری‌که تنبهای خاکی از چهار جهت روستا را احاطه نموده‌است.
از شمال عمانیه، از جنوب کوه، از مغرب کوشکنار، و از سمت مشرق به ستولو محدود می‌گردد.
دارای ۱۳۰ خانوار و ۷۵۰ نفر جمعیت می‌باشد که از نژاد عرب هستند و به زبان عربی و فارسی تکلم می‌نمایند و از اهل سنت و از پیروان امام محمد ادریس شافعی هستند.
دارای مسجد، مدرسه، خانه بهداشت، و آب چاه‌هایش شیرین است.
در این روستا نخلستان‌های وسیعی وجود دارد. آب زیر زمینی‌اش شیرین است و محصولات زراعتی فراوانی مانند: جو و گندم، وعدس و لوبیا، و نخود، و غله کشت می‌شود، همچنین در حدود ۶۰۰ اصله نخل دیم دارد که از ثمر آن مرغوب‌ترین انواع خرما در منطقه بدست می‌آید، مردم این دهستان به دامداری نیز می‌پردازند.
لیما پایتخت کشور پرو در آمریکای جنوبی است. این شهر ساحلی بوده و رو به اقیانوس آرام می‌باشد.
لیما همچنین بزرگ‌ترین شهر پرو و مرکز استان لیما نیز هست.
برآورد جمعیت برای منطقه شهری لیما ۶٫۹ میلیون (سال ۲۰۰۵) است و برای منطقه کلان‌شهری لیما ۸٫۲ میلیون.
لیما که توسط یک فاتح اسپانیایی به نام فرانچسکو پیزارو بنا نهاده شده تحت عنوان «شهر شاهان» نیز شناخته می‌شود. این شهر بیش از ۳۰۰ سال، مهم‌ترین شهر و بزرگ‌ترین ناحیه پایتختی در آمریکای جنوبی بود.
با این که هیچ تعریف رسمی اداری برای شهر لیما وجود ندارد، این شهر کلاً شامل ۳۰بخش مرکزی از ۴۳۰بخش ایالت لیما محسوب می‌شود، که تقریباً با ناحیه شهری متمرکز در بخش تاریخی بخش لیما| محدوده لیما در ارتباط است. این شهر به عنوان هسته ناحیه پایتختی لیما، یکی از بزرگ‌ترین نواحی پایتختی در کشورهای آمریکایی است.
این شهر در ۱۸ ژانویه ۱۵۳۵، به وسیله فرانچسکو پیزارو فاتح بنیان‌گذاری گردید، و به عنوان «شهر شاهان که سه بار در آن تاجگذاری شده» در ۶ ژانویه برای مراسم (مسیحی) عید تجلی مسیح| عید تجلی مسیح انتخاب شد. اما نام اصلی لیما برای آن حفظ گردید. معلوم نیست این نام از کجا سرچشمه گرفته، اما تصور می‌شود که از کلمه «لیما- لیماک» در زبان آیمارا به معنای (گل زرد) یا کلمه «ریماک» (گفتگو) در زبان کوچوآ| کوچوآیی گرفته شده باشد. در قدیمی‌ترین نقشه‌های اسپانیولی هم نام لیما و هم عنوان شهر شاهان را به همراه یکدیگر به عنوان اسامی این شهر می‌توان دید. رودخانه‌ای که لیما را تغذیه می‌کند هنوز در این روزها به نام «ریماک» خوانده می‌شود که تصور می‌شود ریشه نام این شهر، «دره ریماک» باشد. این رودخانه همچنین لقب «رود پرحرف» را نیز دارد (در اسپانیولی
ریوهابلادور گفته می‌شود).
لیما در قلمرو اسپانیایی نیابت سلطنت به مهم‌ترین شهر تبدیل شد که طی استعمار کشورهای آمریکایی| ناحیه استعماری (از اوسط سال‌های ۱۵۰۰ تا اوایل سال‌های ۱۸۰۰) تقریباً کلاً در محدوده دارایی‌های اسپانیا در آمریکای جنوبی قرار گرفته بود.
در سال۱۷۴۶، بسیاری از ساختمان‌ها و عمارات مهم در اثر زلزله یا آسیب دیده یا تخریب شدند (که بعداً مرمت گردیدند). "" شهر شاهان "" با میراث فرهنگی و معماری بی بدیل و زیبای خود پر رونق باقی ماند. اهمیت معماری و سیاسی آن در آمریکای لاتین تنها با مکزیکوسیتی برابری می‌کند.
در سال ۱۹۹۶، بحران گروگانگیری در سفارت ژاپن در لیما روی داد، موضوعی که توجه رسانه‌های جهانی را به خود جلب کرد. بحران در ۲۲آوریل، ۱۹۹۷ زمانی که کماندوهای نیروهای نظامی پرو پس از نقب زدن در زیر زمین سفارتخانه جهت نجات ۷۲گروگان در یک حمله جبهه‌ای روزانه به داخل ساختمان یورش بردند، پایان یافت. یکی از گروگانها به دلیل اختلالات پزشکی، و نیز دو سرباز در اثر آن جان دادند.
طبقات پایتختی لیما با جمعیت تخمینی (براساس سال۲۰۰۵) ۹/۶ میلیون در ناحیه شهری، ۴/۷میلیون برای کل استان، و ۲/۸میلیون نفر در منطقه پایتختی، در میان آمریکای لاتین بزرگ‌ترین و متراکم‌ترین جمعیتهای شهری را تشکیل می‌دهند.
جمعیت لیما واجد ویژگی یک نوع ترکیب پیچیده از نژادی و قومیتی می‌باشد. از لحاظ سنتی «دورگه‌ها»، پرویی‌هایی مرکب از مردم اسپانیایی| اسپانیولی و اعقاب بومی آمریندی، احتمالاً بزرگ‌ترین گروهی هستند که بیشتر طبقه متوسط را در این شهر تشکیل می‌دهند. اما، بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی در پرو طی نیمه آخر قرن بیستم موجب ایجاد فقر و آشفتگی در شهرهای دامنه کوه‌ها و سرزمین‌های مرتفع آندی شد، و صدها هزار نفر از روستاییان با اعقاب خالص و اصیل آمریندی را وادار به مهاجرت به لیما نمود، که نتیجه آن افزایش فزاینده جمعیت لیما بوده‌است. برخلاف دیگر گروه‌های نژادی که ساکن در لیما و تنها اسپانیولی صحبت می‌کنند، بیشتر جمعیت روستایی که به لیما مهاجرت کرده‌اند پیش از اسپانیایی اصولاً به زبان‌های کوچوآ و آیمارا تا زبان اسپانیولی تکلم می‌کنند. با این که تعدادی از آمریندی‌ها نهایتاً طبقه متوسط اجتماعی را احراز کرده‌اند، افراد دیگر هنوز در حلبی آبادها زندگی می‌کنند که «پابلوس جوونس» (شهرهای جوان) نامیده می‌شوند. اغلب این نواحی فاقد سرویس‌های اولیه همچون برق و آب لوله‌کشی می‌باشد. انتظار می‌رود که طی ده سال آینده، جمعیت این حلبی آبادها تا ۸٪ از جمعیت لیما کاهش خواهد یافت.
اروپایی‌ها، بخش غالب جمعیت را از لحاظ اقتصادی تشکیل می‌دهند، که بیشتر از اعقاب اسپانیایی هستند، اما شمار عمده آن‌ها ایتالیایی، آلمانی و سایر می‌باشند. پرویی- آفریقایی‌ها، در ابتدا به عنوان برده به این منطقه آورده شده‌اند، که هنوز بخش مهم دیگری از قشر نژادی شهر هستند. بالاخره طی قرن بیستم، لیما نیز جوامع مهم آسیایی، علی‌الخصوص مردم ژاپنی| ژاپنی و نسل چینی هان| آسیایی را پذیرا شد. مورد اول، پس از سائوپائولو، بزرگ‌ترین جمعیت مردم ژاپنی| ژاپنی را در آمریکای جنوبی شامل می‌شود.
ترکیب جمعیت‌شناسی نژادی برای شهر لیما به این شرح است:
(ناحیه شهری) شهر لیما ²km ۸۰۰ مساحت را تحت پوشش قرار می‌دهد که عمدتاً در زمین‌های پست (مسطح) در کویر سچورا| دشت ساحلی پرو، بین دره‌های رودخانه‌های رود چیلون| چیلون، رود ریماک| ریماک و رود لورین| لورین واقع شده‌است. این شهر دارای شیب ملایمی در ساحل اقیانوس آرام به درون دره هاو دامنه‌های کوهستانی است که در ارتفاع m۵۰۰ از سطح دریا قرار گرفته‌اند. در باقی نقاط این منطقه، خشکی مفرط آب و هوا به این معناست که دوری از دره‌های رودخانه و نواحی آبیاری شده آن، این زمین محلی کاملاً از پوشش گیاهی عاری و بایر می‌باشد. طی پدیده شدید النینو یا زمستان‌های نامعمول مرطوب، پوشش اندک و پراکنده گیاهی می‌تواند در برخی از کوهستان‌هایی که درست در شرق شهر قرار دارند و به عنوان بخشی از اکوسیستم ساحلی شهر «لوماس» محسوب می‌شوند، رشد نماید، اما این دامنه‌های سبز آشکار باقی نمی‌مانند، زیرا توسط منظره خاکستری رنگ بایر آن ممکنست پنهان شوند.
اقلیم لیما را می‌توان معتدل بیان نمود، زیرا علاوه بر خشکی یادشده، با وجود واقع شدن در نواحی گرمسیری و با ارتفاعی نزدیک به سطح دریا، با کمال شگفتی از هوای معتدل آن، درجه حرارت آن از ناحیه حاره فاصله دارد، و بین °۲۷ سلسیوس|c در ماه فوریه تا c°۱۸ در اوت تفاوت می‌کند، ضمن آن که بالاترین دمای ثبت شده در تمام اوقات (سال) در آن c°32 (F °۹۰) می‌باشد. در این ارتباط، حداقل دما در ماه اوت (F °58) c°۱۴ و (F °68) c°۲۰ در فوریه، و(F °46) c°۸ پایین‌ترین دمای ثبت شده می‌باشند. از سوی دیگر، رطوبت نسبی آن بسیار بالا است، و از ماه دسامبر تا ژوئن مه صبحگاهی و از می‌تا نوامبر در آن ابرهای پایین دائمی ایجاد می‌کند. تابستان‌های آفتابی، مرطوب و گرم (دسامبر-آوریل)، زمستان‌های مرطوب و سرد (ژوئن- اکتبر) در آن وجود دارد. بارش تقریباً نا مشخص است. متوسط سالانه cm ۷/۰ (in ۳/۰) که در فرودگاه گزارش شده، پایین‌ترین میزان بارش در هر ناحیه بزرگ پایتختی در جهان می‌باشد. نقاط داخلی شهر بین ۱ تا ۶ cm بارش را دریافت می‌کنند که عموماً طی ماه‌های زمستان انباشته می‌شود. باران تابستانی در شکل بارش کم و مختصر در بعد از ظهرها یا زمان‌های عصر واقع می‌شود، که باقی‌مانده طوفان‌های بعد از ظهر می‌باشد که در کوه‌های آند تولید می‌شود. اما اوج ' فصل بارانی' که این نام به‌طور واقعی و درست انتخاب نشده، طی فصل زمستان زمانی روی می‌دهد که باران‌های ملایم (نم نم) اواخر شب/ صبح (که در لهجه محلی به نام‌های 'گاروآ'، 'لوویزنا ' یا 'کامانچاکا' خوانده می‌شوند) رایج است. تمام این پدیده‌های اقلیمی از ترکیب جریان‌های نیمه دائم بالارونده ساحلی و حضور جریان هومبولدت درست به سمت خارج از ساحل پدید می‌آیند.
شهر زیبای لیما کلاً متشکل از ۳۰ بخش، بخش‌های پرو| بخش‌ها، پرجمعیت مرکزی از پایتخت لیما محسوب می‌شود. رئیس هر بخش شهردار است، اما شورای شهرداری شهر چند ملیتی لیما («شهرداری شهر چند ملیتی لیما») تحت ریاست شهردار لیما قرار داشته که دارای اختیاراتی در این بخش‌ها و از جمله ۱۳ بخش خارج از ایالت لیما است.
بخش مرکزی تاریخی شهر در بخش لیما واقع شده‌است، که از لحاظ محلی به آن " محوطه لیماً گویند. این‌جایی است که بیشتر آثار روزهای اوج استعمار اسپانیایی کشورهای آمریکایی| استعماری باقی مانده، و نیز کاخ ریاست جمهوری و شورای شهرداری پایتختی لیما در آن قرار دارد.
همسایگی‌های بخش میرافلورس| میرافلورس و سن ایسدرو| سن ایسیدرو در میان ثروتمندترین نقاط شهر هستند که بیشتر هتلهای اعیانی و دیگر مقاصد جهانگردان در آن‌ها قرار دارد. بخش اخیر یک مرکز تجاری مهم نیز هست که این روزها در زندگی تجاری روزانه لیما از «محوطه» مزبور اهمیت بیشتری دارد. بخش‌های لامولینا، سن بورجا و سانتیاگو دوکورو نواحی اقامتی آرامتری را عرضه می‌کنند.
بارانکو، در جنوب میرافلورس به عنوان یک بخش هنرپرور شناخته شده و به خاطر جمعیت نویسندگان و فرهیختگان خود بارز شده‌است.
پرجمعیت‌ترین بخش‌های لیما در دو سوی شمالی و جنوبی شهر واقع شده‌اند. جمعیتشان عمدتاً از مهاجران نواحی پرو تشکیل شده‌است. بسیاری از آن‌ها مردم فقر از ریشه مردم بومی آمریکایی | بومی هستند که طی اواسط و اواخر قرن بیستم پس از آواره شدن در اثر تروریسم، بحران‌های کشاورزی و نابسامانی عمومی اقتصادی به آنجا وارد شده‌اند. این روستاییان به نواحی گسترده کویری و و دامنه تپه‌ها در بخش‌های کنو نورته و کنوسر (محله کوخ نشینان)| کنوسر حمله‌ور شدندو ناحیه حلبی آباد جدیدی به نام «پوبلوس جوونوس» را اشغال نمودند. اکثر این مردم فقیر بوده و در بدون برق یا آب لوله‌کشی در نواحی حلبی آبادی زندگی می‌نمایند.
اما، در سال‌های اخیر این بخش‌های پرجمعیت و مردم ساکن در آن‌ها با روندی آرام ثروتمندتر شده‌اند، و مقدار عملیات تجاری که در این ناحیه انجام می‌گیرد، پیوسته افزایش یافته‌است. عرف عمومی این است که اگر کسی می‌خواهد پول درآورد، بخش‌های شمالی مکان انجام این کار می‌باشد.
این شهر دارای بزرگ‌ترین مجموعه آموزش عالی در کشور است. دانشگاه ملی سن مارکوس، در ۱۲ می۱۵۵۱ طی تحت‌الحمایگی پرو| رژیم استعماری اسپانیا بنا نهاده شده که قدیمی‌ترین دانشگاه پیوسته فعال در کشورهای آمریکایی بوده و از نظر بسیاری از پرویی‌ها "" دانشگاه برجسته "" از لحاظ ""(آموزش) نمونه| نمونه بین دانشگاه‌ها "" در سراسر پرو محسوب می‌شود.
دانشگاه طلبگی کاتولیکهای پرو قدیمی‌ترین دانشگاه خصوصی (تأسیس در سال۱۹۱۷) می‌باشد. دیگر موسسات سرشناس خصوصی که در این شهر قرار دارند عبارتند از دانشگاه دل پاسیفیکو، UPC، و دانشگاه کایتانو هردیا.
ایالات دیگر نیز دارای دانشگاه‌هایی می‌باشند که نقش کلیدی را در تدریس و تحقیق ایفا می‌کنند همچون دانشگاه ملی دو ایگنییرا، دانشگاه ملی فردکریکو ویرارئال و دانشگاه ملی کشاورزی لامولینا، اما دانشگاه ملی دو ایگنییرا (دانشگاه ملی مهندسی) به عنوان یکی از برجسته‌ترین دانشگاه هادر رشته‌های علوم و مهندسی در کشور بوده و احتمالاً یکی از با کیفیت‌ترین نمونه‌هایی که می‌توان به آن اذعان نمود.
این دانشگاه‌ها دربرخی از رشته‌ها بسیار اختصاصی هستند، مثلاً، برای رشته‌های علوم انسانی، دانشگاه شهردار سن مارکوس، برای رشته حقوق دانشگاه طلبگی کاتولیک پرو، برای پزشکی دانشگاه ملی کایتانو هردیا، برای تجارت و اقتصاد دانشگاه دل پاسیفیکو و برای علوم و مهندسی دانشگاه ملی ایگنییرا که تحت عنوان دانشگاه ملی دو ایگنییرا | UNI شناخته شده، وجود دارند.
قدیمی‌ترین و مهم‌ترین کتابخانه پرو، توسط خوزه سن مارتین، تحت عنوان کتابخانه ملی پرو بنیانگذاری شد که در منطقه مرکزی لیما واقع است. چون آن دراثر جنگ‌ها و زلزله‌ها در طول تاریخ متحمل خسارت شده، مکان جدید کتابخانه در بخش سن بورجا با انتقال محتویات کتابخانه از آغاز مارس ۲۰۰۶ احداث شد. این برنامه نوین‌سازی در نظر دارد تا کتابخانه را به یکی از مدرنترین کتابخانه‌های آمریکای لاتین| کشورهای آمریکای لاتین تبدیل کند.
لیما دارای صنایع نساجی، کاغذ سازی، تولید رنگ و فراورده‌های غذایی است.
در دهه‌های اخیر، لیما به سرعت توسعه یافته، و بیشتر توسعه‌ای نامنظم در شهر دیده می‌شود. در دهه اخیر، آلودگی هوا تا سطوح هشدار دهنده‌ای بالا رفته‌است، چرا که هیچ محدودیتی برای عمر (مفید) یا کارایی وسایل نقلیه موتوری منظور نشده‌است. اما دیگر بنزین سرب دار فروخته نمی‌شود.
«ورزشگاه مانیومنتال» واقع در لیما بزرگ‌ترین و جدیدترین استادیوم پرو است؛ که ظرفیت ۸۰هزار نفر تماشاچی دارد.
لیما دارای سیستم اتوبوس عمومی نیست. اتوبوسهای خصوصی، که معمولاً «(ترابری) میکرو| میکروهاً یا» کومبیس" خوانده می‌شوند، بسیار ارزان هستند اما مسیرهای آنان به خصوص برای خارجی‌ها گیج‌کننده‌است. کومبیس‌ها اغلب شلوغ بوده و با کیفیت پایینی نگهداری می‌شوند.
تاکسی از لحاظ کیفیت سرویس و قیمت فرق می‌کند. تاکسی‌ها می‌توانند در هر خیابانی متوقف شوند یا این که شرکت‌های خصوصی تاکسی می‌توانند برای جابجایی مسافران به یک آدرس مشخص رزرو شوند.
شرکتهای اتوبوسرانی متعدد میان‌شهری خدمات حمل ونقل را برای شهرهای دیگر عرضه می‌نمایند. کیفیت سرویس بسته به قیمت از اتوبوس‌های ویژه لوکس تا «میکروس» های غیر راحت و شلوغ تفاوت می‌گند.
در این روزها شهردار لیما بر روی یک سیتم جدید اتوبوسرانی تحت عنوان متروپولیتانو کار می‌کند که همه اتوبوسهای آن خطوط انحصاری خواهند داشت؛ گفته شده که اتوبوسهای جدید باید از شرکتهایی که در ناحیه مترو پلیس (پایتخت) در حال کار هستند فراخوانده شوند، این اتوبوسها از یک شرکت چینی خریداری شده‌اند، همان شرکت اتوبوسهایی را نیز ایتالیا می‌فروشد. امید شهردار این است که در چند سال دیگر یک سیستم ترابری عمومی جدید را ببیند.
برای بهبود کیفیت تاکسیرانی در لیما، قانون جدیدی وضع شده که ورود اتومبیلهای مستعمل
را به این سیستم ممنوع می‌سازد؛ شهر لیما امیدوار است که این قانون استفاده از اتومبیلهای جدیدتر را درشهر افزایش داده، و میزان آلاینده‌ها و دود وسایل نقلیه را کاهش دهد.
توافق‌نامه‌ای توسط شهردار لوئیز کاستانیداو رئیس‌جمهور پرو| رئیس‌جمهور، الساندرو تولدو در ۱۷ فوریه ۲۰۰۵ به امضاء رسید که متضمن سرمایه‌گذاری جهت تکمیل متروی لیما، سیستم حمل و نقل عمومی یادشده می‌باشد که ناحیه مرکزی شهر را به بخش اقتصادی، سن ایسدرو متصل خواهد نمود. این پروژه در اواخر دهه ۱۹۸۰ افتتاح شد اما تا زمان رئیس‌جمهور سابق آلن گارسیا ناتمام ماند.
مدخل ورودی اصلی مسافر برای مسافران ملی و بین‌المللی، فرودگاه بین‌المللی خورخه چاوز است.
متروی لیما در سال ۲۰۱۱ تأسیس شده و هم‌اکنون دارای ۱ خط و ۲۶ ایستگاه می‌باشد.
امپراتوری اینکا (۱۴۳۸ - ۱۵۳۳)، یک امپراتوری از مردم بومی (سرخ‌پوست) در آمریکای جنوبی بود. این امپراتوری در بیشترین پهناوری خود، کشورهای امروزی پرو، اکوادور، بولیوی، و بخش‌هایی از آرژانتین، شیلی و کلمبیا را دربرمی‌گرفت. شهر کوزکو پایتخت اداری، سیاسی و نظامی آن به‌شمار می‌آمد. در سدهٔ شانزدهم میلادی با ورود اسپانیایی‌های تحت فرماندهی فرانسیسکو پیزارو به پرو، این امپراتوری درهم‌شکست و قلمرو آن مستملکهٔ اسپانیا گشت.
واژهٔ اینکا به معنای «خدا در زمین»، بر گرفته از زبان بومیان کشور پِرو در آمریکای جنوبی است.
ریشه‌ها، پیدایش و تکامل تمدن اینکا، هنوز در هاله‌ای از ابهام باقی‌مانده‌است. در بارهٔ تاریخ این قوم، منبع و نوشته‌ای وجود ندارد، چون اینکاها فاقد خط بوده‌اند. اما به نظر می‌رسد قبایل اینکا که در پیرامون دریاچهٔ تی‌تی‌کاکا می‌زیسته‌اند، در سدهٔ دوازدهم میلادی به رهبری مانکوکاپاک، فرمانروای افسانه‌ای اینکا، سرزمین‌های مجاور را فتح کرده و با بنای شهر کوزکو، تمدن اینکا را بنیان نهاده‌اند.
دربارهٔ پیدایش و تکامل تمدن اینکا، افسانه‌ها و اسطوره‌های زیادی نقل شده‌است. یکی از گویندگان این اسطوره‌ها، "گارسیلازودولاوگا"، از تاریخ‌نگاران فتح سرزمین اینکا به دست اسپانیایی‌ها است. افسانه‌ای که وی بازگو کرده، از این قرار است: "مانکوکاپاک" و "مامااوکلو" یک زوج افسانه‌ای و از ایزدها بوده‌اند که با لشکری از جادوگران و جنیان کرانه‌های دریاچه تی‌تی‌کاکا را ترک کردند تا به سرزمین برگزیده کوچ کنند. هنگامی که به تپه "هواناکائوری" (جایی که شهر کوزکو ساخته شد) رسیدند، لشکر جادویی مانکو در داخل زمین فرورفتند و این برای مانکو و همسرش، نشانهٔ پایان انتظار برای جستجوی سرزمین موعود بود و به این ترتیب، این زوج افسانه‌ای شهر خود را روی این تپه بنا کردند.
صنعتی‌زاده چونکه این جوامع علیرغم پیشروی در علوم و فنون، صاحب خط و کتابت نشده‌اند آنان را قومی بَدَوی و مذهبشان را نیز از مذاهب بدوی گفته است.
تمدن اینکا در آغاز تنها یک دولت-شهر کوچک شامل شهر "کوزکو" و سرزمینهای پیرامون آن بود، اما در سدهٔ پانزدهم میلادی، پاچاکوتی، نهمین امپراتور اینکا و ملقب به "ساپا اینکا" (رهبر بزرگ)، با گشودن بخش بزرگی از کوه‌های آند، قلمرو اینکا را از حدود کوزکو بسیار فراتر برد و دولت-شهر کوزکو را به یک امپراتوری بزرگ تبدیل کرد. این امپراتوری که تاهوان‌تین‌سویو نامیده می‌شد، یک سازمان فدرالی با یک دولت مرکزی (کوزکو) و چهار استان با دولت‌های محلی به نام‌های: چینچای‌سویو، آنتی‌سویو، کونتی‌سویو و کولاسویو بود. همچنین گمان می‌رود که "پاچاکوتی" سازندهٔ شهر اسرارآمیز ماچوپیچو بوده باشد.
پس از "پاچاکوتی"، دیگر فرمانروایان اینکا به ترتیب عبارت بودند از:
"توپاک اینکا" دهمین امپراتور اینکا در زمان فرمانروایی پدرش فرمانده ارتش "تاهوان‌تین‌سویو" بود. وی در سال ۱۴۶۳ میلادی، بخشی از سرزمینهای شمالی قلمرو پدرش (شامل بخش‌هایی از اکوادور و کلمبیای کنونی) را گشود و پس از مرگ پدرش در ۱۴۷۱ و رسیدن به امپراتوری نیز به فتوحاتش ادامه داد. مهم‌ترین گشایش‌های وی، فتح کشور چیمور (جدی‌ترین دشمن اینکا در کرانه‌های پروی کنونی) بود.
در زمان "هوایناکاپاک"، یازدهمین فرمانروا، امپراتوری اینکا به بیشترین وسعت خود رسید. او بخش‌هایی از شیلی و آرژانتین کنونی را به قلمرو امپراتوری پیوست کرد. نیز برخی از شورشهای داخلی را سرکوب نمود. هم‌چنین قلمروش را میان دو فرزندش، هواسکار و آتاهوالپا تقسیم کرد.
اینکاها زندگی اجتماعی پیشرفته‌ای داشته‌اند. دولت اینکا آنان را از حداقل امکانات بهره‌مند می‌ساخت، و محل سکونت قبایل مختلف را تعیین می‌نمود. هر خانواده‌ای از دولت زمین دریافت می‌کرد و همهٔ افراد موظف بودند روی زمینی که دولت در اختیارشان قرار داده کار کنند و مالیات خود را نیز بپردازند. افراد سالم جامعه می‌بایست معلولین را در کشت و زرع یاری می‌کردند. ازدواج برای مردان در سن ۲۴ سالگی و برای زنان در سن ۱۸ سالگی الزامی بوده‌است. امپراتوری اینکا، دارای شبکه‌ای پیشرفته از راه‌ها بوده و در بیرون شهرها، انبارهایی برای نگهداری از خواربار و مواد غذایی وجود داشته‌است. نوع نظام اقتصادی امپراتوری اینکا سبب شده‌است که از این امپراتوری به عنوان یک تمدن کمونیستی یاد شده و گاه با امپراتوری‌های ایران و روم باستان مقایسه شود.
-اثر لوئی بودن، ترجمهٔ هوشنگ ساعدلو، چاپ "انتشارات علمی و فرهنگی"، چاپ دوم ۱۳۷۷. (چاپ اول ۱۳۴۵).
کوسکو (، ) شهری تاریخی در جنوب شرق پرو نزدیک به درهٔ اوروبامبا از رشته کوه‌های آند، که پایتخت اداری-سیاسی-نظامی امپراتوری اینکاها بشمار بوده است.
این شهر در جنوب شرقی پرو در نزدیکی دره اوروبامبا در رشته کوه آند قرار گرفته است. شهر مرکز منطقه کوسکو و استان کوسکو است و هفتمین شهر پرجمعیت پرو است. در سال 2017 ، 428،450 نفر جمعیت داشت. ارتفاع آن حدود 3400 متر بلندتر از سطح دریا است.
زلزله بزرگی در 21 مه 1950 باعث ویرانی یا آسیب بیش از یک سوم ساختمانهای شهر شد. کلیسای دومینیکن و کلیسای سانتو دومینگو ، که در بالای قریکانچا (معبد خورشید) ساخته شده بودند ، از جمله ساختمانهای دوران استعمار اسپانیا بودند که خراب شدند. لیکن معماری اینکا در برابر زلزله مقاومت کرد. در ابتدا تصور می شد که بسیاری از دیوارهای قدیمی اینکا پس از زلزله از بین رفته اند ، اما دیوارهای حایل گرانیتی قوریکانچا و دیوارهای دیگر بناهای باستانی در سراسر شهر باقی ماندند. کار مرمت در مجموعه سانتو دومینگو ، سنگ تراشی اینکا را که قبلاً توسط روبنا محو شده بود ، بدون آسیب رساندن به تمامیت میراث اسپانیایی، آشکار کرد.
از دهه 1990 گردشگری در کوسکو به نحو چشمگیر افزایش یافته است. اکنون کوسکو مهمترین مقصد گردشگری پرو است. تحت مدیریت شهردار دانیل استرادا پرز ، یکی از حامیان سرسخت تاریخ باستانی پرو، بین سالهای 1983 تا 1995 نام اصیل این شهر یعنی Qosqo رسمیت یافت.
از نظر اینکاها، پایتخت امپراتوری کوسکو «ناف جهان» بود، یعنی جایی که زمین، آسمان و رودها با یکدیگر تلاقی می‌کردند. کوسکو که محاط به کوه‌های مقدس و پوشیده از برف بود، ناحیه‌ای بس عظیم‌تر از یک شهر بود و تجسم اسطوره، تاریخ و هویت کیهانی اینکا و آینهٔ آسمان به شمار می‌رفت. این شهر که به دست پاچاکوتی‌ها در وسعتی پهناور بنا شده، به شکل یوزپلنگی عظیم‌الجثه نماد سلطنت اینکا بود. این شهر به دو نیمهٔ کوسکوی علیا و سفلی تقسیم شده و جایگاه پرستشگاه‌ها، بارگاه‌ها و کاخ مقابر امپراتوران گذشته بود که اجساد مومیایی آن‌ها جزوه اصلی کیش سلطنتی به شمار می‌رفت.
Wikipedia contributors, "Cusco," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cusco&oldid=208206474
جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی ، یکی از دوازده جمهوری اصلی بود که اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی را در ۳۰ دسامبر ۱۹۲۲ تشکیل می‌دادند.
این جمهوری زمانی تشکیل شد که حزب کمونیست ارمنستان در ۲۹ نوامبر ۱۹۲۰ بر ارمنستان اعلام حاکمیت کرد. در یکم دسامبر ۱۹۲۰ سیمون وراتسیان، نخست وزیر ارمنستان، کنترل جمهوری را بدست گرفت.
این منطقه تا سال ۱۹۱۷ در امپراتوری روسیه باقی‌ماند و با وقوع انقلاب اکتبر در آن سال، حکومت ولادیمیر لنین به اقلیت‌ها اجازه جدایی داد و ارمنستان نیز خود را مستقل از روسیه اعلام کرد. طی جنگ ترکیه و ارمنستان و نسل‌کشی ارامنه از سوی ترکیه عثمانی کشور ارمنستان با خطر نابودی روبرو شد تا این‌که بلشویک‌ها در سال ۱۹۲۰ وارد منطقهٔ کنونی ارمنستان شده آن را تسخیر کردند. در آن تاریخ این منطقه به عنوان یکی از جمهوری‌های شوروی نامیده شد.Bournoutian, George A. A Concise History of the Armenian People. Costa Mesa, California: Mazda, 2006
از ۱۲ مارس ۱۹۲۲ تا ۵ دسامبر ۱۹۳۶ ارمنستان بخشی از جمهوری سوسیالیستی ماورای قفقاز شوروی بود. در تاریخ ۲۳ اوت ۱۹۹۰ به جمهوری ارمنستان تغییر نام داد و تا زمان اعلام رسمی استقلال در ۲۱ سپتامبر ۱۹۹۱ بخشی از اتحاد شوروی باقی ماند
جمهوری ارمنستان در اثر جنگ با ترکیه تلفات زیادی داده بود و استالین به ارمنیان بیرون از جمهوری اجازه مهاجرت به جمهوری سوسیالیستی تازه را داد. طی سال‌های ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۸ در حدود ۱۵۰ هزار ارمنی که بسیاری از آن‌ها بازماندگان نسل‌کشی عثمانی‌ها بودند به جمهوری سوسیالیستی ارمنستان مهاجرت کردند. بیشتر آن‌ها از پناهندگان یا ساکنان ارمنی ساکن قبرس، فرانسه، یونان، عراق، لبنان و سوریه بودند.Dekmejian, R. Hrair. "The Armenian Diaspora" in "The Armenian People from Ancient to Modern Times, Volume II: Foreign Dominion to Statehood: The Fifteenth Century to the Twentieth Century". Richard G Hovannisian (ed.) New York: Palgrave Macmillan, 1997 pp. 416-417
ارمنستان شوروی به ۳۸ رایون (شهرستان) تقسیم می‌شد که از جنوب به شمال عبارت بودند از:
ّ* One Hour Of Soviet Armenian Music
سرحد چهاردانگه یا چهارناحیه منطقه‌ای سردسیری در شمال استان فارس (سرحد) در حوزه شهرستان‌های اقلید، آباده و مرودشت است که شامل حدود ۸۰ روستا و چهار شهر سده، حسن‌آباد، کامفیروز، دژکرد می‌شود. بیشتر ساکنان این منطقه به زبان‌های فارسی، ترکی و لری سخن می‌گویند."لغت نامه دهخدا"https://www.vajehyab.com/dehkhoda/سرحد+چهاردانگه
این منطقه از آن جهت چهاردانگه نامیده می‌شود که شامل چهار دشت اوجان، خسروشیرین، خنجشت و کوشک زر می‌باشد. به گفته "فارسنامه ناصری" روستای آسپاس مرکز بلوک سرحد چهاردانگه است.
آب و هوای این منطقه سرد کوهستانی بوده و متوسط بارندگی سالانه در این منطقه حدود ۴۰۰ میلیمتر در سال می‌باشد. سرچشمه رود کر به عنوان بزرگ‌ترین رود استان فارس و تأمین‌کننده آب سدهای ملاصدرا، درودزن و سیوند و همچنین دریاچه بختگان در این منطقه می‌باشد. در "فارسنامه" اشاره شده:
گل میمون ( خاندان بزی آن را گل میمونی می نامند) با نام علمی "Antirrhinum majus" گونه‌ای گل زینتی است که در باغبانی بسیار نامعمول است و در فصل تابستان با گل‌های رنگارنگ و مخملی خود جلوه خاصی به باغچه‌ها می‌دهد.
این گیاه از جنس Antirrhinum و متعلق به تیره گل‌میمونیان (scrophulariaceae) است. از گل‌های زینتی دیگری که از این خانواده در باغبانی معمول است گل انگشتانه Digitalis و گوشی calceolaria را می‌توان نام برد.
از جنس Antirrhinum حدود ۴۰ گونه مختلف علفی یکساله و دو ساله و چند ساله و نیمه درختچه‌ای شناسایی شده که یکی از این گونه‌ها Antirrhinum majus است که نام علمی گل میمون بوده و از گیاهان علفی چند ساله این جنس می‌باشد ولی معمولاً از آن به‌عنوان گل یکساله استفاده می‌شود و دارای تعداد زیادی واریته و فرم مختلف است. طول گیاه و رنگ و اندازهٔ گل در واریته‌های مختلف متفاوت بوده و همین تنوع این گونه را جزء یکی ازپر استفاده‌ترین گیاهان در گل‌کاری قرار می‌دهد.
ارتفاع این گیاه در واریته‌های مختلف بین ده سانتیمتر تا دو متر متغیر است . از فرم‌های بلند آن برای گل بریده و از فرم‌های کوتاه آن برای کاشت در حاشیه باغچه‌ها می‌توان استفاده کرد.
گل میمون برای رشد و گلدهی به نور کافی احتیاج دارد . بنابراین بایستی در محل آفتابگیر در باغچه کاشته شود. خاک باغچه باید بایستی قوی و دارای زهکشی خوبی باشد.
فاصله کاشت نسبت به طول گیاه فرق می‌کند معمولاً فرم‌های کوتاه را با فاصله ۲۵ تا ۳۰ سانتیمتری و فرم‌های بلند را با فاصله ۵۰-۴۰ سانتیمتری می‌کارند.
برای طولانی شدن طول گلدهی گل‌ها را می‌برند و از آن به عنوان گل بریده استفاده می‌کنند یا بعد از پژمرده شدن و قبل از تشکیل بذر آن‌ها را قیچی می‌کنند.
زمانی که گیاه بعد از مدتی گل دادن فرم شاداب و جوان خود را از دست داد آن را از محل نزدیک به زمین قیچی کرده و سپس با یک کود مایع آن را کودپاشی می‌کنند. در این صورت گیاه از نو شروع به رشد و فعالیت کرده و گل‌های خوبی خواهد داد.
گل میمون را در گلدان نیز می‌توان پرورش داده و نسبت به زمان کاشن بذر در فصول مختلف در گلخانه به گل می‌نشیند.
بهترین روش تکثیر کاشت بذر است که آن را به دو صورت می‌توان انچام داد:
۱- در فصل پاییز بذرها را در ترکیبی خاکی که نصف ماسه و نصف پیت یا خاک برگ است در گلخانه بکارند . بذرها معمولاً" بعد از ۲۰-۱۰ روز سبز می‌شوند . بعد از اینکه نشاءها باندازه کافی رشد کردند در گلدان‌های کوچک کاشته می‌شوند و در گلخانه سرد یا شاسی قرار می‌گیرند. این گیاهان در فصل بهار به باغچه منتقل شده و گیاهانی که بدین ترتیب پرورش یافته‌اند زودتر از سایرین به گل می‌نشینند و در واقع با این روش گل‌های زودرس بدست می‌آیند . در صورتی‌که فرم‌های بلند آن برای گل بریده پرورش داده شده باشند، می‌توان بعد از جابجا کردن نشاها آن‌ها را در گلخانه‌ای که حداقل درجه حرارت آن بین –۷و ۴ درجه سانتیگراد باشد قرار داد و در فصل زمستان از گل‌های آن استفاده کرد.
۲- طریقه دیگر کاشت مستقیم بذر است یعنی می‌توان بذر را در بهار مستقیماً در خاک باغچه پاشید. در آبیاری آن دقت شود که به‌طور یکنواخت با آبپاش که سوراخ‌های ریز دارند آبیاری شوند و بعد از سبز شدن بذرها آن‌ها را تُنُک نموده و فاصله مناسب را رعایت می‌کنند.
یکی از بیماری‌های رایج در گل میمون بیماری قارچی زنگ است که بسرعت در گیاه پیشرفت می‌کنند. لکه‌های قهوه‌ای رنگ پودر مانند که در زیر برگ و در روی ساقه ظاهر می‌شود از علائم بیماری هستند.
آفت شته نیز معمولاً روی شاخه‌های جوان بچشم می‌خورد که می‌توان با استفاده از سم‌هایی که در بازار موجود است نسبت به سمپاشی اقدام کرد.
داده‌ها از: مجله باغبان مردادماه ۱۳۶۲ از زیبا جم زاد.
مجموعهٔ مذاکرات نمایندگان خاندان طباطبایی و جهان‌تیغ، ۱۳۹۷
دوستداران گل‌های زینتی
آگلونما یا نخشید یک سرده از تیره گل‌شیپوریان (Araceae) است.
زیستگاه آن جنوب شرقی آسیا (اندونزی و مالزی) است.
گیاهی همیشه‌سبز و پایا با برگ‌های زینتی است. برگ‌های آن (مستطیلی نیزه‌ای) است. اندازه برگ‌ها بر حسب گونه به طول ۲۵ سانتیمتر و پهنای ۱۲ سانتیمتر است. ارتفاع گیاه برحسب گونه تقریباً بین ۲۰ تا ۴۰ سانتیمتر در سطح فوقانی خود تغییر می‌کند. نقاط یا لکه‌های سبز تیره دارد. این گیاه گل‌هایی سفید دارد که در تابستان آشکار می‌شود. میوه‌های آن قرمز رنگ است.
این گیاه به خاک غنی و تورب با زهکشی خوب نیاز دارد. درجه حرارت زمستان باید ۱۳-۱۵ درجه سانتیگراد باشد. گیاه به رطوبت جو نیازمند است؛ بنابراین در تابستان گیاه را با آب افشانه کنید. از آبیاری زیاد به ویژه در زمستان خودداری کنید. از قراردادن گیاه در مقابل نور مستقیم آفتاب پرهیز کنید. با وجودی که گیاه نسبتاً به مکان‌های تاریک مقاوم است از قراردادن دائمی آن در چنین مکان‌هایی اجتناب کنید. گیاه در مقابل دود و گاز حاصله از شوفاژ حساس است و به سرعت برگ‌های پائینی خود را از دست می‌دهد. گلدان گیاه را باید هر سال در بهار تعویض کرد. برای پاک‌کردن برگ‌ها هر ماه آن را با آب ولرم و اسفنج شستشو دهید. از مصرف مواد شیمیایی که برگ‌ها را براق می‌کند خودداری کنید. در فصل رویش هر پانزده روز یک‌بار از کودهای مایع رقیق به گیاه بدهید.
۱-بوسیله بذر: دانه‌های میوه‌های قرمز خشک ناشکوفایی که پس از گل‌دادن بر روی گیاه می‌رویند و بدون هیچ نوع زیبایی هستند را در حرارت ۲۷ درجه سانتیگراد در بهار بکارید (البته اگر هدف تهیه بذر نباشد گل‌ها را بلافاصله از گیاه جدا کنید زیرا گیاه به‌شدت ضعیف می‌شود).
۲-بوسیله قلمه: در بهار می‌توان قلمه‌هایی از ساقه گیاه گرفته و در مخلوطی از ماسه، پیت در دمای ۱۸-۲۱ درجه سانتیگراد کاشت.
۳-تقسیم ریشه: در بهار می‌توان به تقسیم ریشه مبادرت ورزید (این روش آسان‌تر است).
آگلونما یکی از بهترین و قدرتمندترین گیاهان تصفیه کننده هوا است و برای پاک‌سازی آلودگی‌های داخل منزل از جمله سم‌هایی مانند بنزین و فرمالدئید می‌باشد.
اگر برگ، پیچ خورده یا حاشیه آن قهوه‌ای است: هوا خیلی سرد یا سرد بی‌رطوبت است.
اگر برگ، پژمرده یا نوک آن قهوه‌ای است: هوا خیلی خشک و کم رطوبت است.
شته‌ها، کنه‌ها، شپشک‌های آردآلود، تریپس و شپشک‌های سپردار این گیاه را مورد حمله قرار می‌دهند.
مجله ماهانه باغبان شماره ۳۴ خرداد ۱۳۶۲.
[[رده:گیاهان باغی آسیا]
کاج پیچی یا پیچ‌کاجی یا کادی یا کدر، نام یک جنس (سرده) از گیاهان است. کاج پیچی سرده‌ای از پیچکاجی‌سانان است با حدود۶۰۰ گونهٔ شناخته‌شدهٔ درختچه‌ای کوتاه به ارتفاع کمتر از یک متر یا درختی متوسط تا ارتفاع ۲۰ متر با تاج‌پوشی گسترده و رشدی متوسط؛ تنهٔ تنومند آن‌ها دارای انشعابات بسیاری است که اثرات متعدد برگ گرداگرد آن باقی مانده است.واژه‌های مصوّب فرهنگستان تا پایان دفتر دوازدهم فرهنگ واژه‌های مصوّب
گونه‌های این گیاه را به خاطر برگ‌های زیبایشان که شبیه برگ‌های آناناس است پرورش می‌دهند مهم‌ترین گونه زینتی آن که در منازل پرورش می‌دهند عبارت‌اند است:
۱-p.veitchii-این گونه بومی پلی‌نزی است ارتفاع و گسترش آن در حدود ۶۰ سانتیمتر است. برگ‌های شمشیری، پهن، ناوی شکل در کنار و روی برگ‌های مرکزی دارای دانه‌های ظریف خار مانند می‌باشد. طول آن به شصت سانتیمتر می‌رسد. رنگ آن سبز تیره با لبه سفید خالص یا نقره‌ای رنگ است.
از خصوصیات این گیاه به وجود آوردن ریشه هوایی است که به صورت مستقیم از گیاه خارج شده و در محیط زیستگاه به طول یک متر می‌رسد. این وضعیت البته در اتاق به ندرت مشاهده می‌گردد.
۱-نور
گیاهان این جنس به نور فراوان احتیاج دارند و نور متوسط را نیز تحمل می‌کنند نور مستقیم خورشید برای آنان مضر است.
۲-حرارت
این جنس مخصوص گلخانه‌های گرم است، حرارت مناسب برای آن ۲۲–۲۰ درجه‌است؛ ولی باید آن را از منبع حرارتی مانند بخاری، رادیاتور شوفاژ و همچنین جریان هوا دور نگه داشت و حرارت کمتر از پانزده درجه گیاه احتمالاً از بین خواهد رفت.
۳-آبیاری-گیاه به آب زیادی احتیاج دارد، بنابراین خاک گلدان باید همیشه مرطوب باشد، ضمناً گلدان باید دارای زه کشی خوب باشد تا آب آن در خاک باقی نماند زیرا آب زیاد موجب پوسیدگی ریشه می‌گردد.
۴- رطوبت
گیاه به رطوبت متوسط هوا احتیاج دارد. پاشیدن آب بر روی برگ‌ها مخصوصاً در تابستان بسیار ضروری است. چنانچه درجه حرارت کم ولی رطوبت هوا زیاد باشد نوک برگ‌ها قهوه‌ای و خشک می‌شود و در هوای خشک مورد حمله تریپس و عنکبوت‌های قرمز و سایر حشرات مضر قرار می‌گیرند که به‌وسیله سموم حشره کش می‌توان آن‌ها را از بین برد
۵-نوع خاک
خاک برگ‌ها مخصوصاً خاک حاصله از چمن یا مخلوطی از ماسه، خاک برگ و پیت مناسبترین خاک برای گیاهان است ph یعنی اسیدیته خاک باید قلیایی و در حدود ۸–۷ باشد
۶-کود:
این گیاه احتیاج زیادی به کود ازته دارد و می‌توان از کودی از که شامل ۱۰۰گرم نیترات پتاسیم، ۱۰۰گرم فسفات کلسیم، و۲۰۰گرم سولفات آمونیم است استفاده کرد و آن را به به مقدار ۳۰ گرم در لیتر هر دو هفته یکبار از فروردین تا آبان ماه به گیاه داد.
کشت و ازدیاد گیاه
ازدیاد گیاه به این صورت است که پاجوش‌های ایجاد شده از گیاه را با قسمتی از ریشه گیاه در فصل بهار و تمام طول تابستان جدا کرده و محل برش را برای جلوگیری از پوسیدگی با زغال چوب می‌پوشانیم و سپس به کاشت آن اقدام می‌نماییم.
برگرفته از کتاب پرورش گیاهان زینتی در خانه و آپارتمان نوشته راب هرویک ترجمه منصور علوی و مقاله آقای محمد صانعی شریعت پناه در مجله باغبان بهمن ۱۳۶۱.
جمهوری خودمختار کریمه بر اساس یک همه‌پرسی داخلی، بعد از اشغال نظامی توسط نیروهای وابسته به روسیه در سال ۲۰۱۴ تحت کنترل فدراسیون روسیه درآمد ولی از نظر سازمان ملل بخشی از اوکراین محسوب می‌شود. این جمهوری شامل بخش عمده شبه‌جزیره کریمه در شمال دریای سیاه می‌شود. این منطقه دارای قانون اساسی، مجلس قانون‌گذاری و دولت خاص خود است.الحاق منطقه کریمه و بندر سواستوپل به روسیه امضاء شد، خرداد نیوز
پایتخت این جمهوری شهر سیمفروپول است. بندر سواستوپول در داخل کریمه واقع شده اما بخشی از این جمهوری نیست.درخواست اوکراین از آمریکا و انگلستان برای تضمین حاکمیت ملی و تمامیت ارضی این کشور، رادیو بین‌المللی فرانسه از دیگر شهرهای کریمه می‌توان به کرچ، ایوپاتوریا، یالتا و فئودوسیا اشاره کرد. مساحت این جمهوری ۲۶٬۵۰۰ کیلومتر مربع و در سال ۲۰۰۷ جمعیت آن ۱٬۹۷۳٬۱۸۵ بوده‌است. با در نظر گرفتن ۳۷۹۲۰۰ نفر جمعیت شهر سواستوپل کل شبه‌جزیره کریمه ۲٬۳۵۲٬۳۸۵ سکنه دارد
بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۱ اوکراین ۵۸٪ اهالی این جمهوری روس‌تبار، ۲۴٪ اوکراینی‌تبار و ۱۲٪ تاتار کریمه‌ای هستند. تاتارهای کریمه قوم ترک‌تبار و عمدتاً مسلمانی هستند که در دوران حکومت خانات کریمه بر این منطقه تسلط داشتند. ژوزف استالین در زمان جنگ جهانی دوم آنها را به‌طور اجباری به آسیای میانه تبعید کرد اما پس از فروپاشی شوروی برخی از آن‌ها به میهن خود برگشتند. ۷۷٪ درصد مردم به زبان روسی صحبت می‌کنند.
کریمه در طول تاریخ خود شاهد حکومت‌های مختلفی بوده و جنگ‌های متعددی برای تسلط بر آن رخ داده‌است. کیمری‌ها، بلغارها، یونانی‌ها، هخامنشیان، سکاها، گوت‌ها، هون‌ها، خزرها، بیزانس، قبچاق‌ها، دولت روس کیف، حکومت اردوی زرین مغول‌ها، خانات کریمه تاتارها هر یک در دوره‌ای بر آن تسلط داشتند. از سده ۱۵ تا ۱۸ میلادی عثمانی بر کریمه حکومت می‌کرد اما امپراتوری روسیه در سده هجدهم این منطقه را از اشغال عثمانی آزاد کرد.
با برقراری اتحاد جماهیر شوروی کریمه به عنوان یک جمهوری خودمختار در ترکیب روسیه شناخته شد. در سال ۱۹۵۴ به مناسبت سیصدمین سالروز پیوستن اوکراین به امپراتوری روسیه، مقامات مسکو کریمه را به عنوان هدیه به جمهوری شوروی اوکراین واگذار کردند که یک «حرکت نمادین» توصیف شده‌است. پس از استقلال اوکراین در سال ۱۹۹۱ نیز کریمه بخشی از کشور مستقل اوکراین محسوب می‌شد اما در بحران سال ۲۰۱۴ کریمه مقامات این منطقه با حمایت نیروهای نظامی روسیه خواستار جدایی از اوکراین شدند. در ۱۱ مارس ۲۰۱۴ اعلامیه استقلال کریمه و سواستوپل منتشر شد و در ۱۶ مارس ۲۰۱۴ یک همه‌پرسی از مردم کریمه برای پیوستن به روسیه برگزار گردید. ۸۱ درصد واجدان شرایط در این انتخابات شرکت کرده و ۹۶٫۷۷٪ به الحاق این شبه جزیره به روسیه رأی مثبت دادند.Crimea declares independence, seeks UN recognition RT مسئولان کریمه روز ۱۶ مارس منطقه خودمختار خود را جمهوری کریمه اعلام کردند و همچنین از سازمان ملل خواستند تا آن را به عنوان یک کشور مستقل و خودمختار به رسمیت بشناسد. ولادمیر پوتین رئیس‌جمهوری روسیه نیز در حکمی به رسمیت شناخته شدن استقلال شبه جزیره کریمه را امضاء کرد.پوتین استقلال کریمه را به رسمیت شناخت خبرگزاری انتخاب یک روز پس از به رسمیت شناختن استقلال کریمه توسط پوتین، وی رسماً توافقنامه الحاق شبه جزیره کریمه به روسیه را امضاء و تأیید کرد. کاخ کرملین روسیه با انتشار سندی اعلام کرد رئیس‌جمهور روسیه از دولت و پارلمان این کشور خواست چنین توافقنامه‌ای را به تصویب برسانند و تأیید چنین توافقنامه‌ای را به‌جا و مناسب خواند.پوتین توافقنامه الحاق کریمه به روسیه را امضاء کرد: همه می‌دانند کریمه متعلق به روسیه است خبرگزاری انتخابدر ۲۰ مارس (۲۹ اسفند) مجلس نمایندگان روسیه (دوما) نیز، با ۴۴۵ رای موافق و یک رای مخالف با پیوستن جمهوری کریمه به روسیه موافقت کرد.دومای روسیه به الحاق کریمه رای قاطع داد خبرگزاری انتخاببه دنبال آن در روز جمعه، ۱ فروردین ۱۳۹۳ (۲۱ مارس ۲۰۱۴)، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور وقت روسیه، مصوبهٔ پارلمان روسیه در مورد الحاق شبه جزیرهٔ کریمه به خاک این کشور را امضاء کرد و به این ترتیب، این مصوبه از نظر قوانین روسیه رسمیت یافت.
کریمه در زبان تاتاری به معنای «برج، دژ، قلعه و صخره» است.کریمه؛ شبه‌جزیره‌ای با تاریخی پرحادثه، دویچه وله فارسی
این شبه جزیره از طرف جنوب و غرب با دریای سیاه و از شرق با دریای آزوف احاطه شده و با باریکه‌ای پرکوپ در شمال به اوکراین (خشکی اصلی) متصل گردیده‌است.
با توجه به سرشماری انجام شده در سال ۲۰۰۱ جمعیت این شبه جزیره ۲٬۰۳۳٬۷۰۰ نفر است و تراکم جمعیت را نیز ۷۸ نفر در هر کیلومتر مربع تخمین زده‌اند.
در سال ۲۰۰۵ جمعیت این جزیره حدود ۲٬۳۰۰٬۰۰۰ نفر و سال ۲۰۰۷ جمعیت ساکن ۲٬۰۰۵٬۱۲۷ نفر برآورد شده‌است.
شهرهای مهم در کریمه عبارت اند از:
بر اساس یک نظرسنجی از حدود ۱٬۲۴۷٬۳۰۰ نفر شهروندان کریمه مشخص گردید ۶۲٫۷٪ درصد مردم در شهرها و ۳۷٫۳٪ درصد مردم کریمه در روستا زندگی می‌کنند. طبق همین آمار کریمه دارای ۱۶ شهرستان، ۵۶ شهر و ۹۵۷ روستا است.
با توجه به سرشماری انجام شده در سال ۲۰۰۱ گروه‌های اصلی قومی به ترتیب روسها (۵۸٫۳۲٪)، اوکراینی (۲۴٫۳۲٪)، تاتارهای کریمه (۱۲٫۱٪)، بلاروس (۱٫۴۴٪)، تاتار (۰٫۵۵٪)، ارمنی (۰٫۴۳٪)، یهودی (۰٫۲۲٪) و گروه دیگر (۲٫۶۲٪) که متشکل از گرجی، آلمانی، بلغاری، یونانی و آذری جمعیت این منطقه را تشکیل می‌دهند.
جهموری کریمە دارای سە زبان رسمی است ولی ۷۷٪ درصد مردم به روسی صحبت می‌کنند. پس از زبان روسی، زبان تاتاری کریمه با ۱۰٫۱٪ درصد در رتبه دوم قرار دارد. پس از الحاق کریمه به روسیه زبان روسی نیز بە زبانهای رسمی تبدیل و اکنون مکاتبات اداری بە زبان روسی می باشد.
اسلاوها (روس‌ها، اوکراینی، بلغارها) و همچنین یونانی‌ها عمدتاً پیرو کلیسای کلیسای ارتدوکس شرقی و ارامنه نیز پیرو کلیسای ارمنستان می‌باشند. تاتارهای کریمه و برخی گروه‌های دیگر اکثراً مسلمان سنی هستند و کریمه از مراکز اسلامی روسیه می‌باشد. گروه‌های کوچک همچون یهودیان و تعداد کمی مسیحی پروتستان نیز وجود دارد.
پیش از شکل‌گیری اتحاد جماهیر شوروی شبه‌جزیره کریمه به خاطر آب و هوای نسبتاً گرم و خطوط ساحلی آن به «زمین بازی و تفریح تزارهای روسیه» شهرت داشت.بحران اوکراین؛ پوتین به سوی کریمه خیز برمی‌دارد؟، بی‌بی‌سی فارسی
حکومت اتحاد جماهیر شوروی در دوران رهبری نیکیتا خروشچف که خود اوکراینی‌تبار بود، در سال ۱۹۵۴ شبه‌جزیره کریمه را به اوکراین هدیه داد.آیا اعلام همه‌پرسی در کریمه برای جدایی از اوکراین قانونی است؟، بی‌بی‌سی فارسی اما این سرزمین حدود شصت سال بعد مجدداً به روسیه پیوست.