moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
اداره نظارت و ارزیابی تجهیزات پزشکی به منظور پیگیری شکایات افراد حقیقی و حقوقی از شرکت‌های تولیدی، وارداتی، توزیعی و خدماتی تجهیزات پزشکی و کیفیت این تجهیزات و نیز پاسخ به استعلام دانشگاه‌های علوم پزشکی و مراکز درمانی دولتی و خصوصی در این موارد تشکیل شده‌است.
رسیدگی به وضعیت کالاهای پزشکیِ قاچاق و تقلبی، نیز به عهده این اداره‌است.
بر اساس قوانین و آئین‌نامه‌های موجود، هر وسیله پزشکی برای تولید، واردات، ترخیص، صادرات، توزیع و عرضه باید مجوز وزارت بهداشت را اخذ کند. در غیر این صورت آن کالا قاچاق محسوب شده و در صورت مشاهده یا دریافت شکایات پس از تشکیل پرونده، رسیدگی و تعیین صلاحیت برای اعمال قانون، به مراجع قضائی ارجاع می‌شود.
این واحد که در سال ۱۳۸۵ تأسیس شده با ایجاد سیستم یکپارچه اطلاعاتی کلیه فرایندها و خروجی‌های سازمان را به سمت استفاده از فناوری اطلاعات سوق داده‌است و اکنون اکثر امور در این اداره کل از طریق نرم‌افزاری انجام می‌شوند. همچنین گزارش‌های مورد نیاز ذی نفعان نیز به صورت الکترونیک و از بخش استعلام وب سایت این اداره کل قابل دسترس هستند. کسب آمار و اطلاعات از جمله دستاوردهای مهم این واحد می‌باشد.
سازمان بازرسی کل کشور یکی از دستگاه‌ های قوه قضائیه ایران است که به منظور اجرای اصل ۱۷۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تشکیل شده‌ است. فعالیت سازمان بازرسی کل کشور زیر نظر رئیس قوه قضائیه انجام می‌گیرد.
بازرسی به سه گونه انجام می‌پذیرد:
سازمان بازرسی کل کشور در ۸۵ وزارتخانه، سازمان و دستگاه دولتی صندوق‌های ارتباطات در اختیار مردم قرار داده‌ است.
در سال ۱۳۰۸ نظامنامه هیئت تفتیشه مملکتی و وظیفه مأموران دولتی به تصویب هیئت وزیران رسید. در سال ۱۳۱۵ خورشیدی با تصویب قانون اصلاح قسمتی از قانون اصول تشکیلات عدلیه، بازرسی کل کشور به ریاست وزیر دادگستری قرار گرفت و به موجب ماده ۶ آن، دفتر بازرسی کل کشور از دفاتر اختصاصی وزیر عدلیه شمرده شد. در سال ۱۳۳۷ به فرمان شاه بازرسی شاهنشاهی تأسیس شد، ولی این بازرسی چون مجوز قانونی نداشت در سال ۱۳۴۱ به دستور دولت وقت تعطیل شد و بازرسی کل کشور تا سال ۱۳۴۷ وظایف قانونی خود ادامه داد.
در سال ۱۳۴۷ قانون تشکیل سازمان بازرسی شاهنشاهی مشتمل بر ۱۴ ماده و دو تبصره به تصویب مجلس رسید و برابر با این قانون اداره کل بازرسی کل کشور به اداره کل بازرسی وزارت دادگستری که وظیفه آن تنها رسیدگی به امور قضایی و اداری دادگستری بود تبدیل شد و دیگر وظیفه‌های اداره کل بازرسی کشور به سازمان بازرسی شاهنشاهی واگذار شد.
برابر ماده ۱ قانون، سازمان بازرسی شاهنشاهی زیر نظر شاه بود و نخست وزیر مسئول امور مربوط به این سازمان در دو مجلس شد و نیز تعیین رئیس سازمان به فرمان شاه بود.
آشفتگی‌های اداری پس از انقلاب اسلامی ایران که از آثار قهری هر انقلابی است و جو حاکم بر دستگاه‌های دولتی و وابسته به دولت در آن زمان، قدرت هرگونه اقدام مؤثر و تحرکی را از این سازمان سلب کرده بود. در نهایت در اجرای اصل‏ یکصد و هفتاد و چهارم(174) قانون اساسی، قانون تأسیس سازمان بازرسی کل کشور در تاریخ 19-7-1360 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. در این اصل از قانون اساسی آمده است: «بر اساس‏ حق‏ نظارت‏ قوه‏ قضائیه‏ نسبت‏ به‏ حسن‏ جریان‏ امور و اجرای‏ صحیح‏ قوانین‏ در دستگاه‏‌های اداری‏ سازمانی‏ به‏ نام‏ "سازمان‏ بازرسی‏ کل‏ کشور" زیر نظر رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ تشکیل‏ می‌گردد. حدود اختیارات‏ و وظایف‏ این‏ سازمان‏ را قانون‏ تعیین‏ می‌کند.»
قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور در اولین دوره مجلس شورای اسلامی در ۱۴ ماده و ۵ تبصره به تصویب وکلای ملت رسید.
نمایندگان مجلس پنجم، این قانون را بعد از گذشت ۱۵ سال در هفتم مردادماه سال ۱۳۷۵ اصلاح کردند و قانون جدید را در ۱۲ ماده با اصلاحیات و الحاقیات به تصویب رساندند.
قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور برای بار دوم در هفدهم تیرماه ۱۳۸۷ اصلاح و طبق مصوبه نمایندگان مجلس، مقرر شد این قانون برای مدت ۵ سال به‌طور آزمایشی اجرا شود.
پس از پایان مدت زمان اجرای آزمایشی قانون، نمایندگان دوره نهم مجلس شورای اسلامی در پانزدهم مهر ماه ۱۳۹۳ این قانون را برای سومین بار اصلاح و مصوب کردند.
اهداف شورا :
شورا با هدف ایجاد هماهنگی بین دستگاه‌های نظارتی کشور، افزایش کارایی و اثربخشی اقدامات دستگاه‌های نظارتی کشور، جلوگیری از تداخل و دوباره کاری و رفع آسیب‌های مربوط به نظام نظارتی کشور، مبارزه مؤثر با فساد و ارتقاء سطح بهره‌وری و تقویت مدیریت کشور با عضویت رؤسای پنج دستگاه نظارتی کشور دیوان عدالت اداری، سازمان بازرسی کل کشور دیوان محاسبات، وزارت اطلاعات و سازمان حسابرسی فعالیت خود را آغاز نمود.
اولین جلسه شورا در مورخ دوم آبان ماه سال ۱۳۸۷ در سازمان بازرسی کل کشور تشکیل گردید، انتخاب رئیس شورا، دبیر و تشکیل کارگروه‌های مربوط در دستور کار این جلسه قرار گرفت.
برخی اقدامات شورا:
برگزاری اجلاس سراسری شورای دستگاه‌های نظارتی کلیه استان‌های کشور به منظور تعامل بیشتر بین دستگاه‌های نظارتی استان و اجرایی به ویژه استانداری ها در زمینه مختلف از جمله:
شناخت تحولات بین‌المللی و دریافت دانش و تجربه‌های جهانی برای مبارزه با فساد امری لازم و ضروری است. از آن جا که فساد ابعاد فراملی پیداکرده و منحصر به مرزهای جغرافیایی یک کشور نیست، مبارزه با این پدیده نامیمون، نیازمند همکاری بازیگران دولتی و غیردولتی بین‌المللی با یکدیگر است. این سازمان بنا به همین ضروریات، از طریق اداره امور بین‌الملل از خردادماه ۱۳۷۶ متناسب با اهداف و وظایف خود و قوانین و مقررات داخلی و بین‌المللی، فعالیت‌های بین‌المللی خود را توسعه داده است. تعامل با دستگاه‌های نظارت و بازرسی، نهادهای مبارزه با فساد و نهادهای رسیدگی‌کننده به شکایات مردمی(آمبودزمانی) در سطوح منطقه‌ای، قاره‌ای و بین‌المللی، برای ارتقاء و کارایی فعالیت‌های سازمان از جمله اهداف این اداره بوده است.
چارلز بولفینچ متولد ۱۷۶۳ بوستون در ماساچوست، معمار قرن هجدهم و نوزدهم آمریکا بود.
او تحصیلکردهٔ دانشگاه هاروارد بود و در سال ۱۸۴۴ فوت نمود.
مشهورترین اثر او ساختمان پایتخت ایالت مین و ساختمان پارلمان ایالت ماساچوست در آمریکا است.
گوردون بانشفت متولد ۱۹۰۹ بوفالو، نیویورک، معمار قرن بیستم آمریکا بود.
او تحصیلکردهٔ دانشگاه ام آی تی بود و در سال ۱۹۹۰ فوت نمود.
از نمونه آثار او می‌توان موزه و کتابخانه لیندون بینز جانسون را نام برد، و مدتی در اسکیدمور، اوینگز، مریل کار کرد.
جان بورگی متولد ۱۹۳۳، معمار قرن بیستم آمریکا است.The Institute for Sacred Architecture | About
او تحصیلکردهٔ دانشگاه نوتردام بوده و از صاحبنامان معماری پس‌مدرنیستی است.
از نمونه آثار او می‌توان بوستان آبی فورت وورث و نیز مرکز بانک آو آمریکا (کارهای مشترک با فیلیپ جانسون) نام برد.
دانیل برنهم متولد ۱۸۴۶ ایالت نیویورک، معمار قرن نوزدهم آمریکا است.
او از بنیانگذاران شیوه معماری شیکاگو است. او در ۱۹۱۲ فوت کرد.
از نمونه آثار او می‌توان خانه کرایسلر، ساختمان فلت‌آیرون و یونیون استیشن را نام برد.
شیوه معماری شیکاگو یا مکتب معماری شیکاگو نوعی شیوه معماری است که در بین سال‌های ۱۸۸۰–۱۹۱۰ در آمریکا توسط یک گروه معمار برجسته در شیکاگو رواج یافت.
شهرت این گروه ساختن بناهای مرتفع بود که در جهان تا آن زمان دیده نشده بود.
- استفاده از اسکلت فولادی برای ساختار کل بنا
- نمایش ساختار بنا در نمای ساختمان
- عدم تقلید از سبک‌های گذشته
- استفاده بسیار اندک از تزئینات
- استفاده از پنجره‌های عریض که کل دهانه بین ستون‌ها را می‌پوشاندند.
از مشاهیر این گروه می‌توان به معماران زیر اشاره کرد:
شرکت آدلر و سالیوان شرکت مهم در مکتب شیکاگو محسوب می‌شد. لویی سالیوان معروف‌ترین معمار این سبک، یکی از مدیران این شرکت بود. وی مدتی محدود و به صورت ناتمام در دانشگاه ام ای تی در بوستون و در مدرسهٔ هنرهای زیبای پاریس تحصیل کرد. سالیوان ساختمان‌های بلند مرتبه متعددی در شیکاگو، نیویورک، سنت لوئیس و بوفالو در چارچوب مکتب شیکاگو طراحی نمود. وی برای اولین بار شعار فرم تابع عملکرد را که از شعارهای محوری معماری مدرن است، مطرح کرد.
وی از تزئینات به صورت محدود بر روی ساختمان‌های خود استفاده کرد و در این زمینه تحت تأثیر نهضت هنر نو در اروپا بود. ولی در کتاب خود به نام صحبت‌های کودکستانی ۱۹۰۱ استفاده از هر گونه تزئینات در ساختمان را رد کرده بود.
برخی مکتب شیکاگو را به دو قسمت متقدم و متاخر تقسیم کرده‌اند.Architecture: The First Chicago School
سرگی چرمایف متولد ۱۹۰۰، معمار چچنی قرن بیستم آمریکا است.
او که زادهٔ گروزنی بود برای کار به لندن رفت، و در سال ۱۹۴۰ به آمریکا مهاجرت کرد، و در دانشگاه‌های ییل و هاروارد نیز تدریس نمود.Serge Chermayeff, 95, Architect; Taught at Harvard and Yale - The New York Times
او در ۱۹۹۶ فوت کرد. پسر او از معماران سرشناس نیویورک است.
رالف آدامز کرام متولد ۱۸۶۳ در نیوهمپشر، معمار قرن نوزده و بیستم آمریکا بود.
او که دکترا از دانشگاه پرینستون داشت، بمدت ۷ سال ریاست دانشکده معماری دانشگاه‌ام آی تی را بر عهده داشت.
سبک او گوتیک جدید بود و متاثر از معمارانی چون جان راسکین بود.
او در ۱۹۴۲ فوت کرد و آثار زیادی از خود بر جای گذاشت، از جمله ساختمان اصلی آکادمی نظامی وست‌پوینت.
نام دو تن از اعضای خاندان هدایت بوده است:
سیال هرشل-بالکلی (که گاهی بینگهام تعمیم‌یافته نامیده می‌شود) مدلی ریاضی از رفتار سیالات غیرنیوتنی است.
در این سیال تنش تجربه‌شده توسط سیال به طور پیچیده و غیرخطی به تنش مرتبط است. این رابطه با سه پارامتر مشخص می‌شود: پایداری k، شاخص جریان n، و تنش برشی تسلیم τ0. پایداری یک عدد ثابت و شاخص جریان، میزان خاصیت برشی کاهشی یا افزایشی سیال را اندازه گیری میکند. تنش برشی تسلیم مقدار تنشی است که سیال قبل از تسلیم و شروع به جریان یافتن تجربه میکند را کمی‌سازی می‌کند.
این مدل سیال غیرنیوتنی توسط وینسلو هرشل و رونالد بالکلی در سال ۱۹۲۶ معرفی شد.[۱][۲] که صورت زیر بیان می‌شود W.H. Herschel, R. Bulkley, "Measurement of consistency as applied to rubber benzene solutions", Proc. Am. Soc. Testing Mater. Vol. 26 (1926), pp. 621-633.:
رفتار بتن تازهF. de Larrard, C. F. Ferraris and T. Sedran, " Fresh concrete: A Herschel-Bulkley material", Materials and Structures, Vol. 31 (1998) pp 494-498. گِلT. Hemphill, W. Campos and A. Pilehvari, "Yield-Power Law Model More Accurately Predicts Mud Rheology," Oil & Gas Journal, 91 (1993), pp 45-50.
، سوسپانسیون‌های سرامیکیHAMID SARRAF, JIØÍ HAVRDA, "RHEOLOGICAL BEHAVIOR OF CONCENTRATED ALUMINA SUSPENSION: EFFECT OF ELECTROSTERIC STABILIZATION", Ceramics − Silikáty, Vol. 51 (2007), pp. 147-152. ، مواد غذاییS.K. Sharma, M. LeMaguer, A. Liptay and V. Poysa, "Effect of composition on the rheological properties of tomato thin pulp", Food Research International, Vol 29 (1996), pp. 175-179. و ... توسط این مدل بررسی شده‌است.
محمود مشرف آزاد تهرانی (زاده ۱۸ آذر ۱۳۱۲https://www.bbc.com/persian/arts/story/2006/01/060119_pm-m-azad-died.shtml در تهران – درگذشته ۲۹ دی ۱۳۸۴ در تهران)، شناخته شده با نام هنری م. آزاد شاعر معاصر ایرانی بود.
م. آزاد در سال ۱۳۱۲ در تهران به دنیا آمد. در سال ۱۳۳۶ از دانشکده ادبیات و زبان فارسی دانشگاه تهران لیسانس گرفت و دوره دانشسرای عالی تهران را نیز گذراند. سپس ۱۰ سال به آموزگاری ادبیات فارسی پرداخت و در سال ۱۳۴۶ به استخدام کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان درآمد. او علاوه بر ترجمه اشعار شاعران سرزمین‌های دیگر، در زمینه زندگی‌نامه، نقد ادبی، و قصه به شعر و نثر برای کودکان کتاب چاپ کرده‌است. آشنایی او با شعر کلاسیک و شعر نو، و تجربه اندوزی در شعر بزرگسالان پیش از پرداختن به ادبیات کودکان سبب شد که بازآفرینی‌های ارزشمندی از شاهنامهٔ فردوسی، مثنوی معنوی مولانا، کلیله و دمنه، منطق الطیر عطار نیشابوری و نیز از ادبیات فلکلوریک ایران برای کودکان، هنگامی که مواد خواندنی برای کودکان ایرانی اندک بود، پدیدآورد. از م. آزاد، بیش از ۴۰ کتاب کودک و بیش از ۱۴ کاست، شعر و قصه برای کودکان منتشر شده‌است.
او در تاریخ ۲۹ دی ماه ۱۳۸۴ در هفتاد و دو سالگی درگذشت.
حسن تهرانی برادر اوست.
کتاب‌های شعر:
ترجمه و تألیف:
نزدیک به پنجاه عنوان داستان و شعر:
گفتگو:
در ۲۷ آبان ۱۳۹۹، کوچه یکم در محدوده خیابان کلاهدوز به نام م _آزاد تغییر نام یافت.
محمد آقا مدیر شانه‌چی (زاده: سال ۱۳۰۱ مشهد - درگذشت ۲۸ آذر ۱۳۸۷ مشهد) از تاجران و فعالان سیاسی-مذهبی در نهضت ملی شدن صنعت نفت و انقلاب ۵۷ بود. وی در کنار محمد تقی شریعتی (پدر علی شریعتی) و پوران شریعت‌رضوی (همسر علی شریعتی) پس از انقلاب تشکیلاتی به نام «اقامه» در مشهد تأسیس کردند که هدف آن دفاع از قانون اساسی اعلام شده بود. این تشکل - که گنجه‌ای از چهره‌های شاخص آن بود - پس از تأسیس شورای ملی مقاومت ایران به آن پیوست. در سال‌های بعد، اغلب اعضا از آن جدا شدند.
پس از درگیری‌های خرداد ١٣۶٠ شانه‌چی نیز مورد غضب و برخورد دولتمردان قرار گرفت. سه تن از فرزندان وی در درگیری با نیروهای حکومتی پس از انقلاب کشته شدند:
- حسین مدیر شانه‌چی: دانشجوی سال دوم علوم آزمایشگاهی در تاریخ آبان ١٣۶٠ در حمله‌ی شبانه‌ی پاسداران انقلاب اسلامی، با آر.پی.جی. به خانه‌ی مسکونی‌اش به خاک و خون غلتید.
- محسن مدیر شانه‌چی: فارغ التحصیل علوم آزمایشگاهی، زندانی سرشناس دوران محمدرضا شاه، از رهبران سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در تاریخ ٢٩ آذر ١٣۶٠ به هنگام خروج از خانه‌ی تیمی، از پشت سر به مسلسل پاسداران انقلاب اسلامی از پای درآمد.
- شهره مدیر شانه‌چی: دانشجوی سال اول علوم ریاضی در اوایل دی ماه ١٣۶٠ در خیابان بازداشت و در اواخر بهمن ١٣۶٠ در زندان اوین تیرباران شد.
فرزند دیگر وی نیز به نام زهره مدیر شانه‌چی، دانشجوی سال دوم علوم قضائی، زندانی سیاسی دوران محمدرضا شاه و عضو سازمان چریک‌های فدائی خلق بود. وی در برخورد مسلحانه با مأموران ساواک در اردیبهشت ١٣۵۴ جان باخته بود.
الکساندر جکسون دیویس متولد ۱۸۰۳ در نیویورک، معمار قرن نوزده آمریکایی بود.Alexander Jackson Davis (1803–1892) | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art
او در ۱۸۹۳ فوت کرد و آثار متعددی از خود بر جای گذاشت، و بیشتر بخاطر آثار خود در سبک یونانی جدید به یاد است
جان دینکلو متولد ۱۹۱۸، معمار قرن بیستم آمریکایی بود.
دینکلو نخست در دفتر ایرو سارینن مشغول به کار شد. او در ۱۹۸۱ فوت کرد و آثار متعددی از خود بر جای گذاشت که بیشتر این آثار با شراکت کوین روشه طراحی شدند.Archinect : Links : Kevin Roche John Dinkeloo And Associates LLC
فرضیه سپیر–ورف (Sapir–Whorf hypothesis - SWH) به عقائد سپیر و ورف پیرامون رابطه سیستمی مابین زبان اشخاص با تفکرات و رفتارهای آنان اطلاق پیدا کرده‌است.
یکی از مباحث مهم و قدیمی در روانشناسی و زبان‌شناسی شناخت رابطه زبان و تفکر است. از دیر باز این تصور همواره وجود داشته‌است که زبان بر شیوه تفکر و جهان بینی ما تأثیر می‌گذارد؛ و از آنجا که هر زبان تصویر متفاوتی از واقعیات جهان خارج به دست می‌دهد، طبعاً ما نیز جهان را آنچنان درک می‌کنیم که زبانمان ترسیم می‌کند.
فرضیه نسبیت زبانی در ابتدا توسط زبان‌شناسانی به نام ساپیر و پس از آن -شاگرد ساپیر- ورف معرفی شد.
ساپیر به زبان به عنوان توانش تکمیل شده در ذهن نمی‌نگریست بلکه آن را به عنوان پدیده‌ای فرهنگی – تاریخی مورد بررسی قرار می‌داد، ساپیر اعتقاد داشت پیوند نزدیکی میان زبان و تفکر برقرار است و بدون زبان نمی‌توان تفکر نمود یا به توهم پرداخت. او معتقد بود زبان جنبه بیرونی تفکر و پتانسیل محتوایی زبان است از این جمله می‌توان نتیجه گرفت سایر واحدهای اندیشه را متناظر با واحدهای زبان می‌داند.
در این نوشتار ابتدا به معرفی ساپیر ورف می‌پردازیم و سپس پیشینه تاریخی روابط میان زبان و تفکر همراه با معرفی این فرضیه و نقدی بر آن مطرح خواهد شد.
الف) ساپیر و ورف:
ادوارد ساپیر یکی از معرفین این فرضیه در ۲۶ ژانویه سال ۱۸۸۴ در لنینبرگ آلمان چشم به جهان گشود و پنج ساله بود که به همراه والدینش به ایالات متحده مهاجرت کرد. در سال ۱۹۰۵ موفق به دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته فقه اللغه زبان آلمانی گردید، اما تحت تأثیر فرانس بواز Franz Boaz به سمت زبانشناسی عمومی و مردم‌شناسی متمایل شد و در سال ۱۹۰۹ به کسب درجه دکترا در رشته مردم‌شناسی نایل آمد. در واقع بحث ساپیر دربارهٔ نقش معنی در فرم دستوری و رابطه اینها با کاربرد زبان در انتقال افکار به عنوان سهم او از فرضیه ساپیر-ورف به‌شمار می‌آید. درحقیقت این فرضیه عمدتاً توسط شاگرد او ورف پس از مرگش مطرح شد.
بنجامین. لی. ورف نیز در ۲۴ آوریل سال ۱۸۸۷ در وینتراپ متولد شد. پدر او هری ورف Hary Whorf نویسنده، هنرمند و عکاس بود. علایق اولیه ورف ستاره‌شناسی، تاریخ، زبانشناسی و عکاسی بود. در سال ۱۹۱۳ موفق به دریافت درجه کارشناسی خود در رشته مهندسی شیمی از مؤسسه تکنولوژی ماساچوست گردید. ورف در طول عمرش به عنوان مهندس شیمی، زبانشناس و انسان‌شناس شناخته شده بود. او در سال ۱۹۳۱ در دانشگاه ییل شروع به تحصیل در رشته زبانشناسی نمود. ورف به زبان سرخپوستان آمریکا علاقه داشته و تحت نظارت استادش ادوارد ساپیر شروع به مطالعه زبان هوپی در دانشگاه ییل کرد و در آنجا به عنوان بهترین دانشجو انتخاب شد و طی سال‌های ۳۸–۱۹۳۷ در آن دانشگاه تدریس نمود. ورف برای دستیابی به چگونگی کارکرد زبان‌ها بیشتر اوقاتش را صرف مطالعه زبانشناسی نمود. او در حوزه‌های مردم‌شناسی زبان، روانشناسی زبان، لغت‌نامه زبان‌های سرخپوسی فعالیت نمود.
ب) پیشینه تاریخی رابطه میان زبان و تفکر و فرضیه ساپیر- ورف
در مورد زبان و تفکر بسیاری از فلاسفه زبان سعی بر این داشتند تا دیدی کلی از رابطهٔ میان زبان و ذهن انسان را مطرح ساخته و ماهیت عملکرد آن را باز شناسند. این موضوع از روزگاران باستان در عالم فلسفه مطرح بوده‌است (ک۱۸، ص ۱۸)
افلاطون معتقد بود که در هنگام تفکر روح انسان با خودش حرف می‌زند. واتسون J.B Watson از پیشروان مکتب رفتارگرایی در روانشناسی این مطلب را به نحو دیگری مطرح کرده‌است: او معتقد است تفکر چیزی نیست مگر سخن گفتن که به صورت حرکات خفیف در اندامهای صوتی درآمده‌است. به عبارت دیگر تفکر همان سخن گفتن است که وارده شده و به صورت حرکات یا انقباض‌های خفیف در اندامهای صوتی ظاهر می‌شود. (ک ۱۹، ص ۱۳۳)
فرضیه نسبیت زبانی از جدی‌ترین موضوعات مورد بحث در اواخر قرن ۱۸ و ۱۹ آلمان محسوب می‌شد. این مطلب خصوصاً در کارهای یوهان جرج‌هامان Johann George Hamann (1788-1730)، یوهان گوتفرید هردر Johann Gottfried von Herder (1803-1744)، ویلهم فون هومبولت Wilhem von Homboldt (1835-1767) مشهود بود. (ک ۸)
بنا به گفته هردر، زبان و اندیشه از یکدیگر جدایی ناپذیرند و زبان هم ابزار اندیشه آدمی است و هم محتوای آن و هم صورت آن. هردر بنای نظر خود را بر این فرض نهاده بود که زبان و اندیشه هر دو منشأئی مشترک دارند و به موازات هم پیشرفت کرده‌اند و با هم از مراحل مختلف و متوالی رشد و کمال گذشته‌اند. او بر آن بود که چون زبان و اندیشه متکی بر یکدیگرند، ناگزیر انگاره‌های فکری ملتهای مختلف و ادبیات مطلوب هر یک از آن‌ها را نمی‌توان به درستی خواند و متهم کرد مگر آنکه این کار در چهارچوب زبان‌های خود آن ملتها صورت پذیرد. (ک ۱۵، ص ۳۲۸ – ۳۲۷)
هومبولت زبان را بدواً وسیله تفکر و حدیث نفس دانسته‌است، نه یک نظام ارتباطی حیوان گونه و نکته دیگر اینکه او به این نتیجه رسیده‌است که نیروی زاینده زبان از نیروی زاینده تفکر تفکیک‌ناپذیر است. به بیان دیگر زبان و تفکر دو روی یک سکه هستند (ک ۱۴، ۱۶۷–۱۶۵) و در واقع این معما که زبان بر فکر تأثیر می‌گذارد به مقاله هومبولت با عنوان Das Vergleichende Sprachstudium بازمی‌گردد. (ک۶)
مبدأ فرضیه نسبیت زبانی به عنوان بررسی جدی تر از این مفهوم فرهنگی به آرای فرانس بواز بنیانگذار مردم‌شناسی در ایالات متحده بر می‌گردد. در آمریکا، بواز با زبان‌های بومی آمریکایی بسیاری از خانواده‌های زبانی متفاوت آشنا شد که همه آن‌ها با زبان‌های هند و اروپایی و سامی کاملاً متفاوت بودند. بواز متوجه شد که چگونه طریق زندگی و قواعد دستوری می‌تواند از محلی به محل دیگر متنوع باشد. در نتیجه او اعتقاد پیدا کرد که فرهنگ و طرز زندگی مردم بازتابی است از زبانی که سخن می‌گویند. (ک ۸)
ساپیر نیز یکی از شاگردان برجسته بواز بود و در کنار بواز، لئونارد بلومفیلد Leonard Blomm Field از پیشگامان ساختگرایی آمریکایی به‌شمار می‌رفت. او با ذکر این مطلب که زبان‌ها دارای ساختار نظام مند و کاملی هستند به یافته‌های بواز وسعت و اهمیت بیشتری بخشید. او معتقد بود که تنها یک کلمه مخصوص نیست که طرز تفکر یا رفتار خاصی را بیان می‌کند بلکه طبیعت منسجم و نظام مند زبان است که در سطح گسترده‌تری با فکر و رفتار پیوند می‌خورد. در حالیکه دیدگاه‌های ساپیر در طول زمان تغییرات بسیاری کرد اما به نظر می‌آید که او تا اواخر عمر اعتقاد داشت، زبان صرفاً آینه فرهنگ و عادت نیست بلکه زبان و فکر در حقیقت در رابطه تأثیر متقابل با یکدیگر قرار دارند.
کار ورف در اصل نسبیت زبانی Linguistic Relativism به دیدگاه خانه زندان معروف است که در آن یک فرد تفکر می‌کند و رفتار کاملاً توسط زبان فرد شکل می‌گیرد، ورف معتقد بود واسطه فکر و رفتار، زبان و اجتماع است.
مطالعات ورف دربارهٔ نسبیت زبانی که در اواخر دهه ۱۹۳۰ انجام شد عمومیت زیادی نیافت. تا دهه ۱۹۵۰ که نوشته‌های او پس از مرگش منتشر شد. تئوری‌های زبانی دهه ۱۹۶۰ مانند نظریه‌های چامسکی Chomsky بیشتر متمرکز بر ذاتی بودن و همگانی بودن زبان بود و در نتیجه کار ورف از نظرها خارج شد. در اواخر دهه ۱۹۸۰ و اوایل ۱۹۹۰ با پیشرفت در زمینه روانشناسی شناختی و زبانشناسی انسان شناسانه Anthroprogical Linguistics بار دیگر فرضیه ساپیر- ورف (SWH) مورد توجه قرار گرفت و توسط نویسندگانی چون جرج لکاف George Lakoff مورد بحث و گفتگو قرار گرفت. امروزه محققان دربارهٔ چگونگی تأثیر زبان بر فکر اختلاف نظر دارند (ک ۶)
اکنون با علم به پیشینه تاریخی رابطه زبان و تفکر به بررسی زوایای فرضیه ساپیر-ورف می‌پردازیم.
ج) فرضیه نسبیت زبانی Linguistic Relativity Hypothesis
در میان تئوری‌های زبانی از حیث رابطه میان زبان و تفکر، دو تئوری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است:
تئوری‌های ادغامی Mould Theories و تئوری‌های حوزه‌ای Cloak Theories. در تئوری‌های ادغامی، زبان الگویی است که بر حسب آن لایه‌های تفکر شکل می‌گیرند و در تئوری‌های حوزه ای، زبان حوزه‌ای است که با خصوصیات فکری مرسوم گویندگان آن مطابق است. فرضیه ساپیر به نسبیت زبانی نیز که پیش از همه با نام ساپیر و ورف پیوند خورده‌است و در واقع یک تئوری ادغامی زبان است (ک ۷)
شاید از همان آغاز که انسان با زبان‌های مختلف مواجه شد، به این نکته پی برده باشد که زبان‌ها به شکلی واحد برای ارجاع به جهان خارج به کار نمی‌روند و به هنگام ترجمهٔ یک متن مشکلات عمده‌ای برای معادل یابی واژه‌ها پیش روی مترجم قرار می‌گیرد. در انگلستان" کلاه" را می‌پوشند و در ایران آن را بر سر می‌گذارند. در ایران من" پسر خاله"،" دخترخاله"،" پسر عمو" و …. دارم در حالیکه در زبان انگلیسی همه اینها Cousin هستند. وجود نمونه‌های بیشماری از این دست سبب شد تاً بوآز" و" ساپیر" به شکلی افراطی تر بر این نکته تأکید کنند که جهان ما تا حدی ساخته و پرداختهٔ زبان ماست. (ک ۱۷، ص ۸۶)
این دیدگاه را ابتدا ساپیر مطرح کرد و بعد ورف آن را بسط داد، از این رو، غالباً تحت عنوان فرضیه ساپیر-ورف شناخته می‌شود، هرچند بعضی‌ها ترجیح می‌دهند آن را «نسبیت زبانی» بنامند. فرضیه ساپیر- ورف را می‌توان به چند طریق و با درجات مختلف قاطعیت بیان کرد، اما صورت متداول آن این است: ساختار زبان ما تا حدود زیادی بر نوع درک ما از جهان تأثیر می‌گذارد (ک ۱۳، ص ۹۳)
در سال ۱۹۲۹ ساپیر اینچنین بیان کرد:
بشر نه در یک دنیای عینی تنها زندگی می‌کند و نه در دنیای فعالیت‌های اجتماعی که عادتاً پذیرفته شده‌است، بلکه بسیار زیاد در اختیار زبان بخصوصی است که واسطهٔ بیان احساس آن جامعه است. این خطا است که تصور کنیم، یک فرد بدون استفاده از زبان با حقیقت سازگار می‌شود و آن زبان صرفاً یک وسیله تصادفی برای حل مشکلات بخصوص ارتباطی است. حقیقت موضوع این است که «جهان واقعی» به صورت ناخودآگاه بر حسب عادات زبانی یک گروه ساخته شده‌است. هیچ دو زبانی آنقدر شبیه هم نیستند که نمایانگر یک حقیقت اجتماعی همسان باشند. جهان‌های که جوامع مختلفی در آن‌ها زندگی می‌کنند، جهان‌های مجزایی هستند نه صرفاً یک جهان با برچسب‌های مختلف …. ما می‌بینیم، می‌شنویم و تجربه می‌کنیم چون عادات زبانی جامعه ما زمینه را برای انتخاب‌های مخصوص ما از تعابیر فراهم می‌کند. (ک ۱، ص ۷۷) به اعتقاد ورف نیز ما درست به مانند کسی که تا درآستانه خفگی قرار نگیرد، کمبود هوا را درک نمی‌کند، نسبت به ویژگی‌های ساختی زبان خود نا آگاهیم و اگر به سایر زبان‌ها توجه نشان دهیم، درمی یابیم که زبان تنها وسیله‌ای برای بیان عقاید نیست بلکه «شکل دهنده عقاید است» و بدین ترتیب ما جهان را آنچنان درک می‌کنیم که زبان برای ما ترسیم کمی‌کند (ک ۱۲، ص ۱۰۰)
در ذیل قسمتی از گفته ورف در سال ۱۹۳۰ آورده شده‌است:
ما طبیعت را در راستای خطوطی موشکافی می‌کنیم که توسط زبان مادریمان مشخص شده‌است. جهان در جریان رنگارنگی از احساسات نمودار است که توسط ذهنمان سازماندهی می‌شود. ما طبیعت را خراب می‌کنیم، آن را طبق مفاهیم سازماندهی می‌کنیم و معانی و مفاهیم را به آن نسبت می‌دهیم. زیرا ما طرفین قراردادی هستیم که آن را به این شکل سازماندهی کنیم. این قرارداد البته نا آشکار و غیرقابل بیان است اما اصول آن کاملاً اجباری است. ما ابداً قادر به صحبت نیستیم، مگر توسط سازماندهی و طبقه‌بندی اطلاعاتی که این قرارداد به آن حکم کرده‌است. (ک ۱، ص ۷۷)
ورف برای اثبات نظریه خود در مقاله‌ای زبان هوپی را مثال می‌زند. بنا به استدلال ورف از زبان هوپی نشان می‌دهد که زمان در ذهن افراد این قبیله مفهومی ندارد: تنها تمایزی که آن‌ها در زبان خود قائل هستند میان عینیت‌ها و ذهنیت‌ها است که در آن ذهنیت‌ها شامل آینده و تمامی پدیده‌های ذهنی می‌باشد، از این گذشته در زبان هوپی و در نتیجه برای گویندگان آن هیچ تمایزی میان بعد زمانی و مکانی وجود ندارد. (ک ۱۲، ص ۱۰۱) او ادعا کرد که شیوه بهره‌گیری هوپی از مفهوم «آماده‌سازی» Prepration یعنی اعلام رویدادها پیش از وقوع برداشتی از زبان به صورت پیوسته ارائه می‌دهد که با شیوه تقطیع زمان نزد جوامع غربی تفاوت دارد. این مسئله بن مایه اختلافات زبانی نیز قرار گرفته‌است. (ک ۳)
استدلال دیگر ورف جهت اثبات نظریه اش متون ترجمه شده‌است، اگر حتی برای یکبار سعی کرده باشد متنی را از یک زبان به زبان دیگر ترجمه کنید به خوبی فهمیده‌اید که ترجمه اصلاً کار ساده‌ای نیست. یکی از دلایل دشواری ترجمه این است که واژه‌ها در زبان‌های مختلف با یکدیگر تناظر یک به یک ندارند. به عنوان نمونه، زبان انگلیسی تمایز روشنی بین معنای ape و monkey می‌گذارد، در حالیکه در زبان فرانسه برای این دو موجود فقط یک واژه دارد: singe. نوع خاص تر این تفاوت آن است که زبان‌های مختلف یک گستره معنایی واحد را به قطعاتی کاملاً متفاوت و دارای همپوشی تقسیم می‌کنند. به عنوان نمونه در انگلیسی سه واژه road, street و way تقریباً همان حوزه‌ای از معنا را پوشش می‌دهند که پنج واژه در فرانسه پوشش می‌دهند اما هیچ‌یک از این سه واژه انگلیسی دقیقاً همتای یکی از پنج واژه فرانسه نیست. (ک ۱۳، ص ۹۳–۹۲) بنابراین ورف این‌گونه نتیجه‌گیری کرد که ترجمه بین یک زبان و دیگری مشکل ساز و غالباً غیرممکن است. برطبق نظر ورف، محتوا و فرم زبانی با یکدیگر آمیخته‌اند و استفاده از واسطه به شکل‌گیری معنی کمک می‌کند. این موضوع در نوشته‌های ادبی و شعر از اهمیت زیادی برخوردار است. (ک ۷) فرضیه ساپیر – ورف از دو قسمت تشکیل یافته‌است، بر طبق اولی، قطعیت زبانی Language Determinism، زبان تعیین‌کننده نحوه تفکر است و در نوع دوم، نسبیت زبانی Language Relativism، مردمی که به زبان‌های گوناگون تکلم می‌کنند دربارهٔ جهان پیرامونشان تفکر و درک متفاوتی دارند. (ک ۷)
باطنی نسبیت زبانی را این‌گونه تشریح می‌کند:
چون تقسیمات زبان بر تقسیمات جهان خارج از منطق نیست و چون ما در قالب مقولات زبان فکر می‌کنیم، پس ما جهان را آنچنان درک می‌کنیم که زبان برای ما ترسیم می‌کند. از طرف دیگر چون زبان‌های مختلف تصویرهای متفاوتی از جهان به دست می‌دهند پس هر زبانی متافیزیک مخفی و خاص خود را دارد که سخنگویان آن در قالب مقولات نسبی آن جهان را ادراک می‌کنند، به عبارت دیگر سخنگویان زبان‌های مختلف، جهان بینی‌های متفاوت دارند. (ک ۱۱، ص ۱۸۸)
درحالیکه زبانشناسان کمی فرضیه ساپیر – ورف را در فرم جبری آن قبول کرده‌اند عده زیادی موافق با نوع تعدیل شده آن می‌باشند که بر طبق آن، شیوه نگاه ما به جهان تحت تأثیر زبان مورد استفاده ما قرار می‌گیرد. ورف گرایی تعدیل شده در موارد زیر با فرم جبری آن متفاوت است:
فرضیه نسبیت زبانی که امروزه عمومیت بیشری یافته‌است از دو بخش عمده تشکیل شده‌است:
زبان‌ها، خصوصاً اعضای خانواده‌های زبانی متفاوت با یکدیگر از جهات با اهمیتی متمایزند.
ساخت و واژگان زبان یک فرد بر چگونگی تشخیص و ادراک فرد از جهان تأثیر می‌گذارد. (ک ۸)
مشهورترین آزمایش برای اثبات نسبیت زبانی توسط کار مایکل Car Michael، هوگان Hogan و والر Waller (1932) انجام گرفت. اشکال متفاوتی را به یک فرد نشان می‌دادند. هر شکل را در دو کارت و هر بار با یک توصیف مختلف به فرد نشان داده می‌شد. به عنوان مثال یکبار تصویر یک «هلال ماه» را که در زیر آن برچسب «هلال ماه» درج گردیده بود و بار دیگر آن را با برچسب «حرف C» به آن فرد نشان می‌دادند و زمانی که از فرد مورد نظر خواسته می‌شد که چیزی را که دیده بود، دوباره نقاشی کند، فرد بیننده بدون استثنا نقاشی را تغییر می‌داد تا بیشتر شبیه توصیف مربوطه شود، بنابراین تأثیر زبان را بر تفکر، به بیان دقیقتر بر حافظه نشان می‌دادند. (ک ۳)
پیروی از تئوری ورف (که عموماً قسمت اصلی پیکره ساپیر- ورف است) به ورف گرایی Whorfianism معروف شد. پس از ورف، کرول Carrole و کسا گرند Casa Grande (1958) از این نظریه پشتیبانی کردند آن دو ثابت کردند که گفتار کودکان ناواهو Navahi در مورد تشخیص صورت واژه‌ها بهتر از کودکان آمریکا است، به این علت که زبان ناواهو صورت‌های مختلفی از واژه برای گونه‌های مختلف اشیا دارد (ک ۳) به رغم تمام نمونه‌هایی که ورف برای توجیه نظر خود ارائه می‌کند، نمی‌توان آرای او را از نظر تجربی ثابت شده دانست، اکنون پس از فرضیه ساپیر – ورف به نقدهای وارد بر آن می‌پردازیم.
د) نقد ی بر فرضیه ساپیر ورف
نظریه ورف گرایی افراطی به شدت مورد انتقاد گرفت و هم‌اکنون تعداد کمی طرفدار دارد. واضح‌ترین اشکال آن در مورد «اصل علیت» است، چگونه یک فرد می‌تواند پی ببرد که آیا زبان بر تفکر تأثیر می‌گزارد یا تفکر بر آن؟ یک ویژگی توهمی (چنان‌که چنین چیزی وجود داشته باشد) به اندازه زبان آن قوم نقش تعیین‌کننده دارد. در ارتباط با قبیله هوپی و مفهوم آماده‌سازی نزد آنها، احتمال قریب به یقین دارد که آن‌ها طی زمان دریافته‌اند، آماده‌ساز ی Prepration به ویژه در شرایط صعب به تسهیل امور می‌انجامد.
دومین انتقاد واضحی که به ورف گراها وارد شد در مورد «بنجامین ورف» است. بروان (1958) Brown و لنبرگ (1953) Lennberg به این نکته اشاره کردند که ورف هرگز یک سرخپوست واقعی را ندیده‌است؛ بنابراین ارزیابی او از شخصیت آن‌ها تماماً بیهوده و بی‌اساس بوده‌است و همچنین به نظر می‌رسد که برای تأکید بر روی «سیستم متفاوت تفکر» ترجمه‌هایش از جملات زبان هوپی تا حد امکان متفاوت از متن اصلی است. (ک ۳) علاوه بر این بازنگری شواهد ورف روشن می‌کند که وی در مورد تفاوت‌های موجود بین زبان‌های آمریکای شمالی و زبان‌های اروپایی قدری اغراق کرده‌است.
یکی از منتقدین سرسخت ورف گرایی (چه در مورد نظریه افراطی، چه تعدیل شده) یک زبان‌شناس بنام استیون پینکر Steven Pinker است. پژوهشهای پینکر نشان می‌دهد که زبان و اندیشه دو پدیده مستقل از یکدیگرند. پژوهشهای وی به ویژه برای نوزادان انسان نخستی‌ها (primates یا میمونهای آدم نما)، در زمینه برخی از فرایندهای اندیشیدن، از قبیل یادآوری و استدلال، نشان می‌دهند که تفکر بدون زبان نیز وجود دارد. از سوی دیگر مجموعه‌ای از تحقیقات روانشناسان بر وجود تفکر تصویری، یعنی اندیشندن به کمک تصویر ذهنی و بدون زبان صحه می‌گذارد. پژوهش‌های پینکر به شکل مستدل ثابت می‌کند که روش استدلال و بسیاری از دیگر فرضیه‌های اندیشه در افرادی که به جوامع زبانی متفاوتی تعلق دارند به نوعی بسیار مشابه است. نکته دیگر این است که زبان تنها کلیتی از مفاهیم ذهنی آدمی را می‌نمایاند، به عبارت ساده‌تر، آنچه آدمی در ذهن دارد، از طریق زبان به‌طور کامل قابل بیان نیست (ک ۱۷، ص ۸۸) به بیان دیگر، بعضی مواقع مردم بخاطر محدودیت‌هایی که زبان دارد، برای بیان افکار خود دچار مشکل می‌شوند، آن‌ها آگاهند که زبان برای منظور آن‌ها کافی نیست، شاید آن‌ها چیزی را بگویند یا بنویسند ولی فکر کنند «این کاملاً آن چیزی نیست که می‌خواستم بگویم» این مطلب آشکار می‌سازد که چیزی که مورد تفکر واقع می‌شود مجموعه‌ای از کلمات نیست، چرا که یک فرد می‌تواند مفهومی را درک کند بدون آنکه قادر باشد آن را در بیان جاری سازد (ک ۳) علاوه بر این پینکر ادعای ورف را در مورد «زبان» در بیان هوپی بی‌اعتبار کرد. او خاطر نشان کرد که یک مردم‌شناس به نام مالوتکی Malotki (1983) کشف کرده‌است که زبان هوپی مفهوم «زمان» بسیار شبیه به ما غربیان دارد و در حقیقت دارای واحدهای زمانی و گاه‌شمار پیچیده‌ای است. انتقاد دیگری که بر ورف گرایی وارد است در مورد مفهوم «ترجمه پذیری» می‌باشد. بر طبق ادعاهای ورف گرایان زبان بر نحوه تفکر تأثیر می‌گذارد، پس بعضی مفاهیم تنها در زبانی قابل فهم هستند که در آن ابتدا «تصویر» شده‌اند (به‌ کار برده شده‌اند). آن‌ها شعر را به عنوان مدرکی برای این ادعا ذکر کرده‌اند چندلر Chandler (1995) از پابلو نرودا Pablo Nerada شاعر، نقل می‌کند که وقتی اشعار او ترجمه می‌شوند، واژه‌های ترجمه شده، در مقوله‌های آوایی، طنین یا وزن با واژه‌های متن اصلی تطبیق ندارند. اگر چه او اذعان می‌کند که مفهوم مطلبی را که بیان کرده همانگونه در ترجمه باقی می‌ماند. اما برای یک شاعر معنی تنها نیمی از شعر است، نیمه دیگر در صورت و ریتم شعر برای شنونده، یا ظاهر شعر در نزد خواننده آن است؛ بنابراین شاعر در هنگام انتخاب واژه‌ها به همان اندازه‌ای که برای معنی واژه‌ها آن‌ها را انتخاب می‌کند، به همان اندازه نیز معیار انتخاب، بر حسن ظاهر یا صوت و ریتم آن واژه‌ها می‌باشد. نتیجه این که آنچه در ترجمه از بین می‌رود بر خلاف ادعای ورف گرایان بحث زبانی آن نیست بلکه بیشتر مقوله هنری، ریتمی و موسیقایی آن می‌باشد. (ک ۳)
ضربه محکمی که پینکر بر نظریه قطعیت زبانی وارد کرد، اشاره او به افراد لال بود، او با ذکر مثال این چنین نتیجه‌گیری کرد که با وجود اینکه این‌گونه افراد کاملاً فاقد نطق بودند، اما قطعاً قادر به فکر کردن بودند، دارای استعداد ریاضی نیز بودند و از عهده آزمایش‌های مربوطه برمی‌آمدند. اگر زبان به‌طور کامل فکر را تعیین می‌کرد، پس این افراد قادر نبودند فکر کنند که البته این چنین نیست. بی تردید، معروف‌ترین آزمونی که جهت صحت فرضیه ساپیر- ورف انجام گرفته، در حوزه رنگ واژه‌ها بوده و نتایج غیرمنتظره‌ای در پی داشته‌است. با توجه به گوناگونی چشمگیری که در مجموعه رنگ واژه‌های مورد استفاده در هر زبان وجود دارد غالباً رنگ واژه‌ها را نمونه‌ای از ایجاد برش‌های متفاوت در جهان خارج توسط زبان‌ها می‌دانند و احتمالاً شاهدی برای درستی فرضیه ساپیر – ورف. دو مردم‌شناس به نام‌های برنت برلین Brant Berlin و پل کی Poul key در مورد این مطلب تحقیقات گسترده‌ای کردند، آن‌ها دریافتند که سخنگویان همه زبان‌ها دربارهٔ پرده‌های اصلی رنگ واژه‌های زبان خود توافق مشابهی دارند، اگر چه تعداد رنگ واژه‌ها در زبان‌های مختلف متفاوت است و هر رنگ واژه در هر زبان، گسترهٔ متفاوتی دارد، کانون‌ها همیشه یکسان هستند، به عبارت دقیق تر به نظر می‌رسد محل کانون‌ها جهانی باشد و هر زبان زیر مجموعه‌ای از کانون‌های جهانی باشد و هر زبان مجموعه‌ای از کانون‌های موجود را به کاربرد. گذشته از این ترتیب انتخاب این کانون‌ها هم قابل پیش‌بینی است. ظاهراً اصطلاحات رنگ‌ها هم که پیش از این جایگاه خوبی برای منتقدان فرضیه نسبیت زبانی بود تحت کنترل اصول جهانی دقیقی است و تفاوت زبان‌ها تنها در محدودهٔ چند امکان مشخص به وجود می‌آید.
فعالیت‌های برلین و کی پژوهش‌های وسیعی را به دنبال داشت و هر چند موارد معدودی پیدا شد که آن را نقض نمود، نتیجه‌گیری آن‌ها هنوز در اساس متعبر و صحیح به نظر می‌رسد (ک ۱۳، ص ۱۰۰–۹۸)
در نهایت چنین می‌توان گفت که «نسبیت زمانی» هنوز هم یکی از مباحث داغ زبانشناسی است که مورد توجه محققان و اندیشمندان می‌باشد و اظهار نظر قطعی دربارهٔ آن نیازمند مشاهده مستمر، تفکر، تأمل و تبیین دقیق می‌باشد.
1) Asher , R.E (1994). The Encyclopedia of Language and Linguistics , Oxford. Pergamon Press.
2) Lepschy , G (1982). A Survey of Structural Linguistiques , 2 nd Edition. London , Deutsch.
3) April , ۲۰۰۱ , “ The Sapir – Whorf Hypothesis: A Critique “ , www.aber.ac.uk/media/students/njpooo1. html
۹) افراشی، آزیتا (۱۳۸۱)، معنی‌شناسی بازتابی، فرضیه‌ای تازه در شناخت و تبیین معنی، رساله دکتری زبانشناسی، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی.
۱۰) افراشی، آزیتا (۱۳۸۴)، جزوه کلاسی درس مکاتب زبانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی.
۱۱) باطنی، محمدرضا (۱۳۸۰)، زبان و تفکر، تهران، آبانگاه.
۱۲) پالمر فرانک (۱۳۸۱)، نگاهی تازه به معناشناسی، ترجمه کوروش صفری، تهران: نشر مرکز.
۱۳) ترسک، رابرت لارنس (۱۳۸۰)، مقدمات زبانشناسی، ترجمه فریار اخلاقی، تهران، نشر نی.
۱۴) دبیر مقدم، محمد (۱۳۸۳)، زبانشناسی نظری – پیدایش و تکوین دستور زایشی، چاپ دوم، تهران، سمت.
۱۵) روبینز، آر. اچ (۱۳۷۰)، تاریخ مختصر زبانشناسی، ترجمه علی محمد حق‌شناس، تهران، نشر مرکز.
۱۶) ساپیر، ادوارد (۱۳۷۶)، زبان: درآمدی بر مطالعه سخن گفتن، ترجمه علی محمد حق‌شناس، تهران، سروش.
۱۷) صفری، کوروش (۱۳۸۳)، درآمدی بر معنی‌شناسی، تهران، سوره مهر.
۱۸) صفری، کوروش (۱۳۸۰)، هفت گفتار دربارهٔ ترجمه، چاپ چهارم، تهران، نشر مرکز.
۱۹) مشکوه الدینی، مهدی (۱۳۷۶)، سیر زبانشناسی، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد.
تعداد خدایان اصلی یونان باستان دوازده عدد می‌باشد و به زبان رومی از این قرار هستند:
دیگر خدایان و قهرمانان عبارتند از:
پیتون
لسیفر
وسپر
اریون
سیریوس
کالیستو
پاندورا
اپیمتیوس
تمپستیاس
لاوس و پنالس
پاراستوس
فرتونا
می جیا
مرفئوس
کتاب دائره المعارف زرین
تام مِین متولد ۱۹ ژانویه ۱۹۴۴، معمار آمریکایی مستقر در شهر لوس انجلس است. او یکی از مؤسسین و از متولیان انستیتوی معماری کالیفرنیای جنوبی در سال ۱۹۷۲ می‌باشد. او از همان زمان [۱۹۷۲] مشغول به تدریس در این انستیتو و نیز در دانشگاه ایالتی پلی تکنیک کالیفرنیا، پومونا و دانشگاه کالیفرنیا، لوس انجلس بوده‌است. او مدیر مورفوسیس، شرکت معماری واقع در سنتا مونیکا، کالیفرنیا می‌باشد. مین دریافت‌کننده جایزه معماری پریتزکر در سال ۲۰۰۵ بود.
یونو یا جونو الهه در دین رومی محافظ و مشاور ویژه دولت بود. او مشابه هرا، ملکه خدایان در اسطوره‌شناسی یونانی و الهه عشق و ازدواج بود. او دختر ساترن، خواهر و همسر ژوپیتر و مادر مارس، ولکان، بلونا و یوونتاس بود. حیوان مقدس او مانند هرا طاووس بود."Larousse Desk Reference Encyclopedia", The Book People, Haydock, 1995, p. 215. در تمدن اتروسک همتای او یونی (اسطوره) بود و گفته می‌شد که او نیز مراقب زنان روم بود.Corbishley, Mike "Ancient Rome" Warwick Press 1986 p.62 به عنوان خدای سرپرست رم و امپراتوری روم، یونو («ملکه») نامیده می‌شد و عضوی از سه‌گانه کاپیتولین همچنین شامل ژوپیتر و مینرو، الهه خرد، با مرکزیت تپه کاپیتولین در رم بود.
ملکه آسمان و ایزدبانوی زنان جهان در اساطیر روم باستان بوده‌است. وی در عین حال الهه ازدواج و زناشوئی و الهه مادری نیز به‌شمار می‌آمد. او همسان هرا در اساطیر یونانی است. ماه ژوئن در تقویم میلادی نام خود را از او گرفته‌است.
او را همیشه نمونه کامل یک همسر خردمند و وفادار می‌شمردند، بر پیشانی او به‌طور عادت تاج زیبائی نهاده شده بود و بر تن جامه‌ای بلند داشت که همه اندامش را پوشانده بود.
عصای جواهرنشان که فاخته کوچکی بر بال‌های آن بود در یک دست و اناری که در یونان نماد عشق زن و شوهری و تولید مثل بود در دست دیگر داشت.
نیایشگاه‌هایی که برای پرستش این ایزدبانو ساخته می‌شده، همیشه در بلندی‌ها قرار داشت که معروفترین آنها در کوسی بود.
در انئید یونو یک الهه، همسر ژوپیتر و در نتیجه ملکه خدایان است. او عاشق ملکه دیدو و کارتاژ است و به عنوان حامی آن شهر عمل می‌کند. او همچنین مردم لاتین و تورنوس را دوست دارد. (در زمان ویرژیل، او به عنوان الهه حامی امپراتوری روم پرستش می‌شد) او اغلب پیام آور خود، آیریس، الههٔ رنگین‌کمان را برای رسیدگی به امور روی زمین می‌فرستد. یونو آنتاگونیست اصلی آئنیاس در سراسر انئید است. او به دلایل شخصی و نسبتاً کوچک از تروجان‌ها متنفر است، از جمله این واقعیت که تروجان‌ها گانیمده و پاریس زمانی غرور او را آزرده کرده بودند. او یک نیروی خشمگین، مغرور و شریر است که به‌طور خستگی ناپذیر آئنیاس و تروجان‌ها را آزار می‌دهد، حتی اگر می‌داند که در نهایت نمی‌تواند آنها را از دستیابی به سرنوشتشان بازدارد.‏
مینروا یا مینرْوْ الهۀ رومی حکمت و جنگ استراتژیک و حامی هنرها، تجارت و استراتژی است. مینروا همچون مارس حامی خشونت نیست، بلکه تنها پشتیبان جنگ دفاعی است. از سدۀ دوم پیش از میلاد، رومیان باستان وی را با الهۀ یونانی، آتنا، برابر دانسته‌اند. مینروا در کنار ژوپیتر و یونو یکی از سه خدای رومی تریاد کاپیتول است.
وی الهۀ باکره موسیقی، شعر، پزشکی، حکمت، بازرگانی، نساجی، و صنعت‌گری بود. مینروا اغلب با مخلوق مقدسش که یک جغد است و معمولاً جغد مینروا نامیده می‌شود، به تصویر کشیده شده است، جغدی که تجسم انس او با حکمت و دانش است؛ همچنین به میزان کمتری یک مار و درخت زیتون نیز سمبل اویند. مینروا غالباً با قدی بلند و بدنی قهرمانانه و عضلانی تصویر شده است و زره پوشیده و نیزه‌ای در دست دارد.
کفیر جت جنگنده تک‌موتوره و تک سرنشینه و بال مثلثی اسرائیلی است که با استفاده از بدنه اصلاح‌شده جنگنده فرانسوی داسو میراژ ۵ و سیستم‌های اویونیک و الکترونیک اسرائیلی و مدل تولید اسرائیل موتور "جنرال الکتریک- جی۷۹" (موتور اف-۴ فانتوم) توسط صنایع دفاعی اسرائیل طراحی و ساخته شد.
اولین پیش‌نمونه این جنگنده در سال ۱۹۷۳ پرواز کرد و از سال ۱۹۷۶ به طور رسمی به خدمت ارتش اسرائیل درآمد اما عمر آن به عنوان جنگنده برتری هوایی اصلی ارتش اسرائیل بسیار کوتاه بود چراکه در همان سال نخستین جنگنده‌های اف-۱۵ ایگل از آمریکا خریداری شد. در جنگ ۱۹۸۲ لبنان برتری هوایی با جنگنده‌های اف-۱۵ و اف-۱۶ تأمین می‌شد و از کفیر برای عملیات‌های ضربتی حمله به زمین استفاده می‌شد. در مجموع بیش از ۲۲۰ فروند از این جنگنده ساخته شده و هم‌اکنون در سه کشور کلمبیا، سری لانکا و اکوادور مورد استفاده است.
این جنگنده در سال ۱۹۹۶ به طور کامل از واحدهای فعال نیروی هوایی اسرائیل خارج شد. نیروی دریایی و تفنگداران دریایی ایالات متحده، نیروی هوایی کلمبیا، نیروی هوایی اکوادور و نیروی هوایی سریلانکا کاربران خارجی این هواپیما بودند. کفیر در آمریکا با عنوان اف-۲۱ بین سال‌های ۱۹۸۵ و ۱۹۸۹ در جنگ‌های هوایی تمرینی ناهمسان به کار می‌رفت. از کفیر برای شبیه‌سازی جنگنده روسی میگ-۲۳ استفاده می‌شد که مشخصات مشابهی با کفیر از جمله سرعت بسیار بالا و شتاب خوب و مانورپذیری نسبتاً ضعیف داشت.Kfir F-21A Global Security
رضا فاضلی (۱۲ تیر ۱۳۱۴ – ۲۴ فروردین ۱۳۸۸) بازیگر سینما، فعال سیاسی ملی‌گرا، نویسنده، مجری و مدیر تلویزیون سیاسی مخالف حکومت جمهوری اسلامی ایران بود. مطالعات وی در فلسفه ادیان بود. وی پیش از انقلاب ایران در سینما فعالیت داشت اما پس از مهاجرت به خارج از کشور در سال ۱۳۵۷ به فعالیت علیه جمهوری اسلامی و به طرفداری از نظام سلطنتی مشروطه و علیه ادیان و نقد خرافات دینی پرداخت.
رضا فاضلی در دوازدهم تیر سال ۱۳۱۴ در عودلاجان تهران به دنیا آمد. وی دوران کودکی اش را در خیابان اسماعیل‌بزّاز کوچه صالحی گذرانده‌است. دوران ابتدایی را در مدارس نوشیروان و خیام گذراند و دوره متوسطه را در دبیرستان‌های پهلوی و فرخی بپایان رسانید.
پس از استخدام در نیروی هوایی شاهنشاهی ایران و گذشت یکسال آموزش در شهریور ۱۳۳۲ تهران را ترک کرد و پس از هشت سال به کشورهای حوزهٔ خلیج فارس، مصر، و لبنان مهاجرت و سپس از سال ۱۹۵۴ تا ۱۹۵۹ در کشورهای فرانسه، آلمان، انگلیس، و در نهایت آمریکا به کار و تحصیل مشغول گردید.
وی پس از بازگشت به ایران به خاطر داشتن پیشینه سیاسی به سوی شغل آزاد رفت و سپس وارد سینما شد. با فیلم «خانم عوضی گرفتی» کار خود را در سینما شروع کرد و تا سال ۱۳۵۶ در هفده فیلم ایرانی بازی، در یک فیلم کارگردان و در یک فیلم تهیه‌کننده و کارگردان بود. آخرین فیلم او سفر سنگ به کارگردانی مسعود کیمیایی در سال ۱۳۵۶ بود.وبگاه IMDb
پس از انقلاب مجدداً ایران را ترک کرد و خود را به اروپا رسانید. به محض دریافت پناهندگی در لندن با همراهی دوستانش سازمان کی‌وی‌سی (K.V.C) را در خیابان کنزینگتن (Kensington) دایر نمود. وی در طول سال‌های ۱۹۸۱ تا ۱۹۹۰ پنجاه و دو نوار ویدئوئی را علیه جمهوری اسلامی منتشر نمود. از این مجموعه با عنوان «واریته آخوندی» نام برده می‌شود. در این مجموعه فیلم‌ها بازیگرانی با پوشش شبیه‌سازی‌شده با مقام‌های جمهوری اسلامی برنامه نمایشی طنز اجرا می‌کنند.
در ۲۸ مرداد ۱۳۶۵ برابر با ۱۹ اوت ۱۹۸۶ با انفجار بمبی در محل کار او در لندن پسر ۲۲ ساله‌اش بیژن کشته شد.
در بهار ۱۹۹۲ به توصیه پلیس انگلیس خاک آن کشور را ترک و به آمریکا رفت و تا سال ۲۰۰۱ که شهروندی آمریکا را به‌دست نیاورده بود اجباراً در شرق آمریکا در دهکدهٔ دور افتاده‌ای زندگی می‌کرد. وی از سال ۲۰۰۱ بقیهٔ عمر خود را در شهر لس آنجلس آمریکا زندگی کرد.
سرگذشت رضا فاضلی از ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ تا ۲۸ مرداد ۱۳۶۵ در کتابی به نام بازمانده توسط شرکت First Book در سال ۲۰۰۱ در آمریکا بچاپ رسید.
رضا فاضلی در ۲۴ فروردین ۱۳۸۸ در سن ۷۴ سالگی درگذشت. نقل قول همیشگی او در پایان صحبت‌هایش این بود:
پس از دریافت شهروندی آمریکا با کمک دوستانش تلویزیون آزادی را در نوامبر ۲۰۰۲ راه‌اندازی کرد. این شبکه تا بیست و هفتم ژانویه ۲۰۰۵ به‌طور ۲۴ ساعته از طریق ماهواره پخش می‌شد. از ماه ژوئیه ۲۰۰۵ رضا فاضلی به دعوت امیر شجره به شبکه تلویزیونی پارس دعوت شد و پس از اتمام همکاریش با تلویزیون پارس، به دعوت شهرام همایون به تلویزیون کانال یک رفت و تا ۲۰۰۹ همکاری خود را با پخش برنامه «نوید آزادی» که از تلویزیون آزادی شروع شده بود ادامه داد.
ببر سفید گونهٔ جهش‌یافتهٔ مغلوب از ببر بنگال است که گه‌گاه در طبیعت در آسام، بنگال، بیهار و به‌ویژه ریوا دیده‌می‌شود.McDougal, C. (1977) "The Face of the Tiger". Rivington Books and André Deutsch, London.
در بسیاری از باغ‌وحش‌های هند، ببرهای سفید زندگی می‌کنند. در باغ وحش شهر اوریسا ۳۴ ببر سفید زندگی می‌کنند که نخستین آن‌ها در سال ۱۹۸۰ به دنیا آمده است."Nandankanan – Garden of God – About Nandankanan". nandankanan.org.
در شهر الجزیره پایتخت کشور الجزایر، ۲ ببر سفید نر و ماده زندگی می‌کنند که در ژوئیه ۲۰۱۴ از گابون خریداری شدند.Belkhiri, Farida (23 July 2014) "Djazairess : Des tigres blancs au parc de Ben Aknoun". "Djazairess".
در باغ وحشی در ترینیداد و توباگو یک ببر نر و یک ببر ماده زندگی می‌کنند که در ۱۵ ژوئن ۲۰۱۵ ببر ماده ۲ توله به دنیا آورد.Tigers and Lions Arrive Safely! . Zoological Society of Trinidad and TobagoConnely, Corey (11 January 2015) "Rajasi has 2 cubs". Trinidad and Tobago's Newsday.
در باغ وحش لیسبون کشور پرتقال یک ببر سفید نر و یک ببر سفید ماده و ۳ تولهٔ آن‌ها که ۲ ماده و یک نر هستند زندگی می‌کنند."Nasceram três tigres-brancos no Zoo – Portugal – DN" . "DN". 2 March 2011LisbonProject. "Jardim Zoológico de Lisboa – Tigre-branco" . zoo.pt.
در باغ وحش شهر گیور مجارستان، ۲ ببر سفید زندگی می‌کنند.http://www.telegraph.co.uk/news/earth/wildlife/11488982/Rare-white-tiger-cubs-make-appearance-at-zoo-in-Hungary.html
در باغ وحش شهر کلایپدا لیتوانی ۸ ببر سفید زندگی می‌کنند.
پایانه چاتراپاتی شیواجی همچنین با نام سابق پایانه ویکتوریا، پایانه ترمینال راه‌آهن در کلان‌شهر بمبئی است که در دوران امپراتوری بریتانیا بر شبه‌قاره هند، توسط دولت وقت بریتانیا ساخته شد.
پایانه چاتراپاتی شیواجی یا ایستگاه مرکزی قطار ویکتوریا توسط معماری انگلیسی به نام فردریک ویلیام استیونز در سبک گوتیک طراحی شد.. Retrieved on 2008-12-03. ساخت پایانه راه‌آهن بمبئی در سال ۱۸۷۸ میلادی، آغاز شد و در سال ۱۸۹۷ میلادی پایان یافت. این بنای زیبا یکی از بناهای دیدنی دوران استعمار بریتانیا است و به عنوان نمونه کاملی از سبک گوتیک در معماری شناخته می‌شود پایانه راه‌آهن بمبئی به طور رسمی در سال‌روز تاجگذاری ویکتوریای اول، ملکه بریتانیا و شهبانوی هند افتتاح شد.Victoria Terminus, Bombay ("Metropolitan Museum of Art") و به افتخار ملکه ویکتوریا، پایانه راه‌آهن بمبئی به نام «پایانه ویکتوریا» نام‌گذاری شد.
دولت هند پس از استقلال هند از امپراتوری بریتانیا و در سال ۱۹۹۶ میلادی، براساس سیاست نام‌گذاری معابر و اماکن به نام اهالی هند، نام «پایانه ویکتوریا» را به افتخار چاتراپاتی شیواجی، بنیان‌گذار امپراتوری مراتا، هند در سده ۱۷ (میلادی)، به «پایانه چاتراپاتی شیواجی» تغییر نام داد.
در تاریخ ۲ ژوئیه ۲۰۰۴ میلادی، پایانه چاتراپاتی شیواجی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت جهانی رسید. ثبت این مکان در فهرست یونسکو به دلیل تلفیق دو فرهنگ در زیر یک سقف بود. طراحی احیاء شده از سبک ویکتوریایی انگلستان و هنر سنتی معماری هند که نمونه‌ای بی‌نظیر را در سراسر جهان خلق کرد.
در تاریخ ۲۶ نوامبر ۲۰۰۸ میلادی، پایانه چاتراپاتی شیواجی، یکی از اهداف رشته عملیات‌های تروریستی در بمبئی بود.Dozens still held hostage in Mumbai after night of terror attacks ("The Guardian")
قفقاز جنوبی که روس‌ها بدان ماورای قفقاز می‌گویند، نیمه جنوبی سرزمین قفقاز است. قفقاز ناحیه‌ای میان دریای خزر و دریای سیاه است که به دو بخش قفقاز جنوبی (ماورای قفقاز) و قفقاز شمالی تقسیم می‌شود.
قفقاز جنوبی شامل کشورهای جمهوری آذربایجان، ارمنستان، گرجستان و بخش‌هایی از شمال باختری ایران و شمال خاوری ترکیه کلاً به مساحتی حدود ۳۵۰٬۰۰۰ کیلومترمربع و جمعیتی حدود ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر است.
قفقاز جنوبی در طول تاریخ حکومت‌های گوناگونی را به خود دیده‌است. جنگ‌های ایران و روسیه در اوایل قرن نوزدهم میلادی بر سر حکومت بر این منطقه درگرفت. در این جنگ‌ها امپراتوری روسیه به پیروزی رسید. با پیروزی امپراتوری روسیه، سرزمین‌های این ناحیه، ضمیمه خاک امپراتوری روسیه شد. پس از انقلاب ۱۹۱۷ روسیه و تشکیل اتحاد جماهیر شوروی، این سرزمین‌ها به صورت جمهوری‌های شوروی درآمد.
پس از فروپاشی شوروی، سه کشور جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان بر این ناحیه حکومت می‌کنند.
این منطقه که در حاشیه ایران، روسیه و ترکیه واقع شده‌است، قرن‌ها عرصه رقابت‌های سیاسی، نظامی، مذهبی و فرهنگی و توسعه طلبی بوده‌است. قفقاز جنوبی در طول تاریخ خود تحت کنترل امپراتوری‌های مختلفی از جمله امپراتوری هخامنشی، نوآشوری، اشکانی، رومی، ساسانی، بیزانسی، مغول، عثمانی، صفوی، افشاری، قاجار و روسیه بوده‌است. امپراتوری‌هایی که همگی اعتقادات و فرهنگ‌های خود را معرفی کردند. در طول تاریخ، بیشتر قفقاز جنوبی معمولاً تحت سلطه مستقیم امپراتوری‌های مختلف مستقر در ایران بوده‌است. در طول قرن نوزدهم، ایران قاجار مجبور شد این منطقه (در کنار قلمروهای خود در داغستان، قفقاز شمالی) را در نتیجه دو جنگ روسیه و ایران در آن قرن به‌طور غیرقابل برگشت به روسیه امپراتوری واگذار کند.
پادشاهی‌های باستانی منطقه شامل کولخیس، اورارتو، ایبریا، ارمنستان و آلبانی و غیره بودند. این پادشاهی‌ها بعداً در امپراتوری‌های مختلف ایرانی از جمله امپراتوری هخامنشی، امپراتوری اشکانی و ساسانی گنجانده شدند که طی آن‌ها دین زرتشتی به دین غالب در منطقه تبدیل شد. با این حال، پس از ظهور مسیحیت و تبدیل پادشاهی‌های قفقاز به دین جدید، دین زرتشتی رواج خود را از دست داد و تنها به دلیل قدرت و نفوذ ایران در منطقه باقی ماند؛ بنابراین، قفقاز جنوبی نه تنها به منطقه همگرایی نظامی، بلکه مذهبی نیز تبدیل شد که اغلب به درگیری‌هایی با امپراتوری‌های متوالی ایرانی (و بعداً امپراتوری‌های تحت حکومت مسلمانان) از یک طرف و امپراتوری روم (و بعداً امپراتوری بیزانس) منجر شد.Timothy C. Dowling Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond p 728-730
محمّد صادقی اصفهانی، معروف به صادقی تهرانی (زادهٔ ۱ فروردین ۱۳۰۵ در تهران – درگذشتهٔ ۱ فروردین ۱۳۹۰ در قم) فرزند خطیب مشروطه‌خواه، رضا لسان‌المحققین بود. صادقی از مراجع تقلید شیعه و مفسران و مترجمان قرآن بود و از ابوالقاسم خویی حکم اجتهاد داشت.سایت جامعة علوم القرآن وی دارای مدرک دکتری الهیات و معارف اسلامی و نیز چهار مدرک لیسانس فقه، حقوق، علوم تربیتی، و فلسفه و کلام از دانشکدهٔ معقول و منقول (الهیات و معارف اسلامی) دانشگاه تهران بود.ترجمان وحی - مقدمه - انتشارات شکرانه - چاپ اول ۱۳۸۵
صادقی تهرانی در یکم فروردین ۱۳۹۰ درگذشت و پس از اقامه نماز توسط اشکوری در حرم فاطمه معصومه، روز سوم فروردین در قبرستان باغ بهشت قم به خاک سپرده شد.
سید علی خامنه‌ای در پیام تسلیتی که خطاب به مهدی مصطفوی، قائم مقام اسبق وزارت امور خارجه و داماد صادقی صادر کرده بود، از صادقی به عنوان عالمی متفکر یاد کرد.پیام تسلیت درپی درگذشت آیت‌الله حاج شیخ محمد صادقی تهرانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای
در ۱۵ اسفند ۱۳۹۲، همایشی با عنوان بیداری قرآنی با محوریت بررسی اندیشه‌های قرآنی صادقی تهرانی در دانشگاه مفید قم برگزار شد.
صادقی تهرانی در تفسیر قرآن، مانند استادش محمد حسین طباطبایی از روش قرآن به قرآن استفاده می‌کرد. وی در ابعاد فقهی، حدیثی، فلسفی، کلامی، عرفانی… و حتی ادبیات عرب، به خود قرآن، تمسک نموده و مخصوصاً آیات الاحکام را در تفسیر خود، مورد بررسی خاصی قرار داده‌است.
او بر مبنای مکتب فقهی‌اش یعنی «فقه گویا» فتوا می‌داد؛ در حالی که بیشتر فقیهان معاصر شیعی بر اساس فقه پویا و فقه سنتی فتوا می‌دهند. وی ملاک اصلی حجیت شرعی را فقط قرآن می‌دانست؛ علم رجال را ملاک نمی‌دانست و بین دو حدیث که یکی معتبر، ولی بر خلاف قرآن، و دیگری، ضعیف، اما موافق قرآن باشد، حدیث دوم را می‌پذیرفت.
صادقی در کتاب اصول الاستنباط خود، قرآن و سنت را معیار اصول استنباط فقهی می‌داند. از دیدگاه وی قرآن و سنت، با هم تطابق دارند و محور احکام اخلاقی، عقیدتی، فردی، اجتماعی، عبادی و سیاسی…، قرآن بوده و در رتبه دوم، سنتِ منطبق با قرآن است. بر حسب نصوص، فقط قرآن، مشرِّع و نیز دلیل شرعی است.
او با این شیوه، بقیهٔ مبانی استدلال و استنباط فقهی مشهور شیعه و اهل سنت، از جمله، عقل مطلق (خودبنیاد)، اجماعِ خلافِ قرآن و شهرتِ متضاد با قرآن، سیره علما، خبر واحدِ مخالفِ قرآن، قیاس، استحسان و استصلاح… را با استدلال به قرآن، مردود می‌داند.
محمد صادقی تهرانی در تفسیر الفرقان، فلسفه‌ای را که بر مبنای منطق علمی بنا شده پر از غلط می‌داند. وی ۶۶ مطلب از اختلافات بین عالمان منطق را نقل می‌کند که میرزا مهدی اصفهانی آن‌ها را استخراج کرده‌است.صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، ج۱۲، ص ۳۷ روایت صادقی از ۶۶ تناقض منطق بشری از دیدگاه میرزا مهدی اصفهانی، منحصربه‌فرد بوده و در کتاب‌های شناخت‌نامهمجموعه نویسندگان، شناخت نامه فقیه اهل بیت، میرزا مهدی اصفهانی، مؤسسه معارف اهل بیت و اندیشه‌نامهمجموعه نویسندگان، اندیشه‌نامه فقیه اهل بیت، میرزا مهدی اصفهانی، مؤسسه معارف اهل بیت میرزا مهدی اصفهانی، مطلبی درین باره نیامده است. صادقی (با اینکه مدت کوتاهی شاگرد میرزا بوده) گفته که این مطالب را از یکی از شاگردان میرزا نقل کرده؛ اما نام این شاگرد را ذکر نکرده‌است.
صادقی تهرانی با اینکه با نظام پهلوی، به شدّت، مخالف بود و در آن دوره، فعالیت‌های سیاسی داشت و از شاگردان روح‌الله خمینی بوده و از سوی ساواک نیز به‌طور غیابی به اعدام محکوم شده بود، پس از انقلاب ۱۳۵۷، از منتقدان نظریه «ولایت فردی فقیه» و ولایت مطلقه فقیه شد.
وی به ولایت شورایی فقیهان در عصر غیبت کبرا معتقد بود، آن‌هم شورایی که با رأی مردم انتخاب نشود؛ زیرا اعتقاد داشت که در هر انتخاباتی رأی‌دهندگان باید در آن موضوع، تخصص داشته باشند؛ پس، رأی غیر تخصصی را حرام می‌دانست و موافق برگزاری انتخابات به صورت معمول نبود. درین خصوص می‌گفت:
داماد وی گفته‌است که او تا آخر عمر، حامی انقلاب اسلامی ایران بوده و همواره با علی خامنه‌ای همراه بود؛آیت‌الله صادقی تهرانی تا آخرین لحظات عمر همراه با رهبر انقلاب بود خبرگزاری فارس هر چند این ادعای دامادش، با توجه به انتقادات صادقی تهرانی به حکومت وقت و نیز رفاقتش با مراجع تقلید منتقدی مثل حسین علی منتظری... چندان درست به نظر نمی‌رسد.
وی دربارهٔ سرکوب مراجع تقلید مردمی، و هواداران دیگر عقاید توسط حکومت جمهوری اسلامی، گفته بود:
صادقی تهرانی در دیدار با برخی از افراد، با خشم، به عمامه‌اش دست می‌زند و می‌گوید: