moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
تپه اک ۲ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، کیلومتر۱ جاده اک به خرم آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قازان داغی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای قازان داغلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قبرستان گبری مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، کیلومتر۱ قره کوسلر به آقچه کند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کاظمیه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای اک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه فارسجینقزوین مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای فارسجین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در این تپه ابینه تاریخی دو قبر تاریخی منصوب به امامان رافضی وجود دارد.
تپه ولازجرد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای ولازجرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قادلی ورازان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، ۳ کیلومتری جاده افچه کند به قره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه اسفرورین مربوط به دوران‌های تاریخی پیش از اسلام است و در استان قزوین، بخش اسفرورین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه اسفرورین در خیابان تربیت بدنی اسفرورین جنب سالن ورزشی ولایت اسفرورین واقع شده است.
بقعه امامزاده سید علی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای شاردین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه داغلان ۲ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای داغلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه داغلان ۱ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای داغلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قره باغ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای جرندق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه لوشکان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای لوشکان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه جرندق ۱ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای جرندق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دره قبرستان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای قره باغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه حیدریه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، جنوب شرق شهرک حیدریه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه عاشق حصار ۱ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، کیلومتر۱۲ جاده تاکستان به نیکویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه نویل مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای قره داش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه طلائی شورستان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان صالح‌آباد، روستای شورستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چمن سادر مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دامغان، روستای چمنسار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه سر قله دروار مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دامغان، روستای دروار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حسینیه حاجی علی اشرف مربوط به دوره افشار، که در بشرویه، خیابان ملا عبدالله فاضل تونی ۵ واقع شده است.
این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این حسینیه‌، مدور و دارای دو ایوان که به صورت قرینه و به سبک معماری هندی ساخته شده‌اند. دور تا دور این عمارت ایوان‌های کوچکی ساخت شده است.
مسجد دو منار یا مسجد دو مناره مسجدی تاریخی در شهر سقز مربوط به دورهٔ افشاریان و اوایل دورهٔ زندیان است که در خیابان امام خمینی سقز، پشت حسینیه واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
در گذر از ورودیِ مسجد، هشتی قرار دارد؛ مکانی که عمدتاً به صورت هشت‌گوشه یا چهارگوشه است و به‌عنوان مَفصلی برای تغیر جهت بنا شده‌است. در گذر از فضای روشن بیرون به تاریک، نور همیشه حضور دارد. حضور نور در فضاهای درونی چون هشتی و دالان همواره به صورت یک گواه و راهنماست. تاریکی تغییر مقیاس و تغییر ناگهانی شکل و فرم جداره‌ها و سقف بیانگر ورود به جهانی دیگر است. مربع محیطی که به هشت‌ضلعی و سپس شانزده‌ضلعی و تا به دایرهٔ گنبد می‌رسد، فرم عمومی سقف این گونه فضاهاست. اعداد و نسبت‌های موجود در معماری اسلامی، درواقع کثرت به سوی وحدت را با تقسیمات به اَشکال گوناگون امکان‌پذیر می‌سازد. نظم فرم‌یافته در آن نیز حاکی از آشنایی با نظم الهی است. حرکت از مربع به دایره اعجاز اعداد را در قالب فرم و فضا به نمایش می‌گذارد؛ همچنین، این سیر و حرکت داستان تکامل فرم از مربع به دایره است. اگر مکعب یا مربع نماد صورتی از خلقت است که بر تحول دیدن و ترکیب جهت‌های مختلف دلالت دارد، فرم تکامل‌یافتهٔ آن دایره یا گنبد است که از نوع شهود و حضور است که دلالت بر روح دارد و بیانگر حرکت روحانی است که از جسم و صورت آغاز می‌شود. ترنجی‌ها، رسمی‌بندی‌ها و یزدی‌بندی‌های زیر گنبد هشتی با تابش‌های متفاوت نور و پی‌درپی کوچک‌تر شدن و رسیدن به یک نقطه یا خورشید سیر رسیدن به کمال مطلق را به تصویر می‌کشد.رضا شاطریان. "تحلیل معماری مساجد ایران"، ص ۵
دانشسرای مقدماتی پسران مربوط به دوره پهلوی اول است و در اهواز، باغ معین، دانشسرای مقدماتی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساختمان اداره دارایی مربوط به دوره پهلوی اول است و در یزد، خیابان امام خمینی (ره)، محله قلعه کهنه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این اثر در سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵ به همت مدیران امور اقتصادی و دارایی ( آقایان علی نمازی و محمد دهقان منشادی) و مدیران وقت استانداری و میراث فرهنگی مورد بازسازی اصولی قرار گرفته است
بقعه و قدمگاه شاه قطب الدین مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان اندیکا اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.، بین منطقه اندیکا و شیمبار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل فرهادآباد مربوط به دوره زند - دوره قاجار است و در شهرستان قروه، روستای فرهادآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نقش کنده غرقاب مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گلپایگان، روستای غرقاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه رباط زیارت مربوط به دوره ساسانیان تا دوره صفوی است و در شهرستان خواف، ۳۳ کیلومتری جاده خواف به رشتخواه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد و مقبره پیر عمر مربوط به دوره صفوی است و در سنندج، خ، امام، کوچه لشکر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده ولی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان تاکستان بخش ضیاءآباد، خیابان امام، روبروی بانک ملی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مقبره آخوند ملا مربوط به دوره صفوی است و در قزوین، خیابان مولوی، محله آخوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعهٔ شاه سید رضا مربوط به دوره صفوی است و در یزد، خیابان انقلاب، چهارراه دولت آباد، کوچه بندان، محلهٔ چهار منار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این زیارتگاه بقعه‌ای است با گنبدی بلند و به اسلوب گنبدهای دیگر یزد (مانند شاه کمال، گنبد هشت و جز آنها…) که در اساس جزئی از مجموعهٔ بنای مفصلتری بوده‌است که هنوز آثار صفّه و ایوان غربی متصل به آن باقی است.
وسعت گنبد و کلفتی دیوارهای آن (بعد از بقعهٔ سید رکن الدین) از دیگر گنبدهای یزد بیشتر و هر ضلع آن ۹/۲۵ متر و ضخامت دیوارها ۲/۳۵ متر است.
علت انتساب این بنا به مزار شاه سید رضا علی الظاهر به مناسبت وجود سنگ قبری از آن شاه سید رضا نامی است که در ۹۵۵ فوت شده‌است. معلوم نیست که آیا سنگ از آغاز در همین موضع بوده‌است یا آن را از جای دیگری بدین مقام آورده‌اند! مسلم است که بنا از آثار قرون هشتم هجری است و طبعاً ارتباطی با شاه سید رضا ندارد. نمی‌دانیم که بنا با کدام یک از ابنیهٔ مذکور در تواریخ یزد قابل تطبیق تواند بود.
در مورد آن حدس ضعیف این است که بقایایی از مدرسهٔ غیاثیهٔ چهارمنار باشد، و آن مدرسه‌ای بوده که امیر غیاث الدّین علی حسینی وزیر شاه ابواسحاق در سال ۷۴۰ ساخت و خود زیر گنبد آن به خاک سپرده شد.یادگارهای یزد، ایرج افشار، یزد:نیکو روش و انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چاپ دوم، ۱۳۷۴، ج۲، ص۳۴۴
مناره بازار گسکر مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان صومعه‌سرا، روستای مناره بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مناره گسکر در سر راه جاده قدیمی معروف به شاه عباسی است. ارتفاع این مناره ۳۰ متر بوده است که ۱۸ متر آن بر اثر عوامل جوی و زلزله ۱۳۶۹ تخریب شده است.
مسجد شاه عبدالقیوم مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در یزد، خ، انقلاب، محله شاه عبدالقیوم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مدرسه گلستان مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، محله قدیمی بهبهانیها، روبروی اداره بندر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه سوزنگر مربوط به دوره قاجار است و در دزفول، محله قلعه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برج کلاه فرنگی شوشتر مربوط به دوره ساسانیان است و در شوشتر، میدان ۱۷ شهریور، انتهای خیابان بلوار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این برج به همراه ۱۵ اثر تاریخی دیگر شوشتر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید.پرونده نظام آبی تاریخی شوشتر در یونسکوپرونده نظام آبی تاریخی شوشتر در یونسکو
کلاه فرنگی شوشتر کلاه فرنگی بقایای برج ۸ ضلعی در کنار رود شطیط است که بر فراز تپه کوتاهی مشرف به بند میزان ساخته شده‌است. مردم شوشتر این بنا را کلاه فرنگی می‌نامند که بر این باورند جای دیده‌بانی بر پهنه رودخانه و نظارت بر کار کارگران بوده‌است، بنا به نظریه دیگری از این برج بر مقدار و شدت جریان رودخانه نظارت می‌شده‌است.
خانه بلور فروش مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان شهیدرجائی، کوچه گاراژناجی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حسینیه فهادان "جنگل" مربوط به دوره قاجار است و در یزد، محله فهادان "جنگل"، کوچه حسینیه بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حسینیه و میدان وقت وساعت ونخل مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان مسجدجامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
میدان وقت و ساعت از جمله بناهای شگفت‌انگیز که در کتاب تاریخ یزد نگاشته جعفر محمد جعفری از رجال قرن نهم هجری قمری از آن یاد شده برجی بوده که ساعات شب و روز را با صدای زنگ و همچنین آوای خروس و روشن و خاموش شدن چراغ، مشخص می‌کرده‌است.
بنای این برج، در آن روزگار که هنوز ساعت اختراع نشده بود، نشان می‌دهد که سازنده آن با وسایل ابتدایی در پرتو هوش و فراست و ابتکار، دستگاهی می‌سازد، که از هر لحاظ با مقایسه با ساعت‌های امروز که با بهره‌گیری از آخرین پدیده‌های علمی و صنعتی ساخته می‌شود، دست کمی نداشته‌است.
این بنا، در محله وقت و ساعت امروزی واقع بوده و شهرت این محله به وقت و ساعت به واسطه همین برج است که متعلق به رصدی بوده‌است. متأسفانه از رصد اکنون فقط گنبدی برجاست که زیارتگاه شده‌است.
این رصد به وسیله سید رکن الدین محمد قاضی (متوفی در سال ۷۳۲ ه‍.ق) ساخته شده که در عهد خود از رجال بزرگ و معتبر شهر یزد بوده و آثار و عمارات متعدد در آن شهر ایجاد کرده‌است. اکنون قبر سید رکن الدین در شهر یزد از زیارتگاه‌های مشهور است. مهمترین بنایی که از وی در تواریخ ذکر می‌شود، مدرسه و رصد و مسجدجامع یزد است.
مسجد خسروآباد گروس مربوط به دوره زندیه - دوره قاجار است و در شهرستان بیجار، روستای خسروآباد واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع چوبیندر مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان قزوین، روستای چوبیندر واقع شده و این اثر در تاریخ بعد از مرمت اساسی به دست اساتید معماری بومی این ناحیه من جمله معمار اسماعیل شفیعی به همراه حمام باستانی چوبیندر با شمارهٔ ثبت ۲۶۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه امامزاده افضل مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان تاکستان، بخش ضیاءآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل شیخ یا پل قلیچیان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان سنندج، روستای باباریز، بر روی رودخانۀ قشلاق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل شیخ با نام پل قلیچیان نیز شناخته می‌شود. از آنجا که این پل به وسیلۀ فردی به نام حاج شیخ شکرالله شهبازی مرمت شد، به نام پل شیخ شهرت یافته‌است.زارعی، ۱۳۸۱، ص ۱۲۶.
پل شیخ در فاصلۀ ۲ کیلومتری از شمال شهر سنندج، و در مسیر جادۀ آسفالتۀ روستاهای باباریز و روستای قلیچیان، بر روی رودخانۀ قشلاق احداث شده‌است. این پل در مسیر ارتباطی سنندج به سمت بیجار و زنجان قرار دارد.زارعی، ۱۳۸۱، ص ۱۲۶.
تاریخ دقیق ساخت پل و نام بانی آن مشخص نیست، اما با توجه به فرم ساخت و شیوۀ اجرای معماری طاق‌ها و پایه‌ها گمان می‌رود که پل شیخ در دوران قاجار ساخته و در دوره‌های بعد مرمت شده‌باشد.زارعی، ۱۳۸۱، ص ۱۲۶.
پهنای پل شیخ ۵/۳ و ارتفاع آن از کف رودخانه ۶/۷ متر است. پل شیخ دارای ۶ دهانه است که از این میان ۴ دهانۀ میانی بزرگ‌تر از دو دهانۀ کناری است. دهانه‌های پل دارای قوس‌هایی از نوع رومی و جناغی (پنج و هفت) است.زارعی، ۱۳۸۱، ص ۱۲۶.
در دوران پهلوی اول سه دهانه از شش دهانۀ پل بازسازی شد.زارعی، ۱۳۸۱، ص ۱۲۶.
قلعه گردکوه یا دژ گنبدان از قلعه‌های مهم اسماعیلیان الموت است و در دامغان ، در۱۵کیلومتری شهر دامغان در نزدیکی روستای حاجی‌آباد رضوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کوهی که قلعه گردکوه بر آن بنا شده درست به شکل گنبد است و احتمالاً به همین خاطر آن را به این نام نامیده‌اند.
ارتفاع تقریبی این کوه هزار متر و طول آن در حدود نیم کیلومتر است.
از لحاظ موقعیت طبیعی یکی از قدیمی‌ترین پناهگاه‌هایی است که در دوره‌های مختلف تاریخی مورد استفاده اقوام مختلف قرار گرفته و از قدیم اهمیت به خصوصی داشته است.
قلعه گردکوه یکی از مهم‌ترین پناه گاه‌های مستحکم و غیرقابل تسخیر فرقه اسماعیلیه در ایران بوده‌است. درسمت مشرق گردکوه نشانه ساختمان مستحکمی با سه آب‌انبار به جامانده است که گودی آن به علت این که به مرور پر شده دقیقاً معلوم نیست.
سه آب‌انبار مسقف می‌باشد که در قسمت جنوبی دژ واقع شده و هر سه به هم راه دارند و آب آنها از چشمه پیخار، به وسیله جویی که قبلاً وجود داشته تأمین می‌شده است.
چند عمارت در نقاط مختلف کوه به منظور دیده بانی ساخته شده بودو حوض‌هایی در کنار آن‌ها درست کرده بودند. تمام این ساختمانها به غیر از یک ساختمان، همه از سنگ و ساروج بنا شده و کوه را به صورت قلعه پابرجایی درآورده است. راه صعود به این کوه از سمت مشرق بوده و پیوسته زیرنظر دیده بانان قلعه قرار داشته است. در گردکوه کلیه وسایل زندگانی برای عده نسبتاً زیاد در مدت زیادی فراهم بوده و قطعه‌های سنگ آسیای دستی و شکسته‌های ظروف سفالی و سایر چیزها که اکنون در آن جا مشاهده می‌شود، تأکید کننده این مطلب است.
گرد کوه آخرین قعله و پایگاه اسماعیلیان بود که بدست مغولان در سال (۶۶۹قمری - ۱۲۷۰ میلادی) سقوط کرد.
پس از سقوط اسماعیلیه گرد کوه به دست فرمانروایان مغول افتاد، در سال (۷۸۶ ه‍. ق) فردی به نام امیر ولی در یک درگیری با سپاه تیمور لنگ، گرد کوه را از تیموریان گرفت وجزو قلمرو خود قرار داد، ولی اندکی بعد در استرآباد از لشکر تیمور شکست خورد و زن و فرزندانش را به گردکوه آورده و خود فرار کرد، از سال (۸۰۰ ه‍. ق) به بعد قلعه روبه ویرانی نهاده و اهمیت خود را از دست داد.
قلعه منصور کوه مربوط به اسماعیلیه‌است و در شهرستان دامغان، روستای منصور کوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
قلعه سر فیروزآباد مربوط به اواخر دوره ساسانیان است و در شهرستان اسلام‌آباد غرب، روستای فیروزآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بنای توفیقی مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی است و در زنجان محله غریبه بالا (محله «خرابه رجی») واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمارت توفیقی در ابتدا محل زندگی حاج علی‌اکبر توفیقی بوده است، که در سال ۱۳۰۰ رئیس بلدیه شهر یا شهردار زنجان بود. این بنای دو طبقه در بافت قدیمی شهر واقع شده و به لحاظ سبک معماری به سیاق الگوی متقارن معمول دوران قاجار ساخته شده است.عمارت توفیقی رسانهمجازی نگاه
بقعه شیخ شعیب مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در خنج، محله شعیبی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شاه فیروز بنایی است تاریخی مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در ۱۴ کیلومتری جنوب شرقی سیرجان در استان کرمان واقع شده که در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این بنادرفاصله پنج کیلومتری جنوب شرقی قلعه سنگ سیرجان درنزدیکی روستای وحدت آباد برفراز صحره ای ازسنگ سبز تیره به ارتفاع ۳۰مترواقع شده ودرمحل به نام شاه فیروز معروف است. بنای این آرامگاه که امروزه به صورت نیمه ویرانه درآمده عبارت است از یک بنای هشت ضلعی که طول هریک از اضلاع داخلی آن ۲واضلاع خارچی آن ۴ متراست. درمیانه بنا ودردل صخره قبری به طول ۵-۲متروعرض ۶۳ سانتی متروعمق ۴۰ سانتی متر حفرشده است. متاسفانه سنگ قبرآرامگاه از بین رفته ونمی توان از هویت فرد دفن شده وتاریخ احداث بنا اطلاع دقیقی به دست آورد. مردم محلی بنای شاه فیروزراآرامگاه لوکایجاربین عضدالدوله ویافرزند اومی دانند که براثر خوردن گوشت شکاردرشکارگاه درگذشته وبرفراز این صخره دفن شده است. باتوجه به شیوه معماری به نظر می رسد که این بنامتعلق به دوره ایلخانی قرون هشتم ونهم هجری باشد . عملیات بازسازی ومرمت این بناطی سالهای اخیربه همت سازمان میراث فرهنگی استان کرمان آغاز شده است.
این اثر شامل یک ساختمان چهار طاقی آجری با هشت ستون، و سقفی گنبدی است که بر روی این ستونها زده شده. این بنا بر بالای تپه‌ای در دوازده کیلومتری جنوب شرقی سیرجان و در کنار جادهٔ سیرجان -بافت، در سه کیلومتری شرق امامزاده علی و قلعه سنگ قرار دارد.
آجرهای این بنا به شکل مربع می‌باشند و مردم این نواحی نقل می‌کنند که در ساختمان آن از شیر شتر استفاده شده تا بنا محکم ساخته شود و پا بر جا بماند.
در اطراف آن، و در تمام سطح تپه‌ای که بنا بر روی آن ساخته شده، قسمتهای شکسته و باقیماندهٔ ظروف سفالی به چشم می‌خورد و وجود تمدنی عظیم را در این نواحی نشان می‌دهد. چهار ستون از این ساختمان خراب شده و فرو ریخته، اما سقف آن هنوز بر روی چهار ستون مستحکم دیگر باقیمانده است.
مسجد حاج هادی قمشه‌ای مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرضا، خیابان حکیم الهی، میدان جدیدحکیم الهی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ارگ حکومتی صفوی مربوط به سدهٔ پنجم تا سیزدهم است و در اصفهان، غرب میدان امام، بدنه غربی میدان تا چهارباغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه ابوالحسن زید بیهقی آرامگاه منسوب به ظهیرالدین ابوالحسن علی بن ابی القاسم زید بیهقی مشهور به ابن فُندَق است. این بنا مربوط به دوره معاصر است و در ۳۵ ک جنوب شهرستان سبزوار، غرب ششتمد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نقشه و طرح بنای یادبود از حسین جودت است و انجمن آثار ملی در سال ۱۳۵۳ آن را ساخت.
تپه اک ۳ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان تاکستان، کیلومتر۱ جاده اک به خرم‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سیمکه کوه در شهرستان تاکستان، روستای قره باغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بنای امامزاده محمد (صفورا) در قم، خیابان خاکفرج، جنب بیمارستان خیریه الهادی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه آقچه کند در شهرستان تاکستان، روستای آقچه کند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه عید علی در شهرستان تاکستان، روستای یام چشمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه عاشق حصار ۳ در شهرستان تاکستان، کیلومتر۱۲جاده تاکستان به نیکویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه علی کام و بقعه علی کام در شهرستان شوشتر، روستای گاومیش آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمارت کلاه فرنگی (بی‌سیم) مربوط به دوره پهلوی است و در تهران، خیابان دکترشریعتی، مقابل خیابان شهید قندی، داخل محوطه وزارت ارتباطات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۳ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده طیب و طاهر مربوط به دوره تیموریان و در شهرستان قم، در کنار جاده قم به سراجه واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد شیشه مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان حکیم، کوچه باغ قلندرها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مدرسه شیشه مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان حکیم، کوچه باغ قلندرها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کاروانسرای صفوی سجزی مربوط به دوره صفوی است و در سجزی، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
ماکسیم سیرو، مجموعه نفیس راه‌های باستانی ناحیه اصفهان این کاروانسرا را معرفی و بخش‌هایی از آن را توصیه کرده‌است،
برخلاف روایت‌های محلی که این بنا را به مانند بسیاری از نمونه‌های مشابه آن را به شاه عباس نسبت دادند ماکسیم سیرو معتقد است ساخت این بنا به احتمال زیاد به دوران قبل از شاه عباس و مربوط دوران شاه اسماعیل دوم است.
کاروانسرای برسیان مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اصفهان، روستای برسیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
درباره کاروانسرای برسیان:
در روستای برسیان و در سمت غرب مسجد جامع برسیان، کاروانسرای عباسی برسیان قرار دارد که با توجه به ساختار و شالوده ی آن سال ساخت این کاروانسرا به دوره ی صفویه بر می گردد، یعنی حدود سه یا چهار قرن بعد از ساخته شدن مسجد جامع که در سال 491 هجری قمری می باشد. در چهار طرف حیاط این کاروانسرا که تا 30 سال پیش هم مورد استفاده قرار می گرفت 22 اتاق ساخته شده و در چهار گوشه ی آن شترخانه و بارانداز وجود دارد. این کاروانسرا برای اقامت کسانی که برای عبادت به مسجد می آمدند یا برای کسانی که از شاهراهی که از کنار روستا می گذشت عبور می کردند ساخته شد. روستای تاریخی برسیان در شرق اصفهان در جلگه ی رودخانه ی همیشه زنده ی زاینده رود، در فاصله ی 35 کیلومتری شهر اصفهان و در پایان منطقه سر سبز برآن شمالی در ناحیه ی شرق اصفهان قرار گرفته است.
کاروانسرای کوهپایه مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کوهپایه، کیلومتر ۷۴ جاده اصفهان کوهپایه نایین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای کوهپایه به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
روستای اشتبین مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان جلفا، کناررود خانه ارس، روستای اشبتین واقع شده‌است.
روستای پلکانی اشتبین، از توابع بخش سیه‌رود و دهستان نوجه‌مهر شهرستان جلفا است و از مجموعه سه آبادی به نام‌های هراس، سیاوشان و جعفرآباد تشکیل شده‌است که پس از گذر از جلفا، روستای سیه رود، نوردوز، کردشت از سه راهی هراس به روستای اشتبین وارد می‌شوند و فاصله روستا از جاده اصلی و مرزی سیه رود-خداآفرین حدود ۷ کیلومتر می‌باشد و راه ارتباطی روستای اشتبین با اطراف، از طریق جاده ایست که از سمت مرز نوردوز و کردشت به طرف روستا می‌آید.
برخی از کارشناسان دربارهٔ علت نام‌گذاری این روستا به اشتبین می‌گویند، این روستا از ترکیب سه روستای همجوار به نام‌های «هراس»، «جعفرآباد» و «سیاوشان» تشکیل شده و از این رو «اوشتبین» مرکب از دو کلمه «اوش» به معنی عدد سه و «تبین» به معنی طایفه در زبان تاتی تشکیل گردیده‌است و همچنین اکثریت مردم این روستا علت نامگذاری روستا را قرارگیری آن در میان سه کوه بلند می‌دانند، نام روستا از ترکیب دو کلمه «اوش» به معنی عدد سه و «بیین» به معنی میان گرفته شده‌است
روستای اشتبین که همچون نگینی سرسبز و زیبا می‌باشد، به دلیل شیب تند کوه، دارای خانه‌هایی با معماری پلکانی است به طوری که حیاط یک خانه سقف خانه‌ای دیگر می‌باشد و خانه‌های قدیمی این روستا به شیوه معماری دوره صفویه و قاجاریه ایجاد گشته‌است.
نرده‌ها، سرستونهای منقش، ارسی‌ها و پنجره‌ها همه آثاری هنری هستند و تزئینات در شکل‌گیری معماری زیبای این روستا نقش بسیار مهمی دارد.
خانه سلمانزاده از خانه‌های قدیمی داخل روستا می‌باشد که با توجه به کتیبه موجود در سردر بنا، قدمت این خانه به دوره صفوی و سال ۹۷۷ هجری قمری می‌رسد که به نام آخرین مالک آن سلمانزاده نامیده می‌شود و دارای ۳۰۵ مترمربع مساحت می‌باشد که چندین کتیبه به خط ثلث مربوط به زمان شاه طهماسب صفوی، گورستان قدیمی، کتیبه‌های مرمرین مربوط به قرن‌های نهم و دهم هجری و مقبره حکیم ابولقاسم نباتی حکایت از پیشینه تاریخی و فرهنگی این روستای تاریخی دارد.
این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
امامزاده سید ناصرالدین از نوادگان محمد بن علی پیشوای پنجم شیعیان است.
معماری این بنا مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در تهران، ضلع غربی خیابان خیام، بین ۱۵ خرداد و میدان محمدیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مدرسه صدر بازار مربوط به دورهٔ قاجار است و در اصفهان، بازار بزرگ، بازارچه نو، بازار دارالشفا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مدرسه صدر بازار یکی از مدارس علمیه اصفهان با سابقه و بنای تاریخی است. این مدرسه با اراده و همت محمدحسین خان صدر اصفهانی، صدر اعظم فتحعلی شاه قاجار در قطعه زمینی در حدود ۹۰۰۰ متر در اواسط نیمهٔ اول قرن سیزدهم ساخته شده‌است.
مدرسه علمیه صدر بین سال‌های ۱۲۲۰ تا ۱۲۲۹ قمری در زمینی به مساحت ۹۰۰۰ مترمربع و با الگوگیری از مدرسه چهارباغ در یک طبقه پایه‌گذاری و در طبقه اول ۵۸ حجره و شش حجره هم در طبقه دوم بنا گردید.
در سه طرف، ایوان بزرگ با سقف بلند به عنوان مدرسه ساخته شد. در طرف غربی مدرسه به جای ایوان، کتابخانه‌ای در زمان آیت‌الله خراسانی تأسیس گشت. شکل حجره‌ها و ایوان‌های جلوی آن‌ها و مدرسه‌ها (ایوان‌های بزرگ با سقف بلند) و حیاط بسیار وسیع و باغچه‌های متناسب و نسبتاً بزرگ، بسیار جالب و نشانه بلندنظری و همت والای بانی مدرسه است. معماری، طرح و نقشه مدرسه موجب جلب توجه و از آثار هنر و اندیشه و ابتکار مردم باهوش و هنرمند و مبتکر اصفهان در نیمه اول قرن سیزدهم می‌باشد. همچنین درختان کاج کهن و بسیاربلند بر زیبایی مدرسه افزوده‌است.
در حدود سال ۱۳۸۵ قمری در پشت مدرسه بزرگ شمالی سالنی بزرگ برای تدریس و همچنین اقامه نماز جماعت تأسیس گردید.
در سال ۱۳۶۶ شمسی طرح طبقه فوقانی و احداث بیش از چهل باب حجره و ایوان‌های مقرنس شده و سه باب مدرسه در زوایای فوقانی همچنین ساختمانی در سه طبقه با زیربنای تقریبی ۳۰۰۰ مترمربع به منظور کتابخانه و سالن اجتماعات تهیه و اجرا گردید. کتابخانه مدرسه صدر بازار که به جای کتابخانه قدیمی تأسیس شد با حدود ۲۰۰۰۰ هزار جلد کتاب حوزوی و متنوع و بیش از ۱۰۰۰ نسخه کتاب خطی و چاپ سنگی، گنجینه‌ای گرانبها را در خود جای داده‌است.
از سال ۱۳۸۶ شمسی نیز با همت مدیر مدرسه حجت‌الاسلام تمنایی و با درآمد حاصل از موقوفات مدرسه، تعمیرات اساسی و قابل توجهی صورت گرفت که این اقدامات کمی و کیفی در جهت رفاه هرچه بیشتر روحانیون و طلاب مدرسه و همچنین تجهیز مدرسه به امکانات مورد نیاز و زیبایی بیش از پیش مدرسه بوده‌است که همچنان در حال انجام است.
از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۸ شمسی مرمت‌هایی از قبیل نمازخانه و ایوان مربوطه، کاشی‌های هفت‌رنگ کتیبه ایوان‌های شرقی و غربی و مرمت سرویس‌های بهداشتی ضلع‌های شمال شرقی و جنوب غربی مدرسه توسط دفتر فنی مهندسی مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه اصفهان صورت گرفته‌است.
سنگاب نفیسی را حاج محمدابراهیم در سال ۱۲۷۵ قمری وقف مدرسه نموده که هم‌اکنون در ایوان غربی قرار دارد. در لبه این سنگاب با خط خوش نستعلیق این بیت را نقش کرده‌اند:
از محصلین و مدرسان مشهور این مدرسه می‌توان افراد زیر را نام برد:
کلیسای انجیلی حضرت پطرس مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان امام خمینی (سپه)، خیابان سی تیر (قوام السلطنه) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه و مدرسه علمیه معیّر مربوط به دوره قاجار است که وابسته به حوزه علمیه تهران می باشد و در ، خیابان خیام، نرسیده به میدان محمدیه، کوچه آب‌انبار واقع شده.
و تولیت این مدرسه علمیه محمدباقر تحریری است.
این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سقاخانه گذر قلی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان خیام، محله سنگلج، گذرقلی، نبش سه راه بازارچه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تاریکه بازار مربوط به دوره قاجار است و در کرمانشاه، محله فیض‌آباد، حدفاصل خیابان مدرس و جلیلی، کوی نیرومند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
در سال ۱۲۶۸ ه‍.ق شاهزاده امام قلی ملقب به عماد الدوله حاکم وقت کرمانشاه دستور ساخت این بنا را صادر می‌کند. این بنا دارای چهارسوق‌ها و ورودی‌های زیبایی است، سقف بلند و گنبدی شکلش با دریچه‌هایی که نور مورب خورشید را به داخل بازار می‌تابانند حکایت از ذوق معماران آن دوره را به نمایش درمی‌آورد. در زمان رواج جاده ابریشم این بازار نقش مهمی در رونق اقتصادی منطقه و همچنین محل داد و ستد آسیائیان و اروپائیان بوده‌است.
کاروانسرای قلعه شور مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اصفهان، روستای قلعه شور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مجموعه آقاجان نسب مربوط به اواخر دوره قاجار است و در بابل، خیابان مدرس ـ جنب گنجینه بابل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه تاریخی " آقا جان نسب بابل " در محله "برج بن" یکی از محلات قدیمی و مرکزی شهر بابل قرار داشت.
همچنین، در این محله " گنجینه بابل " در حیاط این خانه قرار دارد و همنشینی دو سبک معماری قاججاری و پهلوی اول در مکانی به وسعت هزار مترمربع، این مجموعه را نسبت به سایر خانه‌های این محله متمایز کرده‌است.
این مجموعه تاریخی شامل سه خانه جنوبی، شمالی و غربی است.
خانه جنوبی این مجموعه همان شاه نشین این عمارت محسوب شده و معماری کاملاً قاجاری دارد. وجود سه دری و پنج دری‌های مزین به شیشه‌های رنگی و ساده، پنجره‌های گره چینی و طاقچه‌های تماماً گچ کاری شده در تالار و بهارخواب آن همگی شاخصه‌های سبک معماری قاجاری هستند که در این مجموعه بکار رفته‌است.
در عمارت‌های شمالی و غربی، وجود پله‌های بیرونی و همچنین ایوان و ستون‌های پهن که نشانه ای از اقتدار و عظمت است، حکایت از این دارد که در زمان پهلوی اول، الحاقاتی به این دو بنا اضافه شده‌است.
سقف هر سه بنا سفالی است و مصالح بکار رفته در آن شامل آهک، سفال، گچ و آجر چهارگوش است که کاملاً با آب و هوای مرطوب شمال ایران سازگاری دارد.
مالک اصلی این خانه فردی به نام "حاج مهدی لاکی" از تجار بابل بوده‌است. در زمان پهلوی اول فردی به نام "عموزاده" که از خوانین بابل بوده، این خانه را از " لاکی " خریداری می‌کند و تا سال ۱۳۴۲ که این خانه در اختیار مدرسه اسلامی انصاریه قرار می‌گیرد، در آن سکونت داشت. سپس بعد از هشت سال "عموزاده" مجدداً خانه را از مدرسه پس می‌گیرد و در سال ۱۳۶۵ فردی به نام "حاج عباس آقاجان نسب "این خانه را از وُراث مرحوم" عموزاده " خریداری می‌کند و این خانه از آن زمان به همین نام یعنی " خانه آقاجان نسب " شناخته می‌شود.
نهایتاً، در سال ۱۳۷۸ سازمان میراث فرهنگی تصمیم گرفت خانه‌های تاریخی را تملک کند و این خانه را از خانواده " آقاجان نسب " خریداری کرد.
متأسفانه در طول این سالها نه تنهااز این خانه استفاده ای نشد، حتی مرمتی هم که در آن انجام شده بسیار اندک و ناچیز بوده‌است.
در اوایل سال ۱۳۹۶ صندوق حفظ و احیای آثار تاریخی برای واگذاری این مجموعه، در قالب تشریفات قانونی فراخوان مزایده داد، که پس از کارشناسی و مطالعات انجام شده کاربری این بنا " فرهنگی، خدماتی، پذیرایی " تعیین شد.
خانه تاریخی آقا جان نسب پس از طی مراحل قانونی و انجام مزایده در تاریخ نوزدهم مهر ماه سال نود و شش به شرکت "رویان راه نیارش " به مدیریت آقای نیما پرنفر جهت مرمت و سرمایه‌گذاری به مدت بیست و پنج سال واگذار گردید.
مرمت این بنا توسط شرکت "رویان راه نیارش" در حال انجام است.
سنگ نبشته‌هاونقوش سنگی دره گازه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تفت، روستای دهشیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه ساوجبلاغی مربوط به دوره پهلوی اول است و در تبریز، خیابان امام خمینی، ضلع شمالی مسجد کبود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
درگاه این خانهف که شکلی عقب نشسته دارد، به واسطه یک هشتی ما را به حیاط می‌رساند. این بنا، از دو طبقه تشکیل شده که در جبهه شمالی و غربی ساماندهی شده‌اند. در مرکز بخش شمالی بنا، طنبی قرار گرفته که دارای پنجره‌های ارسی می‌باشد. ایوان طنبی، دارای دو ستون گچبری، و بالای ایوان، که شکل سنتوری دارد دارای تزیینات آجری و گچی است.
یک ساعت با طرح شیر و خورشید نیز در مرکز آن قرار گرفته است.
زیرزمین این بخش، از فضاهای سردابه‌ای با پوشش طاقی تشکیل یافته و جبهه غربی بنا، دارای چندین اتاق تودرتو در طبقه همکف و پوشش طاقی در زیرزمین است. نماهای جانبی تزیینات آجری دارد. این خانه اکنون مسکونی است.خانه‌های قدیمی تبریز | دکتر محمد علی کی نژاد، رضا شیرازی
خانه گنجعلی‌زاده مربوط به دوره پهلوی اول است و در تبریز، ضلع شرقی چایکنار، جنب بازار تبریز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه میر علاءالدین جوشقان قالی مربوط به دوره صفوی است و در ۸۰ کیلومتری جنوب غربی کاشان روبروی بقعه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای حسنیچه مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان نجف‌آباد، روستای حسنیچه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
باغ و عمارت رحیم آباد مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان پاسداران، چهل متری ۱۵ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حسینیه خان مربوط به دوره قاجار است و در بندر ریگ در شهرستان گناوه در استان بوشهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این حسینیه در حدود ۲۰۰سال قبل و در زمان خانعلی خان گپ، توسط زنی به نام حاجیه خورشید با اهداء منزل شخصی خود به حسینیه بنیان نهاده شد. پس از حاجیه خورشید، خانعلی خان و بعدها حیدر خان و فرزندانش اله کرم خان بانی و متولی حسینیه بوده‌اند».
حیدر خان بندر ریگی(۱۲۴۴ش ـ ۱۳۱۳ش) فرزند خانعلی خان بندر ریگی ضابط و حاکم بندر ریگ در سال‌های هم‌زمان با جنگ جهانی اول بود. «در زمان حیدر خان، آبادی، عمران و توجه به امور زراعت و کشاورزی در بندر ریگ گسترش یافت. حسینیهٔ بزرگ حیدر خان که در ایام سوگواری خامس آل عبا و شهدای کربلا در آن به عزاداری می‌پرداخت، هنوز هم در بندر ریگ قابل استفاده‌است. مراسم تعزیه خوانی ایام عاشورا از زمان حیدر خان در بندر ریگ مرسوم شد و تا امروز هم هر ساله این مراسم باشکوه در میدان طاق روبروی خانه غلامحسین خان حیات داودی برگزار می‌شود. مراسم تعزیه خوانی بیشتر در میدان طاق است. حیدر خان در شیراز در گذشت و آرامگاه وی در شهر مقدس قم قرار دارد. مرحوم سید محمد ابطحی (۱۳۰۳ش ـ ۱۳۵۶ش) دارای تحصیلات حوزوی ـ مدتی به عنوان خادم اهل البیت در حسینیهٔ خان به خدمت مشغول بود و بعدها مدیریت و بانی حسینیهٔ احمدی بندر ریگ را عهده‌دار شد و امروزه فرزند ایشان سید مرتضی بانی حسینیه است.».
https://web.archive.org/web/20111219235312/http://www.hossiniyahkhan.ir/
ساختمان قدیم استانداری مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان امام خمینی، ابتدای خیابان استانداری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. همکنون سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری یزد در این بنا مستقر می باشد .
برج مقبره بابا حسین (آرامگاه حضرت یوشع بن نوح)مربوط به احتمالاً سدهٔ ۶–۸ ه.ق است و در۳۰کیلومتری جنوب غربی شهر ملایر واقع شده است ازطریق جاده ملایر_بروجردکیلومتر۲۰ازروبروی روستای انوچ و روستای زاغه و روستای کمرسیاه مقبره باباحسین می توان رفت.ضمناجاده این مسیرتاروستای زاغه آسفالت است.از زاغه تاسیاه کمر جاده شوسه است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این مکان، آرامگاه یکی از پیامبران بنی‌اسرائیل، حضرت یوشع بن نوح بوده که در گذشته مورد توجه یهودیان ساکن در منطقه بوده‌است.
برج آرامگاه بابا حسین دارای پلان و و طرح ۱۲ ضلعی منتظم از نوع برج مقبره‌های دارای گنبد رک (مخروط) است.
قسمت داخلی آن به صورت ۸ ضلعی و در داخل هریک از اضلاع طاق نمایی نسبتاً عمیق با قوس‌های جناغی ایجاد شده.
این طاق نماها هر یک داخل قاب مستطیلی شکلی که با آجرکاری برجسته ایجاد گردیده است قرار گرفته‌اند. وجود این طاق نماها علاوه بر تزیین جهت کاستن اضلاع دوازده‌گانه بیرونی به ۸ ضلع در درون به وجود آمده‌اند.
بقعه شیخ عبداله مربوط به دوره صفوی است و در خاتم، کنار میدان ورودی شهر از طریق هرات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
محوطه و گورستان مریان و آق‌اولر مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان طوالش، روستای آق‌اولر و مریان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قوشان باتان مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان گنبدکاووس، روستای گاومیشلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سورنا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان رستم فارس، روستای کوپن سورنا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بالا تپه (خدا قلی) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان مینودشت، روستای سایر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلات خواجه احمد انصاری مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در جاده نیریز به‌آباده طشک، مجاور بقعه خواجه احمدانصاری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه منگالی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان آق قلا، ۴ کیلومتری شمال شرق دوراهی مزرعه اینچه برون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه پلی علیا مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کلاله، بخش مرکزی، دهستان گلیداغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
غار کیارام مربوط به دوران پارینه‌سنگی - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گالیکش، روستای فرنگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شهرداری ارومیه مربوط به دوره پهلوی اول است و در ارومیه، میدان انقلاب (میدان ایالت) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این ساختمان در حال حاضر به عنوان محل حضور شهردار و شهرداری ارومیه پس از دو دوره بازسازی در حال استفاده است.
ستاد لشکر مربوط به دوره پهلوی اول است و در اورمیه، میدان انقلاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
میدان پهلوی همدان میدان بزرگی است که امروزه به نام میدان امام خمینی همدان معروف است. مهندس معمار آلمانی کارل فریش در سِمت مهندس وزارت داخله عصر رضاشاه پهلوی، طراح اصلی این میدان و شش خیابان منشعب از آن و کمربندی های مربوطه با الگوی شهرسازی ستاره ای – شعاعی است. جهت اجرای این طرح، یک مهندس ایرانی به نام سیف الله خان سلیمانی، یک مهندس آلمانی به نام اشتولباخ و یک مهندس روس به نام ولادیمر چارولیف در شعبه فنی و ساختمانی به ریاست مهندس وزارتی به نام گرهارد رودنبرگ کار خود را از اواخر سال ۱۳۱۰ خورشیدی شروع کردند.
با به سلطنت رسیدن رضاخان پهلوی تفکرات مدرنیته در ایران شکل اجرایی به خود گرفت و دولت مرکزی برای اجرایی نمودن این تفکرات، مستشارانی را به شهرهای مختلف ایران از جمله همدان روانه کرد. جایگاه مرکز جدیدی که کارل فریش برای شهر همدان انتخاب کرد نزدیک مرکز شهر سابق بود و به همین دلیل با موانع و محدودیتهای مذهبی و طبیعی زیادی روبرو شد. این میدان با دارا بودن قدمت یک قرن، هنوز موقعیت ارتباطی خود را با خیابان‌ها و بازار همدان حفظ کرده ‌است.
این میدان مربوط به دوره پهلوی اول است و در محل تقاطع خیابان شهدا و خیابان تختی واقع شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. از پیمانکاران طرح میدان می توان به اشخاصی چون استاد غلامرضا معماری، میرزا خلیل منصف، حسن ریاحی، علی فیروز و تقی شریفی اشاره نمود.
طراحی و اصول انشعاب خیابان‌ها از این میدان دایره شکل، به نحوی است که هر چه کل شهر گسترده‌تر می‌گردد، غیر مستقیم زیر نفوذ همین میدان مرکزی است.همدان دروازهٔ تمدن، ص ۱۱۵
شعاع میدان ۸۰ متر است. در فاصله‌های دورتر از محیط این میدان، بلوارها و خیابان‌ها با شعاع بزرگتر قرار دارند که در حال حاضر به علت توسعهٔ شهر در برخی از جهت‌های شهر تا دایرهٔ سوم هم رسیده‌است. به این دایره‌ها در اصطلاح خیابان‌های کمربندی گفته می‌شود. ۶ خیابان اصلی شهر به نام‌های باباطاهر، اکباتان، شهدا، تختی، بوعلی و شریعتی، به این میدان وصل شده‌اند. عرض این خیابان‌ها ۳۰ متر است و با فاصلهٔ ۶۰ متر و زاویهٔ ۶۰ درجه‌ای به شش جانب شهر منشعب می‌شوند.
از سال ۱۳۸۴ خورشیدی به منظور حل مشکلات ترافیکی رینگ اول شهر و رونق گردشگری طرح پیاده راه سازی تصویب شد و این میدان از سال ۱۳۹۵ خورشیدی همراه با خیابان بوعلی و خیابان اکباتان به پیاده راه تبدیل شده است.
به‌دنبال اجرای پروژه پیاده‌ راه‌ سازی میدان امام خمینی، تابوتی در این محوطه که مربوط به دوره اشکانیان بود،
کشف گردید و به مدت چندین روز کاوش اضطراری در این منطقه ادامه پیدا کرد. پس از گسترش کاوشها تصمیم بر آن شد که به جای تعبیه آب‌نما در وسط میدان، موزه‌ای در این محوطه راه‌اندازی و آثار تاریخی کشف شده در آن نگهداری شود.
حسینیه گود مربوط به دوره تیموریان - دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان آیتی، بلوار شهید مطهری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه هزار درب مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در آبدانان،‌ و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
بوذر جمهر قائینی مربوط به دوره صفوی است و در ۳ کیلومتری شرق قائن، بر روی صخره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مقبره سالار رضا مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان جیرفت، روستای گرم سالار رضا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه رباط خان مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در جنوب غربی شهرستان طبس، جوار روستای رباط خان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حسینیه محبان الزهرا مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، شرق محله چهاردرخت، کوچه کلو جنب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مدرسه موسویه مربوط به دوره قاجار است و در دامغان، محله بالا، کوچه مدرسه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای کرمانی مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان قیام، بازار مسگرها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام رضی آباد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان دامغان، روستای رضی آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تکیه تاکر نور مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان نور، بخش بلده، روستای تاکر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کهنه ولی آباد مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گنبد کاووس، بخش مرکزی، روستای گاومیشلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه طلایی الف مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گنبد کاووس، روستای ولی آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ملا علی تپه مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گنبدکاووس، بخش مرکزی، روستای ملا علی تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بایان تپه مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گنبدکاووس، روستای طالقان تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستان سید قاقا مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گنبدکاووس، روستای سارجه کرپایین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دانقا تار تپه مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گنبدکاووس، روستای سارجه کر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
جلائن تپه مربوط به عصر آهن است و در شهرستان گنبدکاووس، روستای جلائن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
احمد قرایی مربوط به عصر آهن - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مینودشت، روستای کیارام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کمک تپه گاومیشلی مربوط به اواخر است و در شهرستان گنبد کاووس، روستای گاومیشلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های مزار شیخ احمد مربوط به اواخر است و در شهرستان گنبدکاووس، روستای ولی آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه کنجانچم مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شمال شرقی مهران، حاشیه جاده مهران به ایلام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه جهانگیر آباد مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در شهرستان دره‌شهر، روستای جهانگیرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مقبره سید بشیر مربوط به سدهٔ ۷ ه.ق است و در ساوه، بلوار خواجه نصیرالدین طوسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه امامزاده شاهزاده حسین مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در ساوه، بلوار خواجه نصیرالدین طوسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چهارقاپی بنایی به صورت چهارتاقی، مربوط به دوران ساسانی است و در قصرشیرین، در شمال این شهر واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۴۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در رابطه با کاربری چهارتاقی‌ها هنوز توافق نظری وجود ندارد. از یک سو برخی این ساختمان‌ها را آتشکده به معنای آدریان دانسته‌اند. اما برخی دیگر در کاربری مذهبی آن‌ها تردید کرده و آن‌ها را صرفاً آتشگاه، به معنای مکانی غیرمقدس برای برداشتن آتش مورد نیاز در زندگی روزمره عنوان کرده‌اند. رضا مرادی غیاث آبادی از جمله کسانی است که برای چهارتاقی‌ها کاربری نجومی قائل شده‌اند.
قیز لر قلعه در شهرستان ترکمن، روستای سقرتپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تیگلک تپه در شهرستان کلاله، روستای چاتلی چارلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های‌روستای‌ایمرمحمدقلی آخوند در شهرستان گنبد کاووس، روستای ایمر محمد قلی آخوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه اسکندرنژاد در شهرستان گنبدکاووس، بخش مرکزی، روستای پشمکی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قره گرگ در شهرستان گنبدکاووس، بخش مرکزی، روستای حاجی قرشان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بختیاری در شهرستان ممسنی، مجاورت شهر نورآباد، روستای برمک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه بختک لیلان مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان ملکان، بخش لیلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه توده بین مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، روستای توده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل های ترناو یا پل های آب بر مربوط به دوره ساسانیان - دوره سلجوقیان - دوره ایلخانی است که در شهرستان بشرویه واقع شده، این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل های ترناو در ١ کیلومتری روستای فتح آباد بخش ارسک شهرستان بشرویه قرار گرفته است.
پل های ترناو شامل دو سازه معماری سنگی از جنس سنگ و ساروج است.
بر روی تاج پل مجرای آب قرار داشته و وظیفه اصلی پل انتقال آب توسط مجرای به روستای فتح آباد بوده است.
قلعه ملک بهمن یا ملک قلا مربوط به دوران پیش از اسلام است و در شهرستان آمل، بخش لاریجان، روستای شاهان‌دشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۸ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت.
این قلعه از قلعه‌های عظیم البرز و ایران است که در جاده هراز بخش لاریجان شهرستان آمل و مشرف به روستای شاهان‌دشت در ۷۵ کیلومتری جنوب آمل قرار دارد این قلعه متعلق به حکام پادوسبانیان است که بر رویان، نور، کجور و رستمدار حکومت می‌کردند. بنای قلعه بر روی صخره‌ای حدود ۲۲۰متر بالاتر از سطح اراضی شاهاندشت از لاشه سنگ‌های بزرگ و کوچک و ملات گچ و ساروج ساخته شده که به صورت طبقه طبقه و شامل اتاق‌ها و قسمت‌های مختلف ساختمانی است. این قلعه به دستور شاه عباس صفوی در سال ۱۰۰۵ فتح شد.
تل پی تل محوطه باستانی از دوره عیلامیان در ۹ کیلومتری جنوب بوشهر، در سبزآباد امروزی واقع شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۷۲ درآثار ملی ایران به ثبت رسیده است.