moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
در ابتدا پیامبر اسلام را به صورت همان کاریکاتور جنجالی دانمارکی نمایش می‌دهد که بمب ساعتی بالای سرش در انتهای فیلم منفجر می‌شود.
فیلم در سه مرحله نسبت به اسلام و ترور، جهانی‌شدن اسلام و اسلام در اروپا (و به‌ویژه هلند) به مخاطب هشدار می‌دهد.
فیلم در هر مرحله آیات قرآن را مطرح می‌کند و از پس آن صحنه‌های ترور، جنگ یا شکنجهٔ مسلمانان را به صورت عکس یا فیلم نمایش می‌دهد. آیات ۳۹ و ۶۰ سوره انفال، آیات ۸۹ و ۵۶ سوره نساء و آیهٔ ۴ سوره محمد در طول فیلم تلاوت می‌شود.
در ابتدای فیلم آیهٔ ۶۰ سورهٔ انفال قرآن تلاوت می‌شود و در پی آن صحنه حملات ۱۱ سپتامبر به آمریکا نمایش‌داده‌می‌شود. مکالمات تلفنی شخصی با یکی از قربانیان این حادثه و تصاویری از این حمله من‌جمله سقوط یکی از ساکنین از بالای برج نشان داده می‌شود. سپس در یک سخنرانی یکی از مسلمانان چنین می‌گوید: «خداوند از اینکه غیرمسلمانان را به قتل برسانید خشنود خواهد شد».
در طول فیلم سخنرانی‌هایی از شخصیت‌های عرب پخش می‌شود که مخالفتشان را با غیرمسلمین و یهودیان ابراز می‌کنند. در مصاحبه‌ای با یک خردسال مسلمان از وی پرسیده می‌شود چرا از یهودی‌ها نفرت داری؟ و وی جواب می‌دهد چون خدا در قرآن گفته‌است.
فیلم مسلمانان را به نازی‌ها نسبت می‌دهد. در صحنه‌هایی از فیلم تعدادی مسلمان تابلوهایی بردست دارند که بر آن نوشته شده‌است: «رحمت خداوند بر هیتلر» یا «برای یک هلوکاست واقعی آماده باشید.» همچنین در عکسی، گروهی مسلمان نقابدار نمایش داده می‌شوند که به حالت نازیست‌ها احترام نظامی گذاشته‌اند.
صحنه‌های سربریدن و تصاویری از تئو ون گوگ (کارگردان) که در سال ۲۰۰۴ به دست بنیادگرایان اسلامی به قتل رسید نیز در این فیلم گنجانده‌شده‌است. تصاویر بمبگذاری‌های لندن در ژوئیه ۲۰۰۵ و مارس ۲۰۰۴ مادرید نیز در فیلم نمایش داده می‌شود.
برخی از مسلمانان در این فیلم ادعا می‌کنند که اسلام بالاترین و ارجح‌ترین دین است و هر دین دیگری، چه مسیحی و چه یهودی غیرقابل قبول است. اسلام تمام اروپا و آمریکا را فتح خواهد کرد و در جهان پیروز و مسلّط خواهد شد.
در بخشی از فیلم تصویر محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری ایران، نمایش‌داده‌می‌شود که در سخنرانی خود می‌گوید: «پیام انقلاب پیام جهانی است و در جغرافیا و زمان محدود نمی‌شود. تردید نکنید که انشاءالله اسلام کجا را فتح خواهدکرد؟ اسلام همهٔ قلّه‌های جهان را فتح خواهد کرد.»
در بخش دیگری از فیلم نیز تصویر و صحبت‌های علی مشکینی، رهبر پیشین مجلس خبرگان رهبری، آورده شده که می‌گوید: «دین اسلام دینی است که دنیا را می‌خواهد اداره کند و اداره کرده و بالاخره اداره خواهدکرد.»
فیلم سپس به سنگسار زنان زناکار و اعدام همجنسگرایان در ایران اشاره می‌کند. در مصاحبه‌ای گفته می‌شود: «اگر همسر یا خواهر من با فردی نزدیکی کند من بی‌تردید وی را خواهم کشت».
فیلم در دنباله به پدیدهٔ افزایش جمعیت مسلمانان در اروپا و کشور هلند می‌پردازد. یک میلیون از جمعیت ۱۶٫۵ میلیون نفری هلند یا مسلمانند یا با مسلمانان نسبت دارند.فیلم ضداسلام: خودنمایی مانند رنگ موی سازنده اش؟ - © 2009تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است در تصاویری از قمه‌زنی، چهرهٔ کودکانی نمایش داده می‌شود که بر اثر قمه خون‌آلود شده‌اند و آیندهٔ کودکان هلندی در صورت افزایش مسلمانان در این کشور ترسیم شده‌است.
در انتها فردی یکی از صفحات قرآن را به دست می‌گیرد، تصویر تیره می‌شود و صدای پاره شدن کاغذ پخش می‌شود. سپس متنی نمایش داده می‌شود که: «صدایی که شما شنیدید صدای پاره‌شدن برگی از دفترچهٔ تلفن بود. این وظیفه من نیست؛ بلکه وظیفه مسلمانان است که آیات تنفرآمیز را از قرآن پاره کرده و به دور بیندازند.
مسلمانان از شما [مردم جهان] می‌خواهند جا را برای رشد اسلام باز کنید ولی اسلام امکان رشد را برای شما بازنمی‌گذارد. حکومت اصرار می‌کند که شما به اسلام احترام بگذارید امّا اسلام به شما احترام نمی‌گذارد.
اسلام می‌خواهد حکومت کند، ما را مطیع کند و به دنبال نابود کردن تمدن غربی ماست.
در سال ۱۹۴۵ نازیسم در اروپا شکست خورد و در سال ۱۹۸۹ کمونیسم در اروپا؛ و اکنون باید ایدئولوژی اسلامی شکست بخورد.»LiveLeak.com - Fitna the Movie: Geert Wilders' film about the Quran (English)
فیلم فتنه با مشکلات حقوقی نیز رو در رو شده‌است. کرت وسترگارد، کاریکاتوریست دانمارکی که پدیدآورندهٔ کاریکاتورهای جنجالی پیامبر اسلام است ادعا کرده‌است که وایلدرز بدون اجازه از او و رعایت حق نشر، کاریکاتورش را در فیلم استفاده کرده‌است. وی گفت اتحادیه خبرنگاران دانمارکی از ویلدرز شکایت خواهد کرد. و مدعی است که کاریکاتورش صرفاً در مورد اسلام‌گرایان افراطی است که بخش کوچکی از مسلمانان جهان هستند اما این فیلم آن را نمادی برای تمام مسلمانان نشان داده‌است.Interview with Muhammad Cartoonist Westergaard: 'The Cartoon Must Not Be Used Against Muslims as a Whole' - SPIEGEL ONLINE - News - International
همچنین ویلدرس در این فیلم به جای عکس محمد بویری قاتل تئو فان خوخ (ون گوگ) کارگردان هلندی عکس صلاح‌الدین خواننده رپ هلندی - مراکشی را در فیلم خود به نمایش گذاشته‌است. این خواننده رپ نیز از وایلدرز شکایت کرده‌است.
راب مونز کارگردانی هلندی نیز می‌گوید که ویلدرس بدون اجازه وی بخشی از مصاحبه این کارگردان را با ون کوگ پخش کرده‌است.
ویلدرز در دومین جلسهً دادگاه به جرم استفاده از عکس و تصاویر یکی از شهروندان هلندی به پرداخت ۳هزار یورو جریمه نقدی محکوم‌شد.
استان آذربایجان شرقی واقع در شمال غرب ایران (منطقهٔ آذربایجان)، دارای ۲۱ شهرستان است. مرکز اداری این استان در محدودهٔ شهرستان تبریز جای گرفته است.
بر اساس اولین قانون تقسیمات کشوری ایران مصوب ۱۶ آبان ۱۳۱۶ خورشیدی، «استان شمال غرب» در محدودهٔ ایالت سابق آذربایجان به عنوان یکی از ۶ استان ایران تشکیل گردید. با اصلاح این قانون در ۱۹ دی ۱۳۱۶ خورشیدی و تقسیم کشور به ۱۰ استان، استان شمال غرب به ۲ استان «سوم» (آذربایجان شرقی) و «چهارم» (آذربایجان غربی) تقسیم شد. این دو استان بین سال‌های ۱۳۲۵ تا ۱۳۳۷ خورشیدی مجدداً تجمیع شده و «استان آذربایجان» به مرکزیت تبریز را تشکیل می‌دادند.
دو شهرستان تبریز و مراغه جزء ۵۰ شهرستان قدیمی ایران هستند که بر اساس اولین قانون تقسیمات کشوری در سال ۱۳۱۶ خورشیدی (دورهٔ پهلوی اول) تأسیس شده‌اند. ۵ شهرستان اهر، مرند، میانه، سراب و هشترود در دورهٔ پهلوی دوم و بقیهٔ ۱۴ شهرستان استان نیز در دورهٔ جمهوری اسلامی و پس از پایان جنگ ایران و عراق (سال ۱۳۶۸ خورشیدی به بعد) ایجاد شده‌اند.
استان آذربایجان شرقی دارای ۴٬۰۴۰٬۴۰۰ نفر جمعیت است که شهرستان‌های تبریز و هوراند به ترتیب با جای دادن ۱٬۸۵۱٬۸۰۰ و ۲۱٬۱۰۰ نفر از جمعیت استان در خود، پرجمعیت‌ترین و کم‌جمعیت‌ترین شهرستان‌های آن محسوب می‌شوند.
این استان ۴۵٬۴۹۰٫۸۹ کیلومتر مربع وسعت دارد که شهرستان‌های میانه و عجب‌شیر به ترتیب با ۵٬۵۹۵٫۳۰ و ۷۳۸٫۴۴ کیلومتر مربع وسعت، وسیع‌ترین و کم‌وسعت‌ترین شهرستان‌های آن هستند.
میانگین تراکم جمعیت در استان آذربایجان شرقی، ۸۹ نفر بر کیلومتر مربع است. شهرستان تبریز با ۸۵۴ نفر بر کیلومتر مربع، بیشترین و شهرستان چاراویماق با ۱۰ نفر بر کیلومتر مربع، کم‌ترین میزان تراکم جمعیت در استان را به خود اختصاص داده است.
شهرستان شبستر با ۱۱ شهر، بیشترین و شهرستان‌های اهر، چاراویماق و هوراند هرکدام با یک شهر، کم‌ترین تعداد شهرهای استان را در خود جای داده‌اند؛ به گونه‌ای شهرستان کرمان با ۱۳ شهر، رتبهٔ اول و شهرستان‌های شبستر و دزفول هرکدام با ۱۱ شهر، رتبهٔ دوم را از نظر تعداد شهر در سطح ایران به خود اختصاص داده‌اند.پس از اینکه شهرستان اصفهان (که دارای ۱۴ شهر بود) در سال ۱۴۰۰ خورشیدی تقسیم شد.
از مجموع ۱۴۶ دهستان استان آذربایجان شرقی، شهرستان میانه با ۱۷ دهستان، بیشترین و شهرستان بناب با ۳ دهستان، کم‌ترین تعداد از آن‌ها را دربر گرفته است؛ به طوری که شهرستان ارومیه با ۲۰ دهستان، رتبهٔ اول و شهرستان‌های میانه و خرم‌آباد هرکدام با ۱۷ دهستان، از نظر تعداد دهستان‌ها در سطح کشور در رتبهٔ دوم قرار دارند.پس از اینکه شهرستان رشت (که دارای ۱۸ دهستان بود) در سال ۱۳۹۹ خورشیدی و شهرستان اصفهان (که دارای ۱۹ دهستان بود) در سال ۱۴۰۰ خورشیدی تقسیم شدند.
از مجموع ۳۰۶۴ آبادی استان، ۲۶۹۶ مورد دارای سکنه و ۳۶۸ مورد خالی از سکنه‌اند و به لحاظ تعداد آبادی‌های خالی از سکنه در سطح ایران در جایگاه اول قرار دارد. همچنین شهرستان میانه با ۳۹۷ مورد، بیشترین و شهرستان بناب با ۲۹ مورد، کم‌ترین تعداد آبادی‌ها را در خود جای داده است.
فهرست شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی و اطلاعات کلی مربوط به آن‌ها به شرح زیر است:
هشتادمین دوره مراسم اعطای جوایز اسکار در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۰۸ در سینمای کداک لوس آنجلس کالیفرنیا برگزار شد. در این مراسم بهترین فیلم‌های سال جهان به انتخاب آکادمی علوم و هنرهای تصاویر متحرک جایزه گرفتند.
۲۱ فیلم زیر نامزدهای متعدد دریافت کردند
فیلم‌هایی که چند جایزه دریافت کردند
The following individuals presented awards or performed musical numbers.
قهوه‌خانه کافی‌شاپ یا کافه به مکان‌های مشابهی گفته می‌شود که در آن‌ها در درجه‌ی اول قهوه سرو می‌شود. یک قهوه‌خانه ممکن است نوشیدنی‌های دیگر و وعده‌های سبک نیز سرو کند. همچنین، بسیاری از قهوه‌خانه‌ها در خاورمیانه یا در محله‌های مهاجران از خاورمیانه در کشورهای غربی قلیان نیز سرو می‌کنند.
در حالی که کافه ممکن است به قهوه‌خانه یا چای‌خانه اشاره کند، واژه «کافه» معمولاً به رستوران‌های کوچک و ارزان اشاره دارد.
اولین قهوه‌خانه‌ها در قرن پانزدهم میلادی در ایران صفوی پدیدار شده و در قرن شانزدهم میلادی به نواحی تحت فرمان امپراطوری عثمانی گسترش یافتند. قهوه‌خانه‌ها به مکان‌های ملاقات پرطرفداری تبدیل شدند که مردم برای نوشیدن قهوه، صحبت کردن، انجام بازی‌هایی مانند شطرنج و تخته نرد، شنیدن داستان‌ها و موسیقی، و بحث در مورد اخبار و سیاست در آن‌ها جمع می‌شدند.
ازنظر فرهنگی، قهوه‌خانه‌ها مراکز تعاملات اجتماعی هستند. قهوه‌خانه‌ها برای مشتریان خود مکان گردهمایی، صحبت کردن، خواندن، نوشتن، سرگرم کردن یکدیگر، و گذراندن وقت را فراهم می‌کنند. با توسعه‌ی وای-فای قهوه‌خانه‌ها به مکان‌های دسترسی به اینترنت هم تبدیل شده‌اند.
کافه یا قهوه‌خانه محلی است عمومی که در آن نوشیدنی غیرالکلی و گاه غذاهای سبک عرضه می‌شود. کافه در برخی از کشورها جایی برای معاشرت و گفتگوی مردم است.
کافه را نباید با کافی‌شاپ اشتباه کرد. کافی‌شاپ محل عمومی آمریکایی است که در آن معمولاً فقط قهوه عرضه می‌شود. در کافه معمولاً نوشیدنی الکلی همراه با ملددی عرضه می‌شود ولی در قهوه‌خانه فقط نوشیدنی سبک عرضه می‌شود.
از سال ۱۳۶۰ کافی‌شاپ‌ها جای چایخانه‌ها را تنگ کردند. در چایخانه‌های ایران به‌جای سرو قهوه بیشتر چای، قلیان و انواع غذاهای سنتی ایرانی با موسیقی زندهٔ ایرانی ارائه می‌شود.
طبق ادعای وزارت میراث فرهنگی و گردشگری ایران، اولین قهوه‌خانه‌ها در ایران در دوره صفویه در زمان شاه طهماسب در شهر قزوین تأسیس شده‌اند و در زمان شاه عباس اول در شهر اصفهان گسترش یافتند و این در حالی است که ترکیه درخواست ثبت قهوه‌خانه را به عنوان میراث فرهنگی آن کشور داده‌است.
نقاشی قهوه‌خانه شیوه‌ای از نقاشی ایرانی است که در اواخر قاجار و اوایل دوره پهلوی اوج گرفت. محمد مدبر و حسین قوللر آقاسی از مهم‌ترین نقاشان این رشته به‌شمار می‌روند. نمونه‌های قابل توجهی از آثار هنرمندان نقاشی قهوه‌خانه‌ای در موزهٔ رضا عباسی نگهداری می‌شوند. این شیوه در دههٔ ۲۰ و ۳۰ شمسی مورد توجه هنرمندان مدرنیست ایرانی به ویژه اهالی مکتب سقاخانه قرار گرفت.
قهوه از قرن ۱۳ میلادی شروع به محبوب شدن کرد و تا اوایل قرن ۱۵ میلادی در مصر، شام و عثمانی پرمصرف شد و در همه این شهرها قهوه‌خانه‌هایی برپا شد.
مقامات مذهبی در مکه، قاهره و استانبول تلاش کردند تا مصرف آن را ممنوع کنند. قهوه‌خانه نهادی جدید بود که مردان در آن جمع می‌شدند و به صحبت کردن، شعرخوانی و بازی‌هایی مانند تخته نرد و شطرنج می‌پرداختند. آن‌ها به مرکزی برای گردهماییِ اندیشمندان و به صورت ضمنی به رقیبی برای مسجد به عنوانِ محل ملاقات جمعی بدل شده بودند. برخی عالمان دینی معتقد بودند که قهوه‌خانه حتی از میکده هم بدتر است و مقامات هم متوجه شده بودند که این اماکن می‌تواند تبدیل به لانه‌های فتنه شوند.
تقریباً در سال ۱۶۵۰ میلادی، قهوه به کشور انگلستان وارد می‌شد و قهوه‌خانه‌هایی در شهرهای آکسفورد و لندن تأسیس شدند. در اروپا هم مانند خاورمیانه، قهوه‌خانه‌ها به مکانی برای معاشرت، مطالعه و تبادل نظر دربارهٔ موضوعات روز بدل شد. یک شباهت دیگر، امکان تبدیل آن‌ها به مکانی برای اجتماع عناصر نامطلوب و خرابکاران بود. چارلز دوم، پادشاه انگلستان قهوه‌خانه‌ها را «مکانی برای ملاقات خائنان و نشر شایعات سخیف دربارهٔ اعلیحضرت و وزیرانش» معرفی می‌کرد. در قرن ۱۸، قهوه‌خانه معروف پاریس، کافه پروکوپ، مشتریان ثابتی همچون مارا، دانتون و روبسپیر داشت که در طول انقلاب فرانسه در آنجا برای انقلاب طرح‌ریزی می‌کردند.
هندوستانی (دیواناگری: ،Also written as اردو: ) یا هندی – اردو (دیواناگری: ،Also written as به اردو: ) زبان میانجی شمال هند و پاکستان است. این زبان در طول تاریخ تاریخی به نام‌های هندویی، هندَوی، زبان هند، زبان هندوستان، "هندوستان کی بولی" ("زبان هند")، ریخته و هندی نیز شناخته می‌شده‌است. گویش‌های منطقه‌ای آن در جنوب هند به زبان دکنی، در گجرات به زبان گوجری و در اطراف دهلی به زبان دهلوی یا اردو شناخته می‌شوند. هندوستانی یک زبان هندوآریایی است و پایه آن گویش هندی غربی دهلی، که به آن کهریبولی می‌گویند، می‌باشد. هندوستانی یک زبان چندکانونی، با دو گونه معیار هندی معیار نوین و اردوی معیار نوین است.
نخستین شعر نوشته شده به این زبان، به صورت هندی باستان است که به سال ۷۶۹ میلادی بازمی‌گردد. در دوره سلطان‌نشین دهلی، که بیشتر هندوستان، پاکستان شرقی، نپال جنوبی و بنگلادشChapman, Graham. "Religious vs. regional determinism: India, Pakistan and Bangladesh as inheritors of empire." Shared space: Divided space. Essays on conflict and territorial organization (1990): 106-134. تحت پوشش آن قرار داشتChapman, Graham. "Religious vs. regional determinism: India, Pakistan and Bangladesh as inheritors of empire." Shared space: Divided space. Essays on conflict and territorial organization (1990): 106-134. و منجر به تماس فرهنگ هندو و اسلامی شد، وام‌واژه‌های فارسی وارد هندی باستان شد و این زبان به شکل کنونی هندوستانی درآمد.
هسته واژگان این زبان از پراکریت (از نوادگان سانسکریت) است که از فارسی و عربی (از راه فارسی) وام‌واژه‌های بسیاری بدان وارد شده‌است. شمار گویشوران آن را فقط می‌توان تخمین زد. "اتنولوگ" در سال ۲۰۱۹ گزارش کرد که هندی و اردو، با داشتن ۷۸۵ میلیون گویشور زبان مادری و دوم، با هم سومین زبان پرگویشور جهان را پس از انگلیسی و ماندارین می‌سازندNot considering whether speakers may be bilingual in Hindi and Urdu. هر چند این شامل میلیون‌ها نفر است که در سرشماری هند زبان خود را «هندی» معرفی کرده‌اند، اما به غیر از هندوستانی به زبان‌های هندی دیگر صحبت می‌کند. تعداد کل هندی-اردوزبانان در سال ۱۹۹۵ بیش از ۳۰۰ میلیون نفر گزارش شده‌است که هندوستانی را به سومین یا چهارمین زبان پرگویشور در جهان تبدیل می‌کند.
گونه نخستین هندوستانی کنونی در قرن ۷ تا ۱۳ میلادی از زبان هندوآریایی میانه اپبرمشه در شمال هند از گویش دهلوی از گروه هندی غربی زبان‌های هندوآریایی ایجاد شده‌است که به هندی باستان معروف است. پس از ورود حکومت اداری اسلامی به شمال هند، هندی باستان وام‌واژگان بسیاری را از زبان فارسی و عربی دریافت کرد که منجر به پیشرفت آن شد. در قرن هجدهم، نسخه‌ای به شدت فارسی‌شده از هندوستانی به نام زبان اردو پدید آمد. اهمیت روزافزون زبان هندوستانی در هند استعماری و ارتباط اردو با مسلمانان، هندوها را بر آن داشت تا نسخه سانسکریت‌شدهٔ هندوستانی را به کار برند که منجر به شکل‌گیری هندی نوین معیار یک قرن پس از ایجاد اردو شد.
گرچه هندوستانی "زبان میانجی" شمال هند و پاکستان در جنوب آسیا است، هندوستانی توسط بسیاری از جوامع دور از وطن اهل جنوب آسیا و فرزندان آن‌ها در سراسر جهان، از جمله امریکای شمالی (برای نمونه هندوستانی از نظر سرعت رشد در کانادا اول است)، اروپا و خاورمیانه گفتگو می‌شود.
واژگان اصلی هندی-اردو دارای یک پایه هندی است که از پراکریت گرفته شده‌است، که آن نیز به نوبه خود از سانسکریت گرفته شده‌است. هندی-اردو همچنین دارای مقدار قابل توجهی وام‌واژه از فارسی و عربی (از راه فارسی) است. هندوستانی شامل حدود ۵٬۵۰۰ واژه با اصالت فارسی و عربی است.
هندوستانی در طول تاریخ با الفباهای کیتهی، دیواناگری و اردو نوشته شده‌است. کیتهی و دیواناگری دو خط براهمایی بومی هند هستند، در حالی که الفبای اردو از خط فارسی-عربی مشتق شده و به شیوه نستعلیق نوشته می‌شود.
امروز، نوشتن هندوستانی با الفبای اردو همچنان در پاکستان ادامه دارد. در هند، گونه هندی رسماً به خط دیواناگری و اردو با الفبای اردو نوشته می‌شود، تا حدی که این دو گونه معیار با خطشان تعریف می‌شوند. با این حال، در انتشارات مشهور هند، اردو به خط دیواناگری نیز نوشته می‌شود.
نمونه‌ای از یک گفتگوی محاوره‌ای هندوستانی:
استان اِزمیر یکی از استان‌های ترکیه در غرب آناتولی است. مرکز آن شهر ازمیر است. این استان دارای موقعیت ممتاز تجاری و صنعتی و بندری است. همچنین همه ساله میزبان تعداد زیادی نمایشگاه و کنگره‌های مختلف صنعتی، تجاری و علمی است.
کارخانه‌های متعدد چرم، نساجی و شیمیایی در این استان قرار دارند. دانشگاه اژه و دانشگاه دوکوز ایلول آنرا به ناحیه دانشجویی تبدیل نموده‌است. همچنین بیشترین زیتون ترکیه در این ناحیه تولید می‌شود. سراسر جنوب ازمیر دارای سواحل زیبای ماسه‌ای و آثار تاریخی متعدد از دوره‌های پیشین همانند شهر تاریخی افسوس، سالانه میلیون‌ها گردشگر را بخود جذب می‌کند.
این استان خلیج ازمیر را دربر گرفته‌است. وسعت این استان ۱۱۹۷۳ و جمعیت ۳٬۷۶۹٬۰۰۰ نفر (۲۰۰۷) است. رودخانه‌های مهم آن قوجاچای، بکیرچای و کوچوک مندرس هستند.
ایالت ازمیر به ۲۸ شهرستان تقسیم شده:
فیلیپ سیمور هافمن (؛ زاده ۲۳ ژوئیهٔ ۱۹۶۷ – درگذشت ۲ فوریهٔ ۲۰۱۴) بازیگر آمریکایی بود. او که بابت نقش‌های مکمل و کاراکتر متمایزی که معمولاً از افراد پست، غیرمعمول، قلدر و ناسازگار ایفا کرده بود شهرت داشت، از اوایل دههٔ ۱۹۹۰ تا زمان مرگش در بسیاری از فیلم‌ها و محصولات تئاتر نقش‌های گوناگونی از جمله نقش اول را ایفا کرد.
هافمن در ۱۲ سالگی پس از حضور در نمایش "همه پسران من" از آرتور میلر به تئاتر روی آورد. او در دانشگاه نیویورک بازیگری را مطالعه و فعالیتش را با حضور در قسمتی از مجموعهٔ "قانون و نظم" (۱۹۹۱) آغاز کرد و در سال ۱۹۹۲ در سینما ظاهر شد. او برای نقش‌های مکملش در فیلم‌های "بوی خوش یک زن" (۱۹۹۲)، "گردباد" (۱۹۹۶)، "شب‌های عیاشی" (۱۹۹۷)، "پچ آدامز" (۱۹۹۸)، "لبوفسکی بزرگ" (۱۹۹۸)، "مگنولیا" (۱۹۹۹)، "آقای ریپلی بااستعداد" (۱۹۹۹)، "تقریباً مشهور" (۲۰۰۰) و "و سپس پالی آمد" (۲۰۰۴) در میان عموم شناخته شد. هافمن گهگاه در نقش اول فیلم‌ها حضور داشت و برای به تصویر کشیدن ترومن کاپوتی در "کاپوتی" (۲۰۰۵) برندهٔ جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر مرد شد. مسیر شغلی او به پیشرفت خود ادامه داد و بابت بازی در نقش افسر بی‌رحم سی‌آی‌ای در "جنگ چارلی ویلسون" (۲۰۰۷)، کشیش متهم به پدوفیلیا در "تردید" (۲۰۰۸) و رهبر تأثیرگذار یک جنبش ساینتولوژی در "استاد" (۲۰۱۲) سه بار نامزد دریافت جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد شد.
اگرچه هافمن عمدتاً در فیلم‌های مستقل از قبیل "خانواده سوج" (۲۰۰۷) و "نیویورک، جز به کل" (۲۰۰۸) کار می‌کرد، اما در بلاکباسترهایی مانند "گردباد" (۱۹۹۶)، "" (۲۰۰۶) و یکی از آخرین نقش‌هایش که در مجموعهٔ "بازی‌های گرسنگی" (۲۰۱۳–۲۰۱۵) بود نیز حضور یافت. فیلم بلند "جک به قایق‌رانی می‌رود" (۲۰۱۰) اولین تجربهٔ او در مقام فیلم‌ساز بود. هافمن همچنین بازیگر و کارگردان برجستهٔ تئاتر بود. او در سال ۱۹۹۵ به کمپانی تئاتر آف برادوی لابرنت پیوست، که در آن‌جا او کارگردانی، تهیه‌کنندگی و حضور در نمایش‌های متعددی را بر عهده داشت. نقش‌آفرینی او در سه نمایش برادوی — "غرب واقعی" در سال ۲۰۰۰، "سفر دراز روز در شب" در سال ۲۰۰۳، و "مرگ فروشنده" در سال ۲۰۱۲ — همگی منجر به نامزدی او برای دریافت جایزهٔ تونی شد.
هافمن در دوران جوانی با اعتیاد به مواد مخدر دست و پنجه نرم می‌کرد و در سال ۲۰۱۲ پس از سال‌ها پرهیز دوباره به اعتیاد کشانده شد. او در فوریهٔ ۲۰۱۴ بر اثر مسمومیت حاد ناشی از مواد مخدر درگذشت. هافمن که به خاطر بی‌باکی در ایفای نقش شخصیت‌های نکوهیده و بابت آوردن شور و انسانیت به چنین نقش‌هایی در یادها مانده‌است، در آگهی ترحیم "نیویورک تایمز" از او به عنوان «شاید جاه‌طلب‌ترین و در بسیاری موارد تحسین‌شده‌ترین بازیگر آمریکایی در نسل خود» توصیف شد.
جسد وی در ۲ فوریه ۲۰۱۴ در آپارتمان وی پیدا شد. طبق گزارش نیویورک پست جسد هافمن در حالی که سوزن تزریق مواد در دستانش قرار داشت در حمام آپارتمانش در نیویورک یافت شد.
بعد از حدود یک ماه از مرگ وی آزمایشهای کالبد شکافی وی منتشر شدند که زیاده روی در مصرف کوکائین، هروئین و بنزودیازپین‌ها را عامل مرگ وی معرفی کردند. وی در زمان مرگ تنها ۴۶ سال داشت و مشغول بازی به عنوان یکی از نقش‌های اصلی در فیلم "" بود.
فیلیپ سیمور هافمن که در سال 2013 با ایفای نقش در فیلم "استاد" به کارگردانی پل توماس اندرسن نامزد جایزهٔ اسکار شده بود سابقهٔ مصرف مواد را داشت ولی تا قبل از مرگش، به مدت ۲۳ سال دست به مواد مخدر نزده بود.
حاج شیخ مهدی مهدوی لاهیجانی (مهدی لاهیجی)، از مشاهیر لاهیجان، در شب جمعه نیمه شعبان سال ۱۳۱۳ در نجف متولد شد و به اتفاق خانواده به لاهیجان مهاجرت کرد. او مجدداً به نجف بازگشت و تحصیلاتش را در آنجا به پایان رساند. او از شاگردان آقاضیاءالدین عراقی وآیه‌الله اصفهانی و آیه‌الله نائینی و شیخ شعبان دیوشلی گیلانی و شیخ عبدالحسین رشتی و محمد جواد بلاغی و محمدحسین کاشف الغطاوشیخ مرتضی طالقانی ومیرزااقااستهباناتی و از همدرسان مرعشی نجفی بود.
او در دوران رضاشاه از نجف به لاهیجان آمد و به کمک مردم مدارس متروکه جامع و شعربافان را بازسازی کرد. بازگشت دوباره وی از نجف به تهران با فعالیت‌های کمونیست‌ها، نیروهای بیگانه و جنبش‌های سکولار در گیلان و مبارزه با حکومت پهلوی همزمان بود که راهنمایی‌های او در شکل گیری اعتراضات مؤثر بود.
او در قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ نیز دستگیر شد. سرانجام در روز جمعه ۲۱ صفر ۱۴۱۳ درگذشت و در جوار برادرش محمد مهدوی لاهیجی در حسینیه مدرسه دینی جامع لاهیجان به خاک سپرده شد.
البیع واَلمُعامله و حواشی برعُروةُ الوُثقی و قاعده تجاوز و فراغ از آثار اوست.
محمد مهدوی لاهیجی برادر اوست.
شیخ مهدی مهدوی لاهیجانی در نیمه شعبان ۱۳۱۳ در نجف به دنیا آمد و در سال ۱۳۱۵ (قمری) همراه والدین خویش به زادگاه پدری اش (لاهیجان) مراجعت نمود.
وی قرائت قرآن و ادبیات فارسی را از میرزا کاظم لاهیجی، مقدمات علوم حوزوی و علوم ریاضی را نزد عبدالحسین کوشالی، بهایی لاهیجی، سید عبدالرحیم درگاهی و سید اسدالله کسیمی و پدرش حسین مهدوی در لاهیجان آموخت. او سپس به رشت آمد و نزد اسماعیل رشتی، سید مهدی لشت نشایی و عبدالرحیم کوچصفهانی فر گرفت. وی در سال ۱۳۲۷ (قمری) در ۱۴ سالگی به نجف هجرت نمود و معالم را نزد شیخ علی اکبر خوانساری و شرح لمعه را نزد شمس کرمانشاهی فراگرفت.
مهدوی، اصول را نزد حبیب اردبیلی و مکاسب را نزد میرزا احمد آشتیانی، کفایه را نزد عبدالحسین رشتی دروس خارج را نزد اساتیدی چون سید محمد فیروزآبادی، سید میرزا آقا اصطهباناتی، شعبان گیلانی، میرزا حسین نایینی، آقا ضیاءالدین عراقی، سید ابوالحسن اصفهانی و سید جمال گلپایگانی آموخت. وی عقاید، عرفان، تفسیر و حکمت را نزد شیخ مرتضی طالقانی، ابوالحسن مشکینی، طلوعی اشکوری، شیخ محمدجواد بلاغی، محمدحسین کاشف الغطا، شیخ محمدکاظم شیرازی فراگرفت و با موفقیت به درجه عالیه اجتهاد نائل آمد. او با کسب چهارده اجازه اجتهاد و به دنبال یک بیماری طولانی و سخت به قصد زیارت علی بن موسی الرضا به ایران سفر کرد و بعد از زیارت، به لاهیجان عزیمت نمود. او با توصیه بستگان، دوستان و عالمان شهر، تا آخر عمرش در لاهیجان سکونت گزید و نسبت به احیای حوزه علمیه طلاب وتدریس وتربیت شاگردان واقامه جماعت وسایر خدمات دینی وعلمی ورفع مشکلات اجتماعی وحل وفصل مسایل مردم همت گماشت.
از استادان بزرگی که ایشان داشتند چنین استنباط می‌شود که وی با نظرات و عقاید آنان کاملاً آشنا و به حق از مجتهدان مسلم و مشهور زمان خود در گیلان بوده‌است. وی با این که عمر طولانی داشت، مبانی فقه و اصول از خاطرش بیرون نرفت و همواره در مناظرات، سخن برای گفتن داشت.
سال ورود وی به ایران ۱۳۱۶ خ. بوده‌است. وی در همان عصر، مدارس دینی و مساجد را تعمیر کرد و موقوفات شهر را احیا نمود. او اولین سخنرانی روشنگرانه و هشدار دهنده‌اش را در لاهیجان، در حالی ایراد کرد که حکومت رضاخان نه تنها از تبلیغات دینی و ارشاد امت اسلامی جلوگیری به عمل می‌آورد؛ بلکه هرگونه فعالیت‌های دینی را نیز به شدت سرکوب می‌کرد. وی در بحبوحه انقلاب ۱۳۵۷ برای پیوستن به عالمان متحصن در تهران - که از همه جای ایران شرکت داشتند - به همراه سیدمحمودضیابری و سید حسن بحرالعلوم به سمت تهران حرکت نمودند که در رودبار دستگیر و چند ماهی در زندان قزل قلعه زندانی شدند.
از آثار باقی مانده او عبارتند از:
وی در لاهیجان به «حاج شیخ» شهرت داشت و این عنوان، لقبی بود که به خاطر برجستگی علمی و درخشندگی بحث‌های فقهی او از سوی عالمان اعلام و مراجع عظام نجف اشرف به او داده شد که بعدها در ایران به خصوص لاهیجان به همین عنوان شهرت یافت. وی هیچ‌گاه از سهم امام استفاده نکرد.
آیت‌الله مهدوی در روز جمعه، ۲۱ صفر ۱۴۱۳ در ۱۰۰ سالگی درگذشت و پیکرش در کنار برادرش حاج شیخ محمد مهدوی، در حسینیه جامع لاهیجان دفن گردید.
زونگولداغدائرةالمعارف بزرگ اسلامی مدخل‌های ترکیه و آسیا صغیر (به ترکی استانبولی: Zonguldak؛ به ترکی عثمانی: زونغولداق) مرکز استان زونگولداغ، شهری در کشور ترکیه است.
محمّد محققی لاهیجی، در سال ۱۲۸۹ شمسی در لاهیجان متولد شد. او را می‌توان اولین سفیر و مبلغ شیعی در دنیای غرب نامید که به عنوان نماینده بروجردی به مدت ده سال در هامبورگ آلمان به تبلیغ پرداخت. او نخستین امام جمعه و مؤسس مرکز اسلامی هامبورگ بود.
او دروس ابتدایی و متوسطه را در رشت و تهران به پایان رساند و ضمن ادامه تحصیل علوم جدید در مدرسه کمال‌الملک و دارالفنون زبان فرانسه، روسی، عربی ط³ظپغŒط± ط§ط³ظ„ط§ظ… ط¯ط± ط¢ظ„ظ…ط§ظ†، انگلیسی و آلمانی [ http://tourjan.blogfa.com/post-427.aspx دفاع از اسلام ایرانی در دیار فرنگ] را نیز فرا گرفت. محققی در سال ۱۳۱۳ شمسی به قم مهاجرت و در مدرسه رضویه حجره گرفت و مشغول تکمیل علوم حوزوی گردید.وی در همین ایام در مشهد ریاضیات تدریس می‌کرد که سپس عازم قم شد و سطوح عالی علوم دینی را در قم آموخت و همزمان در این شهر علم هیئت، فیزیک و سایر علوم طبیعی را برای طلاب علاقه‌مند تدریس می‌کرد. همزمان در مدرسه دارالشفاء نیز علوم ریاضی را به طلاب درس می‌داد که بسیاری از فضلاء در مدرسه دارالشفاء؛ امثال مرتضی مطهری در کلاس درس ریاضیات ایشان، حاضر می‌شدند.
وی بعد از کسب علوم و دروس متوسطه، به درس خارج عبدالکریم حائری راه یافت.
سید موسی شبیری زنجانی از مراجع تقلید معاصر:«آقای محققی یک درسی هم داشت که در آن اطلاعات جدیدی که غالب طلاب به آن احتیاج داشتند - به صورت تلفیقی با دروس حوزه - مطرح می‌کردند. بنده هم در درس ایشان می‌رفتم. در آن درس نیز اتفاقا آقا شیخ عبدالجواد جبل عاملی که استاد شرح لمعه ما بود، شرکت می‌کردند.»
سید حسین بدلا:«مرحوم محققی، شخصیتی بود که علاوه بر معلومات، اطلاعات غیرحوزوی ایشان نیز قوی بود و با مسایل فرهنگی روز آشنایی داشت. یادم هست همین آقای محققی، وقتی که با هم در مدرسه رضویه بودیم، به این مسائل توجه داشت. با زحمت‌بسیار، بدون استخدام می‌رفتیم مدارس جدید ملی و می‌خواستیم برای دانش‌آموزان برنامه داشته باشیم.»
فاضل لنکرانی:«تا مدتی آیت‌الله بروجردی، کسی را که واجد شرایط تبلیغ تشیع در اروپا باشد، نیافته بودند، در این رابطه، با مرحوم پدرم مشورت می‌کنند. پدرم می‌گوید:این موضوع نیاز به تفکر دارد. مرحوم پدرم این قضیه را با من در میان گذاشتند. بنده به پدرم عرض کردم: به نظر من، آقای محققی شایستگی این کار را دارد. ایشان استاد دانشگاه بود و مرد بسیار روشن و آشنا به علوم روز و متدین. علاوه بسیار خوش قیافه و خوش بیان بود. در تهران سکونت داشت وگاه به قم می‌آمد و برای طلبه‌ها درس هیئت می‌گفت.از قبل با هم ارتباطی داشتیم، به تهران رفتم و مسئله را با آقای محققی در میان گذاشتم. خلاصه ایشان را راضی کردم برای رفتن به آلمان.مرحوم پدرم نتیجه را به آقای بروجردی گفتند. ایشان هم خوشحال شدند و فرمودند: من باید آقای محققی را ببینم. آقای محققی خدمت ایشان آمدند و پس از توصیه‌های ایشان، روانه هامبورگ شدند و بسیار هم موفق بودند. مسجد هامبورگ به دستور آیت‌الله بروجردی و به دست ایشان تاسیس شد و هم اکنون از مراکز مهم اسلامی است.»
در سال‌های دهه 20، مسجد همت امام جماعت دائمی نداشت و گهگاه نماز جماعت در آن به امامت شخصی به نام ابوالقاسم ارشدی که غیرمعمم بود، برگزار می‌شد. در نهایت، مسئولان مسجد پس از تلاش‌های فراوان موفق شدند محققی را راضی کنند تا امامت مسجد را به عهده بگیرد؛ اما چندی بعد، وی به خواست بروجردی، برای سروسامان دادن به امور مذهبی مسلمانان اروپا در ۱۳۲۹ ش عازم آلمان شد. پس از آن، مسئولان مسجد همت از محمود اردکانی، داماد فاضل لنکرانی (پدر محمدفاضل لنکرانی)، که ساکن قم بود، دعوت کردند که امامت مسجد را به عهده بگیرد. او نیز که به توصیۀ پزشکان باید در محلی خوش آب‌وهوا زندگی می‌کرد، این دعوت را پذیرفت و به تجریش کوچ کرد؛ اما خیلی زود امامت مسجد فاطمیه در جنوب پل تجریش را پذیرفت و به این ترتیب، مسجد همت دوباره بدون پیش‌نماز دائمی به وضعیت سابق خود بازگشت.
وی در سال ۱۳۴۹ شمسی در حدود ۵۸ سالگی درگذشت و در قبرستان ابوحسین قم به خاک سپرده شد.
سید عبدالکریم لاهیجی یکی از مشاهیر لاهیجان، و شاگردان مرتضی انصاری در نجف بود.
شیخ مرتضی زاهد و علامه تهرانی مولف کتاب الذریعه، از شاگردان اویند.
علامه ملا علی کنی وقتی که از موقعیت علمی و عملی وی اطلاع یافت، دخترش رابه عقد وی درآورد و او را به منصب تدریس در مدرسه مروی تهران گماشت.
مرتضی انصاری استاد او در حوزه علمیه نجف، از اینکه یکی از بهترین شاگردانش بدون هماهنگی و گرفتن توصیه نامه از نجف به ایران بازگشته بسیار نارحت می‌شود و همان وقت نامه‌ای به تهران خطاب به آیت‌الله ملا علی کنی ارسال می‌کند و از مقامات آقا سید عبدالکریم لاهیجی خبر داده و تاکید می‌کنند سید را دریابند و از وجودش در حوزه علمیه تهران استفاده شایسته ببرند.
او سرانجام در سال ۱۳۲۳ قمری درگذشت.
یوزگات که همچنین به نام‌های یوزگاد و سابقاً بوزوک شناخته می‌شود، یکی از شهرهای ترکیه و مرکز استان یوزگات است.
یالُوا شهری در ترکیه و مرکز استان یالوا است.
زبان بوسنیایی (به بوسنیایی: bosanski jezik) یک زبان‌های اسلاوی جنوبی از خانوادهٔ زبان هندواروپایی و گونهٔ معیار صربی‌کرواتی است که بوسنیایی‌ها بدان گفتگو می‌کنند.David Dalby, "Linguasphere" (1999/2000, Linguasphere Observatory), p. 445, 53-AAA-g, "Srpski+Hrvatski, Serbo-Croatian".Benjamin V. Fortson, IV, "Indo-European Language and Culture: An Introduction", 2nd ed. (2010, Blackwell), p. 431, "Because of their mutual intelligibility, Serbian, Croatian, and Bosnian are usually thought of as constituting one language called Bosnian-Croatian-Serbian."Václav Blažek, "On the Internal Classification of Indo-European Languages: Survey" retrieved 20 Oct 2010, pp. 15–16. بوسنیایی در کنار کرواتی و صربی یکی از سه گونهٔ رسمی این زبان در بوسنی و هرزگوین است.See Art. 6 of the Constitution of the Federation of Bosnia and Herzegovina, available at the official website of Office of the High Representative in Bosnia and Herzegovina این زبان همچنین در منطقه مسلمان‌نشین سانجاک (در صربستان و مونته‌نگرو) رایج است و در صربستان، مونته‌نگرو، See Art. 13 of the Constitution of the Republic of Montenegro, adopted on 19 October 2007, available at the website of the Ministry of Justice of the Republic of Montenegro مقدونیه شمالی و کوزوو یک زبان اقلیت رسمی به‌شمار می‌رود.
بوسنیایی از هر دو الفبای لاتین و سیریلیک برای نوشتار استفاده می‌کند که کاربرد لاتین در زندگی روزمره بیشتر است. سیریلیک نیز بیشتر در گذشته کاربرد داشته و امروزه به ندرت به‌کار می‌رود. این زبان در میان زبان‌گونه‌ها صربی‌کرواتی به دلیل داشتن وام‌واژگان بسیاری از عربی، ترکی عثمانی و فارسی برجسته است که بیشتر به دلیل تعامل آن با از طریق اسلام فرهنگ‌های یادشده است.
بوسنیایی بر پایه رایج‌ترین گویش صربی‌کرواتی به نام اشتوکاوی، به ویژه گویش هرزگوینی شرقی آن، بنا شده که پایه زبان‌های معیار صربی، کرواتی و مونته‌نگروئی نیز به‌شمار می‌رود. اعلامیه زبان مشترک که در سال ۲۰۱۷ در سارایوو امضا شد بر همین واقعیت تأکید می‌کند. (NSK). (FFZG) تا دهه ۱۹۹۰، زبان مشترک صربی‌کرواتی نامیده می‌شدRadio Free Europe – Serbian, Croatian, Bosnian, Or Montenegrin? Or Just 'Our Language'? Živko Bjelanović: Similar, But Different, Feb 21, 2009, accessed Oct 8, 2010 و هنوز هم این اصطلاح در کنار «بوسیایی-کرواتی-مونته‌نگروئی-صربی» (BCMS) به ویژه در انجمن‌های دیپلماتیک کاربرد دارد. اشتراکات این چهار زبان به اندازه‌ای است که با دانستن یکی از آن‌ها می‌توان به راحتی با مردمان سه کشور دیگر نیز سخن و ارتباط برقرار کرد.
دربارهٔ نام زبان بوسنیایی اختلافاتی وجود دارد. زبان‌شناسان بوسنیایی اصرار دارند که تنها نام مشروع زبان «بوسنیایی» (bosanski) است و کروات‌ها و صرب‌ها باید فقط از آن استفاده کنند. برخی از کروات‌ها و صرب‌ها مسئله‌ای بحث‌برانگیز است و آن‌ها گاه بدان زبان «بوسنیاک» (bošnjački/бошњачки) می‌گویند. این بحث از آنجا ناشی می‌شود که به نظر می‌رسد «بوسنیایی» به معنی این است که که این زبان، زبان همه بوسنیایی‌هاست، در حالی که کروات‌ها و صرب‌های بوسنی این اصطلاح را برای زبان خود نمی‌پذیرند.
این زبان در سال ۱۹۹۵ در موافقت‌نامه دیتون "زبان بوسنیایی" نامیده شده و می‌توان نتیجه گرفت که این نام در آن زمان از مشروعیت و اعتبار بین‌المللی برخوردار شده‌است.
سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO), هیئت نام‌های جغرافیایی ایالات متحده (BGN) و کمیته دائم نام‌های جغرافیایی (PCGN) زبان بوسنیایی را به رسمیت می‌شناسند. افزون بر این نهادهایی همچون سازمان ملل متحد، یونسکو و آژانس‌های تأیید اعتبار ترجمه و تفسیر و همچنین نرم‌افزارهای ترجمه نیز وضعیت بوسنیایی را به عنوان زبانی مجزا بپذیرفته‌اند.
منشأ و توسعه تاریخی زبان معیار یک جامعه، در این مورد جامعه ملی بوسنی، تا حد زیادی به تعریف خود آن جامعه یا مشخصات و نوع تبلور قومی بستگی دارد. در مورد کشور بوسنی، چندین عامل نقش مهمی داشتند:
بوسنیایی همچون سایر گونه‌های صربی‌کرواتی دارای ۳۵ واج متشکل از ۲۵ همخوان و ۱۰ واکه است.
در طول تاریخ چهار خط برای نوشتار بوسنیایی کاربرد داشته‌است. در قرون وسطی بوسنیایی به سیریلیک بوسنیایی (یا "بوسانچیکا") نوشته می‌شد که به‌طور گسترده‌ای در بوسنی و هرزگوین امروزی و مناطق هم‌مرز در کرواسی امروزی (دالماسی جنوبی و مرکزی و دوبروونیک) استفاده می‌شد. با ورود اسلام به ایالت بوسنی، بوسانچیکا ابتدا در میان نخبگان بوسنیایی و سپس در میان عموم مردم با خط عربی موسوم به عربیکا جایگزین شد و امروزه کاملاً منسوخ شده‌است.
عربیکا بین قرون ۱۵ و ۱۹ مورد استفاده قرار می‌گرفت. پیش از جنگ جهانی اول مسلمانان بوسنیایی تلاش‌های برای اتخاذ عربیکا به عنوان الفبای سوم رسمی بوسنیایی در کنار لاتین و سیریلیک انجام شد که به نتیجه نرسید. از عربیکا به غیر از ادبیات، در مدارس دینی و امور حکومتی نیز استفاده می‌شد.
امروزه بوسنیایی به دو الفبای سیریلیک و لاتین نوشته می‌شود. در بوسنی و هرزگوین هر دو الفبا برای نوشتار بوسنیایی به رسمیت شناخته شده‌اند، اما در عمل از سیریلیک بیشتر در جمهوری صرب بوسنی و از لاتین بیشتر در فدراسیون بوسنی و هرزگوین استفاده می‌شود. الفبای معیار بوسنیایی در دهه ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ شکل گرفت.
الفباهای بوسنیایی به شرح زیرند:
زبان بوسنیایی سیستمی متشکل از چهار گویش گویش اشتوکاوی است: بوسنیایی غربی، بوسنیای شرقی، هرزگوین شرقی و زتا-جنوب سنجاکی. با توجه به روند همسان‌سازی زبانی، فرهنگ‌پذیری و مهاجرت در نتیجه جنگ گذشته، تعیین شمار دقیق و پراکندگی گویشوران یک گویش خاص تقریباً ناممکن است. گویش‌های بوسنیایی عبارتند از:
تفاوت میان زبان‌های معیار ادبی بوسنیایی، صربستانی و کرواتی اندک است. گرچه بوسنیایی بیشتر وام‌واژه‌های ترکی، فارسی و عربی را - که معمولاً زبان‌های مشرقی نامیده می‌شوند - دریافت کرده‌است، عمدتاً در گونه گفتاری، هم به صربی و هم کرواتی، چه در شکل نوشتاری چه در شکل گفتاری، بسیار شبیه است. «تفاوت‌های واژگانی میان گونه‌های قومی و حتی میان این زبان‌ها با زبان‌های اسلاوی نزدیک (مانند چکی، اسلواکیایی، بلغاری و مقدونی معیار) بسیار محدود است و تفاوت‌های دستوری حتی کمتر برجسته است. از همه مهم‌تر، درک کامل میان گونه‌های زبان معیار، ترجمه و آموزش زبان دوم را غیرممکن ساخته‌است.»
زبان بوسنیایی به عنوان یکی از گونه‌های رسمی پرشمار گویش اشتوکاوی، در سال ۱۹۹۶ با انتشار "" در سارایوو رسماً معرفی شد. طبق آن، بوسنیایی در برخی از ویژگی‌های اصلی زبانی همانند قالب‌های صوتی در برخی کلمات، به ویژه h (kahva در بوسنیایی در مقابل kafa صربی)، استفاده قابل ملاحظه و عمدی از کلمات مشرقی (ترکی، فارسی، عربی) و املای زمان آینده (kupit ću) که با کرواتی مشابه اما با صربی (kupiću) متفاوت است (هر دو شکل تلفظ یکسانی دارند)، با صربی و کرواتی تفاوت دارد. در سال ۲۰۱۸ در شماره جدید Pravopis bosanskog jezika، واژگان بدون h به دلیل رواج عملی آن‌ها پذیرفته می‌شوند. (6-13 minute)
تولد تازه‌یافته ، چهارمین آلبوم استودیویی ارا است که بعد از گذشت پنج سال از آلبوم استودیویی گذشتهٔ این پروژه در سال ۲۰۰۳ میلادی عرضه می‌شود.
استان افیون قره‌حصار یکی از استان‌های ترکیه است که در ناحیه اژه واقع شده‌است.
مرکز این استان شهر افیون قره‌حصار است.
مردم این استان اکثریت مسلمان سنی حنفی مذهب می‌باشند، اما اقلیتی از آذربایجانیهای شیعه نیز در تعدادی از روستاهای این استان سکونت دارند. از نظر اقتصادی نیز اکثریت مردم در موقعیت خوبی هستند.
در این شهر تاریخی آثار باستانی زیادی همچون حمام کافر (گئورحمامی)، قلعه‌افیون (افیون قالاسی) و مسجد عرب (عرب مسجدی)، مسجد عمارت (ایمارت جامع‌سی)، مسجد اولو (اولو جامع‌سی) و… قرار دارد که قدمت بعضی از آنها به دوران بیزانس روم متعلق می‌باشد.
همچنین در افیون حمامهای آب‌گرم ژئو ترمال وجود دارد که ادعا می‌شود بعضی از آنها در درمان برخی بیماری‌های پوست و استخوان بسیار مؤثر هست و همین امر باعث شده که هر روزه تعداد زیادی گردشگر به این استان سفر کنند.
افراد نامدار این شهر عبارتند از:
از هنرمندان بزگ ترکیه خانم و خانم می‌باشند.
شهرستان‌های استان آفیون قره حصار عبارتند از:
احسانیه • افیون قره‌حصار • امیرداغ • اوجیلر • ایسجه‌حصار • باشماقچی • بولوادین • بیات • چای • چوپان‌لار • خواجه‌لار • دازکری • دینار • سلطان‌داغی • سنان‌پاشا • شُهود • صندوق‌لی • قزل‌اورن
ایرا که به صورت (eRa) نمایش داده می‌شود، نام یک پروژهٔ موسیقی عصر نو آغاز شده به وسیلهٔ اریک لوی است. شعرهای (توسط Guy Protherose) استفاده شده توسط این گروه هر چند شبیه به زبان یونانی یا لاتین هستند.
چهار آلبوم اول این گروه «ERA " " ERA 2» «The Mass " and " Reborn» در فرانسه ۳ میلیون و در جهان ۷ میلیون کپی فروش داشته.
اکثر آهنگ‌های ایرا به زبان‌های لاتین یا اروپایی می‌باشد. از جمله آهنگ‌های که به زبان انگلیسی خوانده شده می‌توان به در جستجوی چیزی (Looking for somthing) اشاره کرد. بخش‌هایی از آهنگ مادر (mother) هم به زبان انگلیسی می‌باشد.
این مقاله در مورد اهداف سال 2015 است. برای دیدن اهداف 2030، به صفحه اهداف توسعه پایدار بروید.
اهداف توسعه هزاره (MDGs) در واقع هشت هدف مشترک هستند که در سال ۲۰۰۰ در سازمان ملل بر سر آن‌ها توافق شد. این اهداف باید تا سال ۲۰۱۵ تأمین می شدند.
اهداف توسعه هزاره (به صورت مخفف: MDGs)، هشت آرمان و هدف توسعه یی بین المللی برای سال 2015 بود که پس از اجلاس هزاره سازمان ملل متحد در سال 2000 و در پی تصویب بیانیه هزاره سازمان ملل متحد تعیین شد. این اهداف بر اساس اهداف توسعه بین المللی OECD DAC بودند و در قالب " تشکیل استراتژی برای قرن 21" مورد توافق وزرای توسعه قرار گرفتند. در سال 2016 اهداف توسعه پایدار (SDGs) جایگزین اهداف توسعه هزاره شد.
همه 191 کشورهای عضو سازمان ملل متحد و دست کم 22 نهاد بین المللی متعهد شدند تا به دستیابی اهداف توسعه هزاره تا سال 2015 کمک کنند.
این اهداف عبارت بودند از:
آرمان ۱: از بین بردن فقر شدید و گرسنگی
آرمان ۲: دست یافتن به آموزش ابتدایی همگانی
آرمان ۳: گسترش و ترویج برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان
آرمان ۴: کاهش مرگ و میر
آرمان ۵: بهبود سلامت مادران
آرمان ۶: مبارزه با ایدز، مالاریا، و دیگر بیماری‌ها
آرمان ۷: تضمین پایداری محیط زیست
آرمان ۸: گسترش مشارکت جهانی برای توسعه
هر آرمان دارای اهداف مشخص و تاریخ های معین جهت دستیابی به آن اهداف بود. هشت آرمان با 21 هدف مشخص اندازه گیری می شدند.
در ژوئن 2005 و جهت سرعت بخشیدن دستیابی به اهداف، وزرای دارایی گروه هشت موافقت کردند که بودجه کافی را برای بانک جهانی، صندوق بین المللی پول (IMF) و بانک توسعه آفریقا (AfDB) فراهم کنند تا آنها 40 تا 55 میلیارد دلار بدهی اعضای گروه کشورهای فقیر به شدت بدهکار (HIPC) را لغو کنند. به این ترتیب این کشورها اجازه پیدا می کردند تا منابع خود را به سمت برنامه های بهبود بهداشت و آموزش و کاهش فقر هدایت کنند.
منتقدان اهداف توسعه هزاره از فقدان تحلیل و توجیه لازم و کافی در پس اهداف انتخاب شده , همچنین دشواری یا عدم اندازه گیری برخی از اهداف و پیشرفت نامتوازن و برخی مسائل دیگر انتقاد داشتند.
پس از پایان جنگ سرد، در دهه 1990 مجموعه‌ای از کنفرانس‌های سازمان ملل تشکیل شد که به برخی از موضوعات مانند مسائل مربوط به کودکان، تغذیه، حقوق بشر و زنان تمرکز داشت که منجر به تعهداتی برای اقدامات بین‌المللی مشترک در این زمینه شد. در سال 1995 اجلاس سران در زمینه توسعه اجتماعی، اعلامیه کپنهاگ در زمینه توسعه اجتماعی را منتشر کرد که شامل فهرستی طولانی و پیچیده از تعهدات رهبران جهانی بود که بسیاری از تعهدات از نتایج کنفرانس های قبلی اقتباس شده بود[3]. از آنجا که سطح کمک‌های بین‌المللی در حال کاهش بود، کمیته کمک به توسعه OECD درهمان سال عملیاتی را برای بررسی آینده کمک های توسعه یی تشکیل داد[4]. در گزارش حاصل که در سال 1996 بنام "شکل دهی قرن 21" تهیه شد، برخی از تعهدات کپنهاگ را به شش "اهداف توسعه بین المللی" قابل نظارت تبدیل کرد که محتوا و شکلی مشابه با اهداف توسعه هزاره نهایی MDGs داشت. این موارد شامل: نصف کردن فقر تا سال 2015، آموزش ابتدایی همگانی تا سال 2015، حذف نابرابری جنسیتی در مدارس تا سال 2005، کاهش مرگ و میر نوزادان، کودکان و مادران تا سال 2015، دسترسی همگانی به خدمات بهداشت باروری تا سال 2015 و تدابیر ملی کافی برای توسعه پایدار در سراسر دنیا تا سال 2015 بودند[5].
در اواخر سال 1997، مجمع عمومی سازمان ملل متحد یک مجمع ویژه هزاره برای اصلاح سیستم سازمان ملل متحد اختصاص داد[6]. یک سال بعد، سازمان ملل متحد به طور مشخص تصمیم گرفت که نه تنها مجمع هزاره، بلکه یک اجلاس هزاره را نیز به دبیرکلی کوفی عنان برگزار کند که این اجلاس موظف شد پیشنهاداتی آینده نگرانه و پیشرو به منظور اصلاحات برنامه های بنیادی سازمان ملل ارائه کند[7]. گزارش عنان، هنگامی که در آوریل 2000 تحت عنوان "ما مردم: نقش سازمان ملل متحد در قرن 21" منتشر شد، مسائل مربوط به اصلاحات سازمان ملل را در چالش های بزرگتری که جهان با آن مواجه است را مشخص کرد. اصلی ترین موضوعات به نحوی تعریف شد که "اطمینان خاطری باشد که بجای نادیده گرفتن میلیاردها نفر، جهانی شدن به بعنوان یک نیروی مثبت برای همه مردم جهان در نظر گرفته شود"[8]. در این گزارش، عنان از اجلاس هزاره آتی درخواست کرد تا اهداف کلیدی مشخصی در مورد بسیاری از موضوعات مطرح شده در اجلاس کپنهاگ، سایر کنفرانس های دهه 1990 و گزارش براهیمی (Brahimi Report) که اخیراً درباره صلح و امنیت بین المللی منتشر شده بود را اتخاذ کند[8].
در سپتامبر 2000 اجلاس هزاره و مجمع عمومی، اعلامیه هزاره (Millennium Declaration) را صادر کردند که موضوعاتی را که عنان را مطرح کرده بود را منعکس می کرد[9]. این اعلامیه به طور مشخص به «اهداف توسعه هزاره» اشاره نکرده است ولی حاوی عبارات مشابهی با همان اهداف نهایی است. ویرایش محتوای بیانیه مدتی ادامه یافت. یک اتقاق مهم در اینجا، یکی شدن بحث های تحت نظارت سازمان ملل متحد و رویکرد OECD در زمینه "شکل دادن به قرن 21" بود؛ این اتحاد در جلسه ای که توسط بانک جهانی در مارس 2001 برگزار شد، مورد توافق قرار گرفت[4]. در سپتامبر 2001، عنان "نقشه راه به سوی اجرای بیانیه هزاره سازمان ملل" را به مجمع عمومی ارائه کرد که شامل یک بخش ویژه در مورد "اهداف توسعه هزاره" بود[10].
دیوید هالم و جیمز اسکات خاطرنشان می کنند که روند ایجاد اهداف توسعه هزاره بعلت اینکه ساختار واحدی نداشت و یک " شروع یا پایان مشخصی" نداشت پراکنده بودند. آنها همچنین اظهار داشتند که این فرآیند بجای اینکه توسط کشورهای مورد هدف توسعه هزاره انجام شود، بیشتر توسط کشورهای ثروتمند هدایت می شد[4].
سرمایه انسانی، زیرساخت ها و حقوق بشر
اهداف توسعه هزاره MDGs بر سه حوزه سرمایه انسانی، زیرساخت ها و حقوق بشر (اجتماعی، اقتصادی و سیاسی) با هدف افزایش استانداردهای زندگی تأکید داشتند[11]. اهداف مربوط به سرمایه انسانی شامل تغذیه، مراقبت های بهداشتی (شامل مرگ و میرکودکان، سل و مالاریا، ایدز/HIV و بهداشت ناباروی) و آموزش است. اهداف مربوط به زیرساخت ها؛ شامل دسترسی به آب آشامیدنی سالم، انرژی و فناوری اطلاعات/ارتباطات مدرن است که باعث افزایش بازدهی مزارع با روشهای پایدار در حمل و نقل و محیط زیست می شود. اهداف مربوط به حقوق بشر شامل توانمند سازی زنان، کاهش خشونت، افزایش صداهای مختلف سیاسی، تضمین دسترسی برابر به خدمات عمومی و افزایش امنیت حقوق مالکیت است. اهداف به منظور افزایش توانایی های انسانی هر فرد و بهبود شرایط رسیدن به یک "زندگی مولد" بود. اهداف توسعه هزاره تاکید می کند که سیاستهای هر کشور باید متناسب با نیازهای آن کشور باشد؛ از آنجاکه اکثر پیشنهادات سیاسی کلی هستند.
اهداف توسعه هزاره بر نقش کشورهای توسعه یافته در کمک به کشورهای در حال توسعه تاکید می کند. همانطور که در هدف 8 مشخص شده است، این اهداف و برنامه ها برای کشورهای توسعه یافته برای دستیابی به "مشارکت جهانی برای توسعه" با حمایت از تجارت عادلانه، کاهش بدهی، افزایش کمک ها، دسترسی به داروهای قابل تامین ضروری و تشویق انتقال فناوری می باشد. در نتیجه گفته شد که کشورهای در حال توسعه در مبارزه برای کاهش فقر جهانی با کشورهای توسعه یافته شریک شدند (هدف 8 برای گسترش مشارکت جهانی برای توسعه).
"هدف ۱a: نصف شدن نسبت جمعیت مردمی که با کمتر از یک دلار در روز زندگی می‌کنند."
۱٫۱: نسبت جمعیتی که با کمتر از یک دلار در روز زندگی می‌کنند.
۱٫۲: ضریب شکاف فقر
۱٫۳: سهم درآمد دو دهک پایین (فقیرترین) از درآمد ملی
"هدف ۱b: دست یافتن کامل و پرحاصل به اشتغال و کار سالم برای همه، شامل زنان و جوانان"
۱٫۴: نرخ رشد بهره‌وری نیروی کار (نرخ رشد تولید ملی به ازای هر فرد شاغل)
۱٫۵: ضریب اشتغال جمعیت
۱٫۶: نسبت جمعیت شاغلی که با کمتر از یک دلار در روز زندگی می‌کنند.
۱٫۷: نسبت حساب و مشارکت شاغلان فامیلی در کل مشاغل.
"هدف ۱c: نصف شدن نسبت جمعیتی که از گرسنگی رنج می‌برند."
۱٫۸: رواج کسر وزن کودکان زیر ۵ سال
۱٫۹: نسبت جمعیتی که کمتر از حداقل سطح مجاز، مصرف انرژی در برنامهٔ غذایی خود دارند.
"هدف ۲a: تأمین و تضمین کردن اینکه تمام پسران و دختران بتوانند تمام پایه‌های مقطع ابتدایی را بگذرانند."
۲٫۱: ضریب خالص ثبت نام در آموزش ابتدایی
۲٫۲: نسبت دانش آموزانی که پایهٔ اول ابتدایی را شروع می‌کنند، به کسانی که توانایی و دسترسی برای گذراندن آخرین پایه از مقطع ابتدایی را دارند.
۲٫۳: نرخ باسوادی سنین ۱۵ تا ۲۴ سال، مردان و زنان
"هدف ۳a: از بین بردن اختلاف جنسیتی در آموزش ابتدایی و متوسطه، بهتر از سال ۲۰۰۵، و رسیدن به تمام مراحل تا سال ۲۰۱۵"
۳٫۱: نسبت دختران به پسران در آموزش ابتدایی، متوسطه و عالی
۳٫۲: سهم زنان در درآمدهای حاصل از اشتغال، در بخش‌هایی به جز کشاورزی
۳٫۳: نسبت صندلی‌های زنان در مجلس ملی
"هدف ۴a: کم کردن دو سوم از نرخ مرگ و میر میان کودکان زیر پنج سال"
۴٫۱: نرخ مرگ و میر زیر پنج سال
۴٫۲: نرخ مرگ و میر نوزادان
۴٫۳: نسبت کودکان یک ساله‌ای که در برابر سرخک ایمنی دارند.
"هدف ۵a: کم کردن سه چهارم نرخ مرگ و میر مادران"
۵٫۱: نرخ مرگ و میر مادران
۵٫۲: نسبت زایمان‌هایی که با مراقبت و توسط کارکنان متخصص سلامت انجام می‌گیرند.
هدف ۵b: دست یافتن (تا سال ۲۰۱۵) به، دسترسی همگانی به سلامت تناسلی
۵٫۳: نرخ رواج و استفاده از وسایل جلوگیری از بارداری
۵٫۴: نرخ باروری نوجوانان
۵٫۵: میزان پوشش و رواج مراقبت‌های قبل از تولد (دست کم یک معاینه و دست بالا چهار معاینه)
۵٫۶: برآورده نشدن نیاز کسانی که به تنظیم خانواده احتیاج دارند.
"هدف ۶a: متوقف کردن روند رو به رشد انتشار ایدز و آغاز روند معکوس آن"
۶٫۱: میزان شیوع ایدز در میان جمعیت ۱۵ تا ۲۴ سال
۶٫۲: استفاده از کاندوم در روابط جنسی خطرناک
۶٫۳: نسبتی از جمعیت ۱۵ تا ۲۴ سال که اطلاعات درست و جامعی از ایدز دارند.
۶٫۴: نسبت مراقبت مدارس از یتیمان به مراقبت مدارس از غیر یتیمان در سنین ۱۰ تا ۱۴ سال
"هدف ۶b: رسیدن (تا سال ۲۰۱۰) به، دسترسی همگانی به درمان ایدز، برای تمام کسانی که به آن نیاز دارند."
۶٫۵: قسمتی از مردم که آلودگی پیشرفتهٔ ایدز دارند و همچنین به داروهای ضد برگشت دسترسی دارند.
"هدف ۶c: متوقف کردن روند انتشار مالاریا و دیگر بیماری‌های مهم، و آغاز روند معکوس آن"
۶٫۶: نرخ شیوع و مرگ ناشی از مالاریا
۶٫۷: نسبت کودکان زیر پنج سالی که زیر پوشش داروی حشره کش می‌خوابند.
۶٫۸: نسبت کودکان زیر پنج سالی که تب مالاریا دارند، کسانی که با داروهای مناسب ضد مالاریا پوشش داده شده‌اند.
۶٫۹: نرخ وقوع، شیوع و مرگ ناشی از مرض سل
۶٫۱۰: نسبت بیماران سل ای که شناسایی و درمان شدند، کسانی که مستقیماً معاینه شده‌اند و توسط کوتاه‌ترین مسیر درمان شده‌اند.
"هدف ۷a: گنجاندن اصول توسعه ی پایدار در بین سیاست‌ها و برنامه‌های کشورها، و آغاز روند معکوس اتلاف منابع محیط زیست."
"هدف ۷b: کم کردن روند کاهش تنوع زیستی، یک کاهش معنی دار در نرخ تلفات تا سال ۲۰۱۰."
۷٫۱: قسمتی از سطح سرزمین که با بیشه و جنگل پوشیده شده.
۷٫۲: مجموع نشر CO۲، سرانه و نیز به ازای هر یک دلار (ppp) تولید ملی
۷٫۳: میزان مصرف موادی که از ازون می‌کاهند.
۷٫۴: قسمتی از ذخایر ماهیان که در منطقه حفاظت شده زیستی قرار دارند.
۷٫۵: قسمتی از تمام آب‌ها که ذخایرشان استفاده شده
۷٫۶: قسمتی از سطح زمین و دریا که حفاظت شده‌است.
۷٫۷: قسمتی از گونه‌ها که در خطر انقراض هستند.
"هدف ۷c: نصف شدن قسمتی از مردم که دسترسی پایدار به آب سالم آشامیدنی و تأسیسات بهداشتی اولیه ندارند."
۷٫۸: قسمتی از مردم که آب آشامیدنی تصفیه شده‌استفاده می‌کنند.
۷٫۹: قسمتی از مردم که از تأسیسات بهداشتی مناسب استفاده می‌کنند.
"هدف ۷d: دست یافتن به، بهبود معنی دار و قابل توجه در زندگی حداقل ۱۰۰ میلیون زاغه‌نشین"
۷٫۱۰: نسبتی از جمعیت شهری که در محلات زاغه‌نشین زندگی می‌کنند.
"هدف ۸a: توسعهٔ بیشتر بازرگانی و سیستم مالی باز، قانون مند، قابل پیش‌بینی و بدون تبعیض."
- شامل تعهد نسبت به، طریقهٔ حکومت درست، توسعه، و کاهش فقر؛ هم به صورت ملی و هم به صورت بین‌المللی
"هدف ۸b: بیان و رسیدگی به نیازهای ویژه و خاص کشورهایی با کمترین میزان توسعه"
- شامل: تعرفه و سهمیهٔ دسترسی آزاد گمرکی، برای کالاهای صادراتی کشورهایی با کمترین میزان توسعه؛ برنامهٔ تسهیل‌کنندهٔ بدهی‌ها، برای رهایی کشورهای فقیر با بدهی‌های سنگین و نیز حذف رسمی بدهی‌های دوجانبه؛ و در آخر، بخشش بیشتر ODA برای کشورهایی که در جهت کاهش فقر تلاش کردند.
"هدف ۸c: بیان و رسیدگی به نیازهای ویژهٔ کشورهای در حال توسعه ی محصور در خشکی و نیز جزایر کوچک (از طریق برنامه‌ای عملی برای توسعه پایدار جزایر کوچک درحال توسعه؛ و نتایج آن در بیست و دومین جلسهٔ ویژه مجمع عمومی سازمان ملل بررسی می‌شود)."
"هدف ۸d: درگیر شدن با مشکلات بدهی کشورهای در حال توسعه به‌طور فراگیر از به صورت ملی و بین‌المللی؛ به منظور معقول کردن بدهی‌ها در دراز مدت"
- برخی از شاخص‌هایی که در فهرست زیر آمده، به صورت جداگانه تحت نظارت هستند برای کشورهایی با کمترین میزان توسعه، آفریقا، کشورهای در حال توسعهٔ محصور در خشکی و جزایر کوچک.
"کمک‌های رسمی به توسعه (ODA)"
۸٫۱: ODA خالص؛ در کل و نیز به کشورهای کمتر توسعه یافته، بر حسب درصد از درآمد ناخالص ملی اهداکنندگان کمیته همیاری توسعه (DAC)
۸٫۲: نسبتی از کل دوجانبه، بخشی از ODA اهداکنندگان DAC که به خدمات اجتماعی پایه اختصاص یافته (آموزش پایه، مراقبت‌های بهداشتی اولیه، تغذیه، آب سالم و بهداشت مناسب)
۸٫۳: نسبتی از کمک‌های رسمی دوجانبه به توسعه، از اهداکنندگان DAC در صورتی که او متحد باشد.
۸٫۴: ODA دریافت شده در کشورهای در حال توسعه محصور در خشکی، بر حسب نسبتی از درآمد ناخالص ملی شان.
۸٫۵: ODA دریافت شده در دولت‌های جزایر کوچک در حال توسعه، بر حسب نسبتی از درآمد ناخالص ملی شان.
"دسترسی به بازار"
۸٫۶: نسبتی از تمام کالاهای وارداتی کشورهای توسعه یافته (بر اساس ارزش و بدون احتساب نیرو و جنگ‌افزار) از کشورهای در حال توسعه و کشورهایی با کمترین میزان توسعه، که معاف از عوارض گمرکی پذیرفته شده.
۸٫۷: میانگین تعرفه‌های اعمال شده توسط کشورهای توسعه یافته بر محصولات کشاورزی و منسوجات و پوشاک کشورهای در حال توسعه
۸٫۸: تخمین میزان حمایت‌ها و یارانه‌های بخش کشاورزی برای کشورهای OECD بر حسب درصد از تولید ناخالص داخلی شان
۸٫۹: نسبت ODA یی که برای کمک به ظرفیت سازی در تجارت ارائه شده.
"معقول کردن بدهی‌ها"
۸٫۱۰: تعداد کل کشورهایی که به نقاط تصمیم‌گیری HIPC شان رسیده‌اند و تعداد کشورهایی که به نقاط اتمام HIPC شان رسیده‌اند.
۸٫۱۱: بدهی‌هایی که به واسطهٔ HIPC و ابتکارات MDRI بخشیده شده.
۸٫۱۲: پرداخت اصل و فرع بدهی‌ها بر حسب یک درصد از صادرات کالاها و خدمات
"هدف ۸e: همکاری با شرکت‌های داروسازی، و تدارک دسترسی به داروهای حیاتی مقرون به صرفه در کشورهای درحال توسعه."
۸٫۱۳: نسبتی از جمعیت که به داروهای حیاتی مقرون به صرفه دسترسی پایدار و مداوم دارند
"هدف ۸f: همکاری با بخش خصوصی، برای در دسترس قرار دادن مزایای فناوری‌های نو، به خصوص فناوری اطلاعات و ارتباطات"
۸٫۱۴: خطوط تلفن به ازای هر ۱۰۰ نفر
۸٫۱۵: تعداد مشترکین تلفن همراه به ازای هر ۱۰۰ نفر
۸٫۱۶: تعداد کاربران اینترنت به ازای هر ۱۰۰ نفر
سند MDGs که سند ماقبل بیانیه اهداف توسعه پایا بود توسط دولت نهم و دهم اجرا شده و گزارش موفقیت آن توسط وزیر وقت آموزش و پرورش اعلام و در خبرگزاری‌ها اطلاع‌رسانی شد.
این درحالی است که اجرای مشروط بیانیه اهداف توسعه پایدار در روزهای انتخاباتی دوازدهمین دوره ریاست جمهوری اسلامی ایران حاشیه ساز شد.
انتقادات کلی شامل فقدان قدرت تحلیل قابل مشاهده و توجیه در پس اهداف انتخاب شده بود.
تعریف برخی از شاخص‌ها، خطوط مبنا و اهداف پس از اولین پذیرش تغییر کردند تا پیشرفت را بهتر از آنچه در عمل بوده پیشنهاد بدهند.
علیرغم تفاوت های قابل توجه در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، اهداف توسعه هزاره فاقد اهداف و شاخص های مناسب برای برابری درون کشوری بود.
تکرار موفقیت های بومی اثبات شده بایستی در ابعاد بزرگتری برای نیازهای بزرگتر استفاده شوند که از طریق نیروی انسانی و منابع موجود و با  روش‌هایی مانند ارزیابی مشارکتی روستایی، توسعه جامعه مبتنی بر دارایی و مقیاس ذره ای امکان پذیر می شود
هدف هشتم، به‌جای موفقیت‌های توسعه، به طور منحصربه‌فردی بر دستاوردهای اهداکنندگان تمرکز دارد.
شاخص تعهد به توسعه، که سالانه توسط مرکز توسعه جهانی در واشنگتن دی سی منتشر می شود، بهترین شاخص شمارشی  برای هدف هشتم در نظر گرفته می شود. این یک اندازه گیری جامعتری از پیشرفت اهدا شده نسبت به کمک های رسمی توسعه می باشد زیرا سیاست‌هایی را در مورد تعدادی از شاخص‌ها از جمله تجارت، مهاجرت و سرمایه‌گذاری در نظر می‌گیرد که بر کشورهای در حال توسعه تأثیر می‌گذارند.
اهداف توسعه هزاره به دلیل تأکید ناکافی بر توسعه پایدار نیز مورد حمله قرار گرفتند. بنابراین، آنها تمام عناصر مورد نیاز برای دستیابی به آرمان های مندرج در اعلامیه هزاره را در بر نمی گیرند.