moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
واحدهای فروخته‌شده شامل کپی‌های فیزیکی و دانلودهای دیجیتال است.
چرخهٔ بورن-هابر روشی برای تجزیه و تحلیل انرژی واکنش است که به دنبال نامِ دو تن از دانشمندان آلمانی ماکس بورن و فریتز هابر  که این روش را در سال 1919 ایجاد کردند نام گذاری شد. M. Born "" 1919, "21", 679-685.F. Haber "Verhandlungen der Deutschen Physikalischen Gesellschaft" 1919, "21", 750-768. کازیمیرز فاجانس نیز به صورت مستقل این روش را فرموله کرد و در همان شماره از همان مجله منتشر شد.K. Fajans "Verhandlungen der Deutschen Physikalischen Gesellschaft" 1919, "21", 714-722. این چرخه مربوط به تشکیل یک ترکیب یونی از واکنش یک فلز (اغلب یک عنصر از گروه ۱ یا گروه ۲ جدول تناوبی) با هالوژن ها یا عنصر غیرفلزی دیگر مانند اکسیژن است. چرخه‌های بورن-هابر عمدتاً به عنوان روشی برای محاسبه انتالپی شبکه بکار می‌روند که به صورت مستقیم قابل اندازه‌گیری نیستند.
چرخه بورن-هابر در درجه اول به عنوان ابزاری برای محاسبه انرژی شبکه (یا آنتاپی به طور دقیق تر) که نمی توان به به طور مستقیم اندازه گیری کرد، استفاده می شود. آنتالپی شبکه، تغییر آنتالپی است که در تشکیل یک ترکیب یونی از از یون های گازی (فرآیند گرمازا) دخیل است. همچنین گاهی اوقات به عنوان انرژی مورد نیاز برای تجزیه یک ترکیب یونی به یون های گازی آن (فرآیند گرماگیر) تعریف می شود. از قانون هس (Hess’s Law) برای محاسبه ی آنتالپی شبکه در چرخه بورن-هابر از شیوه مقایسه ی تغییر آنتالپی استانداردِ تشکیل یک ترکیب یونی (از عناصر) با آنتالپی مورد نیاز برای ساخت یون های گازی از عناصر استفاده می شود.
این روش محاسبه کمی پیچیده است. برای ساخت یون های گازی از عناصر لازم است عناصر را اتمی کنیم (هر کدام را به اتم های گازی تبدیل کنیم) و سپس اتم ها را یونیزه کنیم. اگر عنصر مورد نظر در شرایط عادی به صورت مولکول باشد، ابتدا باید آنتالپی تفکیک پیوند (معکوس آنتالپی پیوند)  آن را در نظر بگیریم. انرژی مورد نیاز برای حذف یک یا چند الکترون برای ساخت کاتیون، برابر با مجموع انرژی های پیوسته ی فرآیندی به نام یونیزاسیون است. به عنوان مثال، انرژی مورد نیاز برای تشکیل Mg2+، برابر است با انرژی یونیزاسیون حذف الکترون اول از  Mg ، به علاوه انرژی یونیزاسیون مورد نیاز برای حذف الکترون دوم از Mg+ . میل ترکیبی الکترون به عنوان مقدار انرژی آزاد شده هنگام افزودن الکترون به یک اتم یا مولکول خنثی در حالت گازی برای تشکیل یون منفی تعریف می شود.
چرخه بورن-هابر تنها در مورد جامدات کاملا یونی مانند برخی از هالید های قلیایی کاربرد دارد. بیشتر ترکیبات شامل قسمت های کووالانسی و یونی در پیوند شیمیایی و انرژی شبکه است که توسط یک چرخه ترمودینامیکی بورن-هابر نشان داده می شود.H. Heinz and U. W. Suter "Journal of Physical Chemistry B"2004, "108", 18341-18352. برای تخمین قطبیت و بار اتمی ترکیبات قطبی می توان از چرخه بورن-هابرِ تعمیم داده شده استفاده کرد.
آنتالپی تشکیل لیتیوم فلوراید (LiF) از عناصر آن لیتیوم و فلوئور به اشکال پایدار آنها در پنج مرحله در نمودار مدل شده است:
1 .تغییر آنتالپی اتمی آنتالپی لیتیوم
2. آنتالپی یونیزاسیون لیتیوم
3. آنتالپی اتمی فلوئور
4. میل الکترون به فلوریت
5. آنتالپی شبکه
محاسبه مشابه برای هر فلز دیگری غیر از لیتیوم یا هر فلز غیر فلوریت اعمال می شود.
مجموع انرژی برای هر مرحله از فرآیند باید برابر با آنتالپی تشکیل فلز و غیر فلز باشد ، یعنی formula_1
آنتالپی خالص تشکیل و چهار انرژی اول از پنج انرژی را می توان به صورت آزمایشی تعیین کرد ، اما انرژی شبکه را نمی توان مستقیماً اندازه گیری کرد. در عوض ، انرژی شبکه با کم کردن چهار انرژی دیگر در چرخه بورن-هابر از آنتالپی خالصِ تشکیل، محاسبه می شود.Moore, Stanitski, and Jurs. "Chemistry: The Molecular Science." 3rd edition. 2008. ISBN 0-495-10521-X. pages 320–321.
واژه چرخه به این واقعیت اشاره دارد که می توان تغییر کل آنتالپی را برای یک فرآیند چرخشی برابر و صفر دانست ، و شروع و پایان آن با LiF در مثال است. این منجر به معادله زیر می شود:
که معادلِ معادله قبلی است.
هنگامی که Na جامد است و Br2 مایع، گرمای تبخیر به معادله اضافه می شود:
formula_11 آنتالپی تبخیر Br2 در واحد kJ / mol است.
اخلاقیات می‌تواند به موارد زیر اشاره کند:
مسجد جامع سبزوار یکی از قدیمی‌ترین مساجد سبزوار است که در دورهٔ سربداران ساخته شده‌است.http://www.asrarnameh.com/sabzevar.php?id=1229http://www.ettelaat.com/etiran/?p=35481
مسجد جامع سبزوار با مساحتی حدود چهار هزار متر مربع مشتمل بر ایوانهای قبله، شمالی، صحن، شبستان و رواق در حاشیهٔ جنوبی خیابان بیهق این شهر واقع است. در ضلع جنوبی ایوان قبله محراب قرار دارد بر بالای آن کتیبه‌ای به تاریخ ۱۲۹۲ ه‍.ق و بر راس این ایوان دو مناره آجری دیده می‌شود. در طرفین این قسمت شبستان‌های با طاق ضربی بلند همزمان با بنای ایوان جنوبی ایجاد شده‌است. در دالان سمت شرقی ایوان شمالی مسجد کتیبه‌هایی به صورت سنگ نوشته از دوران صفویه با تاریخ‌های ۹۷۹ و ۱۱۳۶ ه‍.ق دربارهٔ مراعات سکنه سبزوار و دستوری از شاه طهماسب صفوی ثبت می‌باشد.http://hamgardi.com/place/3443 از عمده تزیینات مسجد جامع سبزوار کاشی هفت رنگ و کاشیکاری خشتی است. این بنا ویژگی‌های معماری سده هشتم هجری را نشان می‌دهد.http://vista.ir/article/255261/مسجدجامع-سبزوار
در دوره رضاشاه سردر این مسجد پس از پاره‌ای تغییرات در ساختار شهر و خیابان بیهق خراب شد و سپس به دست سید محمد اشراقی، از معماران شهر، بازسازی شد.
شبستان شرقی مسجد جامع سبزوار ، سال ۱۳۸۵ قمری برابر با ۱۳۴۴ خورشیدی ، به همت میرزا حسین فقیه سبزواری و با مشارکت مالی میرزا حسین خان غنی ساخته شده است . بر کتیبه ای از کاشی که بالای در ورودی شبستان شرقی نصب شده، به خط نستعلیق نوشته شده :
در خفنک در وسط شبستان که تماماً مزین به کاشی است این عبارت با خط درشت نستعلیق کاشی سفید بر زمینه لاجوردی نوشته شده :
و در زیر این عبارت با خط نستعلیق ریز مرقوم شده :
و در همین خفنک با خط نستعلیق درشت در دو قسمت نوشته شده :
سید علینقی امین نیز در مقاله ای زیر عنوان ؛ مساجد و مدارس سبزوار ؛ نوشته است :
کاندیدیازیس یا برفک نوعی عفونت قارچی است که توسط قارچ کاندیدا (گونه‌ای مخمر) به نام کاندیداآلبیکانس ایجاد می‌شود. این قارچ گاهی به شکل غیربیماریزا در دهان، واژن ، کشاله ران و زیربغل و دیگر مناطق مرطوب پوست وجود دارد.
شایعترین نوع برفک همان بیماری برفک دهان شیرخواران و نوزادان می‌باشد که نوزاد بعلت عبور از کانال زایمانی و به علت وجود کاندیدا در آنجا دچار این بیماری می‌شود.
در بزرگسالان برفک اصولاً می‌تواند به دو صورت بیماری پوستی مخاطی یا مهاجم تظاهر کند.
واژینیت کاندیدایی که شیوع بالایی دارد با خارش فرج (ولو) و مهبل، تحریک خارجی و سوزش ادرار مشخص می‌شود. در معاینه معمولاً دیواره مهبل قرمز و ترشحات سفید دلمه‌ای شکل دیده می‌شود.
کاندیدیاز در پوست به شکل‌های مختلفی بروز می‌کند که یکی از شایعترین آن‌ها اینترتریگوی کاندیدایی است که بیشتر در کشاله‌ها، زیربغل‌ها، زیر و وسط پستانها، باسن، بین انگشتان دست می‌تواند رخ دهد. ضایعات در این موارد به شکل قرمزی براق و همراه پوسته ریزی در حاشیه ضایعات و معمولاً مرطوب و ترشح دار می‌باشد. (دقت داشته باشید که در بیماری‌های پوستی قارچی اصولاً اطراف ضایعه فعالتر از وسط آن است). در شیرخواران در ناحیه پوشک کاندیدیازیس می‌تواند باعث تشدید درماتیت پوشک گردد و تشخیص آن با ضایعات اقماری قرمز رنگ در اطراف ضایعه اصلی می‌باشد. در این موارد معمولاً قعر شیار کشاله ران نیز دچار قرمزی والتهاب است که در درماتیت پوشک چنین چیزی وجود ندارد و این ناحیه معمولاً مبتلا نیست. کاندیدیازیس بین انگشتان دست در زنان میانسال و مسن که به مدت طولانی دستهایشان درآب و در حال شستشو هستند شایعتر است و در افراد دیابتیک نیز می‌تواند با شیوع بیشتری رخ دهد.
کاندیدیاز مهاجم اصولاً در افراد دچار ضعف ایمنی مانند ایدز و مصرف‌کنندگان داروهای سرکوبگر ایمنی دیده می‌شود.
درمان با ضد قارچها است مانند کلوتریمازول، فلوکونازول و آمفوتریسین B که به صورت سیستمیک یا موضعی مصرف می‌شوند. در طب سنتی از بره موم در درمان بیماری‌های عفونی استفاده شده‌است
گلایسین یا گلیسین (به انگلیسی: Glycine) با نماد Gly یا G ، ساده‌ترین اسید آمینه پایدار در تمام یاخته‌های زنده و در بین آمینو اسیدهاست. این اسید آمینه سبک‌ترین و تنها اسید آمینه‌ی غیر کایرال است. کدهای ژنتیکی این اسید آمینه عبارتند از: GGU, GGC, GGA و GGG.
گلایسین یکی از ۲۰ اسید آمینه پروتئین‌زا است که پروتئین‌ها را می‌سازند. این آمینو اسید آمفی‌پاتیک است و دارای هر دو سر آب‌گریز و آب‌دوست است.
هنری براکونات شیمیدان فرانسوی در سال ۱۸۲۰ گلایسین را با هیدرولیز کردن ژلاتین کشف کرد. وی به منظور هیدرولیز کردن ژلاتین، آن را به همراه سولفوریک اسید جوشاند.در ابتدا او نام ماده به‌دست آمده را «شکر ژلاتین» نامید ; see p. 114.
اما ژان-بتیست بوسانگو شیمیدان فرانسوی نشان داد که این ماده شامل نیتروژن است.
دانشمند آمریکایی Eben Norton Horsford و پس از آن یوستوس فون لیبیش یک دانشجوی شیمی آلمانی، واژه گلیکوکال را پیشنهاد دادند
اما یاکوب برسلیوس شیمیدان سوئدی نام ساده‌تر گلایسین را ارائه داد From p. 654: ""Er hat dem Leimzucker als Basis den Namen "Glycocoll" gegeben. … "Glycin" genannt werden, und diesen Namen werde ich anwenden."" (He [i.e., the American scientist Eben Norton Horsford, then a student of the German chemist Justus von Liebig] gave the name "glycocoll" to "Leimzucker" [sugar of gelatine], a base. This name is not euphonious and has besides the flaw that it clashes with the names of the rest of the bases. It is compounded from γλυχυς (sweet) and χολλα (animal glue). Since this organic base is the only [one] which tastes sweet, then it can much more briefly be named "glycine", and I will use this name.)
این نام از واژه یونانی γλυκύς به معنای شیرین گرفته شده‌است. (به پیشوندهای glyco- و gluco- نیز ارتباط دارد، مانند گلیکوپروتئین و گلوکز). در سال ۱۸۵۸ شیمیدان فرانسوی آگوست آندره توماس کاهورس مشخص کرد که گلایسین، یک آمین از استیک اسید است.
گلایسین دارای یک اتم هیدروژن در زنجیر جانبی خود است. به همین دلیل این آمینو اسید پایدار هست و به راحتی به آمینو اسیدهای دیگر تبدیل نمی‌شود. گلایسین، فراوان‌ترین آمینو اسید در کلاژن است و همچنین به‌عنوان یک ناقل عصبی شناخته شده‌است.
اکثر پروتئین‌ها مقداری خیلی کمی گلایسین دارند به استثنای گیلاتین و کولاگین که دارای ۲۵–۳۰٪ گلایسین هستند.
بدن انسان مقدار زیادی گلایسین نیاز دارد برای اینکه جگر انسان بتواند کارش را به‌خوبی انجام دهد.
این آمینو اسید غیر قطبی است اما در واکنش‌های آب گریز شرکت نمی‌کند. ساختار ساده و کوچک این آمینو اسید و تبادل یک هیدروژن با زنجیره جانبی باعث شده تا در محیط‌های مختلف خواص اسیدی و بازی متفاوتی از خود نشان دهد.
مواد غذایی انسان و حیوان
اهمیت تغذیه‌ای گلایسین دلیل استفادهٔ گستردهٔ آن در موادغذایی نیست بلکه به‌علت خاصیت نگه‌دارندگی، خوشبو بودن و همچنین شیرینی ملایم این ماده، از آن استفاده می‌شود و این ماده طعم ناخوشایند ساخارین را از بین می‌برد. از ترکیب گلایسین و فلزات مانند "گلایسینات مس (II)" به عنوان مکمل خوراک دام استفاده می‌شود.
منبع: گلایسین چیست؟ | اروند شیمی
کُله‌سیستیت یعنی التهاب کیسه صفرا، این بیماری اغلب ناشی از سنگ کیسه صفرا (کله لیتیاز) می‌باشد. علائم بیماری به صورت کولیک صفراوی (درد به مدت ساعت‌ها در ربع فوقانی راست شکم که به پشت و شانه راست انتشار دارد) گاه همراه با تهوع و استفراغ است. گاهی درد به دنبال مصرف غذای چرب می‌باشد. ممکن است فردی سال‌ها سنگ کیسه صفرا داشته باشد ولی وارد مرحله حاد نشود.
تنها ۲۵ درصد افراد دارای سنگ کیسه صفرا علائم کله سیستیت را تجربه می کنند.
در کله سیستیت حاد ما درد شکمی شدید، تب و لرز، زردی، استفراغ و… داریم؛ که اغلب به علت انسداد مجرای کیستیک یا گردن کیسه صفرا توسط سنگ است ولی گاهی نیز سایر علل مانند تومورها موجب انسداد مجرا می‌شوند.
البته کله سیستیت بدون سنگ (Acalculous Cholecystitis) به صورت حاد در بیماران شدیداً بدحال و به صورت مزمن (CAC) نیز داریم.
سنگ کیسه صفرا در این افراد بیشتر دیده می‌شود: خانم‌های بالای ۴۰ سال، چاقی، بارداری، کاهش وزن سریع، رژیم غذایی پرچرب و کم فیبر، کم‌خونی داسی شکل، سابقه خانوادگی بیماری کیسه صفرا
تشخیص کوله‌سیستیت توسط شرح‌حال (درد شکمی، تهوع، استفراغ، تب) و معاینات فیزیکی علاوه بر تست‌های آزمایشگاهی و اولتراسونوگرافی پیشنهاد شده‌است. نشانه بواس که درد در ناحیه شانه راست است، می‌تواند نشانه‌ای از کولسیستیت حاد باشد.
کله سیستکتومی (برداشتن کیسه صفرا) درمان انتخابی سنگ کیسه صفرا و کله سیستیت حاد می‌باشد. کله سیستکتومی با لاپاراسکوپ امروزه بهتر از کله سیستکتومی با جراحی باز است. اقدامات حمایتی مانند احیاء مایعات و آنتی‌بیوتیک وسیع‌الطیف نیز به کار می‌رود. داروهای ضددرد، از جمله مخدرها، برای تخفیف درد تجویز شوند. در موارد غیر حاد امکان دارد مصرف اورسودیول برای حل کردن سنگ‌های صفراوی توصیه شود؛ و البته باید این دارو به مدت دو سال مصرف شود و در برخی بیماران (به خصوص سنگ‌های کوچک کلسترولی) مؤثر می‌باشد. در این بیماران همچنین رژیم کم چربی و مسکن تجویز می‌شود.
دانشگاه استراسبورگ ()، واقع در شهر استراسبورگ شهرستان آلزاس کشور فرانسه، بزرگ‌ترین دانشگاه این کشور است که دارای ۴۳٬۰۰۰ دانشجو و بیش از ۴٬۰۰۰ پژوهشگر می‌باشد.
التهاب مجاری صفراوی (زرداب‌راه‌ها) که بر اثر انسداد آن‌ها یا پس از عمل جراحی رخ می‌دهد را التهاب مَجاری صَفراوی، آماس زَرداب‌راهواژه‌های مصوّب فرهنگستان تا پایان دفتر یازدهم فرهنگ واژه‌های مصوّب یا کُلانژیت (cholangitis) می‌گویند.
التهاب مجاری صفراوی ناشی است از سنگ کلدوک (سنگ در مجاری صفراوی مشترک) که صفرا را از کیسه صفرا به روده باریک انتقال می‌دهند. این بیماری اغلب ناشی از سنگ کیسه صفرا (کله لیتیاز) بوده و همراه با کله‌سیستیت (التهاب کیسه صفرا) می‌باشد.
علائم این بیماری در اینگونه موارد مشابه کله‌سیستیت بوده و به دو شکل مزمن (کولیک صفراوی) و حاد (کلانژیت صعودی) دیده می‌شود.
در کلانژیت به خصوص فرم حاد ما عفونت باکتریایی مجاری صفراوی را داریم شایع‌ترین ارگانیسم‌های ایجادکننده باکتری‌های هوازی گرم منفی روده‌ای مثل ای کلای، کلبسیلا، کلستریدیوم، باکتروئیدها، انتروباکترها و استرپتوکوک‌های گروه D هستند.
سپسیس در سیر بیماری کلانژیت یک یافته غالب می‌باشد بنابراین ارزیابی تشخیصی و مداخله سریع در این بیماری ضروری است.
التهاب زرداب‌راه اولیهٔ اسکلروزان یک بیماری غیر شایع است که با التهاب منتشر مجرای صفراوی مشخص می‌شود و به فیبروز و تنگی‌های دستگاه صفراوی می‌انجامد. تشخیص کلانژیت اولیهٔ اسکلروزان معمولاً با کلانژیوگرافی آندوسکوپیک پس‌رونده (ERCP) انجام می‌شود. این بیماری اغلب با کولیت اولسروز همراه است.
درمان همان درمان کله‌سیستیت است و فقط تأکید بیشتری بر آنتی بیوتیک وسیع الطیف می‌شود. باید متوجه احتمال پانکراتیت نیز بود.
منتقدان قرآن، ضمن به چالش کشیدن صحت تاریخی این کتاب که بنا به باورهای متعارف اسلامی، توسط جبرئیل به محمد، وحی شده‌است تلاش می‌کنند تا نشان بدهند که دلایل اثبات نبوت محمد و آسمانی بودن قرآن، ضعیف و غیرقابل‌دفاع هستندنیکویی، ص ۲۲۷. و در نقد قرآن چنین ادعاهایی مورد نقد و بررسی است:
دسته‌ای از منتقدان، ضمن رد اعجاز قرآن، روایت تاریخی ارائه‌شده توسط مورخان مسلمان را رد می‌کنند؛ و نیز از لحاظ تاریخی، آن را متکی به متون مقدسی می‌دانند که قبلاً وجود داشته‌است.Bible in Mohammedian Literature., by Kaufmann Kohler Duncan B. McDonald, "Jewish Encyclopedia". Retrieved April 22, 2006.
دسته‌ای از منتقدان، قرآن را از جهت اخلاقی، نقد می‌کنند. از جمله: آیات جهاد و همچنین خشونتی که در بخش‌های قابل‌توجهی از قرآن دربارهٔ کافران روا داشته می‌شود و همچنین مسائل اخلاقی شخص محمد به عنوان حامل قرآن.
ابن‌وَرّاق تضادهای درونی و ایرادات علمی در قرآن یافت و همچنین اشتباهات را با شفافیت و صحت و پیام اخلاقی آن‌ها ارائه نمود. رایج‌ترین انتقادات شامل نوشته شدن قرآن بر اساس منابع ازپیش‌موجود، ثبات درونی، شفافیت و آموزه‌های اخلاقی آن هستند.
مایکل کوک و پاتریشا کرون ضمن رد دیدگاه سنتی نسبت به نحوه تدوین قرآن، مدعی هستند هیچ شاهد قوی‌ای مبنی بر این‌که قرآنی قبل از دهه پایانی قرن هفتم میلادی وجود داشته نداریم. در مقابل، برخی از اسلام‌شناسان غربی، فقط صحت آیاتی خاص را مورد تردید قرار داده‌اند.William Montgomery Watt and Richard Bell, "Bell's introduction to the Qur’an", Edinburgh University Press, 1977, p. 51 جان وانسبرو اما معتقد است که قرآن کنارهم‌گذاشته‌شده متون مقدس دیگر، از جمله متون مقدس مسیحی و یهودی است.Wansbrough, John (1977). "Quranic Studies: Sources and Methods of Scriptural Interpretation"Wansbrough, John (1978). "The Sectarian Milieu: Content and Composition of Islamic Salvation History".
ویلیام مونتگمری وات و ریچارد بل اعتبار قرآن را رد نمی‌کنند، اما بر این امر صحه می‌گذارند که در قرآن شاهد تغییرات سریع ریتم، تکرار کلمات یا عبارات در آیات کنار هم، حضور ناگهانی آیه‌ای که موضوعی متفاوت با آیات اطرافش دارد، برخورد متفاوت با یک موضوع در آیات کنار هم، شکاف‌ها در ساختار گرامری، تغییرات ناگهانی در طول آیات، تغییر ناگهانی سوم شخص به اول شخص، یا مفرد به جمع، و کنار هم آمدن آیاتی که در ظاهر معنی متفاوتی دارند، هستیم. هرچند که این‌ها عموماً مشخصه خاص متن قرآن در نظر گرفته شده‌اند. وات و بل این نظر را مطرح می‌کنند که ممکن است دلیل این موارد، تغییر، اصلاح و بازنویسی در متن آن باشد. به گفته آن‌ها حتی اگر این دیدگاه پذیرفته نشود نیز، لازم است که توجیهی برای این حالت متن قرآن داده شود. وات و بل، در عین حال معتقدند مطالعات مدرنِ قرآن هیچ دلیل جدی‌ای بر وقوع تحریف برجسته در قرآن ارائه نکرده‌است. گرچه سبک قرآن تغییر می‌کند، ولی تقریباً تردیدی از صحت آن باقی نمی‌گذارد.
به گفته تئودور نلدکه شخصیت‌های پیامبرانی که در قرآن از آن‌ها اسم برده شده، کپی‌برداری از شخصیت محمد است و همه به سان محمد سخن می‌گویند و با مخالفان مشابهی طرفند؛ و برای تأیید حرفش مثال می‌آورد که نوح در قرآن، قوم خود را از پرستش خدایانی نهی می‌کند (با ذکر نام این خدایان) که در واقع همان بت‌هایی هستند که عرب‌های زمان محمد می‌پرستیدند.نوح: ۲۳: وَقَالُوا لَا تَذَرُنَّ آلِهَتَکُمْ وَلَا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلَا سُوَاعًا وَلَا یَغُوثَ وَیَعُوقَ وَنَسْرًا: و گفتند زنهار خدایان خود را رها مکنید و نه ود را واگذارید و نه سواع و نه یغوث و نه یعوق و نه نسر رابنگرید Theodor Nöldeke, "The Quran" مفسرین مسلمان اما در توضیح آیه ۲۳ سوره نوح که چرا قرآن، مشرکان عرب را از پرستش خدایان زمان نوح بر حذر می‌دارد، گفته‌اند بت‌های قوم نوح یعنی ود، سواع، یغوث، یعوق و نسر، که برگرفته از شخصیت‌های حقیقی زمان نوح با همین نام‌ها بودند،علل الشرایع- جلد ۱ صفحهٔ ۳۱ پس از طوفان تا مدت‌ها زیر خاک ماندند تا این‌که اعراب آن‌ها را بیرون آوردند و خود به پرستش آن‌ها روی آوردند.تفسیر قمی- جلد ۲ صفحه ۷۷۳ و تفسیر جامع جلد ۷ صفحهٔ ۲۵۲
منتقدان اسلام، قرآن را سخنان خودِ محمدبن‌عبدالله دانسته و گفته‌اند: محتوای آن از منابع یهودی و مسیحی و اشعار دوره جاهلیت، اقتباس شده‌است. برخی نیز هرچند قرآن را برتر از کلام انسانی شمرده‌اند، اما در وحیانی بودن آن تشکیک کرده‌اند.
تئودور نلدکه، پدر علم مطالعات قرآنی در اروپا، ضمن قابلْ شمردن ارزش بلاغی قرآن، آن را از نظر زیباشناختی به هیچ‌روی اثر تراز اولی به حساب نمی‌آورد. از نظر نلدکه، محمد به هیچ‌وجه در سبکْ استاد نیست و این تعصب مسلمانان است که یک تولید معیوب ادبی را تا حد شاهکاری بی‌بدیل بالا برده‌اند. از نظر نلدکه، اگر قرآن بی‌نقص از آب درآمده بود، حقا که می‌شد آن را معجزه شمرد. چون تا پیش از قرآن اثر قابلی در نثر عربی تولید نشده بود و هرچه بود به شعر بود. از این رو از دید یک ناباور بر محمد نمی‌توان خرده گرفت که چرا نثری که تولید کرده معیوب است، چرا که کارهای آغازین هیچ‌وقت بی‌نقص نیست.Theodor Nöldeke, "The Quran" نلدکه در این عقیده تنها نیست. مستشرقانی نظیر نیکلسن و شوالی، همانند نلدکه قرآن را از نظر ادبی بی‌دقت، پراشتباه، ناقص و ملال‌آور می‌دانستند. انتساب «قطعه‌قطعه بودن» و «عدم پیوستگی» متن قرآن در نوشتارهای مستشرقین بعدی تا به امروز نیز تکرار شده‌است.Stefan Wild in "The Qur'an: an encyclopedia", by Oliver Leaman, p. 368, Taylor & Francis, 2006
به گفته استفان وایلد، استاد دانشگاه بن، این‌گونه قضاوت‌ها از متن ادبی قرآن، عموماً هم توسط اعراب مسیحی و هم محققان مسلمان رد می‌شوند.Stefan Wild in "The Qur'an: an encyclopedia", by Oliver Leaman, p. 296, Taylor & Francis, 2006
از دیگر دلایلی که منتقدان برای بشری بودن قرآن ذکر کرده‌اند، نسبت دادن صفات بشری به خدا توسط قرآن است. خدا در قرآن خشم می‌کند، دوستی می‌کند و غیره. این افعال و حالات که به نظر یک منتقد، عارض شدنش بر شخص، ناشی از ضعف روح و نیازمندی آدمی است در قرآن به چشم می‌خورد و منتقد را به این نتیجه می‌رساند که صفات و عکس‌العمل‌های خداوند با روحیات محمد آمیخته‌است.دشتی، ۹۷.
علمای مسلمان به اقتضای دلایل عقلی و نقلی، تشبیه (دادن صفات مخلوق به خداوند) را نفی، و تنزیه (نفیِ صفات خلق) را ثابت می‌کنند و معتقدند نه خداوند شبیه چیزی است و نه چیزی شبیه خداوند است؛ و به عنوان دلیل آیاتی از قرآن را ذکر می‌کنند: «لیس کمثله شیء»شوری: ۱۱: فَاطِرُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجًا وَمِنَ الْأَنْعَامِ أَزْوَاجًا یَذْرَؤُکُمْ فِیهِ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ وَهُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ: پدیدآورنده آسمان‌ها و زمین است، از خودتان برای شما جفت‌هایی قرار داد و از دام‌ها [نیز] نر و ماده [قرار داد] بدین وسیله شما را بسیار می‌گرداند چیزی مانند او نیست و اوست شنوای بینا (یعنی هیچ‌چیز مثل خدا نیست) و «لایدرکه الابصار»انعام: ۱۰۳: لَا تُدْرِکُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصَارَ وَهُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ: چشم‌ها او را درنمی‌یابند و اوست که دیدگان را درمی‌یابد و او لطیف آگاه است (یعنی چشم‌ها قادر به دیدن او نیستند) که به اصطلاح به تنزیه خدا می‌پردازند. با این حال شناخت خداوند را لازمه جمع بین تشبیه و تنزیه می‌دانند و معتقدند تشبیهِ صرف و تنزیهِ صرف، خداوند را محدود می‌کند. ابن‌عربی عارف قرن ششم و هفتم بر این اساس دیدگاه معروفی دارد که از آن به «تنزیه در عین تشبیه» یاد می‌شود. او شناخت خدا را با جمع بین تشبیه و تنزیه ممکن و هر یک از تشبیه و تنزیه را به تنهایی ناکافی می‌داند.الفتوحات المکیة ابن عربی ج۲، ص ۲۱۹ از نظر علی‌بن‌ابی‌طالب «خداوند عقل‌ها و خردها را بر چگونگی و تحدید صفات خود آگاه نکرد، لکن هرگز آن‌ها را از مقدار لازم معرفت خود، محجوب نساخت».نهج البلاغه، خطبه اول، ترجمه دشتی، چاپ الهادی، ص ۳۲
مسئله ناسخ و منسوخ (نسخ یک آیه و جایگزینی آن با آیه‌ای دیگر) از وجوهی است که منتقدان در اثبات بشری بودن قرآن بر می‌شمرند.دشتی، صص ۳۸–۴۱. آن‌ها محمد را متهم می‌کنند که به فراخور حالِ خود حکم‌های متضادی صادر می‌کرده‌است. چون خدا اگر «خدا» باشد از همان اول آیاتی نمی‌آورد که مجبور باشد بعداً آن‌ها را نسخ کند. قرآن می‌گوید: «هر آیه‌ای را نسخ کنیم یا آن را به [دست] فراموشی بسپاریم، بهتر از آن یا مانندش را می‌آوریم؛ مگر ندانستی که خدا بر هر کاری تواناست.»بقره: ۱۰۶: مَا نَنْسَخْ مِنْ آیَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَیْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ: هر حکمی را نسخ کنیم یا آن را به [دست] فراموشی بسپاریم، بهتر از آن یا مانندش را می‌آوریم، مگر ندانستی که خدا بر هر کاری تواناست همچنین می‌گوید: «چون آیه‌ای را به جای آیه دیگر بیاوریم، و خدا به آنچه به تدریج نازل می‌کند داناتر است، می‌گویند جز این نیست که تو دروغ‌بافی، [نه] بلکه بیشتر آنان نمی‌دانند. بگو آن را روح‌القدس از طرف پروردگارت به حق فرود آورده تا کسانی را که ایمان آورده‌اند استوار گرداند و برای مسلمانان هدایت و بشارتی است.»نحل: ۱۰۱ و ۱۰۲: وَإِذَا بَدَّلْنَا آیَةً مَکَانَ آیَةٍ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا یُنَزِّلُ قَالُوا إِنَّمَا أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَکْثَرُهُمْ لَا یَعْلَمُونَ / قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّکَ بِالْحَقِّ لِیُثَبِّتَ الَّذِینَ آمَنُوا وَهُدًی وَبُشْرَی لِلْمُسْلِمِینَ: و چون حکمی را به جای حکم دیگر بیاوریم، و خدا به آنچه به تدریج نازل می‌کند داناتر است، می‌گویند جز این نیست که تو دروغ‌بافی؛ [نه] بلکه بیشتر آنان نمی‌دانند / بگو آن را روح‌القدس از طرف پروردگارت به حق فرود آورده، تا کسانی را که ایمان آورده‌اند استوار گرداند، و برای مسلمانان هدایت و بشارتی است ابن‌وَرّاق در این‌باره می‌گوید: آیه‌های مکی، که در آغازِ ادعای پیامبری محمد نازل شده، همه، حکایت از بردباری و شکیبایی و تحمل اندیشه‌ها و کردار دیگران دارد؛ ولی آیه‌های مدنی، که در زمان فرمانروایی محمد نازل شده‌اند، همه از کشتن و نابود کردن و گردن زدن و قطع عضو دم می‌زنند.» (برای مثال، آیه ۵ سوره توبه که می‌گوید: «پس چون ماه‌های حرام سپری شد، مشرکان را هر کجا یافتید بکشید، و آنان را دستگیر کنید و به محاصره درآورید، و در هر کمینگاهی به کمین آنان بنشینید؛ پس اگر توبه کردند و نماز برپا داشتند و زکات دادند، راه بر ایشان گشاده گردانید، زیرا خدا آمرزنده مهربان است»،توبه: ۵: فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِکِینَ حَیْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ کُلَّ مَرْصَدٍ فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّکَاةَ فَخَلُّوا سَبِیلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ: پس چون ماه‌های حرام سپری شد، مشرکان را هر کجا یافتید بکشید و آنان را دستگیر کنید و به محاصره درآورید، و در هر کمینگاهی به کمین آنان بنشینید؛ پس اگر توبه کردند و نماز برپا داشتند و زکات دادند، راه برایشان گشاده گردانید، زیرا خدا آمرزنده مهربان است آیه‌های با مضمون بردباری و صبر و تحمل اندیشه‌ها و کردار دیگران را نسخ می‌کند)ابن وراق، صص ۲۴۶–۲۵۰.
سیدمحمدحسین طباطبایی در المیزان در توضیح این‌گونه آیات معتقد است نسخ آیات از جنس تناقضِ احکام نیست، بلکه از نوع تکمیل است و آیات زیر را شاهد می‌آورد:
« «فاعفوا و اصفحوا حتی یاتی اللّه بامره»بقره: ۱۰۹: وَدَّ کَثِیرٌ مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ لَوْ یَرُدُّونَکُمْ مِنْ بَعْدِ إِیمَانِکُمْ کُفَّارًا حَسَدًا مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَیَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَاصْفَحُوا حَتَّی یَأْتِیَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ: بسیاری از اهل کتاب پس از این‌که حق برای‌شان آشکار شد، از روی حسدی که در وجودشان بود آرزو می‌کردند که شما را بعد از ایمان‌تان کافر گردانند؛ پس عفو کنید و درگذرید، تا خدا فرمان خویش را بیاورد که خدا بر هر کاری تواناست (ترجمه: فعلاً عفو کنید و نادیده بگیرید تا خداوند امر خود را بفرستد)، که می‌خواهد بگوید: حکم عفو و گذشت دائمی نیست و به زودی حکمی دیگر می‌آید، که بعدها به صورت حکم جهاد آمد؛ و «فامسکوهن فی البیوت، حتی یتوفیهن الموت او یجعل اللّه لهن سبیلا»نساء: ۱۵: وَاللَّاتِی یَأْتِینَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَائِکُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَیْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْکُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِکُوهُنَّ فِی الْبُیُوتِ حَتَّی یَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ یَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِیلًا: و از زنان شما کسانی که مرتکب زنا می‌شوند، چهار تن از میان خود [مسلمانان] بر آنان گواه گیرید؛ پس اگر شهادت دادند آنان (=زنان) را در خانه‌ها نگاه دارید تا مرگ‌شان فرا رسد یا خدا راهی برای آنان قرار دهد (ترجمه: ایشان را در خانه‌ها حبس کنید تا مرگ‌شان برسد یا خدا راهی برای‌شان معین کند) برای حکم زنان بدکاره، که باز می‌خواهد بگوید حکم حبس موقتی است و همین‌طور هم شد و این آیه با آیه تازیانه زدن به زناکاران نسخ گردید؛ پس جمله «حتی یاتی اللّه بامره» در آیه اول و جمله «او یجعل اللّه لهن سبیلا» در آیه دوم خالی از این اشعار نیستند که حکم آیه موقتی است و به زودی دست‌خوش نسخ خواهند شد.»ترجمه تفسیر المیزان جلد ۱ صفحه: ۳۸۲
سوره فاتحه، سوره آغازین قرآن و از مهم‌ترین سوره‌های قرآن است، ولی از آن‌جایی که محتوای آن دعایی و خطاب بشر به درگاه خداوند است، منتقدان را به یکی دیگر از دلایل بشری بودن قرآن رسانده‌است.دشتی، ۹۸. برای نمونه در بندهایی از سوره آمده که «تنها تو را پرستیم و تنها از تو یاری جوییم. به راه راست هدایتمان کن.»فاتحه (حمد): آیات ۵ و ۶: إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ / اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ: تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یاری می‌جوییم / ما را به راه راست هدایت فرما به گفته دشتی این سوره در شماری از نسخه‌های قرآن نبود؛ مثلاً عبدالله‌بن‌مسعود از کاتبان وحی و حافظان قرآن، این سوره و دو سوره معوذتین را کلام خدا نمی‌دانست.دشتی ۹۸؛ نیز نگاه کنید به http://www.sharei.net/J_quran/ch3/012.htm بر اساس برخی روایات، هنگام تدوین قرآن اختلافی بین صحابه در مورد این‌که آیا سوره فاتحه از اول قرار بوده که در مصحف قرآن قرار بگیرد یا نه رخ داد. عبدالله‌بن‌مسعود با قرار دادن سوره فاتحه (و دو سوره معوذتین) در مصحف مخالف بود، زیرا می‌گفت که سوره فاتحه به هیچ جای خاصی از قرآن تعلق ندارد و اگر بخواهد آن را در مصحف قرار دهد باید آن را در اول هر بخش از قرآن تکرار کند.Graham, William A. "Fātiḥa. " Encyclopaedia of the QurʾānMahmoud Ayoub, "The Qur'an and its interpreters", Volume 1, SUNY Press, p.42
رسول جعفریان به دو دلیل روایاتی که در باب تفاوت‌های مصحف ابن‌مسعود با قرآن فعلی نقل شده‌اند را نادرست می‌داند: اول این‌که برخی بزرگان اهل سنت مانند فخر رازی و ابن‌حزم نسبت دادن این روایات به ابن‌مسعود را ناروا دانسته‌اند؛ و دوم این‌که عاصم روایتش از قرآن را از ابن‌مسعود گرفته و معوذتین در قرآنِ عاصم آورده شده‌اند.
منتقدان می‌گویند قرآن به جای مبارزه اصولی با سنت‌های غلط جاهلی، در مواردی آن‌ها را تلویحاً به رسمیت شناخته و فقط کمی تعدیل کرده، و در مواردی نیز روش‌های نامعقولی را در پیش گرفته‌است.نیکویی، ص ۳۴۳. از قرآن انتقاد شده که بر اوهام و خرافات عرب جاهلی از جمله اعتقاد به جن و سحر و چشم‌زخم صحه گذاشته‌است. علی دشتی در بیست و سه سال از این موضوع اظهار شگفتی کرده و می‌گوید: آیا آمدن این مطالب «در کتابی که آن را کلام خدا می‌گویند، آن هم از طرف شخصی که بر ضد خرافات و عادات جاهلانه قوم خود قیام کرده و در مقام اصلاح فکر و اخلاق آن‌ها برآمده است، موجب تأمل و حیرت نمی‌شود؟»دشتی، ۱۰۵. نصر حامد ابوزید هم در این مورد با دشتی هم‌عقیده است، و با تأکید بر وجود عینی و حقیقی نداشتن اموری نظیر سحر، جن و شیاطین، وجود این‌گونه عقاید در قرآن را ناشی از باور مردمان زمان محمد می‌داند و فتوا می‌دهد که همه آیات دال بر این امور جزء شواهد تاریخی محسوب می‌شوند و به گذشته پیوسته‌اند و برای بشر معاصر که از این باورها فاصله گرفته پیامی در برندارند.
اما از نظر علمای اسلام، این‌که بخش وسیعی از انسان‌های مدرن به امور غیبی باور ندارند، دلیلی بر نبودن و غیرواقعی بودن این امور نیست. به علاوه آن‌ها امور غیبی را مختص اسلام نمی‌دانند چون در دیگر ادیان توحیدی سابقه داشته، و پاره‌ای از باورهای مشرکان عصر محمد هم ریشه در همین کتب توحیدی داشته‌است. همچنان که مفاهیمی کلیدی در متن قرآن نظیرالله، نبی، قیامت، جنت، جهنم، مَلِک، جن، شفاعت، تقوا، کرامت، کفر، اسلام، ایمان، وحی، غیب، دنیا، آخرت، یوم‌الحساب، و برخی واژگان فقه اسلامی، همگی برای عرب عصر نزول وحی معهود و آشنا بوده‌اند، و این نه از سر آن است که قرآن منفعل از فرهنگ زمانه است، بلکه به سبب آن است که ادیان توحیدی در آن سرزمین ریشه داشته، و قرآن در ادامه نبوت دیگر انبیاء توحیدی نازل شده‌است.
از دیگر رسوم دوران جاهلی که قرآن بر آن صحه گذاشته و موجب انتقاد منتقدان شده، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:شفا، ۱۳۲.علی مشکینی، نصایح و سخنان ۱۴ معصوم، قم ۱۳۷۷
آیات ۲۲۶–۲۲۷ سوره بقره در رابطه با نمونه‌ای از سوگندهای لغو و بیهوده و ناسنجیده می‌گویند:نیکویی، صص ۳۴۳–۳۴۷.آنان که سوگند می‌خورند تا [برای همیشه] از هم‌خوابگی با زنان خود اجتناب کنند، چهار ماه مهلت دارند [تا از سوگند خود برگردند و با همسر خود آشتی کنند]، پس اگر بازآیند خداوند آمرزگار مهربان است، و اگر آهنگ طلاق کردند هر آینه خداوند شنوا و داناست.بقره: ۲۲۶–۲۲۷: لِلَّذِینَ یُؤْلُونَ مِنْ نِسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِنْ فَاءُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ / وَإِنْ عَزَمُوا الطَّلَاقَ فَإِنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ: برای کسانی که به ترک هم‌خوابگی با زنان خود سوگند می‌خورند (=ایلاء) چهار ماه انتظار [و مهلت] است، پس اگر [به آشتی] بازآمدند خداوند آمرزنده مهربان است / و اگر آهنگ طلاق کردند در حقیقت خدا شنوای داناستبه زعم منتقدان، روش عادلانه و حکیمانه این بود که قرآن به مردانی که چنین سوگند ظالمانه و نابخردانه‌ای خورده‌اند تذکر دهد که: سوگندشان باطل، نامشروع و لذا بی‌اعتبار است و باید فوراً به آغوش همسران خود بازگردند؛ یا این‌که «اگر مایل به ادامه زندگی با آن‌ها نیستند» طلاق بگیرند، تا حق زناشویی، پایمال سنت‌های غلط جاهلی نشود؛ نه این‌که چهار ماه به مردان مهلت دهد و بگوید که پس از آن اگر خواستید آشتی کنید، خدا مهربان است و اگر آهنگ طلاق کردید، خدا شنوا و داناست.
یک انتقاد در این زمینه به این صورت مطرح می‌شود که اگر پس از چهار ماه، مرد تصمیم بگیرد که همسر خود را طلاق دهد، «زن بیچاره پس از طلاق، سه ماه نیز باید عده طلاق را نگه دارد؛ یعنی مجموعاً هفت ماه بلاتکلیفی و محرومیت از ارضاء غریزه جنسی»، و به زعم منتقدان، ظلمی بزرگ در حق زن است و ثانیاً، ممکن است زمینه‌ساز انحرافات جنسی و فساد و فحشا شود. این مسئله هم مطرح است که معلوم نیست چرا میزان مهلت باید چهار ماه باشد، نه به عنوان مثال چهار روز؛ و اگر در پاسخ گفته شود «به دلیل شیوع این سنت در زمان جاهلیت و جاافتاده‌بودن آن در میان اعراب، قرآن نمی‌توانست به یک‌باره مهر بطلان بر آن بزند و آن را نامشروع اعلام کند، و روش قرآن در این مورد، مبارزه تدریجی بوده‌است.» سه مشکل عمده به این توجیه وارد دانسته می‌شود:
به زعم منتقد، ماهیت این سنت غلط به گونه‌ای است که برخورد دفعی و قاطعانه با آن نه‌تنها موجب بروز واکنش‌های تند از طرف مردم نمی‌شود؛ بلکه به دلیل میل طبیعی مردان به همسر خود، زمینه پذیرش آن کاملاً مساعد است. در شرح این مطلب گفته می‌شود که: چه بسا افرادی که چنین سوگند احمقانه‌ای را خورده‌اند، پس از چند روز پشیمان شوند و در دل‌شان هوای بازگشت به همسر خود را داشته باشند، اما به غلط گمان کنند که شکستن این سوگند، ممکن است موجب خشم خدا یا مجازات اخروی شود و همین گمان باطل موجب امتناع آن‌ها از آشتی با همسر خود گردد، «حال اگر به آن‌ها گفته شود که اساساً چنین سوگندهایی باطل، نامشروع و لذا بی‌اعتبارند و پایبندی به آن‌ها نه‌تنها واجب نیست، بلکه حرام است، مسلماً به راحتی و با میل و رغبت می‌پذیرند.»
منتقدان همچنین با بررسی آیات دیگری از قرآن استدلال می‌کنند که قرآن نه‌تنها با پدیده سوگندهای باطل و ناسنجیده مبارزه نمی‌کند، بلکه به‌طور تلویحی، جواز این کار را هم صادر می‌کند. (آیه ۸۹ سوره مائدهمائده: ۸۹: لَا یُؤَاخِذُکُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِی أَیْمَانِکُمْ وَلَکِنْ یُؤَاخِذُکُمْ بِمَا عَقَّدْتُمُ الْأَیْمَانَ فَکَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاکِینَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِیکُمْ أَوْ کِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِیرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَمْ یَجِدْ فَصِیَامُ ثَلَاثَةِ أَیَّامٍ ذَلِکَ کَفَّارَةُ أَیْمَانِکُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُوا أَیْمَانَکُمْ کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمْ آیَاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ: خدا شما را به سوگندهای بیهوده‌تان مؤاخذه نمی‌کند، ولی به سوگندهایی که [از روی اراده] می‌خورید [و می‌شکنید] شما را مؤاخذه می‌کند، و کفاره‌اش خوراک دادن به ده بینواست، از غذاهای متوسطی که به کسان خود می‌خورانید، یا پوشانیدن آنان، یا آزاد کردن بنده‌ای، و کسی که [هیچ‌یک از این‌ها را] نیابد، [باید] سه روز روزه بدارد، این است کفاره سوگندهای شما وقتی که سوگند خوردید؛ و سوگندهای خود را پاس دارید؛ این‌گونه خداوند آیات خود را برای شما بیان می‌کند، باشد که سپاس‌گزاری کنید و آیه ۴۴ سوره صص: ۴۴: وَخُذْ بِیَدِکَ ضِغْثًا فَاضْرِبْ بِهِ وَلَا تَحْنَثْ إِنَّا وَجَدْنَاهُ صَابِرًا نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوَّابٌ: [و به او (ایوب) گفتیم] یک بسته ترکه به دستت برگیر و با آن بزن و سوگند مشکن؛ ما او را شکیبا یافتیم، چه نیکو بنده‌ای، به راستی او توبه‌کار بود)
برخی از منتقدان می‌گویند که قرآن در موارد متعددی، «دلایل ضعیفی» آورده‌است: «قرآن در موارد متعددی برای اثبات مدعیات خود (و یا توجیه بعضی احکام شرعی) دلایل ضعیفی آورده‌است و همین مرا به شک می‌اندازد که مگر ممکن است خدایی عالم و حکیم چنین استدلال‌های ضعیفی را بیاورد.»نیکویی، صص ۲۶۳–۲۶۵. در ادامه به برخی از این موارد اشاره می‌شود:
آیه ۱۰۳ سوره نحل، در رفع این شبهه که بسیاری از کافران و مشرکان اعتقاد داشتند که محمد آیات قرآن را از افراد دیگر می‌آموزد و برای مردم بیان می‌کند، چنین می‌گوید:و نیک می‌دانیم که آنان می‌گویند: «جز این نیست که بشری به او می‌آموزد» [نه، چنین نیست. زیرا] زبان کسی که این نسبت را به او می‌دهند، غیرعربی است [در حالی که] این [قرآن] به زبان عربی روشن است.نحل: ۱۰۳: وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ یَقُولُونَ إِنَّمَا یُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسَانُ الَّذِی یُلْحِدُونَ إِلَیْهِ أَعْجَمِیٌّ وَهَذَا لِسَانٌ عَرَبِیٌّ مُبِینٌ: و نیک می‌دانیم که آنان می‌گویند جز این نیست که بشری به او می‌آموزد، [نه، چنین نیست؛ زیرا] زبان کسی که [این] نسبت را به او می‌دهند غیرعربی است و این [قرآن] به زبان عربی روشن استمنتقدان ضمن ذکر این‌که بسیاری از ناباوران اعتقاد داشتند که محمد آیات قرآن را از افراد دیگر می‌آموزد و بیان می‌کند (برای نمونه، عده‌ای نظرشان به سلمان فارسی بود و عده دیگری نیز به فردی عبری‌زبان مشکوک بودند)، با طرح موارد فوق می‌گویند دلیل بیان‌شده در آیه نمی‌تواند شک و شبهه مخالفان را رفع کند:
سیدمحمدحسین طباطبایی در تفسیر این آیه بیان می‌کند: «خدای‌تعالی در نقل کلام آنان رعایت اختصار را کرده، وگرنه تقدیرش: «انما یعلمه بشر و ینسب ما تعلمه منه الی الله افتراء علیه: بشری به او درس می‌دهد و او آنچه را از وی یادمی‌گیرد از روی افترا به خدا نسبت می‌دهد» می‌باشد؛ و معلوم است که جواب دادن به صرف این‌که آن مرد زبانش غیرعربی است و قرآن به زبان عربی فصیح و آشکار است، ماده اشکال را به کلی از بین نمی‌برد، [...] و از این‌جا به خوبی روشن می‌گردد که جمله «لسان الذی یلحدون الیه… مبین» به تنهایی جواب شبهه آنان نیست، بلکه جواب از این جمله شروع شده، و تا تمامی دو آیه تمام می‌شود.
و خلاصه جوابی که از مجموع سه آیهنحل: آیات ۱۰۳ تا ۱۰۵: وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ یَقُولُونَ إِنَّمَا یُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسَانُ الَّذِی یُلْحِدُونَ إِلَیْهِ أَعْجَمِیٌّ وَهَذَا لِسَانٌ عَرَبِیٌّ مُبِینٌ / إِنَّ الَّذِینَ لَا یُؤْمِنُونَ بِآیَاتِ اللَّهِ لَا یَهْدِیهِمُ اللَّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ / إِنَّمَا یَفْتَرِی الْکَذِبَ الَّذِینَ لَا یُؤْمِنُونَ بِآیَاتِ اللَّهِ وَأُولَئِکَ هُمُ الْکَاذِبُونَ: و نیک می‌دانیم که آنان می‌گویند جز این نیست که بشری به او می‌آموزد؛ [نه چنین نیست، زیرا] زبان کسی که [این] نسبت را به او می‌دهند غیرعربی است و این [قرآن] به زبان عربی روشن است / در حقیقت کسانی که به آیات خدا ایمان ندارند، خدا آنان را هدایت نمی‌کند و برای‌شان عذابی دردناک است / تنها کسانی دروغ‌پردازی می‌کنند که به آیات خدا ایمان ندارند، و آنان خود دروغ‌گویان‌اند استفاده می‌شود این است که: تهمتی که شما به وی می‌زنید که «بشری به او تعلیم می‌دهد، و او آن را به خدا نسبت داده، افتراء می‌بندد»، اگر مقصود شما از تعلیم، تلقین الفاظ است و قرآن کریم کلام آن مرد است، نه کلام خدا، جوابش این است که آن مرد غیرعرب است، و این قرآن به زبان عربی مبین است. و اگر منظورتان این است که آن مرد معانی و معارف قرآنی را به او یاد می‌دهد، و الفاظ از رسول خدا (ص) است، و او الفاظ خود را به خدا افتراء می‌بندد، جواب‌تان این است که قرآن معارف حقیقی‌ای دربردارد که هیچ صاحب عقلی در حقیقی بودن آن شک ننموده و تمامی عقول مجبور و مضطر در قبول آن‌اند. اگر رسول خدا (ص) آن‌ها را از بشری گرفته بود خودش نسبت به آن‌ها ایمان نمی‌داشت، و حال آن‌که او به آیات خدا ایمان دارد و اگر ایمان نمی‌داشت خدا هدایتش نمی‌کرد، چون خدا کسی را که به آیاتش ایمان ندارد هدایت نمی‌کند، و چون مؤمن به آیات خداست، دیگر به خدا افتراء نمی‌بندد، چون به خدا افتراء نمی‌بندد مگر کسی که ایمان به آیات او نداشته باشد، پس این قرآن افتراء نیست، و از بشری گرفته نشده، بلکه منسوب به خدای سبحان است.»تفسیر المیزان آیات ۹۰ الی ۱۰۵ سوره نحل
به گفته تفسیر نمونه «مشرکان عرب، کسی را در میان خود نمی‌یافتند که بتوانند قرآن را به او نسبت دهند، لذا دست‌وپا کردند بلکه بتوانند شخص ناشناسی را که زندگانیش برای مردم آن سامان گنگ و مبهم است پیدا کنند، و این مطالب را به او نسبت دهند، شاید بتوانند چند روزی ساده‌دلان را اغفال کنند.»تفسیر نمونه آیات ۱۰۱ تا ۱۰۵ سوره نحل
آیه ۲۲ سوره انبیاء، در دلیل‌آوری برای توحید این‌طور بیان می‌دارد:نیکویی، صص ۲۶۵–۲۶۷.اگر در زمین و آسمان خدایان دیگری، جز الله وجود داشت، قطعاً نظام جهان تباه می‌شد [و از هم می‌پاشید]؛ پس منزه است خدا، پروردگار عرش، از آنچه وصف می‌کنندانبیاء: آیه ۲۲: لَوْ کَانَ فِیهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا فَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا یَصِفُونَ: اگر در آن‌ها [= زمین و آسمان] جز خدا، خدایانی [دیگر] وجود داشت، قطعاً [زمین و آسمان] تباه می‌شد؛ پس منزه است خدا، پروردگار عرش، از آنچه وصف می‌کنند (پس همین که می‌بینیم نظم جهان برقرار است، نتیجه می‌گیریم که در زمین و آسمان فقط یک خدا حکومت می‌کند)منتقدان با ذکر دلایل ذیل می‌گویند برهان مذکور در آیه قابل‌دفاع نیست:
آیه ۴۲ سوره اسراء، برای نفی وجود خدایان غیر از الله می‌گوید:نیکویی، ص ۲۸۸.بگو اگر چنان‌که می‌گویند، با او خدایانی [دیگر] بود، در آن صورت حتماً در صدد جستن راهی به سوی [خداوند] صاحب عرش بر می‌آمدنداسراء: آیه ۴۲: قُلْ لَوْ کَانَ مَعَهُ آلِهَةٌ کَمَا یَقُولُونَ إِذًا لَابْتَغَوْا إِلَی ذِی الْعَرْشِ سَبِیلًا: بگو اگر چنان‌که می‌گویند، با او خدایانی [دیگر] بود، در آن صورت حتماً در صدد جستن راهی به سوی [خداوند] صاحب عرش بر می‌آمدند
به ترتیب آیات ۳۷ تا ۴۰ سوره قیامه و همچنین آیه ۵ سوره حج، برای قدرت خدا در زنده کردن مردگان، چنین دلیلی آورده‌اند:نیکویی، ص ۲۷۶.آیا او (انسان) نطفه‌ای از منی، که در رحم ریخته می‌شود نبود؟ / سپس به صورت خون بسته درآمد و خداوند او را آفرید و موزون ساخت / و از او دو زوج مرد و زن آفرید / آیا چنین کسی قادر نیست که مردگان را [در قیامت، دوباره] زنده کند؟قیامه: آیات ۳۷ تا ۴۰: أَلَمْ یَکُ نُطْفَةً مِنْ مَنِیٍّ یُمْنَی / ثُمَّ کَانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوَّی / فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَیْنِ الذَّکَرَ وَالْأُنْثَی / أَلَیْسَ ذَلِکَ بِقَادِرٍ عَلَی أَنْ یُحْیِیَ الْمَوْتَی: آیا او نطفه‌ای از منی، که در رحم ریخته می‌شود نبود؟ / سپس به صورت خون بسته درآمد و خداوند او را آفرید و موزون ساخت / و از او دو زوج مرد و زن آفرید / آیا چنین کسی قادر نیست که مردگان را زنده کند؟ای مردم! اگر دربارهٔ برانگیخته شدن (= زنده شدن مردگان در روز رستاخیز) در شک هستید [و فکر می‌کنید چنین کاری از عهده ما بر نمی‌آید]، پس [بدانید] که ما شما را از خاک آفریده‌ایم؛ سپس از نطفه، سپس از علقه، آن‌گاه از مضغه دارای خلقت کامل و [احیانا] خلقت ناقص، تا [قدرت خود را] بر شما روشن گردانیم؛ و آنچه را اراده می‌کنیم تا مدتی معین در رحم‌ها قرار می‌دهیم، آن‌گاه شما را [به صورت] کودک برون می‌آوریم، سپس [حیات شما را ادامه می‌دهیم]، تا به حد رشدتان برسید، و برخی از شما [زودرس] می‌میرد و برخی از شما به‌غایت پیری می‌رسد، به گونه‌ای که پس از دانستن [بسی چیزها] چیزی نمی‌داند، و زمین را خشکیده می‌بینی، و[لی] چون آب بر آن فرود آوریم به جنبش در می‌آید و نمو می‌کند، و از هر نوع [رستنی‌های] نیکو می‌رویاندحج: آیه ۵: یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنْ کُنْتُمْ فِی رَیْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاکُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَغَیْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَیِّنَ لَکُمْ وَنُقِرُّ فِی الْأَرْحَامِ مَا نَشَاءُ إِلَی أَجَلٍ مُسَمًّی ثُمَّ نُخْرِجُکُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّکُمْ وَمِنْکُمْ مَنْ یُتَوَفَّی وَمِنْکُمْ مَنْ یُرَدُّ إِلَی أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِکَیْلَا یَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَیْئًا وَتَرَی الْأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَیْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنْبَتَتْ مِنْ کُلِّ زَوْجٍ بَهِیجٍ: ای مردم! اگر دربارهٔ برانگیخته شدن در شک هستید، پس [بدانید] که ما شما را از خاک آفریده‌ایم؛ سپس از نطفه، سپس از علقه، آن‌گاه از مضغه دارای خلقت کامل و [احیانا] خلقت ناقص، تا [قدرت خود را] بر شما روشن گردانیم؛ و آنچه را اراده می‌کنیم تا مدتی معین در رحم‌ها قرار می‌دهیم، آن‌گاه شما را [به صورت] کودک برون می‌آوریم، سپس [حیات شما را ادامه می‌دهیم]، تا به حد رشدتان برسید، و برخی از شما [زودرس] می‌میرد و برخی از شما به‌غایت پیری می‌رسد، به گونه‌ای که پس از دانستن [بسی چیزها] چیزی نمی‌داند، و زمین را خشکیده می‌بینی، و[لی] چون آب بر آن فرود آوریم به جنبش در می‌آید و نمو می‌کند، و از هر نوع [رستنی‌های] نیکو می‌رویاند
آیه ۱۱ سوره حجرات، در نهی تمسخر بیان داشته‌است:نیکویی، ص ۲۸۰–۲۸۱.ای کسانی که ایمان آورده‌اید! نباید قومی (= (احتمالا) مردی) قوم (= (احتمالا) مرد) دیگر را ریشخند کند، شاید آن‌ها از این‌ها (= شما) بهتر باشند؛ و نه زنانی، زنان [دیگر] را، شاید آن‌ها از این‌ها (= شما) بهتر باشند؛ و از یک‌دیگر عیب مگیرید و به همدیگر لقب‌های زشت مدهید؛ چه ناپسندیده است نام زشت پس از ایمان، و هرکه توبه نکرد، آنان خود ستمکارندحجرات: آیه ۱۱: یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا یَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسَی أَنْ یَکُونُوا خَیْرًا مِنْهُمْ وَلَا نِسَاءٌ مِنْ نِسَاءٍ عَسَی أَنْ یَکُنَّ خَیْرًا مِنْهُنَّ وَلَا تَلْمِزُوا أَنْفُسَکُمْ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِیمَانِ وَمَنْ لَمْ یَتُبْ فَأُولَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ: ای کسانی که ایمان آورده‌اید! نباید قومی قوم دیگر را ریشخند کند، شاید آن‌ها از این‌ها بهتر باشند؛ و نه زنانی، زنان [دیگر] را، شاید آن‌ها از این‌ها بهتر باشند؛ و از یک‌دیگر عیب مگیرید و به همدیگر لقب‌های زشت مدهید؛ چه ناپسندیده است نام زشت پس از ایمان، و هرکه توبه نکرد، آنان خود ستمکارند
آیه ۱۰۸ سوره انعام، از مؤمنان خواسته تا به مشرکان (و یا خدایان آن‌ها) ناسزا نگویند:و آن‌هایی را که جز خدا [معبود] می‌خوانند دشنام مدهید، که آنان از روی دشمنی [و] به نادانی و جهل، خدا را دشنام خواهند داد؛ این‌گونه برای هر امتی کردارشان را آراستیم؛ آن‌گاه بازگشت آنان به سوی پروردگارشان خواهد بود و ایشان را از آنچه انجام می‌دادند آگاه خواهد ساختانعام: آیه ۱۰۸: وَلَا تَسُبُّوا الَّذِینَ یَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَیَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا بِغَیْرِ عِلْمٍ کَذَلِکَ زَیَّنَّا لِکُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلَی رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَیُنَبِّئُهُمْ بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ: و آن‌هایی را که جز خدا می‌خوانند دشنام مدهید، که آنان از روی دشمنی [و] به نادانی، خدا را دشنام خواهند داد؛ این‌گونه برای هر امتی کردارشان را آراستیم؛ آن‌گاه بازگشت آنان به سوی پروردگارشان خواهد بود و ایشان را از آنچه انجام می‌دادند آگاه خواهد ساختمنتقد می‌پرسد «دشنام دادن به مشرکان (و یا خدایان آن‌ها) به این دلیل ممنوع است که ممکن است آن‌ها نیز به خدا (و یا مؤمنان) دشنام دهند؟» و در ادامه می‌گوید اگر قرآن می‌گفت که به مشرکان یا هر کس که با او دشمنی دارید، دشنام ندهید، زیرا: اولا، این عمل با منش انسان‌های خوب و با شخصیت ناسازگار است، و ثانیاً، نوعی ظلم محسوب می‌شود، شاید کمی معقول‌تر می‌نمود؛ و فلسفه‌ای که قرآن برای نهی از دشنام دادن به دیگران مطرح کرده، مانند این است که بگوییم «به ناموس دیگران تجاوز نکنید، چون ممکن است آن‌ها نیز به ناموس شما تجاوز کنند! حقوق دیگران را پایمال نکنید، چون ممکن است دیگران نیز حقوق شما را پایمان کنند!» منتقد در ادامه انتقاد می‌کند که: اشتباه نشود، آیه مورد بحث به هیچ‌وجه مصداق قاعده طلایی اخلاق، که می‌گوید: «هرچه را بر خود می‌پسندی بر دیگران نیز بپسند، و هرچه را بر خود نمی‌پسندی، بر دیگران نیز مپسند» نیست. مطابق این اصل، ما باید دیگران را مانند خود دوست بداریم و با آن‌ها به گونه‌ای رفتار کنیم که دوست داریم دیگران نیز با ما همان‌گونه رفتار کنند. به عبارت دیگر مبنای این قاعده طلابی اخلاق این است که ما باید تکبر و خودخواهی و خودپرستی را کنار بگذاریم و خود را تافته جدابافته‌ای از دیگران ندانیم؛ در چنین حالتی ما هرگز به کسی توهین نمی‌کنیم، حتی اگر بدانیم که او در عمل نمی‌تواند (و یا نمی‌خواهد) پاسخ توهین ما را بدهد؛ اما آیه قرآن می‌گوید: به آن‌ها ناسزا نگویید مبادا آن‌ها نیز به شما یا خدای‌تان ناسزا گویند؛ و فرق بین این دو آشکار است.
آیه ۳۷ سوره اسراء، در نهی از راه رفتن بر روی زمین با نخوت و تکبر و خودپسندی، چنین آمده‌است:نیکویی، ص ۲۸۱.و در (= بر) [روی] زمین به نخوت گام بر مدار، چرا که هرگز زمین را نمی‌توانی شکافت، و در بلندی به کوه‌ها نمی‌توانی رسیداسراء: آیه ۳۷: وَلَا تَمْشِ فِی الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّکَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَلَنْ تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولً: و در [روی] زمین به نخوت گام بر مدار، چرا که هرگز زمین را نمی‌توانی شکافت، و در بلندی به کوه‌ها نمی‌توانی رسید
آیه ۲۵۸ سوره بقره، دربارهٔ این‌که خدای حقیقی کیست، در مناظره بین ابراهیم و پادشاه وقت چنین گفته‌است:نیکویی، ص ۲۸۲.آیا از [حال‏] آن کس که چون خدا به او پادشاهی داده بود [و بدان می‌نازید، و] دربارهٔ پروردگار خود، با ابراهیم محاجّه (= حجّت‌آوری) [می‏]کرد، خبر نیافتی‏؟ آن‌گاه که ابراهیم گفت‏: «پروردگار من همان کسی‌ست که زنده می‌کند و می‌می‌راند» گفت‏: «من [هم‏] زنده می‌کنم و [هم‏] می‌می‌رانم» ابراهیم گفت‏: «خدا[ی من] خورشید را از خاور بر می‌آورد، تو آن را از باختر بر آور» پس آن کافر مبهوت ماند؛ و خداوند قوم ستمکار را هدایت نمی‌کندبقره: آیه ۲۵۸: أَلَمْ تَرَ إِلَی الَّذِی حَاجَّ إِبْرَاهِیمَ فِی رَبِّهِ أَنْ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْکَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّیَ الَّذِی یُحْیِی وَیُمِیتُ قَالَ أَنَا أُحْیِی وَأُمِیتُ قَالَ إِبْرَاهِیمُ فَإِنَّ اللَّهَ یَأْتِی بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِی کَفَرَ وَاللَّهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ: آیا از [حال‏] آن کس که چون خدا به او پادشاهی داده بود [و بدان می‌نازید، و] دربارهٔ پروردگار خود، با ابراهیم محاجّه (= حجّت‌آوری) [می‏]کرد، خبر نیافتی‏؟ آن‌گاه که ابراهیم گفت‏: «پروردگار من همان کسی‌ست که زنده می‌کند و می‌می‌راند» گفت‏: «من [هم‏] زنده می‌کنم و [هم‏] می‌می‌رانم» ابراهیم گفت‏: «خدا[ی من] خورشید را از خاور بر می‌آورد، تو آن را از باختر بر آور» پس آن کافر مبهوت ماند؛ و خداوند قوم ستمکار را هدایت نمی‌کند
آیه ۲۸۲ سوره بقره، در استدلال آیه برای توجیه این‌که چرا شهادت دو زن معادل شهادت یک مرد است:نیکویی، ص ۲۸۴... و دو شاهد از مردان‌تان را به شهادت طلبید، پس اگر دو مرد نبودند، مردی را با دو زن‏، از میان گواهانی که [به عدالت آنان‏] رضایت دارید [گواه بگیرید]، تا [اگر] یکی از آن دو [زن‏] فراموش کرد [یا به اشتباه افتاد]، [زنِ‏] دیگر، وی را یادآوری کند…بقره: آیه ۲۸۲: یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا تَدَایَنْتُمْ بِدَیْنٍ إِلَی أَجَلٍ مُسَمًّی فَاکْتُبُوهُ وَلْیَکْتُبْ بَیْنَکُمْ کَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلَا یَأْبَ کَاتِبٌ أَنْ یَکْتُبَ کَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ فَلْیَکْتُبْ وَلْیُمْلِلِ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ وَلْیَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا یَبْخَسْ مِنْهُ شَیْئًا فَإِنْ کَانَ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ سَفِیهًا أَوْ ضَعِیفًا أَوْ لَا یَسْتَطِیعُ أَنْ یُمِلَّ هُوَ فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ وَاسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجَالِکُمْ فَإِنْ لَمْ یَکُونَا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَکِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَی وَلَا یَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا وَلَا تَسْأَمُوا أَنْ تَکْتُبُوهُ صَغِیرًا أَوْ کَبِیرًا إِلَی أَجَلِهِ ذَلِکُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَی أَلَّا تَرْتَابُوا إِلَّا أَنْ تَکُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِیرُونَهَا بَیْنَکُمْ فَلَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَکْتُبُوهَا وَأَشْهِدُوا إِذَا تَبَایَعْتُمْ وَلَا یُضَارَّ کَاتِبٌ وَلَا شَهِیدٌ وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِکُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَیُعَلِّمُکُمُ اللَّهُ وَاللَّهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، هر گاه به وامی تا سررسیدی معین‏، با یک‌دیگر معامله کردید، آن را بنویسید؛ و باید نویسنده‌ای [صورت معامله را] بر اساس عدالت‏، میان شما بنویسد؛ و هیچ نویسنده‌ای نباید از نوشتن خودداری کند، همان‌گونه [و به شکرانه آن‏] که خدا او را آموزش داده‌است‏؛ و کسی که بدهکار است، باید املا کند، و او بنویسد؛ و از خدا که پروردگار اوست پروا نماید، و از آن‏، چیزی نکاهد؛ پس اگر کسی که حق بر ذمه اوست‏، سفیه یا ناتوان است‏، یا خود نمی‌تواند املا کند، پس ولیّ او باید با [رعایت‏] عدالت‏، املا نماید؛ و دو شاهد از مردان‌تان را به شهادت طلبید، پس اگر دو مرد نبودند، مردی را با دو زن‏، از میان گواهانی که [به عدالت آنان‏] رضایت دارید [گواه بگیرید]، تا [اگر] یکی از آن دو [زن‏] فراموش کرد، [زنِ‏] دیگر، وی را یادآوری کند؛ و چون گواهان احضار شوند، نباید خودداری ورزند؛ و از نوشتن [بدهی‏] چه خُرد باشد، چه بزرگ‏، ملول نشوید، تا سررسیدش [فرا رسد]. این [نوشتنِ‏] شما، نزد خدا عادلانه‌تر، و برای شهادت استوارتر، و برای این‌که دچار شک نشوید [به احتیاط] نزدیک‌تر است‏، مگر آن‌که دادوستدی نقدی باشد، که آن را میان خود [دست به دست‏] برگزار می‌کنید؛ در این صورت‏، بر شما گناهی نیست که آن را ننویسید. و [در هر حال‏] هرگاه دادوستد کردید گواه بگیرید؛ و هیچ نویسنده و گواهی نباید زیان ببیند؛ و اگر چنین کنید، از نافرمانی شما خواهد بود؛ و از خدا پروا کنید، و خدا [بدین‌گونه‏] به شما آموزش می‌دهد، و خدا به هر چیزی داناست
طباطبایی با ذکر آیه ۸۲ سوره نساء مدعی می‌شود که اگر قرآن از جانب غیر خدا بود و ساخته و پرداخته بشر بود تناقض و تضاد بسیاری در آن پدید می‌آمد و ناگریز آخر آن از اولش بهتر و مترقی‌تر بود و حال آن‌که این‌طور نیست و در ادامه می‌گوید «قرآن کتابی است متشابه‌الاجزاء و در قدرت بیان حیرت‌انگیز خود به یک نسق»:طباطبایی، محمد حسین. شیعه در اسلام (طبع جدید)، چاپ ۱۳۸۸، ناشر: بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم)، ص۱۳۴.آیا در [معانی] قرآن نمی‌اندیشند؟ اگر [این کتاب] از جانب غیر خدا بود، قطعاً در آن اختلاف بسیار می‌یافتند.نساء، ۸۲
منتقدان به این شکل استدلال می‌کنند که آوردن دلیلی این‌چنینی برای اثبات آسمانی بودن قرآن، از دو جهت، مخدوش است و ضعف و ناتوانی دلیل فوق را آشکار می‌خوانند:نیکویی، صص ۱۴۶–۱۵۰.
محمد بن عبدالله در آیه ۵۰ سوره احزاب، برای خود، حق آزادی کامل در ازدواج با زنان، قائل می‌شود؛ ولی چون یکی از زنانش یعنی عایشه و نیز برخی از افراد دیگر، اعتراض می‌کنند که این چه خدایی است که تو را در استفاده بدون قید و شرط از زنان، آزاد می‌گذارد، فوراً آیه ۵۰ احزاب را لغو کرده و آیه ۵۲ احزاب را ایجاد می‌کند.
از دیدگاه منتقدان مجموعه آیات قرآن نه‌تنها با هم هماهنگ نیستند، بلکه در بعضی موارد یکدیگر را نقض می‌کنند.System der Koranischen Theologie Einleiitung in den koran,H.Grimme,Volume 1,pages 105-117 محققان مسلمان علت اختلافات ظاهری آیات قرآن را ناشی از عدم درک درست «عامّ و خاصّ»، «ناسخ و منسوخ» و «محکم و متشابه» در آیات قرآن می‌دانند. چیزی که قرآن خودش هم به آن اشاره کرده‌است: «اوست کسی که این کتاب را بر تو فرو فرستاد. پاره ای از آن آیات محکم است آن‌ها اساس کتابند و [پاره ای] دیگر متشابهاتند؛ اما کسانی که در دلهایشان انحراف است برای فتنه جویی و طلب تاویلِ آن، از متشابهِ آن پیروی می‌کنند با آن‌که تاویلش را جز خدا و ریشه داران در دانش کسی نمی‌داند. [آنان که] می‌گویند ما بدان ایمان آوردیم همه [چه محکم و چه متشابه] از جانب پروردگار ماست و جز خردمندان کسی متذکر نمی‌شود.»آل عمران، ۷