moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
معماری کنونی بنا منسوب به دوره صفویه است ولی بقایای سفالینه‌های متعلق به دوره‌های پیش از آن که از درون دیوارها و منطقهٔ اطراف رباط یافته شده‌است؛ قدمت بنا را تا دوره سلجوقی و ایلخانی تأیید می‌کند. این رباط توسط استاد و معمار ازبک بر خرابه‌های آتشکده زرتشت بنا شده‌ و در گذشته در مسیر فرعی جاده ابریشم و راه ارتباطی کاروانیان تجاری بوده که در مسیر هرات و فراه افغانستان به شهرهای مرکزی ایران در رفت و آمد بوده‌اند.
این بنا با نقشه چهارضلعی دارای ورودی، هشتی، صحن و اتاقها و تالارهای اطراف صحن می‌باشد. ورودی بنا در ضلع غرب آن قرار گرفته و حدود ۵/۱ متر از دیوار کاروانسرا جلوآمدگی دارد. پس از ورودی، هشتی بنا قرار دارد که دارای نقشه چهارضلعی بوده و در سه طرف آن، سه فضای مختلف واقع شده‌است. حیاط کاروانسرا در مرکز آن واقع شده و چهار طرف آن اتاقهای سکونت کاروانیان و محل نگهداری احشام قرار دارد. در چهار گوشه بنا نیم برجهایی به منظور نگهبانی وجود داشته. مصالح بکار رفته در ساخت این بنا شامل آجر و سنگ است. در پایه‌ها، پی و مغز دیواره‌ها از سنگ استفاده شده و در طاقها، پوشش فضاها، گنبدها و در نمای دیوارها از آجر استفاده شده‌است. طاقها هم طاقهای جناغی است که به صورت رومی آجرچینی شده‌اند. پوشش فضاها گنبدی بوده و با آجرکار شده‌است. گنبدها به سبک کلمبو اجرا شده‌اند که بهترین شیوه گنبدزنی برای مناطق کویری و بخصوص برای کاروانسراها بوده‌است. اما نحوه آجرچینی دیوارها، طاقها و گنبدها آنقدر استادانه و با ظرافت اجرا شده که خود نوعی تزئین نیز به شمار می‌رود بخصوص در گوشه سازی به منظور تبدیل فضای چهارضلعی به هشت ضلعی، آجرچینی علاوه بر جنبه کاربردی، نوعی تزیین نیز محسوب می‌شود. این بنا پلانی مربع شکل دارد که طول هر ضلع آن ۵/۲۷ متر می‌باشد. رباط زردان ایوانی مرتفع به بلندی تقریبی ۸ متر دارد که طاق و پیشانی آن فروریخته. در دو سوی ایوان دو راهرو وجود دارد که طاقنماهایی در آن‌ها ساخته شده و پوشش راه روها طاق و چشمه است. این راهروها نیز به دو راهرو در اضلاع شمال و جنوب بنا عمود شده‌اند. در ضلع شرقی بنا دیوار انتهایی رباط قرار دارد لیکن هیچ نشانه‌ای از ساخت و ساز راهرو، اصطبل و بارانداز در رباط به چشم نمی‌خورد. بر اساس شواهد در زمان قاجاریه ساخت و سازهایی در بنا انجام شده و شکل معماری رباط را به قلعهٔ دفاعی بدل نموده که از آن جمله می‌توان به ساخت چهار برج در چهار گوشه خارجی رباط اشاره کرد. قسمت اعظم برج شرقی که ۵طبقه بود است بر اثر زمین‌لرزه قائن (۱۳۷۶) و زمین‌لرزه زهان (۱۳۹۱) بکلی ویران شده‌است. رباط زردان دارای ایوان ورودی زیبایی ست که پیشانی طاق آن با تزئینات آجری راسته و خفته آراسته شده. در این بنا گنبدها به صورت عرقچین کار شده و کلیه سطوح آجری و سنگی دیوارها بند کشی شده و نمای آجری ساده آن لطافت خاصی به بنا بخشیده است.ورودی رباط زردان سمت راست آثار حوض انبار آب و همچنین در ورودی قبرستان زردان آثار یک حلقه چاه است، که ظاهراً رباط زردان در گذشته دارای رشته قنات اختصاصی یا موقوفه ای، بوده است و جلوی درب ورودی، حوض انبار آب داشته است.
رباط زردان را مردم محلی بنام های کاروانسرای شاه عباسی یا کاروانسرای زردان و یا رباط شاه عباس می شناسند.
مزار رایک مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان قائنات، روستای ورزگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام کارشک مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان قائنات، روستای کارشک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مزار امامزاده احمد بیمرغ مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان گناباد، دهستان پس کلوت، روستای بیمرغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای زین‌آباد مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان بجستان، روستای زین‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های شمسی مربوط به دوره صفوی تا اواخر دوره قاجار است و در شهرستان صدوق، بخش مرکزی، روستای شمسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کوره‌های عله ب مربوط به دوره عیلامیان است و در شهرستان شوشتر، روستای بندقیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه سریمه ۰۶۰ مربوط به دوره عیلامیان است و در شهرستان شوشتر، روستای سریمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مقتیه ۲ مربوط به دوره عیلامیان است و در شهرستان شوشتر، روستای دیلم جدید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گبیبه ۰۵۹ مربوط به دوره عیلامیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شوشتر، روستای دیلم جدید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گل شونه مربوط به دوره عیلامیان - دوره اشکانیان است و در شهرستان شوشتر، دهستان میان آب، روستای عرب حسن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل قاباز بزرگ ب ۰۵۱ مربوط به دوره عیلامیان - دوره اشکانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شوشتر، روستای لنگر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ایشان الدووه مربوط به دوره عیلامیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان شوشتر، روستای دیلم جدید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد حاج شیخ علی مربوط به دوره قاجار است و در بروجن، محله در کاروانسرا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
یخدان کوثر مربوط به دوره قاجار است و در شهر بیدخت، محله کوثر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این اثر معماری در حدود 4 کیلومتری شمال شرقی بیدخت در مجاورت روستای متروکه کوثر در میان اراضی کشاورزی واقع است. بطور کلی یخدان کوثر ا سه بخش دیوار شرقی و غربی جوی مخصوص و محل جمع‌آوری یخ‌های ابتیاع شده شکل گرفته است. دیوار این یخدان از خشت و چینه ایجاد شده و در پشت آن نیز جوی قرار داشته است. که در داخل آن انباشته شده و در شبهای سرد زمستان به یخ تبدیل می شد. پس از آن یخ ها که بیشتر بصورت لایه لایه بوده است به چال یا محوطه نگهداری یخ منتقل می‌شد.
برای جدا ماندن لایه‌های یخ از همدیگر از کیسه‌های کاه استفاده می‌شد. پوشش محفظه یخ در یخدان کوثر به گونه‌ای است که در ابتدا قاعده مخروطی آن با قطر بیشتر بوده و هر چه به انتهای مخروط نزدیک می‌شوید از دایره کاسته شده تا به راس آن منتهی می‌شود. در حاشیه بخشی از دیوار مکانی برای یخدان‌بان قرار داشته است.
خانه هادوی مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، کوچه پست قدیم، روبروی مدرسه شوکتیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه صفاریان مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، خیابان منتظری ۲۵، کوچه شهید خائف، پلاک ۶۸ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه امیر بهادر مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان ولی عصر، جنوب میدان منیریه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد توسلی مربوط به دوره قاجار است و در خرم‌آباد، تلاقی خیابان حافظ و باستان، روبروی زورخانه طیب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حوض انبار آقا حسین مربوط به دوره قاجار است و در خواف، انتهای خیابان مدرس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
انبار غله (تصفیه خانه) مربوط به دوره قاجار است و در داراب، خیابان سید جمال الدین اسدآبادی، ساختمان نیروی انتطامی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده شیخین مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه پیغمبران مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، ۲۰ کیلومتری شرق شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد امام هادی سرخه مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، محله کلان سرخه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار سرخه مربوط به دوره صفویه است و در شهرستان سرخه، محله بیرون دژ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تکیه عبدالله بیگ مربوط به دوره قاجار است و در سنندج، محله سرتپوله، خیابان شهدا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
باغ اعتمادیه مربوط به دوره قاجار است و در همدان، اعتمادیه، مجاور باغ آمریکاییها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه وتپه آق بلاغیک محوطه تاریخی در شرق شهرستان بروجرد است. این اثر مربوط به دوره قاجار است و در بخش مرکزی، روستای آقبلاغ واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه آق بلاغ همچنین با نام قلعه پرویزخان شهرت دارد و در مسیر جاده بروجرد - اراک قرار گرفته‌است و به عنوان اقامتگاه تابستانی مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است.این روستا ذخیره گاه درختان بلوط است.
قلعه آقبلاغ مربع شکل و دارای چهار برج است و یک دروازه اصلی با درب بزرگ چوبی دارد که در اطراف آن دو خواجه‌نشین احداث شده‌است. از طریق یک دالان به حیاط اصلی دسترسی برقرار می‌شود که خود دو بخش است. بنا دارای دو طبقه است که طبقه بالا نشیمنگاه و طبقه زیرین شامل یک اسطبل ستون‌دار با طاقهای آجری است. طبقه زیرزین نیم طبقه است به طوری که کف طبقه بالای ساختمان از محوطه تنها ۶۰ سانتی‌متر بلندتر است. طبقه بالایی شامل ایوان، تالار پنج‌دربی و در طرفین آن دو طاق قرینه است.
مقبره حاج الله یارخان امیر علاءالدین مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بیجار، روستای خسروآباد گروس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده عبدالله و اسماعیل شهرستان سرخه، روستای امامزاده عبدالله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده چهل‌تن درجزین مربوط به دوره قاجار است و در روستای چهل‌تن درجزین از توابع شهرستان مهدیشهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده چهار تن مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان سمنان، روستای ایج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه خوانشرف مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان نهبندان، روستای خوانشرف واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
باغ نشاط (تقی‌آباد) مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان فیروزه، شمال روستای تقی‌آباد د ر۳ کیلومتری شهرفیروزه و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه عبدالحسین مربوط به دوره نوسنگی است و در شهرستان دلفان، بخش مرکزی، در دهستان خاوه جنوبی و در روستای عبدالحسین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
از اوایل هزارهٔ هفتم پیش‌ازمیلاد سکونت‌گاهی در تپه عبدالحسین تشکیل شد که کمپ فصلی عشایر رمه‌گردان بوده‌است.
قدیمی‌ترین لایه‌های تپهٔ عبدالحسین شامل مجموعه‌ای است از اجاق‌ها، مربوط به دورهٔ پیش‌ازسفال، و لایه‌های بعدی، از دورهٔ با سفال، دیوارهای خشتی دارد.
به‌نظر می‌رسد بین این دوره‌های سکونت، عبدالحسین برای چندهزار سال رها شده بوده باشد.
فهرست آثار ملی ایران
سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
تپه گنج دره (به لکی: چیا خزینه) مربوط به دوره نوسنگی است و در شهرستان هرسین، روستای قیسوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
در کنار جاده اصلی هرسین به کرمانشاه و در فاصله ۷ کیلومتری از شهر هرسین تپه گنج‌دره قرار گرفته‌است. ارتفاع گنج‌دره نسبت به سطح دریا بین ۱۳۰۰ تا ۱۴۰۰ متر است. ارتفاع تپه ۵ متر و قطر آن ۴۰ متر است و یک محدوده ۱۳۰۰ متر مربعی را شامل می‌شود.
کاوش‌های گنج‌دره در سال ۱۹۶۵ آغاز شد و تا سال ۱۹۶۹ ادامه داشت. این کار تحت نظارت پروفسور اسمیت باستان‌شناس کانادایی صورت گرفت.
آزمایش‌های صورت گرفته روی زغال‌های به دست آمده از این محل نشان می‌دهد نخستین انسان‌ها در ۸۵۰۰ ق. م در این محل استقرار یافته‌اند. ظروف سفالین درشت با جداره ضخیم که با آتش به صورت نامنظم پخته شده‌اند، پیدایش خشت‌هایی با فرورفتگی در قسمت میانی آن که در دیگر نقاط نمونه آن دیده نشده‌است، پیکان‌های سنگی، اشیای استخوانی، کوزه‌ها، کاسه‌ها، مهره‌ها و زینت‌آلات از جمله آثار و اشیا به دست آمده در تپه گنج‌دره هستند.
در طبقات زیرین تپه گنج دره آثار انسان‌هایی دیده می‌شود که از آن‌ها ابزار سنگی مانند تبر سنگی که بدون دسته بوده و در دست برای دفاع یا حمله جای می‌گرفته، و تبرهای سنگی که دسته چوبی داشته و با الیاف طبیعی آن را به دسته‌اش می‌پیچیده‌اند، و پیکان‌های سنگی که خود نشانه‌ای از این بوده‌است که با تیر و کمان آشنایی داشته‌اند، و بسیاری دیگر از ابزار سنگی که جای چاقو یا تیغ یا وسایل کوبیدن و خرد کردن غلات یا چیزهایی دیگر پیدا شده، ولی آثار ساختمانی در این طبقه از تپه که مستقیماً با خاک بکر مجاور است به دست نیامده‌است. شاید این انسان‌ها در آن زمان زیر بوته‌هایی از شاخه‌های درخت که ممکن است روی آن را با گل می‌پوشانده‌اند زندگی می‌کرده‌اند و این آثار در نتیجه ساختمان‌هایی که نسلهای بعد از آن‌ها در آن مکان به وجود آورده‌اند از بین رفته‌است. از ظروف سفالین هیچ اثری در این دوران به دست نیامده‌است.بهنام، عیسی: کاوش‌های گنج‌دره. در: مجله «هنر و مردم». شهریور ۱۳۵۲ - شماره ۱۳۱. (از صفحه ۲ تا ۷). (متن در مالکیت عمومی به خاطر قدمت).
بلافاصله پس از این لایه یعنی در روی آن به طبقه‌ای برخورده‌اند که آثار ساختمانی یعنی قسمت پایین اتاق‌هایی پدیدار گشته‌است. دیوار این اتاق‌ها با چیزی که نمی‌توان روی آن نام خشت نهاد ولی به هر حال مرکب از قطعات نامنظمی از گل بوده‌است که مالش یافته و روی آفتاب خشک شده‌است ترکیب یافته‌است. از روی این آثار به خوبی می‌توان دریافت که اتاق‌های کوچکی به صورت مربع نامنظم یا مستطیل ساخته بوده‌اند و در داخل آن اجاق‌ها و کندوهای متعدد وجود داشته و ظروف سفالینی در میان تمام این آثار پخش است. در این دوران که باید آن را در حدود اوایل هزاره نهم پیش از میلاد قرار داد کاملاً پیداست که انسان‌هایی که در حدود دو سده پیش در این مکان مستقر شده بودند تدریجاً به فن خانه‌سازی و سفال‌گری آشنایی پیدا کرده و از آتش استفاده زیاد می‌کرده‌اند چون تعداد کوره‌های یافت‌شده بسیار زیاد است.
زندگی در تپه گنج دره تدریجاً پیشرفت می‌کند و در آخر هزاره نهم پیش از میلاد ظروف سفالین را به کوره می‌برند و حتی روی آن نقوشی به وجود می‌آورده‌اند. شاید اتفاقاً به این مطلب برخورده‌اند که گل وقتی در مجاورت آتش در کنار اجاق‌هایشان قرار می‌گرفته سخت می‌شده و توانسته‌اند از این کشف برای ساختن ظروف گلین استفاده نمایند.
در آخر این دوران شماری تندیس‌های کوچک ایزدبانو مادر که فاقد سر می‌باشند نیز در طبقات بالای تپه گنج دره به دست آمده و این نشان دهنده این مطلب است که در آن دوره به مسائل مذهبی نیز اعتقاد پیدا کرده‌اند. این امری بسیار طبیعی است که در تمام نقاطی که در روزگاران کهن انسان‌ها نشیمن گزیده‌اند آفریننده خود را به صورتی مجسم نموده‌اند و معمولاً ایزد مادر که به وجود آورنده تمام نیازهای بشر است بیش از دیگر خدایان مورد توجه آن‌ها قرار گرفته‌است.
در این دوره از تاریخ انسان‌ها در تپه گنج دره اهلی کردن حیوان‌ها نیز آغاز شده‌است. اگر چه مدارک زیاد در این مورد در دست نیست ولی پروفسور «اسمیت» روی خشت‌های نامنظمی که در ساختمان دیوارها به کار رفته جای پای متعدد از بز را مشاهده کرده‌اند و چنین نتیجه گرفته‌اند که بدون شک وقتی این خشت‌ها را برای خشک‌شدن روی آفتاب قرار داده بودند بزهایی که اهلی شده بوده‌اند از روی آن رد شده‌اند و رفت‌وآمد کرده‌اند و همین اثر نشانه این است که در آن زمان انسان‌های گنج دره بز را اهلی کرده بودند. بنابر کاشف گنج دره احتمالاً هنوز گوسفند اهلی نشده بوده‌است ولی آن را شکار می‌کرده‌اند و از گوشت آن استفاده می‌نموده‌اند.
در آذر ۱۴۰۱ رئیس اداره میراث فرهنگی شهرستان هرسین از برنامه‌ریزی برای تبدیل گنج‌دره به دهکده‌ای توریستی از طریق بازسازی محوطۀ باستانی برای بازدید گردشگران و نیز تبدیل بخشی از آن به یک پژوهشگاه باستان‌شناسی با همکاری گروه باستان شناسی دانشگاه رازی خبر داد.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): "گنج‌دره دهکدۀ توریستی می‌شود"، نوشته‌شده در ۱۴ آذر ۱۴۰۱؛ بازدید در ۱۴ آذر ۱۴۰۱.
تپه زلیوا مربوط به دوره نوسنگی - عصر برنز - دوره اشکانیان است و در شهرستان دلفان، بخش مرکزی، دهستان خاوه شمالی، روستای زلیوا واقع شده. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه خرم چیا مربوط به دوره نوسنگی - عصر برنز - عصر آهن است و در نورآباد، بخش مرکزی، روستای چراغ آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چغا سیفل مربوط به دوره نوسنگی - برتر - عصر آهن است و در شهرستان نورآباد، بین روستای ایرانشهر، زلیوا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه نعمت الهی مربوط به دوره نوسنگی بدون سفال است و در شهرستان نورآباد، بخش مرکزی، روستای چراغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شهر تاریخی اسفراین مربوط به صدر اسلام تا دوره صفوی است و در اسفراین، جنوب شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه البرز یک مربوط به هزاره ۴ تا هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای البرز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد همچ مربوط به اواخر دوره صفوی -اوایل دوره قاجار است و در شهرستان خوسف، روستای همچ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه خانه حفیظی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در بروجن، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار پامنار مربوط به اواخر دوره قاجار است و در کاشان، خیابان ملا حبیب‌الله شریف واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد گلستان مربوط به اواخر دوره قاجار است و در نهبندان، خیابان قائم، کوچه مسجد گلستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه باجول آب باریک مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرستان الیگودرز، روستای آب باریک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه ابریشمی کاشان مربوط به اواسط دوره قاجار است و در کاشان، محله سلطان امیر احمد، خیابان علوی، کوچه ترک آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
حمام بیرون دژسرخه مربوط به اوایل دوره قاجار است و در سرخه، محله بیرون دژ سرخه، کنار مسجد چهلستون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه کلاته محمد خان مربوط به اوایل دوره قاجار است و در شهرستان نهبندان، کیلومتری روستای شیورو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بلقوز مربوط به اوایل هزاره اول است و در شهرستان داورزن، روستای مزینان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه جیلی بزرگ ۰۴۹ مربوط به ایلام جدید است و در شهرستان شوشتر، روستای لنگر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چغا کبود مربوط به پیش از دوره اشکانیان است و در شهرستان دلفان، روستای کفراج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بنای چهار طاقی سیمین دشت مربوط به سدهٔ ۳ و ۴ ه.ق است و در شهرستان فیروزکوه، روستای حصار بن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده عبدالله و شاهزاده مریم سیاده مربوط به سدهٔ ۵ و ۶ ه.ق است و در شهرستان فیروزکوه، جاده فیروزکوه به سمنان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برج سنگی میانی روستای گذرخانی مربوط به سدهٔ ۵ و ۶ ه.ق است و در شهرستان فیروزکوه، روستای گذر خانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برج سنگی شمالی روستای گذرخانی مربوط به سدهٔ ۵ و ۶ ه‍.ق است و در شهرستان فیروزکوه، روستای گذر خانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعهٔ درویش ابراهیم یقین مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه‍.ق است و در شهرستان فیروزکوه، روستای نجف در واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
امامزاده پیر محمد مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان آبدانان، روستاهای پشت قلعه و جابر الانصار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده مهدی صالح مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان دره‌شهر، بخش مرکزی، روستای ماژین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه شاه سواران مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان کاشان، بخش قهرود، روستای قهرود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ایشان الفرج ۳ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شوشتر، روستای بنه اسد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دین تپه سرم رودبارک مربوط به هزاره اول است و در شهرستان مهدیشهر، روستای رودبارک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه کترنو مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سمنان، بخش مهدیشهر، روستای فولاد محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دشت ده کهنه حرامزالو مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سقز، جاده روستای تکانلو به کریم آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کورمیش بالا مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان مهدیشهر، ۸ کیلومتری شمال‌شرقی روستای فولاد محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گنجی ۱ کور میش مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سمنان، بخش مهدیشهر، روستای فولاد محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گنجی ۲ کور میش مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سمنان، بخش مهدیشهر، روستای فولاد محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه جرکل مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان مهدیشهر، روستای رودبارک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دین تپه دینه ور رودبارک مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان مهدیشهر، روستای رودبارک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه زرشک آب ۱ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان مهدیشهر روستای فولاد محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دین تپه زرشک آب ۲ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سمنان، بخش مهدیشهر، روستای فولادمحله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه آفین جیمه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان مهدیشهر، روستای رودبارک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه علاءالدین شمالی و جنوبی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان مهدیشهر، روستای فولاد محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دربندی ۱ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سمنان، بخش مهدیشهر، روستای فولاد محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دربندی ۲ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سمنان، بخش مهدیشهر، روستای فولاد محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دار تک ۱و۲ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سمنان، روستای رودبارک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سیب بن مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سمنان، بخش مهدیشهر، روستای فولاد محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بیوره مربوط به هزاره ۱تا سدهٔ ۵ ه.ق است و در شهرستان سقز، بخش زیویه، روستای لگزی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تاقه دار (تک درخت) مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد است و در شهرستان سقز، بخش سرا، روستای سرچشمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه سنگ بند مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد است و در شهرستان سقز، بخش سرا، روستای عرب اغلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کانی زرین مربوط به هزاره دوم و۱ قبل از میلاد است و در شهرستان سقز، بخش صاحب، روستای علی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه زیویه پیر یونس مربوط به هزاره دوم و اوایل ۱ قبل از میلاد است و در شهرستان سقز، بخش سرا، روستای پیر یونس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه و تپه پیر کمر مربوط به هزاره ۲تا دوره صفوی است و در ۳/۵ کیلومتری شرقشهرستان فیروزکوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سر دشت مربوط به هزاره ۲و۱ قبل از میلاد است و در روستای سقز، بخش صاحب، روستای کیسلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه (پشته) سفالی اتکا مربوط به هزاره سوم و۱ قبل از میلاد است و در ۴ کیلومتری جنوب شرقی داورزن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بیگ اویسی مربوط به هزاره ۴- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سقز، بخش ترجان، روستای بیگ اویسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آق تپه قشلاق مربوط به هزاره ۶ تا ۴ قبل از میلاد است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای ملک قلعه غربی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه زاربلاغ مربوط به دوره مادی است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، جاده تهران، گردنه علی‌آباد واقع شده است. این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۴۳۷۳ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه حسینقلی خان در بخش محمدیار، روستای حسینقلی خان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قند علی در شهرستان ابهر، روستای سلمان کندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چمن نصیر در شهرستان الیگودرز، روستای گله وند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه دریلان جوز در شهرستان الیگودرز، روستای دریلان جوز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شماره ۳ فیروز آباد (بردبرد) در شهرستان الیگودرز، روستای فیروزآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های (۱و۲) روستای ده نو در شهرستان الیگودرز، روستای ده نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه امام داشی در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای عباس‌آباد سیف واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
داش لی دوز تپه لاری در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای چوبینه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه رمضان خان در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای حسین‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه عباس‌آباد در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای عباس‌آباد سیف واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شورج یک در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای شورجه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بیاس آباد در شهرستان خواف، روستای بیاس آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه سایان در شهرستان زنجان، روستای سایان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قایالی اسفناج در شهرستان زنجان، روستای اسفناج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گورپارگی سویز در شهرستان داورزن، بخش مرکزی، دهستان مزینان، روستای سویز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه چهل رودبار در شهرستان سمنان، بخش مهدیشهر، روستای فولاد محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه گردن رودبارک در شهرستان مهدیشهر، روستای رودبارک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
صدرات چای در شهرستان شوشتر، دهستان میان آب، روستای عله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه تپه‌های قبرستان در شهرستان شوشتر، روستای سریمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل کلات در شهرستان شوشتر، دهستان میان آب، روستای مهدی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
صدرات چای ز در شهرستان شوشتر، روستای عله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه زمینهای مردار گردش در شهرستان شوشتر، روستای حاج منعم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل گچی صفر هیجده در شهرستان شوشتر، روستای قلعه سید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.
تپه جمبلواب در شهرستان شوشتر، روستای کنار پیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سه بنه علیا در شهرستان شوشتر، جنوب سه بنه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قاباز ج ۰۵۲ در شهرستان شوشتر، ۳۰۰ متری غرب جاده اهوازو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه پشتک نظر در شهرستان شوشتر، روستای مهدی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل بری بر - ۰۴۱ در شهرستان شوشتر، روستای لنگر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه و محوطه پشت جوی حسن در شهرستان شوشتر، روستای مهندی آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های بلوار ۲ در شهرستان شوشتر، روستای عرب حسن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل اشرفی (۲) ۰۳۶ در شهرستان شوشتر، روستای قلعه سید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل کن ابلا ۰۳۷ در شهرستان شوشتر، روستای مهدی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دیبان ۳ ۰۵۸ در شهرستان شوشتر، روستای عرب حسن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه خارزار در شهرستان شوشتر، روستای مهدی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های شمال شرق باسطیه ۰۷۴ در شهرستان شوشتر، روستای باسطیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه حاج محمد قبرستان (۱۰۲–۲۴۴) در شهرستان شوشتر، روستای عرب اسد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مشول در شهرستان شوشتر، روستای دیلم جدید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دیبان ۱ در شهرستان شوشتر، روستای عرب حسن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه علی شاهی ۰۱۶ در شهرستان شوشتر، روستای گلالک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل اشرفی الف در شهرستان شوشتر، روستای قلعه سید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سوفان علیا ب در شهرستان شوشتر، روستای سوفان علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مشرحات در شهرستان شوشتر، روستای دیلم جدید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه اوذبیع در شهرستان شوشتر، روستای سریمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه جیلی ۰۴۵ در شهرستان شوشتر، روستای لنگر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه فیصل در شهرستان شوشتر، روستای سریمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه سید (تل اشرفی ۱) در شهرستان شوشتر، روستای قلعه سید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
چشمه سوزنگر در شهرستان شوشتر، شمال غرب قدمگاه صاحب الزمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بنای سنگی توکمری در شهرستان شوشتر، شمال غرب قدمگاه صاحب الزمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ابو عمود نجات در شهرستان شوشتر، روستای ابوعموه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گبیبه در شهرستان شوشتر، در روستای دیلم جدید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه عبدالسید در شهرستان شوشتر، روستای دیلم جدید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه واقع در زمینهای حاج یعقوب در شهرستان شوشتر، روستای کنارپیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مقتیه ۱ در شهرستان شوشتر، روستای دیلم جدید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه واقع در زمینهای چم در شهرستان شوشتر، بین روستاهای یباره و بنه نضیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه لاجورد در شهرستان فیروزکوه، بخش مرکزی، روستای کلارخان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۴۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قره تپه حسن‌آباد در شهرستان گرمسار، روستای حسین‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مگس تپه واقع در روستای مگس تپه در شهرستان گرمسار واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه گوشه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در نطنز، روبروی مسجد جامع، در حریم آتشکده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ابوذر مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در نطنز، روبروی مسجد جامع، در حریم آتشکده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه قلعه سفید مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در نطنز، روبروی مسجد جامع، در حریم آتشکده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مشی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در نطنز، روبروی مسجد جامع، در حریم آتشکده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سوچن مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در نطنز، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چاه‌های وسیمه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان اراک، روستای حر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تم دولت‌آباد میان ده مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان جیرفت، بخش مرکزی، روستای دولت‌آباد ساغری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه آبگرم ورامین مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان جیرفت، بخش مرکزی، روستای آبگرم کساله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه و محوطه حاجی‌آباد ورامین مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان جیرفت، بخش مرکزی، روستای ورامین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل شیراز مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان جیرفت، روستای تل شیراز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شیخ ابراهیم مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ازنا، روستای تمبک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه نارنج باغ مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در نکا، مرکز شهر، حاشیه شرقی رودخانه، نرسید به سیلوی گندم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این تپه ی تاریخی و زیبا اکنون از دیدنی های شهرستان نکا و منطقه ی نارنج باغ است.
تپه لاگرفته مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، روستای مصلح آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه قنبر علی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، روستای داین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دروازه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مهدیشهر، روستای فولاد محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کرنا چیا (تپه حمام) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نورآباد، بخش میربگ شمالی، روستای یار آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه فَهَندِژ(پَهن دژ) مربوط به هخامنشیان است و در شیراز، بلوار بوستان، روبروی باغ دلگشا، بالای کوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه کافران مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در نراق، جنوب شرقی شهر، در نزدیکی شهرستان دلیجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه شاهی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، روستای وسیمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مشهد میقان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، روستای مشهد میقان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه قصبه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، روستای مرزیجران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه روستای مصلح آباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، روستای مصلح آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مزرعه بزرگ حصار مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، روستای مراد آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه هشتادقان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، روستای مرادآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه آزاد مرز آباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، روستای آزاد مرز آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه تپه‌های مغولی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان استهبان، روستای ایج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های دو تلی درب امامزاده مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان استهبان، روستای ایج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل گبری (تل بردی) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بهبهان، روستای آهنگران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه حسین‌آباد دهدار مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان جیرفت، بخش مرکزی، روستای حسین‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
محوطه فتح‌آباد (گاوکشی) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان جیرفت، بخش مرکزی، روستای فتح‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه جزن مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دامغان، بخش مرکزی، روستای جزن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه سرخ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دلیجان، روستای هراز جان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شاهزاده محمود مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دلیجان، روستای و سقونقان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
غار سن ایک که با نام غار کُهک نیز شناخته می‌شود با قدمتی بیش از میلیونها سال است و در منطقه شکار ممنوع کهک شهرستان دلیجان، دهستان دودهک، روستای کهک واقع شده و به همین علت این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
غار کهک از پُرپرتگاهترین و از معدود غارهای ایران است که دارای بلندترین و در عین حال زیباترین چکیده‌های مخروطی و مرمرین سرخ و مجموعه‌ای از آبشارسنگ‌هاست که از تعدادی سکوهای بزرگ متوالی تشکیل گردیده است که شامل پرتگاه هایی ۱۰ تا ۲۰ متری می باشد که این پرتگاه ها به علت ریزش عظیمی که در زمانهای دور در داخل غار رخ داده است تشکیل شده اند، ساختار غار سنگ که مجموعه های زیبایی از استالاگمیت و استالاکتیت است رنگهای متنوع و منحصر به فردی را پدید آورده که به علت بافت آهکی و وجود ترکیب گل رس، آهن و جیوه است، طول برخی از این چکیده و چکنده ها بیش از ۱۰ متر می رسد و یکی از بلند ترین ستون های آهکی غارهای ایران با بیش از ۱۴ متر طول در این غار قرار دارد .
با توجه به غارسنگ‌های بزرگ و طویل غار، به نظر می‌رسد غار کُهک از قدیمی‌ترین غارهای زایش‌یافتهٔ ایران باشد.
نام غار از کوهی منفرد و کم‌ارتفاع گرفته شده که قلعه قدیمی روستا در قله آن قرار داشته است. این کوه کم‌ارتفاع را کوه کوچک یا کوهک نامیده و به اختصار کُهک می‌گویند. غار کُهک تعدادی سکوی بزرگ متوالی دارد که با پرتگاه ۱۰ تا ۲۰ متری از هم جدا می‌شوند و همهٔ آن‌ها از ابتدا تا انتها زیر تاقدیس مرتفع و بزرگ غار قرار دارند. این غار مانند چاهی عظیم به قطر ۳۰ متر است که با زاویه ۴۵ درجه و بر اثر فرایند غار زایشی پدید آمده است.
تپه قلعه کوه امام ولی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دلیجان، دهستان جاسب، روستای کروگان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه وشتگان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دلیجان، دهستان جاسب، روستای وشتگان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه وسقونقان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دلیجان، دهستان جاسب، روستای وسقونقان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه یون آباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دلیجان، بخش مرکزی، روستای مصلح آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کیخسرو مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دلیجان، دهستان جوشق، روستای خاوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چیرین مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مهدیشهر، روستای فولاد محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه تپه‌های نوبندگان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان فسا، کیلومتری ۷ جاده فسا به داراب، ۲ کیلومتری شهرک صنعتی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل قصر خان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان فسا، جاده فسا به داراب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه تپه طغرود مربوط به دورهٔ تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قم، روستای طغرود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کلایه (پیر زال) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کهگیلویه، روستای شهید کلایه علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سعدآباد شماره یک مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش مرکزی، روستای سعد آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سنرد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش مرکزی، روستای سنرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سعد آباد شماره ۳ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش مرکزی، روستای سعد آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه صلواتی مربوط به دوره صفویه است و در لالی، شمال غربی شهرستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
از آغاز صفویه تا پایان زندیه حکومت تمام سرزمین بختیاری با خوانین آستركي دورکی بود. آثار و ابنیه معظمی از نوادگان تاجمیرخان بهرامسري آستركي و پسرش میرجهانگیرخان و نوه اش خليل خان از جمله بنه وار و سردشت در گرمسیر و دیمه و چغاخور در سردسیر به یادگارمانده‌است.
یکی دیگر از آثار و بناهای تاریخی مربوط به دوران زمامداری خوانین میر در منطقه گرمسیر «قلعه صلواتی» است که در حد فاصل بنه وار به سردشت ساخته شده‌است. این قلعه نیز بدستور میر خلیل خان دورکی (۱۰۷۷–۱۰۳۷ه‍. ق) فرزند میرجهانگیرخان و نوه تاجمیرخان ساخته و بنا گردیده است. این قلعه دارای نه برجک دیدبانی و مساحت آن نزدیک یک هزارمتر است. مصالح به کار رفته در این سازه، گچ، سنگ و گل می‌باشد. علت نامگذاری آن نیز به این دلیل بوده‌است که کاروانیانی که از شهرهای دزفول و شوشتر طبق نمودار زیر به بنه وار و از آنجا به اندیکا ونهایتاً به ایذه رفت و آمد می‌کردند، در این قلعه به صورت رایگان از آن‌ها پذیرایی می‌شد.
دیدگاه دیگری که می‌توان دربارهٔ وجه تسمیه این قلعه ارائه داد این است: دشتی که این قلعه در آن ساخته شده بین یک رود کوچک بهاری به نام زنکی که از کوه آسترکی راه در شمال آن سرچشمه می‌گیرد و رودخانه شور (اوسور) که از باختر آن روان است، واقع است.
در قسمت جنوبی این دشت یعنی تقریباً در فاصله یک کیلومتری به سمت تلاقی دو رودخانه در روزگاران گذشته بر اثر زمین لرزه و رانش زمین شکافها و شیارهای بزرگی ایجادشده‌است، که به نام «غضب گه» معروف است و مردم برای در امان ماندن از زمین لرزه، صلوات می‌فرستادند و به مرور زمان به قلعه صلواتی معروف شده‌است.
قلعه صلواتی در ۲۵ کیلومتری شمال غرب شهرلالی قرار دارد. این دژ تاریخی با مساحت تقریبی ۱۰۰۰ متر با استفاده از سنگ‌های رودخانه‌ای منطقه و ملات گچ و آهک ساخته شده‌است.
موقعیت دژ به‌گونه‌ای است که در میان دشتی سرسبز و زیبا قرار گرفته و دیدن آن به ویژه در اواخر زمستان و بهار، لطف و صفای خاصی دارد. در حال حاضر مراتع و املاک اطراف قلعه هم اکنون متعلق به طایفه بابادی و تیره میرقائد تعلق دارند
قطر دیوارهای قلعه در بخش پایینی پهنایی برابر ۵ /۱ متر دارد و هرچه بر بلندای این دیوارها افزوده می‌شود از پهنای دیوارها کم شده و در نهایت بخش بالایی دیوار نیم متر ضخامت دارد.
در زیر تمام برج‌ها اتاق‌هایی تعبیه شده که این اتاق‌ها به بالای برج از طریق پلکان راه دارند وسقف اتاق‌ها هلالی و ضربی بوده و در تمام اتاق‌ها طاقچه‌هایی قرار گرفته و در تمام برج‌ها، دودکش‌ها و تیرکش‌ها و اتاق‌ها لوله‌های بخاری در دیوارها تعبیه شده‌است. دیوارهای قلعه حدود چهارمتر بلندی دارند در دیواره‌های بیرونی قلعه نیز ۹ برج ساخته شده‌است که این برج‌ها علاوه بر کار نگهبانی موجب استحکام و تقویت دیوارهای قلعه می‌شدند. قلعه صلواتی تنها اثر تاریخی این منطقه نیست. این قلعه درپنج‌کیلومتری غرب قلعه خراج و ده‌کیلومتری شرق قلعه دختر واقع شده‌است. ساکنان قدیمی قلعه از آب قناتی که از کوه‌های مجاور سرچشمه می‌گرفت به عنوان منبع آب استفاده می‌کردند. شاید نام این قلعه نسبت به سایر قلعه‌های نظامی عجیب باشد. این موضوع مربوط به تاریخچه ساخت و استفاده آن است. براساس روایات و مستندات تاریخی کاروان‌های تجاری و مسافرانی که از مسیر دزفول، شوشتر به بنه‌وار و ایزه سفر می‌کردند در طول مسیر خود در این قلعه اقامت و استراحت می‌کردند و بانیان و صاحبان قلعه از این مسافران به رایگان پذیرایی می‌کردند و به همین دلیل رفته رفته این قلعه به نام قلعه صلواتی مشهور شد.
منبع : بنه وار من ايل من ، علي بهرامي بهرامسري آستركي، 1382،1392
قلعه اره تی (هره تی) مربوط به دوره ایلخانی است و در لالی، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه سوخکیان مربوط به دوره پهلوی اول است و در داراب، خیابان هلال احمر، جنب هلال احمر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
باغ سرای مند مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان گناباد، بخش مرکزی، روستای مند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه شیخ شهاب الدین مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان ممسنی، بخش رستم ۲، روستای امامزاده میراحمد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده میر احمد مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان ممسنی، بخش رستم ۲، روستای دهنو مرکزی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
رباط قره بیل مربوط به دوره تیموریان - دوره صفوی است و در شهرستان گرمه، روستای فره بیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.