پیش از آغاز سخنرانی در دانشگاه بدو یک‌سال زمان داده‌شد تا دربارهٔ موضوع سخنرانی پژوهش‌کند. وی در سپتامبر ۱۸۸۶ در برابر شمار اندکی از افسران سخنرانی‌هایی کرد که چهار سال پس از آن در کتابی به نام "نفوذ و تأثیر قدرت دریایی در تاریخ ۱۶۶۰–۱۷۸۳ " نشر یافت. او از روی عمد قدرت یا نیروی دریایی را به جای واژهٔ بحریه به کار برد چون بر این باور بود که اثرش در دل بیشتر است. این کتاب در اصل داستان چگونگی پیشرفت نیروی دریایی انگلستان از میانهٔ سدهٔ هفدهم پس از زایش تا پایان جنگ‌های ناپلئونی می‌باشد. ماهان در این کتاب به برپایی و سراشیب نیروی دریایی ملت‌ها می‌پردازد. ماهان شرایط دارا بودن نیروی دریایی توانا را برای هر ملتی شش تا می‌داند: ۱. موقعیت جغرافیایی، ۲. وضع طبیعی، ۳. گستردگی سرزمین، ۴. شمار جمعیت، ۵. ویژگی‌های مردم، ۶. نوع دولت. او در این کتاب نشان می‌دهد که چگونه انگلستان بر هماوردانش چیرگی یافت. او قدرت دریایی را چیزی فراتر از نیروی جنگی ناوگانی و دربردارندهٔ پایگاه دریایی و ترابری دریایی و بازرگانی نیرومند نیز می‌باشد. او نیکبختی ملی را در دارا بودن هردوی نیروی دریایی نیرومند و ناوگان بازرگانی توانا می‌داند. ماهان بر این باور بود که سرزمینی که ناگزیر به پدافند زمینی نباشد و نیز ناچار به توسعه‌طلبی زمینی نباشد سود بیشتری از این موقعیت خود خواهد برد. او در کتابش کشورهایی چون انگلستان، فرانسه و هلند را برای نمونه می‌آورد. او می‌نویسد که فرانسه از آنجا که از یکسو به دریای مدیترانه و روبه‌رو بودن با اقیانوس از سویی دیگر آسیب‌پذیرتر از کشورهای دیگراست و وضع این کشور را با آمریکایی که میان دو اقیانوس اطلس و آرام جای‌دارد همانند می‌دانست. از دیرسو انگلستان را از این رو سرور دریاهای آن زمان می‌دانست که از یکسو بر دریای مانش چیره‌است و از دیگرسو بر راه‌های بازرگانی دریای شمال دست‌دارد. او لنگرگاه‌های بسیاری را نیاز می‌دانست. او می‌نویسد که از آنجا که هلند و انگلستان از باروری زمین‌ها بی‌بهره بودند به دریاها روی آوردند ولی چون فرانسویان و آمریکایی‌ها از زمین بارور بهره‌مند بودند به دریاها توجهی نداشتند. ماهان گستردهٔ کرانه‌های آبی یک کشور و نسبت جمعیت آن کشور با درازای کرانه‌ها را نیز بسیار مهم می‌دانست. او دربارهٔ فاکتور جمعیت بر این باور بود که نباید تنها به کل جمعیت توجه داشت بلکه می‌بایست جمعیت دریانورد را در نگرداشت. او گرایش‌های بازرگانی‌دوست و دریانوردانهٔ انگلیسی‌ها را در سنجش با فرانسوی‌های برزگردوست سبب سالاری آنان بر دریاها می‌دانست. همچنین انگلیسی‌ها و هلندی‌های بازرگانی‌پرور در سنجش با اسپانیاییان و پرتغالی‌های جویندهٔ طلا که ریسک بازرگانی را نمی‌پذیرفتند و همچنین فرانسویان پول‌جمع‌کن و ریسک‌ناپذیر کامران‌تر بودند. او گرایش به بازرگانی و داد و ستد را یک ویژگی ملی می‌دانست که پایه‌ریز نیرومندی دریایی آن ملت می‌گشت. ماهان همچنین برپایی مستعمره‌هایی تندرست را یک فاکتور مهم می‌دانست و یکی از دلیل‌های کامیابی انگلسیان را در برپایی نیروی دریایی توانمند اُخت شدن این ملت با سرزمین‌های تازه‌یشان بود در حالی که برای نمونه اسپانیایی‌ها بیش از هر چیز در اندیشهٔ تاراج مستعمره‌هایشان بودند. ماهان گونهٔ دولت بر سر در هر کشور را هم یکی از فاکتورهای مهم در سروری بر دریاها می‌داند. او دولت‌های مردمسالار را در این راستا بیشتر می‌پسندید ولی گوشزد می‌سازد که یک سامانهٔ خودکامه با نظامی هماهنگ و هشیار می‌تواند قدرت دریایی بیشتری را پدیدآورد ولی ایراد کار اینجاست که با کنار رفتن آن دولت روند برای پی‌گرفتن سیاست‌های دریایی آن دولت بازمی‌ایستد. او انگلیسی‌ها را در پی‌گرفتن سیاست‌هایشان توانا می‌داند زیرا بی‌اعتنا به اینکه کدامین پادشاه یا حزب بر سر کار است به بُرنایی قدرت دریایی خود همواره می‌کوشیدند. ماهان می‌گوید که دولت‌ها باید در دورهٔ صلح مردمان خود را به فعالیت‌های دریایی بینگیزانند و در دورهٔ جنگ نیروی دریایی در خور با دیگر نیروهایشان و به تناسب ناوگان بازرگانی خود تجهیز نمایند. او داشتن پایگاه‌های دریایی دوردست با کشتی‌های جنگی را نیازا می‌دید و آمریکا را که آن زمان از چنین پایگاه‌هایی بی‌بهره بود در این راستا ناتوان می‌دانست. بدین‌سان او به واکاوی جنگ‌های دریایی اروپا میان سال‌های ۱۶۶۰ تا ۱۷۸۳ ترسایی می‌پردازد. او تاریخ آن زمان اروپا را کشکمکش برای چیرگی بر دریاها می‌دانست. او بر این باوراست که یک محاصرهٔ دریایی سراسری بسیار کاراتر از یک لشکرشکست‌ناپذیر زمینی‌است. ماهان می‌گوید که نوشته‌هایش دربارهٔ نیروی دریایی یک نوآوری نبوده و پیش از او کسانی چون رلی و بیکن چیزهایی در این باره نوشته‌اند و کسانی چون توسیدید، خشایارشا و تموستکلس به اهمیت این اندیشه‌ها پی برده‌بودند.