moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
رازآمیزترین و در همان هنگام، پاک‌ترین و گرامی‌ترین چهره، در دیوان حافظ، پیر مغان است. چهره‌ای که همواره با بزرگداشت از او یاد می‌شود پیر مغان است. پیر مغان از دو واژهٔ پیر و مغان ساخته شده‌است و این دو پیوندی بنیادین با فرهنگ کهن ایران دارند و در پی آن، با زرتشت که برترین و شناخته‌ترین چهره در این فرهنگ است. معنای دیگر پیر در زبان‌های ایرانی آموزگار و پیشوا است. پیر به پدری می‌ماند مهربان و دلسوز که همواره، بیدار و هشیار، می‌کوشد که فرزندانش را از فریفتگی و گمراهی و زیان به‌دور بدارد و راه روشن رستگاری و رهایی را بدانان بنماید. از همین‌روست که پیر با پدر، از دید معنی‌شناختی تاریخی، در کارکرد، برابر است و از همین‌روست که در آیین‌های باستانی ایرانی به‌ویژه مهرپرستی، پیر و پیشوای دینی را پدر می‌نامیده‌اند. به گمان بسیار، این شیوهٔ نام‌گذاری از آیین مهری به کشورهای باختری راه برده‌است و از همین‌روست که مسیحیان، پیشوای برین و بزرگشان را پاپ می‌نامند که به معنی پدر است و با واژهٔ پارسی باب یا بابا سنجیدنی است. واژه دیگر مغان است که پیوندی بنیادین با آیین زرتشتی و با پیام‌آور این آیین دارد. مغان تیره‌ای از ایرانیان بوده‌اند که همواره در درازنای تاریخ، پیشوایی دینی در ایران از آنِ آنان بوده‌است. بر پایه آنچه آمد، می‌توان انگاشت که پیر مغان بَرنامی باشد زرتشت را، در دیوان حافظ و دیگر دیوان‌های پارسی. پیر مغان در اندیشه‌های حافظ چهره برترین است. انسانی آرمانی است. سپند و پاک است. والا و نیکوست.میرجلال‌الدین کزازی، هفته‌نامه‌ی خبری و فرهنگی امرداد، دوشنبه ۱۴ مهر ۱۳۹۹، سال بیست‌ویکم، صفحه ۸
دامَن، گونه‌ای پوشاک است که از کمر تا زانو یا بالای آن و گاه تا مچ پا را می‌پوشانَد. امروزه دامن بیشتر پوشاکی زنانه به‌شمار می‌رود، گرچه هنوز بخشی از پوشاک سنتی و آیینیِ رایج در میان برخی از مردان نیز هست.
دامن‌ها بر اساس قد، از بسیار بلند تا بسیار کوتاه، عبارتند از: دامن ماکسی، دامن میدی یا متوسط، دامن کوتاه و مینی‌ژوپ. شکل دامن نیز می‌تواند چین‌دار، ، راسته، دامن ترک (مانند شش تَرک) باشد.
دامن‌ها ممکن است از جنس نخ پنبه یا کتان یا حریر یا اطلس (ساتَن) و… باشند. برخی دامن‌ها هم پلیسه هستند.
برخی اوقات دامن را به همراه کت و گاهی به همراه بلوز می‌پوشند.
زبان‌های ایرانی غربی، شاخه‌ای از زبان‌های ایرانی هستند. پارسی باستان و مادی کهن‌ترین زبان‌های ایرانی غربی هستند.
زبان‌های ایرانی غربی به دو گروه «شمال‌غربی» و «جنوب‌غربی» دسته‌بندی می‌شوند.
لوسی (جنوبی‌کپی عفاری) نام مصطلحی است برای AL ۲۸۸–۱، مجموعه‌ای شامل چند صد قطعه استخوان فسیل که ۴۰ درصد از اسکلت یک انسان‌تبار مؤنث از نوع جنوبی‌کپی عفاری را تشکیل می‌دهد. لوسی به گونهٔ جنوبی‌کپی آسا تعلق دارد وقدمت آن ۳٫۲ میلیون سال تخمین زده شده‌است.
لوسی در سال ۱۹۷۴ توسط دونالد جانسون دیرین‌مردم‌شناس معروف موزه تاریخ طبیعی کلیولند، در آفریقا جایی نزدیک روستای هادر در دره آواش در منطقه‌ای موسوم به مثلث عفر واقع در اتیوپی کشف شده‌است.
اسکلت لوسی متشکل است از یک جمجمه کوچک از نوع جمجمه کپی غیر انسان‌تبار به انضمام نشانه‌هایی متعلق به موجودات راست‌قامت و دوپا از گونهٔ انسان (و دیگر انسان‌تبارها). ترکیت این دو نوع نشانه در جمجمه، تأییدی بر این نظریهٔ تکامل است که باور دارد روی دو پا ایستادن، پیش از افزایش حجم مغز در انسان‌ها اتفاق افتاده‌است. همچنین نتایج یک تحقیق در سال ۲۰۱۶ نشانگر این است که جنوبی‌کپی‌های عفاری غالباً درخت‌پیما بوده‌اند که البته این موضوع هنوز مورد بحث می‌باشد.
نام لوسی از آهنگ گروه بیتلز با عنوان «لوسی با الماسها در آسمان» گرفته شده که گویا در غروب نخستین روز اکتشاف بارها به صدای بلند در محل کمپ گروه اکتشاف پخش می‌شده‌است. پس از انتشار خبر این اکتشاف، لوسی توجهات بیشتری را برانگیخت و به اسمی محبوب و متداول تبدیل شد.
در اتیوپی این مجموعه فسیل به نام دینکنش نیز شناخته می‌شود که در زبان اَمهری «تو شگفت‌انگیزی» معنی می‌دهد.
موریس تاییپ زمین‌شناس و دیرین‌مردم‌شناس فرانسوی، در ۱۹۷۴ طی یک سری مطالعات دیرین‌شناسی ساختگاه هادر را در مثلث عفر در اتیوپی کشف کرد. او دریافت که احتمال وجود مخزنی از فسیل‌ها و دست‌ساخته‌های بشری در این منطقه بسیار زیاد است.
تاییب گروه بین‌المللی اکتشاف عفر (IARE) را تشکیل داد و از سه محقق برجسته بین‌المللی با نام‌های دونالد جانسون، گردآورنده و دیرین‌مردم‌شناس موزهٔ تاریخ طبیعی کلیولند، ماری لیکی، دیرین‌مردم‌شناس شناخته‌شدهٔ انگلیسی و ایو کوپن، دیرین‌شناس فرانسوی دعوت کرد که هدایت عملیات اکتشاف را بر عهده بگیرند. دونالد جانسون بعدها مؤسسه دودمان انسان (Institute of Human Origins) را بنیان‌گذاری کرد که اکنون بخشی از دانشگاه ایالتی آریزوناست.
به زودی یک گروه اکتشافی متشکل از ۴ آمریکایی و ۷ فرانسوی تشکیل و در پاییز ۱۹۷۳ عملیات حفاری در مناطق اطراف عفر به منظور یافتن نشانه‌های پیدایش انسان آغاز شد. در نوامبر ۱۹۷۳ در پایان فصل اول اکتشاف، دونالد جانسون فسیلی از انتهای فوقانی یک استخوان درشت نی (ساق پا) پیدا کرد که در قسمت جلو اندکی قاچ خورده بود. بخش تحتانی یک استخوان ران نیز در نزدیکی آن پیدا شد. هنگامی که او این دو استخوان در کنار هم گذاشت، زاویه اتصال زانو به وضوح نشان می‌داد که این فسیل به شماره مرجع AL ۱۲۹–۱، به یک انسان‌تبار راست‌قامت تعلق دارد.
بعدها قدمت این فسیل بیش از سه میلیون سال برآورد شد که بسیار قدیمی‌تر از سایر گونه‌های انسان‌تبار شناخته‌شده تا آن زمان بود. موقعیت این فسیل‌ها ۲٫۵ کیلومتر از ساختگاهی که بعداً فسیل لوسی در آن کشف شد فاصله داشت و درون توده صخره‌ای به عمق ۶۱ متر پایین‌تر از سطحی که باقی مانده‌های لوسی در آن کشف شد، قرار داشت.
گروه سال بعد برای فصل دوم اکتشاف به منطقه بازگشت و آرواره‌هایی متعلق به یک انسان‌تبار پیدا کرد. سپس در صبح ۲۴ نوامبر ۱۹۷۴ جانسون کار بر روی یادداشت‌های صحرایی روزانه‌اش را کنار گذاشت تا در جستجوی موقعیت شماره ۱۶۲ برای پیدا کردن استخوان فسیل، به دانشجوی تازه فارغ‌التحصیل‌شده‌ای با نام تام‌گری بپیوندد. بعدها دونالد جانسون تعریف کرد که او و تام‌گری دو ساعت در هوای داغ و صحرایی، زمین خاکی را جستجو کرده بودند.
جانسون روی یک برآمدگی تصمیم گرفت به انتهای یک آبگذر کوچک که قبلاً حداقل دو بار توسط کارگران کاوش شده بود نگاهی بیندازد. در ابتدا چیزی به چشم نمی‌خورد ولی وقتی تصمیم به برگشت گرفتند، بخشی از یک استخوان بازو که روی شیب قرار گرفته بود توجه جانسون را به خودش جلب کرد. نزدیک آن تکه‌ای از پشت یک جمجمه کوچک وجود داشت. حدود یک متر دورتر توجه آن‌ها به یک استخوان ساق پا جلب شد. با کاوش بیشتر آن‌ها استخوان‌های بیشتری پیدا کردند که شامل مهره‌های ستون فقرات، بخشی از لگن، دنده‌ها و تکه‌هایی از آرواره را شامل می‌شد. آن‌ها در حالی که از اکتشاف تعداد زیادی استخوان متعلق به یک انسان تبار هیجان‌زده بودند، منطقه را علامتگذاری کرده و به کمپ بازگشتند. بعد از ظهر همه گروه به آبگذر بازگشتند تا منطقه را تقسیم‌بندی کرده و برای حفاری بیشتر و گردآوری فسیل‌ها آماده کنند. این عمل سه هفته به طول انجامید.
در همان عصر روز نخستین آن‌ها در کمپ جشن گرفته و طی مراحلی این مجموعه فسیل را AL ۲۸۸–۱ «لوسی» نامگذاری کردند. این نام برگرفته از آهنگ گروه بیتل‌ها با نام لوسی با الماس‌ها در آسمان است که در آن غروب با صدای بلند و مکرراً از دستگاه ضیط صوت کمپ پخش می‌شد.
در طول سه هفته آینده گروه چند صد تکه استخوان کشف کرد. از آنجا که از هیچ گونه استخوانی بیش از یک نمونه کشف نشد، این باور اولیه که همه استخوان‌ها متعلق به یک انسان واحد بوده و نه چندین انسان تأیید شد. در نهایت کاشف به عمل آمد که در مجموع ۴۰ درصد از اسکلت یک موجود انسان‌تبار در منطقه به دست آمده‌است.
جانسون براساس استخوان لگن و استخوان خاجی و با توجه به شکاف عرض لگن حدس زد که استخوان متعلق به یک انسان‌تبار مؤنث می‌باشد. لوسی (در زمان حیات) ۱٫۱ متر قد و ۲۹ کیلو وزن داشته و به لحاظ ظاهری (بعد از بازسازی) شبیه یک شامپانزه بوده‌است. این موجود دارای مغزی به کوچکی شامپانزه بود، ولی با استخوان‌بندی مشابه انسان‌های مدرن در بخش لگن و رانها، که نشانگر این حقیقت بود که گونه لوسی از نوع انسان‌تبارهایی بوده که بر روی دو پا و ایستاده راه می‌رفتند. جانسون با اجازه دولت اتیوپی همه مجموعه تکه‌های اسکلت را به موزه تاریخ طبیعی کلیولند در اوهایو برد، جایی که اسکلت توسط اوون لویجوی مردم‌شناس سرهم و بازسازی شد و حدود ۹ سال بعد که به مجموعه‌ای یکپارچه و شکل‌یافته تبدیل شده بود به اتیوپی بازگردانده شد.
لوسی که از گونه انسانیان پیشاانسان و فسیل انسان‌تبار بود، توجه جمعی را برانگیخت و در سراسر جهان معروف شد. داستان اکتشاف و بازسازی اسکلت لوسی در کتابی توسط جانسون نگارش و منتشر شده‌است.
یافته‌های بیشتری از عفاری‌ها در طول دهه ۱۹۷۰ و بعد از آن به دست آمد که شناخت از تنوع طیفی و انفکاک جنسی گونه‌های مختلف را افزایش داد. یک اسکلت کامل‌تر از گونهٔ انسان‌سانان آردی‌کپی در دره آواش در ۱۹۹۲ کشف شد. «آردی» مانند «لوسی» یک انسان‌سان در حال تبدیل به گونهٔ انسان‌تبار بود با این تفاوت که آردی ۴٫۴ میلیون سال قبل می‌زیسته و تکامل آن زودتر از عفاری‌ها صورت گرفته بود. حفاری، نگهداری و تحلیل نمونهٔ آردی بسیار دشوار و زمانبر بود، و هر چند کار در ۱۹۹۲ آغاز شد، ولی نتیجه مطالعات تا اکتبر ۲۰۰۹ منتشر نشد.
در سال ۱۹۷۴ نخستین تلاش‌ها برای برآورد سن فسیل لوسی توسط موریس تایب و جیمز آرنسون در آزمایشگاه آرنسون دانشگاه کیس وسترن رزرو با استفاده از روش قدمت سنجی رادیومتریک پتاسیم-آرگون انجام گرفت. این تلاش‌ها از آنچا که سنگ‌های موجود در محل اکتشاف به خاطر فعالیت‌های آتشفشانی به لحاظ شیمیایی دچار دگرگونی شده بودند، با مشکل مواجه شد. کریستال‌های با قابلیت تاریخ‌سنجی در نمونه مصالح یافت‌شده بسیار اندک وانگشت‌شمار بودند. در هدر هیچ نوع سنگ آذرینی یافت نمی‌شد. فسیل لوسی در ناحیه‌ای از هدر یافت شده بود که سرعت انباشتگی رسوب و ته‌نشینی در آن بالاست. اگر چه این احتمالاً یکی از دلایل محفوظ ماندن اسکلت می‌باشد.
عملیات محلی در هدر در زمستان ۷۷–۱۹۷۶ متوقف شد. اما این عملیات سیزده سال بعد، در ۱۹۹۰ دوباره از سر گرفته شد، زمانی که فناوری دقیق‌تر قدمت‌سنجی به روش آرگون –آرگون در دانشگاه تورنتو توسط درک یورک به روزرسانی شده بود. در ۱۹۹۲ آرنسون و رابرت والتر دو نمونه مناسب از خاکستر آتشفشانی یافتند. لایه قدیمی‌تر حدود ۱۸ متر پایین‌تر از فسیل و لایه جوان فقط در عمق یک متری از آن واقع شده بودند که تقریب نزدیکی از قدمت انباشتگی نمونه به دست می‌داد. سن این نمونه‌ها در آزمایشگاه باستان–زمین‌شناسی مؤسسه دودمان انسان با روش آرگون –آرگون ۳٫۲۲ تا ۳٫۱۸ میلیون سال تخمین زده شد.
یکی از شاخص‌ترین ویژگی‌های اسکلت، والگوس زانو (پای ضربدری) نشانگر این واقعیت است که لوسی به‌طور غالب روی دو پا راه می‌رفته. همچنین استخوان ران، مجموعه‌ای از ویژگی‌های موروثی و ویژگی‌های تکامل‌یافته را به نمایش می‌گذارد.
سر استخوان ران، کوچک و گردن این استخوان کوتاه است و مشابه انسان‌های اولیه، یک ویژگی موروثی به‌شمار می‌آید. در صورتی که استخوان تروکانتر کوتاه و مشابه گونهٔ انسانی می‌باشد که یک خصیصه تکامل‌یافته تلقی می‌شود، هر چند که برخلاف انسان‌ها، بالاتر از سر استخوان ران قرار دارد. نسبت بازوها به ران‌های او ۸۴٫۶ درصد می‌باشد که با مقایسه این نسبت در انسان‌ها ۷۱٫۸٪ و شامپانزه‌ها ۹۷٫۸٪ بیانگر آن است که یا بازوان گونه‌های عفاری رو به کوتاه شدن می‌رفته، یا ران‌های آن‌ها به مرور بلندتر می‌شده، یا هر دو پدیده هم‌زمان اتفاق افتاده‌است.
لوسی همچنین انحنای ستون فقرات داشته که یکی دیگر از نشانه‌های زندگی به شکل دوپایان است. او قطعاً به لحاظ فیزیولوژکی پاهای صاف داشته که نباید با عارضه کف پای صاف اشتباه گرفته شود. حال آن که سایر نمونه‌های عفاری کف پاهای مقعر داشتند.
جانسون، استخوان خاجی و استخوان بی‌نام (لگن خاصره) لوسی را بازسازی نمود. اگر چه استخوان خاجی سالم و دست‌نخورده مانده بود ولی استخوان خاصره کاملاً تغییر شکل داده بود که می‌شد آن را به دو شکل کاملاً متفاوت بازسازی کرد.
روش اول بازسازی استخوان تهیگاهی با پیچش کوچک و بدون پوشش قدامی به دست آمد که بسیار مشابه نمونه میمونی بود. اما این بازسازی به روش اشتباهی صورت گرفته بود، چرا که شاخک پوبیک فوقانی نمی‌توانست در این شکل به استخوان تهیگاه متصل شود. در روش دوم که توسط تیم وایت انجام شد، استخوان تهیگاه پیچش (تاب) بزرگتری داشته و دارای یک پوشش قدامی بود. قوس پوبیک لوسی بیش از ۹۰ درجه و از نوع تکامل‌یافته بود که مشابه انسان مؤنث مدرن است. گرچه استخوان خاجی او کوچک و مشابه انسان اولیه است.
بازمانده‌های به‌دست‌آمده از جمجمه لوسی نشانه‌های بسیار کمتری از تکامل‌یافتگی در مقایسه با سایر اسکلت در خود دارد. استخوان بالای جمجمه لوسی بیشتر از نوع اولیه بود حال آنکه دندانهای نیش او ساییده‌تر از نمونهٔ مشابه در میمون‌ها است. حجم جمجمه لوسی حدود ۳۷۵ تا ۵۰۰ سی‌سی بود.
به نظر می‌رسد کپی‌جنوبی‌های عفاری قفسه سینه مخروطی، مشابه میمون‌های بزرگ امروزی مثل شامپانزه‌ها و گوریل‌ها داشته‌اند که فضای بیشتری به معده در قسمت پایین اختصاص می‌داد که نشانه‌های وجود رودهٔ طولانی‌تر برای هضم حجم زیاد سبزیجات است.
در میمون‌های بزرگ ۶۰ درصد از حجم خونِ در گردش، صرف پروسه هضم می‌شود. فرایندی که مانع توسعه و تکامل عملکرد مغز می‌شود، چون در این‌گونه فقط ۱۰ درصد از حجم خون به مغز می‌رسد. همچنین عضلات سنگین آرواره که عمل سنگین جویدن گیاهان را انجام می‌دهد، به‌طور مشابه مانع از گسترش و رشد جمجمه و مغز می‌شود. در طول تکامل بشر همراه با حذف ژن میوزین MYH۱۶ این عضلات نیز ضعیف‌تر شده‌اند؛ دو پدیدهٔ حذفی پایه که حدود ۲٫۴ میلیون سال قبل اتفاق افتاده‌است.
مطالعه آرواره پایینی تعدادی از عفارین‌ها نشانگر آن است که آروارهٔ لوسی نه مشابه انسان‌تبارها بلکه بیشتر مشابه گوریل‌ها است. رَک و ال نتیجه‌گیری کرده‌است که این ریخت‌شناسی به‌طور مستقل در انسان‌تبارها و گوریل‌ها شکل گرفته و عفارین‌ها تکامل‌یافته‌تر از آن بودند که جد مشترک برای انسان‌سان‌ها و پرامردم‌ها باشند.
دلیل مرگ لوسی قابل تعیین نیست. نمونه فاقد نشانه‌های ضایعه استخوانی پس از مرگ است که از علایم شکار شدن و دریده شدن توسط حیوانات شکارچی است. تنها ضایعه مشهود اثر دندان نیش در بالای استخوان پوبیک چپ اوست که به نظر می‌رسد متعلق به همان محدوده زمانی مرگ وی باشد اما الزاماً با مرگ وی مرتبط نیست. ردیف سوم دندان‌های آسیای پوسیده و کرم‌خورده نشانگر آن است که اسکلت کاملاً رشد کرده و موجود بالغی بوده‌است.
نشانه‌هایی از انحراف در استخوان مهره‌های او یافت شد که الزاماً دلیل کهولت سن نیست. باور بر این است که او در زمان مرگ ۱۲ سال داشته و بالغ بوده و بزرگسالی جوان محسوب می‌شده‌است.
در ۲۰۱۶ محققان دانشگاه آستین تگزاس احتمال دادند که لوسی بر اثر سقوط از درخت مرده‌است، اما دونالد جانسون و تیم وایت این نظریه را مردود شمردند.
در پی بحث‌هایی که پیرامون خطر صدمه به این مجموعه فسیل مطرح شد، موزه‌های دیگر ترجیح دادند فقط نمونه‌های گچی بازسازی شدهٔ فسیل را نمایش دهند. فسیل اصلی در ۲۰۱۳ به اتیوپی بازگردانده شد و هم‌اکنون اسکلت لوسی در موزه ملی اتیوپی در آدیس آبابا نگهداری می‌شود. در آنجا نیز نمونهٔ المثنی گچی به تماشای عموم گذاشته شده‌است.
همچنین یک نمونه بازسازی شده از اسکلت اولیه نیز برای تماشا در موزه تاریخ طبیعی کلیولند وجود دارد. در موزه آمریکایی تاریخ طبیعی در شهر نیویورک، ماکت‌هایی از کپی‌جنوبی‌های عفاری و سایر اسلاف انسان به نمایش گذاشته شده که در آن، هر گونه به همراه محل زندگی‌اش و توضیحاتی در خصوص رفتارها و توانایی‌های آن نشان داده شده‌است. قالبی از اسکلت به همراه مجسمه بازسازی شده لوسی نیز در موزه فیلد شیکاگو وجود دارد.
در سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۳ تور ۶ ساله‌ای در ایالات متحده با عنوان "میراث لوسی: گنجینه پنهان اتیوپی" برگزار شد که در آن اسکلت واقعیِ سرهم‌شدهٔ لوسی به همراه ۱۰۰ قطعه اشیا متعلق به دوران ماقبل تاریخ تا زمان حال نمایش داده می‌شد. تور توسط موزه علوم طبیعی هیوستون و با تأیید دولت اتیوپی و وزارت امور خارجه آمریکا برگزار شد و بخشی از عواید تور به مدرن‌سازی موزه‌های اتیوپی اختصاص یافت.
پیش از تور مباحث بسیاری مبنی بر نگرانی در خصوص شکنندگی نمونه درگرفت که طی آن کارشناسان مختلفی از جمله اون اوجوی دیرین‌مردم‌شناس و ریچارد لیکی مردم‌شناس و طرفدار حفظ منابع طبیعی، مخالفت خود را به صورت علنی اعلام نمودند. به همین دلیل مؤسسه اسمیت سونیان و موزه تاریخ طبیعی کلیولند از میزبانی تور خودداری نمودند.
کاشفِ فسیل، دان جانسون نگرانی خود در خصوص صدمات احتمالی را ابراز نمود ولی با برگزاری تور و نمایش فسیل لوسی مخالفت ننمود. چرا که احساس می‌کرد باید آگاهی نسبت به مطالعات در زمینه ریشه‌های پیدایش انسان‌ها افزایش یابد. موزه هیوستن ترتیبی به عمل آورد که تور در ده موزه دیگر نیز برگزار شود، از جمله مرکز علوم پاسفیک در سیاتل.
در سپتامبر ۲۰۰۸ در فاصله زمانی بین برگزاری تورهای سیاتل و هیوستن مجموعه اسکلت برای ۱۰ روز به دانشگاه آستین تگزاس برده شد تا سی‌تی‌اسکن با رزولوشن بالا بر روی اسکلت انجام بگیرد.
لوسی بین ماه‌های ژوئن تا اکتبر ۲۰۰۹ در شهر نیویورک در نمایشگاه تایم اسکور دیسکاوری (نمایشگاه دیسکاوری در میدان تایم) نمایش داده شد. در نیویورک همچنین ایدا (پلیت b) نیمهٔ اخیراً پیدا شدهٔ داروین نیز نمایش داده شد. لوسی همچنین در موزه مردم‌شناسی مکزیک به نمایش گذاشته شد.
در ماه مه ۲۰۱۳ فسیل لوسی به اتیوپی بازگردانده شد. اتیوپی مراسم جشنی برای بازگشت لوسی برگزار کرد.
زبان پارتی، پهلوی یا پهلوانی که در منابع معاصر به آن پهلوی اشکانی یا پهلوی شمالی می‌گویند، یک زبان منقرض شده از خانواده زبان‌های ایرانی شمال غربی بوده‌است."راهنمای زبان پارتی"، حسن رضایی باغ‌بیدی، نشر ققنوس، تهران، ۱۳۸۵، ص۱۵"تاریخ زبان فارسی"، مهری باقری، نشر قطره، تهران، ۱۳۸۱، ص۸۲"زبان پهلوی، ادبیات و دستور آن"، ژاله آموزگار، احمد تفضلی، نشر معین، تهران، ۱۳۸۰، صص۱۲–۱۳ دولت‌های اشکانی، نظیر اشکانیان ایران، ارمنستان و… از آن به‌عنوان زبان درباری استفاده می‌نمودند. زبان‌های ایرانی شمال غربی معاصر، همچون زبان‌های کردی، تاتی، بلوچی، تالشی، مازندرانی، گیلکی و زبان‌های مرکزی با زبان پارتی از یک خانواده هستند.DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Linguistic position of Dimlī. After their migration in the Middle Ages, for almost a millennium the Dimlīs had no direct contact with their closest linguistic relatives. Nevertheless, their language has preserved numerous isoglosses with the dialects of the southern Caspian region, and its place in the Caspian dialect group of Northwest Iranian is clear. The Caspian dialects comprise Ṭālešī, Harzan(d)ī, Gūrānī, Gīlakī, Māzandarānī, and some dialects in Tātī-speaking areas and in the area around Semnān. Historically the Caspian dialects belong to the “Northwest Iranian group of languages” and are related to Parthian (see Windfuhr). The isoglosses are of historical phonetic, morphological, and lexical order., Garnik AsatrianVariations of the language of "Pahalvi" are still spoken among Iranians.The Kurds of Iran as well as many Kurds of Turkey and Iraq speak variations of Pahlavi. Turks cannot understand Kurdish and require interpreters to communicate with Kurds who speak Sorani and/or Kurmanjii (variations of Pahalvi amongst Kurds). The people of northern Iran speak variations of Pahalvi as well - Mazandarani and Gilani for example. Baluchi in southeast Iran also has Pahlavi elements (e.g. Ahsen "Iron" or "Eisen" in English and Ahsan in Pahlavi - "Ahsen" is not "Iron" in Turkish), By Dr. Kaveh Farrokhحمدالله مستوفی قزوینی می‌نویسد: «در گشتاسفی که بخشی‌ست در مجاورت دریای خزر و نزدیک «سالیان»، زبان‌شان به پهلوی به جیلانی (گیلانی) باز بسته‌است.». مستوفی پهلوی را شبیه و وابسته به گیلکی می‌داند.
زبان پارتی به دلیل حکومت طولانی مدت دودمان اشکانی بر ارمنستان تأثیر بسیار زیادی روی زبان ارمنی گذاشت و بخش بزرگی از فرهنگ واژگان این زبان را کلمه‌های پارتی تشکیل می‌دهند. زبان ارمنی تا به امروز تعداد زیادی از واژه‌های پارتی را در دل خود محفوظ داشته‌است.
ژاله آموزگار در کتاب «زبان پهلوی و دستور آن» در رابطه با استفاده از عنوان «پهلوی» برای اشاره به دو زبان پارتی و پارسی میانه می‌نویسد: «از نظر اشتقاق، پهلوی به‌معنی زبان پارتی است و نه پارسی. در سده‌های نخستینِ اسلامی، اصطلاح پارسی را برای پارسی‌نو که از پارسی میانه متحول شده بود، به کار می‌بردند و در نتیجه، اطلاق آن به پارسی میانه موجب ابهام می‌شد. از این رو، این زبان پارسی میانه را در تقابل با پارسی نو پهلوی نامیدند که از میان زبان‌های ایرانی میانه پس از پارسی میانه از همه معروف‌تر بود و در آن زمان پارتی (=پهلوانیگ) دیگر زبان زنده‌ای نبود تا موجب ابهام گردد. اطلاق پهلوی (فهلوی) به پارسی میانه از قرن سوم هجری است»."زبان پهلوی، ادبیات و دستور آن"، ژاله آموزگار، احمد تفضلی، نشر معین، تهران، ۱۳۸۰، صص۱۳–۱۴
"پهلوی" به معنای منسوب به "پهلو" است. این نام از نام باستانی "پرثوه" (parthava) گرفته شده‌است و به مرور به شکل "پهلوی" درآمده‌است. پهلو در نوشته‌های پارتی به شکل "پرتو" ظاهر شده‌است.
زبان پهلوی یکی از زبان‌های ایرانی میانه شمالی غربی است؛ با این حال، بسیاری از ویژگی‌های زبان‌های ایرانی شرقی نیز در آن دیده می‌شود و تعداد زیادی از واژگان ایرانی شرقی، احتمالاً از زبان پرنی، به این زبان راه یافته‌اند و امروزه نیز تعدادی از آن‌ها هنوز در ارمنی به کار برده می‌شوند.Lecoq, Pierre (1983). "Aparna". Encyclopedia Iranica. 1. Costa Mesa: Mazda Pub. http://www.iranicaonline.org/articles/aparna-c3k
زبان پارسی میانه که - به اشتباه - در برخی موارد به آن «زبان پهلوی» می‌گویند، به خانواده زبان‌های ایرانی جنوب غربی تعلق دارد.
از این زبان دو دسته آثار موجود است. یکی آثاری که به خط پارتی که خطی مقتبس از خط آرامی است، نوشته شده است. دیگری آثار مانوی است که به خط مانوی که مقتبس از خط سریانی است، ضبط گردیده است.
هرچند از آثار پارتی باستان اثری پیدا نشده، اما آثاری از فرم میانه آن در دست است.
بخشی از یک متن مانوی که به زبان پارتی نگاشته شده‌است:
پس از این‌که اردشیر، شاه پارس، بر اردوان پنجم اشکانی شورید و در نهایت خود را شاهنشاه ایران نامید، پارسی میانه در نوشته‌های رسمی به مرور جایگزین زبان پارتی گردید. گرچه، پارتی به سرعت از بین نرفت و کماکان تا قرن‌ها در پارت و قفقاز بدان سخن گفته می‌شد.
دیرین‌مردم‌شناسی (به انگلیسی:Paleoanthropology) که آمیخته‌ای از دو رشتهٔ علمی دیرین‌شناسی و انسان‌شناسی فیزیکی است، خاستگاه انسان را مطالعه می‌کند. دیرین‌مردم‌شناسان سروکار زیاد با فسیل‌های انسان‌تباران دارند.
پارانتروپوس یا پرامردم، نام سرده‌ای منقرض‌شده از دودمان انسان است. پیشتر، بیشتر دانشمندان پرامردمان را گونه‌های تناور جنوبی‌کپیان می‌دانستند و ایشان را سردهٔ جداگانه در شمار نمی‌آوردند. امروز این رویه طرفداران کمتری می‌دارد. پس نظر بسیاری بر این است که دو سردهٔ "پرامردم" و "انسان" از سردهٔ "جنوبی‌کپی" برآمدند. گونه‌هایی از "پرامردم" و "انسان" اشتراک زیستگاهی می‌داشتند. تناوری این سرده در قیاس با "جنوبی‌کپی" در آرواره‌های آن پیداست. از گونه‌های "پرامردم" اینها را نام می‌توان برد:
ادوارد ریگان مورفی (زادهٔ ۳ آوریل ۱۹۶۱) که بیشتر با نام ادی مورفی شناخته می‌شود، بازیگر، کارگردان، تهیه‌کننده، کمدین و خواننده آمریکایی است. او با فیلم کمدی سه‌گانه پلیس‌های بورلی هیلز به شهرت رسید. در سال ۱۹۹۸ در فیلم دکتر دولیتل بازی کرد و در سری فیلم‌های شرک در نقش دانکی صداپیشگی کرد.
مورفی بیشتر در نقش‌های کمدی در فیلم‌های خانوادگی بازی کرده‌است از جمله در فیلم مهدکودک بابا که نقش مردی را بازی می‌کند که به کودکان علاقه زیادی داشته و به خوبی با آن‌ها ارتباط برقرار می‌کند و به همین جهت در خانه خود مهد کودکی تأسیس می‌کند. او در ۸ سالگی پس از مرگ پدر و بیماری سخت مادرش یک سال در پرورشگاه زندگی کرد و آن طور که خودش در یک گفتگو اظهار کرده روحیه طنز و شوخی او در همان زمان شکوفا شد.
ادی مورفی خانوادهٔ پرجمعیتی دارد. او ۴ پسر و ۶ دختر دارد و هم نوه دار شده‌است. در سال ۲۰۱۹ یکی از پسران ادی مورفی صاحب دختری به نام ایوی ایزلا شد.گفتگویی با ادی مرفی کمدین سیاهپوست هالیوود؛ پیشه من خنداندن است وبگاه شبکه نمایش، ۴ مرداد ۱۳۹۱
"مقالهٔ اصلی:"
پروژهٔ لازاروس نام رمانی است نوشته آلکساندر همون نویسندهٔ اهل بوسنی و هرزگوین.
این رمان در جشنواره جایزه کتاب ملی در سال ۲۰۰۸ به مرحلهٔ پایانی رسید.
سریع و خشمگین ۴ عنوان یک فیلم اکشن به کارگردانی جاستین لین و نویسندگی کریس مورگان محصول ۲۰۰۹ آمریکا است. این فیلم چهارمین قسمت از مجموعه فیلم‌های سریع و خشمگین است. از بازیگران آن می‌توان به وین دیزل، پل واکر، میشل رودریگز، جوردانا بروستر و جان اورتیز اشاره کرد.
فیلم کوتاهی تحت عنوان راهزنان به کارگردانی وین دیزل، برای به تصویر کشیدن پیش زمینه وقایع فیلم اصلی ساخته و در آی‌تیونز استور به صورت رایگان منتشر شد و سپس در نسخه های بلوری و نسخه های ویژه خانگی گنجانده شد.
دومینیک تورتو، که همچنان تحت تعقیب پلیس است بعد از کشته شدن دوست دخترش، لتی، به وسیله قاچاقچیان مواد مخدر، برای گرفتن انتقام می‌رود. از سوی دیگر برایان اوکانر مأمور اف‌بی‌آی و دوست پسر میا، خواهر دومینیک، که به دنبال براگا سردسته قاچاقچیان است، به دومینیک ملحق می‌شود و دو نفر با انگیزه‌های متفاوت مأموریت مشترکی را آغاز می‌کنند.
دانشکده فنی وحرفه‌ای دختران دکتر شریعتی با نام قبلی دانشکده فنی تربیت دبیر دختران تهران دانشکده ای در تهران است.
این دانشکده اکنون زیر نظر دانشگاه فنی و حرفه ای فعالیت می نماید و بعد از دانشکده فنی و حرفه ای شهید شمسی پور که به نگین خاور میانه شهرت دارد، یکی از دانشکده های برتر دانشگاه است.
دانشکده فنی شریعتی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، در راستای خودکفایی و توسعهٔ آموزش‌های فنی و حرفه‌ای دختران تهران، تأسیس شد. این آموزشکده در رشته‌های انیمیشن، راه و ساختمان، معماری، طراحی ماشین، الکترونیک، علوم آزمایشگاهی، آمار، کامپیوتر، حسابداری و طراحی لباس و طراحی و دوخت و هتلداری و مرمت مکان های تاریخی حرفه و فن دانشجو پذیرفت.
در ۱۳۷۳ مراکز آموزش عالی فنی دختران تهران (دکتر شریعتی) با ۵۰۷ دانشجو در رشته‌های یادشده در منطقه خانی آباد نو با مساحتی حدود سی هکتار به مرحلهٔ بهره‌برداری رسید.
در سال ۱۳۷۷ عنوان دانشکده تربیت دبیر فنی دختران تهران «دکتر شریعتی» به تأیید شورای گسترش دانشگاه‌ها وسایر مسئولان در وزارت آموزش و پرورش رسید و در مرداد ۱۳۷۸ مرکز شماره ۲ (کیانشهر) به‌طور مستقل به نام آموزشکده فنی ولیعصر به ثبت رسید. بعدها نام آموزشکده فنی ولیعصر به دانشکده فنی ولیعصر تهران تغییر یافت.
هم اکنون دانشکده فنی شریعتی، با ۵۷۰۰ دانشجو و ۸۲۷ نفر کادر علمی و کارکنان اداری آموزشی (موظف و غیرموظف) فعالیت می‌نماید.
دانشجویان از طریق سازمان سنجش آموزش کشور در بخش فنی و حرفه‌ای و سراسری در سه مقطع کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ناپیوسته در دو نوبت روزانه و شبانه پذیرفته می‌شوند. پذیرش دانشجو در مقاطع کاردانی پیوسته و کارشناسی ناپیوسته از طریق آزمون سراسری مراکز فنی و حرفه‌ای و در مقطع کارشناسی پیوسته از طریق آزمون سراسری مراکز آموزش عالی صورت می‌گیرد.
دانشکده دارای ۶ به شرح زیر می‌باشد:
۳. انستیتو طراحی پارچه و لباس:
۴. انستیتو علوم اداری:
گیاهان معطر و دارویی: کاردانی
رشته هتلداری:کاردانی
۵.انستیتو فنی:
۶.انستیتو تربیت بدنی:
۷. انستیتو عمومی و علوم پایه
امکانات ورزشی: زمین چمن مصنوعی – سالن‌های ورزشی - استخر سرپوشیده – سونا – جکوزی
امکانات خوابگاهی: نمازخانه – سالن مطالعه – اینترنت – اتاق تلویزیون – وسایل ورزشی
امکانات فرهنگی: نگارخانه – نمایشگاه – کانون‌های دانشجویی (متشکل از۷ کانون: نماز- فیلم و عکس- هلال احمر – هنری- مددکاری یا ایستگاه مهرو شعر و ادب)
امکانات رفاهی: رستوران - کافی شاپ – شرکت تعاونی مصرف – سالن سمعی بصری – ویدئو کلوپ – سالن ویژهٔ ویدئویی – پژوهش‌سرا
آپولونیوس از پرج ریاضیدان یونانی که در سال ۲۲۰–۲۵۰ ق. م در شهر پرگا در آسیای صغیر (ساحل جنوبی ترکیه امروزی) در زمان سلطنت بطلمیوس به دنیا آمد. آپولونیوس در موزیوم علم و دانش را فرا گرفت.
آپولونیوس اتحاد ثلاثه‌ای که دانشمندانی همچون اقلیدس و ارشمیدس به وجود آورده بودند را تکمیل کرد؛ هرچند که از نظر مقام با اقلیدس و ارشمیدس هم‌ارز نیست اما او کسی است که هندسه یونانی را کامل کرد. همچنین، او کتابی را در زمینه هندسه تألیف کرد که موضوع آن قطوع مخروطیست در این کتاب از سه نوع منحنی صحبت شده که اقلیدس در کتابش نامی از آن‌ها نبرده است.
قطوع مخروطی آپولونیوس که وی دربارهٔ آن‌ها بحث می‌کرد، تا مدت‌های مدید مورد قبول واقع نشد و عده‌ای از دانشمندان آن را فقط تمرینی برای ورزیدگی فکری در زمینه ریاضی می‌دانستند اما بعدها در زمان کپلر و نیوتون به اهمیت آن پی بردند. ریاضیدانان بزرگ و مشهور نام‌هایی برای این منحنی‌ها انتخاب کردند که هنوز نیز رواج دارد.صوفی، مریم. "زندگینامه دانشمندان جهان". چاپ هشتم تهران: نشر جاجرومی، 1387.
http://www.haftaseman.ir/webdb/article.asp?id=341
سن بلوغ سنی است که در آن دختران و پسران از لحاظ جسمانی و بعضاً فکری و اجتماعی و هیجانی به بلوغ می‌رسند و از کودکی وارد مرحله بزرگسالی میشوند. این سن بنا بر اینکه چه نوع بلوغی مدنظر است، می‌تواند متفاوت باشد. به دختران و پسران در این سن، نوجوان می گویند.
سن بلوغ جنسی، سنی است که در آن پسران و دختران به تکامل جنسی دست می‌یابند. این سن در پسرها حدود ۱۵ تا ۲۵ و در دختران حدود ۱۶سالگی تا ۲۵ (براساس پژوهش های اخیر) می‌باشد. تکامل جنسی باعث فعال شدن قابلیت‌های جنسی در بدن انسان و ایجاد توانایی جنسی و تولید مثل در انسان می‌شود.
سن بلوغ در بعضی از ادیان وجود دارد و نشان دهنده زمانی است که برخی از احکام یا وظایف بر ایشان واجب می‌شود.
در یهودیت، سن بلوغ برای پسران ۱۳ سالگی و برای دختران در ۱۲ سالگی است. مراسم تکلیف در یهودیت بر میتصوا و بت میتصوا نام دارد.
صفحه 14 سن بلوغ اجتماعی و اداری در بهاییت، که به معنای امکان رأی دادن و انتخاب شدن در انتخابات بهایی است بیست و یک سالگی است.توقیعات مبارکه 1922-1948 صفحه 275
کریستیان بارتولومه یا کریستین بارتلمه (زادهٔ ۲۱ ژانویه ۱۸۵۵- مرگ ۱۹۲۵) زبان‌شناس و خاورشناس آلمانی بود. بارتلمه دکترای خود را در رشتهٔ زبان‌شناسی سامی در ۱۸۷۷ گرفت. وی استاد زبان سانسکریت بود.
او تحصیلاتش را بین سالهای ۱۸۷۲ تا ۱۸۷۷در دانشگاه مونیخ ادامه داد. سپس دردانشکاه‌های هال ویتنبرگ، مونستر، گیسن و هایدلبرگ به تدریس پرداخت.
نام او با قانون بارتلومه، یک قانون آهنگ و تلفظ زبان‌های هند-ایرانی همراه است.
کریستیان بارتولومه با تألیف دستورزبان قدیم ایرانی و در کنار آن با تألیف فرهنگ زبان قدیم ایرانی (1904) ترجمه‌ی تازه‌ای را از اوستا آماده می‌کرد که قسمت گاثاهای آن را خود او به پایان رسانید (1905). ترجمه‌ی قسمت‌های دیگر اوستا که در چاپ گلدنبر موجود است کاری پرزحمت بود و فریتز ولف پپس از تألیف پایان‌نامه دکتری خود به آن پرداخت و در سال 1910 آن را به پایان رسانیده و با سپاسگزاری و احترام به استاد خود اهدا کرد. در سال 1924 چاپ تازه و تغییرنیافته‌ای از آن تحت عنوان «ترجمه بر اساس فرهنگ زبان قدیم ایرانی» تألیف کریستیان بارتولومه انتشار یافت. مقصود مترجم آن بود که کارش تا حد امکان درست مطابق با آنچه بر اساس کارهای استادش از متن اوستا مفهوم می‌شود باشد و عقاید خود مترجم با آن درنیامیخته شود.
متافاز فرآیندی سلولی است که در جانداران یوکاریوت رخ میدهد.متافاز سومین مرحله از میتوز یا میوز است.
طی این مرحله، کروموزوم‌های مضاعف‌شده به بخش میانی سلول حرکت می‌کنند و در سطح استوایی سلول ردیف می‌شوند. در این مرحله، گروهی از رشته‌های دوک تقسیم از یک سو به قطب و از سوی دیگر به سانترومر کروموزوم‌ها متصل می‌شوند. در متافاز دو کروماتید هر کروموزوم حداکثر فشردگی را پیدا می‌کنند.
در میوز دو فاز وجود دارد: فاز 1 و فاز 2.در متافاز 1، که دومین مرحلهٔ میوز 1 است، تترادها به وسیلهٔ رشته‌های دوک در سطح استوایی سلول ردیف می‌شوند.
متافاز 2 پس از پروفاز 2 رخ می‌دهد. در این مرحله کروموزوم‌ها که هنوز دو کروماتیدی هستند، در سطح استوایی سلول ردیف می‌شوند و از طریق سانترومرهای خود به رشته‌های دوک متصل می‌شوند.
واژهٔ مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دفتر نخست تا چهارم، 1376 تا 85
سطح متوسط دریای آزاد یا سطح متوسط آب‌های آزاد یا سطح دریا که به اختصار با حروف MSL نیز نمایش داده می‌شود، میانگین ارتفاع یک یا چند اقیانوس زمین است که از ارتفاع آن می‌توان ارتفاع‌های دیگر را اندازه‌گیری نمود. سطح آبهای آزاد نوعی مبنای ارتفاعی است. دلیل استفاده از میانگین در این تعریف این است که تأثیر بالا یا پایین آمدن سطح آب به دلیل جزر و مد از بین برود."What is "Mean Sea Level"?" (Proudman Oceanographic Laboratory).
به عنوان مثال در چارت دیتوم در کارتوگرافی و ناوبری دریایی، یا در هوانوردی به عنوان سطح استاندارد آب‌های آزاد که در آن فشار اتمسفر اندازه‌گیری و در نتیجه ارتفاع هواپیما مشخص می‌شود، کاربرد دارد.
از خواص مایعاتی مثل آب این است که وقتی در ظرفی گسترده ریخته شود به دلیل وجود جاذبه زمین ارتفاع تراز سطحی آب در تمام قسمت‌های آن ظرف برابر است؛ از آنجا که دریاهای آزاد به هم مرتبط هستند، سطح آب در آنها همواره ارتفاع ثابتی دارد (البته در قرن بیستم به دلیل گرمایش جهانی این ارتفاع تغییر کرده‌است). ازاین‌رو ارتفاع شهرها، کوه‌ها و هواپیماها بر اساس متر از سطح آب‌های آزاد بیان می‌شود.
ایستگاه متروی ارم سبز یک ایستگاه تقاطعی در خط ۵ متروی تهران (خط متروی تهران-کرج) و خط ۴ متروی تهران است.
این ایستگاه که در بلوار فردوس غرب، انتهای بلوار شقایق جنوبی و در نزدیکی بزرگراه باکری قرار دارد.
در مرداد ماه سال ۱۳۹۴ تصمیم گرفته شد که نام اکباتان از ایستگاه برداشته شده و نام کلی آن به ارم سبز تغییر پیدا کند، علت این امر جلوگیری از اشتباه گرفتن این ایستگاه با ایستگاه شهرک اکباتان توسط مردم بوده‌است.
این ایستگاه مترو دارای دو سکو در خط ۵ متروی تهران و یک سکوی دو طرفه در خط ۴ متروی تهران میباشد.
این ایستگاه در خط ۴ بین ایستگاه متروی شهرک اکباتان و ایستگاه متروی علامه جعفری واقع شده است.
این ایستگاه در خط ۵ متروی تهران بین ایستگاه متروی صادقیه و ایستگاه متروی ورزشگاه آزادی واقع شده است.
ایستگاه متروی کرج (یا: ایستگاه پل فردیس) (یا: ایستگاه شهید سلطانی) در جنوب شرقی شهر کرج و در ضلع جنوب غربی پل شهید سلطانی (فردیس) و آزادراه کرج-قزوین قرار دارد. این ایستگاه، ایستگاه مشترک خط ۵ متروی تهران و خط ۱ متروی کرج است و قرار است خط ۲ متروی کرج بهمن ۱۴۰۲، به این ایستگاه متصل شود.
در نزدیکی این ایستگاه، پایانهٔ مسافربری شهید سلطانی، سومین پایانهٔ کرج قرار دارد.
از امکانات این ایستگاه می‌توان به تلفن عمومی کارتی، آب سردکن، پله برقی، دفتر اشیاء گم شده، سرویس بهداشتی عمومی، نمازخانه، پارکینگ عمومی، خودپرداز بانک، ماشین خودکار فروش بلیت، پایانه تاکسیرانی، سوپر مارکت و روزنامه فروشی اشاره کرد.
نقشه ی خطوط مترو کرج
روایتِ اِمیدِ اَشَوَهیشتان (Rivāyatī Ēmēdī Ašawahištān) یکی از آثار اصلی دینی به زبان پارسی میانه در اواخر سدهٔ نهم و اوایل سدهٔ دهم میلادی است. این اثر، مجموعه‌ای از قانون‌های مذهبی، اجتماعی و مدنی زرتشتیان و بازتاب موثقی از آیین‌ها و عادات روزگار ایرانی ساسانی است و به موضوعات گوناگون از جمله قانون خانواده، انواع ازدواج، مسائل طهارت و غیره می‌پردازد. روایت امید اشوهیشتان چهارمین و واپسین روایت از روایات پارسیگ به‌شمار می‌آید، که توسط موبدان دورهٔ اسلامی نوشته شده است. نویسندهٔ این کتاب، امید پسر اشوهشت، موبد موبدان دورهٔ خود و از نوادگان آذرباد مهرسپندان بود. روایت امید اشوهیشتان دربرگیرندهٔ چهل‌وچهار پرسش است، که از سوی موبدی به نام آذرگشنسب، پسر مهرآتش، نوهٔ آذرگشنسب از امید اشوهیشتان پرسیده می‌شود. واژه عربی «روایت» در نام این کتاب و آثار مشابه در دورهٔ پس از اسلام توسط ویراستاران زرتشتی به جای واژهٔ پارسیگ "نگیز" (nigēz) به کار رفت. از این اثر تنها یک دست‌نوشته به جا مانده که متعلق به تهمورس دینشاه انکلساریا بود. دکتر نزهت صفای اصفهانی این اثر را از پارسی میانه به فارسی ترجمه کرد و نشر مرکز در سال هزار و سیصد و هفتاد و شش اقدام به چاپ آن کرد.کتاب روایت اِمید اَشَوَهیشتان، تدوین و آوانویسی و ترجمهٔ دکتر نزهت صفای اصفهانی، نشر مرکز
روایت‌های پهلوی نام چند اثر نوشته مؤلفان گوناگون به زبان پارسی میانه است که در دوران پس از اسلام نگاشته شده‌اند.
این کتاب‌ها در اواخر سده نهم و اوایل سده دهم میلادی نوشته شده و تألیف آن‌ها بر پایه ترجمه‌های پهلوی از اوستا و دیگر کتاب‌های موجود به زبان پارسی میانه در آن زمان صورت گرفته‌است.
روایت‌های پهلوی شناخته‌شده و موجود عبارتند از:
N. Safa-Isfehani, Rivāyat-i Hēmīt-i Ašawahistān. A Study in Zoroastrian Law, Harvard Iranian ,Series 2, n.p., 1980. p. iv.
هان هه-جین (; زادهٔ ۲۷ اکتبر ۱۹۸۱) بازیگر اهل کره جنوبی است. از جمله نقش‌های برجسته او می‌توان به ایفای نقش بانو "سوسانو" در افسانه جومونگ اشاره کرد
!scope= "row"|۲۰۰۴
!scope="row"|۲۰۰۵
!scope="row"|۲۰۰۶
!scope= "row"|۲۰۱۰
!scope="row"|۲۰۱۱
!scope="row"|۲۰۱۲
کیون می ری (به کره‌ای:견미리 به انگلیسی: Kyeon Mi-ri) (زاده ۲۷ ژانویه ۱۹۶۵ - سئولhttps://www.instagram.com/ilovemirissi/http://people.search.naver.com/search.naver?where=nexearch&sm=tab_ppn&query=견미리&os=96338&ie=utf8&key=PeopleServicehttps://namu.wiki/w/견미리https://ko.wikipedia.org/wiki/견미리) بازیگر و خواننده اهل کره جنوبی است.
او به دلیل بازی در نقش ملکه ون هو در مجموعه تلویزیونی "افسانه جومونگ" شناخته شد. همچنین به خاطر نقش خود در سریال "جواهری در قصر" در نقش ضد قهرمان اصلی فیلم بانو چویی معروف است و در سریال "ایسان" در نقش بانوهای گیونگ (مادر ایسان) ظاهر شده است.
کیون می ری، بازیگر، مدل و خواننده کره‌ای است که به زبان‌های کره‌ای، انگلیسی و ژاپنی تسلط دارد و فارغ‌التحصیل موسیقی از دبیرستان هنرهای سنتی است و تحصیلات خود را در در رشته باله در دانشگاه سجونگ نیمه کاره رها کرده اما تخصص زیادی در رقص کلاسیک و رقص باله دارد و بازی در تلویزیون کره را از سال ۱۹۸۴ آغاز کرده‌است. وی که با نام مستعار گیونگ یانگ، مشهور است، سرگرمی اش شناست ،۱۵۹ سانتی‌متر قد و ۴۵ کیلوگرم وزن دارد و اجرای موفق او در مجموعه جواهری در قصر شهرت و محبوبیت فراوانی را در کشورهای شرق آسیا و جنوب شرق آسیا از جمله ژاپن، هنگ کنگ، چین، ویتنام، فیلیپین و سنگاپور برای او به همراه داشت.http://people.search.naver.com/search.naver?sm=tab_txc&where=people_profile&ie=utf8&query=견미리&os=159901
همسر سابق کیون می ری، ایم یانگ گیو هم بازیگر بود. او در سال ۱۹۸۷ با او ازدواج کرد و از او صاحب دو دختر شد(لی یو بی و لی دا-این). اما در سال ۱۹۹۳ از وی جدا شد و در سال ۱۹۹۸ با لی هونگ هیون ازدواج کرد و حاصل این ازدواج، یک پسر به نام لی کی بک بود و لی هونگ هیون پس از این ازدواج، به‌طور قانونی، دو دختر همسر سابق وی را، به عنوان فرزندان خود پذیرفت ونام خانوادگی دو دختر او را، به نام خانوادگی خود (لی) تغییر داد.https://en.wikipedia.org/wiki/Kyeon_Mi-ri
او طی مصاحبه‌ای، پیشنهاد رد موسیقی سریال جواهری در قصر را انکار کرد و خاطرنشان کرد، درحقیقت، موسیقی این سریال، یک شاهکار است و گرچه سالهاست که در موسیقی، فعالیت دارد اما تابحال، شاهکار هماهنگ نکرده‌است و این شایعه از پایه اشتباه است و هم چنین دربارهٔ نقش منفی خود، در این سریال، اعلام کرد:در طی سالهای فعالیتش، قبل از جواهری در قصر، تا به حال نقش منفی نداشته‌است و این کار، برایش حکم چالش بزرگ و جدی را داشت. هم چنین اعلام کرد:پس از جواهری در قصر، بسیاری از تهیه‌کننده‌ها، نقش‌های منفی شان را به او پیشنهاد کردند؛ که برایش بسیار، هیجان انگیز بود.
و هم چنین او بایکوت شدن از طرف هوادارن را به خاطر آزارهایی که به شخصیت اصلی سریال (یانگوم) داده بود، انکار کرد و طبق گفته او، مردم آنقدر، بادرک هستند که فرق شخصیت حقیقی بازیگر را با نقش او، در مجموعه یا فیلم، درک کنند و در این مورد، دقیقاً برعکس، خیلی از هواداران، او را به خاطر موفقیت او در ایفای این نقش، تشویق کردندو طبق گفته اش، شخصیت بانو چویی را در این سریال، منفی نمی‌دید بلکه در نوع زندگی خودش، زیاد غرق شده بود و به هر حال، با ایفای این نقش، چهره اش در بسیاری از کشورها شناخته شد و هر چند، شخصیت‌های یانگوم و بانو هن در این سریال، دشمنان او بودند اما در بیرون این مجموعه، دوستان خوبی برای او هستند و به‌خصوص، لی یونگ آئه (هنرپیشه اصلی سریال و بازیگر نقش یانگوم) که بخاطر سختی و جدیت او در ایفای نقش، چیزهای زیادی از او یادگرفت، هم چنین گفته‌است که به تنوع نقش، خیلی علاقه دارد و بلافاصله پس از جواهری در قصر، یک نقش کمدی را ایفا کرد و به قول خودش، او از آشپزی لذت می‌برد و به یک چیز معتقد است که بچه‌ها دوست دارند دست‌پخت مادرشان را بخورند و به همین دلیل، آشپزی را کامل یادگرفته‌است و توانایی این کار را دارد که کیکی بپزد که بچه‌ها بعد از خوردن آن آرام شوند و دیگر سرو صدا راه نیندازند و توصیه می‌کند که بعضی از غذاهای کره‌ای فوق‌العاده هستند و همه پخت آنهارا یاد بگیرند.مصاحبه با بازیگر نقش بانو چویی از ماهنامه نسل جوان (سال سوم- شماره ۳۳- ویژه بهار ۱۳۸۶)
او ترجیح می‌دهد برای تفریح به پارک و کنار دریا برود و بیشتر علاقه‌مند است به کشور سوئیس مسافرت کند، به هیچ حیوانی علاقه ندارد و حتی از موش و مار به شدت، می‌ترسد.http://www.xiami.com/artist/profile/id/62781?spm=a1z1s.6659509.6856549.2.Q2W1pO
در سال ۲۰۰۹ کیون می ری به همراه همسر خود (لی هونگ هیون) مظنون به معاملات نهانی شد و بخاطر دستکاری سهام، مورد بازرسی قرار گرفت و ۵۵ هزار سهم به ارزش ۹۰۰ میلیون وون، از مهندس زیستی برای راه اندازی FCB12 خرید؛ و پس از آن به اندازه ۴/۵ بیلیون وون به سرعت، پیشرفت کرد؛ و باعث شد او چهارمین شخص دارنده سهام در میان افراد مشهور شود.http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2009/09/08/2009090800861.html اما کیون می ری هرگونه خطایی را انکار کردو گفت: او حقیقتاً یک سرمایه‌گذار بود.http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/10/113_54600.htmlhttp://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/03/23/2010032300738.html
اوه یون سو (به کره‌ای:오연수 به انگلیسی: Oh Yeon-soo) (زاده ۲۷ اکتبر ۱۹۷۱ - سئول) بازیگر در کره جنوبی است.
او به دلیل بازی در نقش بانو یوها مادر جومونگ در مجموعه تلویزیونی افسانه جومونگ شناخته شد. جدیدترین سریال او دادستان نظامی دوبرمن است.
عَمرو بن هشام بن مغیره مخزومی معروف به ابوجَهل (مرگ: ۲ ه‍.ق) از بازرگانان قریش و شخصی زیرک و شجاع بود و از این‌رو «ابوالحکم» نیز خوانده می‌شد.Umaiya said to Sad, "Don't shout at Abi-l-Hakam (i.e. Abu Jahl), for he is chief of the valley (of Mecca)l-Akhnas left Abu Sufyan and went to Abu Jahl and asked him, "O Abu Al-Hakam! What is your opinion about what you heard from Muhammad. به سبب دشمنی زیادش نسبت به پیامبر اسلام محمد ابن عبدالله و کشتن سمیه، مسلمانان او را «ابوجهل» می‌خواندند. وی در جنگ بدر در پنجاه و چهار سالگی کشته شد.
تلاش ابوجهل در قطع رابطه قریش با بنی هاشم که به شکست انجامید، ممانعت از حمایت ابولهب از محمد بعد از مرگ ابوطالب و نیز طراحی توطئه ناموفق قتل محمد با مشارکت طوایف مختلف را می‌توان مهمترین اقدامات وی بر ضد پیامبر اسلام دانست. مسلمانان نیز از شدت عمل وی در امان نبودند.محمد علی کاظم بیکی، ابوجهل، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص ۳۰5
ظاهراً حُسن خدمت عکرمه بن ابی‌جهل، فرزند او به اسلام سبب شد پیامبر پس از مرگ ابوجهل مسلمانان را از سب وی و انتساب عکرمه به این کنیه بازدارد. عکرمه برای اولین بار به عنوان یک مسلمان طواف به جای آورد.رجوع کنید به شأن نزول ذیل قرآن کریم سوره شعراء آیه ۲۱۴
محمد گفت: «کسی که ابوجهل را ابوحکم می‌نامد، اشتباهی بزرگ مرتکب شده‌است و او باید از خداوند طلب بخشش کند تا بلکه بخشیده شود.»"The Life of Muhammad: A Translation of ibn Isḥāq's Sīrat Rasul Allāh" with introduction & notes by Alfred Guillaume, Oxford University Press, 1955.
بویو یا پویو (هانگول: 부여; ; or 扶餘 "Fúyú"), همچنین فویو نیز نامیده شده است, پادشاهی باستانی بود که مرکز آن در شمال منچوری در شمال شرقی چین امروزی بود. معمولا یک پادشاهی کره ای در نظر گرفته می شود و با مردم یمائک که اجداد کره ای های مدرن به حساب می آیند، پیوندهایی داشت. بویو سلف اصلی پادشاهی های کره ای گوگوریو و باکجه است.
طبق کتاب لیتر هان، ابتدا در ابتدا تحت نظر فرماندهی زوانتو، یکی از چهار فرماندهی هان در هان غربی قرار گرفت."夫餘本屬玄菟", Dongyi, Fuyu chapter of the Book of the Later Han بویو در اواسط قرن اول پس از میلاد به عنوان متحد مهم آن امپراتوری برای مقابله با تهدیدات ژیانبی و گوگوریو، وارد روابط دیپلماتیک رسمی با سلسله هان شرقی شد. سپس بویو تحت نظارت فرماندهی لیائودونگ هان شرقی قرار گرفت."獻帝時, 其王求屬遼東云", Dongyi, Fuyu chapter of the Book of the Later Han پس از تهاجم تضعیف کننده شیانبی در سال ۲۸۵، بویو با کمک سلسله جین بازسازی شد. با این حال، این آغاز یک دوره افول بود. حمله دوم ژیانبی در سال ۳۴۶ سرانجام این سرزمین را ویران کرد، به جز برخی از بقایای منطقه مرکزی آن که به عنوان دست نشانده گوگوریو تا الحاق نهایی آنها در سال ۴۹۴ باقی ماندند.
ساکنان بویو شامل قبیله یمائک بودند. هیچ اجماع علمی در مورد طبقه‌بندی زبان‌هایی که توسط بویو صحبت می‌شود، از جمله ژاپنی، آموری و شاخه جداگانه‌ای از زبان‌های آلتایی وجود ندارد. با توجه به سوابق سه پادشاهی، زبان بویو مشابه زبان همسایگان جنوبی خود گوگوریو و دونگایی بود و زبان اوکجه فقط کمی با آنها متفاوت بود. هر دو گوگوریو و باکجه، دو پادشاهی از سه پادشاهی کره، خود را جانشینان بویو می‌دانستند..
در دهه ۱۹۳۰ مورخ چینی جین یوفو (金 毓 黻) الگوی خطی تبار را برای مردم منچوری و کره شمالی ، از پادشاهی های بویو ، گوگوریو و باکجه تا ملیت مدرن کره توسعه داد. مورخان بعدی شمال شرقی چین بر این مدل تأثیرگذار بنا نهاده اند. [21] گوگوریو و باکجه ، دو پادشاهی از سه پادشاهی کره بودند که خود را جانشین بویو می دانستند. گفته می شود که پادشاه اونجو ، بنیانگذار باکجه ، فرزند ناتنی پادشاه جومونگ ، بنیانگذار گوگوریو بوده است. باکجه در سال 538 رسماً نام خود را به نام‌بویو یا همان بویوی جنوبی ( کره ای: 남 부여 ؛ Hanja: 南夫 餘) تغییر داد.
botu
امپراتوری اوکجه یا امپراتوری اوکجه شمالی؛ امپراتوری باستانی مستقر در شبه جزیره کُره بود، امپراتوری اوکجه یا امپراتوری اوکجه شمالی بیشتر مواقع تحت سلطه امپراتوری گوگوریو و امپراتوری بویو و امپراتوری هان بوده‌است و تقریباً می‌شود گفت: این امپراتوری هیچ‌گاه به یک امپراتوری مستقل و قدرتمند تبدیل نشد
در سال 28 پیش از میلاد ، پادشاه جومونگ ، بوئیوم را برای حمله به اوکجه شمالی فرستاد. در قرن 1 یا 2 قبل از میلاد ، پادشاه تائجو از گوگوریو اوکجه را به یک قبیله کاهش داد ، که محصولات محلی را به گوگوریو تحویل می داد. در طی حمله 244 اوکجه به گوگوریو ، دانگچئون امپراتور گوگوریو به طور خلاصه عقب نشینی کرد.
در اوایل قرن 5 ، اوکجه توسط گوآنگ گائتو به طور کامل فتح شد.
در تاریخ اولیه خود، وضعیت اوکجه بین تسلط فرماندهان چینی و گوگوریو در نوسان بود. از قرن سوم قبل از میلاد تا سال ۱۰۸ قبل از میلاد، گوجوسان آن را کنترل می کرد. در ۱۰۷ قبل از میلاد، بخشی از فرمانداری زوانتو شد. همانطور که فرمانداری زوانتو در نتیجه گسترش گوگوریو به سمت شبه جزیره لیادونگ عقب نشینی کرد، اوکجه نیز بخشی از قسمت شرقی فرماندهی لیوندانگ شد.با این حال به دلیل دخالت مداوم همسایگانش، کشور اوکجه هرگز به یک پادشاهی کاملا متمرکز تبدیل نشد. در سال ۲۸ قبل از میلاد، پادشاه جومونگ ، بوویوم را برای حمله به اوکجه‌ی شمالی فرستاد. در قرن یک یا دوم پس از میلاد، توسط پادشاه تائجو گوگوریو ، اوکجه را به خراجگزاری تبدیل کرد که محصولات محلی خود را به گوگوریو تحویل می داد. در طول تهاجم سال ۲۴۴ سائو وی به گوگوریو، دانگچئون پادشاه گوگوریو برای مدت کوتاهی به سمت اوکجه‌ی شمالی عقب نشینی کرد و در سال ۲۸۵ ، دربار بویو نیز به طور موقت و به دلیل حملات عشایر شمالی ، به اوکجه گریخت.
دانسته های ما در مورد فرهنگ اوکجه ناقص می باشد. زبان، غذاها، لباس ها، معماری و رسوم اوکجه و دونگایی با گوگوریو مشابه بود. مردمان اوکجه ازدواجی منظم را ترتیب می دادند که در آن عروس نوجوان تا زمان بلوغ با خانواده ی داماد نوجوان زندگی می کرد. همچنین آنها جنازه ی متوفی یک خانواده را در داخل یک تابوت مجزا به خاک می سپردند
سواحل اوکجه به عنوان مأمنی برای دزدان دریایی محسوب می‌شد و دولت اوکجه همواره به مقابله و سرکوب این گروه می پرداخت.
در جریان تحریم تجاری جولبون متحد توسط بویو و هان جومونگ توانست با استفاده از مهارت دریانوردی دزدان دریایی در سواحل اوکجه و سفر به سرزمین های جنوبی این تحریم را در هم بشکند.
پی‌جِی هاروی خواننده، آهنگ‌ساز، نوازنده و ترانه‌سرای انگلیسی است.
هاروی نام خود را به‌عنوان یکی از ترانه‌سرایان منحصربه‌فرد و تأثیرگذار دههٔ ۹۰ میلادیبیوگرافی پی‌جی هاروی در وبگاه Amazon بیوگرافی پی‌جی هاروی در وبگاه emusic.com و در جایگاه هنرمندی مطرح کرده که در آثارش معمولاً به مضامینی همچون عشق، سکس و مذهب می‌پردازد و شیوهٔ روایت او اغلب با صداقتی مرعوب‌کننده، فضایی سیاه، و بیان احساسات به صورت تجسم‌پذیر همراه است.بیوگرافی پی‌جی هاروی در وبگاه YAHOO! music بیوگرافی پی‌جی هاروی در وبگاه MTV
یک جایزهٔ مرکوری، ۷ نامزدی بریت اواردز، ۵ نامزدی جایزهٔ گرمی به‌علاوهٔ دو بار نامزدی جایزهٔ مرکوری از افتخارات پی‌جِی هاروی تا به امروز است. نشریهٔ رولینگ استون در سال ۱۹۹۲ هاروی را به‌عنوان «بهترین هنرمند جدید» و «بهترین خواننده/ترانه‌سرای سال» انتخاب کرد و در سال ۱۹۹۵ او را به عنوان «بهترین هنرمند سال» برگزید. نام دو آلبوم از آثار پی‌جِی هاروی در لیست «۵۰۰ آلبوم برتر تمامی دوران» این نشریه به چشم می‌خورد.
او با نام کامل پُلی جِین هاروی زادهٔ ۹ اکتبر سال ۱۹۶۹ است. پدرش رِی نام داشت و سنگ‌کار بود و مادرش اِوا، پیکرتراش بود.بیوگرافی پی‌جی هاروی در وبگاه MusicianGuide.com از کودکی توسط پدر و مادرش با موسیقی بلوز، جز و آرت راک آشنا شد و به آثار هنرمندانی چون هاولین ولف، رابرت جانسون، جیمی هندریکس و کپتین بیف‌هارت علاقه‌مند شد. در نوجوانی به نواختن سازهای مختلفی مانند ساکسوفون، ویلون و گیتار روی آورد و در همان سال‌ها با چند گروه موسیقی همکاری کرد.بیوگرافی پی‌جی هاروی در وبگاه IMDB
در سال ۱۹۹۱ به لندن رفت تا در رشتهٔ پیکرتراشی تحصیل کند اما اشتیاق‌اش به موسیقی او را در مسیر دیگری قرار دادبیوگرافی پی‌جی هاروی در وبگاه nick-cave.com و بالاخره به همراه راب اِلیس (درامر) و ایان اولیور (بیسیست)-که به‌زودی Steve Vaughan جایگزین او شد- گروهی ۳ نفره به نام «پی‌جِی هاروی» تشکیل دادند. آن‌ها مدتی بعد نخستین ای‌پی گروه با نام "لباس" را برای دستمزدی کم‌تر از ۵۰۰۰ دلار ضبط کردند.
گروه در بهار ۱۹۹۲ اولین آلبوم استودیویی‌شان با نام خُشک را منتشر کردند که توسط آیسلند رکوردز در آمریکا منتشر شد. "خُشک" مورد ستایش قرار گرفت و در پی موفقیت آلبوم، هاروی و گروهش تور گسترده‌ای برگزار کردند.بیوگرافی پی‌جی هاروی در وبگاه pandora.com پس از پایان تور هاروی به لندن بازگشت و کار روی آلبوم دوم گروه را آغاز کرد. در سال ۱۹۹۳ ابتدا گروه آلبوم "Rid of Me" را منتشر کردند. آلبوم دوم نیز با استقبال مواجه شد و گروه مجدداً به برگزاری یک دوره تور مشغول شدند. در پایان همان سال آلبوم تکی هاروی که "4-Track Demos" نام داشت و در واقع نسخهٔ اصلی قطعات آلبوم "Rid of Me" بود روانهٔ بازار شد.
پس از پایان تور "Rid of Me" راب اِلیس و Steve Vaughan راه جداگانه‌ای از گروه درپیش گرفتند و هاروی با نوازندگان جدید کار را ادامه داد. مایک هاروی به‌عنوان بیسیست و جان پریش و جو گور (هر دو گیتاریست) هم‌گروهی‌های جدید هاروی بودند.بیوگرافی پی‌جی هاروی در وبگاه ticketmaster.com "Bring You My Love" که در فوریهٔ ۱۹۹۵ منتشر شد تحسین منتقدان را برای پی‌جی هاروی به همراه داشت. با تغییر در ترکیب گروه، هاروی در نوع موسیقی گروه هم تغییراتی داده بود و آهنگ‌های آلبوم جدید آلترنتیو راکی بودند که صداهای‌شان رساتر و بلوزی‌تر بود. به لطف حمایت قابل توجه نشریه‌ها و پخش مکرر تک‌آهنگ «Down by the Water» از ام‌تی‌وی و رادیو مدرن راک، آلبوم به مرور مسیر موفقیت را پیمود و در ردهٔ ۴۰ام جدول پرفروش‌ترین‌های آمریکا قرار گرفت. هاروی تمام سال ۱۹۹۵ را به برگزاری تور "Bring You My Love" گذراند و سال بعدش بیشتر به استراحت و کم‌تر به موسیقی پرداخت. از معدود فعالیت‌های موسیقی هاروی در سال ۱۹۹۶ همکاری با نیک کیو در ضبط آلبوم "Murder Ballads" و انتشار آلبوم دونفرهٔ "Dance Hall at Louse Point" با جو پریش بود.
در پی بازگشت اِلیس، پی‌جِی هاروی مجدداً شکل گرفت و گروه آلبوم "?Is This Desire" را در سال ۱۹۹۸ روانهٔ بازار کردند. دو سال بعد آن‌ها آلبوم "داستان‌هایی از شهر، داستان‌هایی از دریا" را منتشر کردند که در واقع نوعی بازگشت هاروی به فضای آلبوم‌های اولیه‌اش بود. قطعات آلبوم جدید، حال و هوایی پرخاشگر داشتند که نتیجهٔ ۶ ماه اقامت هاروی در شهر نیویورک در سال ۱۹۹۹ بود. "داستان‌هایی از شهر، داستان‌هایی از دریا" در سال ۲۰۰۱ یک جایزهٔ مرکوری برای هاروی به ارمغان آورد. او اولین زنی است که به دریافت این جایزه مفتخر شده‌است.
رابرت پرشینگ وادلو (زادهٔ ۲۲ فوریهٔ ۱۹۱۸ – درگذشتهٔ ۱۵ ژوئیهٔ ۱۹۴۰) بلندقدترین انسان تاریخ با قد ثبت و تأیید شده در تاریخ مکتوب است.Robert Wadlow - 8 feet 11.1 inches (272cm) thetallestman.com در زمان خود به او لقب غول آلتون یا غول ایلینوی داده شده بود، زیرا او اهل شهر کوچک آلتون در ایالت ایلینوی آمریکا بود.
رابرت وادلو به ۲/۷۲ متر قد و ۲۲۲٫۷۱ کیلوگرم وزن رسید. at Wayback machine و تا هنگام مرگش رشد او همچنان ادامه داشت. رشد بیش از اندازهٔ او به‌خاطر هایپرتروفی در غدهٔ هیپوفیز او بود که این موضوع باعث ترشح بیش از اندازهٔ هورمون رشد در بدن او شده بود.
او در سن ۲۲ سالگی و در خواب درگذشت و در آن زمان ۱۹۹ کیلوگرم وزن داشت. در حدود ۴۰ هزار نفر در تشییع جنازهٔ او شرکت کردند و از سال ۱۹۷۵ تندیسی به اندازهٔ واقعی بدن او، در برابر ساختمان مدرسهٔ عالی دندان‌پزشکی ادواردزویل دانشگاه ایلینوی جنوبی برپا شده‌است.
رابرت در ۲۲ فوریهٔ ۱۹۱۸ در آلتون، ایلینوی زاده شد. او پنجمین فرزند خانواده بود و قد او در سن ۸ سالگی، از پدر خود بلندتر شد و در هنگام تحصیل در دبستان، نیمکتی اختصاصی برای او تهیه شد. در هنگام فارغ‌التحصیلی از دبیرستان در ۱۹۳۶ قد او ۲۵۴ سانتی‌متر بود. او برای تحصیل در رشتهٔ حقوق، وارد کالج شورت‌لف شد.
رابرت وادلو برای راه رفتن، دچار مشکل بود و پاهای او تا حدودی بی‌حس بودند و او برای راه رفتن، نیاز به اُرتِز داشت اما هرگز از ویلچر استفاده نکرد. او در سال ۱۹۳۶ به سیرک برادران رینگلینگ در مدیسن اسکوئر گاردن پیوست و تبدیل به یک سلبریتی شد اما از پوشیدن کلاه و لباس‌های مخصوص سیرک خودداری می‌کرد و دوست نداشت به‌صورت یک انسان عجیب‌الخلقه به نمایش گذاشته شود.Joe Nickell (2005). Secrets of the Sideshows. University Press of Kentucky., p. 89 رابرت در ۱۹۳۸ به کمپین‌های تبلیغاتی یک شرکت تولید کفش که سازندهٔ کفش‌های خود بود پیوست. در این دوران، او دارای توانایی بدنی بسیار بالایی بود.
رابرت وادلو یک فراماسون در سطح بالا بود."Robert Wadlow "worlds tallest man, worlds tallest mason"" Illinois Freemasonry Magazine, Vol. 15, No. 1, Winter 2009 p.5
قد رابرت، حدود یک سال پیش از مرگ او در ۱۹۳۹ از قد جان روگان بلندتر شد. پزشکان، قد او را ۲۷۲ سانتی‌متر اعلام کردند و او بلندقدترین انسان با قد ثبت شده در تاریخ، لقب گرفت.
رابرت وادلو در ۴ ژوئیه ۱۹۴۰ و در هنگام یک اجرای عمومی، از ناحیهٔ مچ پا آسیب دید و این آسیب باعث انتشار نوعی عفونت در بدن او شد. پزشکان با انجام جراحی و انتقال خون به درمان او پرداختند اما وضعیت سلامتی او بدتر و بدتر شد. رابرت سرانجام بر اثر عوارض یک بیماری خودایمنی، در ۱۵ ژوئیه همان سال، در هنگام خواب درگذشت.
تابوت او ۳٫۲۸ متر طول، ۸۱ سانتی‌متر عرض و بیش از ۴۵۰ کیلوگرم وزن داشت و حمل آن، با کمک ۲۰ نفر انجام گرفت و او در زادگاه خود به خاک سپرده شد. پس از مرگ رابرت، در سال ۱۹۸۶، تندیسی با ابعاد واقعی او در مقابل موزهٔ شهر آلتون نصب شد.
در سال ۲۰۰۵ سوفیان استیونز، خواننده و ترانه‌سرا، اثری با عنوان بلندقدترین مرد، فراخ‌ترین شانه‌ها، در اشاره به رابرت وادلو تهیه و منتشر کرد.
قلعه بویار دژی است در میان دریا واقع در تنگه پرتوئی دانتیوک (Pertuis d'Antioche ) فرانسه.
از این دژ میان سال‌های ۱۸۵۷ تا ۱۹۱۳ استفاده می‌شد.