moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
فاروج یکی از شهرهای استان خراسان شمالی است که در شرق استان قرار گرفته و مرکز شهرستان فاروج است. فاروج به شهر آجیلی معروف است و میزان آجیل و خشکبار قابل توجهی در آن تولید می‌شود. بیشتر این محصولات نیز توسط مسافرهای مشهد خریداری شده و بازار خوبی دارد. فاروج دروازه ورودی شرقی خراسان شمالی محسوب می‌شود و با وجود این که خود در ناحیه ای کوهستانی قرار گرفته؛ اما شهر فاروج، مرکز آن در دشتی هموار و قابل کشت و کار مستقر شده‌است. فاروج در حد فاصل بین شیروان و قوچان واقع شده. چون جاده ۲۲ (سنتو) از میان فاروج می‌گذرد بخشی از مردم اقتصاد خود را از طریق فروش آجیل می‌گذرانند. وجود دکان‌های آجیل فروشی رنگارنگ در فواصل این خیابان که از وردی شهر تا خروجی شهر ادامه دارد زیبایی خاصی در شهر به وجود آورده‌است کمتر مسافری از این شهر عبور کرده و کنار جاده از دکان آجیل فروشی رنگارنگ خرید نکرده‌است. در واقع آجیلی که در فاروج فروش می‌رود از محصولات خود فاروج نیست و از شهرهای دیگر برای فروش به اینجا آورده می‌شود که به همین دلیل فراوانی، به "شهر آجیلی" هم معروف است، که خود زیبایی و جاذبه ای برای مسافران گذری از فاروج را ایجاد کرده‌است. در سال ۱۳۸۹ به لقب پایتخت آجیل و خشکبار ایران مشهور شد. کشاورزی و دامپروری از شغلهای مهم مردمان سنتی این شهر است. کوه شاه جهان با ارتفاع ۳۰۸۰ متر به عنوان بلندترین قلهٔ خراسان شمالی در جنوب فاروج قرار دارد. فاروج تا سال ۱۳۸۳ از توابع شهرستان قوچان در استان خراسان بوده‌است. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۸٬۰۶۱ (۵٬۲۰۵ خانوار) نفر می‌باشد.
این شهر قبلاً فرج‌آباد نامیده می‌شد. گفته شده فاروج را شخصی به نام فرج‌الله بنا نهاده، به طوری که در بین عموم رواج هست در حدود ۱۲۰۰ سال پیش و در زمان هارون الرشید در آن زمان که هنوز برمکیان، مورد غضب وی قرار نگرفته بودند، خلیفه عباسی طی سفری از منطقه جنگلی فاروج، فرج‌الله سردار نامی برمکیان را مأمور آباد کردن منطقه فاروج که جنگل داشته و خوش آب و هوا بوده، می‌کند. بعدها به "غابات فرج‌" معروف شد و بعد از گذشت سالیانی به فرج آباد نام گذاری شد.در دوران معاصر نام شهر تغیر کرد و "فارِج" نامگذاری شد اما در بین جوانان و عموم نام "فاروج" در گفتمان محاوره ای بیشتر استفاده می شد، در نهایت نام شهر به فاروج تغیر یافت. این ناحیه در حد فاصل دو شهر قوچان (خراسان رضوی) در شرق و شیروان (دومین شهر استان) در غرب قرار دارد. روستای استاد در جنوب قدمتی طولانی دارد و در کتاب احسن التقاسیم آورده، مرکز حکومت پارت در این منطقه بوده‌است. در دوران تیموری در فاروج مسجدی همزمان با مسجد گوهرشاد ساخته شد که اکنون هم وجود دارد. روستای خسرویه دراین شهرستان نیز تاریخی بوده و در آن سنگ قبرهایی با تاریخ ۷۴۷ ه‍.ق وجود دارد که با خطی زیبا نوشته و بر روی آن نقوش اسلیمی نگاشته شده‌است. قوچان قدیم همان روستای خوبوشان فاروج است که قدمت طولانی دارد. زبان اصلی مردم فاروج فارسی، کرمانجی و ترکی خراسانی است. ترک‌های فاروج طایفه ای هستند از ایل افشار که از طرف شجاع الدوله (حاکم قوچان) در فاروج مستقر شده‌اند. کردهای فاروج نیز از ایل زعفرانلو هستند، یازده ایل کرمانج در اطراف فاروج مستقر شده‌اند؛ اکثر این ایل‌ها در مناطق ییلاقی و کوه‌های اطراف فاروج مانند کوه‌های شاجهان، کیسمار، سیاه دشت و کوه فاطمه مستقر هستند.
به‌طور کلی شرایط زیست‌محیطی و اقلیمی فاروج برای ایجاد مراکز سکونتی بسیار مناسب است و از آن جا که شواهدی مبنی بر بروز تغییرات اساسی مورفولوژیکی و هیدرولوژیکی در درهٔ رود اترک وجود ندارد، احتمالاً این وضعیت در دوره باستان نیز وجود داشته‌است. پراکندگی فراوان تپه‌ها، محوطه‌های و آبنیهٔ باستانی در بخشهای مختلف این شهر از دورهٔ پیش از تاریخ تا دورهٔ اسلامی گواه این مدعا است. تپه یام به عنوان یکی از کهن‌ترین و گسترده‌ترین استقرارگاه‌های باستانی خراسان شمالی نشان دهندهٔ شکوفایی منطقه در دوران پیش از تاریخ است. وجود مراکز سکونتی و قلعه‌های نظامی- تجاری دورهٔ اشکانی و ساسانی در فاروج، از قبیل محوطهٔ وسیع ویرانشهر حاکی از حضور فعال اقوام اشکانی و ساسانی در پهنهٔ این شهرستان است.
تاریخچه آجیل در شهرستان فاروج قدمتی هشتاد ساله دارد. حدودا در دهه ۲۰ خورشیدی که هنوز وسایل نقلیه شخصی این اندازه زیاد نشده بود و غالب مسافران با اتوبوس رفت‌وآمد می‌کردند، تمامی اتوبوس‌ها و اندک خودروهای شخصی که قصد سفر به مشهد را داشتند از محور مشهد ـ تهران (شمال) حرکت می‌کردند چرا که در آن زمان جاده مشهد به تهران همین جاده بود. یکی از بهترین عوامل جذب اتوبوس‌ها و مسافران برای تردد از مسیر فاروج، وجود مساجد، تفرجگاه‌ها و رستوران ها بود آن هم‌زمانی که از مشهد تا چمن بید هیچ گونه رستوران، تفرجگاه و مسجدی وجود نداشت و تمامی اتوبوس‌ها برای صرف نهار و شام مجبور به توقف در فاروج می شدند. این توفیق اجباری برای مسافران و اهالی فاروج سبب شد تا دو نفر از اهالی اقدام به فروش آجیل کنند. اولین بار تخمه سیاه آفتاب گردان و کدو از شهر نیشابور وارد شد. خود فاروجی‌ها ابتدا طریقه تف دادن تخمه را نمی‌دانستند و اولین تخمه پز را از مازندران آورد به همین دلیل نام بیشتر مغازه‌های آجیل فروشی در فاروج با مازندران نام گذاری شده‌است. از آن جایی که آن زمان فقط تخمه شور در بازار موجود بود و از تهران وارد می‌شد، فاروجی‌ها تخمه را شور نمی‌کردند بلکه به صورت خال نمک عرضه می‌کردند، که بعداً "تخمه خال نمک فاروج" نام گرفت و مشهور شد. فاروجی‌ها برای طعم‌دار کردن تخمه از آب لیمو، گلپر، فلفل و کمی رنگ خوراکی استفاده می‌کردند. با توجه روزانه بیش از صدها دستگاه اتوبوس در فاروج توقف می‌کرد، اندک اندک کسب و کار فروشندگان آجیل رونق گرفت و بر تعداد آنها افزوده شد. در کنار تخمه آفتاب گردان، محصولاتی چون گردو، بادام و کشمش که در منطقه تولید می‌شد هم جا باز کردند. بعدها با آوردن پسته از کرمان، جنوب خراسان و دامغان، فندق از گیلان، نخودچی از مشهد و نیشابور، کشمش از کاشمر، تخمه آفتاب گردان از گنبد، نیشابور، گردو از غرب کشور، تخمه هندوانه (ژاپنی) از استان تهران و محصولات وارداتی نظیر گردوی وارداتی، بادام وارداتی، بادام هندی و تخمه چلغوز از بندر عباس، بازار آجیل فاروج رونق تازه ای گرفت، البته با توجه به گیاهان دارویی از توجهات بالایی در مغازه‌ها آجیل فروشی برخوردار است. در کنار محصولات آجیلی به دلیل مسافر خیز بودن شهر که سالیانه حدود ۳۰ ملیون نفر عبور کرده، سوغات شهر های درگیر کشورمان نظیر زعفران، ادویه و زرشک خراسان. کلوچه، ترشی و رب انار شمال. سوهان قم. گز و پولکی اصفهان. کاک و نان برنجی کرمانشاه. پشمک و باقلوای تبریز و غیره یافت می شود.
آجیل فروشان فاروج در تف دادن تخمه مهارت یافته و سعی می‌کردند هر تخمه را به اندازه لازم حرارت دهند و در نهایت در امر فروش و تبلیغات و نوع چیدن آجیل که نظر مسافر را جلب کند هم مهارت خاصی کسب کردند. مجموعه عوامل فوق باعث شد کم‌کم افراد به فروش آجیل رو آورند و برندی معتبر در ایران شود. وجود جاده آسیایی (۲۲) و عبور آن از مرکز شهر موجب شد که فاروج در سال ۱۳۸۹ به‌عنوان پایتخت آجیل و خشکبار ایران نام بگیرد، پایتختی که تاکنون دوام داشته و روز به روز نیز بر کیفیت و قدرت آن افزوده می‌شود.
فاروج از سمت شرق با شهرستان قوچان و از سمت شمال با کشور ترکمنستان، و از جنوب با شهرستان اسفراین، و از غرب با شهرستان شیروان هم‌مرز است.
با توجه به شرایط کوهستانی فاروج، آب و هوای این شهر سرد و خشک است؛ و دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل است. فاروج به دلیل داشتن بلندترین ارتفاع نسبت به دریا درسطح استان، سردترین شهر خراسان شمالی محسوب می‌شود. وضعیت آب‌ها نیز باتوجه به میزان بارش در سال‌های اخیر به وضعیت قابل قبولی رسیده‌است؛ ولی در چندین سال گذشته خشکسالی وجود داشت.
کوه شاه جهان با ارتفاع ۳۰۸۰ متر به عنوان بلندترین قلهٔ خراسان شمالی در جنوب شهرستان فاروج قرار دارد. این کوه به علت وسعت زیاد در سه شهرستان خراسان شمالی گسترده شده‌است. قله شاه‌جهان با ارتفاع ۳۰۸۰ متر بلندترین نقطه از رشته کوه آلاداغ بوده که در شهرستان فاروج و در استان خراسان شمالی واقع شده‌است.[۱] قله شاه جهان از شمال شرق و شرق به شهرستان فاروج، از شمال و شمال غرب به شهرستان شیروان، از جنوب و غرب به شهرستان اسفراین منتهی می‌گردد. اما بیشتر حوضه شاه جهان در فاروج قرار دارد. در شمال شاه جهان روستاهای بلقان، اسطخری و امیرانلوی شیروان قرار دارد. در جنوب کوه روستای جهان، نوده بام، در، اسفراین قرار دارد، در شرق روستای تبریان و مگچی فاروج قرار دارد، از غرب به النگ زار بسیار زیبا و وسیع دشت میدان جیک وصل است و در انتهای غربی میدان جیک قله کرکزای قرار دارد علت نام‌گذاری شاه جهان به این نام وجود قبر زنی سرداره بنام شاه جهان است که حدود ۳۰۰ سال قبل فرمانروا یا کدخدای منطقه بوده و در این قله دفن گردیده‌است.
شهرستان فاروج در سال‌های گذشته در استان خراسان زیر نظر شهرستان قوچان اداره می‌شد و یکی از بخش‌های شهرستان قوچان بود ولی در سال ۱۳۸۳ با تقسیم‌بندی استان خراسان به استان خراسان شمالی پیوست و به درجه شهرستان ارتقا یافت. شهرستان فاروج در فاصله ۹۰ کیلومتری از بجنورد (مرکز استان) و در فاصله ۱۵۵ کیلومتری از مشهد قرار دارد.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۱۸٬۰۶۱ نفر (۵٬۲۰۵ خانوار) بوده‌است و پس از جاجرم ششمین شهر استان خراسان شمالی هم از نظر وسعت و هم جمعیت محسوب می‌شود.
فاروج درحد فاصل بین شیروان و قوچان واقع شده، شهری کنار جاده‌ای که در سال‌های اخیر اقتصاد آن تاحد زیادی به عبور مسافران گره خورده‌است، چراکه گرچه در سالیان گذشته کشاورزی و دامداری شغل غالب اهالی شهر محسوب می‌شد اما اکنون فروشندگی و تأمین نیاز خدماتی رفاهی مسافران دم‌دست‌ترین شغلی است که می‌شود در فاروج جستجوکرد. غیربومی بودن مسئولان، عدم وجود سرمایه‌گذار و نقدینگی، طولانی و هزینه‌بر بودن پروسه اخذ مجوز، بروکراسی اداری، عدم آموزش به افراد مستعد و چند مورد دیگر از مهمترین موانع ایجاد کسب‌وکار در فاروج عنوان شده‌است و درصورت اقدام برای کار در فاروج، باید به این موارد توجه ویژه‌ای داشت. موانع مذکور به علاوه موقعیت جغرافیایی، باعث شده‌است که بسیاری از مردم مخصوصاً جوانان، به کار در زمینه‌های تولیدی و پذیرفتن ریسک این مشاغل، تمایل نداشته‌باشند. مسئله دیگری که باعث‌شده افراد انگیزه زیادی برای شروع کارهای تولیدی نداشته باشند، نزدیکی به شهرستان‌های قوچان و شیروان است؛ زیرا مردم براحتی می‌توانند نیازهای خود را از این دو شهر تأمین کنند. درضمن به علت نبود زیرساخت‌های لازم برای ایجاد برخی مشاغل، بسیاری از جوانان شهرستان برای کار به شهرهای بزرگ مانند تهران و مشهد مهاجرت می‌کنند.
اما با این حال وجود کارخانه کشت و صنعت خرم، کارخانه کاغذ سازی، کارخانه فرآورده‌های شیمیایی آساک، تولیدی بزرگ کشمش فاروج و زعفران فاروج، وجود دفتر گمرکی برگر و شهرک صنعتی فاروج در جاده مایوان و معدن پوکه بخشی از نیازهای اشتغال مردم را فراهم کرده‌است.
فاروج به دلیل قرار گرفتن در بین کوه کیسمار و رشته کوه کُپِه داغ (در شمال) و کوه شاه جهان و رشته کوه آلاداغ در جنوب در دشتی هموار و قابل کشت با آب فراوان و خاک مرغوبی برخوردار است و شهرستان فاروج به یکی از قطب‌های مهم کشاورزی در استان و منطقه قرار گرفته‌است. سطح زیر کشت در استان مقام اول را دارا است. وجود زمین‌های زیاد در سطح شهرستان و اقلیم‌های آب وهوایی متفاوت باعث شده‌است تا کشاورزی رونق داشته باشد و یکی از پیشه‌های اصلی مردم، مخصوصاً روستاییان محسوب شود. کشت جو، چغندرقند، زعفران، گوجه فرنگی و… درحال انجام است. از آن‌جایی‌که جو محصولی استراتژیک در کشور محسوب می‌شود و می‌توان از آن در زمینه تولید خوراک دام و… استفاده کرد و همچنین توسط دولت به صورت تضمینی خریداری می‌شود، افزایش کشت مقرون به صرفه خواهد بود. وجود سه عدد سیلوی دولتی در ورودی شهر نشان از حمایت دولت از کشت جو در شهرستان است. چغندرقند که برای کشت به آب زیادی نیاز دارد و فاروج هم ازلحاظ منابع آبی وضعیت خیلی پایداری ندارد، زیرا با بارش‌های اخیر وضعیت آب بهترشده و در سال‌های گذشته خشکسالی وجود داشت. همچنین باتوجه به وجود کارخانه قند شیروان و کارخانه قند چناران که در فاصله سی و پنج کیلومتری و صد کیلومتری فاروج قرار گرفته، می‌توان کشت آن را توسعه داد. زعفران تولیدی در فاروج از مرغوبیت خوبی برخورداربوده و باتوجه به اینکه با آب‌وهوا و اقلیم سنخیت داشته و برای پرورش به آب کمی احتیاج دارد، پیشنهاد می‌شود. کشت گل محمدی، یونجه، لوبیا، نخود، کدو آجیلی، گوجه فرنگی، سیب زمینی، پیاز و پرورش گل آفتابگردان نیز در لیست قابل کشت هستند. در پایان نیز به علت مستعد بودن زمین‌های شهرستان، کشت گیاهان دارویی کشت می‌شود. مقدار اراضی زراعی و باغی شهرستان حدود ۶۷۰۰۰ هکتار می‌باشد که سالیانه حدود ۳۸۰۰۰ هکتار زیرکشت محصولات زراعی و باغی می‌رود. از مقدار اراضی آبی، ۴۲۷۷ هکتار گندم آبی، ۳۷۶۵ جو آبی، ۳۶۹۳ هکتار انگور، ۴۵۸۳هکتار انواع باغات دیگر(۲۹۸۳ هکتار) و زعفران(۵۶۰۰هکتار) و مابقی اراضی زیر کشت محصولات سیب زمینی، گوجه فرنگی، ذرت، پیاز، نخود و عدس می‌باشد. همچنین ۱۴۲۶۵ هکتار زیر کشت گندم و جو دیم قرار می‌گیرد. تولید سالانه ۲۱۰۰۰ تن گندم، ۲۰۰۰۰ تن جو، ۵۸۰۰۰ تن انگور (۷۵درصد از انگور تولیدی تبدیل به کشمش و ۲۵ درصد به صورت تازه خوری استفاده می‌شود)، ۷۰۰۰تن انواع میوه‌های سردرختی و ۲۰۰۰ کیلوگرم سر گل زعفران می‌باشد.
فاروج همچنین دارای ۱۸۸۲۲۴ رأس گوسفند و بز، ۹۶۶۶ رأس گاو و گوساله، ۲۴۵۳۷۰ قطعه طیور، ۵۲۲۷ کلنی زنبور عسل می‌باشد. میزان فراورده‌های دامی این شهرستان در سال ۱۳۹۰، ۲۸۵تن گوشت مرغ، ۱۸۴ تن تخم مرغ، ۲۱۵ تن شیلات، ۲۰۶۱ تن گوشت قرمز، ۱۴۷۱۸ تن شیر و ۳۴ تن عسل می‌باشد؛ که در مجموع۱۳۲۲۴۴تن تولیدات زراعی، ۶۵۰۵۴تن تولیدات باغی و ۱۷۴۹۷ تن تولیدات دامی و آبزیان حاصل زراعت، باغداری و دامی در این شهرستان می‌باشد. وجود ۸ شرکت تعاونی تولید روستایی و یک اتحادیه تعاونی‌های تولید روستایی فعال و امکان استفاده از اعتبارات خاص در این زمینه، امکان مهار آب‌های سطحی در مناطق مطالعه شده و تأمین بخشی از آب مورد نیاز و استعداد گسترش دامداری با توجه به شرایط اقلیمی خوب. همچنین نظر به اهمیت آب در توسعه بخش کشاورزی و با نظر گرفتن راندمان توزیع و انتقال آب، سیستم‌های آبیاری نوین، لایروبی و مرمت قنوات و با عنایت به وجود ۲۲ طرح مطالعاتی تأمین آب در شهرستان که در صورت اجازه مطالعه امور آب منطقه ای و تأمین از طریق مراجع ذیح الصلاح کمک شایانی به بخش کشاورزی خواهد کرد.
با توجه به اهمیت صنایع تبدیلی و زنجیره اقتصاد کشاورزی در بخش کشاورزی تاکنون ۱۴۵ جواز صنعتی صادر گردیده‌است که از این تعداد ۱۲مورد به بهره‌برداری رسیده (کارخانه رب شرکت مزرعه سبز خرم یک واحد با ظرفیت جذب ۷۰۰۰۰ تن گوجه فرنگی در سال و کارخانه قوطی سازی این مجموعه با ظرفیت تولید روزانه ۳۰۰۰۰۰ قوطی همراه با سردخانه با ظرفیت ۲۰۰۰ تن)، تصفیه و بسته‌بندی حبوبات واحد با ظرفیت ۸۰۰ تن در سال، تصفیه و بسته‌بندی کشمش۳ واحد با ظرفیت ۴۴۰۰ تن در سال، خوراک دام، طیور و آبزیان ۲ واحد با ظرفیت ۴۲۰۰۰ تن در سال، بسته‌بندی فراورده‌های گوشتی۲ واحد با ظرفیت ۶۱۸۰ تن در سال و سردخانه دو مداره یک واحد با ظرفیت ۵۰۰ تن در سال و ۲واحد فرآوری و بسته‌بندی زعفران با ظرفیت ۲٫۲ تن در سال) و یک واحد تولید شیره انگورو… با ظرفیت ۱۳۵۰ تن در سال آماده بهره‌برداری می‌باشند و ۴ مورد در حال احداث (کارخانه پنیر، کارخانه ورمی کمپوست، پروژه صنایع غذایی افزایش ظرفیت خطوط قوطی و تولید درب ایزی اپن شرکت کشت و صنعت مزرعه سبز خرم، تولید کاغذ در کارخانه در حال تأسیس کاغذسازی خرم خراسان) و مابقی در حال پیگیری می‌باشند.
شهرستان فاروج از گذشته برای آجیل و خشکبار برند بوده و پایتخت این محصول در ایران به‌حساب می‌آید، امروز نیز با میزان تولیداتی که در این محصول وجود دارد این ظرفیت وجود دارد که با تبدیل‌شدن زعفران فاروج به یک برند ملی و حتی جهانی زمینه‌های توسعه شهرستان بیش‌ازپیش فراهم شود، در شهرستان فاروج با کاهش نزولات آسمانی و خشک‌سالی‌هایی که در سال‌های اخیر متوجه منطقه شده و کاهش سطح آب‌های زیرزمینی کشاورزان به‌تدریج به دنبال محصولی جایگزین در منطقه بوده‌اند که نیاز به آب زیادی نداشته باشد، ازاین‌رو به کشت زعفران که محصولی است بسیار کم‌آب و با درآمد مناسب روی آورده و در سال‌های اخیر به سطح زیر کشت این محصول افزوده‌اند تا جایی که امروز فاروج با داشتن ۳۹۵۰ هکتار سطح زیر کشت زعفران به‌عنوان قطب تولید این محصول در منطقه معرفی می‌شود. اما به دلیل نوپایی و نبود امکانات لازم در سال‌های اخیر اصل سود و ایجاد اشتغال این محصول به خارج شهرستان منتقل‌شده و مانند بسیاری از محصولات کشاورزی دیگر که روزگار خوشی نداشته‌است، همواره این واسطه‌ها و دلالان بوده‌اند که با برپا کردن غرفه‌های موقتی خرید زعفران این طلای سرخ را از کشاورزان با قیمت پایین خریداری کرده و برای فرآوری به شهرستان‌های دیگر می‌برند که مقصد بسیاری از آن‌ها نیز مشهد است. مهم‌ترین علت خروج زعفران تولیدی در شهرستان را می‌تواند نبود شرکت‌های فرآوری و بسته‌بندی در شهرستان طی سال‌های اخیر دانست. با خروج این حجم از زعفران عملاً یک فرصت شغلی عظیم نیز از شهرستان خارج می‌شد ولی خوشبختانه با ورود سرمایه گزاران به این عرصه در شهرستان این روند در حال بهبودی است.
بر اساس شواهد موجود شهرستان فاروج دارای قدمتی چند هزار ساله است؛ تپه و محوطه‌های باستانی مانند تپه طویل که قدمت آن را هزاره اول قبل از میلاد دانسته‌اند، تپه خلق آباد که در داخل شهر فاروج واقع شده قدمت آن به هزاره دوم قبل از میلاد می‌رسد و تپه یام که قدمت آن مربوط به دوره نوسنگی است و در ده کیلومتری فاروج قرار دارد؛ همه نشان دهنده قدمت باستانی این شهرستان هستند.
یا شهر باستانی خبوشان که در کتاب‌های فراوان تاریخی به آن اشاره شده در ۱۲ کیلومتری شهر فاروج فعلی قرار دارد؛ شهری قدیمی که شامل بخش‌های خبوشان فعلی، تپه قز بی بی، تپه کهنه حصار، تپه امام زاده عبدالله، حصار اندف، گوهر قلعه، گبه قلعه و ویران شهر بوده‌است و خواجه‌ها که در قرون وسطی آن‌ها را خوجان می‌گفتند خبوشان را در دفاتر و دیوان استو نوشته‌اند و اعراب هم به خبوشان استو گفته‌اند.
کتاب تاریخی مقر یکی از ساتراپ‌های چندگانه اصلی حکومت اشکانیان را آساک یا استو ذکر کرده‌اند که همان روستای استاد در بیست و پنج کیلومتری فاروج است؛ مردم این روستا فارسی زبانند و در کنار روستا قلعه کهنه وجود دارد که باقی‌مانده پایه دیواره‌های سنگی قدیمی بوده و در کاوش‌ها سکه هائی از زمان بهرام گور در این منطقه پیدا شده‌است. ا ین روستا گبرنشین یعنی زرتشتی بوده‌اند و محلی به نام عبادتگاه مهر پرستان هم در این روستا وجود دارد؛ در قبرستان قدیمی روستای باستانی استاد که وسعت زیادی دارد؛ سنگ قبرهایی وجود دارد که طول آن‌ها به ۱٫۵ متر و ارتفاع آن به ۰٫۵ متر می‌رسد و نقوش و نوشته‌های جالبی که بعضی از نوشته‌ها به صورت شعر است، بر روی این سنگ قبرها وجود دارد، سنگ قبر خواجه شمس الدین و برادرش عبدالرزاق از امرای سربداران نیز در این گورستان است.
پارت‌ها مدت کوتاهی در حوزه فاروج سلطنت و حکومت داشتند و سپس محل مرکز حکومت خود را از این حوزه انتقال داده‌اند، با توجه به جریان‌هایی که تا حدودی ثبت شده؛ این مرکز می‌بایستی یا در روستای استاد فعلی یا در خبوشان می‌بوده‌است و نام‌هایی که به ارسکا یا ارساک نزدیک بودند بر اثر طول زمان از بین رفته‌است.
پیرنیا در مورد سرزمین اصلی اشکانیان می‌نویسد پارت اصلی چنانچه از نوشته‌های جغرافی دانان و مورخان قدیم برمی آید جلگه اکراد در خراسان و اشک است و در جای دیگر می‌گوید اشک یا ارشک در مکانی به نام آساک زندگی می‌کرده، با تأیید اکثر دانشمندان آساک یا آ سااک یا آشاک یا آرسکا نام قدیم خبوشان است که از همان نام ارشک گرفته شده‌است.
=گردشگری =
قلعه علی‌آباد در روستای یام یکی از مناطق گردشگری و باستانی فاروج است؛ تپه یام که بزرگترین تپه خراسان محسوب می‌شود، دره استاد-خسرویه، آرامگاه بابا و بی بی و سنگ قبرهای مربوط به دوران صفویه در مسجد خسرویه، حمام خزینه ای وامام زاده اولیا استاد، برج مفرنقاه، تپه طویل، برج استاد، درخت ۵۰۰ ساله اسفجیر، گلورتپه و کول تپه، امام زاده عبدالله رحمان خرق، امام مرشد، غار تاریخی تبریان، تپه چکی، تپه خیرآباد، تپه خلق آباد و حمام خزینه فاروج برخی دیگر از آثار باستانی و گردشگری فاروج به‌شمار می‌روند. همچنین روستاهای سرسبز استاد و خسرویه با دره‌های پوشیده از درخت و رودخانه‌های دائمی به همراه باغات گردو و گیلاس از جاذبه‌های گردشگری فاروج هستند؛ آبشار اسفجیر، سد چری، غار یخچالی تبریان، دره ریزه و … نیز از دیگر جاذبه‌های گردشگری شهرستان محسوب می‌شوند. ارتفاعات شاه جهان و قله شاه جهان به سه هزار و ۳۲ متر ارتفاع از سطح دریا تأثیر زیادی در نوع آب و هوای شهرستان فاروج دارد؛ به گونه ای که مراتع و چراگاه‌های سرسبزی در منطقه به وجود آمده و به همین دلیل نیز بسیاری از عشایر و ایل‌ها به این منطقه نقل مکان کنند. علاوه بر این که عشایر و ایلات از این منطقه استفاده می‌کنند؛ زنبور داران نیز در اغلب سال در این منطقه سکونت دارند و عسل تولیدی منطقه هم از نظر خلوص کم‌نظیر است. همچنین وجود غارهای یخچالی و بکر باعث زیبایی منطقه و جذب توریست و کوهنوردان شده، در منطقه درختچه‌های زرشک وحشی و گیاهان دارویی مانند کاکوتی، کمای، چای کوهی و … به وفور دیده می‌شود.
در کوه‌های شاه جهان حیوانات وحشی از جمله پلنگ، آهو، بز کوهی، گرگ، خوک، روباه، شغال، کبک و انواع پرندگان زیبا دیده می‌شود و همچنین در یک مطالعه سم‌شناسی، کوه شاه جهان به عنوان یکی از مناطق دارای بیشترین مارهای سمی و خطرناک در جهان شناخته شده‌است.
به دلیل وجود مهارت و علاقه در زنان، مخصوصاً اهالی روستا، بافت فرش دستبافت، قالیچه و گلیم در حوزه صنایع دستی دارای مزیت بوده و حتی کشش برای ایجاد کارگاه‌های تجمیعی فرش‌بافی وجود دارد تا علاوه بر ایجاد شغل برای زنان خانه‌دار، زمینه صادرات و ارزآوری را نیز فراهم کند. تولید این محصولات درگذشته زیاد بوده‌است؛ ولی به علت کاهش قیمت، انگیزه و اشتیاق بافندگان از بین رفته و میزان تولیدات افت شدیدی پیدا کرده‌است.
لوجَلی از شهرهای استان استان خراسان شمالی است. این شهر در بخش سرحد شهرستان شیروان قرار گرفته‌است و در سال ۱۳۸۵، تعداد ۱٫۷۸۳ نفر جمعیت داشته‌است.
شهر لوجلی در فاصله ۳۰ کیلومتری شمال غربی شهر شیروان و ارتفاع ۱۴۹۲ متری از سطح دریا واقع شده‌است بر اساس آخرین تقسیمات سیاسی این شهر در محدوده جغرافیایی بخش سرحد شهرستان شیروان قراردارد.
دسترسی به این شهر از طریق جاده آسفالته شیروان- بجنورد پس از طی مسافتی حدود ۵ کیلومتر و انحراف به سمت شمال پس از عبور از روستای زیارت امکان‌پذیر می‌باشد. با تغییر در تقسیمات سیاسی شهرستان شیروان در سال ۱۳۶۶ بخش سرحد شامل دو دهستان تکمران و جیرستان به مرکزیت لوجلی به بخش ارتقاء یافت.مجله ارمغان خراسان شمالی: شنبه - ۶۲ اردیبهشت ۸۸ شماره ۴۶۱ - سال ششم. بیان عملکرد یک ساله شهرداری و شورای شهر لوجلی (۱۰/۹۰/۷۸ لغایت ۱۰/۹۰/۸۸)
با استقرار ادارات و سازمان‌های دولتی در لوجلی زمینه توسعه بافت کالبدی آن فراهم شد و به دنبال استقرار ادارات به خصوص بخشداری زمینه ارتقاء روستا به سطح شهر فراهم شد به طوری که در سال ۱۳۷۹ این روستا به نقطه شهری ارتقاء و شهرداری آن در بهار سال ۱۳۸۲ شروع به فعالیت نمود.
بخشهای سرحد و قوشخانه مجموعاً دارای ۷۲ سکونتگاه (روستا) با جمعیتی حدود ۲۶۰۰۰ نفر می‌باشند که با توجه به موقعیت جغرافیایی شهر لوجلی از امکانات این شهر استفاده می‌نماید.
شهر لوجلی از مناطق سردسیر استان می‌باشد که اقتصاد مردم منطقه بر پایه کشاورزی و باغداری و دامداری می‌باشد. ساکنان شهر لوجلی مسلمان و پیرو مذهب شیعه دوازده‌امامی بوده و به زبان کردی (کرمانجی) تکلم می‌کنند.
به دلیل سنخیت مسایل فرهنگی، مشکل فرهنگی خاص در شهر وجود نداشته و اغلب ساکنان آن پیوندهای خویشاوندی اعم از نسبی و سببی دارند.همان.
گرمه، شهری در استان خراسان شمالی است.
این شهر در ۱۵۵ کیلومتری شهر بجنورد و ۱۷۵ کیلومتری شاهرود و ۸ کیلومتری جاجرم قرار گرفته‌است.
گرمه تا سال ۱۳۸۷ یکی از شهرهای شهرستان جاجرم بود که در مهر ماه ۸۷ به‌طور مستقل مرکز شهرستان تازه تأسیس گرمه گردید.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۰٬۹۳۳ نفر (۳٬۴۳۱ خانوار) بوده‌است.
سَنخواست شهری در بخش جلگه سنخواست شهرستان جاجرم استان خراسان شمالی ایران است.
مردم شهر سنخواست به زبان تاتی سخن می‌گویند.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۲٬۰۷۷ نفر (۶۸۸ خانوار) بوده‌است.
محوطه چلو
جشن سده یا جشن سرسره پنجاه روز مانده به عید نوروز در شهر سنخواست و روستاهای اطراف آن برگزار می‌شود.
این اثر در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت ملی رسیده‌است.
شوقان شهری در بخش جلگه شوقان شهرستان جاجرم استان خراسان شمالی ایران است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۲٬۳۱۳ نفر (۷۵۸ خانوار) بوده‌است.
شهر شوقان که در فاصله ۶۴ کیلومتری شهر بجنورد مرکز استان خراسان شمالی قرار گرفته‌است به عنوان مرکز بخش دشت شوقان و شهر ییلاقی در منطقه معروف است. دارای آب و هوای کوهپایه‌ای و معتدلی است که در شمال آن کوه آلاداغ و در جنوب آن کوه‌های سالوک و بهار قرار دارند. عمده محصولات کشاورزی این منطقه گندم و جو است. قیصی زردآلو، در قدیم اصلی‌ترین محصول این شهر بوده‌است و شوقان با قیصی شناخته می‌شد. امروزه به دلیل سرمازدگی‌های مکرر متأسفانه درختان زردآلو جزء اصلی‌ترین مواردی است که دچار سرمازدگی می‌شود و مردم از تولید قیصی بی نصیب می‌شوند. دیگر محصول استراتژیک شهر شوقان در سالهای اخیر آلو بخارا می‌باشد که به دلیل طعم و مزه آن بسیار معروف می‌باشد. این شهر از نظر تولید صیفی‌جات مخصوصاً گوجه‌فرنگی و خیار نیز از قطب‌های منطقه محسوب می‌شود. ودارای کارخانجاتی که اکثر مصالح ساختمانی منطقه را تأمین می‌کند.
این شهر جاذبه‌های گردشگری فراوانی از جمله کوهستان‌های ییلاقی زیبا و خوش آب و هوا و چشمهٔ زیبا و پرآبی که آب کل شهر را تأمین می‌کند را دارا است. روستاهای تابعه این بخش نیز دارای ویژگی‌های گردشگری زیادی هستند. از جمله آن‌ها می‌توان به امامزاده اسماعیل، غار گنج‌کوه، بنیزو پایین و بنیزو بالا، کلاته قاجار، سر آسیاب بام، کلاته ریزی جغدی، قز لر قلعه، پای پیر و سرچشمه شوقان اشاره کرد.
شهر شوقان، در ارتفاع حدود ۱۳۴۵ متری، در ۹۳ کیلومتری جنوب‌غربی آشخانه، در دشت قرار دارد و کوه چکو در شمال‌غربی آن واقع است. هم چنین:
با توجه به تحقیقات اخیر شوقان امروزی حدود۷۰۰ سال قدمت دارد و بیشتر ساکنان شهر از سه تیره و قوم: کرد، (کرمانج) ترک و تشکیل شده‌اند.
زبان گفتاری مردم شهر شوقان،پژوهشی در گویش تاتی شمال خراسان کرمانجی و ترکی است.ارشاد: پراکندگی زبانی و قومی در استان خراسان شمالی، بازدید: اکتبر ۲۰۰۸.جلگه شوقان
مهم‌ترین جاذبه‌های دیدنی این منطقه غار گنج کوه می‌باشد که در نزدیکی شوقان در ارتفاع ۱۷۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد و غار روی دیوار ۱۲ متری واقع شده‌است که صعود از آن مشکل می‌باشد. داخل غار دارای ۳ شعبه کوچک است که تمام آن‌ها را سنگ‌های استلا کمیت پوشانده‌است. بخشی از کف این غار را آب پوشانیده است.
سرچشمه شوقان یکی دیگر از چشم‌اندازهای شهر شوقان است که برای هر بیننده‌ای می‌تواند دیدنی باشد. آب دهی این چشمه ۲۵۰ لیتر در ثانیه؛ به مصرف کشاورزی و باغداری این شهر می‌رسد. این چشمه زیر صخره‌ها و دامنهٔ کوهی که از درختان ارس با تراکم کم پوشیده که دارای آب شفاف و بستران پوشیده از شن و قلوه سنگ‌های کوچک و بزرگ می‌باشد. به دلیل اقلیم کوهستانی این شهر، شغل اصلی آنان کشاورزی و باغداری و دامپروری می‌باشد و به خاطر آب و هوای معتدل کوهستانی، چشم‌اندازهای طبیعی به مجموعه پستانداران؛ پرندگان؛ خزندگان؛ دوزیستان؛ و آبزیان این منطقه جلوه‌ای خاص داده‌است و گونه‌های جانوری از قبیل بز کوهی؛ پلنگ؛ گرگ؛ شغال و روباه و گاهی خرس و پرندگانی از قبیل کبک و زاغ و انواع عقاب‌ها در سمت جنوب یافت می‌شوند.
راز یکی از شهرهای استان خراسان شمالی است که از توابع شهرستان راز و جرگلان محسوب شدهخبرگزاری فارس - شهرستان راز و جرگلان به نقشه تقسیمات کشوری اضافه شد. و در سال ۱۳۹۵، تعداد ۵٫۰۲۹ نفر جمعیت داشته‌ است.
منطقه راز در حدود ۴۵ کیلومتری مرز ایران و ترکمنستان و به مسافت ۱۲۰ کیلومتری شمال بجنورد قرار دارد.
راز در زمانهای قدیم جزء سرزمین نساو ابیورد بوده ‌است و وجه تسمیه راز نیز به خاطر وجود انگورهای رز بوده که در دره‌ای که در حال حاضر وجود دارد و به گویش محلی به دره رزندر معروف می‌باشد.
مردم شهر راز به زبان رازی(پهلوی اشکانی، زبان قوم پارت) سخن می‌گویند.روزنامه خراسان، زبان و فرهنگ رازی در آستانه فراموشی، دوشنبه ۱۳ مهر ۱۳۸۸، شمارهٔ ۲۸۱.همان.
راز دارای آب و هوای کوهستانی می‌باشد و مردم این شهر در محیطی با درآمد کافی که از دامداری و کشاورزی و باغات موجود در ابیدر و کشکیدر و ناحیه جنوب غربی که در زبان رازی به جلگه معروف است زندگی می‌کنند.
از لحاظ تاریخی این شهر در دوران مختلف با عوامل طبیعی دچار تغییرات زیادی شده و هر از گاهی عواملی مثل سیل و زلزله بافت شهری و روستایی آن را به هم ریخته و گاهی جمعیت آن در طول تاریخ به ۵۰۰۰۰ هزار نفر هم رسیده‌است.
بیشتر شغل افراد در این منطقه دامداری، کشاورزی و باغداری می‌باشد.
در سال‌های اخیر و با توجه زیادی که به این شهر شده است ادارات و سازمان‌هایی مانند هنگ مرزی نیروی انتظامی، بسیج، دانشگاه پیام نور، آتش‌نشانی، بانک‌های کشاورزی، صادرات و ملی، آموزش و پرورش منطقه بیمه‌های ایران و معلم نمایندگی‌های خود را در این شهر بنا کرده‌اند که این امر موجب شده است تعداد کارمندان در راز افزایش یابد.
کلینیک درمانی و حضور ۳ پزشک عمومی و نیز یک داروخانه جوابگوی بیمارانی است که از روستاهای اطراف جهت درمان مراجعه می‌کنند.
آداب و رسوم جالب در مراسم و عروسی‌های محلی که گاهی مشترک با سایر اقوام استان است نیز قابل توجه است.
راز از شمال و شرق با ترکمنستان و از جنوب با مانه و جنوب غربی با بجنورد، از غرب با گلستان و مانه همسایه است.
از مکانهای گردشگری شهرستان رازو جرگلان میتوان به چشمه و چنارهای زیبای روستای فرحدین اشاره نمود.
حِصارِ گَرْم‌خان شهری از توابع استان استان خراسان شمالی است که در بخش گرمخان شهرستان بجنورد قرار گرفته‌است. این شهر در سال ۱۳۹۵، تعداد ۱۴۹۹ نفر جمعیت داشته‌است .
مکان زیارتی و گردشگری ایوب پیغمبر در ۸۵ کیلومتری شمال بجنورد و در روستایی به همین نام از توابع بخش حصارگرمخان در حاشیه مرز ایران با جمهوری ترکمنستان از مکان‌های دیدنی پیرامون این شهر است.
دَرَق شهری در بخش مرکزی شهرستان گرمه استان خراسان شمالی ایران است و در جنوب غربی این استان قرار دارد. شهر درق به دلیل تولید صدها تُن سمنو در سال به عنوان پایتخت سمنوی ایران شناخته شده‌است. بیش از ۲۰۰ کارگاه خانگی در این شهر به تولید سمنو مشغول هستند. این شهر در نقطه تلاقی سه استان خراسان شمالی، سمنان و گلستان واقع شده‌است.شهر درق حدود ۷ هزار نفر جمعیت دارد و بیش از ۸۰۰ رزمنده از این شهر در جنگ تحمیلی عراق علیه ایران شرکت داشتند. همچنین این شهر ۶۱ شهید و ۴ آزاده و صدها جانباز تقدیم انقلاب نموده است.
واژه درق به معنی «سخت از هر چیز، قسمت سخت از هر چیزی (اسم) و برخی بر این باورند که واژه درق تغییر شکل یافته دَرّه است و به خاطر جایگاه جغرافیایی شهر که در دَرّه واقع شده‌است بدان گفته شده‌است. نام درق در متون تاریخی دوره تیموری از جمله در جغرافیای حافظ ابرو به شکل دره آمده‌است. مطلع الشمس در دوره قاجار نیز از همین نام استفاده کرده‌است.
شهر درق پایتخت سمنوی ایران است. در این شهر بیش از ۲۰۰ کارگاه خانگی مشغول تولید سمنو هستند.
این شهر در ۱۷۰ کیلومتری جنوب غربی بجنورد مرکز خراسان شمالی قرار گرفته‌است. دارای ۱۳ آبادی کشاورزی می‌باشد. این شهر در فاصله ۷ کیلومتری شهر گرمه قرار دارد و جاده ارتباطی موجود که ارتباط بین استان سمنان و خراسان شمالی و استان گلستان را برقرار می‌سازد از کناره شمالی آن گذر کرده‌است. شهر درق در ارتفاع ۱۰۸۰ متری از سطح دریا جای گرفته‌است. این شهر در سال ۱۳۸۴ به عنوان شهر شناخته شد.
شهر درق به‌طور همه گیر با توجه به میزان بارندگی‌های سالانه وابسته سرزمین‌های خشک می‌باشد و آب و هوای سرد و خشک و نیمه بیابانی دارد. در این منطقه رودخانه همیشگی دیده نمی‌شود و کشاورزی این سرزمین وابسته به آبیاری با قنات و چاه‌های عمیق و نیمه عمیق است. بلندی‌های جای گرفته در شمال شهر که از شرق به غرب در کناره شمال شهر کشیده شده‌است در مواردی بیش از ۲۰۰۰ متر بلندی دارند. با وجود این بخش قابل ملاحظه‌ای از اقلیم این منطقه کویری و استپی است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۴٬۹۲۶ نفر (۱٬۴۲۹ خانوار) بوده‌است. این شهر پس از گرمه پر جمعیت‌ترین شهر در شهرستان گرمه می‌باشد.
به غیر از درختان ارس (سرو کوهی) که در کوه‌های (گدار گز) به‌طور پراکنده می‌رویند، این جنگل‌ها که در بلندی‌های جنوبی قرار دارند. پوشش گیاهی سرزمین را نیز گیاهانی چون پیاز کوهی، درمنه، خارشتر، بارهنگ، اسپند، قارچ، کما، قیچ، استاقدوس و گزنه و قسنی، کتیرا، گون و غیره پوشش می‌دهد؛ و در پیرامون شهر درختانی چون طاق و گزو کاج کاشته شده‌است.
کلوچه (کُلچِه): که در اواسط اسفندماه جهت استفاده در عید نوروز توسط بانوان شهر درق تهیه می‌شود و در دو طعم معمولی (اوی ovi _ آبی) و شیرین تهیه می‌شود.
قُطاب: که مخلوطی از ماش و زرشک و ادویه جات و … پخته شده که در قطعات خمیر پیچیده شده و سپس در تنور پخته شده و در ایام نوروز استفاده می‌شود.
فِطیر: که از مخلوط آرد و خمیر مایه و روغن و بعضاً آغوز گوسفند و گاو خمیر تهیه شده و به صورت قطعات دایره‌ای شکل درآورده شده و در تنور پخته شده و در مراسم مذهبی مخصوصاً تاسوعا و عاشورا و نذر درگذشتگان استفاده می‌شود.
سمنو درق: که از جوشاندن آب جوانه گندم و آرد گندم در دیگ‌های بزرگ مسی و تهیه شده و تهیه سمنو آداب و سنن خاص خودش را دارد و همراه ان اشعار و ابیات محلی و دعا و اذکار مربوط به آن سروده می‌گردد. برای سفره هفت سین نوروز در اواسط ماه اسفند تهیه می‌شود.
جوش بَره: که از پیچاندن مخلفاتی همچو سبزی‌های محلی و و ادویه جات و … در داخل قطعات مربعی شکل خمیر به ابعاد ۳ * ۳ توسط بانوان درقی تهیه می‌شود؛ که بعد از خشک کردن این قطعات خمیری در جای مناسب نگهداری شده و در طول سال با اضافه کردن این قطعات به آش و کشک در کنار برنج یا به عنوان غذای اصلی میل می‌شود.
سُمسُمه: که از جوشاندن آرد و زرد چوبه و … توسط بانوان درقی تهیه می‌شود.
قُروت: یا کشک و بادمجان نیز از غذاهای لذیذ این شهر می‌باشد که بیشتر دوغ گوسفندی را جوشانده تا غلیظ شود و سپس روی پارچه‌های نخی تمیز که در گودالی قرار می‌دهند ریخته و توسط کاردک این خمیر کشک را در اندازه‌های مورد نیاز برش داده تا خشک شود سپس این قطعات خشک شده کشک را که به ان قروت می‌گویند در کیسه‌های مخصوص نگهداری کرده و در ایام سال به مقدار لازم از این قطعات را برداشته و در ظرف‌های سفالینه به نام تغار taghar با مقداری اب مخلوط کرده تا خیس خورده و با توجه به اینکه ظرف تغار دارای برجستگیهایی می‌باشد با دست قطعات را در تغار ساییده تا مقداری از کشک پودر شده و در اب تغار حل گردد و سپس باقی‌مانده قروت نیمه خشک را که به ان نیم ماله می‌گویند در کیسه‌های پارچه‌ای نگهداری می‌کنند که به ان کیسه خلته kheltah می‌گویند تا دوباره از ان استفاده نمایند. مایع قروت را معمولاً به همرا پیاز داغ و زرد چوبه و ادویه جات و … مخلوط کرده و مقداری حرارت می‌دهند تا داغ شود و قبل از آنکه بجوشد آن را از روی شعله برداشته و معمولاً به مقدار لازم از این معجون را در تغار یا ظروف تک نفره ریخته و با توجه به سلیقه اشخاص داخل قروت نان خشک یا نیمه خشک را ریخته که معمولاً به این کار ترید terid کردن نان می‌گویند؛ و معمولاً به همراه پیاز و فلفل تازه یا خشک و سبزی میل می‌شود و اغلب در کنار ان از بادمجان که به همراه گوجه و نمک و ادویه و پیاز و … تفت داده شده‌است استفاده می‌شود که به ان کشک بادمجان گفته می‌شود و بعضاً افراد مقداری شیرین بیان در قروت می‌ریزند تا طعم و مزه ان متفاوت شده و هضم ان راحتتر شود؛ و بهترین نوع قروت، قروت گوسفندی است که از روستای نردین در ۴۵ کیلومتری غرب شهر درق تهیه می‌شود.
قِلیف چال: که همان برنج دمی را در ظرف‌های مسی تهیه کرده با این تفاوت که مقداری کره محلی (مَسکه) و گوشت را در دیگچه (قلیف) به همراه برنج و و آب و … ریخته و در آن را محکم بسته و با هیزم آتش فراهم کرده و دیگچه یا قلیف را در انباشته‌ای از زغال قرار داده و اصطلاحاً دیگچه (قلیف) را در آتش ذغالی چال می‌کنند تا خوب غذا دم کشیده تا آماده مصرف شود
صنایع دستی شهر درق می‌توان کلاه کرکی یا کلاه گوشی اشاره کرد که بهترین نوع ان از کرک بز استان کرمان تهیه و بافته می‌شود؛ که اغلب توسط سالمندان در ایام بیکاری تهیه شده و به فروش می‌رسد. از این لحاظ به کلاه گوشی معروف شده که لبه‌های پایین آن طوری بافته می‌شود که قسمت پیشانی نسبت به لبه‌های پشتی کوتاه‌تر بوده و در ایام گرم این قسمت به بالا کشیده شده و در ایام سرد این لبه به سمت پایین کشیده شده به نحوی که قسمت پیشانی به دلیل کوتاه بودن توسط لبه‌های کلاه پوشانیده نمی‌شود ولی قسمت گوش‌ها و پس سر به علت بلند بودن لبه پایینی کلاه پوشانیده می‌شود.
از چشم‌اندازهای درق می‌توان از مسجد جامع، مسجد امام خمینی، امامزاده فضل بن علی، امامزادگان ابراهیم و محمد، قلعه قدیمی دهی، نارنج قلعه، غارجوز اشکنک درق‍، غار کفترک درق، بند تاریخی مهار (معار)، آب انبارهای قدیمی راه‌های قدیمی(آب‌انبار درق، حوض‌انبار بینی دنباله، حوض‌انبار تخت حوض)، قلعه خداوردی، غار قواق درق، جر تراک و سردابه واقع در بوستان شهدا نام برد.
وجود محوطه‌های پهن و فراوان از دوره اسلامی از جمله ویرانه‌های بسته به چندین قلعه در اطراف شهر درق همچو محوطه خواجه سنگاور درق، نارنج قلعه درق و تپه تاریخی چارجو درق و تپه تاریخی بابا پیر درق و بسیاری نشانه‌های دیگر، در کنار گزارش‌های گذر نویسان و جغرافیدانان دوره اسلامی مبنی بر آبادانی این دوره نشان از رونق و شکوفایی این سرزمین در سراسر دوره اسلامی دارد.
شماره ثبت در فهرست نشانه‌های ملی: ۱۷۳۸۷ موقعیت: شهرستان گرمه، شهر درق مسجد جامع درق یکی از آثار ارزشمند مذهبی-تاریخی شهرستان گرمه قلمداد می‌شود که در دوره صفوی ساخته شده‌است. این مسجد کوچک با الگوی ساختمانی گذشتگان و چینه‌های خشت و گل ساخته شده و سقف آن با مجموعه‌ای از قوس‌های ضربی پوشش یافته‌است. در وسط بنا چهار ستون درشت چهارگوش وجود دارد که پایه‌های گنبد بزرگ مرکزی بر روی آن‌ها قرار گرفته‌است.
قلعه خواجه یکی از شهرهای استان خوزستان و مرکز شهرستان اندیکا است. این شهر به دلیل همجواری به رشته کوه‌های زاگرس دارای آب و هوای معتدل و کوهستانی می‌باشد.
شهرستان اندیکا از دید جغرافیایی بین ۴۹ درجه و ۵۳ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۵۲ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و بین ۳۱ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۳۲ درجه و ۳۹ دقیقه عرض شمالی از خط استوا در حاشیه شرقی استان خوزستان واقع گردیده است و بلندای آن از روی دریا بین ۷۰۰ الی ۸۰۰ متر می‌باشد.
شهرستان اندیکا از لحاظ اقلیمی دارای آب و هوایی معتدل و کوهستانی است. بهاری زودرس اما سرسبز و پر طراوت دارد که از اوایل اسفند ماه آغاز می‌گردد و از اوایل خرداد ماه هوای بهاری به تدریج جای خود را به گرما می‌دهد. به عبارت دیگر تمام نواحی جنوبی این منطقه دارای بهاری دل‌انگیز و تابستانی گرم و پاییزی کوتاه و مطبوع و زمستانی معتدل است. مناطق شمالی آن دارای زمستان‌های سرد همراه با برف و تابستان‌های معتدل می‌باشد.
طبق آخرین آمار در سال ۱۳۹۵، نزدیک به ۲۰،۴۰۸ نفر جمعیت این شهر می‌باشد.
مردم این شهر لر بختیاری هستند و به زبان لری گویش بختیاری صحبت می‌کنند.
از دیدنی‌های این شهر می‌توان به دشت شیمبار، آبشار طوف کما و قلعه‌بردی اشاره کرد.
شهر امام یا دزآب از شهرهای شهرستان دزفول در استان خوزستان است. جمعیت شهرامام قریب به ۱۱٬۳۹۳ می‌باشد و شغل اکثر مردم، مغازه داری و کشاورزی است. شهرامام مناطق گردشگری زیبایی هم دارد که می‌توان به سخیری، امیرآباد(دوگده) و عجیروب(گیروب) اشاره نمود.
از مکان های فرهنگی این شهر،می توان به کتابخانه امام خمینی با حدود ۳۰،۰۰۰ کتاب اشاره کرد.
مردم این شهر عمدتا ازا ایل ‌ لرِ.بختیاری وعرب می باشند.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۱٬۳۹۳ نفر (در ۳٬۳۳۱ خانوار) بوده‌است.
میانرود از شهرهای شهرستان دزفول در استان خوزستان است. این شهر مجاور رودخانه دز، در جنوب شهر دزفول و شرق شهر شوش قرار گرفته‌است. قبل از تبدیل شدن به شهر، شهرکی به نام طالقانی (ساسان) بوده است.
در اواخر دهه ۴۰ و اوایل دهه ۵۰ و با انقلاب سفید، مردم نواحی اطراف این منطقه زمین‌های خود را به شرکت کشت و صنعت واگذار کرده و در این منطقه که شمعون نامیده میشد، سکنی گزیدند. با افزایش جمعیت ناشی از مهاجرت، این منطقه به شهرک ساسان تبدیل شد. پس از وقوع انقلاب اسلامی در سال ۵۷ نام این شهرک به شهرک طالقانی تغییر یافت تا اینکه در دهه ۸۰ به شهر تبدیل شد و میانرود نامیده شد.
این شهر از شهرهای جدید خوزستان است. که اقتصاد آن وابسته به کشت نیشکر از سوی شرکت کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه، صنعت بهشتی و کشت و صنعت رجایی است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۰٬۱۱۰ نفر (در ۲٬۸۴۷ خانوار) بوده‌است.
مردم این شهر از طوایف عرب و بختیاری می باشند.
در جنوب این شهر پل میانرود به اهواز در حال ساخت می‌باشید که طول این پل بتنی فلزی را ۴۲۰ متر با ۱۴ دهانه ۳۰ متری که بر روی رودخانه دز ساخته می‌شود، با ساخت این پل که هم‌اکنون ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد، مسافت شهرهای هفت تپه و دزفول ۴۰ کیومتر کاهش می‌یابد.
در یک کیلومتری پل میانرود منطقه محافظت شده دز میانرود وجود دارد که در این منطقهٔ محافظت شده چهل جفت گوزن زرد ایرانی اسکان دارد.
پاتروکلوس ، در اسطوره‌های یونان، معشوق آشيل است. فرزند منویتیوس بود. در کودکی به علت قتل غیرعمد تبعید شد و نزد پلئوس رفت و محبوب آشيل، پسر وی شد. در جنگ تروا زمانی که آشيل دست از جنگ برداشت، لباس وی را بر تن کرد، به میدان نبرد رفت و به جای آشيل با هکتور جنگید و به دست او کشته شد. آشيل برای انتقام او به جنگ بازگشت و هکتور را کشت.
شیبان شهری در بخش مرکزی شهرستان باوی در استان خوزستان قرار گرفته‌است. شیبان در شمال شهر اهواز و مسیر جاده اهواز -شوشتر -مسجدسلیمان و در شرق رودخانه کارون قرار گرفته‌است. شیبان در سال ۱۳۹۵، تعداد ۳۶،۳۷۴ نفر جمعیت داشته‌است. زبان مردم شهر عربی است.
حَمیدیه شهری در استان خوزستان و مرکز شهرستان حمیدیه است. شهر حمیدیه در ۲۵ کیلومتری شمال غرب شهر اهواز قرار دارد.
این شهرستان در استان خوزستان ۲۵ کیلومتری شمال غرب اهواز قرار گرفته‌است و در سال ۱۳۸۵، تعداد ۲۲٫۰۰۱ نفر جمعیت داشته‌است. رود کرخه در بالا دست شهر حمیدیه به وسیله سد تنظیمی به دو بخش کرخه اصلی و کرخه کور تقسیم می‌شود که هر دوی آنها از داخل شهر می‌گذرند. زمین‌های حمیدیه خوزستان به دلیل بهره‌مند بودن از خاکی حاصلخیز و هوای متعدل برای کشت سبزی بسیار مناسب است.2020. Yjc.Ir. Accessed January 22 2020. . دامداری در این منطقه بیشتر پرورش گاومیش د می‌باشد. زبان اهالی حمیدیه عربی است.
در جریان سیل فروردین ماه سال ۱۳۹۸ در شهرستان حمیدیه ۲ هزار و ۲۲۳ خانه آسیب دیدند."2 هزار و223 خانه آسیب دیده از سیل در حمیدیه تعمیر شد". 2020. Khozestan-Online.Ir. Accessed January 22 2020. . بسیاری از این خانه‌ها با کمک اهالی کرمان بازسازی شدند."کرمانی‌ها در حمیدیه خوزستان واحدهای مسکونی می‌سازند". 2020. کرمانی‌ها در حمیدیه خوزستان واحدهای مسکونی می‌سازند. Accessed January 22 2020. .
انگلیسی ها بعد از حمله به مسجد سلیمان و افتتاح یک دکل نفتی به حمیدیه نیز حمله کردند اما شکست خوردند و آن جنگ به جنگ منیور مشهور شد و مقبره شهیدان جنگ منیور در ورودی حمیدیه واقع شده است
کوشک حمیدیه مشهورترین اثر تاریخی شهرستان حمیدیه در غرب اهواز و ساحل رودخانه کرخه است که به شماره ۳۹۸۰ در سال ۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است.
این قصر مربوط به «عبدالحمید» پسر شیخ خزعل بوده و اواخر دوره قاجار - اوایل دوره پهلوی است. این عمارت دارای چند قسمت از جمله بنای مرکزی و زیرزمین، شبستان (شوادون) و تونل‌های دسترسی، تأسیسات آبرسانی، بنای جنوب شرقی و برج دیده‌بانی است که برخی تأسیسات و باغ اطراف قصر از بین رفته‌اند. طاق زیرزمین این کوشک در حاشیه رودخانه کرخه قرار دارد. این قصر تاریخی به صورت مختصر مرمت شده‌است. کاخ حمیدیه محل حکمرانی شیخ حمید کعبی در مرکز شهر حمیدیه یکی از نمونه‌های کم‌نظیر کاخ‌های دوره قاجاریه در خوزستان است. مساحت این کاخ حدود ۶ هکتار و دارای چهار ساختمان و عمارت است و بقیه آن را باغ تشکیل داده‌است. کوشک حمیدیه در مسیر صدها هزار نفر گردشگری قرار دارد که هر ساله در قالب کاروان راهیان نور به سمت مناطق عملیاتی واقع در جنوب غربی استان خوزستان می‌روند. این کاخ هم‌اکنون به عنوان انبار کالا استفاده می‌شود.
از گذشته‌های دور تاکنون همواره برای مهار کردن جریان سیلاب در عرض معینی از رودخانه از سازه‌هایی چون سیل‌بند یا گوره‌ها بهره می‌جستند. گفته می‌شود، این سازه‌ها از پخش و گسترش سیلاب در زمین‌های اطراف رودخانه جلوگیری کرده و آن را در مسیر و مجرای مشخص و محدود هدایت می‌کند. اما سازه‌ای که در رودخانه کرخه در شهرستان حمیدیه از دوره ساسانی تا امروز وجود دارد از آن به عنوان تثبیت‌کننده دیواره یا (اپی) نام می‌برند. سازه‌های آبی مربوط به دوره ساسانیان در ضلع غربی رودخانه کرخه در شهر حمیدیه واقع شده‌اند. طول دیواره سد تنظیمی تاریخی حمیدیه حدود ۱۱۰ متر به قطر ۲٫۵ متر و ارتفاع پنج متر است که در حاشیه رودخانه کرخه قرار گرفته و در امتداد دیواره این سازه ۲ سد و یک پل بند تاریخی متصل شده‌است.
تنها دو اثر حمیدیه ثبت در فهرست آثار ملی شده‌اند. یکی کاخ تاریخی حمیدیه به شماره ۳۹۸۰ و دیگری منطقه تاریخی تثبیت رودخانه «تیری» به شماره ۷۹۳۰ ثبت در فهرست آثار ملی کشور شده‌اند.
«المحسن» یا «سید محسن» بقعه‌ای کوچک روی تپه‌ای مشرف به مرکز شهر حمیدیه است. گنبد ساده آن با ارتفاع هشت متر و ایوانی که به رنگ سبز نقاشی شده‌است. دیوار آجری آن، اما تازه‌ساز است. سفیدکاری شده و سرامیک‌هایی دیوارهای داخلی بقعه را می‌پوشانند.
در حمیدیه تنها یک مدرسهٔ قدیمی مربوط به اوایل دورهٔ رضاشاه پهلوی وجود دارد که نام فعلی آن مدرسهٔ بزرگ‌سالان قدس است و روی تونلی احداث شده‌است. از باقی‌مانده و از مدرسه‌های قدیمی این منطقه که حتی پس از جنگ نیز سالم بودند، اثری نمانده‌است.
دِهدِز مرکز شهرستان دزپارت در استان خوزستان است.
مردم شهر دهدز لر بختیاری هستند و به زبان لری بختیاری سخن می گویند.
مردم این شهر از باب دینارانی باب و طایفه اورک هستند.
دهدز در ۵۰ درجه و ۲۴ دقیقهٔ شرقی از نصف النهار گرینویچ، و ۳۱ درجه و ۵۹ دقیقهٔ عرض شمالی در یک منطقهٔ کوهستانی از سلسله جبال زاگرس واقع شده‌است .
این شهر از شمال شرقی به استان چهارمحال و بختیاری، از جنوب شرقی به استان کهگیلویه و بویراحمد، از غرب و شمال غربی به شهرستان ایذه و از جنوب به شهرستان باغملک محدود میشود.
فاصله شهر دهدز تا مرکز استان خوزستان (اهواز)، ۲۲۵ کیلومتر و تا مرکز استان چهارمحال و بختیاری (شهرکرد) ۱۹۰ کیلومتر است.
منطقه کهنسال دزپارت که مرکز آن شهر دهدز است، از سال ۱۳۱۱ خورشیدی عنوان بخش بودن را به یدک می‌کشید،که با پیگیری های نماینده وقت ایذه و باغ‌ملک به شهرستان تبدیل شد.
بی‌توجهی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران بر انجام تعهدات قانونی در خصوص ترمیم راه‌های روستایی مستغرق در دریاچه سد کارون ۳، موجب غرق شدن یک مینی‌بوس و مرگ ۱۲ زن و کودک از روستائیان بختیاری بخش دهدز شهرستان ایذه در تاریخ ۹ مرداد ۱۳۹۲ شد. از زمان آبگیری سد کارون ۳ در سال ۱۳۸۳ و زیر آب رفتن پل قدیمی «گدار شهپیر»، روستائیان و عشایر بختیاری ساکن روستاهای «سادات حسینی» در شمال شرقی ایذه، در بن‌بست گرفتار شده‌اند. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران (آب و نیرو) به تعهدات خود برای احداث راه‌های روستایی که در اثر عملیات سدسازی تخریب شده و به زیر آب رفته‌اند عمل نکرده و در عوض، با قرار دادن یدک‌کش، اقدام به جابجایی مینی بوس‌های حامل مسافر می‌نماید. ازسوی استاندار خوزستان یک روز عزای عمومی در ایذه اعلام شد این حادثه واکنش شدید نمایندگان مجلس را در پی داشت. حجت اله درویش پور نماینده مردم ایذه و باغملک از بی‌توجهی وزارت نیرو به اخطارها انتقاد و وزارت نیرو را مقصر حادثه دانست هیچ دستگاهی مسولیت این حادثه را بر عهده نگرفت و حاضر به عذر خواهی از مردم داغدیده نشد. حتی استاندار خوزستان به ایذه نرفت. پس از تناقض گویی‌های آشکار سرانجام سازمان آب و برق خوزستان راننده مینی بوس روستا را مقصر حادثه اعلام کرد. اما مسئولان انتظامی علت حادثه را «واژگونی لنج» اعلام کردند. رئیس قوه قضاییه ایران روز شنبه، ۱۲ مرداد غلامحسین محسنی اژه‌ای، دادستان کل کشور را مأمور تحقیق دربارهٔ حادثه کرد. کمال موسوی، امام جمعه ایذه در خطبه‌های نماز جمعه ۱۱ مرداد به شدت از انجام نشدن وعده مسئولان انتقاد کرد و گفت به ایذه و مردم ایذه خیانت شد و مسئولین با بی‌توجهی و بی‌مسئولیتی به ایذه خیانت کردند. همچنین وی گفت :.
قلعه ابدال خان
قلعه ابدال خان که متأسفانه اویل انقلاب اسلامی به دلیل کدورت مسولین وقت کمیته انقلاب اسلامی، با تحت فشار قرار دادن بخشدار اقدام به تخریب قلعه ابدال خان نموده‌اند همچنین می توان به کاروانسرای دهدز که یادگار ساسانیان است اشاره کرد
آثار بجا مانده از قلعه در منطقه کنونی داوودی‌ها (کوی سعدی کنونی) وجود دارد.
http://shora.ahvaz.ir/اعضای-شورا
چَمران شهری در بخش مرکزی شهرستان ماهشهر از توابع استان خوزستان است که در مجاورت رودخانه جراحی قرار گرفته‌است.
عمده مردم این شهر از نیروهای پتروشیمی هستند که در بخش‌های مهم این شهر می‌توان به فاز ۱، فاز ۲، کوی عمار(تنیده)، کوی یاسر(ماستیک)، کمپ خیام و شهرک بعثت زندگی می کنند. از مناطق دیدنی این شهر می‌توان به پارک ارم اشاره کرد که دارای فضاهای سیاحتی زیادی از جمله دریاچه، اماکن قایقرانی، باغ پرندگان، فضای مخصوص بازی برای کودکان و فضای سبز مناسب می‌باشد.وزارت نفت، پرواز بر فراز دریاچه نمک، بازدید: دسامبر ۲۰۰۸.
سردشت زیدون شهری از توابع شهرستان بهبهان در جنوب غرب ایران است که در استان خوزستان واقع شده است.
مردم این شهر به گویش لری تکلم می کنند
مردم این شهر از لرهای لیراوی ایل کرایی ،آقاجری، قنواتی و... میباشند.
مقاومت شهری است در استان خوزستان. این شهر در بخش مرکزی شهرستان خرمشهر قرار گرفته‌است .
رُفَیِّع شهری در بخش نیسان شهرستان هویزه استان خوزستان ایران است.
این شهر غربی ترین نقطه استان خوزستان از لحاظ مختصات جغرافیایی است.
این شهر در۲۵ کیلومتری غرب هویزه و ۵۰ کیلومتری جنوب غرب سوسنگرد، مرکز شهرستان دشت آزادگان و در نوار مرزی واقع است. فاصله رفیع از تالاب هورالعظیم حدود سه کیلومتر است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۳٬۷۹۷ نفر (در ۱٬۰۰۶ خانوار) بوده‌است.
همه ساکنان این شهر از مردم عرب و شیعه خوزستان می‌باشند. لهجه مردم همانند لهجه استان‌های جنوبی عراق مثل بصره و عماره و ناصریه است. طایفه های بزرگ ساکن این شهر «سُواری» و «سواعد» و... هستند.
وضع نامناسب اقتصادی مردم این منطقه هر روز بر دامنه پدیده مهاجرت می‌افزاید. در گذشته نه چندان دور این ش‍هر به دلیل داشتن امکانات و منابع سرش‍ار و غنی از قبیل اراضی کش‍اورزی، دامداری، دامپروری، تالاب هورالعظیم صید و صیادی از مهمترین مراکز اقتصادی دشت آزادگان بود به نحوی که از نظر کار هیچگونه مش‍کلی در این منطقه احساس نمی‌شد.
این شهر از نظر تولیدات محصولات کش‍اورزی، لبنی مواد پروتئینی نه تنه‍ا خودکفا بود بلکه مقدار قابل توج‍ه‍ی به ش‍هرستانه‍ای دیگر صادر می‌کرد. اما با شروع جنگ ایران و عراق و هج‍وم نیروه‍ای عراقی ساکنان این ش‍هر مج‍بور به ترک خانه و کاش‍انه خود شدند. حدود ۶۰ درصد جوانان شهر رفیع از توابع دشت آزادگان بیکار هستند. اولین مسجدی که در این شهر بنا شد توسط علامه آیت‌الله شیخ علی کرمی فرزند آیت‌الله شیخ محمد طه کرمی حویزی و برادر مرجع تشیع آیت‌الله العظمی شیخ محمد کرمی حویزی می‌باشد.
هَفْتْکِل () شهری در استان خوزستان و مرکز شهرستان هفتکل است که با کشف نفت در تاریخ ۱۳ اردیبهشت ۱۳۰۶ خورشیدی، دومین شهر نفتی ایران لقب گرفت.تاریخچهٔ هفتکل / پایگاه اطلاع‌رسانی شهرستان هفتکل این شهر در سال ۱۳۹۵، ۱۵٬۸۰۲ نفر جمعیت داشته است. میدان نفتی هفتکل در محدوده این شهر قرار دارد.
دشت طوف سفید صدها سال محل قشلاق بختیاری‌ها بود و در زمان حکومت صمصام‌السلطنه بختیاری، طایفهٔ لرکی از ایل قشقایی در دشت طوف سفید ساکن شده و به کار دامپروری پرداختند اما همواره از دست اشرار آسایش نداشتند؛ در یکی از این دستبردها، اشرار تعدادی از احشام گله داران را به سرقت برده و باعث ترس زنان و کودکان شدند. سواران قشقایی به تعقیب سارقین پرداخته و هفت نفر از آن‌ها را کشته و برای ایجاد ترس دیگر اشرار، بر بلندای تپه‌ای، هفت سنگ نشانده (کل) به بلندای قد انسان برافراشتند و از آن به بعد آن تپه و نواحی اطراف آن را هفتاکل نام نهادند و به مرور زمان نام هفتاکل و هفت کل به جای طوف سفید به کار برده شد.
از لحاظ جغرافیایی تقریباً در مرکز استان خوزستان قرار دارد. این شهر تا اهواز مرکز استان خوزستان ۹۰ کیلومتر، تا رامهرمز ۳۵ کیلومتر تا باغملک ۳۹ کیلومتر تا مسجد سلیمان ۸۰ کیلومتر، تا ایذه ۸۵ کیلومتر و تا شوشتر نیز ۱۰۰ کیلومتر فاصله دارد. محور اهواز، هفتکل، باغملک، ایذه به شهر کرد، اصلی‌ترین محور ارتباطی استان خوزستان به استان‌های چهارمحال و بختیاری و اصفهان محسوب می‌شود.
آب و هوای هفتکل گرم و نیمه مرطوب است که بیشینه دمای هوا در تابستان به ۴۸ درجه بالای صفر و کمینه دمای هوا در زمستان به ۲ درجه زیر صفر می‌رسد. میزان متوسط بارندگی سالانه حدود ۳۸۰ میلی‌متر است.انجمن گردشگری ماجراجو / خوزستان - هفتگل
پوشش گیاهی منطقه معمولاًعلفزارهای فصلی و دارای بوته‌های کَنگر، کتیرا، پونه، سیر کوهی، خارشتر و درختان انار، برهان، کنار و نخلهای پراکنده‌است.
جانوران و پرندگانی همچون؛ پلنگ، مار، خرس، روباه، شغال، سوسمار، قوچ، گرگ، کفتار، گراز، بز کوهی، کبک، تیهو، لک لک و شاهین در منطقه یافت می‌شوند؛ ولی در گذشته جانورانی چون یوزپلنگ، و آهو نیز یافت می‌شد.گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۳۱
مردم شهر هفتکل اکثریت از ایل بختیاری و بخشی قشقایی هستند و به اکثریت به زبان لری بختیاری و گروهی به ترکی قشقایی سخن می گویند‌.https://jazebeha.com/1398/04/%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%81%D8%AA%DA%A9%D9%84/https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/248بختیاری ها علاوه بر شهر هفتکل در بیشتر روستاهای شهرستان هفتکل نیز ساکن اند.
کنسرسیوم نفتی دارسی در حدود سال ۱۳۰۶ خورشیدی در این شهر ساختمان‌های بسیاری را برای کارشناسان انگلیسی و کارگران بومی خود بنا نهاد. در بافت این منازل مسکونی ساختمان‌های آموزشی، سینما، باشگاه، استخر، درمانگاه و بیمارستان و آتش‌نشانی پیش‌بینی شد.خبرگزاری ایسنا خوزستان/یک اداره میراث فرهنگی برای دو شهرستان کافی نیست هفتکل در آن دوران عروس شهرهای خوزستان خوانده می‌شد. اما شهرداری هفتکل تا سال ۱۳۴۶ تشکیل نشد. بخشداری هفتکل در سال ۱۳۱۰ تشکیل شد.وبگاه دسترسی / کی میدونه هفتکل کجاست؟
طبق آمار سال ۱۳۵۵، جمعیت هفتکل در حدود ۱۲۰۰۰ نفر بوده‌است. این شهر دارای ۵۵۰ دستگاه خانهٔ کارگری، ۱۲۰ دستگاه کارمندی، سه باشگاه، سه استخر شنای مدرن، دو دبیرستان، و سیزده دبستان بوده و تعداد دانش آموزان مشغول به تحصیل آن ۳۷۰۰ نفر بوده‌است و ادارات دولتی آن شامل: بخشداری، اداره پست، دارایی، آمار، آموزش و پرورش و کلانتری بوده‌است و تعداد کارکنان دولت در آن سال، ۱۵۶ نفر بوده‌است. همچنین، شهر دارای یک فرودگاه نیز بوده‌است.گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۲۹
هم‌اکنون این شهر دارای ۲۴ دبستان، ۲۲ مدرسه راهنمایی، ۱۶ هنرستان و ۲ دبیرستان می‌باشد که تعداد ۶۷۰۰ نفر دانش آموز در آن مشغول تحصیل‌اند.گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۳۷
متاسفانه در اواخر دهه ۹۰ شمسی شهردار جدید هفتکل با همکاری ارگان های معلوم الحال جهت از بین بردن حافظه تاریخی هفتکل نماد هفتاکل را تخریب و با نماد های بی هویت جایگزین کردند
در روز سوم شهریور ۱۳۲۰ (۲۵ اوت ۱۹۴۱)نیروهای انگلیس و شوروی (متفقین) علی‌رغم اعلام بی‌طرفی کامل ایران در جنگ جهانی دوم، ورود به ایران را آغاز کردند و انگلیس با تنها پنج هزار سرباز توانست خاک ایران را به اشغال درآوردتاریخ ایرانیان در این روز، نوشیروان کیهانی زاده. روز ۳ شهریور اهمیت منطقهٔ نفت خیز هفتکل و اتکای اقتصادی - نظامی دولت انگلیس به استخراج نفت آن، پای نیروهای انگلیسی را به شهر کشاند. انگلیسی‌ها، چاه شماره ۲۰ هفتکل را Golden Well می‌نامیدند، چون ۲۰ هزار بشکه نفت از آن، موتور محرکهٔ خودروهای نظامی شان را تأمین می‌کرد.گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۳۰
در برابر تهاجم متفقین بسیاری از فرماندهان لشکرها، راه فرار را در پیش گرفتند و کوچک‌ترین مقاومتی نشان ندادند. فقط در جنوب و غرب لشکرهای، خوزستان و کرمانشاه تا حدودی مقاومت کردند.پایگاه خبری مسجدسلیمان