moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
حمام حاج آقا تراب یا حمام دوقلو که در محله علی‌آباد و بافت قدیمی شهر نهاوند قرار دارد، نمادی از هنر ایرانی اسلامی است که در سال ۱۲۳۰ و در زمان ناصرالدین شاه قاجار بنا نهاده شده و گردشگران از این بنا بازدید می‌کنند. در سر در ورودی این بنا، کتیبه‌ای نصب شده که نام بانی حمام و تاریخ ساخت آن را، سال ۱۲۳۰ هجری شمسی در زمان ناصرالدین شاه قاجار بیان می‌کند ولی به سبک دوران صفویه ساخته شده است.
فضای حمام شامل بینه و میان در و گرم خانه است. تقریباً تمامی گرمابه‌ها از چنین نقشه‌ای پیروی می‌کنند در حمام حاج آقا تراب مسیر دسترسی به سه مرحله یاد شده به شیوه خاصی انجام گرفته است. به این ترتیب هر فضای آن به وسیله راهرو و هشتی از فضای دیگر متمایز شده است تا دما و رطوبت هر فضا نسبت به فضای مجاور تنظیم گردد. به این طریق پیشینیان می‌توانستند از بیماری و ناراحتی افراد به دلیل ورود به فضای گرم و خروج ناگهانی به فضای سرد تا حد زیادی بکاهند. بینه حمام به شکل چهار گوش ساخته شده و در اطراف بینه سکوهای نشیمن و رخت کن و در زیر سکوها حفره‌های جای کفش تعبیه شده است.
در بالای سقف گنبدی شکل حمام انواع نور گیرها قرار دارد. ارتباط بینه با گرم خانه از طریق میان در انجام می‌شود و سرویس بهداشتی نیز در این محل قرار دارد. سیستم گرمادهی حمام شامل انبار سوخت تون (گلخن یا آتشدان) آتشدان‌ها و تیان و گربه رود و دودکش‌ها و گودالی برای جمع‌آوری خاکستر است.
علت شهرت آن به حمام به دوقلو در این است که حمام از دو قسمت تشکیل شده است دارای سردینه (حمام سرد) و گرمینه (حمام گرم) بزرگ بوده و فقط مورد استفاده رجال، اشراف و شاهزادگان قرار گرفته و قسمت دوم همان حمام که آن هم به نوبه خود دارای سردینه و گرمینه بوده (ولی در ابعاد کوچک) ویژه افراد عادی و طبقات پایین جامعه بوده است.ایراندوست، محمود (۱۳۸۱). یادی از چند بنای تاریخی نهاوند. فصل نامه فرهنگی اجتماعی اقتصادی فرهنگان. ۱۱ (۱۳۸۱): ۱۱۳–۱۱۷
خانه وقف مسجد وکیل مربوط به اواخر دوره قاجار است و در کرمان، بازار وکیل ـ کوی خزاعی ـ پلاک ۸ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این اثر در ۸ کیلومتری شهر ارکواز و بر دیوار شرقی تنگه کوچکی که روستای گل گل در دهانه آن استقرار یافته قرار دارد. این سنگ نوشته به خط میخی به زبان آشوری، بر روی نمای دیوار شرقی صخره‌ای بالاتر از روستای گل گل ملکشاهی به ابعاد ۹۰× ۱۳۵ سانتی‌متر به شکل مستطیل به‌طور عمودی نقش شده و در وسط آن پادشاه آشوری به صورت برجسته با شمشیر حمایل به ارتفاع ۱۳۵ سانتی‌متر قرار دارد. تمامی سطح کتیبه پس از صاف نمودن سطح آن به عمق سه سانتی‌متر و برجسته نشان، پیکر پادشاه با خطوط کنده کاری شده میخی پوشانده شده‌است. سطرها به وسیله یک خط افقی کنده از هم دیگر متمایز گشته‌اند. ارتفاع نقش برجسته از سطح زمین ۲۷۰ سانتی‌متر است. متن کتیبه از فتح ایلام و انقراض تمدن ایلام باستان به وسیله آشوریها حکایت می‌کند.
«به آشور و خدایان (بزرگ) که به طرفداری شاه محبوب آن‌ها ایستاده و چیره شده (بر زمین‌های دشمنانش (...) شاه جهان (...) پسر (...) آشور پدر خدایان مرا نامزد کرد برای پادشاهی در رحم مادرم (...) انلیل مرا برای تسلط بر روی زمین و مردم فرا خواند. سین و شماش با هم شگونهای مساعدی در مورد بنیاد فرمانروایی من فراهم ساختند. نبو و مردوک مرا بصیرت وسیع و فهم عمیق بخشانیدند. خدایان بزرگ از راه لطف در محفل خود مرا بر روی تخت شاهی پدرم گذاشتند. آن‌ها تسلط بر روی زمین را به من واگذار کردند. شهر (...) آن‌ها بیرون رفتند (...) روی او ستایش کارهایی که من انجام داده‌ام. من نوشتم بر روی آن من به جای نهادم این سنگ نوشته را برای ترغیب شاهان و پسران من در آینده باشد که امیری در میان شاهان پسران من که او را آشور و خدایان بزرگ برای تسلط بر روی زمین و مردم نامزد کند. این ستون و تحسین خدایان بزرگ را ببیند و باشد که به تدفین آن بپردازد و قربانیها بکند اما آنکه آن مجسمه را از جای آن بردارد آشور و خدایان بزرگ و آن عده که روی این ستون نام برده شدند با نظر خشم به او نگاه کند. باشد که به طرفداری او در یک برخورد سلاح‌ها در میدان جنگ برخیزند و باشد که آن‌ها او را راهنمایی نکنند. (...) با شد که آن‌ها هم حکم شاهی او را براندازند و باشد که آن‌ها نامش و تخمه اش را در زمین ضایع کنند"».
باغ گلشن مربوط به دوره زند - دوره قاجار است و در طبس واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این باغ باشکوه یکی از مهم‌ترین باغهای ایرانی به شمار می‌رود.
باغ گلشن به وسیله میرحسن خان سومین(شیبانی)، از سلسله خان‌هایی که به وسیله نادرشاه به حکومت طبس منصوب شدند، ساخته شده‌است. باغ گلشن، خیابان باغ گلشن، میدان مرکزی شهر تا دروازه دشتغران وقف بر خلایق است که رفت و آمد کنند و هر ده سال یکبار باید وقف نامه امیرحسنخانی نوشته و با تأیید علمای طبس برسد.
در دومین شماره بخش باغ گردی پایگاه اینترنتی دیلی تلگراف، باغ گلشن طبس در زمره باغ‌های زیبای جهان قرار گرفت. باغ گلشن در منطقه‌ای واقع شده‌است که در میان دو کویر نمک زار ایران یعنی دشت لوت و دشت کویرقرار دارد، اما کیفیت معجزه آسای آب این منطقه، آبشارها و استخرهای طبیعی زیبایی را تشکیل داده‌اند که با چمنزارهای زیبا تزیین شده‌است. احساس واحه گونه این منطقه با وجود درختان قدیمی نخل، انار و مرکبات به همراه رایحه گلهای رز و ختمی تکمیل می‌شود. باغ گلشن طبس یکی از باغ‌های نادر ایرانی است که آب جاری دایمی در آن جریان دارد. درختان میوه بسیاری در این بنای تاریخی هشت هکتاری، طبیعت بی نظیری آفریده است. در این باغ گونه‌های مختلف گیاهان سازگار با اقلیم‌های متفاوت آب و هوایی مانند درخت چنار که خاص مناطق سردسیر است در کنار خرما که فقط در مناطق گرمسیری رشد می‌کند، وجود دارد.
طراحی این باغ بر اساس نمونه چهارباغ است. معمار اولیه باغ، طبیعت سبز آن را با توجه به نوع درختان به صورت شطرنجی طراحی و کشت کرده‌است. جهانگردانی چون سون هدین سوئدی و آندره گدار فرانسوی که از طبس دیدن کرده‌اند، باغ گلشن را توصیف و از درختان خرما و مرکبات، سایه خنک نخل‌ها، نغمه زیبای آب روان جوی‌ها، چمن‌های میان دو جوی، زمزمه باد در میان درختان و فواره‌های متعدد که آب را مانند تحفه‌ای به آسمان می‌فرستند بسیار تعریف کرده‌اند. خانم گدار همسر آندره‌گدار معمار معروف فرانسوی، باغ گلشن را این چنین توصیف کرده‌است: «در این باغ حوضی بزرگ با فواره‌های متعدد وجود دارد که آب یعنی این ماده با ارزش را مانند تحفه‌ای به آسمان می‌فرستد…»
یک نکته منحصربه‌فرد در باغ گلشن که تنها در تاج محل هند مانند آن تکرار شده، این است که باغ به صورت مربع است، یعنی طول و عرض باغ با هم برابرند و خیابان‌های موازی، طول و عرض این باغ را به هم متصل می‌کنند. ساختمان سردرب باغ گلشن در زلزله ویرانگر شهریور ۵۷ طبس به کلی از بین رفت که اکنون همانند گذشته بازسازی شده‌است. باغ گلشن طبس در فصل بهار که یکی از جذاب‌ترین و دیدنی‌ترین جاذبه‌های شرق کشور و استان خراسان جنوبی به شمار می‌رود.
http://hamshahrionline.ir/news-65316.aspx
خبرگزاری میراث فرهنگی وگردشگری و صنایع دستی https://web.archive.org/web/20080920225405/http://www.chn.ir/news/?section=2&id=48074
http://www.mehrnews.com/fa/newsdetail.aspx?NewsID=1277364
کاروانسرای کوهاب یا رباط کوهاب یا کاروانسرای نطنز یا قلعه کوهاب کاروان‌سرا یا رباطی مربوط به دوره صفوی است و در نطنز، بلوار شهید بهشتی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این کاروانسرای چهار ایوانی، دارای جلوخان و سردری با کتیبه سنگی به خط ثلث است که قسمتی از آن تخریب شده‌است. این بنا از آجر، سنگ لاشه و ملات گچ نیم کوب ساخته شده‌است. کاروان‌سرای کوهاب در زمان شاه عباس اول توسط میرابوالمعالی برزرودی یکی از امرای مقرب و مجلس‌نویس شاه ساخته شد.
آرامگاه فاطمه بنت شجاع مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان ساوه، روستای نیوشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل خشتی تجن گوگه مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان لاهیجان، روستای تجن گوگه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این پل بر روی رودخانه شیمرود ساخته شده است. این پل دارای دو چشمه با طاق جناقی است و در پایه‌های میانی و جانبی آن برای بیتوته کاروانیان، اتاقک‌های کوچکی در نظر گرفته شده است.
۶۰ متر و عرض آن ۴/۲۵ و ارتفاع کلی آن بیش از ۷/۵ متر است. مصالح به کار رفته در این پل آجر، سنگ و ملات ساروج است.
روستای تجن گوکه در ۶ کیلومتری غرب شهرستان آستانه اشرفیه، قرار دارد. این پل در طول تاریخ مسیر رفت و آمد تجاری بوده است.
مسجد ورزنه (مسجد جامع ورزنه) مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه‍.ق است و در۱۰۵ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان اصفهان در شهر تاریخی ورزنه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
ایوان مسجدامام حسن مربوط به دوره صفوی است و در قم، ابتدای خیابان آذر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده اسحق مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان گرگان، بخش مرکزی، محله سر چشمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
زیارتگاه دو منبران مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در کاشان، محله پشت مشهد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه امامزاده شعیب مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار - دوره معاصر است و در سبزوار، مرکز قدیم شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد گلشن مربوط به دوره قاجار است و در گرگان، ابتدای خیابان شهید رجایی واقع شده است. بنای اصلی مسجد از دوره صفویه می‌باشد ولی در دوره قاجاریه تغییرات زیادی در آن انجام‌شده است.
این مسجد در سال‌های اخیر علی رغم ثبت تاریخی، تخریب و مسجد جدیدی با اسلوب مشابه مسجد قدیمی جایگزین آن شده است. گفته می‌شود که ایوان جنوبی مسجد به بنای اولیه مربوط است، اما ظاهر بنا نشان می‌دهد که به‌صورت کامل بازسازی و تزئین شده است.
این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنا توسط حاج امیر مولودی و حسین صفرنژاد مدیریت می‌شود.
مصلی سبزوار مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در سبزوار، خیابان خواجه نظام الملک (شهدا) واقع شده این بنای آجری مصلی شهر در قرون گذشته بوده‌است که جهت برگزاری نمازهای جمعه و اعیاد مورد استفاده قرار می‌گرفته و مشتمل بر چهار طاقی اصلی (فضای مرکزی)، با گنبدی بر فراز آن و ایوانی بزرگ است. عناصر معماری طرفین ایوان به صورت برج‌های نیم استوانه‌ای نقش پشتیبان پایه‌های طرفین ایوان و جلوگیری از رانش دیوارهای این قسمت را داشته‌اند فضای معماری چهار طاقی انتهای ایوان دارای گنبدی بلند است که به وسیلهٔ آجرهای خفته- راسته پوشش یافته‌است. اگر چه برخی از صاحب نظران بنای مصلی را به دوره سربداریه نسبت می‌دهند اما شیوه ساختمانی آن قابل مقایسه با معماری دوره صفویه است؛ و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. عده‌ای از سربداران در دفن شده‌اند.
بخشی ازبرج و باروی کاشان مربوط به دوره سلجوقیان است و در کاشان، محدوده شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه بی‌بی شاه زینب مربوط به دوره صفوی است و در ۳۰ کیومتری کاشان در فاصله راه قم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تکیه و بقعه طاهر و منصور مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، محله طاهر و منصور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مدرسه علیا و مدرسه حبیبیه فردوس مربوط به سدهٔ ۱۰ ه.ق است و در جنوب شرق فردوس، محوطه تون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه صائب مربوط به دوره پهلوی است و در اصفهان، خیابان بهشتی، خیابان صائب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
صائب تبریزی یکی از شعرای معروف قرن یازدهم هجری است که نسبش به شمس تبریزی، مرشد و مراد مولوی می‌رسد. سنگ قبر او تاریخ ۱۰۸۷ ه‍.ق را بر خود دارد.
بنای موزه یادبود سوم اسفند مربوط به دوره سلجوقیان - دوره صفوی است و در شهرستان قزوین روستای آقابابا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاخ فرح‌آباد ساختمانی متعلق به دوره قاجار در دوشان‌تپه تهران، انتهای خیابان پیروزی (فرح‌آباد پیشین) جای گرفته است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این کاخ گاهی با قصر فیروزه که از بین رفته است، اشتباه گرفته می‌شود.
به دستور مظفرالدین شاه قاجار ساخت کاخ سلطنتی فرح‌آباد در سال ۱۲۸۱ خورشیدی (۱۳۲۰ ه‍. ق)، در دهکده فرح‌آباد، در شرق تهران آغاز شد و در سال ۱۲۸۳ خورشیدی (۱۳۲۲ ه‍. ق) به پایان رسید. این کاخ که با الگو گرفتن از طرح کاخ تروکادرو پاریس، به شکل نیم‌دایره و با چند ردیف ایوان‌های روباز دورتادور ساختمان ساخته شد. گنبد فیروزه‌ای بر سقف کاخ ساخته شد.
باغ و کاخ از سه بخش گوناگون شکل گرفته است: محوطه نخست جایگاه اقامت کارکنان کاخ به همراه یک اصطبل آجری، یک باغ کوچک و سرانجام بخش سوم یک باغ و استخر بسیار بزرگ است. در هر طبقه کاخ نیز یک اتاق مرکزی و چند اتاق پیرامونی وجود دارد. در طراحی باغ قرینه‌سازی در نظر گرفته نشده است و به نیمه خاوری آن بیش از نیمه باختری پرداخته شده است. معماری کاخ سراسر اروپایی است.
پس از مظفرالدین شاه، تا دوره سلطنت احمد شاه توجهی به کاخ نشد و در دوره او بود که کاخ به رونق گذشته بازگشت و عمارت اندرونی به آن افزوده شد. در دوره پهلوی نیز، رضا شاه اهمیتی به این کاخ نداد، و در دوره محمدرضا شاه بود که کاخ بازسازی و دگرگون شد. سپس در پیرامون و دامنه‌های سرسبز آن منطقه خانه‌های ویلایی اشرافی ساخته شد.
بعد از انقلاب ایران، این منطقه به سپاه پاسداران تعلق یافت و کاربری نظامی پیدا کرد. پس از چند سال این کاخ به موزه نیروی دریایی سپاه پاسداران تبدیل شد، اما اجازه بازدید همگانی از آن داده نمی‌شود.
این کاخ به اشتباه «قصرفیروزه» معرفی شده است. در صورتی که «قصرفیروزه» به دستور ناصرالدین شاه قاجار و توسط مهندس میرزامهدی خان شقاقی معروف به ممتحن الدوله ساخته شده و امروزه اثری از آن ساختمان وجود ندارد و به صورت کلی تخریب شده است.
خانه شوریروستای شیرازی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، کوچه هفت پیچ، منشعب از بازارچه حاج زینل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منطقه سیراف مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بندر سیراف (طاهری) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده محمدصانع ومحمداسماعیل مربوط به دوره زند - دوره قاجار است و در شهرستان کاشان، بخش قمصر، روستای ازوله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه قلعه جلالی و یخچال‌های مجاور مربوط به دوره سلجوقیان است و در کاشان، محدوده شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
بقعه امامزاده محمد اوسط مربوط به دوره صفوی - دوره زند است و در شهرستان کاشان، روستای جوشقان استرک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام سلطان امیراحمد مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، خیابان علوی ـ کوچه سلطان امیر احمد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این حمام یکی از لوکیشن های سریال قبله عالم (مجموعه نمایش خانگی) بوده است .
مجموعه باباولی مربوط به سدهٔ ۱۳ ه.ق است و در کاشان، امتداد گذر بابا ولی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منطقه پیک مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زرندیه، بخش مرکزی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منطقه مشکین تپه (تپه سنگی) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در زرندیه، جنوب غربی ایستگاه راه آهن شهرپرندک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منطقه عبدالله آباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام تا سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در زرندیه، شهر مامونیه، انتهای خیابان مفتح واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آثار روستای سید حسین مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان کازرون، غرب نقوش برجسته تنگ چوگان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
یاستی قلعه (یاسدی قلعه) مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان ماه‌نشان روستای یاستی قلعه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کاخداد (منزلگاه پنجم راه شاهی) مربوط به دوره هخامنشی است و در شهرستان ممسنی، روستای گچکران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع فرخ شهر، مربوط به اواخر دوره صفوی است و در فرخشهر، مرکز شهر واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
یخچال خلیلی مربوط به دوره معاصر بود و در تهران، خیابان ۱۷ شهریور، اتوبان شهید محلاتی، ایستگاه ورزشگاه آیت‌الله سعیدی (درخشان سابق یا خلیلی) واقع شده بود. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود.
یخچال خلیلی در اوایل دههٔ ۱۳۶۰ از فهرست آثار ملی خارج و به منظور ایجاد فضای سبز به طور کلی منهدم شد. امروزه به جای آن ورزشگاه آیت‌الله سعیدی ساخته شده است.
تپه عباسلو مربوط به هزاره ۴ و ۳ قبل از میلاد است و در شهرستان ساوه، بخش مرکزی، روستای بندچای واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در سال ۱۳۷۲ با بستن سد بر روی رود خانه قره چای که به سد ساوه معروف است متأسفانه این منطقه بدون کاوش‌های باستانی به زیر اب رفته و در طی سال‌های اخیر با افت اب رود خانه قره چای چندین بار توسط افراد سودجو برای غارت اموال ان اقدام شده ولی به خاطر گل لای متراکم روی ان فعلاً کاری از پیش نبرده‌اند محیط این منطقه شبیه دلتا ست که نوک ان به سمت کوه وکف قاعده ان به سمت رود خانه است که نشان دهنده قلعه‌ای در این منطقه بوده و با طغیان رودخانه از بین رفته وروستا به سمت غربی این منطقه جابجا شده این روستا نیز با بستن سد نیز جابجا شده‌است
منطقه گزنگ صدرآباد مربوط به هزاره ۵ قبل از میلاد تا دوره ساسانیان است و در شهرستان زرندیه، بین روستاهای صدرآباد و خان آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانهٔ مستوفی‌الممالک مربوط به اواخر دوره قاجار است و در محله سنگلج تهران، گذر مستوفی واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. بانی این خانه حسن مستوفی‌الممالک نخست‌وزیر مشهور پس از مشروطیت بوده که آنرا در زمین‌های پدری خود بنا کرد. پس از انقلاب این بنا به مالکیت شرکت پست درآمد و از نوادگان مستوفی‌الملک خریداری شد. این بنا لوکیشن فیلم‌های متعددی از جمله سلطان صاحبقران، عروسی خوبان، دلشدگان، خوب بد جلف و شهرزاد بوده است. اکنون این خانه به صورت نیمه‌متروک درآمده و قرار بر مرمت آن است. اتاق پروانهٔ این خانه از نمونه‌های کم‌نظیر در تهران است. به گزارش همشهری قرار است، عمارت مستوفی‌الممالک با همکاری سازمان نوسازی شهرداری تهران مرمت و احیا شود. https://www.hamshahrionline.ir/news/564964/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86
کاروانسرای شاه عباسی آهوان مربوط به دوره صفوی است و در ۳۶ کیلومتری سمنان، در مسیر جاده سمنان به دامغان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، دو کاروانسرای سنگی و آجری آهوان به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
حمام مهدی قلی بیگ مربوط به دوره صفویه است و در مشهد، ابتدای بازار بزرگ، جنب مسجد شاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
در شهر مشهد و در راسته بازار بزرگ و نزدیک به مسجد هفتاد و دو تن امروزی فضای حمام قدیمی مهدی قلی بیگ بنای یکی از امرای تیموری معروف به مسجد قرار دارد که به سال ۱۰۲۷ قمری ساخته شده‌است. این حمام مجموعه‌ای از فضاهای متعدد بوده و بزرگترین و زیباترین بخش آن بخش بینه حمام با هشت ستون و تزئینات نقاشی است.
این بنا وقف آستان قدس رضوی گردید که پس از مرمت و بازسازی در سال ۱۳۸۵ شمسی به موزه مردم‌شناسی تغییر کاربری داد. در این موزه اشیایی از قبیل لوازم مورد نیاز در حمام‌های قدیمی، انواع سماورهای ذغالی، قندیل، ظروف مختلف، آبخوری، بخش نمایشگاه عکس قدیم و مردم‌شناسی به نمایش درآمده
فیلمی دربارهٔ حمام در سال ۱۳۸۹ به کارگردانی علی حسن‌زاده ساخته شده‌است.
5. جاهای دیدنی مشهد
کاروانسرای ده‌ملا مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان شاهرود، بخش مرکزی، روستای ده‌ملا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مقبره پیر پالان دوز مربوط به دوره صفوی ـ دوره معاصر است و در مشهد، جنب دور برگردان خیابان نواب صفوی، ضلع شرقی حرم امام رضا (ع) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این مقبره متعلق به محمد عارف عباسی، از عرفای بزرگ قرن دهم هجری و قطب سلسله ذهبیه است. بنای مزبور چهار ضلعی بوده و دارای گنبد پیازی شکل و ایوان آجری زیبا است. در داخل بقعه بر سقف‌ها بقایای نقاشی‌هایی از دوران صفویه وجود دارد. بنا با کاشی‌های ساده فیروزه‌ای رنگ تزئین شده است. تاریخ ساخت بنا مربوط به سال ۹۸۵ قمری می‌باشد.
خانه کبیری مربوط به اواخر دوره زند است و در خوی، خیابان آیت ا طالقانی، کوچه امیر، بن‌بست اخوان، پ۳ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنا در دو طبقه ساخته شده است اولین طبقه آن تزئینات چندانی ندارد و فقط در تالار آن گچ بری هایی به چشم میخورد اما طبقه دیگر بنا که از قسمت های مهم و قابل توجه است با نقاشی های بسیار زیبا از گل و بوته تزئین شده و دارای یک پنجره بزرگ مشبکی یا به اصطلاح ارسی با شیشه های رنگی است که نمای بسیار زیبایی به خانه داده است. سفره خانه ای نیز در حیاط موزه کبیری برای پذیرای از بازدید کنندگان وجود دارد.
قم تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در روستای دشت، در شهرستان جاجرم خراسان شمالی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه حاجی پیر مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زنجان، روستای حبش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه منجیق لیغ مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان خدابنده، روستای چنگوری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه گبری (گودر قلعه سی) مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در قزوین، حومه شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه باشی مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان ابهر، روستای الکریز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه قالایاله (قلعه کیوان) مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان خدابنده، روستای قره قوش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه زندان وسط مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان خدابنده، روستای سجاس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
داشلی تپه (اشی تپه) مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان زنجان، روستای مهرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کلیسا مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان زنجان، روستای قیطول واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه رجب کتی مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بابل، میر بازار، ۱۲ کیلومتری جاده آسفالته بابل به بابلسر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه ابوالحسن کلا مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بابل، بخش مرکزی، روستای ابوالحسن کلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه کتی ابوالحسن کلا مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بابل، بخش مرکزی، روستای ابوالحسن کلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
پل محمدحسن‌خان پلی قدیمی است که از روی رودخانه بابلرود در شهر بابل می‌گذرد. این پل از آثار دوره قاجار است که به جای پل قدیمی‌تری ساخته شده‌است. به نوشته "تاریخ بیهقی"، در دوره غزنوی در این محل پلی چوبی وجود داشته‌است، که به نوشته "تاریخ طبرستان ابن اسفندیار"، بعدها به دستور نصیرالدوله شاه غازی (۵۵۸-۵۳۶ هجی قمری) «زر به خروارها ریخته شد و پارو در میان زد و … پلی از خشت و آهک بنا کردند».
این پل در ۲ کیلومتری مرکز شهر بابل و در جنوب قرار دارد و اطراف آن متشکل از ۵ محله شامل شهرک شهید چمران، شهرک فرهنگیان، محله سرپل محمدحسن‌خان بخش دو و سه و محله سرپل محمدحسن‌خان بخش مرکزی است.
در اوایل حکمرانی کریم‌خان زند، به سال ۱۱۴۶، محمدحسن‌خان قاجار پدر آغامحمدخان قاجار، که شهر "بارفروش" (شهر بابل فعلی) و سایر نقاط مازندران را تصرف کرده و در جنگ بر کریم‌خان زند پیروز شده‌بود به پاس قدردانی از مردم بابل،همشهری آنلاین: پل تاریخی محمدحسن‌خان بابل، حلبی‌آباد شده‌است با صرف هزینه ۱۲۰۰۰ تومانپل محمد حسن خان بابل چشم انتظار مهربانی - روزنامه کیهان - خبر فارسی بر روی رودخانه بابل پل بزرگی احداث کرد که تا امروز باقی مانده و به پل محمدحسن‌خان معروف است. این پل دارای هفت چشمه (طاق) اصلی و دو چشمه فرعی است که ارتفاع آن از بستر رودخانه ۱۱ متر است. این پل با طول ۱۴۰ متر و عرض ۶ متر، یکی از پل‌های مهم استان از نظر مسائل اقتصادی و ارتباطی به‌شمار می‌آید.پل محمدحسن خان، بابل
تا سال ۱۳۴۳ارتباط بابل و آمل از طریق همین پل ممکن بود تا اینکه در همین سال راه جدیدی که از سوی غرب شهر آغاز می‌شد ساخته شد، اما با این که سالیان زیادی از قدمت این پل می‌گذرد کماکان پابر جاست و ماشین‌های سنگین از آن عبور می‌کنند، که این امر با خود انتقادهایی را هم به دلیل صدماتی که می‌تواند به این اثر ملی وارد کند به همراه داشته‌است. هم اکنون از این پل هیچ ماشینی عبور نمی کند و با ساخت مجسمه هایی به یاد قدیم و عبور اسب ها از این به بعد این مکان تنها محل پیاده رو شده است و حتی عبور ماشین های سنگین از زیر ان نیز ممنوع است. بیچاره محمد حسن خان!محمد حسن خان خسته استپایگاه خبری میراث فرهنگی ایران بزرگ - تردد وسایل نقلیه استحکام پل محمدحسن خان را با خطر مواجه کرده‌است
به همین منظور و به دلیل قابلیت عبور تنها یک باند سواره‌رو و ترافیک سنگین بر روی پل محمدحسن‌خان و به دلیل حجم ترافیک سنگین در محور قدیم بابل به آمل چندی پیش معاونت ساخت و توسعه راه‌های وزارت راه و ترابری تصمیم به ایجاد پلی بتنی یک‌طرفه در کنار پل قدیمی موجود گرفت، که اکنون در حال استفاده می‌باشد.
این پل بزرگ‌ترین راه ارتباطی بخش‌های گتاب، بندپی شرقی و بندپی غربی شهرستان بابل نیز می‌باشد. این پل پیش از این یک‌بار به وسیلهٔ رضاشاه پهلوی مرمت شده‌است. یکی از موارد شاخص این پل معماری صفوی بنا و استفاده از سفیده تخم‌مرغ (البته به گفته برخی زرده تخم‌مرغ و ساروج) در ساخت آن است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این پل در اسفند۱۳۹۴ روز منتهی به سال جدید یعنی سال۱۳۹۵ افتتاح رسمی شد و در حال حاضر رفت آمد خودروها از روی این پل متوقف شده‌است و با تلاش شهرداری بابل امکاناتی برای بازدید عموم از این پل فراهم شده‌است؛ که البته با آمدن باران شدید مجبور به برداشتن داربست‌ها شدند
این پل در نزدیکی منزل رقیه حسینی همسر محمد نجفی که دارای دو فرزند به نام های شهاب و نگار است
بقعه امامزاده سید علی کیا سلطان مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان نوشهر، روستای سیدعلی کیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ازنوادگان معروف ایشان می توان به سید میرشهاب الدین کیائی که دارای اشعار وتالیفات متعدد می باشد نوه بزرگواردیگر ایشان سید شهرام کیایی بوده که در باب عرفان و ادب تالیفات فراوانی دارد که در دانشگاه های معتبر تدریس می گردد
تپه شال‌کتی قراخیل مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قائم شهر، بخش مرکزی، روستای قراخیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه عیسی کتی مربوط به هزاره اول - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بابل، میر بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه محمد علی کتی مربوط به هزاره اول - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بابل، میر بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دین‌کتی باوند جنید مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قائم شهر، بخش مرکزی، روستای جنید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه احمد کتی مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در جاده بابل به بابلسر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه عبدالله کتی مربوط به هزاره اول - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در ۱۲ کیلومتری شمال بابل، برسر راه بابل به میر بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه علی جان کتی مربوط به هزاره اول - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بابل، میر بازار، ۱۱ کیلومتری بابل، جاده بابل به بابلسر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه پایین دین کتی رمنت مربوط به هزاره اول - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بابل، بخش مرکزی، روستای رمنت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دین کتی ملا محله مربوط به هزاره اول - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بابل، بخش گتاب، روستای ملا محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه کتی بالا احمد کلا مربوط به هزاره اول - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بابلسر، روستای بالا احمد کلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه کوتر دین مربوط به هزاره اول - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بابل، روستای کوتردین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چماز کتی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در بابل، ۱۲ کیلومتری شمال بابل به میر بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه امامزاده کتی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان قائم شهر، روستای جنید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دین‌کتی قراخیل مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان قائم شهر، بخش مرکزی، روستای قراخیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب انبارهای بنارویه مربوط به دوره صفوی است و در لار، محدوده شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منزل رحیم یداللهی فارسانی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان ابن سینا، کوچه صرافها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. متأسفانه در سالهای اخیر تمام جزئیات و آینه‌ها در این ساختمان به سرقت رفته‌است و الان به یک مخروبه تبدیل شده‌است.
چهار طاقی عقدا (ساباط) مربوط به اواخر دوره صفوی است و در شهرستان اردکان، روستای عقدا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه شاه رکن الدین مربوط به سدهٔ ۱۲ ه‍.ق است و در دزفول، محله شاه رکن الدین ـمرکز محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.ميراث فرهنگى و جنگ تحميلىتاريخ شهرهاى ايران
مسجد جامع میبد و گنبد امام‌حسن مربوط به سده‌های میانی دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در مرکز شهر میبد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های خرم‌آباد مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ساوجبلاغ، بخش مرکزی، روستای خرم‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قبرستان مربوط به پیش از اسلام - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مانه و سملقان، روستای مهمانک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ایشک تپه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بجنورد، دره قزلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شماره یک آغربلاغ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در مانه و سملقان، حاشیه روستا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گلور مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان مانه و سملقان، شرق حصه گاه کیکانلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گنبد چهارسوق مربوط به دوره صفوی است و در ساوه، خیابان سلمان ساوجی واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنا در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۸۶ به مناسب روز جهانی صنایع دستی به عنوان موزه مردم‌شناسی شهرستان ساوه مورد بهره‌برداری قرار گرفت. در این موزه اشیایی همچون کتب خطی و دست‌نویس، انواع قفل‌های قدیمی، ظروف مسی و سفالی، سکه و اسناد خطی و سنگ قبرهایی مربوط به دوره قاجار به نمایش درآمده است.
بنای باغ مزار مربوط به سدهٔ ۷ ه.ق است و در گرمه، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه خزینه مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بجنورد، روستای ختاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه خان مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان مانه و سملقان، غرب آش خانه روستای قلعه خان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه غلامعلی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان مانه و سملقان، روستای نادرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
غریب تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان مانه و سملقان، غرب پیش قلعه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های منجق لی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - دوره ایلخانی است و در شهرستان بجنورد، ۳۰ کیلومتری شمال شرق شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه پهلو آسیاب مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد است و در شهرستان مانه و سملقان، جنوب اینچه، دره قزلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه امامزاده ابوالقاسم در شهرستان فلاورجان، روستای سحر فیروزان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برج شرقی خرقان مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای حصار ارمنی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برج غربی خرقان مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای حصار ارمنی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع استهبان مربوط به دوره صفوی است و در استهبان، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای سنگی محمدآباد مربوط به دوره سلجوقی است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، روستای محمدآباد واقع شده است. این کاروانسرا مساحتی چند هکتاری دارد و یکی از بزرگترین کاروانسراهای ایران است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۳۸ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این کاروانسرا در نزدیکی قلعه گلی محمدآباد یک قعله تاریخی که قدمتشان به بیش از دو هزار سال قبل یعنی دوره اشكاني بر می گردد.
این دو اثر بزرگ از مهمترین آثار ملی ایران هستند.
بازار نائین مربوط به دوره تیموریان است و در نائین، حد فاصل دروازه چهل دختران واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۱۵۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بازار تاریخی نایین روزگاری مرکز تجاری این شهر بوده که به طول ۴۰۰ متر با ۱۷۰ باب مغازه کوچک و بزرگ در آن قرار داشته است.
مجموعه ملاوردیخان مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در قزوین، خیابان پهلوی ـ غرب خیابان مولوی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای میاندشت مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شاهرود، شرق شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کاروانسراهای میان‌دشت در دهکده میان‌دشت میامی در هفت فرسخی شرق میامی واقع است. در آنجا سه کاروانسرا وجود دارد که یکی از آنها کاروانسرای شاه عباسی و دو کاروانسرای دیگر را حسین‌خان نظام‌الدوله در دوره قاجاریه ساخته‌است.
شیوه ساخت این کاروانسراها در کتاب مطلع الشمس به گونه مشروح و پردامنه بیان شده‌است. بر پایه نوشته نویسنده کتاب در سه کاروانسرای میان‌دشت و بیرون آنها ۲۰٬۰۰۰ زائر می‌توانستند خانه نمایند. تاریخ بنای کاروانسرای میانی را ملک الشعرای صبوری پدر ملک الشعرای بهار به شعر آورده و بر سردر کاروانسرای نام برده نگاشته‌اند.
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای میاندشت به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
خانه پیرنیا (موزه مردم‌شناسی کویر) در نائین واقع است.
این اثر تاریخی که مربوط به دوران صفوی است در کنار مسجد جامع نائین قرار گرفته‌است.
خانه پیرنیا در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منجوق لغ تپه مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان ماهنشان، روستای باستی قلعه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه انصاری مربوط به دوره قاجار است و در بم، چهارراه بوعلی، کوچه انصاری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه نادری مربوط به دوره قاجار است و در بم، سه راه باغ جعفری، کنارمخابرات قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چاخ چاخ تپه مربوط به سدهٔ ۶ تا ۹ ه‍.ق است و در شهرستان زنجان، مسیر آغل بیک سفلی به روستای آغ بلاغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ارهان مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان ابهر، روستای الکریز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بابا قلعه سی مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان خدابنده، روستای چقلوی سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.همزمان با ثبت این اثر در آثار ملی به دو آن حصارهایی کشیده شد و مورد توجه قرار گرفت. بعد از انقلاب به دلیل بی توجهی مس/ولین حصارهای آهنی این قلعه سرقت شده واین قلعه به حال خود رها شد و هم‌اکنون به کوهی تبدیل شده‌است ولی باز هم آثار گرانبهایی از نظر تاریخی و ملی را درون خود جای داده است که در سال‌های گذشته بسیاری از انسان‌های کم خرد دست به حفاری برای سرقت اشیای گرانبهای این اثر زده اند
چال صورت تپه مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان زنجان، روستای شیخ جابر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه آق بلاغ مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان زنجان، روستای قلتوق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه قرخ قز مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان زنجان، روستای سعیدکندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه کیخسرو مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان خدابنده، روستای ارغون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
طالب تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ایجرود، روستای جوقین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قوچی کندی مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان زنجان، روستای چایرلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سلطان بلاغی مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان زنجان، روستای آقکند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستانهای نور علی بلاغی مربوط به هزاره سوم و ۲ قم است و در شهرستان زنجان، روستای قلتون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه آرغاجی مربوط به هزاره سوم و ۲ قم است و در شهرستان زنجان، روستای آغل بیک سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چهل‌ستون بهشهر یا باغ/کاخ شاه بهشهر که پیشینه آن به دورهٔ صفوی می‌رسد و در بهشهر، خیابان شهید هاشمی‌نژاد، ساختمان شهرداری جاگرقته شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در این باغ از شیب زمین بهره‌گیری شده‌است. جنگل و کوه‌های پیرامون، آن را زیباتر کرده‌است.
این باغ که به پارک‌ملت بهشهر نیز شهرت دارد با ابعاد ۱۷۰ متر عرض و۵۵۰ متر درازا، در سال ۱۰۲۱ق به دستور شاه عباس بزرگ طرح‌ریزی و طی چند سال احداث شده و محل بارعام و تشریفات شاه عباس بزرگ و پذیرایی مهمانان بوده‌است. این باغ دارای دو خیابان اصلی می‌باشد که محور طولی باغ با چشم‌اندازی به سوی شمال و دریا است، و در نقطه تقاطع آنها، استخر بزرگ باغ قرار دارد.
شاه عباس بزرگ نیز در همین کاخ درگذشت.
کاشی تپه مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان بیجار، روستای قزل علی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دارکین اسکندر مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان بیجار، روستای دولت یار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قبا سرخ مربوط به دوره ساسانیان - سدهٔ ۲ و ۵ ه.ق است و در شهرستان بیجار، روستای قبا سرخ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کهنه قلعه قجور مربوط به دوره ساسانیان - سدهٔ ۶ ه.ق است و در شهرستان بیجار، روستای قجور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه کهنه قلعه قجور یکی از آثار ملی ثبت شده ایران در بیجار است که قدمت آن مربوط به ساسانی ـ قرن ۶ ق می باشد و در تاریخ ۱۳۵۶/۰۷/۱۸ به شماره ثبت 1462 در مجموعه آثار تاریخی ایران ثبت شده است. نشانی این اثر ملی ثبت شده بیجار شهرستان بیجار، حاشیه جنوب غربی روستای قجور می باشد.
استان کردستان دارای جاذبه های گردشگری، باستانی و طبیعی بسیاری است که تپه کهنه قلعه قجور شهرستان بیجار یکی از آثار تاریخی و دیدنی این استان می باشد.
تپه شهرک مربوط به دوره ساسانیان -قرون اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بیجار، روستای شهرک سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قره میرک مربوط به دوره ساسانیان و دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بیجار، روستای قمیشلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه آقای آیت اللهی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان لطفعلی خان زند ـ کوچه حمام گلدسته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منزل سید محمدباقرعالم آیت اللهی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان قاآنی ـ کوچه حسینیه کردها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه حسین پاکیاری مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان قاآنی ـ کوچه کدخدا ـ پلاک ۶۵ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه عبدالحمید تولائی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان قاآنی، کوچه مقنی‌ها، پلاک ۵۱ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه دکتر لطفعلی خان معدل السلطنه مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان قاآنی ـ کوچه معدل ـ پلاک ۱۲ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه رجبعلی هوائی خانکهدانی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان احمدی ـ کوچه خانقاه احمدی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شتر گلو مربوط به دوره قاجار و خانه خاندان رضوی نعمت‌اللهی است و در ماهان، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در مرکز ساختمان شترگلو ماهان حوضخانه‌ای زیبا که با سقف بلند و گنبدی شکل و مقرنس کاری شده، قرار دارد.
شترگلو به نوعی سازه آبی سنتی گفته می‌شود که کار انتقال آب را از مکانی به مکان دیگر انجام می‌دهد، به نوعی که اگر در مسیر آب موانعی مانند جاده، رودخانه و… قرار گرفته باشد، به گونه‌ای که سطح مانع از مسیر آب پایین‌تر باشد، می‌توان با احداث شترگلو به راحتی آب را منتقل نمود. عملکرد شترگلوها به عنوان سازه‌های آبی سنتی، به نوعی شبیه به عملکرد سیفون‌های معکوس به عنوان سازه‌های آبی امروزی می‌باشد. در گذشته برای اینکه امنیت باغ‌ها و خانه‌هایی که در مسیر آب قنات‌ها و چشمه‌ها قرار داشتند تأمین شود، ورودی و خروجی آب را به گونه‌ای طراحی می‌کردند که هیچ موجود زنده‌ای نتواند وارد شود. برای این منظور در زیر دیوار خانه، کانالی به شکل زاویه منفرجه می‌ساختند تا آب از یک سمت با ارتفاع مناسبی پایین رفته و از سمت دیگر بنا به قاعده ظروف مرتبط بالا بیاید و از آنجا که شکل این کانال‌ها به گردن و گلوی شتر شباهت دارد به چنین سازه‌ای «شترگلو» می‌گفتند.
عمارت شترگلو دو قسمت شاه‌نشین و اندرونی دارد. عمارت شاه‌نشین این مجموعه روبه‌روی «حرم شاه نعمت‌الله ولی» قرار گرفته‌است. بالای عمارت شاه‌نشین دو بادگیر مرتفع و یک کلاه فرنگی قرار گرفته و سقف داخلی آن نیز با یزدی‌بندی زیبایی تزئین شده‌است. عمارت شترگلو دارای چند حیاط است، که حیاط شمالی انارستان و حیاط جنوبی نارنجستان بوده و یکی از موارد قابل توجه در این عمارت جریان دائمی آب درون بنا در سرتاسر عمارت بوده‌است. وجود درهای ارسی زیبا و حجره‌های تو در تو از دیگر موارد قابل توجه این بنای فاخر و تاریخی است.
حوض‌خانه‌ای با سقف بلند و گنبدی شکل و مقرنس‌کاری شده در مرکز ساختمان شترگلو وجود دارد. در پیرامون این حوض‌خانه علاوه بر اتاق‌ها و رواق‌هایی که به‌وسیله گچ‌بری‌های زیبا آراسته شده‌اند، دهلیزهایی به منظور هدایت جریان هوا از دو بادگیر قرینه و زیبا، پس از عبور از خنکای آبی که دایماً از یک فواره می‌جوشد و در حوض و پاشویه‌ها جاری می‌شود، به فضاهای اطرافی که به‌خاطر استراحت ساکنان خانه در روزهای گرم تابستان پیش‌بینی شده، جاسازی شده‌است. این دهلیزها یکی از هوشمندانه‌ترین جلوه‌های هنری و تدارکات خلاق مهندسان و معماران ایرانی را در مبارزه اندیشمندانه با گرمای تابستان پیرامون کویر در معرض دید مردم به نمایش گذاشته‌است.
در ساخت این عمارت از آجرهای سفالی در پوشش سقف استفاده شده و دارای شیب‌بندی مناسب و دقیق است که این امر باعث محفوظ ماندن ساختمان از نفوذ آب باران شده‌است. نگاره‌های با ارزش در گچ‌بری، مقرنس‌کاری، تارمی‌های آجری، سنگ‌فرش فضاهای داخلی
حوض‌خانه، درهای چوبی زیبا همراه با شیشه‌های شبکه‌دار و رنگی، ستون‌ها و سرستون‌های زیبا که با گچ‌بری‌های هنرمندان آراسته شده‌اند، آجرکاری‌های زیبا در نمای بیرونی، نوع مصالح به کار رفته در مسیر آب، فضای پر درخت پیرامون ساختمان و غیره وجود دارد.
پل میر بهاءالدین مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان زنجان (شهر زنجان در ابتدای جاده بیجار)، روی رودخانه زنجان رود واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این پل توسط یکی از خیرین شهر زنجان به نام حاج میر بهاءالدین در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار احداث گردیده است.
پل سردار مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان زنجان، بر روی رودخانه زنجان رود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل حاج سید محمد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان زنجان، بر روی رودخانه زنجان رود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دودی مربوط به اواسط هزاره دوم قم است و در شهرستان بیجار، روستای شریف‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه حیدر بیگ مربوط به سدهٔ ۵ الی ۱۰ ه.ق است و در شهرستان بیجار، روستای نجف آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه پیر تاج مربوط به سدهٔ ۵ تا ۷ ه.ق است و در شهرستان بیجار، روستای پیرتاج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پای تپه مربوط به سدهٔ ۵ تا ۷ ه.ق است و در شهرستان بیجار، روستای دارغیاث واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چال تپه مربوط به سدهٔ ۵ تا ۷ ه.ق است و در شهرستان بیجار، روستای پیر تاج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قراطوره مربوط به سدهٔ ۵ تا ۹ ه.ق است و در شهرستان بیجار، روستای قراطور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه لاوردی مربوط به سدهٔ ۵ تا۷ ه‍.ق است و در شهرستان بیجار، روستای قزل علی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بابا رشانی مربوط به سدهٔ ۵ و ۶ ه.ق است و در شهرستان بیجار، روستای بابا رشانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گوسوار مربوط به سدهٔ ۶ ه.ق است و در شهرستان بیجار، روستای سلامت آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سراب گرگین مربوط به هزاره اول و دوره ساسانیان است و در شهرستان بیجار، بخش کرانی، روستای گرگین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های قیداری مربوط به هزاره دوم - دوره ساسانیان است و در شهرستان بیجار، روستای گرگین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منجوق تپه گرگین مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان بیجار، روستای گرگین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چغا مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان بیجار، روستای دارغیاث واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
حسین تپه مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد است و در شهرستان بیجار، روستای گرگین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چالوتپه مربوط به هزاره ۴ و ۳ قبل از میلاد است و در شهرستان بیجار، روستای گرگین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قشلاق خانه مربوط به هزاره ۴ تا ۲ قم است و در شهرستان بیجار، روستای قشلاق خانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چهار سوق بزرگ بازار تهران مربوط به دوره زند - دوره قاجار است و در تهران، بازار چهل تن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
از شمال به چهارراه بین الحرمین به پله شیرازیها و در نهایت به خیابان پانزده خرداد می‌رسد.
از جنوب به بازار مسگرها و گذر لوطی صالح و در نهایت به خیابان مولوی می‌رسد.
از شرق به کوچه آهنگران و بازار حضرتی و در نهایت به چهارراه مولوی می‌رسد.
از غرب نیز به چهارسوق کوچک و بازار زید و بازار کفاشها و در نهایت به بازار سید ولی و خیابان خیام می‌رسد.
به چهارسوق بزرگ قلب یا نقطه مرکزی بازار هم گفته می‌شود.
خانه محتشم مربوط به دوره زند - دوره قاجار است و در شیراز، خیابان شاهپور سابق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.