moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
زُجّاجیه یا آبگینهٔ چشم مایع لزج و شفافی است که فضای پشت عدسی چشم را پر کرده‌است؛ و توسط برخی از سلول‌های شبکیه تولید می‌شود. این مادهٔ مایع 8۰ درصد حجم چشم تشکیل می‌دهد و ۹۵ درصد ترکیب آن آب و باقی انواع نمک‌ها و گلوکز است. ضریب شکست زجاجیه ۱٫۳۴ است. واژه زجاجیه از ریشه عربی زجاج، به معنی شیشه‌ای است.
زجاجیه ماده‌ای ژله‌مانند و بی‌رنگ است که عروق خونی ندارد و از این‌رو برای عبور نور شفاف است. در سطح جلویی آن فرورفتگی وجود دارد که عدسی روی آن تکیه می‌کند. زجاجیه چهار پنجم حجم کره چشم را اشغال می‌کند. سطح عقبی آن در تماس با دیسک بینایی و اطراف آن در تماس با شبکیه و سطح قدامی آن در تماس با سطح خلفی عدسی چشم است
زجاجیه فضای پشتی چشم را که محوطه پشت عدسی چشم تا سر عصب بینایی پر می‌کند و باعث حفظ شکل کروی چشم می‌شود و همراه با زلالیه فشار درون چشم را ثابت نگاه می‌دارد. به علاوه، زجاجیه لایهٔ گیرنده‌های نوری و شبکیه را بر روی مشیمیه فشار می‌دهد و آن را در جای خود ثابت می‌کند. همچنین، زجاجیه با جذب بخشی از پرتوهای فرابنفش از شبکیه محافظت می‌کند.
زجاجیه فضای واقع در عقب عدسی و رباط آویزان‌کننده را اشغال می‌کند و در مقابل سطح خلفی عدسی فرورفته است. زجاجیه در محیط عدسی با رباط آویزان‌کننده و تنه مژگانی مجاورت دارد و در عقب کمی به سطح داخلی شبکیه چسبیده با این حال به‌راحتی می‌توان آن را جدا کرد.
زجاجیه از یک پردهٔ شیشه‌ای‌شکل، بنام هیالوئید پوشیده شده‌است و مجرای ستیلینگ یا مجرای گلو که از ضخامت آن عبور می‌کند.لغتنامه دهخدا: زجاجیه، بازگفته از: کالبدشکافی کیهانی ص ۴۰۱
زجاجیه باعث حفظ شکل کروی اسکول چشم می‌شود، و همراه با زلالیه فشار درون چشم را ثابت نگه می‌دارد. به علاوه، زجاجیه لایهٔ نازک شبکیه را بر روی مشیمیه فشار می‌دهد و آن را در جای خود ثابت می‌کند. همچنین، زجاجیه با جذب بخشی از پرتوهای فرابنفش، از شبکیه محافظت می‌کند.
ماده زجاجیهٔ چشم دارای ترکیبی مشابه مایع مغزی - نخاعی و سرم است و در عین حال پس از مرگ از آلودگی‌های خون، باکتری‌ها و اتولیز جسد، نسبتاً مصون است. ماده زجاجیه به ویژه به علت نمونه‌گیری ساده و بدون نیاز به کالبدگشایی از نمونه‌های مورد توجه در پزشکی قانونی است.مقدم، فایقه: ارزش غلظت پتاسیم ماده زجاجیه در تعیین زمان مرگ. در: مجله «پزشکی قانونی». مرداد و شهریور ۱۳۷۴ - شماره ۵.
سطح پتاسیم زجاجیه در کودکان بسیار سریع‌تر از بزرگ‌سالان افزایش می‌یابد، به همین علت تعیین زمان مرگ در کودکانی که با استفاده از منحنی‌های بالغین انجام گرفته باشد، بیش از زمان مرگ واقعی آن‌ها است.همان منبع.
در افراد سالمند که احتمال جدا شدن مایع زجاجیه از شبکیه وجود دارد می‌تواند مشکل مگس‌پران خوش‌خیم چشم رخ دهد. در این بیماری، جلوی دید یک یا دو چشم، دانه‌هایی حرکت می‌کنند که با حرکت چشم‌ها به چپ یا راست یا بالا و پایین، این اجسام نیز در همان جهت حرکت دارند. برخی بیماران نیز این اشکال شبیه بال مگس و غیره توصیف می‌کنند.بهرام آزادی: روزنامه آفتاب یزد: بیماری مگس‌پران چشم و علل آن . بازدید: نوامبر ۲۰۲۱.
مریضی دیگر زجاجیه آب مروارید و آب سیاه است.
سیر طبیعی جدا شدن زجاجیه از شبکیه، پدیده طبیعی سن است و چون زجاجیه رفته‌رفته رقیق می‌شود و این جدایی در هر دو چشم، همزمان یا با فاصله زمانی ممکن است پیش بیاید.همان منبع
پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در مطالعه‌ای دریافتند که درصد بالایی از بیماران بهبودیافته از کووید-۱۹ دچار التهاب چشمی شده‌اند که نوعی التهاب عصبی است. برپایه نتایج اسکن چشم این بیماران، وجود سلول‌های ملتهب متعدد در حفره زجاجیه غیرعادی است، زیرا زجاجیه بخشی از چشم است که است که به علت نداشتن ارتباط خونی مستقیم از فرآیندهای ایمنی جدا است.همشهری آنلاین به نقل از خبرگزاری مهر: بروز التهاب چشمی در بسیاری از بهبود یافتگان کرونا
دهستان حومه نام دهستانی در بخش مرکزی شهرستان گناباد، استان خراسان رضوی در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۶۷۰۱ نفر (۴۷۳۲ خانوار) بوده‌است.
بمباران مدرسه‌های ایران توسط عراق بخشی از جنگ شهرها در جریان جنگ ایران و عراق می‌باشد که ۱۳۶۲ مدرسه ایرانی مورد بمباران نیروی هوایی عراق قرار گرفت. برخی از این حملات، حملهٔ موشکی و بمباران هوایی چند مدرسه در شهرهای بهبهان، بروجرد، نهاوند، زنجان و میانه است.
در حدود ساعت ۱۷:۱۰ بعدازظهر ۴ آبان ۱۳۶۲، در حالی که دانش‌آموزان نوبت عصر مدرسهٔ شهید حمداللّه پیروز در شهر بهبهان (در استان خوزستان) در کلاسهای درس خود بودند مورد اصابت حملهٔ موشکی قرار گرفتند که بر اثر آن ۶۹ دانش‌آموز، ۴ معلم و یک خدمتگزار کشته و ۱۳۰ دانش‌آموز و ۱۱ معلم زخمی شدند. شدت حمله به حدی بود که ساختمان مدرسه کاملاً نابود شد. موشکهای استفاده شده در این حمله، ساخت شوروی و فرانسه بودند.شرح رویداد و نام کشته‌شدگان
در زمستان ۱۳۶۵ و در بحبوحهٔ جنگ ایران و عراق و پس از عملیات کربلای ۵، ارتش عراق به بمباران چندین مدرسه در غرب ایران پرداخت. به نظر می‌رسد پس از عملیات کربلای ۵، رژیم عراق دوباره به جنگ شهرها روی آورد و به مدارس ایران نیز حمله کرد. در حدود ساعت ۱۳ روز ۲۰ دی ۱۳۶۵، موشک‌های زمین به زمین عراقی دو مدرسه را در بروجرد هدف قرار دادند. این حادثه درست در هنگامی رخ داد که دانش‌آموزان نوبت بعدازظهر این دو مدرسه در سر صف‌هایشان ایستاده بودند. تعداد کشته‌شدگان این دو مدرسه، در مجموع ۶۰ تن بود. این دو مدرسه پسرانه، یکی دبستان شهید فیاض‌بخش و دیگری مدرسهٔ راهنمایی امام حسن مجتبی بودند که در مجاورت یکدیگر قرار داشتند و در منطقهٔ ابراهیم‌آباد در شمال بروجرد واقع بودند.
در ساعت هشت و پانزده دقیقه صبح روز ۱۹ اسفند ۱۳۶۳، هواپیماهای عراق حد فاصل بین میدان ژاندارمری و میدان عارف و منطقهٔ گوشهٔ سرآسیاب نهاوند را بمباران کردند که در جریان این بمباران، به دبیرستان دخترانه پروین اعتصامی واقع در نزدیکی میدان عارف خسارات جدی وارد شد. طی این حمله ده‌ها دانش آموز و چند دبیر این دبیرستان دچار مجروحیت شدندو یک دانش‌آموز نیز کشته شد. همچنین این حمله به کشته شدن چند تن در مناطق دیگر مورد حمله قرار داده شده انجامید.
در روز ۲۴ مهر ۱۳۵۹ ساعت ۱۱ قبل از ظهر دبستان پسرانۀ غلامرضا رشیدیاسمی در خیابان رشیدی شهر کرمانشاه مورد حملۀ هوایی قرار گرفت. در این حمله ۱۶ دانش‌آموز پایۀ‌ دوم ابتدایی و یکی از کارکنان مدرسه شهید شدند. این دبستان در سال ۱۳۶۳ بازسازی شد و دبستان شهدا نام گرفت.خبرگزاری دانش‌آموزی ایران: "۲۴ مهر ماه سالروز بمباران مدرسۀ رشید یاسمی كرمانشاه"، نوشته‌شده در ٢۵ مهر ١٣۹۴؛ بازدید در ۱۲ مهر ۱۴۰۰.
در بعدازظهر ۱۱ بهمن ۱۳۶۵ هواپیماهای عراق چند نقطه از شهر میانه در استان آذربایجان شرقی را مورد حمله قرار دادند. از چند روز پیش شایع شده بود که به میانه حمله خواهد شد، ولی کسی به شایعات توجه نکرده بود. تا اینکه در ساعت ۵ عصر آن روز چند نقطه مسکونی میانه مورد هدف قرار گرفتند. از جمله حمام زنانه بلور نیز مورد اصابت موشک قرار گرفت که بر اثر آن، ۵ دختر دانشجو کشته شدند. در مجموع ۱۳ تن در این حملات کشته شدند.
همان روز در میان مردم میانه، شایع شد که فردا مدرسه دخترانه زینبیه در این شهر بمباران خواهد شد. این خبر به نقل از رادیو اسرائیل بود. ولی هیچ منبع موثق یا مسئولی این خبر را تکذیب یا تأیید نکرد و مسئولان ایرانی نیز هشداری در این‌باره به مردم ندادند و فردای آن روز دانش‌آموزان در مدرسهٔ مذکور حاضر شدند.
سرانجام دو مدرسه مجاور در میانه؛ یکی دبیرستان دخترانهٔ زینبیه و دیگری دبستان فاطمه الزهرا در ۱۲ بهمن ۱۳۶۵، مورد بمباران هواپیماهای عراقی قرار گرفتند. در این حمله، ۳۳ دانش‌آموز و یک خدمتگذار کشته شدند. در همان روز گفته شده بود که دبیرستان پسرانه بوعلی نیز هدف قرار خواهد گرفت که به رغم حمله، ساختمان دبیرستان مورد اصابت قرار نگرفت.
دو مدرسه به نامهای مدرسه راهنمایی دخترانه نواب صفوی و مدرسه راهنمایی پسرانه ۲۲ بهمن در زنجان واقع در کوچه بینش، خیابان سعدی شمالی در مرکز استان زنجان مورد حمله هوایی عراق قرار گرفت؛ در ساعت ۱۲:۳۰ ظهر روز ۲ بهمن ۱۳۶۵ تعداد دو فروند هواپیمای میگ عراقی این دو مدرسه را در کنار هم مورد هدف ۲ بمب و راکت قرار دادند. این مدارس جنب آمادگی دیانت و دبستان ادب و مقابل دبستان پروین اعتصامی قرار داشت. با توجه به اینکه این حمله اولین حمله از دور جدید جنگ شهرها در آن سال به شهر زنجان و بدون اعلام آژیر حمله هوایی و حتی شلیک پدافند هوایی شهر و کاملاً غیرمنتظره بود و ساعت حمله مقارن زمان تعویض دو شیفت صبح و عصر مدارس و در حالی بود که حیاط و کلاسهای مدارس مملو از دانش آموزان بود، حادثه هولناکی رقم خورد. در سالهای بعد آمار کشته شدگان ۱۳ و زخمی شدگان ۲۳ نفر اعلام شد، اما دیده‌های شاهدان خبر از کشته شدن ده‌ها دانش آموز داشت. مدفن جانبختگان این حمله در گورستان جنوب شهر زنجان قرار دارد. این حادثه فجیع در آن موقع از سوی مقامات استان و کشور پیگیری نشد.
در زمان حکومت صدام حسین در عراق، مسئولان این حکومت ادعا می‌کردند که مدرسه‌ای به نام «بلاط الشهداء» مورد حمله ایران قرار گرفته و تعدادی از دانش‌آموزان این مدرسه کشته شده‌اند. البته مقامات بعثی عراقی هیچگاه سندی برای این ادعای خود ارائه نکردند. موضوع این مدرسه در کتاب درسی قرائت عربی سال سوم دبستان در عراق دورهٔ صدام ذکر شده بود و حکومت عراق مطالب زیادی را با موضوع دشمنی با ایران در کتاب‌های درسی مدارس گنجانده بود.ویژه‌نامهٔ هفتهٔ دفاع مقدس، روزنامه همشهری، ۳۱ شهریور ۱۳۸۳. (مقالهٔ گل‌ها و گرگها در صص ۹ تا ۱۱ به قلم جعفر کاظمی)
کتابی با عنوان «نیمکت‌های سوخته» به قلم جعفر کاظمی در ۴ جلد انتشار یافته‌است که به موضوع بمباران مدرسه‌های ایران توسط عراق
دهستان پس کلوت، دهستانی در بخش مرکزی شهرستان گناباد است. این دهستان، بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، تقریبا هشت هزار و هشت صد نفر جمعیت دارد. این دهستان شامل ۲۳ روستا و آبادی کوچک و بزرگ می‌شود که مهمترین آنها به ترتیب حروف الفبا عبارتند از: اروک, بیمرغ، حاجی آباد، روشناوند، شوراب، کلاته خان، گیسور و نوده پشنگ.
عدسی یا لِنز جزئی شفاف از ساختار چشم است که همراه با قرنیه، پرتوهای نور را شکسته و آن‌ها را بر روی شبکیه متمرکز می‌کند. عدسی به وسیلهٔ رشته‌هایی به ماهیچهٔ مژکی متصل شده است. به این ترتیب، عدسی با توجه به فاصلهٔ اجسام با چشم، نازک یا قطور می‌شود تا پرتوهای نور را به درستی بر روی شبکیه متمرکز کند و تصویری واضح ایجاد کند. به این اعمال تطابق می‌گویند.
رضا بهرامی‌نژاد (۱۳۵۷ - ) کارگردان و مستندساز ایرانی و دانش‌آموختهٔ رشتهٔ گرافیک از دانشگاه تربیت معلم است.
رضا بهرامی‌نژاد در ۱۸ فروردین سال ۱۳۵۷ از مادری روس‌تبار اهل بندر انزلی و پدری اصفهانی در اصفهان به دنیا آمد. چهار ساله بود که به همراه خانواده به انزلی رفت و در آن‌جا بزرگ شد. در رشتهٔ گرافیک در دانشگاه تربیت معلم دانش آموخت و نخستین فیلم خود را در سال ۱۳۷۸ ساخت. او در سال ۱۳۸۲ با "ثاره هوشیار" ازدواج کرد و هم‌اکنون با همسرش در تهران زندگی می‌کند.
کسب و کارهای خشت و گلی به شرکتهایی اطلاق می‌گردد که در اصطلاح از خشت و گل تشکیل شده‌اند یعنی وجود خارجی دارند و در حالت فیزیکی هستند.Bricks&Morter این تعریف در مقابل کسب وکارهای مجازی یا Bricks and clicks بیان می‌گردد. اگرچه تاریخچه دقیقی از اولین نوع این مشاغل وجود ندارد ولی میتوان سابقه آنرا به غرفه های روستایی برگرداند که در آن محصولات کشاورزی؛ گلدانهای سفالی و لباسهای دستباف در بازارچه روستایی عرضه می گردید. همه خرده فروشان بزرگ در قرن نوزدهم و اوایل تا اواسط قرن بیستم با حضور در این تجارت شروع به کار کردند و با رشد مشاغل این نوع تجارت نیز افزایش یافت. نمونه بارز این امر شرکت مک دونالد است ، شرکتی که با یک رستوران کوچک شروع به کار کرد و اکنون نزدیک به 36000 رستوران در بیش از 120 کشور جهان دارد و قصد دارد بیشتر رشد کند. این اهمیت حضور فیزیکی یک شرکت را نشان می دهد
اگرچه این مدل کسب و کار دارای ایراداتی نظیر هزینه های ثابت؛ وجود صف و بعضا صرف وقت همراه می باشد لیکن از انجا که بیشتر مشتریان تمایل به تعامل در محیط خرید دارند همچنان بعنوان یک کسب و کار مورد توجه می باشد.
هومان مجد اردکانی (متولد ۱۹۵۷)، روزنامه‌نگار و نویسنده سیاسی-اجتماعی ایرانی آمریکایی است. وی در جریان سفرهای محمود احمدی‌نژاد و محمد خاتمی‏ رئیس‌جمهورهای ایران به سازمان ملل به عنوان مترجم و مشاور با آنها همکاری داشته‌است.‏
مجد تا کنون برای نیویورک تایمز و نیویورکر ستونهایی به تحریر درآورده است.Hooman Majd
او نویسنده کتاب‌های The Ayatollah Begs to Differ (آیت‌الله نظری متفاوت دارد) و The Ayatollahs' Democracy (دموکراسیِ آیت‌الله‌ها) است.
مجد در تهران متولد شده است. پدر او ناصر مجد اردکانی، دیپلمات ایرانی بود که مقام هایی چون سفیر ایران در ژاپن را بر عهده داشت. پدر بزرگ مادریش سید محمدکاظم عصار آیت الله بود. مجد با محمد خاتمی (رئیس‌جمهور پیشین ایران) نسبت خانوادگی سببی دارد.http://www.theguardian.com/books/2012/jan/22/ayatollahs-democracy-hooman-majd-review
او اهل ایالت نیویورک استHooman Majd - Authors - Random House و در برخی دانشگاه‌های آمریکا نیز سخنرانی نموده‌است.Best-Selling Author Hooman Majd Speaks at Adelphi University
جنگل ملی وایت ریور یک جنگل ملی در آمریکا است.
مساحت این جنگل ۹۳۰۷ کیلومتر مربع است و در ایالت کلرادو گسترده است.
جنگل ملی مدیسین بو-راوت یک جنگل ملی در آمریکا است.
مساحت این جنگل نزدیک به ۱۱۲۰۹ کیلومتر مربع (تقریباً اندازه استان قم) است و در ایالت کلرادو و وایومینگ گسترده است.
جنگل ملی اشلی یک جنگل ملی در آمریکا است.
مساحت این جنگل ۵۶۰۱ کیلومتر مربع است و در ایالت یوتا و وایومینگ گسترده‌است.
جنگل ملی ساوتوث یک جنگل ملی در آمریکا است.
مساحت این جنگل ۷۸۸۱ کیلومتر مربع است و در ایالت یوتا و آیداهو گسترده‌است.
جنگل ملی کورونادو یک پارک ملی در ایالت آریزونا در آمریکا است.
مساحت این جنگل ۷۲۰۰ کیلومتر مربع است.
جنگل ملی پرسکت یک پارک ملی در ایالت آریزونا در آمریکا است.
مساحت این جنگل ۵۱۰۰ کیلومتر مربع است.
جنگل ملی کیبب یک پارک ملی در ایالت آریزونا در آمریکا است.
مساحت این جنگل ۶۵۰۰ کیلومتر مربع است.
جنگل ملی آپاچی-سیتگریوز یک پارک ملی در ایالت آریزونا و نیومکزیکو در آمریکا است.
مساحت این جنگل ۱۰۶۵۲ کیلومتر مربع (تقریباً اندازه استان قم) است.
گروه اسمی یا عبارت اسمی به مجموعه‌ای از یک واژه گفته می‌شود که یک گروه دستوری را تشکیل می‌دهند.
«گروه اسمی» از دو بخش اساسی تشکیل شده‌است: هسته و وابسته‌ها.
بنابراین، در نمونۀ ذکر شده اجزای گروه اسمی اول به این صورت می‌باشد:
همه = صفت مبهمدانشجویان = هستهممتاز = صفت بیانیدانشگاهِ تهران = مضاف (خود یک گروهِ اسمی است متشکل از اسم + مضاف)
شیوۀ پیدا کردن هسته:
مانند: چند جلد کتابِ خوبِ شعر. (هسته: کتاب)، همین چند جلد کتاب: (هسته: کتاب)(فریدون نشتن)
بسته به زبان، وابسته‌ها می‌توانند قبل یا بعد از هسته بیایند. برای مثال، در زبان انگلیسی صفات به‌طور معمول قبل از هسته می‌آیند. در زبان فارسی اکثر صفت‌ها غالباً بعد از هسته می‌آیند؛ اما صفاتی چون صفات شمارشی (اول، اولین، نخستین) پیش از هسته می‌آیند.
وابسته‌ها بر دو نوع‌اند:
کتاب "زبان فارسی" سال‌های اول و دوم و سوم دبیرستانهای آموزش و پرورش ایران و مقالات بین المللی استاد سعیدی.
حرکت رجوعی یا جنبشِ پسرو حرکتی است که به علت سرعت زاویه‌ای زیادتر حرکت زمین نسبت به یک سیاره خارجی مانند مشتری و مریخ رخ می‌دهد. برای مریخ این حرکت در انتها به شکل یک گره و برای مشتری در انتها به شکل حرف S می‌شود.
لک یا لَگ، یکایی در سامانه عددی انگلیسی هندی است که در هندی و فارسی نیز آمده گرچه در پارسی اندکتر به کار می‌رود امروزه در افغانستان نیز به کار برده می‌شود. یک لک برابر است با صد هزار.
شماره لک اگر چه در هند کاربرد فراوان داشته اما نباید گمان کرد که این شماره پس از سبک هندی به ایران آمده چرا که انرا از دوره کهن شعر فارسی می‌بینیم در فارسی یک و ده و صد و هزار و بیور و لک و هزار هزار برای یک تا میلیون آمده
در آن نه سایر ماند و نه طایر از بر خاک/
دو لک ز لشکر او شد به زیر خاک نهان.
عنصری.
از چرخ تا کبوتر و از مرغ تا شتر/
از گرگ تابه برّه و از موش تا پشک
روزی خوران خوان پر از نعمت تواند/
هر گوشه ای که می‌نگرم صدهزار لک.
کمال غیاث.
جود تو بی لکی نبود ور بود گهی/
در حق خصم بی لک و بر دوست لک بود.
امیرخسرو.
چنین گفت با ساقیان قدک/
به تنها مرا هست صد بار لک.
نظام قاری (دیوان البسه ص ۱۷۰).
در جریان سیال عدد اویلر یک عدد بدون بعد است که نسبت نیروی فشار به نیروی اینرسی شناخته می‌شود و از فرمول زیر بدست می‌آید:
مکانیک سیالات نوشته ایروینگ اچ شیمز ترجمه علیرضا انتظاری انتشارات نورپرادازان
اصولِ ریاضیِ فلسفهٔ طبیعی (انگلیسی:mathematical principles of natural philosophy) که به اختصار (اصول) نام دارد،https://medium.com/@hunterscott/things-you-may-not-know-about-principia-mathematica-eee5bc429cdc یک کتاب سه جلدی نوشته شده توسط ایزاک نیوتن است که در ۵ ژوئیه ۱۶۸۷ منتشر شد.See the "Principia" on line at Internet ArchiveAndrew Motte translation of Newton's "Principia" (1687) این کتاب شامل قوانین نیوتن در مکانیک کلاسیک به همراه قانون جهانی گرانش نیوتن و قوانین کپلر در حرکت سیارات بود. این کتاب از مهم‌ترین کتاب‌های نوشته شده در تاریخ بشر است.
نیوتن این کتاب را به زبان لاتین نوشت. جلد اول این کتاب، حدود ۵۰۰ صفحه و ۳۴۰ شکل بسیار پیچیده دارد. این کتاب را نیوتن به درخواست ادموند هالی نوشت و این مسئله را در مقدمه کتاب ذکر کردکتاب فیزیک‌دانان بزرگ نوشته ویلیام کروپر ترجمه احمد خواجه نصیر طوسی بخش زندگی‌نامه نیوتن صفحه ۳۴–۳۵
نسخه فارسی کتاب "اصول ریاضی فلسفه طبیعی" توسط نشر نی منتشر شده‌است.
«نبرد شاهپور دوم با اعراب» به سلسله جنگ هایی گفته می‌شود که به دست شاهپور دوم ساسانی، میان شاهنشاهی ساسانی و مجموعه قبایل متحد اعراب در گرفت. عادل دلقک
تا پیش از بالغ شدن شاهپور دوم، دربار ساسانی آشفته و بدون پادشاه بود و حکومت به دست ملکه و وزرای ساسانی اداره می‌شد. قبایل متحد‌شده عرب از این فرصت استفاده کرده و به سرزمین های ایرانشهر هجوم بردند و مناطق حاصلخیز فرات را غارت و تخریب کردند. این حملات، درحالی بود که ایرانیان بارها با آنان مدارا کرده بودند.
شاهپور پس از بالغ شدن، اولین کاری که کرد، گرد آوردن لشکری توانمند برای تنبه تازیان مهاجم بود و درحالی که تنها ۱۶ سال داشت، به نبرد با آنان شتافت.
اولین جنگ های وی در جنوب عراق و سپس حواشی خلیج فارس بود. در این نبرد‌ها شاهپور با وجود داشتن سپاه کمتر، تازیان را شکست داد و قبایل بنی بکر و بنی تغلب را که با تشویق رومیان به منطقه فرات آمده بودند، بیرون راند و آنان را راهی بیابان‌ های شمال عربستان کرد.
بنا به روایاتی، شاهپور برای عبرت تازیان، آنان را دستگیر کرد و از شانه هایشان، طناب عبور داد و سپس، اجساد آنان را بر سر راه کاروان‌ها قرار داد تا همگان ببینند. از آن پس به او «لقب ذوالاکتاف» یا «صاحب کتف‌ها» دادند.
شاهپور همچنین برای جلوگیری از هجوم دوباره اعراب به ایرانشهر، در جنوب فرات و شرق عربستان، دولت مستقلی به نام حیره تشکیل داد و دیواری نیز در نزدیکی حیره یا بصره امروزی به نام دیوار شاهپور ساخت.
فار کرای ۲ یک بازی ویدئویی در سبک تیراندازی اول شخص است که توسط یوبی‌سافت مونترال ساخته و توسط یوبی‌سافت برای مایکروسافت ویندوز، پلی‌استیشن ۳ و ایکس‌باکس ۳۶۰ منتشر شده‌است. این بازی در ۲۱ اکتبر ۲۰۰۸ در آمریکای شمالی انتشار یافت Retrieved on 2008-09-06. و در ۲۳ اکتبر ۲۰۰۸ در اروپا و استرالیا. Retrieved on 2008-10-23. این بازی دومین قسمت از مجموعه بازی‌های "فار کرای" به‌شمار می‌رود که نسخه اول آن توسط شرکت کرای‌تک ساخته شده بود، اما در ساخت این شماره هیچ نقشی نداشت. داستان این بازی در قاره آفریقا می‌گذرد.در این بازی شما توسط پشه مالاریا بیمار میشوید و بعد از ان شما باید برای دو گروهک جدایی طلب در آفریقا کار کنید و سپس شخصی شما را راهنمایی می‌کند و می‌گوید برای آزادی آفریقا شما باید الماس‌ها را از دو گروهک پس گرفته و همه آن گروهک‌ها را نابود کنید و در پایان بازی شما دو انتخاب دارید فعال‌سازی دینامیت و مسدودسازی راه و یا تحویل الماس‌ها به مرز و آزادسازی راه برای مهاجرت مردم به کشور دیگر همچنین در این بازی شما ۱۲ کارکتر دلخواه برای بازی دارید.
بازیکن در قالب شخصیتی قرار می‌گیرد که به عنوان مزدور از سوی سازمانی نامشخص به کشوری بی‌نام در آفریقا فرستاده می‌شود تا جکال (به معنای لغوی شغال)، که دلال اسلحه‌ است و در میان درگیری‌های داخلی آن کشور به هر دو طرف مخاصمه اسلحه می‌فروشد، را به قتل برساند. یکی از طرفین مخاصمه اتحاد مقاومت ملی (APR) و طرف دیگر جبهه‌ی متحد آزادی و کارگران (UFLL) نام دارند. APR گروهی از اتباع خارجی هستند که سعی دارند چندین کشور آفریقایی را در قالب یک کشور دربیاورند و UFLL یک گروه بومی هستند که در مقابل APR مقاومت می‌کنند. در ابتدای بازی بازیکن داخل یک تاکسی نشسته و تا وقتی که به تنها هتل پالا برسد از مناظر پیرامون خود محظوظ می‌شود. راننده‌ی تاکسی در مسیر اتفاقات و جریاناتی که در کشورش در حال رخ دادن است ذکر می‌کند. وقتی بازیکن به هتل می‌رسد، در اثر بیماری مالاریا از هوش می‌رود و در اتاق هتل به هوش می‌آید. بازیکن می‌فهمد که جکال مقابلش ایستاده و خلاصه‌ی مأموریتی که برایش فرستاده شده را می‌خواند، اما در اثر مالاریا به چنان ضعفی دچار شده که نمی‌تواند در برابرش مقابله کند. جکال ابتدا بازیکن را به خاطر بی‌کفایتی‌اش مسخره می‌کند و بعد می‌گوید که چون در امر کشتن او موفق نبوده، مأموریتش منقضی شده و همچنین ذکر می‌کند که از این قاتل نمی‌ترسد، چرا که به نظر می‌رسد خود او در اثر بیماری از پا درمی‌آید. او برای بازیکن شرح می‌دهد که به خیر و شر اعتقادی ندارد و تنها قدرت را می‌شناسد. او سلطه‌ی خود بر بازیکن را به رخ می‌کشد و سپس یک اسلحه‌ی کمری و شمشیر را کنار او می‌گذارد. بازیکن دوباره از هوش می‌رود و وقتی دوباره به هوش می‌آید متوجه می‌شود که در هتل در میان نبرد مسلحانه‌ی APR و UFLL قرار گرفته است. بازیکن در این نبرد زخم برمی‌دارد، اما توسط گروهبان یکی از دو گروه متخاصم نجات داده شده و به خدمت گرفته می‌شود و می‌خواهد که یک خانه‌ی امن دشمن را برای پاکسازی کند. پس از کشتن دشمنانی که در خانه‌ی امن حضور دارند، گروهبان از او می‌خواهد که یک زندانی را که در اسارت دشمن است، نجات دهد و بازیکن نیز چنین می‌کند. این زندانی آزاد شده نخستین دوست بازیکن خواهد بود. شخصیت بازی سپس به بار مایک می‌رود و با دوستش و یک خبرنگار به نام روبن اولوواگمبی دیدار می‌کند. روبن یک خبرنگار جنگی در سرتاسر قاره‌ی آفریقاست که تمرکز کاریش هم بر فعالیت‌های جکال گذاشته است. او می‌گوید که جکال آتش تمام جنگ‌های منطقه را شعله‌ور می‌کند و او چندین نوار صوتی از صحبت‌های و مصاحبه‌های او دارد و از بازیکن می‌خواهد که اگر این نوارها را یافت، به او تحویل دهد. روبن همچنین کشیشی به نام پدر مالیا را به بازیکن معرفی می‌کند که در پالا ساکن است و می‌تواند به او برای بیماری مالاریا دارو بدهد.
بازیکن درازای اطلاعاتی از جکال حاضر به انجام مأموریت‌هایی برای یکی از طرفین جنگ (به انتخاب بازیکن) می‌شود. این مأموریت‌های شامل کشتن رئیس پلیس یا نابود کردن محموله‌ی دارویی مالاریا می‌شود. پس از اتمام تمام این مأموریت‌های یکی از طرفین، بازیکن باید مأموریت‌های طرف مقابل را انجام بدهد. همچنین در همین خلال باید برای به دست آوردن داروی مالاریا مأموریت‌های گروه زیرزمینی را انجام بدهد. هنگامی که مأموریت‌ها انجام شد، بازیکن از طرفی که برای مأموریت می‌گرفته، مأموریت می‌یابد تا رهبر گروه مقابل را ترور کند. اگر بازیکن برای UFLL کار کند باید پروسپر کوآسی، رهبر APR در لبوآساکو را بکشد و اگر برای APR کار کند مأموریت می‌یابد تا لئون گاکومبا را به قتل برساند. پس از این ترور، بازیکن در کمین سربازان دشمن گیر می‌افتد و مشخص می‌شود که تمام این قضایا دام بوده است. بازیکن از کمند کمین می‌گریزد و تماسی از روبن اولوواگمبی دریافت می‌کند که می‌خواهد او را در بیرون پالا در لمبر میل ملاقات کند. روبن به بازیکن می‌گوید که در نتیجه اقداماتش قرار است حملاتی گسترده صورت بگیرد. اولین هدف این حملات هم خود بازیکن و دوستانش هستند که به عنوان مزدوران خارجی به آن کشور آمده‌اند. به آن‌ها لقب جاسوس و خائن داده‌اند و افراد زیادی از گروه‌های دشمن برای کشتن آن‌ها به بار مایک هجوم می‌آورند. همچنین روبن به بازیکن می‌گوید که افراد گروه‌ها مشغول کشتار شهروندان عادی هم هستند و اگر بتوانند وارد کلیسا شوند، پدر مالیا و شهروندانی که به آنجا پناه برده‌اند نیز کشته می‌شوند. بازیکن نمی‌تواند هر دو گروه را نجات دهد و باید انتخاب کند که از دوستانش در بار مایک حمایت کند، و یا به کلیسا رفته و از مردم و پدر مالیا دفاع نماید. هرچند در هر صورت بازیکن مجروح شده و از هوش می‌رود.
بازیکن چشمش را پشت یک کامیون که مملو از اجساد است می‌یابد که به سمت یک گور دسته‌جمعی رهسپار است. او با غلتیدن و بیرون افتادن از کامیون می‌تواند خود را نجات دهد و به دنبال سرپناهی در میان طوفان شن می‌گردد. وقتی سرپناه را می‌یابد بار دیگر بر اثر ضعف از هوش رفته و وقتی به هوش می‌آید جکال را می‌بیند که مشغول رسیدگی به جراحات اوست. جکال برای او تعریف می‌کند که فرقه‌ای که برای آن کار می‌کرده و به بازیکن خیانت کرده، حمام خون درست کرده و هر شهروندی، چه زن و مرد و چه بچه را که می‌بینند، می‌کشند. جکال وضعیت را مثل سرطان توصیف می‌کند و می‌گوید برای درمان آن باید تمام سلول‌های آن را از بین برد. سپس صدای آمدن کامیونی را می‌شنود و از بازیکن خداحافظی کرده و می‌رود. رهبر گروهی که به بازیکن خیانت نکرده (اگر UFLL به به بازیکن خیانت کرده باشد، رهبر گروه APR یعنی نیک گریوز و اگر APR به بازیکن خیانت کرده باشد رهبر UFLL یعنی هکتور وورهیز) وارد پناهگاه شده و از دیدن بازیکن که زنده است متعجب می‌شود. او می‌گوید که گروهش مجبور شده به سمت جنوب، بوآساکو عقب‌نشینی کند و از بازیکن می‌خواهد رهبر گروه مقابل را به قتل برساند و تحت حمایت او به جنوب بیاید. او می‌گوید که کشتن رهبر فرقه‌ی رقیب نباید کار سختی باشد، چرا که او همراه با افرادش در فضای باز قرار دارد و مشغول بازیابی نیرویشان هستند. سپس به بازیکن می‌گوید که وقتی کارش را انجام داد بیاید و او را در سفاپین ملاقات کند. بازیکن می‌پذیرد و کلاشنیکف، ماکاروف و خمپاره‌انداز ام۲ که در پناهگاه وجود دارد را برداشته و به دنبال مأموریتش می‌رود. وقتی به آنجا می‌رسد، می‌بیند که رهبر گروه خائن بر بالای کامیونی ایستاده و در حال سخنرانی پیروزی برای افرادش هست. بازیکن پس از کشتن او، رهسپار سفاپین در بوآسکو می‌شود.
پاپ کورنلیوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۲۵۰ تا ۲۵۳ میلادی پاپ بود.
پاپ لوسیوس یکم ( درگذشت ۵ مارس ۲۵۴ ) یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم که دررم به دنیا آمد و بین سال‌های ۲۵۳ تا ۲۵۴ میلادی پاپ بود.
پاپ استفان یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در رم به دنیا آمد و بین سال‌های ۲۵۴ تا ۲۵۷ میلادی پاپ بود.
پاپ سیکتوس دوم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در یونان به دنیا آمد و بین سال‌های ۲۵۷ تا ۲۵۸ میلادی پاپ بود.
پاپ دیونیسیوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در یونان به دنیا آمد و بین سال‌های ۲۵۹ تا ۲۶۸ میلادی پاپ بود.
او احتمالاً در مگنا گراسیا متولد شده است، اما این احتمال تأیید نشده است. پس از کشته شدن پاپ سیکتوس دوم در سال ۲۵۸ پاپ دیونیسوس در سال ۲۵۹ به این مقام انتخاب شد. واتیکان نزدیک به یک سال در انتخاب پاپ جدید دچار مشکل بود زیرا مسیحیان تحت آزار و اذیت و خشونت بودند. هنگامی که این آزار و اذیت‌ها شروع به فروکش کرد، دیونیسوس به اسقفی رم رسید. امپراتور والرین اول، که باعث آزار و اذیت مسیحیان بود، در سال ۲۶۰ توسط شاپور اول پادشاه ایران دستگیر شد و به قتل رسید. امپراتور جدید، گالینوس، حکم به مدارا با مسیحیان، بازسازی کلیساها و گورستان‌ها داد، که به مدت نزدیک به ۴۰ سال به طول انجامید که به آن " صلح صغیر کلیسا " می‌گویند. در این مدت پاپ جدید وظیفه سازماندهی مجدد کلیسای روم، که دچار بی نظمی شدیدی شده بود یافت. در اعتراضات برخی از مسیحیان در اسکندریه، او از اسقف اسکندریه، که او نیز دیونیسوس نامیده می‌شد، توضیحاتی مربوط به نظر او در مورد رابطه خدا با لوگوس (اندیشه، منطق و قانون نهفته در هستی) خواست که اسقف اسکندریه او را با پاسخ خود راضی کرد.
پاپ دیونیسوس مبالغ زیادی به کلیسای کاپادوکیه که توسط مهاجمان گوت ویران شده بود، برای بازسازی و پرداخت باج به ازای آزادی اسیران ارسال کرد. او دستور تهیه یک صلح‌نامه پس از امپراتور گالینوس داد. این حکم تا سال ۳۰۳ پایدار بود. او در ۲۶ دسامبر سال ۲۶۸ درگذشت.
پاپ سوتر یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در ایتالیا به دنیا آمد و بین سال‌های ۱۶۶ تا ۱۷۵ میلادی پاپ بود.
پاپ فلیکس یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در یونان به دنیا آمد و بین سال‌های ۲۶۹ تا ۲۷۴ میلادی پاپ بود.
فلیکس، متولد رم، در ۵ ژانویه سال ۲۶۹ به عنوان پاپ جانشین پاپ دیونیسوس، که در ۲۶ دسامبر سال ۲۶۸ درگذشت انتخاب شد.
فلیکس نویسنده نامه متعصبانه برای وحدت مسیحیان بود. او کمک‌هایی از امپراتور اورلین برای فرونشاندن اختلافات دینی بین ضد تثلیثی‌ها به رهبری پل ساموساتا، که توسط اسقف‌های انطاکیه به اتهام الحاد ترد شده بود و با ارتودوکس‌ها به رهبری دامنوس، که در انطاکیه جانشین پل شده بود دریافت کرد. پل حاضر به تسلیم نشد و در سال ۲۷۲ امپراتور اوذلین از فلیکس خواست تا بین رقبا یکی را برگزنید. او به کلیسا دستور داد طرف کسی را بگیرند که توسط اسقف‌های ایتالیا به رسمیت شناخته شده باشد.
متن این نامه بعداً توسط یک پیرو آپولینار در جهت منافع فرقه خود تحریف شد.
اطلاعات در مورد فلیکس در " کتاب پاپ‌ها " فرمان انجام مراسم عشای ربانی در مقبره شهدا را به او نسبت می‌دهد. نویسنده این مطلب به وضوح به انجام محرمانه مراسم عشای ربانی در محراب در نزدیکی یا بر روی مقبره شهدا در سردابه کلیسا اشاره می‌کند، در حالی که جشن رسمی همیشه در محراب یک بازیلیکا برگزار می‌شد. این مراسم، همچنان هم در پایان قرن چهارم، همانند اوایل قرن سوم، از زمانی که ظاهراً بازیلیکا بزرگ در رم ساخته شد و به دلیل خدمات صادقانه شهدا، در مقبره آن‌ها در سالگرد خاکسپاری شان برگزار می‌شد. فلیکس احتمالاً چنین حکمی صادر نکرده اما مؤلف " کتاب پاپ‌ها " آن را به او نسبت داده چرا که او هیچ اجباری برای انجام این سنت اعمال نمی‌کرده.
شورای افسس پاپ فلیکس را به عنوان یک شهید تلقی کرد این لقب در زندگی پاپ در " کتاب پاپ‌ها " نیز آمده اما تا قبل از آن این لقب برای شخص معتبر دیگری استفاده نشده بود به همین دلیل این لقب چندان درخور به نظر نمی‌رسد. با توجه " کتاب پاپ‌ها " فلیکس بازیلیکایی در بر سر راه " ویا اورلیا " ساخته، همین منبع همچنین می‌افزاید که او در آنجا به خاک سپرده شده‌است. آخرین ادعا ظاهراً اشتباه است، زیرا برای چهار قرن تقویم اعیاد مسیحی می‌گفت که پاپ فلیکس در سردابه کالیکتوس در آپیا دفن شده‌است. گفته این کتاب در مورد مرگ پاپ ظاهراً از تشابه نامی با یک شهید رومی به همین نام که در ویا اورلیا به خاک سپرده شده و بر روی قبر آن یک کلیسا ساخته شده‌است ناشی می‌شود. در اعیاد روم یا در تقویم اعیاد نیز به این امر اشاره شده و نام فلیکس در فهرست اسقف‌ها قرار دارد نه شهیدان.
با توجه به جزئیات ذکر شده در بالا، فلیکس در سردابه کالیکتوس و در تاریخ ۳۰ دسامبر دفن شد. از او به نام فلیکس مقدس اول و به عنوان پاپ و شهید یاد می‌شود و یک جشن ساده در ۳۰ مه به افتخار او برگزار می‌گردد. از این تاریخ در " کتاب پاپ‌ها " به عنوان زمان مرگ او یاد شده‌است که احتمالاً در اثر یک اشتباه در نگارش حاصل شده. این خطا در تقویم عمومی رومی تا سال ۱۹۶۹ باقی بود. پس از آن، جشن فلیکس مقدس اول، دیگر در تقویم عمومی روم به آن صورت ذکر شده نشده‌است و در این روز واقعی مرگ او و بدون لقب " شهید " یعنی ۳۰ دسامبر این مراسم برگزار می‌شود.
با توجه به مطالعات اخیر، قدیمی‌ترین کتاب‌های نیایش نشان می‌دهد که این سنت در ۳۰ مه برای شهید دبگری مه در ویا اورلیا به خاک سپرده شده‌است، برای اشتباه با پاپ فلیکس اول شناخته می‌شد. در خطایی مشابه ولی کوچکتر در کتاب‌های نشایش مشخص شده، تا اواسط دهه ۱۹۵۰، سالروز درگذشت پاپ فلیکس دوم نیز روز ۳۰ ژوئیه برگزار می‌شده.
پاپ اوتوکین یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۲۷۵ تا ۲۸۳ میلادی پاپ بود.
پاپ کایوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود بین سال‌های ۲۸۳ تا ۲۹۶ میلادی پاپ بود.
پاپ مارسلینیوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۲۹۶ تا ۳۰۴ میلادی پاپ بود.
پاپ مارسلوس یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۳۰۸ تا ۳۰۹ میلادی پاپ بود.
پاپ یوسبیوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۳۰۹ تا ۳۱۰ میلادی به مدت چهار ماه پاپ بود.
پاپ سنت اوسبیوس یکی از رهبران اولیه کلیسا بود. پاپی او در دوره ای رخ داد که مسیحیت هنوز دین رسمی امپراتوری روم نبود. او اعلامیه‌های مهم متعددی صادر کرد برخی از جزئیات زندگی او از سنگ نوشته‌ای برای مقبره اش که پاپ داماسوس دستور داده بود، مشخص می‌شود. این سنگ نوشته از طریق رونوشت‌های باستانی به ما رسیده بود. چند تکه از نسخه اصلی، همراه با یک کپی از سنگ مرمر قرن ششمی که برای جایگزینی نسخه اصلی ساخته شده بود، پس از تخریب توسط دی روسی در نمازخانه پاپ، در دخمه‌های کالیستوس پیدا شد. از این کتیبه به نظر می‌رسد که اختلافات داخلی شدیدی که در کلیسای روم به دلیل پذیرش مجدد مرتدان (لاپسی) در دوران آزار و شکنجه دیوکلتیان که قبلاً در زمان مارسلوس به وجود آمده بود، در زمان اوسبیوس ادامه یافت. اوسبیوس نگرش کلیسای روم را که پس از آزار و اذیت دیوکلتیان (۲۵۰–۵۱) اتخاذ شد، حفظ کرد که مرتدان نباید برای همیشه از اجتماع کلیسایی محروم شوند، بلکه از سوی دیگر، تنها پس از انجام توبه مناسب باید دوباره پذیرفته شوند.
با استناد به شدت آزار و شکنجه، بسیاری از مسیحیان مرتد می‌خواستند فوراً دوباره به کلیسا بپیوندند. امپراتور روم در آن زمان با مسیحیان مرتد هم نظر شد و یوسبیوس را به جزیره سیسیل تبعید کرد. او به زودی در ۲۶ سپتامبر اعدام شد. جسد او احتمالاً در سال ۳۱۱ به رم بازگردانده شد. دفاع قاطع او از نظم کلیسایی و تبعیدی که او به خاطر آن متحمل شد باعث شد که او را به عنوان یک شهید گرامی بدارند و پاپ داماسوس در سنگ نگاره خود اوسبیوس را با این عنوان شهید گرامی می‌دارد. جشن او هنوز در ۲۶ سپتامبر برگزار می‌شود.
پاپ میلتیادس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در آفریقا به دنیا آمد و بین سال‌های ۳۱۱ تا ۳۱۴ میلادی پاپ بود.
پاپ سیلوستر یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۳۱۴ تا ۳۳۵ میلادی پاپ بود. او جانشین پاپ میلتیادس شد. او در دورهٔ مهمی از تاریخ واتیکان کنترل کلیسای کاتولیک را در داشت ولی شناخت کمی از او وجود دارد. اهمیت دورهٔ او به این دلیل است که یادداشت‌های کتاب پاپ‌ها از دورهٔ او بیشتر هدایای کنستانتین اول به کلیسا است، ولی در این کتاب او پسر یک رومی و به رافینیوس نامیده شده‌است.
در دوران کلیساها و بناهای یادبود شهدای بسیاری در سرتاسر روم توسط کنستانتین یکم ساخته شد.
او در شورای اول نیقیه در سال ۳۲۵ شرکت نکرد، اما توسط دو شخص به نام‌های ویتوس و وینسنتیوس نمایندگی می‌شد ولی در تصمیم‌گیری‌های آن دخالت داشت.
Wikipedia contributors, "List of popes," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_popes&oldid=268921163 (accessed February ۹، ۲۰۰۹).
پاپ مارک یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در رم به دنیا آمد و از ۱۸ ژانویه تا ۷ اکتبر ۳۳۶ میلادی پاپ بود.
پاپ ژولیوس یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که دررم به دنیا آمد و بین سال‌های ۳۳۷ تا ۳۵۲ میلادی پاپ بود.
پاپ لیبریوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۳۵۲ تا ۳۶۶ میلادی پاپ بود.
پاپ دامازوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در پرتغال به دنیا آمد و بین سال‌های ۳۶۶ تا ۳۸۴ میلادی پاپ بود.
پاپ سیریسیوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۳۸۴ تا ۳۹۹ میلادی پاپ بود.
پاپ آناستازیوس یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در ایتالیا به دنیا آمد و بین سال‌های ۳۹۹ تا ۴۰۱ میلادی پاپ بود.
پاپ اینوسنت یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۴۰۱ تا ۴۱۷ میلادی پاپ بود.
پاپ زوسیموس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۴۱۷ تا ۴۱۸ میلادی پاپ بود.
پاپ بونیفاس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود بین سال‌های ۴۱۸ تا ۴۲۲ میلادی پاپ بود.
پاپ سلستین یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۴۲۲ تا ۴۳۲ میلادی پاپ بود.
پاپ سیکتوس سوم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۴۳۲ تا ۴۴۰ میلادی پاپ بود.
پاپ لئون یکم (تولد: ۴۰۰ - درگذشت :۱۰ نوامبر ۴۶۱ )یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در رم به دنیا آمد و بین سال‌های ۴۴۰ تا ۴۶۱ میلادی پاپ بود.
پاپ هیلاریوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۴۶۱ تا ۴۶۸ میلادی پاپ بود.
پاپ سیمپلیسیوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در ایتالیا به دنیا آمد و بین سال‌های ۴۶۸ تا ۴۸۳ میلادی پاپ بود.
پاپ ژلازیوس یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در شمال آفریقا به دنیا آمد و از ۴۹۲ تا ۴۹۶ پاپ بود. وی فهرستی از کتب قانونی و غیرقانونی عهد جدید منتشر کرد. در میان لیست اپوکریفا وی نام انجیل برنابا به چشم می‌خورد.لیست پاپ جلاسیوس اول بند V با عنوان the Gospel in the name of Barnabas هیچ اطلاعی از این انجیل برنابا در دست نیست و محققان بر این نظرند که این «انجیل برنابا» در لیست پاپ ژلازیوس با انجیل برنابا در قرن ۱۶ میلادی متفاوت است و تنها شباهت اسمی دارند. البته به نظر می‌رسد که این ادعای محققان مبنی بر متفاوت بودن این دو انجیل بی استناد می‌باشد چرا که فقط یک نسخه از انجیل برنابا در قرن ۱۶ کشف نشد. انجیل برنابا در طی قرون متمادی فراموش شده و نسخه‌های آن از دسترس مردم خارج شد تا آنکه در قرن ۱۷ میلادی سرمند یونانی آن را در رساله خطی از رسائل بولیکبوس یافت و در همین قرن هوغومیزدوس نسخه لاتینی آن را در دیر کورفی به دست آورد که در سال ۱۶۴۵ میلادی در پاریس چاپ شد.
در سال ۱۶۹۴ میلادی اُوشه رئیس اُسقفها نیز نسخه ای از این انجیل به دست آورده به رساله اغناطیوس افزود ولی بر اثر یک آتشسوزی در آکسفورد کتابخانه‌ها آتش گرفته و قسمت اندکی از این نسخه باقی ماند. نسخه یونانی و لاتینی انجیل برنابا مکرراً چاپ شده و و یک آن را به انگلیسی و شخص دیگری آن را به آلمانی ترجمه کرده‌است.
نکتهٔ شایان ذکر این است، که در ترجمهٔ منابع انگلیسی زبان به فارسی، گاهی واژهٔ "Epistle" به معنای "رساله"، با واژهٔ "Gospel" به معنای "انجیل" اشتباه گرفته می‌شود، که این نکته برای خواننده گمراه کننده می‌باشد. "" () و () اگر چه دو کتاب به کلی متفاوت هستند. اما انجیل برنابا در خود اروپا و بدست خودشان اکتشاف شد، و به دلیل بیان تفکرات ضد پولسی در این کتاب توسط کلیسا تحریم گردید. و همین‌طور به اشتباه به مسلمانان تهمت نگارش یا ترجمه این کتاب زده شد.
«رسالهٔ برنابا» کتابی قدیمی و مربوط به قرون اولیهٔ مسیحی است (متن انگلیسی رسالهٔ برنابا را اینجا و همچنین متن انگلیسی کتاب اعمال برنابا را اینجا می‌توانید بخوانید) و محتوایی کاملاً متفاوت با «انجیل برنابا» دارد. در «رسالهٔ برنابا» در مورد تصلیب و رستاخیز مسیح از مردگان و سایر آموزه‌هایی که شباهت‌های زیادی با کتب مقدس مسیحی (کتب عهد جدید) دارند، سخن به میان آمده و از این جهت با «انجیل برنابا»، به کلی متفاوت می‌باشد. این نکته به این دلیل حائز اهمیت است که برخی نویسندگان مسلمان و مدافع «انجیل برنابا» از جمله محمد عطاءالرحیم در کتاب خود می‌نویسد که «انجیل برنابا» در قرون اولیهٔ میلادی بسیار مورد استفاده مسیحیان بوده‌است، در حالی که او در واقع به «رسالهٔ برنابا» اشاره می‌کند و واژه‌های «رساله» و «انجیل» را با هم جابجا می‌کند. اما آیا انجیل برنابا که اکنون در دسترس ماست، آن طور که عطاءالرحیم ادعا می‌کند، توسط کلیسا در قرن چهارم و در زمان پاپ ژلاسیوس ممنوع شد؟
کتاب «رسالهٔ برنابا» فارغ از اینکه جزو کتاب مقدس باید حساب می‌شد یا خیر، برای مسیحیان قرون اول میلادی شناخته شده بود و ایرنائوس این رساله را می‌شناخته. در مقابل قدیمی‌ترین اشاره به کتابی با نام «انجیل برنابا» در که مربوط به قرن پنجم میلادی است و در زمان پاپ ژلاسیوس نگاشته شده (البته خود نسخهٔ اصلی این متن در دست نیست، بلکه یک نسخه بردار در قرن ششم میلادی این متن را () را بازسازی کرده). در این متن نام انجیل برنابا در بین کتاب‌هایی به چشم می‌خورد که جزو لیست رسمی کتاب‌های رسمی عهد جدید به حساب نمی‌آیند، ولی هیچ اثری یا اشاره ای به محتوای آن وجود ندارد، درنتیجه نمی‌دانیم منظور از کتاب «انجیل برنابا» در این لیست دقیقاً کدام کتاب است! دو احتمال برای «انجیل برنابا» ی مذکور در این لیست وجود دارد، و آن اینکه:
https://biblicalstudies.org.uk/pdf/vox/vol10/barnabas_cotterell.pdf
پاپ آناستازیوس دوم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۴۹۶ تا ۴۹۸ میلادی پاپ بود.
پاپ سیماکوس () یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۴۹۸ تا ۵۱۴ میلادی پاپ بود.
Wikipedia contributors، "List of popes،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_popes&oldid=268921163 (accessed February ۹، ۲۰۰۹).
پاپ هورمیسداس ( تولد ۴۵۰ - درگذشت ۶ آگوست ۵۲۳ )یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در ایتالیا به دنیا آمد و بین سال‌های ۵۱۴ تا ۵۲۳ میلادی پاپ بود.
پاپ فلیکس چهارم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در سامانیوم به دنیا آمد و بین سال‌های ۵۲۶ تا ۵۳۰ میلادی پاپ بود.
پاپ بونیفاس دوم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در رم به دنیا آمد و بین سال‌های ۵۳۰ تا ۵۳۲ میلادی پاپ بود.
پاپ ژان دوم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در رم به دنیا آمد و بین سال‌های ۵۳۳ تا ۵۳۵ میلادی پاپ بود.
پاپ آگاپتوس یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود بین سال‌های ۵۳۵ تا ۵۳۶ میلادی پاپ بود.
پاپ سیلوریوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۵۳۶ تا ۵۳۷ میلادی پاپ بود.
پاپ ویژیلیوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در رم به دنیا آمد و بین سال‌های ۵۳۷ تا ۵۵۵ میلادی پاپ بود.
دوران پاپی او مصادف با دوره‌ای بسیار دشوار برای رم و بقیه ایتالیا بود، زیرا جنگ میان رومی‌های شرقی (بیزانس) و گُت‌ها آسیب بزرگی به کشور و شهر رم زده‌بود.
تبار ویژیلیوس از یک خاندان قدیمی رومی بود. هم پدر و برادر او احتمالاً رایزن بودند و پاپ بونیفاس دوم در آغاز ویژیلیوس را به عنوان جانشین خود در نظر گرفته بود اما از این تصمیم بازگشت. پاپ آگاپیتوس اما ویژیلیوس را به عنوان نماینده پاپ در قسطنطنیه منصوب کرد. پس از مرگ آگاپیتوس در ۲۲ آوریل ۵۳۶، ویژیلیوس با حمایت های همسر بانفوذ امپراتور به نام تئودورا توسط امپراتور ژوستینین به عنوان پاپ جدید به رم فرستاده شده‌است.
پاپ پلاژیوس یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در رم به دنیا آمد و بین سال‌های ۵۵۶ تا ۵۶۱ میلادی پاپ بود.
پاپ ژان سوم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۵۶۱ تا ۵۷۴ میلادی پاپ بود.
پاپ بندیکت یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در ایتالیا به دنیا آمد و بین سال‌های ۵۷۵ تا ۵۷۹ میلادی پاپ بود.
پاپ پلاژیوس دوم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در رم به دنیا آمد و از ۵۷۹ تا ۵۹۰ میلادی پاپ بود.
پاپ گریگوری یکم (درگذشت ۱۲ مارس ۶۰۴) مشهور به گریگوری بزرگ؛ یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در رم به دنیا آمد و بین سال‌های ۵۹۰ تا ۶۰۴ میلادی پاپ بود. وی از بانیان اشاعه مسیحیت در جزایر انگلستان بود که آگوستین کانتربری را بدین منظور به آنجا روانه ساخت.
سرودهای گرگوریایی به افتخار ایشان نام گرفت وی در دوره زمامداری از ۵۹۰ تا ۶۰۴ به آیین‌های نیایش در کلیسای کاتولیک سامانی دوباره داد
افسانه‌های قرون وسطی خلق سرودهای گرگوریایی را به پاپ گرگوری نسبت می‌دهد ولی این آوازها طی سده‌های متمادی پدید آمده و تکامل یافته‌است.
پاپ بونیفاس سوم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در رم به دنیا آمد و بین ۱۹ فوریه ۶۰۷ تا۱۲ نوامبر ۶۰۷ میلادی پاپ بود.
پاپ سابینین یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در بلرا به دنیا آمد و بین سال‌های ۶۰۴ تا ۶۰۶ میلادی پاپ بود.
پاپ بونیفاس چهارم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در مارسی به دنیا آمد و بین سال‌های ۶۰۸ تا ۶۱۵ میلادی پاپ بود.
پاپ آدئوداتوس یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در رم به دنیا آمد و بین سال‌های ۶۱۵ تا ۶۱۸ میلادی پاپ بود.
پاپ بونیفاس پنجم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در ناپل به دنیا آمد و بین سال‌های ۶۱۹ تا ۶۲۵ میلادی پاپ بود.
پاپ هونوریوس یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۶۲۵ تا ۶۳۸ میلادی پاپ بود. این پاپ به علت اینکه مقارن با ظهور اسلام در این مقام قرار گرفته بود با چالشهای عقیدتی زیادی مواجه شد. او در مقابل احتجاجات مسلمانان سعی داشت اعتقادات مسیحیان را به نفع یکتاپرستی اصلاح کند. به همین علت بعد از مرگ در سومین مجمع کنستانتینوپول در سال ۶۸۰ میلادی مرتد اعلام شد.
پاپ سورینوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود بین سال‌های ۶۳۸ تا ۶۴۰ میلادی پاپ بود.
پاپ ژان چهارم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۶۴۰ تا ۶۴۲ میلادی پاپ بود.
پاپ تئودور یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در [فلسطین
]] به دنیا آمد و بین سال‌های ۶۴۲ تا ۶۴۹ میلادی پاپ بود.
پاپ مارتینوس یکم یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۶۴۹ تا ۶۵۵ میلادی پاپ بود.
پاپ ویتالیانوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که بین سال‌های ۶۵۷ تا ۶۷۲ میلادی پاپ بود.
پاپ اوژنیوس یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در ایتالیا به دنیا آمد و بین سال‌های ۶۵۴ تا ۶۵۷ میلادی پاپ بود.
بالقاش یا بالخاش دریاچه‌ای واقع در جنوب شرقی قزاقستان است که پس از آرال بزرگترین دریاچه‌ی درون‌بومی آسیای مرکزی است. اگر چه این دریاچه مخزنی ندارد، میزان شوری آن کم است و رود ایلی و چند رود دیگر به آن می‌ریزد."دائرةالمعارف فارسی"، سرواژه: بالخاش
این دریاچه برای جغرافی‌دانان مسلمان در سده‌های پیشین ناشناخته بود. قالمیق‌ها نخستین کسانی بودند که نام مغولی بالقاش را به این دریاچه دادند. این قوم در سده ۱۱ق و نیمه نخست سده ۱۲ق بر این مناطق تسلّط داشتند. سرزمین پیرامون بالقاش متروک و بسیار خشک است. این دریاچه تا زمان انقلاب اکتبر روسیه، از نظر اقتصادی نقشی نداشت. اهمیت این ناحیه، در ۱۹۳۶م، با بنای یک شهر بزرگ صنعتی به نام بالقاش در کرانه خلیج کوچک برتیس در ساحل شمالی دریاچه آغاز شد."دانشنامه جهان اسلام، بالخاش"
نام بالقاش از ریشه مغولی بالکاس است و به معنی علفزار در مرداب است.Balkhash in Etymological dictionary of Max Vasmer (in Russian)
دهستان سراجوی جنوبی یکی از دهستان‌های استان آذربایجان شرقی است که در بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
دهستان سراجوی شرقی یکی از دهستان‌های استان آذربایجان شرقی است که در بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
دهستان قوری‌چای غربی یکی از دهستان‌های استان آذربایجان شرقی است که در بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
آغبلاغ فتوحی یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
آغجه دیزج یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده است.دراین روستا منابع طبیعی خیلی بسیاری هست در این مکان باغ های پسته،سیب،گردو هست.
در این مکان شخصیت های بزرگی ب جامعه تحویل داده شده است مانند سعیدمحمدی،سعید ازنوادگان پسری حاج فرخ محمدی و نوه دختری حاج اسمعیل افخمی هست سعید شخصی خیرومهربان می‌باشد که در طایفه ی کریمی ب سعید دوربالامعرف است و در طایفه ی مردانی ب نوه ی حاج فرخ میاد معرف است ک جریاناتی مفصل دارد این شخصیت بزرگ در KWFفعالیت میکند.و از راه شوتی شکم گرسنه مردم را سیرمیکند تاجایی ک میتوان باید از ایشان تعریف کرد.
آغچه‌کهل یکی از روستاهای استان اردبیل است که در بخش کورائیم شهرستان نیر واقع شده‌است.این روستا از مرتفع ترین روستاهای بخش کورائیم می باشد.این روستا دارای منابع آب و خاک غنی بوده و یک منطقه کوهستانی با دشت ها و دره هایی چهار فصل می باشد.
آغچه‌مشهد یا پسیانلو یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
اوخچی یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
اوزون‌اوبه یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
حاجی‌کندی یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
ساری‌قیه یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
روستای ساری­قَیه از توابع بخش سراجو دهستان سراجوی غربی در حاشیه جنوبی حوضۀ رودخانۀ لیلان­ چای و در همسایگی روستاهای اوخچی، گؤیجۀ­قلعه، کوسه­ صَفر و قَطان (قاتان) واقع شده است. این روستا در فاصله 30 کیلومتری (خط مستقیم)، جنوب­شرقی شهر مراغه و 8 کیلومتری جاده آسفالته مراغه به سَراَسکند (هشترود) قرار گرفته است. در گذشته محل دسترسی به روستا با مشکلات زیادی همراه بوده و امروزه با آسفالت شدن مسیر ارتباطی تا حدودی امکان دسترسی و تردد برای مردم روستا هموار شده است.
براساس مطالعات باستان شناسي که توسط هياتي به سرپرستي سعيد ستارنژاد از دانشگاه محقق اردبيلي انجام شده است؛ روستای ساری­ قَیه در حاشیه رودخانۀ لیلان­چای و در کمرکش کوه صخره­ای شکل گرفته است. نام­جای روستای ساری­قَیه از دو واژۀ ترکی «ساری» به معنای زرد رنگ، و از پسوند «قَیه / قایا» به معنای صخره الهام گرفته، که وجه­ تسمیۀ روستا، نشانگر شکل­گیری روستا در دامنۀ صخره­ است در اين روستا تعدادي فضاي دستکند صخره اي قرار دارد که کاربري هاي چون آب انبار، پناهگاهي داشته و متعلق به عصر آهن و دوران اسلامي است.
سرکارآباد یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
قراجه‌قیه یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
قره‌کند یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
قطان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
کوسه‌صفر یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
گنجی یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
ممه‌شیر یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی جنوبی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
آلماچوان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است. این روستا بیشترین و با کیفیت ترین سیب را در منطقه و حومه دارد . نام این روستا از دو بخش تشکیل شده است آلما : سیب ، چوان : باغ و معنی نام این روستا باغ سیب است . در این روستا زیارت گاهی در بالای بلند ترین کوه روستا وجود دارد که به زیارتگاه آلماچوان یا اولیای آلماچوان معروف است که اهالی خود روستا با نام اوسد اوجاق آن را یاد میکنند که به معنای زیارتگاه بالاست .این روستا از شمال با روستای بیانلوجه ، از شرق با گلوجه ، از جنوب با کرمجوان و از غرب با روستای قیه بلاغی همسایه است .
احمدآباد یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
آرگون یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
بلوک‌آباد یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است. این روستا در 30 کیلومتری از شهر مراغه قرار دارد و دارای جمعیت 950 نفری می‌باشد.
بیانلوچه یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
پالچقلو یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است .
تازه‌کند گل‌چوان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
جمال‌آباد یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
جیران سفلی یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
این روستا دارای مرغوبترین سیب در سطح جهان می‌باشد
زبان مردم روستای جیران سفلی ترکی آذربایجانی می باشد.طایفه های صدری،جلیلی،قره داغی و میرسلطانی و سلیمی در روستای جیران سفلی زندگی می کنند و عمدتاً به شهر مراغه و تهران مهاجرت کرده اند‌.مردم این روستا بسیار مهمان نواز می باشند.فاصله روستا تا جاده هشترود به مراغه ۲ کیلومتر است
جیران علیا یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
چبینلو یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
چلان سفلی یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
چلان علیا یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است که دارای زمستان های سرد است کار اصلی روستاییان دامداری و کشاورزی و انواع مرکبات به خصوص سیب قرمز و زرد تولید می‌شود
شاه‌وردی‌کندی یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
شیخجان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
صومعه سفلی یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.این روستا مردان بزرگی همچون دکتر مجید نیک سیرت را در خود جای داده است.
صومعه علیا یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.
دارای باغ های سیب مرغوب می باشد.
درآمد ساکنین روستا از محل فروش سیب و نگهداری دام و فروش شیر و دام می باشد
دهیاری روستا فعالیت چندانی ندارد بطوریکه شبکه های صداوسیما هیچ کدام با وسایل ارتباطی معمولی قابل دریافت نیست و دانش آموزان تا کلاس ششم در روستا می‌توانند تحصیل دانش نمایند اهالی روستا اکثر دعواهای محلی و حتی خانوادگی خود را با میانجگیری ریش سفیدان حل و فصل می نمایند و یکی از اهالی تاثیر زیادی در بین افراد دارد و مورد احترام اهالی هست حاج رضاقلی امامی مراسم عزاداری حسینی گرم و پر شوری دارند دارای یک مدرسه که توسط خیرین مدرسه ساز ساخته شده و دو مسجد می باشد
کرمجوان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال1395، جمعیت آن 2812 نفر ودارای  837خانوار بوده‌است.
روستای کرمجوان پرجمعیت ترین روستای بخش سراجو در حدود 6 کیلومتری شهر خداجو در دامنه سرسبز کوه سهند دارای آب وهوای معتدل میباشد.و با روستاهایی چون: آلماچوان، قرطاول، شیلووند، چلان علیا، چلان سفلی و گلستان علیا همسایه می باشد.
در مورد وجه تسمیه کرمجوان شاید بتوان گفت که:
در زمینه‌ای تاریخی باید گفت تنها آثار موجود یکی قبرستان که متعلق به دوران اسلامی و دیگری غارها( ئیدی گویو ) زیر قبرستان است.البته نانوشته های زیادی از جمله تاریخ وتمدن وفرهنگ کهن این مرز وبوم که حکایت از مردمان نیک پندار وسرسخت این سرزمین داردبسیار است و متاسفانه تاریخ وآثاردیدنی این کهن دیار از دید ایرانیان وجهانیان پنهان ماندهاست.
شغل اصلی مردم کشاورزی و دامداری می باشد. که وجود باغ های سیب توجه تاجرین و صادرکنندگان محصولات کشاورزی رابه خود جلب نموده است و باعث حضور آنها در فصل پاییز و زمستان در این منطقه می شود. محصولات باغی صرفنظر از بازار های داخلی بیشتر به کشورهای همجوار و عربی صادر می گردد.این منطقه به علت آب و هوای خوب و طبیعت سرسبز، محل خوبی برای استراحت و گردشگری در فصل بهار، تابستان و پاییز می باشد.هر چند که امروزه جوانان بیشتر تمایل به کارهای اداری دارند. در کنار آنها مردم به کارهای بنایی، نظامی، رانندگی و ... مشغول هستند.
ئیدی گویو (غارهای پنهان)
قنات ها
باغ اربابی
خانه اربابی
باش میشه
رودخانه لیلان چای
قبرستان قدیم
ییمیرتا گولی
چشمه خلفه درسی
گلچوان یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است که در دهستان سراجوی شرقی بخش سراجو شهرستان مراغه واقع شده‌است.