moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
کنت دوکو به خواست او، خود او را در یک ناو جنگی در مدار کوروسانت دستگیر کرده‌است تا جمهوری را بیشتر به جنگ جذب کند. در نتیجه، جمهوری در مدار کوروسانت، به ناچار با جدایی‌طلب‌ها وارد جنگ می‌شود و از این مهمتر این که دو شوالیه جدای، اوبی‌وان کنوبی و آناکین اسکای‌واکر را برای نجات پالپاتین، به آن آنجا اعزام می‌کند. هنگامی که به آنجا می‌رسند و صدر اعظم را می‌بینند، ناگهان دوکو وارد می‌شود و با آن‌ها درگیر جنگ می‌شود.
سرانجام پس از چند دقیقه نبرد، آناکین به تنهایی هر دو دست دوکو را در جلوی چشمان پالپاتین، قطع کرده و به دستور پالپاتین او را می‌کشد. پالپاتین بعدها از طریق تحریک کردن آناکین اسکای واکر به سمت تاریک نیرو هویت اصلی خود را فاش می‌کند و در دستور شماره ۶۶ به کمک اسکای واکر و ارتش کلون‌ها تمام جدای‌ها به جز تعداد انگشت شماری را یافته و قتل‌عام می‌کند؛ و بالاخره بعد از نزدیک به ۱۵سال انتظار در حضور سناتورها در تالار سنا جمهوری را کنار زده و اولین امپراتوری کهکشان را تاُسیس می‌کند و قول کشتار بقیهُ جدای‌ها، صلح و آرامش را به مردم می‌دهد. در همین هنگام اوبی وان، آناکین را شکست داده و به درون مواد مذاب می اندازد. امپراتور پالپاتین او را نجات می‌دهد و با ترمیم بدن او و ماسک گذاشتن روی صورتش دارث ویدر متولد می‌شود و همزمان ابر سلاح امپراتور، ستاره مرگ ساختش آغاز می‌شود.
ای وان یک گروه موسیقی نروژی است که در سال ۱۹۹۸ در اسلو شروع به کار کرد.
Here We Come ۱۹۹۹
The A List ۲۰۰۰
Make It Good ۲۰۰۲
Waiting for Daylight ۲۰۱۰
Rediscovered ۲۰۱۲
ویکی‌پدیای انگلیسی https://en.wikipedia.org/wiki/A1_(band)
بهداشت جهانی، سلامت جمعیت در چارچوب جهانی است، در تعریف، "حیطه‌ای از مطالعه، تحقیق و عمل است که اولویت را در ارتقاء بهداشت و عدالت در سلامت برای همه مردم در سراسر جهان قرار می‌دهد."
اغلب شامل مشکلاتی می شود که از مرزهای ملی فراتر می‌روند و یا تاثیر سیاسی و اقتصادی جهانی دارند. بنابراین سلامت جهانی در مورد بهبود سلامت در سراسر جهان (از جمله سلامت روان)، کاهش تفاوت ها و حمایت از تهدیدات جهانی است که مرزهای ملی را در می‌نوردد. بهداشت جهانی نباید با سلامت بین‌المللی اشتباه گرفته شود که شاخه‌ای از سلامت عمومی با تمرکز بر کشورهای در حال توسعه و کمک کشورهای صنعتی است. سلامت جهانی می‌تواند در حیطه‌ی اثر بیماری‌های مختلف در جهان و شیوع آن‌ها که تهدیدی جدی برای زندگی است، محسوب شود.
آژانسی که به طور برجسته در ارتباط با سلامت جهانی (و سلامت بین‌المللی) فعالیت دارد، سازمان بهداشت جهانی (WHO) است. سایر سازمان‌های مهم که بر سلامت جهانی تاثیر می‌گذارند یونیسف و برنامه جهانی غذا هستند.
سلامت جهانی چندین چشم‌انداز دارد با تمرکز بر تصمیم گیرنده‌ها و توزیع کننده‌های سلامت بین‌المللی:
هر دو عاملِ افراد و سازمان‌هایی که در حوزه سلامت جهانی کار می‌کنند، اغلب سوالات زیادی در مورد اخلاق و حقوق بشر دارند. بررسی‌های منتقدانه‌ی علل مختلف و توجیه نابرابری‌های بهداشتی برای موفقیتِ راه حل‌هایِ پیشنهادی ضروری است. این مسائل در نشست های دوسالانه مجمع عمومی اخلاق / اخلاق ملی، در ماه مارس 2016 در برلین، با کارشناسان سازمان بهداشت جهانی و یونسکو، با دعوت شورای اخلاق آلمان مورد بحث قرار می‌گیرد.
معیارهای سلامت جهانی شامل معیار ناتوانیِ دالی (DALY)، معیار کیفیت زندگی (QALYs) و میزان مرگ و میر است.
DALY مقیاسی است که تاثیر بیماری، ناتوانی و مرگ و میر را با اندازه‌گیری مدت زمان زندگی با معلولیت و زمان از دست رفته از عمر به علت مرگ زودرس را با هم می‌سنجد. یک DALY را می‌توان به عنوان یک سال از دست رفته از یک زندگی "سالم" دانست. DALY برای بیماری مجموع سال‌های زندگی از دست رفته به علت مرگ و میر زودرس و سال‌های از دست رفته به علت معلولیت به خاطر حادثه است.
QALYs بقای مورد انتظار را، با کیفیت زندگی مورد انتظار، به یک شماره واحد ترکیب می‌کند: اگر یک سال دیگر از زندگی سالم، ارزش یک (سال) را داشته باشد، یک سال زندگی ناسالم، کمتر از یک (سال) ارزش دارد. محاسبات QALY براساس اندازه‌گیری ارزش‌هایی است که افراد در سال‌های مورد انتظار بقای خود قرار می‌دهند.
مرگ و میر نوزادان و مرگ و میر کودکان برای کودکان زیر ۵ سال بیشتر از DALY ها یا QALY ها، بیانگر سلامت در فقیرترین بخش‌های جمعیت است و بویژه هنگام تمرکز بر عدالت در سلامت، بسیار مفید است.
معیارهای بیماری شامل میزان بروز ، شیوع و شیوع تجمعی است و میزان بروز آن با توجه به خطر ابتلا به بیماری جدید در طی یک دوره معین، معلوم می‌شود. هرچند گاهی اوقات برای راحتی به عنوان تعداد موارد جدید در یک دوره زمانی بیان می‌شود، اما بهتر است میزان مرگ و میر به صورت نسبت یا نرخ بیان شود.
بیماری‌ها و شرایط بهداشتی که توسط طرح‌های سلامت جهانی هدف قرار می‌گیرند، گاهی به "بیماری‌های فقر" در مقابل "بیماری‌های غنی" گروه‌بندی می‌شوند، گرچه تاثیر جهانی شدن به طور فزاینده‌ای مرز بین این دو را مختل می کند.
عفونت دستگاه تنفسی و گوش میانی علت عمده مرگ و میر در سراسر جهان است. برخی از عفونت‌های تنفسی از اهمیت جهانی برخوردارند از جمله: سل، سرخک، آنفلوآنزا و پنومونیهای ناشی از پنوموکوک و آنفلوآنزای هموفیلوس. گسترش بیماری‌های تنفسی تراکم جمعیت بالا تشدید می‌شود. فقر باعث بیش از ۲۰ برابر افزایش بار نسبی عفونت‌های ریه است.
اسهال دومین علت مرگ و میر کودکان در سراسر جهان است که ۱۷٪ از مرگ و میر کودکان زیر ۵ سال را شامل می‌شود. وضعیت نامناسب بهداشت می‌تواند انتقال باکتری‌ها و ویروس‌ها را از طریق آب، غذا، ظروف، تماس و مگس‌ها افزایش دهد. از دست دادن آب بدن به علت اسهال می‌تواند به طور مؤثر از طریق نوشیدن جبران شود و کم‌آبی به طور چشمگیری کاهش یابد. اقدامات مهم تغذیه شامل تغذیه کافی با شیر مادر و مکمل روی است.
عوارض حاملگی و زایمان علت اصلی مرگ زنان در سن باروری در بسیاری از کشورهای در حال توسعه است به گونه‌ای که یک زن در هر دقیقه از عوارض زایمان از بین می‌رود. طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۰۵، شرایط نامساعد مادران چهارمین علت مرگ و میر زنان در سراسر جهان، پس از HIV/ایدز، مالاریا و سل است. بیشتر مرگ و میر مادران را می‌توان پیشگیری کرد، این مرگ و میر در کشورهای توسعه یافته ریشه کن شده است.
اپیدمی اچ‌آی‌وی/ایدز، ماهیت جهانی سلامت و رفاه انسان را برجسته کرده است و جهانی شدن سبب رواجِ روندِ یافتن راه حل‌های مشترک برای چالش‌های بهداشت جهانی شده است. در سال‌های اخیر، صندوق‌های بین‌المللی متعددی برای حل چالش‌های بهداشت جهانی مانند اچ‌آی‌وی ایجاد شده‌اند. از زمان ابتلا به این اپیدمی، بیش از ۷۰ میلیون نفر مبتلا به ویروس اچ‌آی‌وی بوده‌اند و حدود ۳۵ میلیون نفر مبتلا به HIV شده‌اند. در مجموع، ۳۶.۹ میلیون نفر [۳۱.۱-۴۳.۹ میلیون] در اواخر سال ۲۰۱۷ با ویروس اچ‌آی‌وی زندگی می‌کردند. حدود ۰.۸٪ [۹.۶-۰.۹٪] بزرگسالان بین ۱۵ تا ۴۹ سال در سراسر جهان با HIV زندگی می‌کنند، البته بار این اپیدمی همچنان به طور قابل توجهی بین کشورهای مختلف متفاوت است. WHO در آفریقا بیشترین مشکل را دارد؛ تقریباً ۱ در هر ۲۵ بزرگسال (۴.۱٪) مبتلا به اچ‌آی‌وی هستند و تقریباً دو سوم افراد مبتلا به HIV در سراسر جهان را تشکیل می‌دهند. ابتلا به ویروس نقص ایمنی بدن (اچ‌آی‌وی) از طریق روابط جنسی محافظت نشده، سوزن‌های غیر استریل، انتقال خون و انتقال از مادر به کودک در زایمان و شیردهی است. در سطح جهانی، ابتلا به اچ‌آی‌وی عمدتاً از طریق مقاربت جنسی گسترش می‌یابد. در کشورهای کم درآمد خطر انتقال از طریق تماس جنسی، از زنان به مردان ۰.۳۸ درصد و مردان به زنان ۰.۳ درصد است. عفونت سیستم ایمنی را تخریب میکند و منجر به سندرم نقص ایمن اکتسابی (ایدز) و در نهایت، مرگ می‌شود. داروهای ضد رتروویروسی با به حداقل رساندن میزان HIV در بدن باعث افزایش طول عمر و تاخیر در شروع بیماری ایدز می‌شوند.
مالاریا یک بیماری عفونی منتقله از طریق پشه است که ناشی از انگل‌های جنس پلاسمودیوم است. علائم ممکن است شامل تب، سردرد، لرز و تهوع باشد. سالانه حدود ۵۰۰ میلیون مورد مالاریا در سراسر جهان ثبت می‌شود که بیشتر در میان کودکان و زنان باردار در کشورهای در حال توسعه است. در سال ۲۰۱۶، آفریقا ۹۰ درصد موارد ابتلا به مالاریا و ۹۱ درصد از مرگ و میرهای ناشی از مالاریا را تشکیل می‌دهد.
مداخلات جهانی برای بهبود سلامت و زنده ماندن کودکان عبارتند از: تقویت تغذیه با شیر مادر، مکمل روی، تقویت ویتامین A، یودیزاسیون نمک، مداخلات بهداشتی مانند شستشوی دست، واکسیناسیون و درمان سوء تغذیه شدید حاد. شورای جهانی سلامت لیستی از ۳۲ درمان و مداخله بهداشتی را ارائه می‌دهد که می‌تواند سالانه میلیون‌ها نفر را نجات دهد.
بسیاری از جمعیت‌ها با "شکاف نتیجه" مواجه هستند، که اشاره به شکاف بین اعضای یک جامعه، از نظر دسترسی به درمان پزشکی است. کشورهایی که با شکاف نتیجه مواجه هستند زیرساخت‌های پایدار را ندارند. در گواتمالا، یک زیرمجموعه از بخش دولتی، ("برنامه دسترسی به دارو") تخمین زد که کمترین در دسترس بودن ۲۵٪ و در مقایسه با بخش خصوصی ۳۵٪ است. در بخش خصوصی، داروهای دارای بالاترین و ارزان‌ترین قیمت‌ها ۲۲.۷ و ۱۰.۷ برابر گران‌تر از قیمت‌های مرجع بین‌المللی بودند. درمان به طور کلی غیرقابل دسترس بود، هزینه یک دوره از آنتی بیوتیک سفتریاکسون، معادل حقوق ۱۵ روز بود.
روزنامه نگار لوری گارت استدلال می‌کند که زمینه‌های سلامت جهانی به دلیل فقدان بودجه نیست، بلکه بیشتر منابع مالی همیشه به نتایج مثبت تبدیل نمی‌شوند. مشکل این است که این وجوه، اختصاص یافته است، اما اغلب آن‌ها به طور غیرمستقیم برای رفع یک بیماری اختصاص داده می‌شوند.
در گزارشی که در سال ۲۰۰۶ توسط سازمان جهانی بهداشت منتشر شده، کمبود تقریباً ۴.۳ میلیون پزشک، ماما، پرستار و ... در سراسر جهان به ویژه در کشورهای جنوب صحرای آفریقا تخمین زده شده‌است.
ویک رایت (؛ ۲۴ ژانویه ۱۹۰۹ – ۱۹۶۴) بازیکن فوتبال اهل انگلستان بود که بین سال‌های ۱۹۲۰ تا ۱۹۳۰ در باشگاه فوتبال روترهام یونایتد و باشگاه فوتبال لیورپول در پست مهاجم بازی می‌کرد.
توماس ویللی (؛ ۵ اوت ۱۸۷۲ – ) بازیکن فوتبال اهل اسکاتلند بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال بری، باشگاه فوتبال بریستول سیتی، باشگاه فوتبال اورتون، باشگاه فوتبال لیورپول، و باشگاه فوتبال رنجرز اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال اسکاتلند برای یکبار بازی کرده‌است.
حماسه یا سرگذشت‌نامه تانیای شیطانی که در ژاپن تحت عنوان شناخته می‌شود، یک مجموعه لایت ناول ژاپنی به قلم کارلو زِن و طراحی شینوبو شینوتسوکی است. این مجموعه از سال ۲۰۱۲ به صورت آنلاین در وبگاه انتشارات رمان آرکادیا بخش تولیدی توسط کاربران شروع به انتشار کرد. سپس اینتربرین وظیفه نشر این مجموعه را به عهده گرفت و از آن زمان تا کنون و آغاز چاپ سری در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۳، دوازده جلد منتشر شده‌است. بر پایه این رمان یک مجموعه مانگا توسط کادوکاوا شوتن دستمایه اقتباس قرار گرفت که از آوریل ۲۰۱۶ در مجلهٔ کامپ ایس به چاپ می‌رسد.
یک مجموعه تلویزیونی انیمه ۱۲ قسمتی نیز بر پایه نسخه لایت نوول و به کارگردانی یوتاکا اوئه‌مورا توسط استودیو ناتو دستمایه اقتباس قرار گرفت که از ژانویه تا مارس ۲۰۱۷، از چندین شبکه پخش شد. یک نیز که رخدادهای آن پس از مجموعه انیمه روایت می‌شود در تاریخ ۸ فوریه ۲۰۱۹، در کشور ژاپن به نمایش درآمد.
یک سالاریمن خداناباور و گمنام ژاپنی، زمانی که توسط شخص زیردست ناراضی که به دلیل عملکرد ضعیف در کار توسط او اخراج شده بود به قتل رسید، با موجودیتی خود عادل مواجه می‌شود که از آن تحت عنوان «ماهیت مجهول» یاد می‌کند. در نظر آن مرد ماهیتی که همه آن را تحت نام «خدا» می‌شناسند، قبل از مرگ زمان را متوقف کرده و در کالبد آدم‌های اطراف او (و بعدها اشیاء) ظاهر شده بود. او وجود خدا را نه از دیدگاه عقلانی و نه از لحاظ واقع‌گرایی قبول نداشت و از دید او خدا و شیطان تنها در عالم غیر عقلانی و فراتر از شناخت ما از این جهان وجود دارند. این موجودیت آن مرد را به دلیل عدم باور به اینکه «ماهیت مجهول» خداست محکوم می‌کند؛ بنابراین او محکوم به تناسخ در جهانی مشابه با جنگ جهانی اول اروپا، و ترکیبی از جنبه‌های اولیه جنگ جهانی دوم و سحر و جادو شد، که در آن امپراتوری توسط نبردهای بی‌شمار با تمامی کشورهای مجاورش از هم پاشیده بود.
بر طبق تقویم واحد در سال ۱۹۲۶، این سالاریمن در وجود یک دختر یتیم به نام تانیا فون دگوره‌چاف، حیات دوباره یافت. او موهایی طلایی، چشمانی آبی، پوستی رنگ پریده، و تقریباً نیمه شفاف داشت. بر طبق «ماهیت اِکس»، اگر تانیا بر اثر مرگ طبیعی جان خود را از دست ندهد یا به او ایمان نیاورد، روحش چرخه تناسخ را ترک خواهد کرد و به خاطر گناهان بی‌شماری که تانیا در زندگی قبلی خود مرتکب شده‌است، به دوزخ روانه می‌شود. تانیا در جستجوی رهایی تصمیم می‌گیرد وارد بخش جادوگری ارتش امپراتوری شود و در جنگ شرکت کند، به امید آنکه بتواند به اندازه کافی و هرچه سریعتر درجه نظامی خود را بالا برد تا از میدان جنگ به دور بماند و از این طریق از کشته شدن خود اجتناب کند. در این جهان افراد خاصی با قدرت‌های جادویی وجود دارند. تانیا یک ساحره با قدرت‌های جادویی است که او را قادر به پرواز و شلیک گلوله‌های منفجر شونده از اسلحه می‌نمود.
صداپیشه: آئویی یوکی (ژاپنی)؛ و مونیکا ریال (انگلیسی)
تانیا دختری جوان با چشمانی آبی است که به عنوان نسخه تناسخ یافته یک سالاریمن ژاپنی سنگدل، خداناباور و داروینیسم اجتماعی محسوب می‌شود. او یک ساحره با قدرت‌های جادویی و توانایی پرواز است. در مقایسه با دیگران، تانیا دارای توانایی جادویی بالقوه بالایی است و به دلیل دخالت «ماهیت مجهول»، تنها فردی به‌شمار می‌رود که قادر به استفاده از وسیله آزمایشی نوع-۹۵ عملیات اورب است. سرگرد تانیا دگوره‌چاف رهبری ارتش زبده امپراتوری گروه ۲۰۳ هوایی جادوگران را علیه ارتش بازماندگان جمهوری‌خواه در قاره جنوبی به عهده داشت. تانیا بسیار مشابه با زندگی قبلی خود، به شدت بی‌رحم بود و به هیچ وجه تحمل شکست در مقابل دیگران را نداشت، و در به کار گرفتن افراد از روش‌های آموزشی و مجازات شدیدی استفاده می‌کرد. پس از فارغ‌التحصیل شدن از کالج جنگ به عنوان یکی از دوازده شوالیه، به او لقب فون اعطا گردید.
صداپیشه: سائوری هایامی (ژاپنی)؛ و جینی تیرادو (انگلیسی)
ویکتوریا ستوان دوم ارتش امپراتوری است که زیر دست تانیا دگوره‌چاف خدمت می‌کند و بعدها تبدیل به آجودان او می‌شود. ویکتوریا متفاوت از شخصیت‌های دیگر امپراتوری و یک پناهجو از انقلاب اتحاد جماهیر شوروی است و خانوادهٔ وی در اصل از اعضای نخبه‌سالارهای روس بودند. ویکتوریا به سبب اینکه در طی نبرد راین در کنار تانیا خدمت کرده بود، با شخصیت واقعی‌اش آشناتر بود و در عین اینکه از تانیا هراس داشت، به او احترام نیز می‌گذاشت. ویکتوریا در نتیجه شناخت تانیا، در مقایسه با سربازان دیگر بیشتر با تانیا کنار می‌آمد. با این حال، با وجود شناخت شخصیت ثانوی تانیا، به نظر می‌رسد ویکتوریا معتقد است او نسبت به افراد زیر دست خود ارزش بسیاری قائل است و رفتار سخت و ناخوشایند او با آن‌ها، در نهایت بقای آن‌ها را تضمین خواهد کرد.
او سرهنگ دوم ارتش امپراتوری است و تانیا را از زمانی که به ارتش پیوست می‌شناسد. او سیرت حقیقی تانیا را در طول زمان انجام آموزش دیده بود و از دیدگاه او، تانیا هیولایی در ظاهر یک دختر بچه کوچک است.
معاون رئیس عملیات در دفتر مرکزی کارکنان امپراتوری.
او نایب رئیس لجستیک در دفتر مرکزی کارکنان امپراتوری است.
مناندر یکم سوتر (به یونانی: Μένανδρος Αʹ ὁ Σωτή، آوانویسی به لاتین: "Ménandros Aʹ ho Sōtḗr"، ترجمه به پارسی: مناندروس یکم رهایی‌بخش) یکی از پادشاهان دولت یونانی هند بود. از او به عنوان بزرگ‌ترین فرمانروای این پادشاهی نام می‌برند. مناندروس که از ۱۶۵ یا ۱۵۵ تا ۱۳۰ پیش از میلادی حکومت کرد، در نوشته‌های بودایی به عنوان یکی از پشتیبانان بوداییسم ستایش شده‌است.
یان دندا (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل انگلستان است که در پست هافبک مهاجم در باشگاه فوتبال سوانزی سیتی بازی می‌کند.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال لیورپول و باشگاه فوتبال وست برومویچ آلبیون اشاره کرد.
رون یتس (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال سابق اسکاتلندی است. او مدافع کلیدی در باشگاه فوتبال داندی یونایتد در اوایل دهه ۱۹۶۰ بود. او سپس یک دهه در لیورپول در سمت کاپیتان تیم گذراند که در اواسط دهه ۱۹۶۰ به سه جایزه قهرمانی رسیدند.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال لیورپول، باشگاه فوتبال ترانمره راورز، باشگاه فوتبال داندی یونایتد، باشگاه فوتبال بارو، باشگاه فوتبال استالی‌بریج سلتیک، و باشگاه فوتبال فورمبی اشاره کرد.
تیری تی (انگلیسی: 3T) یک گروه موسیقی آر اند بی/پاپ آمریکایی است که شامل سه پسر تیتو جکسون (از جکسون ۵) و دلورس «دی‌دی» جکسون (۱۹۵۵ – ۱۹۹۴) است. اعضای گروه شامل، از بزرگتر؛ تاریانو آدریل جکسون دوم («تاج») (متولد ۴ اوت ۱۹۷۳)، تاریل آدرن جکسون (متولد ۸ اوت ۱۹۷۵) و تیتو جو جکسون (تی. جی) (متولد ۱۶ ژوئیه ۱۹۷۸). عموی آن‌ها مایکل جکسون مربی این سه نفر بود و آن‌ها را با ناشر خود ام‌جی‌جی میوزیک قرار داد.
در اکتبر ۲۰۱۵، تاج، تاریل و تی. جی در سریال "" ظاهر شدند و آن را با هم تولید کردند. این سریال در لایف‌تایم آمریکا و لایف‌تایم کانادا (۲۰۱۵)، لایف‌تایم انگلیس و ایرلند (۲۰۱۶)، لایف‌تایم آسیا (۲۰۱۶) و لایف‌تایم آفریقای جنوبی (۲۰۱۶) پخش شد.
ادوارد ابازی (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل آلبانی است که در پست هافبک مهاجم بازی می‌کرد و در حال حاضر بازنشسته است. وی یکی از اولین بازیکنانی بود که در ۱۹۹۰ از مرز آلبانی عبور کرد و در باشگاه‌های کشورهای دیگر بازی کرد.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال بوآویستا، باشگاه فوتبال منچستر سیتی، باشگاه فوتبال هایدوک اسپلیت، باشگاه فوتبال بنفیکا، اشاره کرد.
جیمز عبوت (؛ 1892 – ) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود. وی در باشگاه فوتبال منچستر سیتی در لیگ فوتبال بازی می‌کرد. وی در پتریکرافت، انگلستان به‌دنیا آمد.
محمد ابو (؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل غنا است. وی در پست هافبک برای باشگاه فوتبال وولرنگا در لیگ برتر فوتبال نروژ بازی کرده است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه ورزشی آرهوس، باشگاه فوتبال لوریان، باشگاه فوتبال منچستر سیتی، باشگاه فوتبال رایو وایکانو، باشگاه فوتبال آینتراخت فرانکفورت، باشگاه فوتبال استرومسگودست، کلمبوس کرو اشاره کرد.
علی لیمونادی کارگردان فیلم، روزنامه‌نگار و بنیان‌گذار تلویزیون ایرانیان در شهر لس‌آنجلس است. وی به‌عنوان فعال‌ترین کارگردان و برنامه‌ساز خارج از کشور شناخته می‌شود.
علی لیمونادی در تهران زاده شد. پس از اتمام دبیرستان به آلمان نقل‌مکان کرد و از سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۷ در رشته‌های کارگردانی فیلم و هنر فیلم‌برداری در دانشگاه هنرهای زیبای برلین به تحصیل پرداخت. فیلم "آبونمان" یکی از اثرهای او بود که در سال ۱۳۴۶ به نمایش درآمد.
در فروردین ۱۳۵۸ به آمریکا رفت و در سال ۱۳۶۰ تلویزیون ایرانیان، نخستین تلویزیون فارسی‌زبان بیرون از ایران، را بنیان نهاد. علی لیمونادی در مصاحبه‌ای گفت که پس از انقلاب فکر می‌کرده حداکثر پس از شش ماه به ایران بازمی‌گردد و اوضاع آرام می‌شود.
علی لیمونادی به‌طور منظم در رسانه‌های آمریکایی فارسی‌زبان مانند صدای آمریکا حضور پیدا می‌کرد.
- "تلاش صدساله مردم ایران برای دموکراسی" (مصاحبه علی لیمونادی با سیاستمدارها).
شکستگی جفرسون یک شکستگی در قوس خلفی و قوس قدامی در مهره گردنی C1 یا اطلس است. این شکستگی می‌تواند در اثر هیپراکستنشن گردن برای مثال حین رانندگی ایجاد شود.
پرسش (به ایتالیایی: L'inchiesta) (همچنین با نام تحقیقات نیز شناخته می‌شود) یک فیلم درام و تاریخی ایتالیایی محصول سال ۲۰۰۶ به کارگردانی جولیو بازه با بازی دانیل لیوتتی و دولف لاندگرن می‌باشد. این فیلم یک بازسازی از فیلمی با همین نام محصول سال ۱۹۸۶ می‌باشد.
سد کارده در ۵۰ کیلومتری شمال مشهد در روستا کارده قرار دارد.
برای رسیدن به آن باید از انتهای بلوار 22 بهمن وارد جاده کلات شوید.
اهداف تأمین آب برای اراضی کشاورزی موجود در پایین دست سد بدون توسعۀ بیشتر کشاورزی و آبرسانی به شهر مشهد از محل سیلاب‌هایی که پیش از احداث سد به صورت غیرقابل استفاده در رودخانه جریان داشته، ساخته شده و حجم مفید مخزن آن معادل ۲۷ میلیون مترمکعب می‌باشد. رودخانۀ کارده با آب دائمی و مناظر زیبای طبیعی، یکی از بهترین تفریحگاه‌های خوش آب و هوای مشهد می‌باشد.
تاریخچهٔ رمان‌نویسی در ایران به ظهور و تکامل رمان‌نویسی در کشور ایران به عنوان یک قالب ادبی نو اشاره می‌کند که اگرچه با مفهوم «تاریخچه رمان فارسی» همپوشانی زیادی دارد، اما کاملاً منطبق با آن نیست؛ چنان‌که رمان‌هایی که ایرانیان به زبانی غیر از فارسی نوشته‌اند در این تاریخچه هست، اما رمان‌های فارسی مربوط به سایر فارسی‌زبانان مانند اهالی تاجیکستان و افغانستان در آن گنجانده نشده‌است. اگرچه نگارش افسانه‌ها و حکایت‌ها به شعر و نثر در ادبیات ایران، سابقه‌ای دیرینه دارد، اما رمان‌نویسی به شیوهٔ متداول در غرب، عملاً از اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادی مقارن با دوران مشروطه شروع شده‌است. رمان در ایران نیز اندکی پس از پیدایش رمان در ترکیه و جهان عرب و تقریباً همزمان با پنجاب، تحت تأثیر شکل‌گیری طبقهٔ جدید بورژوا در جامعه ظهور کرد. دیگر عواملی که به ظهور و گسترش رمان در ایران کمک کرد، عبارتند از: گسترش صنعت چاپ، شروع انتشار مطبوعات، ترجمهٔ رمان‌های غربی و گسترش گفتمان ناسیونالیسم. رمان، نخستین فرم نثر مدرن در ایران است، اما تحول و تکامل آن از زمان پیدایش تا رسیدن به بلوغ و فرم مشخص، ۶۰ سال طول کشید. کریستف بالایی، سه کتاب "امیر ارسلان"، "کتاب احمد" و "سیاحت‌نامهٔ ابراهیم‌بیگ" را گام‌هایی جدی به‌سوی رمان نوین تلقی می‌کند. حسن میرعابدینی، داستان‌نویسی نوین ایران را به پنج دورهٔ تاریخی تقسیم‌بندی کرده که بر اساس مشهورترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران صورت گرفته‌است. نخستین رمان ایرانی را میرزا فتحعلی آخوندزاده در سال ۱۲۵۳ با نام "ستارگان فریب‌خورده" نوشت.
از سال ۱۲۸۴ تا سال ۱۳۰۰ که با شروع جنگ جهانی اول و فراگیر شدن بحران اقتصادی، یاس عمومی فراگیر شد، نگارش رمان‌های تاریخی با دستمایه قرار دادن هویت ملی ظهور کرد. نویسندگان با نوشتن از شکوه گذشتهٔ ایران و قهرمانان مردمی دوران قدیم، به دنبال تحقق رویاهای خود در گذشته بودند. ترجمهٔ رمان‌های تاریخی غربی مانند الکساندر دوما در رواج رمان تاریخی تأثیرگذار بود. یان ریپکا معتقد است که نوعی احساس وظیفهٔ میهن‌پرستانه برای نشان دادن گذشتهٔ پربار تاریخی به مردم، نویسندگان را به انتخاب موضوعاتی از گذشته‌های دور واداشت. نخستین رمان‌های اجتماعی نیز در این دوران و در سال‌های پس از جنگ جهانی اول نوشته شدند. "تهران مخوف"، نخستین رمان اجتماعی به زبان فارسی است که در سال ۱۳۰۴ نوشته شد. در سال ۱۳۱۵، صادق هدایت، بوف کور، اولین رمان واقعی فارسی را نوشت. هدایت در این اثر، بر خلاف رمان‌های متداول آن روز، درگیری درونی شخصیت داستان خود را با جهانی نامساعد توصیف کرده و واقعیت و وهم را در هم تنیده‌است. تا سال‌ها بعد، منتقدان این رمان را از جنبه‌های مختلف اجتماعی، فلسفی، تاریخی و روانی تفسیر و نقد کردند. این اثر، اولین رمان مدرن ایران بود که به زبان انگلیسی ترجمه شد.
از سال ۱۳۲۰، باورهای ادبی و فرهنگی حزب تودهٔ ایران از طریق ادبیات شوروی بر نویسندگان ایرانی تأثیر گذاشت و کارگران و دهقانان به‌عنوان شخصیت‌های داستانی جدید به آثار نویسندگانی مانند به‌آذین و آل احمد راه پیدا کردند. "چشمهایش" اثر بزرگ علوی که در سال ۱۳۳۱ منتشر شد، جزو نخستین رمان‌های واقع‌گرای فارسی است با زبانی ساده و موجز و ساختار و شخصیت‌پردازی خوب. حسن کامشاد، این اثر را دارای «جایگاهی یکتا در ادبیات جدید ایران» می‌داند که رنج و مصیبت مردم عادی را به روشنی بیان می‌کند. در سال ۱۳۳۲ با وقوع کودتای ۲۸ مرداد، آزادی سیاسی و اجتماعی به‌شدت محدود شد و در آثار نسل جدیدِ نویسندگان این سال‌ها، «نقدِ اجتماع»، جای خود را به «نقدِ خود» داد. نویسندگان نوگرای این دوره، سعی کردند تعریف جدیدی از ادبیات متعهد به‌وجود آورند. یکی از مضمون‌های مهم داستان‌های ایرانی در این دوره، تشریح شکست آرمانخواهی و روشنفکری است. جلال آل احمد با تمثیل و واقع‌گرایی و بهرام صادقی با طنز در این زمینه آثاری نگاشته‌اند. در فاصله سال‌های ۱۳۳۶ تا ۱۳۴۰، نشر داستان و نمایشنامهٔ ایرانی به بیش از ۱۹ درصد کل صنعت چاپ و نشر کشور افزایش یافت. در سال ۱۳۴۰، علی‌محمد افغانی با آفرینش "شوهر آهوخانم"، یک شگفتی خلق کرد که نجف دریابندری آن را «تراژدی عمیقی» توصیف کرده‌است که می‌توان صحنه‌هایی از آن را با آثار تولستوی و بالزاک مقایسه کرد. حسن میرعابدینی، ادبیات سال‌های ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷ را «ادبیات بیداری و به‌خودآیی» نامیده‌است. محمدعلی سپانلو معتقد است که رمان‌نویسی از سال ۱۳۴۰ به شکل یک موج جدی و یک نهضت درآمد. یکی از ویژگی‌های بارز رمان‌های این دوره، تاریخ‌گرایی است؛ منتها مشاهدهٔ تاریخی رویدادها و ویژگی‌های اجتماعی زمانه جایگزین افسانه‌ها و رویدادهای باستانی شد. رمان‌های "تنگسیر" (۱۳۴۲) و "سنگ صبور" (۱۳۴۵) اثر صادق چوبک دارای جنبه‌های تاریخی قوی هستند. در سال ۱۳۴۸، نخستین رمان تاریخ‌گرای فارسی با نام "سووشون" به قلم سیمین دانشور منتشر شد. بعداً، ایرج پزشکزاد در "دایی‌جان ناپلئون" با رویکردی طنزآمیز و احمد محمود در "همسایه‌ها" از چنین رویکردی بهره گرفتند. "همسایه‌ها" پس از انتشار در سال ۱۳۵۳ موجی جدید در ادبیات ایران ایجاد کرد.
با وقوع انقلاب در سال ۱۳۵۷، ولع کتاب‌خوانی در ایران شدت گرفت و رمان‌نویسی نیز به‌عنوان قالب متداول ادبی مورد توجه قرار گرفت. رمان‌های نوشته شده در این دوره، از دوره‌های قبلی بیشتر بود. اولین آثار این دوران را نویسندگان مشهور قبل از انقلاب نوشتند؛ مانند گلشیری، فصیح و دولت‌آبادی. در سال ۱۳۵۹، با شروع جنگ، فصل جدیدی در ادبیات ایران شروع شد که ادبیات جنگ نام گرفت. تا سال ۱۳۷۰، نزدیک به ۱۶۰۰ داستان کوتاه و ۴۶ رمان و داستان بلند با موضوع جنگ در ایران منتشر شد. مهاجرت، مرگ و گریز از اضطراب، از جمله مضمون‌های مورد استفاده در این رمان‌ها بودند. "زمین سوخته" احمد محمود، نخستین رمان مستند است که جنبه‌ای حماسی دارد و در کنار ویرانگری جنگ، رشادت‌های مردم را نشان می‌دهد. یکی از ویژگی‌های رمان‌نویسی بعد از انقلاب ۱۳۵۷، بومی شدن و منطقه‌ای شدن ادبیات است؛ به این معنی که تهران به عنوان پایتخت سیاسی و اقتصادی، اهمیت خود را در آثار ادبی از دست می‌دهد. به‌طور مثال، داستان‌های احمد محمود، منیرو روانی‌پور و محمود دولت‌آبادی در مناطق مختلف مختلف ایران روی می‌دهد. همچنین برای اولین بار، سبک رئالیسم جادویی از ادبیات آمریکای لاتین به ادبیات فارسی راه پیدا کرد. استفاده از مفاهیم روان‌کاوی نیز در بین نویسندگان رمان پس از انقلاب جایگاه قابل قبولی داشته‌است. عباس معروفی در نخستین و مشهورترین رمان خود، "سمفونی مردگان"، توانست ساختارهای زیباشناختی و روانکاوانه را با موفقیت به‌کار گیرد. از اواخر دههٔ ۷۰، رمان‌های عامه‌پسند و سرگرم‌کنندهٔ زیادی نوشته و منتشر شدند که نویسندهٔ بسیاری از آن‌ها، زنان بودند. یکی از مشهورترین کتاب‌ها در این زمینه، "بامداد خمار" است. در این دوران، آثار زیادی چه از فارسی به زبان‌های دیگر و چه برعکس، ترجمه شد. همچنین زنان نویسنده جایگاه و نقش تثبیت‌شده‌ای یافتند.
پیش‌زمینهٔ پیدایش رمان در اغلب مواقع، شکل‌گیری طبقهٔ جدید بورژوا در جامعه است که اندیشه‌هایی اصلاح‌طلبانه، ملی‌گرایانه و گاه نوکیشانه در میان آنها گسترش می‌یابد. در بستر این تحول فکری است که شکل‌های ادبی قدیمی انکار می‌شوند و قالب‌ها و شکل‌های جدید، به‌ویژه رمان، مجال رشد پیدا می‌کنند. طایفی، استاد ادبیات فارسی، شروع جریان روشنفکری در ایران را در ارتباطی تنگاتنگ با ادبیات داستانی می‌داند. او خاستگاه این جریان را در دوران فتحعلی شاه قاجار و اعزام تعدادی دانشجو به خارج از کشور بیان می‌کند که نخستین نشانه‌های بیداری را در ایرانیان پدیدآورد. رمان در ایران نیز اندکی پس از پیدایش رمان در ترکیه و جهان عرب و تقریباً همزمان با پنجاب، تحت تأثیر همین شرایط ظهور کرد. سیر تاریخی شکل‌گیری این طبقهٔ اجتماعی به اوایل دورهٔ قاجار بازمی‌گردد که حکومت در مواجهه با قدرت‌های بزرگ آن دوران، به‌خصوص روسیه و انگلیس، متحمل شکست‌های پیاپی شد و این فکر که ایران در زمینه‌های مختلف دچار عقب‌افتادگی است، در ذهن برخی نخبگان آن دوران شکل گرفت. به موازات، گسترش صنعت چاپ و شروع انتشار مطبوعات در ایران نیز در دگرگونی نظام ادبی تأثیرگذار بوده‌است؛ چنان‌که خاستگاه بسیاری از رمان‌نویسان برجستهٔ ایران، ترکیه و کشورهای عربی، مطبوعات بوده‌است. پدیدهٔ دیگری که در پیدایش نوع ادبی رمان مؤثر بود، ترجمهٔ رمان‌های غربی است که فهم انواع ادبی وارداتی را امکان‌پذیر ساخت. کریستف بالایی، استاد ادبیات فارسی، رمان جدید در ایران را پیوند این دو جریان مهم (گسترش مطبوعات و گسترش ترجمه) می‌داند. همچنین فرامرز خجسته، استاد ادبیات فارسی، گسترش ایدهٔ فردباوری و گفتمان ناسیونالیسم را به عنوان یکی از پیش‌زمینه‌های پیدایش رمان در ایران مطرح می‌کند. رمان به‌عنوان یک نوع ادبی جدید، در قرن بیستم میلادی در ایران ظهور کرد و رشدی کُند و ناپیوسته را پشت سر گذاشت. اما به تدریج توانست جای خود را در ادبیات فارسی باز کند و خوانندگان ایرانی را مسحور خود سازد؛ چنان‌که گاهی واژه «رمان» به‌عنوان مترادفی برای تجدد به کار می‌رفت.
کریستف بالایی، سه کتاب "امیر ارسلان"، "کتاب احمد" و "سیاحت‌نامهٔ ابراهیم‌بیگ" را بازتابی کامل از ادبیات فارسی در اواخر قرن نوزدهم میلادی می‌داند. متن این کتاب‌ها ساختاری روایی دارند و با استفاده از نقل قول، با سنت ارتباط برقرار می‌کنند. اگر چه می‌توان در اطلاق رمان به این سه کتاب مناقشه کرد، اما آنها را باید گام‌هایی جدی به‌سوی رمان نوین تلقی نمود. این سه کتاب، لحن، مقصود و بافت ادبی متفاوتی دارند و نمادی از سه قشر کتابخوان آن دورانند؛ "امیر ارسلان" آخرین نمونهٔ رمان عامیانهٔ فارسی و نماد جامعهٔ اشراف‌زادگان و درباریان است، "کتاب احمد"، توصیفی از واقعیت‌های روزمره و تصور آینده‌ای مطلوب است که می‌تواند دانشمندان و مربیان را نمایندگی کند و در نهایت، "سیاحت‌نامهٔ ابراهیم‌بیگ" گامی مردد به سوی واقع‌گرایی و انتقاد اجتماعی است و از این حیث نماد مخالفان سیاسی و آزادی‌خواهان آن دوران به حساب می‌آید.
کریستف بالایی، نخستین فرم نثر مدرن در ایران را رمان می‌داند. اما سیر تحول و تکامل آن را بسیار طولانی می‌شمارد؛ چنان‌که از زمان پیدایش تا رسیدن آن به بلوغ و فرم مشخص، ۶۰ سال طول کشید. اما به‌طور مثال، داستان کوتاه که بعد از رمان ظهور کرد، ظرف مدت خیلی کوتاه‌تری بالغ شد. وی معتقد است که سیر تحول در رمان متوقف نشد و رمان‌های امروزی با رمان‌های دهه‌های قبل، تفاوت‌های چشم‌گیری دارند، در حالی که این تفاوت در داستان کوتاه مشاهده نمی‌شود.
رمان ایرانی ابتدا با ارائهٔ تفسیری دوباره از شکل‌های کهنه (مانند حکایت و روایت) در داستان‌های تاریخی یا عاشقانه شکل گرفت و سپس تحت تأثیر رمان‌های اروپاییِ ترجمه‌شده سمت و سوی رمان تاریخی پیدا کرد و با فاصلهٔ چند سال، انواع گرایش‌های گوناگون واقع‌گرا در آن رشد کرد. حسن میرعابدینی، نویسنده و منتقد ادبی، داستان‌نویسی نوین ایران را به پنج دورهٔ تاریخی تقسیم‌بندی کرده‌است. این تقسیم‌بندی بر اساس مشهورترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران صورت گرفته‌است. میرعابدینی بر این باور است که مضمون‌های اصلی آثار ادبی -از جمله رمان- با روی‌دادن رخدادهای مهم تاریخی و فرهنگی تاریخ معاصر تغییر کرده‌است؛ چراکه در هر دوره نویسندگان کوشیده‌اند واقعیت‌های اجتماعی را در آثار خود بازتاب دهند.
اگرچه نگارش افسانه‌ها و حکایت‌ها به شعر و نثر در ادبیات ایران سابقه‌ای دیرینه دارد، اما رمان‌نویسی به شیوهٔ متداول در غرب، عملاً از دوران مشروطه شروع شد. در این دورهٔ تاریخی، نظام اجتماعی قدیمی ایران با گسترش نظام سرمایه‌داری دستخوش تغییر شد و به تبع آن، ادبیات فارسی نیز در تمایل به قانون‌محوری جامعه، اصلاح‌طلبی اجتماعی و صنعتی شدن، به‌شدت از فرهنگ غرب تأثیر پذیرفت. نویسندگان این دوره، انتقاد از استبداد و مذمت باورهای خرافی و کهنه را رسالت خود می‌دانستند و برای بیان مفهوم‌های تازه، از ادبیات روسیه و فرانسه کمک می‌گرفتند. نخستین ایرانیانی که در آن دوره رمان و نمایشنامه می‌نوشتند، کسانی بودند که به‌نحوی با کشورهای پیشرفتهٔ غربی آشنایی پیدا کرده بودند؛ روشنفکران مقیم خارج، تاجران مهاجر و تبعیدی‌های سیاسی. آنها با مشاهده حاکمیت قانون، پیشرفت‌های صنعتی و دیوان‌سالاری دولت‌ها، به انتقاد از وضعیت موجود ایرانِ زمان خود پرداختند و بر خلاف ادیبان قبل از خود، نثر را از قالب دشوار و کهنه‌اش خارج کردند تا به جای اشراف، مردم عادی را مخاطب قرار دهند؛ مردمی از طبقهٔ متوسط که می‌خواهند دربارهٔ زندگی و روزگار خود بخوانند. به این ترتیب، شخصیت‌گرایی یا تمرکز بر بر زندگی انسان‌های عادی در جامعه به‌عنوان شخصیت‌های داستان، در ادبیات داستانی ایران شکل گرفت. تحولات فرهنگی و اجتماعی در آن دوران، به موفقیت این گونهٔ ادبی کمک کرد. با ورود مظاهر تمدن غربی به کشور (مانند مدرسه، چاپ و روزنامه) بر شمار باسوادان جامعه افزوده شد و شمار بیشتری از مردم توانایی مطالعهٔ این آثار جدید را پیدا کردند.
از سوی دیگر، نویسندگان مشروطه‌خواه، هوشیارانه یا ناهوشیارانه، در تلاش برای از بین بردن شکاف عمیقی که بین زبانِ گفتار و زبانِ نوشتار در فارسی به‌وجود آمده بود، می‌کوشیدند. رخت بستن خلاقیت و نوآوری در ادبیات فارسی (احتمالاً از قرن نهم هجری تا آن دوران) زبانِ نوشتار را به یک پوستهٔ بلاغی خشک و مختص به اشراف و تحصیل‌کردگان تبدیل کرده بود و عامهٔ مردم از آن هراس داشتند. یکی از نمودهای برجستهٔ این تلاش‌ها، مجموعه مقالات طنزی بود که با عنوان "چرند و پرند"، به قلم علی‌اکبر دهخدا در نشریهٔ صور اسرافیل منتشر می‌شد. دهخدا با ابداع سبک جدیدی در نثر، توانست بین نوشتار و گفتار پلی بزند و راه را برای کاربرد زبانِ گویای روزمرهٔ مردم در نوشتار باز کند.
نخستین رمان ایرانی را میرزا فتحعلی آخوندزاده در سال ۱۲۵۳ با نام "ستارگان فریب‌خورده" نوشت. این رمان که به زبان ترکی منتشر شد و میرزا جعفر قراجه‌داغی آن را به فارسی برگرداند، یک رمان کوتاه تاریخی است که داستان آن در دوران صفویه رخ داده، اما نویسنده، واقعیت‌های زمان خود را با رویکردی انتقادی توصیف کرده‌است. پس از "ستارگان فریب‌خورده"، چند سفرنامه داستانی نوشته‌شد که مشهورترین آنها "سیاحت‌نامهٔ ابراهیم‌بیگ" اثر زین‌العابدین مراغه‌ای است. این اثر، نمونه‌ای از یک اثر واقع‌گرایانه در دوران مشروطه است که تحت تأثیر واقع‌گرایان روس نوشته شده‌است.
پس از سال ۱۲۸۴ تا سال ۱۳۰۰، جنگ جهانی اول شروع شد و بحران اقتصادی و نابسامانی اجتماعی دامن ایران را گرفت. اصلاحات جنبش مشروطه به بن‌بست رسید و یاس عمومی در کشور فراگیر شد. نگارش رمان‌های تاریخی در این دوران با دستمایه قرار دادن هویت و امنیت ملی در این دوران ظهور کرد. به‌این‌ترتیب، نویسندگان با نوشتن از شکوه گذشتهٔ ایران و قهرمانان مردمی دوران قدیم، به دنبال تحقق رویاهای خود در گذشته بودند. ترجمهٔ رمان‌های تاریخی غربی مانند الکساندر دوما از سال ۱۲۶۰ در رواج رمان تاریخی تأثیرگذار بود. اهمیت و تأثیر آثار ترجمه‌شدهٔ غربی، از دو جنبه قابل توجه است: اول این که نویسندگان ایرانی توانستند از شیوه‌های توصیف در این آثار الگوبرداری کنند و دوم این که استقبال عمومی از آن‌ها، ظهور یک جمعیت کتاب‌خوان جدید، عمدتاً از طبقهٔ متوسط شهری را نشان داد که سلیقه و ترجیحات جدیدی در انتخاب کتاب داشت.
رمان‌های تاریخی این دوره، از لحاظ نوع نگرش به حرکت تاریخ، آثاری سنت‌گرا بودند؛ این آثار بر محوریت یک قهرمان تاریخی شکل می‌گرفتند و با بزرگنمایی و اغراق در منش و روش آن قهرمان، بی آن که به زمینه‌های شکل‌گیری چنین شخصیتی بپردازند، به تمجید عظمت و شکوه از دست رفتهٔ ایران می‌پرداختند. این آثار عملاً در بازسازی واقع‌گرایانهٔ گذشته ناکام بودند. یان ریپکا، نویسندهٔ کتاب "تاریخ ادبیات ایران" معتقد است که با بررسی رشته‌های مختلف ادبیات ایران در دوران پس از مشروطه، می‌توان دریافت که نویسندگان ایرانی، بیش از هر چیز، دغدغهٔ حیات معاصر ملت و مشکلات مبتلابه آن را داشتند و از این رو، نوعی احساس وظیفهٔ میهن‌پرستانه برای نشان دادن گذشتهٔ پربار تاریخی به مردم، آنها را به انتخاب موضوعاتی از گذشته‌های دور واداشت. وی به عبدالحسین صنعتی‌زاده به عنوان داستان‌سرای پرکار آن دوران اشاره می‌کند که اولین رمانش، "دام‌گستران یا انتقام خواهان"، خواننده را به دادگاهی در زمان یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانی می‌برد. به نظر یحیی آرین‌پور، نویسنده کتاب "از صبا تا نیما"، او تصاویری از انحطاط اخلاقی و سیاسی دوره ساسانی ساخته و از سوی دیگر مخاطرات دوران قاجار را بیان کرده‌است. وی از این ترفند برای ایجاد توازی و شباهت دو دورهٔ ساسانی و قاجار استفاده کرد. علاوه بر صنعتی‌زاده، از مهم‌ترین نویسندگان رمان‌های تاریخی در این دوره، می‌توان به محمدباقر خسروی، شیخ موسی نثری و حسن خان بدیع اشاره کرد که هر چهار تن از سیاست پرهیز کردند و به تعبیر حسن کامشاد، پژوهشگر ادبیات فارسی، در جستجوی رهنمودهای اخلاقی، به گذشته حماسی، پهلوانی و باستانی با «دیدی نشات گرفته از ادبیات رمانتیک و حسرت‌بار ادبیات قرن نوزدهم اروپا» روی آوردند. عبدالعلی دستغیب، پژوهشگر زبان فارسی، این آثار را دارای جنبه‌های هنری تازه‌ای، به‌خصوص در نثر، تصویرسازی و روایت داستانی می‌داند و آن‌ها را از این حیث دارای اهمیت برجسته‌ای در ادبیات مدرن فارسی می‌شمارد.
علاوه بر آثار این نویسندگان، رمان‌های تاریخی زیاد دیگری نیز در این دوره نوشته شد؛ چرا که گذشته تاریخی ایران، دستمایه‌های فراوانی در اختیار نویسندگان این رمان‌ها می‌گذاشت تا بخشی از تاریخ را انتخاب و با تخیل خود ترکیب کنند و یک رمان تاریخی بنویسند. اکثر این کتاب‌های انباشته از تحریف و سهو، ارزش تاریخی یا ادبی نداشتند، اما از آنجا که سرگرم‌کننده بودند، مورد استقبال عموم قرار می‌گرفتند. در بسیاری از این آثار، باورهای نژادپرستانه و به‌خصوص روحیهٔ ضد عربی به چشم می‌خورد که رد پای آن حتی در آثار نویسندگانی چون صادق هدایت و بزرگ علوی نیز مشاهده شده‌است. این ژانر با روی کار آمدن رضاشاه در سال ۱۲۹۹ مورد حمایت حاکمیت و دربار قرار گرفت و تا سال ۱۳۲۰ در فضای ادبیات ایران نقش جدی داشت.
نخستین رمان‌های اجتماعی نیز در این دوران و در سال‌های پس از جنگ جهانی اول نوشته شدند. در موارد متعددی، شخصیت‌های این رمان‌ها کارمندان یا فاحشه‌ها بودند. اما این آثار نیز کمتر به عمق رفتند و به جای پرداختن به درک اجتماعی فساد، به دلسوزی با زنان روسپی اکتفا کردند. اهمیت رمان‌های اجتماعی این دوران در طرح مسئله آزادی زنان و نشان دادن فساد و زوال اخلاقی قشرهای بالای جامعه است. "تهران مخوف" اثر مشفق کاظمی، نخستین رمان اجتماعی به زبان فارسی است که در سال ۱۳۰۴ نوشته شد و داستان عشق نجیب‌زاده‌ای تنگدست به دختر یک مرد ثروتمند و فرصت‌طلب را بازگو می‌کند. این رمان به باور میرعابدینی، اثری آشفته و به لحاظ هنری ضعیف است. علاوه بر تهران مخوف، در آثار دیگر نویسندگان رمان‌های اجتماعی آن دوران مانند یحیی دولت‌آبادی و عباس خلیلی نیز شخصیت‌پردازی سست و نقل داستان‌های فرعیِ بی‌ارتباط با داستان اصلی مشاهده می‌شود. حسن کامشاد، زبان این داستان‌ها را دور از زبان مردم می‌داند و معتقد است که ورود نویسنده به جزئیات و فرعیات باعث می‌شود رشتهٔ اصلی داستان از دست برود. به عقیدهٔ او، شخصیت‌ها و رویدادهای این رمان‌ها، ناشیانه و به دور از رنگ و بوی واقعیت پرداخته شده‌اند.
با ظهور دوران پهلوی و حاکم شدن رویه‌های سانسور، پرداختن به رویدادها و شخصیت‌های معاصر در قالب رمان‌های تاریخی محدودتر شد و انگیزه اعتراض مدنی، نویسندگان را بیش از پیش به نگارش رمان اجتماعی سوق داد. رمان‌های اجتماعی این دوره، بیشتر متأثر از سبک ناتورالیسم داستان‌نویسان اروپایی، به‌خصوص امیل زولا بودند. «زن» و «شهر» به عنوان دستمایه‌های این رمان‌ها کاربرد زیادی داشتند. با فراگیر شدن این رویکرد، شخصیت‌های زن در رمان‌های ایرانی، از قلمرو فانتزی خارج شدند و نقش‌های واقعی‌تری در داستان‌ها پیدا کردند؛ اگرچه خالق آنها هنوز هم مردان بودند و ایفای نقش قربانیِ جریان‌های شیطانی مدرنیته، برای آنها به یک کلیشه تبدیل شد.
در سال ۱۳۱۵، صادق هدایت که پیش از این چند مجموعه داستان کوتاه موفق نوشته بود، بوف کور، اولین رمان واقعی فارسی را نوشت. "بوف کور" داستانی ساده دارد؛ مردی منزوی زن خیانتکارش را می‌کُشد و داستان آن را دو بار برای سایه‌اش که روی دیوار افتاده، روایت می‌کند: یک بار آنچه در واقعیت اتفاق افتاده (در بخش دوم کتاب) و یک بار چنان‌که او می‌خواهد باشد (در بخش اول). هدایت در این اثر، بر خلاف رمان‌های متداول آن روز، که به گزارش رویدادهای بیرونی می‌پرداختند، درگیری درونی شخصیت داستان خود را با جهانی نامساعد توصیف کرده‌است. منتقدان این رمان را تا سالها بعد، از جنبه‌های مختلف اجتماعی، فلسفی، تاریخی و روانی تفسیر و نقد کردند. در طول داستان، صحنه‌ها و رویدادها بر روی هم منعکس می‌شوند، زمان از یک روند خطی پیروی نمی‌کند و واقعیت و وهم درهم‌تنیده‌اند. "بوف کور" راه را برای استفاده از تکنیک‌های خلاقانه توسط نویسندگان بعد از خود باز کرد و باعث شد ادبیات تجربی به‌عنوان یکی از بخش‌های جدایی‌ناپذیر نثر فارسی جا بیفتد. این اثر همچنین اولین رمان مدرن ایران بود که به زبان انگلیسی ترجمه شد.
در شهریور ۱۳۲۰ با اشغال ایران به‌دست متفقین در جریان جنگ جهانی دوم، رضاشاه از قدرت کنار رفت و فرزندش محمدرضا بر تخت نشست. خلاء قدرت و تزلزل سیاسی از یک سو به فعالان اجتماعی مجال عرض اندام داد و در مقابل، سرمایه‌داران و افراد صاحب‌نفوذِ دربار در پی بازگرداندن اقتدار حاکمیت شاه بودند. این دوقطبی، سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ را به سال‌هایی پر از درگیری و تحرک و اعتراض مبدل کرد. در بستر این گوناگونی، ادبیاتی متنوع شکل گرفت و جریان‌های ادبی مختلف در کنار یکدیگر به ظهور رسیدند؛ از یک سو ادبیات عامه‌پسند سال‌های پیشین به حیات خود ادامه داد و از سوی دیگر، نویسندگان جوانی با تأثر از مکتب‌های فکری و ادبی نوین ظهور کردند. در این دوران باورهای ادبی و فرهنگی حزب توده از طریق ادبیات شوروی بر نویسندگان ایرانی تأثیر گذاشت و کارگران و دهقانان به‌عنوان شخصیت‌های داستانی جدید به آثار نویسندگانی مانند به‌آذین و آل احمد راه پیدا کردند. با این که نویسندگان آینده‌داری مانند آل احمد، به‌آذین، گلستان و چوبک در این دوره به عرصه رسیدند، اما رمان‌های برجسته و تأثیرگذار اندکی در این دوره خلق شدند. نابسامانی اقتصادی در این دوران، باعث شد میزان نشر کتاب در برخی از سال‌های این دوره کاهش پیدا کند و به‌همین دلیل، بسیاری از رمان‌نویسان این دوره، به‌خصوص آنها که رمان‌های اجتماعی و تاریخی به سبک دوره اول می‌نوشتند، آثار خود را به‌صورت پاورقی‌های دنباله‌دار در نشریات منتشر می‌کردند و برخی نیز به نگارش داستان کوتاه روی آوردند.
با بهره‌گیری از فضای بازِ به‌وجودآمده، "حاجی آقا"، به قلم صادق هدایت ابتدا در سال ۱۳۲۴ به‌صورت پاورقی و بعداً، در سال ۱۳۳۰ به‌صورت کتاب منتشر شد. این رمان، تصویری طنز از یک تاجر حریص، فاسد و مرتجع ساخته که اختلاف حل‌نشدنی بین سنت‌های فاسد و مدرنیتهٔ ناپخته، بر زندگی او سایه انداخته‌است. این کتاب، به‌گفتهٔ میرعابدینی، تصویر گسترده‌ای از وضع اجتماع و شیوهٔ زندگی مردم در پیش و پس از ۱۳۲۰ خورشیدی ارائه می‌کند و هدایت با نوشتن آن، افشاگری‌های تند و تیز روزنامه‌های جنجالی آن دوران را نشان می‌دهد و به انتقاد از شخصیت‌های واپس‌گرای اجتماعی و رجال دورهٔ بیست ساله (۱۳۰۰–۱۳۲۰ خورشیدی) می‌پردازد. به باور او، هدایت در هماهنگ‌سازی نثر با زبان شخصیت‌ها در موقعیت‌های گوناگون داستان موفقیت بارزی داشته‌است. میرعابدینی همچنین داستان حاجی آقا را گنجینه‌ای از فرهنگ مردمی، باورهای سنتی آن‌ها و گویش‌های محاوره‌ای‌شان دانسته‌است.
محمدعلی جمال‌زاده که به‌عنوان نویسندهٔ نخستین داستان‌های کوتاه فارسی شهرت یافته بود، در سال ۱۳۲۱ نخستین رمان خود را با نام "دارالمجانین" منتشر کرد. رمان‌های بعدی او با نام‌های "قلتشن دیوان" در سال ۱۳۲۵، "راه‌آب‌نامه" در سال ۱۳۲۷ و "سر و ته یه کرباس" در سال ۱۳۳۴ منتشر شد. اما منتقدان، این آثار را ضعیف‌تر از اولین داستان‌های او، به‌خصوص "یکی بود یکی نبود"، دانستند و آن را توصیفی از راه دور و بدون لمس کردن جامعه ایرانی تلقی کرده‌اند. محمدعلی کاتوزیان، نویسنده و پژوهشگر از این واکنش‌های انتقادی که به‌خصوص، در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۴۰ در نشریات به چاپ رسیده‌است، با عنوان «جمال‌زاده‌زدایی» در ادبیات ایران نام می‌برد و دلیل آن را عدم وابستگی وی به جریان‌های سیاسی غالب آن دوران؛ یعنی ناسیونالیسم و سوسیالیسم می‌داند. وی معتقد است که این آثار، کم‌وبیش خوانده‌نشده توسط منتقدان رد شده‌اند.
تمایل به نگارش داستان سورئال با تاثیرپذیری از "بوف کورِ" هدایت نیز یکی از جریان‌های این دوره است. مشهورترین اثر در این سبک، "زن پشت در مفرغی" نوشتهٔ احمد شاملو است. اساسی‌ترین عناصر داستان بوف کور در این اثر دیده می‌شود، با این تفاوت که شاملو برای قبولاندن رویاهای قهرمان داستان، بر خلاف هدایت، کمتر از مسائل زمینی جدا شده‌است.
در این دوره، ترجمهٔ آثار واقع‌گرایانهٔ روسی، اروپایی و آمریکایی شدت بیشتری گرفت و آثار متعددی از نویسندگان بزرگ جهان مانند ماکسیم گورکی، اشتفان تسوایک، جک لندن، تولستوی، مارک تواین، استاین‌بک و دیگران در این دوره به فارسی برگردانده شد. آثار داستانی فارسی که در سال‌های ۱۳۱۶ تا ۱۳۲۰ در حدود ۷ درصد از صنعت چاپ و نشر ایران را به خود اختصاص داده‌بود، در سال‌های ۱۳۲۱ تا ۱۳۲۵ به کمتر از ۳ درصد رسید و در مقابل، آثار ترجمه از ۱ درصد به بیش از ۹ درصد افزایش یافت. آثار ترجمه‌شده، با نمایش مهارت نویسندگان بزرگ جهان در توصیف شخصیت‌ها و رویدادها، افق جدیدی را پیش روی نویسندگان ایرانی باز کرد. به‌تدریج، توجه نویسندگان ایرانی نیز از توصیف حالات درونی و روحی شخصیت‌ها به بیان دیدگاه‌هایشان نسبت به انسان و جامعه معطوف شد؛ چنان‌که در نخستین کنگره نویسندگان که در سال ۱۳۲۵ برگزار شد، بر لزوم توجه به واقع‌گرایی و زیبایی‌شناسی هنری تأکید شد. علاوه بر مضمون، اصول و شگردهای داستان‌نویسی در ایران نیز تحت تأثیر آثار ادبی خارجی قرار گرفت. به پیروی از جنبهٔ اعتراضی ادبیات آمریکا، آل احمد، "از رنجی که می‌بریم" و گلستان، "آذر، ماه آخر پا ییز" را خلق کردند و کوشیدند تقابل وحشی‌گری و انسانیت را نشان دهند. آن‌ها نخستین نویسندگان ایرانی بودند که در آثار خود به زیبایی نثر خود توجه جدی کردند. "چشمهایش" اثر بزرگ علوی و "دختر رعیت" اثر به‌آذین که هر دو در سال ۱۳۳۱ منتشر شدند، جزو نخستین رمان‌های واقع‌گرای فارسی‌اند که با ساختار و شخصیت‌پردازی خوب، جایگاه مشخصی در ادبیات پیشرو ایران باز کردند؛ اگرچه در این دو رمان نیز واقعیت‌های اجتماعی تنها از دریچه‌ای محدود بیان شده‌است. علوی که در هنگام تحصیلش در آلمان به شدت تحت تأثیر بنیانگذار علم روان‌کاوی، زیگموند فروید بود، پس از پیوستن به مارکسیسم، تلاش می‌کرد در آثارش، از واقع‌گرایی سوسیالیستی بهره‌گیری کند. انتشار "چشمهایش"، تمجیدها و انتقادهای زیادی را به همراه داشت که بسیاری از این انتقادها از ناحیهٔ فعالان چپ در ایران بود. این انتقادها حتی در نشریات شوروی نیز منعکس شد. کامشاد معتقد است یکی از مهم‌ترین انتقادها به این اثر، زیاده‌روی نویسنده در «روان‌کاوی و درون‌نگری‌های رمانتیک» است که مانع پیشرفت داستان می‌شود و آن را از واقع‌گرایی دور می‌کند. با این حال، او این اثر را دارای «جایگاهی یکتا در ادبیات جدید ایران» می‌داند و آن را گونه‌ای «نقاشی واژگان از اوضاع و احوال زمان» می‌شمارد که رنج و مصیبت مردم عادی را به روشنی بیان می‌کند. این اثر زبانی ساده و موجز دارد که به زبان گفتار نزدیک است و در عین حال، به دام اصطلاحات عامیانهٔ غلوآمیز و هرزه‌گویی نیفتاده‌است؛ چنان‌که جرج مایکل ویکنز، استاد زبان فارسی و ایران‌شناسی، آن را راهنمای مفیدی برای شناخت زبان گفتاری فارسی دانسته‌است.
در سال ۱۳۳۲ با وقوع کودتای ۲۸ مرداد، آزادی سیاسی و اجتماعی به‌شدت محدود شد و حاکمیت از فعالیت بسیاری از روزنامه‌ها و نهادهای اجتماعی جلوگیری کرد. فروکش کردن تب‌وتاب سیاسی، با رشد داستان‌نویسی همراه شد و اگرچه انتشار داستان‌های دنباله‌دار به‌عنوان پاورقی در روزنامه‌ها همچنان ادامه داشت، اما چاپ کتاب‌های داستانی ایرانی و ترجمه‌شده رونق بیشتری گرفت. در فاصله سال‌های ۱۳۳۶ تا ۱۳۴۰، نشر داستان و نمایشنامهٔ ایرانی به بیش از ۱۹ درصد و نشر داستان و نمایشنامهٔ ترجمه به بیش از ۱۳ درصد کل صنعت چاپ و نشر کشور افزایش یافت. این رونق مترجمان غیرحرفه‌ای زیادی را به کار ترجمه ترغیب کرد و باعث شد کتاب‌های زیادی بدون توجه به ارزش هنری و محتوا و بدون رعایت کردن اصول برگرداندن آثار ادبی وارد بازار نشر شوند؛ چنان‌که در بسیاری موارد، کتاب‌ها از زبان‌هایی غیر از زبان اصلی اثر به فارسی برگردانده شدند و نتیجهٔ این رویکرد، ورود ترکیب‌های بیگانه، عبارت‌های غلط و اشتباهات دستوری فراوان در آثار منتشر شدهٔ این دوره بود. اغلب آثار داستانی ایرانی، آثار ملال‌آوری بودند و کمتر مورد توجه قرار گرفتند. در این دوره، نثر خشن و پرتحرک ادبیات آمریکا جای ادبیات رئالیستی روسیه را گرفت و آثار متعددی از همینگوی، سلینجر، فاکنر و دیگر نویسندگان آمریکایی به فارسی ترجمه شد.
این دهه، دههٔ ناامیدی و پشیمانی بود. در آثار نسل جدیدِ نویسندگان این دهه، که آرمان‌های سیاسی‌شان خدشه‌دار شده بود، «نقدِ اجتماع»، جای خود را به «نقدِ خود» و رمانتیسم درون‌گرا داد. نویسندگان نوگرای این دوره، سعی کردند با دور زدن حاشیه‌های واقع‌گرایی اجتماعی، که در آثار نویسندگان عوام‌گرا برجسته بود، تعریف جدیدی از ادبیات متعهد به‌وجود آورند. یکی از مضمون‌های مهم داستان‌های ایرانی در این دوره، تشریح شکست آرمانخواهی و روشنفکری است. جلال آل احمد با تمثیل و واقع‌گرایی و بهرام صادقی با طنز در این زمینه آثاری نگاشته‌اند. جلال آل احمد در این دوره، به دلایلی که همه آن‌ها ادبی نیستند، مورد توجه جامعه روشنفکر ایرانی واقع شد. در بین نویسندگان این دوره، او یکی از شخصیت‌های محوری است که عمیقاً به طرح سؤالاتی در زمینه عدالت اجتماعی، زندگی فکری و مذهبی و بیگانگی و استعمار فرهنگی پرداخته‌است. او آثار متنوعی از جمله مقالات انتقادی، سفرنامه، قوم‌نگاری، خودزندگی‌نامه و همچنین داستان دارد. رمان تحسین‌شدهٔ او که با نام "مدیر مدرسه" در سال ۱۳۳۷ منتشر شد، داستان روشنفکری را به تصویر می‌کشد که پیش‌بینی‌های او درست از آب در نمی‌آید و با وقوع کودتا آخرین امیدهای او از بین می‌رود. او در این داستان، سعی می‌کند خواننده را متوجهِ پوچی روش‌های به‌کاررفته در نظام آموزشی و برنامه‌های تربیتی کند. آل احمد دو داستان بلند دیگر با نام‌های "سرگذشت کندوها" (۱۳۳۳) و "نون والقلم" (۱۳۴۰) را نیز در این دوره منتشر کرد. آل احمد در همه این داستان‌ها، در نقش منتقد اجتماعی ظاهر شده‌است.
نویسندگان دیگری چون به‌آذین، رضا مرزبان و نادر ابراهیمی نیز از زبان تمثیل برای بیان رمانتیک، خیال‌انگیز و افسانه‌ای استفاده کردند. در گرایشی شدیدتر، آثاری چون "یکیلا و تنهایی او" نوشتهٔ تقی مدرسی و "ملکوت" نوشتهٔ بهرام صادقی، با الهام از "عهد عتیق" و داستان‌های اسطوره‌ای، جنگ خدا و شیطان را دستمایه قرار دادند؛ جنگی که خمیرمایهٔ اصلی تاریخ است.
نوشتن داستان‌های اجتماعی و انتخاب سوژه در بین مردم عادی و مخصوصاً مردم فقیر، از سال ۱۳۳۷ دوباره رونق گرفت. نویسندگان جوان، در این موج جدید انتقاد از فقر، خرافات و قراردادهای اجتماعی را به‌عنوان سوژه برگزیدند. حسن میرعابدینی از این موج جدید با عنوان «اجتماع‌نگاری‌های شتاب‌زده» یاد می‌کند زیرا اغلب این داستان‌های اجتماعی، گزارش یا عکسی از وقایع روزمره بودند، بی آن که دیدِ خواننده را به سطحی فراتر افزایش دهند. در سال ۱۳۴۰، علی‌محمد افغانی با آفرینش رمان ۹۰۰ صفحه‌ایِ "شوهر آهوخانم"، جایزهٔ داستان برگزیدهٔ این سال را دریافت کرد. این رمان که میرعابدینی آن را یک «شگفتی» و «برجسته‌ترین رمان اجتماعی این دوره» نامید و نجف دریابندری آن را «تراژدی عمیقی» توصیف کرد که می‌توان صحنه‌هایی از آن را با آثار تولستوی و بالزاک مقایسه کرد، راه را برای پیدایش رمان‌های اجتماعی بعدی باز کرد. در این رمان، بر خلاف رمان‌های اجتماعی اولیه، حوادث نه از طریق موعظه و استدلال؛ بلکه با عمل و حرکت داستان بیان می‌شود و شخصیت‌های داستان، مانند انسان‌های واقعی، ترکیبی از احساسات متضادند که در اثر بروز رویدادهای داستان، دگرگون می‌شوند. رمان‌های بعدی افغانی، نتوانستند موفقیت اولین اثر او را تکرار کنند.
سال‌های ۴۲ تا ۵۷، دوران حرکت ایران به سمت یک جامعهٔ سرمایه‌داری و رشد طبقهٔ متوسط بود. در این سال‌ها، شمار دانش‌آموزان، دانشجویان و کارمندان اداری افزایش یافت و پس از سال‌ها تمایل به فرهنگ غربی، ادبیات ایران کم‌کم رویکرد جدیدی پیدا کرد که منتقد غرب‌گرایی و در پی ایجاد رابطه‌ای واقع‌گرایانه با تاریخ و هویت خویشتن بود. حسن میرعابدینی، ادبیات این دوران را «ادبیات بیداری و به‌خودآیی» نامیده‌است. جاذبهٔ داستان‌نویسی، جوانان زیادی را جذب کرد؛ به‌طوری‌که در این سال‌ها بیش از ۵۰ نویسنده، اولین کتاب خود را نوشتند و از میان آن‌ها نویسندگان زبده‌ای نیز سر برآوردند که آثاری ساخت‌یافته، منسجم، متنوع و کم‌نظیر در تاریخ ادبیات معاصر ایران خلق کردند. محمدعلی سپانلو، مترجم و منتقد ادبی، معتقد است که رمان‌نویسی از سال ۱۳۴۰ به شکل یک نهضت درآمد و یک موج جدی، جای جزر و مدهای پراکندهٔ دوره‌های قبلی را گرفت. اگر چه در این دوره آثار ترجمه نیز رونق داشت و در حدود ۱۷۰۰ عنوان ترجمه به چاپ رسید، اما داستان بلند ایرانی از تقلید آثار وارداتی به آثاری مستحکم و دارای سبک مبدل شد و در این راه، آثار غلامحسین ساعدی، صادق چوبک، جلال آل احمد و ابراهیم گلستان نقش قابل توجهی داشتند. اگرچه دامنهٔ نفوذ نثر "بوف کور" همچنان در دهه‌های سی و چهل هم دیده می‌شود، اما از دهه چهل، زبانی تلگرافی و خشم‌آلود و حاوی تکیه‌کلام‌های خودساخته در بین نویسندگان رواج یافت که نمونهٔ آن، "مدیر مدرسهٔ" آل احمد است. سپانلو "سنگ صبور" صادق چوبک و "سووشون" سیمین دانشور را مهم‌ترین آثار دوران جدید معرفی می‌کند. چوبک شخصیت‌های داستان‌های خود را از رده‌های پایین جامعه انتخاب کرد و حس وقار و منزلت را در زندگی روزمره و بدون حادثهٔ آنان، نشان داد. او برای نخستین بار، از ظرفیت نهفته در دیالوگ به عنوان شگردی برای پیشبرد داستان استفاده کرد. دانشور، نخستین بانوی ایرانی است که رمان و مجموعه داستان کوتاه فارسی نوشت.
در دههٔ چهل، چند حلقهٔ نویسندگی و شاعری شکل گرفت؛ نخستین، گروهی که حول محور آل احمد بود و دوم، گروهی که در انجمن به‌آذین حضور داشتند. همکاری این دو گروه در نیمهٔ دوم این دهه، به شکل‌گیری شورای نویسندگان ایران انجامید و به اقتضای اوضاع سیاسی و اجتماعی آن دوران، به بسط ادبیات متعهد منجر شد. حلقهٔ سوم از نویسندگان آن دوران، طرفداران هنر برای هنر بودند که عموماً به کارهای ابراهیم گلستان باورمند بودند. گلستان، نویسندهٔ مدرنیستی بود که کارهایش به‌خاطر الگوی جمله‌بندی‌ها، روایتِ غیرخطی و چیدمان سینمایی صحنه‌های داستان مورد توجه قرار گرفت. "اسرار گنج درهٔ جنّی" او، یک تمثیل طنز است که در آن از تکنیک‌های سینمایی به‌صورت خلاقانه بهره گرفته‌است.
از سال ۱۳۴۵ ادبیات داستانی ایران مانند سایر حوزه‌های چاپ و نشر با پدیدهٔ سانسور مواجه شد. در این سال، ناشران به دستور دولت وقت، مکلف شدند که کتاب‌های چاپی خود را قبل از انتشار به تأیید وزارت فرهنگ و هنر برسانند. اگرچه نویسندگان در این دوران تلاش‌هایی به منظور رفع محدودیت‌ها برداشتند و در اثر این تلاش‌ها، کانون نویسندگان ایران از سال ۱۳۴۶ تأسیس شد، اما فشار حکومت به صورت مداوم تشدید می‌شد؛ به‌طوری‌که در سال ۱۳۵۱ مأموران دولتی به کتابخانه‌ها یورش بردند و ده‌ها ناشر و کتاب‌فروش را دستگیر کردند. حکومت، به‌تدریج، با ممنوع‌القلم کردن نویسندگان خلاق، زمینهٔ عزلت‌نشینی و جلب شدن آنان به فعالیت‌های اقتصادی غیرخلاقانه را فراهم کرد. برخی از نویسندگان ممنوع‌القلم نیز در خارج از ایران به کار پرداختند؛ به‌طور مثال بزرگ علوی که نوشته‌هایش در ایران از سال ۱۳۳۲ تا ۱۳۵۷ ممنوع بود، در آلمان به فعالیت‌های خود ادامه داد. "سالاری‌ها" (۱۳۵۴) از جمله مشهورترین رمان‌های او در تبعید است. به عقیدهٔ میرعابدینی، نثر ساده و روان "چشم‌هایش" در این اثر به چشم نمی‌خورد و «ترکیبات فرنگی و توصیف‌های قدیمی ایرانی، نثرش را از شکل انداخته‌است.» از بین نویسندگان مختلف دور از وطن، به جز بزرگ علوی و مدرسی، دیگران تأثیر چندانی در ادبیات ایران نداشتند.