moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
در جریان حمله سلطان محمود غزنوی به ری بخشی از کتابخانهٔ بزرگ ری به آتش کشیده شد و بخشی دیگر به بخارا یا به نقلی دیگر به غزنین انتقال یافت. سوزاندن کتاب‌های شیعیان و برخی دیگر از گروه‌های اسلامی مد نظر بوده‌است.مجله حافظ - شماره 8 - بیداد محمود غزنوی با کتاب‌خانه‌ها و خردمندان ریمکتب تشیع، اردیبهشت 1338 - پیش‌شماره، مهدی حائری تهرانی
دانشنامه کتابخانه و دانش اطلاعات می‌نویسد:
«یک بار دیگر تمدن عظیم ایرانیان به وسیلهٔ مهاجمین نابود شد؛ این بار به وسیله قبایل مغولان و تاتارها (۱۲۲۰ میلادی)؛ آن‌ها مساجد را تبدیل به طویله اسبان‌شان کردند، کتابخانه‌ها را سوزاندند و از نسخه‌های گران‌بها به عنوان سوخت استفاده کردند.»
در اواخر سال ۱۳۸۴ با تغییر «مرکز امور مشارکت زنان» به «مرکز امور زنان و خانواده» در دولت نهم، شایع شد که مدیریت جدید تصمیم داشته کتاب‌های «کتابخانه تخصصی زنان» را که در دوران محمد خاتمی ایجاد شده بود از بین ببرد، اما در لحظات آخر کار متوقف شده و به تعطیل کردن کتابخانه و ایجاد محدودیت دسترسی به کتاب‌ها اکتفا شد، هرچند که گفته می‌شود تعدادی از کتاب‌ها از مرکز خارج شده و بازگردانده نشده‌است.
علاوه بر خمیر کردن و از بین بردن هزاران کتاب پس از پیروزی انقلاب و در دهه‌های بعد از آن، در سال ۱۳۹۸ روحانی‌ای به نام عباس تبریزیان که از مدافعان طب اسلامی و از مخالفان پزشکی حرفه‌ای است، اوایل بهمن ماه امسال اعلام کرد که قصد دارد یکی از کتاب‌های درسی مشهور رشته پزشکی با عنوان اصول طب داخلی هاریسون را طی مراسمی آتش بزند. تبریزیان وعده کتاب‌سوزی خود را عملی کرد و ویدئوی مراسم کتاب‌سوزی، در فضای مجازی به سرعت و وسعت پخش شد. تبریزیان، به هنگام کشیدن فندک به نسخه اصل انگلیسی کتاب هاریسون در پزشکی داخلی، توضیح داد که این کتاب‌سوزی، مراسم نمادین پایان «طبّ شیمیایی در کل جهان» است. ظاهراً او تحت تأثیر سخنرانی رهبر ایران علی خامنه‌ای بوده که در سخنانی گفته‌است: «دغدغه امروز من طب اسلامی ایرانی است. جامعه اسلامی باید همه چیزش اسلامی باشد؛ اقتصاد، رفتار، پوشش و حتی طبّش هم باید اسلامی باشد.».
سه تن از پزشکان معترض به اقدام نادرست این مجتهد، توسط یکی از دادگاه‌های جمهوری اسلامی، هر یک به ۶۰ ضربه شلاق، محکوم شدند.
در سال ۵۰۲ هجری قمری به روزگار حکومت علی بن یوسف بن تاشفین در اندلس، به دلیل مخالفت‌های فقیهان شهر، تمام نسخه‌های کتاب احیاء علوم الدین تألیف محمد غزالی را در مسجد قرطبه انباشته و آتش زدند.غزالی محمد بن محمد، احیاء علوم الدین ترجمه مٌوید الدین محمد خوارزمی، به کوشش حسین خدیو جم-انتشارات علمی فرهنگی ۱۳۵۱
آتش زدن دانشگاه و کتابخانه عظیم ولابی توسط اعراب؛ دانشگاه ولابی در بین سال‌های ۴۷۵–۷۷۵ میلادی ساخته شده بود و کتابخانه آن شامل بخش‌های متعددی از ادبیات شرقی بود. این کتابخانه و دانشگاه عظیم تا قرن دوازدهم پابرجا بود تا اینکه به وسیله مهاجمین عرب نابود شد.The University of Valabhi was built by the Maitraka Kings during the years 475-775 A.D. Its library had a variety of Eastern literature.
This great university and its library lasted until the 12th century, when they were completely destroyed by Arab invaders. http://unllib.unl.edu/LPP/gul-khan.pdf
آتش زدن دانشگاه و کتابخانه عظیم استان بامیان قدیم وکتابخانه شهرستان اندخوی به تعداد(۱۸۵)هزارجلد کتاب توسط سپاهیان امیر عبدالرحمن آتش زده شددرسال۱۲۸۵ه‍.ش و کتابخانه شهرستان اندخوی درسال ۱۳۷۷ه‍.ش توسط طالبان حتی درزیر دیکدان‌ها غذا طپح شدند به آتش کشیده شد وقتل عام فجیعی انجام دادند.
در ۲۱۳، "چین شی هوانگ" (شی‌هوانگ-تی) امپراتور چین دستور داد همهٔ کتاب‌ها به‌جز کتاب‌های مربوط به پزشکی، کشاورزی و طالع‌بینی را بسوزانند.صدری‌افشار ۷ "شی هوانگ"، امپراتور چین این دستور را پس از مشورت با وزیرش "لی‌سی" صادر کرد. با صدور این دستور، تمامی کتاب‌های تاریخی و فلسفی در تمام استان‌ها به جز استان «چین» سوزانده شد. این اقدام که در سال ۲۱۳ قبل از میلاد آغاز شد به زنده به گور کردن بسیاری از روشنفکرانی که با عقاید تعصب‌آمیز امپراتور مخالفت می‌کردند انجامید.
این تخریب فرهنگ چین در طول شورشی که به حکومت امپراتور "چین اِر شی" (پسر امپراتور چین شی هوآنگ) پایان داد، عمق بیشتری گرفت چراکه در این شورش، قصر سلطنتی و بایگانی استانی سوزانده شد و به این ترتیب بسیاری از کتاب‌هایی که به وسیله امپراتور پدر نگه داشته شده بود نیز از بین رفت.
تخریب بسیار عمده‌تری توسط آنتیوخوس پنجم پادشاه دوره سلوکیان صورت گرفت. او در سال ۱۶۸ قبل از میلاد دستور داد تمامی نسخه‌های کتاب قانون که در اورشلیم وجود داشت تکه‌تکه و سوزانده شوند.
برخی از مورخین امروزی، روایت تخریب کتابخانه‌های اسکندریه به‌وسیلهٔ عمروعاص و به‌دستور عمر را پس از فتح مصر توسط مسلمانان در ۶۴۲ میلادی، جعلی می‌دانند.Kelly Trumble, The Library of Alexandria, Robina MacIntyre Marshall, p. ۵۱: «Today most scholars have discredited the story of the destruction of the Library by the Muslims."Lewis, Bernard. "The Vanished Library". "The New York Review of Books". ۳۷(۱۴). ۲۷ September 1990.Staff Report: "What happened to the great Library of Alexandria? "The Straight Dope", 6 December 2005E. Gibbon, Decline and Fall, chapter 51: "It would be endless to enumerate the moderns who have wondered and believed, but I may distinguish with honour the rational scepticism of Renaudot, (Hist. Alex. Patriarch, p. 170:) historia … habet aliquid ut απιστον ut Arabibus familiare est." However Butler says: "Renaudot thinks the story has an element of untrustworthiness: Gibbon discusses it rather briefly and disbelieves it." (ch.25, p.401)The civilisation of Arabs, Book no III, 1884, reedition of 1980, page 468MacLeod, Roy, The Library of Alexandria: Centre of Learning, p. 71[The Age of Faith: The Story of Civilization
از سال ۱۹۵۵ تا ۱۹۷۱ میلادی، هزاران جلد کتاب و سایر مکتوبات از کتابخانه‌های عمومی و خصوصی در آفریقای جنوبی جمع‌آوری و در کوره‌های کتاب‌سوزی سوزانده شد. نکته قابل توجه در این واقعه آن است که این اقدام با اعتراضی از سوی کتابداران و کارمندان کتابخانه‌ها مواجه نشد.Archie Dick ; 10
تا قبل از روی کار آمدن "حزب ملی آفریقای جنوبی" در سال ۱۹۴۸ میلادی، تنها ۱۰۰ عنوان کتاب در فهرست کتاب‌های ممنوعه قرار داشت. در سال ۱۹۴۹، تعداد این کتاب‌ها به ۲۰۰ عنوان و تا سال ۱۹۵۵ به ۱۴۰۰ عنوان رسید. گفته می‌شود در سال ۱۹۶۸، حدوداً ۱۲ هزار عنوان کتاب در این فهرست قرار گرفته بود.Archie Dick 11-10
اولین کتاب‌هایی که در این دوران به آتش کشیده شدند، کتاب‌های پورنو بودند. این کتاب‌ها از سایر کشورها به آفریقای جنوبی وارد شده بودند و مأموران سانسور، آن‌ها را شرم‌آور می‌دانستند. این کتاب‌سوزی به‌زودی دامنگیر کتاب‌ها، رساله‌ها و سایر مکتوبات چاپ داخل این کشور نیز شد و موضوعات مختلفی مانند سیاست، ادبیات کلاسیک و مسائل قومی را دربر گرفت. برآورد دقیق تعداد کتاب‌های تخریب شده در این سال‌ها، به سادگی امکان‌پذیر نیست اما احتمالاً این کار به‌طور پیوسته و طی دوره‌های زمانی منظم صورت می‌گرفته‌است. بخش عمده‌ای از اخباری که در این زمینه در دست می‌باشد، مربوط به روزنامه‌هایی است که در آن دوران منتشر می‌شده‌اند و عمدتاً به وقایع شهرهای بزرگ این کشور اشاره کرده‌اند.
در حمله آمریکا به عراق، دو کتابخانه عمده بغداد یعنی کتابخانه ملی و کتابخانه اوقاف بغداد که از مهم‌ترین مراکز حفظ اسناد و مدارک تاریخی عراق هستند به آتش کشیده شده یا احیاناً سرقت و سپس به آتش کشیده شدند. برخی از تحلیل گران این کارها را به زندانیانی منسوب می‌کنند که دولت بعثی عراق، دو سه ماه قبل از سقوط خود آزاد کرد. در میان آزادشدگان، شمار اندکی زندانی سیاسی و اغلب از جنایتکاران، تبهکاران، دزدان حرفه‌ای، و قاتلان بودند.
وی با استناد به هم عصر بودن اسکندر و ارسطو - که یونان پیشتر از زمان او در علوم عقلی به شکوفائی رسیده بود- نقل قول آغازین ابن خلدون -مبنی بررسیدن علوم عقلی از ایرانیان به یونانیان پس از حمله اسکندر- را نا درست می‌داند. به گفته او، اینکه ابن خلدون جمله‌اش را با عبارت «گفته می‌شود» آغاز کرده، مویّد ضعیف بودن این نقل قول است.خدمات متقابل اسلام و ایران ص ۲۷۳–۳۱۲
عبدالحسین زرین کوب در این باره می‌نویسد: «آنچه هم بیرونی راجع به نابود شدن کتب خوارزمی گفته‌است مشکوک است و به هر حال مویّد این واقعه نمی‌تواند بود.»
ابوریحان در مقدمه کتاب " صیدله " یا " صیدنه " دربارهٔ زبان خوارزمی می‌گوید: این زبان به هیچوجه قادر برای بیان مفاهیم علمی نیست، اگر انسان بخواهد مطلبی علمی با این زبان بیان کند، مثل اینست که شتری بر ناودان آشکار شود.کتاب " بررسی‌هایی دربارهٔ ابوریحان بیرونی " نشریه دانشکده الهیات و معارف اسلامی، مقاله آقای مجتبی مینوی
به فارسی:
بار شهری در شهرستان فیروزه (سابقا بخشی از شهرستان نیشابور تا سال ۱۳۸۶)، استان خراسان رضوی ایران است و در دره‌های رشته‌کوه بینالود، با فاصله ۵۵ کیلومتری شمال غرب نیشابور قرار گرفته‌است. این شهر در مختصات جغرافیایی ۵۸ درجه و ۴۳ دقیقه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۳۰ دقیقه عرض شمالی، در ۲۷ کیلومتری شمال غربی شهر نیشابور و ۸۰ کیلومتری شهر مشهد قرار گرفته‌است. رودخانه بار نیز در کنار این شهر واقع شده‌است. این شهر یکی از مراکز مهم تولید سیب قرمز در ایران و در منطقه جنوب غرب آسیا است؛ سالانه هزاران تن از سیب قرمز و سیب زرد این شهر، به کشورهای همسایه ایران از جمله عراق و ارمنستان صادر می‌شود. رهبر ایران به نقل خودش با سادات این شهر دوستی پنجاه ساله دارد؛ او در سال ۱۳۶۵ در زمان تصدی پست ریاست جمهوری جلسه هیئت دولت را در این شهر که در آن زمان روستا بود تشکیل داد.
شهر بار دارای آبشاری زیباست که در دل کوه و میان باغهای گردو قرار گرفته‌است که به‌عنوان جاذبه‌های بار می‌توان نام برد.
از میوه‌های اصلی و وافر آن می‌توان به سیب، هلو، گردو، گلابی، زردآلو و آلو اشاره کرد. مردم بار به چهار طایفه تقسیم می‌شوند: قاضی، عرب، غضنفری، عام و به سه دسته سید حسینی، سید رضوی و عام (باری) تقسیم می‌شوند. زنان در بار با رنگ شالهایشان شناخته می‌شوند، بدین صورت که کسانیکه شال سبز سر می‌کنند سید و شال سفید، آبی، و قهوه‌ای نشانه عام بودن آنهاست. بار دارای ۴ امامزاده می‌باشد. شهر بار از سطح دریا ۱۶۷۰ متر ارتفاع دارد و آب و هوای آن، معتدل و کوهستانی با زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل است. آرامگاه‌های چندین امام‌زاده در داخل و اطراف شهر بار، پیدایش اشیاء قدیمی در درون این شهر و همچنین منابع مکتوب باقی مانده قبل از حمله مغول، به قدمت بیش از هزار سال این شهر اشاره دارد.
مردم شهر بار امروزه به زبان فارسی با گویش نیشابوری سخن می‌گویند، مسلمان و پیرو مذهب شیعه دوازده امامی هستند.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰ جمعیت این شهر ۴٬۱۲۱ نفر (در ۱٬۱۴۵ خانوار) بوده‌است.
درآمد مردم شهر بار از فعالیت‌های زراعی، باغداری و دامداری تأمین می‌شود. گروهی نیز، در امور خدماتی و صنایع دستی اشتغال دارند. زمین‌های زراعی به شیوه آبی و دیم کشت می‌شوند. مهم‌ترین محصولات زراعی و باغی شهر شامل گندم، جو و میوه‌های آلوسیاه، آلوزرد، گیلاس، هلو، گلابی، شلیل، آلبالو، و سیب است. سیب شهر بار شهرت فراوانی دارد و به خارج از ایران صادر می‌شود.
مراتع غنی و سرسبز پیرامون شهر موجبات رونق دامداری و تولید گوشت و فراورده‌های لبنی را فراهم آورده‌است. پرورش زنبور عسل نیز، در این شهر رواج دارد. مردم شهر بار به ویژه زنان، ضمن همکاری در فعالیت‌های زراعی و دامداری به تولید صنایع دستی قالی و فرت می‌پردازند.
شهر بار در دامنه کوه استقرار یافته و پیرامون آن را ارتفاعات فراگرفته‌اند. این شهر، بافت مسکونی متراکم و فشرده‌ای دارد و از دو بافت سنتی و مدرن تشکیل شده‌است. معابر و کوچه‌های شهر، در قسمت قدیمی عموماً کم عرض و پیچ در پیچ، و در محله‌های جدید پهن با امکان تردد وسائط نقلیه موتوری است.
شرایط اقلیمی و نوع فعالیت و معیشت خانوارها، از عوامل مؤثر در شکل‌گیری خانه‌های این شهر می‌باشند. از فضاهای مشترک خانه‌های شهر می‌توان به اتا ق‌های خواب و استراحت، آشپزخانه، سرویس بهداشتی، انبار علوفه اشاره کرد. سقف اغلب خانه‌ها مسطح است و با کاهگل یا قیرگونی، اندود شده‌اند. مصالح به کار رفته در ساخت بناهای قدیمی، سنگ، خشت، آجر، گل و چوب است. در ساخت خانه‌های جدید از مصالحی مانند سیمان، گچ، آجر و تیرآهن استفاده شده‌است.
باغ‌های فراوان میوه گرداگرد شهر را فراگرفته‌اند. تنوع رنگ‌های طبیعی در باغ‌ها، در فصول مختلف سال، تابلوهای طبیعی رنگارنگ و رؤیایی پدید می‌آورند.ارتفاعات اطراف شهر با پوششی از انواع گیاهان مرتعی و دارویی در تمام طول سال، کوهنوردان بسیاری را به سوی خود جلب می‌کنند.
آبشار زیبای بار در ارتفاعات شمال شهر قرار دارد. طبیعت سرسبز و پرطراوت حواشی آبشار همراه با موسیقی ریزش آب، فضای دلپذیری پدیدآورده و در فصول مساعد سال، گردشگران بسیاری را به سوی خود فرامی‌خواند.
شهر بار، در مسیر حرکت ایل توپکانلو واقع شده‌است. ایل توپکانلو در اوایل فروردین ماه در ییلاقات منطقه سرولایت نیشابور مستقر می‌شود، در تیر ماه به «میان بند» نقل مکان می‌کند و در مهر ماه به سمت قشلاق (منطقه سرخس و کاشمر) رهسپار می‌شود.
منظره استقرار چادرهای عشایر، زنان و مردان در حال کار و کوچ بهاره و پاییزه، از جلوه‌های زندگی عشایری است که جاذبه گردشگری منحصربه‌فرد این شهر نیز محسوب می‌شود. آرامگاه امام‌زاده آبکوزه در ۵ کیلومتری شهر قرار دارد. مردم این شهر برای انجام مراسم مذهبی و نیایش و دعا به این امام‌زاده مراجعه می‌کنند.
آرامگاه امام‌زاده بنام در داخل شهر و مقبره امام‌زاده باغ چاه نیز در میان باغ‌های شهر قرار دارند.
مردم شهر بار در اعیاد ملی و مذهبی به جشن و سرور و در ایام محرم و شهادت ائمه به عزاداری می‌پردازند. از مراسم ویژه این شهر می‌توان به مراسم شبیه‌خوانی در ماه محرم و مراسم دعای باران در هنگام خشکسالی اشاره کرد.
بهره‌گیری از انواع آوازها و آهنگ‌های محلی و موسیقی مقامی و ترانه‌های دشتی، با همراهی سازهای محلی سرنا، دهل و قوشمه در مراسم و جشن‌های مردم شهر متداول است. دوبیتی خوانی نیز، در شهر رواج دارد. از رقص‌های محلی این شهر می‌توان به رقص اسب چوبی، چوب بازی و رقص محلی اشاره کرد.
یک قل دو قل، تیله بازی، جوز بازی (بازی با گردو)، خر بلقیس، کبدبدی و کشتی باچوخه، از بازی‌ها و ورزش‌های محلی شهر بار به‌شمار می‌روند.
بیشتر مردم شهر بار از لباس محلی استفاده می‌کنند. پوشاک معمول مردان شهر، شامل عرقچین، شال سبز و جلیقه است. لباس محلی زنان نیز مشتمل بر شلوار مشکی (معمولاً کج‌راه)، دامن چین‌دار (شلیته) از جنس کرباس با تزیینات زیبا در حاشیه و الخاق (نوعی کت از جنس مخمل زری دوزی) می‌باشد. سربند زنان به رنگ مشکی با حاشیه‌ای قرمز و از جنس ساتن است که به آن کلاغی می‌گویند. زنان شهر از روسری سبز رنگی که به صورت بال بالی می‌بندند نیز استفاده می‌کنند.
1.ابوعلی حسن بن نصر باری: وی از محدثان بود و در سال 330ه.ق در شهر بار نیشابور زندگی می کرد. از فضل بن احمد رازی از سلیمان بن سلمه ٔ حمصی روایت کرد و ابوبکربن ابوالحسین بن حیری از وی روایت دارد. نام وی در کتاب تاریخی معجم البلدان نوشته یاقوت حموی آمده است.
حموی در کتاب خود چنین نوشته است:حسن بن نصر نیشابوری باری مکنی به ابوعلی از مردم بار نیشابور بود. وی از فضل بن احمد رازی حدیث کرد و ابوبکربن ابی الحسین حیری از او حدیث داردو در سال 330 هَ . ق . درگذشت 2.شیخ ابراهیم انصاری عرب(ملقب به شیخ ابراهیم باری): وی در قرن 13 و 14 در شهر بار نیشابور زندگی میکرد.درجه او در عرفان،کرامات و علم دین به قدری بوده است که هنگامی که افرادی از نیشابور برای پرسیدن مسائل دینی به حوزه علمیه نجف مراجعه می کنند، فردی به آنها می گوید:«تا هنگامی که شیخ ابراهیم انصاری عرب در بار نیشابور زندگی می کند ما حرف جدیدی برای گفتن نداریم و ایشان از تمام علم زمانه آگاهند.» از کرامات دیگر ایشان ارتباط با ائمه و ارتباط با عوالم ملکوت و نیز طی الارض را گزارش کرده اند. مقبره این عارف سترگ در گلزار شهدای شهربار می باشد
از صنایع دستی شهر بار می‌توان به قالی و قالیچه با طرح و نقش زیبا و خوش رنگ اشاره کرد.
معروف‌ترین سوغات شهر بار، روغن حیوانی، نان محلی و خشکبار است. از غذاهای محلی و خوش‌طعم شهر بار می‌توان به انواع اشکنه، خورش کنگر، خوراک زْمَرُقْ (قارچ کوهی)، کشته جوش، زیرک جوش، بلغور شیر، حلوا، حلیم، حلوا برنج، فطیر مسکه (فطیر کره ای)انواع نان تافتون و کشک اشاره کرد.
تارتاروس ، در اسطوره‌های یونان، عمیق‌ترین نقطهٔ دنیای مردگان است. تارتاروس مانند محلی مرطوب، تاریک و سیاه‌چاله‌وار که با دیوارهایی از جنس برنز احاطه شده، توصیف می‌شود.
کرونوس و دیگر تیتان‌هایی که با خدایان جنگیدند در تارتاروس زندانی بودند. با این‌که هادس در اساطیر یونان سرزمین اصلی مردگان بود، تارتاروس نیز شامل چندین شخصیت بود. در داستان‌های اولیه، تارتاروس نخست زندانی برای خدایان شکست‌خورده بود، تیتان‌ها بعد از شکست از ایزدان المپ‌نشین به تارتاروس تبعید شدند، و هکاتونکایرها به‌عنوان نگهبان آن‌ها در جلوی دروازه‌های برنزی ایستادند. هنگامی که زئوس هیولای تایفون که زاییدهٔ گایا بود را مغلوب ساخت، او را به این مکان عمیق پرتاب کرد.
در روایاتی دیگر رودخانه آتش یا رودخانه فلنگتون نیر از این مکان رد می‌شود که گناه‌کاران با خوردن آن شفا می‌یابند تا در برابر عذاب بعدی مقاوم باشند.
چهار رود استوکس، آخرون، کوکوتوس و فلنگتون در تارتاروس قرار دارند.
اگرچه، بعدها در افسانه‌ها، تارتاروس محل مجازات گناهکاران شد. تارتاروس به جهنم شباهت داشت و مخالف بهشت بود.
در بعضی افسانه‌ها تارتاروس خدایی می‌باشد که تمام سیاه‌چال روی آن قرار گرفته و مکان تولد دوباره هیولاهای باستانی است.
تارتاروس مکانی نمور است که زیر پا پوست آن، هیولاها سلول‌های آن و رودخانه‌های جهان زیرین مانند آچرون و استیکس رگ‌های آن هستند.
در اساطیر یونان، تارتاروس هم یک ایزد و هم مکانی در دنیای مردگان است.
در تبارنامه خدایان هزیود، شاعر یونانی (حدود اواخر قرن هشتم پیش از میلاد)، تارتاروس سومین خدایان ازلی بود، پس از خائوس و گایا (زمین)، و پیش از اروس،Hesiod, "Theogony" 116–119; Gantz p.3; Hard, p.23. و همچنین پدر هیولای تایفون توسط گایا بود.Hesiod. "Theogony" 820–822; Tripp, s.v. Tartarus; Grimal, s.v. Tartarus. به گفته یولیوس هیگینوس، تارتاروس از فرزندان آیتر و گایا بود.Hyginus, "Fabulae" Preface; Smith, s.v. Tartarus.
هزیود آورده‌است که وقتی سندان برنزی از آسمان می‌افتد، نه روز طول می‌کشد تا به زمین برسد. و نه روز دیگر طول می‌کشد تا از زمین به تارتاروس بیفتد.Hesiod. "Theogony," "720–725" در ایلیاد (حدود قرن هشتم قبل از میلاد)، زئوس می‌گوید که تارتاروس «هر اندازه که بهشت بالاتر از زمین است، به همان اندازه هادس زیر زمین است».Homer. "Iliad, 8.17" به‌طور مشابهی، آپولودور، تارتاروس را به‌عنوان «مکانی تاریک در هادس به همان اندازه که زمین از آسمان دور است، تارتاروس از زمین دور است.» توصیف می‌کند.Apollodorus, 1.1.2.
در حالی که طبق اساطیر یونانی قلمرو هادس محل مردگان است، تارتاروس نیز تعدادی ساکن دارد. هنگامی که کرونوس به‌عنوان پادشاه تایتان‌ها به قدرت رسید، سیکلوپ‌های یک‌چشم و هکاتونکایرهای صددست را در تارتاروس زندانی کرد و هیولای زنی به‌نام کمپه را به‌عنوان نگهبان آن قرار داد. زئوس کمپه را کشت و این غول‌های زندانی را آزاد کرد تا در درگیری او با تایتان‌ها کمک کند. خدایان المپ در نهایت پیروز شدند. کرونوس و بسیاری از تیتان‌های دیگر به تارتاروس تبعید شدند، اگرچه پرومتئوس، اپیمته و تیتان‌های ماده مانند متیس در امان ماندند. آپولون یک نمونه بارز از خدایانی است به تارتاروس محکوم شد. زئوس او را آزاد کرد و هکاتونکایرها نگهبانان زندانیان تارتاروس شدند. بعدها، زمانی که زئوس بر هیولای تایفون غلبه کرد، او را به «تارتاروس پهناور» انداخت.Hesiod. "Theogony," "868"
تالتوبیوس در اسطوره‌های یونان، پیک آگاممنون در جنگ تروا است.
در جنگ تروا توسط آگاممنون، مامور ربودن بریسئیس از چادر آخیلس، گرفتن آستواناکس از آندروماخه و اعلام قربانی پولوکسنا به هکابه شد.
تاموریس ، در اسطوره‌های یونان پسر فیلامون و آراگیوپه است.
وی آوازخوان و نوازنده افسانه‌ای بود. عاشق هوآکینتوس شد، گفته می‌شود او نخستین فردی بود که عاشق همجنس شد.دورانت، ۸۷۳ جایزه آوازخوانی دلفی را ربود و ادعای رقابت با موزها کرد، اما مسابقه را باخت. موزها او را کور کردند و قدرت نوازندگی را از او گرفتند.
تاناتوس ( به انگلیسی: Thanatos; ، «مرگ»،.) در اساطیر یونانی، تجسم مرگ بود. او شخصیتی در اساطیر یونان بود که علی‌رغم اشاره‌هایی که به او شده، به ندرت ظاهر می‌شد.
معادل تاناتوس در اساطیر رومی مورس یا لتوم است. مورس گاهی به اشتباه با ارکوس که معادل یونانی آن هورکوس که خدای سوگند بود، شناخته می‌شود ولی در اصل او راهنمای مردگان است.
هزیود، شاعر یونانی، در کتاب "تئوگونیا" تصریح کرده که تاناتوس فرزند نیکس (شب) و اربوس (تاریکی) و برادر هوپنوس (خواب) است.Hesiod, "Theogony" 758 ff, trans. Evelyn-White, Greek epic 8th or 7th century BC
همچنین هومر در شعر حماسی خود، "ایلیاد"، هیپنوس و تاناتوس را به‌عنوان برادرهای دوقلوی تأیید کرد. آن‌ها توسط زئوس از و به‌دست آپولون، به‌دلیل تحویل سریع سارپدون نخست به وطنش لیکیه متهم شدند.
در میان خواهران و برادران تاناتوس به شخصیت‌های منفی دیگری نیز اشاره شده‌است، مانند گراس (پیری)، ایزیس (پستی و زجر)، موروس (مجازات و محشر)، آپاتی (فریبکاری)، موموس (ملامت)، اریس (ناسازگاری)، نمسیس (عدالت و انتقام)، استوکس، آخرون و خارون.
تاناتوس با سه مویرای (در آثار هزیود به‌نام دختران شب شناخته می‌شوند) ارتباط داشت، به‌ویژه آتروپوس، که الهه مرگ بود. او همچنین گاهی به «مرگ صلح آمیز» شناخته می‌شود. او به‌عنوان راهنمای مردگان بعضاً جایگزین هرمس می‌شد.
تانتالوس ، در اسطوره‌های یونان پسر زئوس و پلوتون (مادر تانتالوس) یکی از زنان فانی زئوس است؛ بنابراین، مانند دیگر قهرمانان اساطیر یونانی مانند تسئوس (پسر نبیر او) و کاستور و پولوکس، تانتالوس هم پدری پنهان و الهی داشت و هم مادری فانی. او با دیونه ازدواج کرد و صاحب سه فرزند شد، پلوپس، نیوبه و بروتئاس.
به مجلس شام خدایان دعوت شد اما شام و شراب را ربود و اسرار خدایان را برای انسان‌های فانی فاش کرد. در مهمانی خود نیز برای آزمون خرد خدایان، پسرش پلوپس را قطعه قطعه کرد و پخت. همه خدایان جز دمتر که شانه پلوپس را خورد، به حیله او پی بردند و پلوپس را به زندگی بازگرداندند و شانه‌اش را از عاج ساختند. تانتالوس به شکنجه ابدی در هادس محکوم شد. او در رودخانه‌ای ایستاده بود که آب تا چانه‌اش بالا آمده بود اما تا می‌خواست آب بنوشد، آب خشک می‌شد و بر بالای سرش درخت میوه‌ای بود که تا می‌خواست میوه‌ای بچیند، باد میوه‌ها را می‌برد.
تانتالوس در هادس به این صورت مجازات می‌شود که سنگی بر سرش می‌آید، دائماً در دریاچه قرار می‌گیرد و در دو طرف درختانی را می‌بیند که میوه‌هایی در کنار دریاچه رشد می‌کنند. آب آرواره‌هایش را لمس می‌کند، اما زمانی که آب آن را می‌کشد، آب خشک می‌شود. و هنگامی که او از میوه‌های کنار دریاچه می‌خورد، درختان با میوه‌ها توسط بادهایی به بلندی ابرها بلند می‌شوند. برخی می‌گویند که او به این دلیل مجازات می‌شود که اسرار خدایان را برای مردم بیان می‌کند و به این دلیل که سعی می‌کند آمبروزیا (غذای ویژه خدایان) را با همنوعان خود به اشتراک بگذارد.‏
رقص شاهکار نقاش و مجسمه‌ساز فرانسوی، هانری ماتیس (۱۸۶۹ - ۱۹۵۴ میلادی) است که از آن به عنوان نقطه عطفی در زندگی هنری نقاش و تکامل هنر معاصر نام برده می‌شود. این اثر به زیبایی شیفتگی ابتدایی نقاش به هنر اولیه را به تصویر کشیده‌است، جایی که دیگر خبری از قراردادهای دست و پاگیر و آموزش‌های آکادمیک در ثبت آثار هنری نیست. کاربرد رنگ قرمز به مقدار فراوان در مقابل سبز و آبی پس زمینه (نقاش تنها از این سه رنگ برای خلق اثر استفاده کرده‌است) و همچنین تکرار موزون پیکره‌های برهنه رقاصان، رهایی احساسات و اوج لذت گرایی در سبک فوویسم را به مخاطب منتقل می‌کند.
از این اثر دو تابلو به ثبت رسیده‌است، نخستین کار در سال ۱۹۰۶ میلادی و پس از سقوط ارزش‌های فوویسم (که خودِ نقاش از مهم‌ترین هنرمندان این سبک به شمار می‌رود) خلق شده و دومین نسخه (همین تصویر)، در سال ۱۹۰۹ میلادی در پاریس و به سفارش یک بازرگان روسی کشیده شده‌است. این اثر هم‌اکنون در State Hermitage Museum در شهر سن پترزبورگ روسیه نگهداری می‌شود.
شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، بزرگ‌ترین شرکت نفت‌وگاز در ایران، وابسته به شرکت ملی نفت ایران است و در زمینه اکتشاف، توسعه و تولید، فرآورش و انتقال نفت خام و گاز طبیعی، همچنین تولید میعانات گازی فعالیت می‌نماید.
ریشه‌های تأسیس این شرکت به سال ۱۹۷۱ و راه‌اندازی شرکت اُسکو، در شهر مسجدسلیمان بازمی‌گردد. شکل کنونی این شرکت پس از انقلاب ۱۳۵۷، با ادغام دارایی‌های شرکت اُسکو و شرکت عملیات غیرصنعتی، تحت نام مدیریت مناطق نفت‌خیز، شکل گرفت. پس از جنگ ایران و عراق، به مدیریت تولید مناطق خشکی، تغییر نام داد و در سال ۱۳۷۷ در پی تجدید ساختار و سازماندهی مجدد، نام آن به شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب تغییر پیدا کرد. اکنون دفتر مرکزی این شرکت در اهواز مستقر می‌باشد.
شرکت مناطق نفت‌خیز جنوب هم‌اکنون حدود ۸۰درصد از نفت و ۱۶٪ درصد از گاز ایران را تولید می‌کند، به‌طوری که روزانه ۳ میلیون بشکه نفت خام، ۲٫۵ میلیارد فوت مکعب (معادل ۷۰ میلیون مترمکعب) گاز طبیعی و ۱۳۰ هزار بشکه میعانات گازی تولید می‌نماید.
این گروه صنعتی به عنوان شرکت تابعه‌ای از شرکت ملی نفت ایران، مسئولیت برنامه‌ریزی، مدیریت مخازن و بهره‌برداری از ۶۵ میدان نفتی و گازی، با مجموع بیش از ۳۳۰ میلیارد بشکه نفت خام درجا (۹۳ میلیارد بشکه قابل برداشت) و بالغ بر ۴۲۰ تریلیون فوت مکعب، گاز طبیعی درجا را برعهده دارد.
هم‌اکنون علیرضا دانشی، مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب است. ساختار سازمانی این شرکت از دو بخش ستاد مرکزی و مدیریت‌ها تشکیل می‌شود و مالک ۵ شرکت تابعه است که شامل: شرکت نفت و گاز کارون، مارون، مسجدسلیمان، آغاجاری و گچساران می‌باشد.
در ماه مه سال ۱۹۰۸ (معادل ۱۲۸۷) پس از هفت سال اکتشاف در مناطق جنوب و جنوب‌غربی فلات ایران، اولین چاه نفت خاورمیانه با تولید اقتصادی، در میدان نفتون مسجدسلیمان، توسط کنسرسیوم دارسی حفاری شد، که در پی آن، سرانجام در عمق ۳۳۸ متری به نفت رسیدند. شرکت نفت ایران و انگلیس در تاریخ ۱۴ آوریل ۱۹۰۹ به‌عنوان یک شرکت تابعه از شرکت نفت برمه تأسیس شد. بهره‌برداری از چاه نفت شماره یک با تولید میانگین ۵۰۰ بشکه در روز، عملاً از سال ۱۲۹۰ خورشیدی آغاز گردید. از سال ۱۹۰۸ برای مدت ۲۰ سال، تمام نفت تولیدی ایران، از میدان نفتی مسجدسلیمان استخراج می‌شد. عملیات اکتشاف نفت، به‌طور جدی از اواسط دهه ۱۹۲۰ میلادی، توسط شرکت نفت ایران و انگلیس در جنوب غربی کشور آغاز شد، که در پی آن، در سال ۱۹۲۸ میدان نفتی هفتکل، ۱۹۳۰ میدان نفتی گچساران، ۱۹۳۵ میدان نفتی پازنان، ۱۹۳۶ میدان نفتی آغاجاری و در سال ۱۹۳۸ میدان نفتی نفت سفید کشف گردید.
در سال ۱۳۰۶ شرکت سهامی اکتشاف و تولید نفت با مدیریت کارشناسان بریتانیایی، به عنوان زیرمجموعه‌ای از شرکت نفت ایران و انگلیس، در شهر مسجدسلیمان، استان خوزستان تأسیس شد، که فعالیت‌های آن بر استخراج نفت، برنامه‌ریزی و توسعه مخازن نفتی، احداث زیرساخت‌های صنعتی و نگهداری تجهیزات فنی، متمرکز بود. کلیه تأسیسات بهره‌برداری، کارخانجات جانبی، خطوط لوله و میدان‌های تحت مدیریت شرکت سهامی اکتشاف و تولید نفت، در عمل، هستهٔ اولیه شکل‌گیری شرکت مناطق نفتخیز جنوب بشمار می‌آید.
در سال ۱۳۲۹ در پی ملی شدن صنعت نفت و خلع ید از شرکت نفت انگلیس و ایران، شرکت ملی نفت ایران تأسیس شد. این شرکت در دهه‌های نخست فعالیتش، تنها کار فروش مازاد فراورده‌های نفتی و توزیع گاز طبیعی جهت مصارف داخلی، همچنین مسئولیت تأمین، نگهداری و اداره خدمات پشتیبانی تولید را به عهده داشت. تا زمان ملی شدن صنعت نفت در اسفند ۱۳۲۹ تعداد کارمندان عالی‌رتبه ایرانی، در بخش‌های عملیاتی این شرکت، از ۳۰ نفر تجاوز نمی‌کرد. با ملی شدن صنعت نفت، کارکنان خارجی اقدام به خروج از کشور نمودند و تا مهر ۱۳۳۰ تقریباً کلیه آن‌ها ایران را ترک کردند و در پی آن، عملیات تولید و صادرات نفت ایران، متوقف شد.
پس از تصویب قرارداد کنسرسیوم در ۲۹ مهر ۱۳۳۳ توسط مجلس شورای ملی، کنسرسیومی با مشارکت شرکت‌های بی‌پی (۴۰٪)، رویال داچ‌شل (۱۴٪)، گلف اویل (۸٪)، استاندارد اویل کالیفرنیا (۸٪)، استاندارد اویل نیوجرسی (۸٪)، استاندارد اویل نیویورک (۸٪)، تکزاکو (۸٪) و توتال (۶٪) تشکیل شد. این کنسرسیوم، در سال ۱۹۵۴ اقدام به تأسیس یک کمپانی تحت نام شرکت‌های عامل نفت ایران در شهر لندن نمودند. شرکت سهامی اکتشاف و تولید نفت که فعالیتش را از سال ۱۳۰۶ آغاز کرده بود، با تغییر نام به شرکت اکتشاف و تولید نفت ایران، فعالیت خود را به‌عنوان شرکت تابعه شرکت‌های عامل نفت ایران و در زمینه اکتشاف، توسعه و تولید نفت خام و گاز طبیعی، پس از یک دوره توقف ۴ ساله، از سر گرفت. در کنار این شرکت، شرکت سهامی پالایش نفت ایران نیز توسط اعضای کنسرسیوم، در کشور هلند تأسیس شد، که به عنوان شرکت تابعه شرکت‌های عامل نفت ایران، وظیفه پالایش نفت خام و گاز طبیعی تولید شده توسط شرکت سهامی اکتشاف و تولید نفت ایران را برعهده داشت. هر یک از هشت شرکت عضو کنسرسیوم نیز یک شرکت بازرگانی بنام خود در ایران راه‌اندازی کردند، که نفت تولیدی خود را از طریق این شرکت‌های بازرگانی، به شبکه‌های توزیع خود در خارج از مرزهای ایران، ارسال می‌نمودند. تأسیسات ثابت صنعت نفت ایران، در این دوره اگر چه متعلق به شرکت ملی نفت ایران بود، اما بر اساس قرارداد، تنها شرکت‌های عضو کنسرسیوم، حق استفاده انحصاری از آن‌ها را در طول مدت قرارداد در اختیار داشتند. فعالیت‌های اکتشافی مستمر این شرکت، در طول دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ به کشف میدان‌های بزرگی، در جنوب و جنوب غربی کشور انجامید، که در این راستا؛ در سال ۱۳۳۷ میدان نفتی اهواز، ۱۳۳۸ میدان نفتی بینک، ۱۳۴۰ میدان نفتی بی‌بی‌حکیمه، ۱۳۴۱ میدان نفتی رامشیر، ۱۳۴۲ میدان نفتی مارون، میدان نفتی منصوری، میدان نفتی گلخاری و میدان نفتی کرنج، در ۱۳۴۳ میدان نفتی پارسی و میدان نفتی رگ‌سفید و در سال ۱۳۴۴ میدان نفتی کوپال توسط شرکت سهامی اکتشاف و استخراج نفت ایران کشف شد.
به دلیل شتاب گرفتن روند فعالیت‌های تولید نفت و گاز، همچنین پیشرفت فناوری‌های اکتشاف، مهندسی حفاری و به موازات آن، کشف ذخایر اثبات‌شده نفت و گاز مستقر در جنوب ایران، باعث گردید که در سال ۱۳۵۳ شرکت خدمات نفت ایران که به‌اختصار: آسکو خوانده می‌شد، از دارایی‌های شرکت سهامی اکتشاف و تولید نفت، تأسیس شود. این شرکت با گسترش دامنه عملیاتی، فعالیت خود را به‌عنوان پیمانکار طرف قرارداد شرکت ملی نفت ایران، آغاز نمود. شرکت آسکو در زمینه اکتشاف و مطالعه مخازن، مهندسی، برنامه‌ریزی و عملیات حفاری، طراحی، ساخت، نصب و راه‌اندازی تأسیسات و کارخانجات جانبی، احداث خطوط لوله، توسعه میدان‌های و ازدیاد برداشت، همچنین برآورد بودجه‌های ارزی و ریالی پروژه‌های نفتی فعالیت می‌کرد. دفتر مرکزی شرکت اسکو در شهر مسجدسلیمان قرار داشت. تا مهرماه ۱۳۵۳ اعضای کنسرسیوم بدون دخالت شرکت ملی نفت ایران برای تعیین میزان تولید از میدان‌های و قیمت فروش نفت تصمیم می‌گرفتند، که از سال ۱۳۵۳ و تشکیل شرکت سهامی خاص خدمات نفت ایران (اُسکو) تغییرات عمده‌ای در ارتباط با نحوه نظارت شرکت ملی نفت ایران به عنوان نماینده دولت، در کار کنسرسیوم به وجود آمد. در کنار اسکو، در سال ۱۳۵۵ شرکت عملیات غیرصنعتی نیز در شهر آبادان تأسیس شد. این شرکت عملیات پالایش، تصفیه نفت خام، تولید بنزین، همچنین ارائه خدمات لجستیک و پشتیبانی را بر عهده داشت. عملیات اکتشاف میدان‌های نفتی که از اواسط دهه ۱۳۴۰ سیر نزولی به خود گرفته بود نیز، از اواسط دهه ۱۳۵۰ توسط شرکت اسکو از سر گرفته شد، که در پی آن در سال ۱۳۵۳ میدان نفتی چلینگر و میدان نفتی قلعه‌نار، ۱۳۵۴ میدان نفتی نرگسی و میدان نفتی رامین، ۱۳۵۵ میدان نفتی جفیر و در سال ۱۳۵۷ میدان نفتی زاغه کشف گردید.
در آبان ماه ۱۳۵۷ نخستین جرقه اعتصابات در صنعت نفت ایران زده شد و در پی آن شماری از گروه‌های کارگری در صنعت نفت، دست از کار کشیدند. به تدریج دامنه اعتصابات به شرکت اُسکو، که عملیات تولید را راهبری می‌کرد نیز کشیده شد و سرانجام در تاریخ ۶ دی ۱۳۵۷ عملیات صادرات نفت ایران، به‌طور کامل متوقف شد.
پس از وقوع انقلاب ۱۳۵۷ و خروج بخش اعظم کارشناسان خارجی و شرکت‌های بین‌المللی صنعتی از کشور، سپس تغییر ساختار سازمان‌ها و شرکت‌های دولتی، شرکت اُسکو و شرکت عملیات غیرصنعتی، با هم ادغام شدند و مدیریت مناطق نفت‌خیز را به عنوان زیرمجموعه‌ای از شرکت ملی نفت ایران تشکیل دادند. دفتر مرکزی این شرکت نیز به شهر اهواز منتقل گردید. حوزه عملیات مدیریت مناطق نفتخیز، به‌عنوان متصدی بخش بالادستی صنایع نفت و گاز سراسر کشور، منهای میدان‌های دریایی مستقر در خلیج فارس، که مدیریت آن‌ها برعهده مدیریت تولید فلات قاره بود، را در بر می‌گرفت. از سوی دیگر، وظیفه صادرات نفت خام تولید شده در کلیه کشور، همچنین انتقال نفت خام به کلیه پالایشگاه‌های داخلی و گازرسانی به شرکت ملی گاز نیز برعهده مناطق نفتخیز گذاشته شد.
در طول جنگ ایران و عراق، تأسیسات بهره‌برداری، چاه‌ها و تسهیلات سرچاهی، خطوط لوله و کارخانجات جانبی تحت مدیریت مناطق نفتخیز، خسارات ناشی از ۲٫۵۰۰ حمله هوایی و موشکی ارتش عراق را تحمل نمود. مجموعه مناطق نفتخیز تا پایان جنگ، برنامه نگهداشت توان تولید و استمرار صادرات نفت خام، به میزان متوسط ۳ میلیون بشکه در روز را اجرا کرد و با وجود خسارت‌های پی در پی تأسیساتی، هیچگاه میزان تولید نفت این شرکت، از مرز ۲٫۴ میلیون بشکه در روز، پایین‌تر نرفت.
پس از پایان جنگ ایران و عراق، ساختار سازمانی شرکت ملی نفت ایران از سوی وزارت نفت مورد بازنگری قرار گرفت، که در پی آن مدیریت مناطق نفتخیز، به مدیریت تولید مناطق خشکی تغییر نام داد. در گذر این تغییر، تولید و صادرات ۸۵٪ نفت و ۱۰۰٪ گاز طبیعی و میعانات گازی، انتقال نفت خام به کلیه پالایشگاه‌های داخلی و گازرسانی به شرکت ملی گاز ایران، همچنین تأمین خوراک کلیه مجتمع‌های پتروشیمی ایران، به مدیریت تولید مناطق خشکی واگذار شد.
گرچه مدیریت تولید مناطق خشکی همواره به عنوان زیرمجموعه‌ای از شرکت ملی نفت ایران فعالیت می‌کرد، ولی از نظر عملیاتی، یک شرکت مستقل بشمار می‌آمد، که دارای سازمانی یکپارچه بود. از سال ۱۳۷۶ مطالعاتی با هدف جداسازی و تغییر ساختار سازمانی مدیریت تولید مناطق خشکی آغاز شد که در پی آن، در سال ۱۳۷۷ مجموعه مدیریت تولید از مناطق خشکی، به شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، تغییر ساختار داد و شرکت‌های بزرگی چون: شرکت مهندسی و توسعه نفت ایران، شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، شرکت پایانه‌های نفتی ایران، شرکت نفت و گاز اروندان، شرکت کالای نفت لندن، هواپیمایی نفت ایران و… بتدریج از دل این شرکت متولد شدند.
در سال ۱۳۷۹ با توجه به سیاست‌ها و برنامه‌های وزارت نفت، مبنی بر ایجاد تغییر و تحول در نحوه اداره فعالیت‌ها، ساختار سازمانی شرکت ملی نفت ایران مورد بازنگری قرار گرفت و سازمان اداری شرکت مناطق نفتخیز جنوب به دو شاخه اصلی شامل ستاد مرکزی و مدیریت‌ها و ۹ شرکت تابعه تفکیک گردید، که شامل ۵ شرکت بهره‌بردار: شرکت نفت و گاز کارون، مارون، گچساران، آغاجاری و مسجدسلیمان، ۲ شرکت فنی مهندسی: شرکت توربین جنوب و شرکت پیراحفاری ایران و ۲ شرکت خدماتی: شرکت ترابری و پشتیبانی نفت و شرکت خدمات رفاهی نفت می‌باشند. شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب هم‌اکنون با در اختیار داشتن ۶۵ میدان هیدروکربوری بزرگ و کوچک، در گستره‌ای افزون بر ۴۰۰ هزار کیلومتر مربع در استان‌های خوزستان، بوشهر، کهگیلویه و بویراحمد، ایلام و لرستان، به‌طور میانگین معادل ۸۳٪ از نفت خام و ۱۶٪ از گاز طبیعی کشور را تولید می‌کند.
پس از انقلاب ۱۳۵۷ در ایران، شرکت خاص خدمات نفت ایران (اُسکو) و شرکت عملیات غیرصنعتی با هم ادغام شدند و مدیریت مناطق نفتخیز را به عنوان زیرمجموعه‌ای از شرکت ملی نفت ایران تشکیل دادند. حسن نزیه مدیرعامل وقتِ شرکت ملی نفت ایران، در اواخر سال ۱۳۵۷ جهانگیر رئوفی را به‌عنوان نخستین مدیر مناطق نفتخیز منصوب کرد. در اواسط سال ۱۳۵۸ سورن سرکیسیان در رأس مناطق نفتخیز قرار گرفت، اما عمر مدیریت وی نیز کوتاه بود و اوایل سال ۱۳۵۹ جای خود را به سید محسن یحیوی داد. در پی وزرات علی اکبر معین فر در نفت، محمد جواد تندگویان مدیریت مناطق نفتخیز را از یحیوی تحویل گرفت، که به وزرات رسیدن تندگویان، باعث شد تا وی مسئولیت سرپرستی مناطق نفتخیز را، به مدیر عملیات وقت این شرکت؛ بهمن سروشی تفویض کند. پس از به اسارت درآمدن تندگویان در خلال جنگ ایران و عراق، سید محمد غرضی که در اوایل انقلاب استاندار خوزستان بود، برای حضور در وزارت نفت از مجلس وقت رأی اعتماد گرفت. حضور غرضی در وزارت نفت باعث شد، تا محمد حسن تولایی که در آن زمان سرپرستی استانداری خوزستان را برعهده داشت، در سال ۱۳۶۰ به مدیریت مناطق نفتخیز منصوب شود. وی برای مدت بیش از ۳ سال در رأس این شرکت مشغول به فعالیت بود، که با روی کار آمدن غلام‌رضا آقازاده در وزارت نفت، تولایی به مدیرعاملی شرکت ملی گاز ایران نقل مکان کرد.
محمد جواد عاصمی پور در سال ۱۳۶۴ به عنوان مدیر مناطق نفتخیز انتخاب شد. گرچه بمباران تأسیسات نفتی همواره در طول جنگ ایران و عراق ادامه داشت، اما در زمان مدیریت عاصمی‌پور، شدت بیشتری به خود گرفت. بسیاری از مدیران ارشد فعلی وزارت نفت و شرکت‌های تابعه، در این دوره خود را به هرم بالای مدیریت صنایع نفت و گاز کشور رساندند. در پی استعفای دکتر عاصمی‌پور در سال ۱۳۶۷ محمدرضا شماسی عهده‌دار سرپرستی مدیریت تولید مناطق خشکی شد، ولی اوایل سال ۱۳۶۸ جای خود را به محمدرضا نادری داد. عمر مدیریت نادری نیز کوتاه بود و در سال ۱۳۶۹ محمد آقایی تبریزی از مدیرعاملی شرکت نفت فلات قاره ایران، به مدیریت مناطق خشکی منتقل شد و برای مدت بیش از ۴ سال، سکان هدایت این مجموعه صنعتی را در دست داشت. دوره ۴ ساله مدیریت آقایی در مناطق نفتخیز، کماکان طولانی‌ترین زمان مدیریت، در تمامی ادوار این شرکت بشمار می‌آید. اواخر سال ۱۳۷۳ فرامرز قدیری دهکردی به مدیریت تولید مناطق خشکی برگزیده شد. از سال ۱۳۷۶ با حضور بیژن زنگنه در وزارت نفت، زمزمه‌هایی مبنی بر تغییر ساختار شرکت ملی نفت ایران شنیده می‌شد، تا این که در سال ۱۳۷۷ علی بهشتیان جایگزین دکتر قدیری، در رأس مدیریت تولید مناطق خشکی شد. پس از گذشت چند ماه از حضور بهشتیان، تغییرات گسترده در این شرکت کلید خورد، که در پی آن مجموعه مدیریت تولید از مناطق خشکی، به شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب تغییر ساختار داد و شرکت‌های بزرگی چون: شرکت مهندسی و توسعه نفت ایران، شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، شرکت پایانه‌های نفتی ایران، شرکت نفت و گاز اروندان، شرکت کالای نفت لندن، هواپیمایی نفت ایران و… بتدریج از دارایی‌ها و نیروی انسانی مدیریت تولید مناطق خشکی تأسیس شدند.
بهشتیان تنها یک سال در جایگاه نخستین مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب فعالیت کرد و در اواخر سال ۱۳۷۸ از این سمت کنار گذاشته شد و حسین شهاب‌الدین از شرکت ملی نفت ایران، راهی مناطق نفتخیز جنوب شد. کمتر از ۲ سال بعد و در اوایل سال ۱۳۸۰ پس از یک وقفه ۴ ساله، بار دیگر سکان هدایت این مجموعه صنعتی، به مدیران اجرایی فعال در بدنه مناطق نفتخیز جنوب سپرده شد و ظهراب حاتم‌پور از مدیریت تولید این شرکت، به مدیرعاملی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب منصوب گردید. مرحوم حاتم‌پور به دلیل بیماری، پس از چند ماه فعالیت درگذشت و نصرت‌الله اسپیاری که از سال ۱۳۵۴ عهده‌دار سِمَت‌های مدیریتی مختلفی چون مدیر تولید و مدیر امور فنی مناطق نفتخیز بود، مدیرعاملی این شرکت را برعهده گرفت. اسپیاری در سال ۱۳۸۴ پس از نزدیک به ۳ سال، مدیریت این گروه صنعتی را به مدیرعامل وقتِ شرکت ملی حفاری ایران؛ سیف‌الله جشن‌ساز که او نیز از پرورش یافتگان مناطق نفتخیز جنوب بود، واگذار کرد. در سال ۱۳۸۷ و پس از انتصاب جشن‌ساز به مدیرعاملی شرکت ملی نفت ایران، غلامرضا حسن بیگلو از مدیریت برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت مناطق نفتخیز جنوب، به طبقه پنجم مهم‌ترین ساختمان استان خوزستان رفت. حسن‌بیگلو در سال ۱۳۸۹ جای خود را به هرمز قلاوند داد. قلاوند پیش از این حکم، رئیس اداره زمین‌شناسی بنیادی بود، که در چارت سازمانی این شرکت، یکی از ادارات فرعی معاونت زمین‌شناسی بشمار می‌آید، که از زیرمجموعه‌های مدیریت امور فنی شرکت مناطق نفتخیز جنوب محسوب می‌شود. قلاوند نیز در تابستان ۱۳۹۱ میراث ۳۴ سال مدیریت مناطق نفتخیز جنوب، که از ۱۷ مدیر به وی رسیده بود را، به مدیرعامل وقت شرکت نفت و گاز مارون؛ حمید بورد سپرد، تا خود به مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران نقل مکان نماید. بوَرد نیز برای مدت کمتر از دو سال، هدایت این شرکت را در یکی از پُر تنش‌ترین ادوار خود برعهده داشت. سال ۱۳۹۳ درحالی‌که کمتر از یک سال از بازگشت بیژن نامدار زنگنه و تیم مدیریتی وی به وزارت نفت می‌گذشت، تغییر در رأس مدیریت این شرکت رقم خورد و سکان هدایت بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت کشور، به مدیر مهندسی و ساختمان پیشین مناطق نفتخیز جنوب؛ بیژن عالی پور سپرده شد.
در تاریخ یکم آذر۱۳۹۷ بیژن عالی پور پس از یک دوره ۴ساله جای خود را به مهندس احمد محمدی داد. احمد محمدی دانش‌آموخته دانشگاه صنعت نفت و کارشناس ارشد مهندسی مخازن است که پیش از این مسئولیت مدیریت امور فنی این شرکت را عهده‌دار بوده‌است.
در فهرست زیر اسامی ۲۱ مدیرعاملی که از سال ۱۳۵۷ تاکنون، سکان هدایت شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب را در دست داشتند و سال‌های مدیریت هر یک درج شده‌است.
هیئت مدیره کنونی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب از ترکیب زیر تشکیل شده‌است.
شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب از نظر ساختار اداری و نمودار سازمانی، از دو بخش اصلی ستاد مرکزی و شرکت‌های تابعه تشکیل شده‌است. ۹ شرکت تابعه مناطق نفتخیز، هر یک از چارت سازمانی مستقل و هیئت مدیره مجزا تشکیل شده‌است، که ریاست هیئت مدیره هر یک از شرکت‌های فرعی، برعهده مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب می‌باشد. عملیات هر یک از شرکت‌های زیرمجموعه شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، توسط مدیرعامل آن شرکت اداره می‌شود، که به‌طور مستقیم توسط مدیرعامل مناطق نفتخیز جنوب منصوب شده‌است.
ستاد مرکزی شرکت مناطق نفتخیز جنوب، که در عمل سازمان اصلی و هسته مرکزی این شرکت بشمار می‌آید، از دو شاخه اصلی تشکیل می‌شود:
ادارات ستادی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، فعالیت‌های جانبی شرکت را تحت پوشش قرار می‌دهند و نیازمندی‌های سازمان در حوزه‌هایی خارج از موضوع فعالیت این شرکت، که صنایع بالادستی نفت و گاز می‌باشد را تأمین می‌نمایند. هر اداره ستادی، بر پایه نوع فعالیت، یک کارگروه تخصصی بشمار می‌آید که این ادارات ستادی زمینه‌هایی چون: مخابرات و فناوری اطلاعات، امور حقوقی و قراردادها، روابط عمومی، بازرسی، حراست و… را با استفاده از تیم‌های کارشناسی پشتیبانی می‌نماید. مدیریت فعالیت‌های هر اداره ستادی، برعهده یک رئیس اداره می‌باشد.
مدیریت‌های شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، مجموعه‌های تخصصی در حوزه صنایع نفت و گاز می‌باشند، که هر مدیریت با توجه به نوع فعالیت، دارای چارت سازمانی مستقل و ساختاری تعریف شده‌است. به‌طور خلاصه مدیریت تولید؛ نظارت بر تولید و بهره‌برداری را راهبری می‌نماید، مدیریت امور فنی؛ فعالیت‌های برنامه‌ریزی تولید، توسعه مخازن، حفاری و زمین‌شناسی را پوشش می‌دهد، مدیریت مهندسی و ساختمان؛ متولی طراحی و ساخت تأسیسات و کارخانجات می‌باشد، مدیریت تدارکات و امور کالا؛ وظیفه تأمین کالا را برعهده دارد، مدیریت منابع انسانی؛ در زمینه سازماندهی کارکنان فعالیت می‌کند، مدیریت برنامه‌ریزی تلفیقی؛ مرکز برنامه‌ریزی کلان اقتصادی بشمار می‌آید و مدیریت امور مالی؛ بازوی خدمات مالی این شرکت محسوب می‌شود.
هر یک از این هفت مدیریت، بر پایه نوع ساختار تشکیلاتی و عملکرد، از چندین معاونت تشکیل می‌شوند. در رأس هر مدیریت، یک مدیر ارشد اجرایی، که اغلب بالاترین رتبه سازمانی را در مجموعه خود دارا می‌باشد، قرار دارد. هر یک از معاونت‌ها نیز، توسط یک معاون مدیر، (با یک یا دو رتبه سازمانی پایین‌تر) اداره می‌شود. بخش‌های کوچکتر از معاونت، در ساختار مناطق نفتخیز جنوب، ادارات می‌باشند، که از مجموعه یکپارچه‌ای از کارگروه‌ها و تیم‌های کارشناسی تشکیل می‌شوند. راهبری فعالیت‌های هر اداره نیز، بر عهده رئیس اداره می‌باشد.
مدیریت امور فنی در حوزه‌های زمین‌شناسی، مهندسی حفاری، مهندسی مخازن، مهندسی و توسعه میدان‌های نفتی، مهندسی بهره‌برداری، مهندسی فرآورش و ازدیاد برداشت، برنامه‌ریزی تولید، تعمیر و تکمیل چاه‌های نفت و گاز، فعالیت می‌کند.
مدیریت امور فنی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب از ۴ معاونت و یک اداره تشکیل شده‌است:
معاونت مهندسی نفت در زمینه مهندسی مخازن و تعیین ذخیره درجای میدان‌های نفت و گاز، مهندسی بهره‌برداری، مهندسی پتروفیزیک و مهندسی فرآورش، طراحی خطوط لوله، ایستگاه‌های تزریق گاز و کارخانه‌های تفکیک نفت و گاز، مدل‌سازی، نمودارگیری و مدیریت مخازن هیدروکربوری، تدوین برنامه‌های ازدیاد برداشت و توسعه مخازن، تعمیر و تکمیل چاه‌های تولیدی و تزریقی نفت و گاز، فعالیت می‌نماید. معاونت مهندسی نفت هسته مرکزی کسب و کار این شرکت بشمار می‌آید. معاونت مهندسی نفت، شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، از ۳ اداره تشکیل شده‌است:
معاونت زمین‌شناسی گسترشی در زمینه زمین‌شناسی مهندسی، انجام مطالعات زمین‌شناسی چاه‌های توسعه‌ای، توصیفی و تعمیری، تعیین محل استقرار دکل‌های حفاری، اجرای عملیات لرزه‌نگاری، پردازش و تفسیر لرزه‌نگاری سه‌بعدی فعالیت می‌کند. معاونت زمین‌شناسی گسترشی در اجرای عملیات اکتشاف نفت، به عنوان اولین مجموعه فنی حاضر در میدان‌های نفت و گاز محسوب می‌شود. این معاونت، بیش از ۹۰ میدان نفتی، با ۲٫۲۰۰ حلقه چاه نفت و گاز، در قلمرو وسیعی از جنوب تا غرب کشور را تحت پوشش قرار می‌دهد، که در حدود ۸۵٪ درصد از ذخایر نفتی ایران را در بر می‌گیرد. معاونت زمین‌شناسی، شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، از بخش‌های زیر تشکیل شده‌است:
معاونت حفاری در زمینه تهیه برنامه حفاری چاه‌های توصیفی و توسعه‌ای، تعمیر چاه‌های نفت و گاز، نظارت بر عملیات حفاری، ارائه خدمات مهندسی حفاری،
پشتیبانی حفاری و مدیریت پسماندها، فعالیت می‌کند. معاونت حفاری در عمل کارگردان اصلی عملیات حفاری در میدان‌های نفت و گاز تحت مدیریت مناطق نفتخیز جنوب می‌باشد و کلیه شرکت‌های خدمات حفاری، (مانند شرکت ملی حفاری ایران، حفاری شمال و…) تحت نظارت و با برنامه ارائه شده توسط این معاونت فعالیت می‌کنند. معاونت حفاری، شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، از ۴ اداره تشکیل شده‌است:
معاونت مطالعات شیمیایی و آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت تمرکز اصلی این معاونت بر ارزیابی کنترل کیفیت نفت خام و تجزیه گازهای همراه نفت تولیدی از میدان‌های مختلف، معطوف می‌باشد. این معاونت، مدیریت بر ۶ آزمایشگاه مطالعاتی را برعهده دارد، که در حوزه‌های نمک‌زدایی، کاهش هیدروژن سولفوره نفت‌های صادراتی و ارسالی به پالایشگاه‌ها، ارزیابی فرایندهای تفکیک گازهای همراه نفت، آنالیز رسوبات درون‌چاهی و رفتار آن‌ها در شرایط مخزن، بررسی مواد شیمیایی، روانکارهای صنعتی، افزایه‌ها و آب‌های سطح‌الارضی و تحت‌الارضی و فرمولاسیون مواد دارای خورندگی، فعالیت می‌کنند.
مدیریت مهندسی و ساختمان مهندسی، تأمین کالا، اجرا و مدیریت پروژه‌های ساخت‌وساز تأسیسات صنعتی، کارخانجات و واحدهای فرآیندی، خطوط لوله، ساختمان‌ها و زیرساخت‌های عمرانی را در شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب برعهده دارد. مهندسی و ساختمان این شرکت، به‌طور مشخص در زمینه احداث و توسعه واحدهای بهره‌برداری، کارخانه‌های نمک‌زدایی، ایستگاه‌های تقویت فشار گاز و کارخانه‌های گاز و گازمایع، خطوط لوله جریانی و تسهیلات سرچاهی، ایستگاه‌های تزریق گاز و خطوط لوله انتقال، خطوط انتقال برق، همچنین اجرای پروژه‌های راه‌سازی فعالیت می‌نماید. این مدیریت از معاونت‌های زیر تشکیل شده‌است:
معاونت طرح‌های راه و ساختمان نظارت و اجرای پروژه‌های راه‌سازی، ساختمانی، تأسیساتی و پشتیبانی حفاری را، در مناطق نفتخیز جنوب، برعهده دارد. معاونت طرح‌های راه و ساختمان، مدیریت مهندسی و ساختمان، شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب از ادارات زیر تشکیل شده‌است:
معاونت طرح‌های نفت و گاز در زمینه اجرای پروژه‌های مربوط به نگهداشت توان تولید فعالیت می‌کند و در محدوده چاه تا مجتمع بهره‌برداری، اجرای کلیه پروژه‌های مربوط به خطوط لوله جریانی، تسهیلات سرچاهی، کلاسترها، تفکیک‌گرهای سرچاهی، تأسیسات برق و ابزار دقیق را بر عهده دارد. ساختار سازمانی این معاونت به قرار زیر است:
معاونت خدمات فنی عرضه‌کننده خدمات مهندسی در حوزه‌های نقشه‌برداری، مهندسی استاندارد، برآوردها و خدمات پشتیبانی به کلیه زیرمجموعه‌ها، شرکت‌های تابعه و ادارات فرعی شرکت مناطق نفتخیز جنوب می‌باشد، همچنین در طول اجرای پروژه‌های عمرانی و زیرساختی، سایر نهادها، سازمان‌های دولتی و شرکت‌های خصوصی نیز از خدمات این معاونت بهره‌مند می‌شوند. معاونت خدمات فنی، تعامل گسترده‌ای نیز با سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، امور تحقیقات و استانداردهای وزارت نفت، سازمان نقشه‌برداری کشور و معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری دارد. ادارات زیرمجموعه معاونت خدمات فنی، مدیریت مهندسی و ساختمان، شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب:
معاونت طرح‌های عمده طراحی و احداث زیرساخت‌های صنعتی و توسعه کارخانجات مناطق نفتخیز جنوب را برعهده دارد. معاونت طرح‌های عمده در زمینه احداث کارخانه‌های نمک‌زدایی، ایستگاه‌های تقویت فشار گاز، مجتمع‌های جمع‌آوری و تزریق گاز، خطوط لوله انتقال، کارخانه‌های گاز مایع، توسعه مخازن گازی و نفتی فعالیت می‌کند.
معاونت طرح‌های عمده مدیریت مهندسی و ساختمان شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب از هفت طرح زیرمجموعه تشکیل شده‌است، که مدیریت هر طرح، توسط یک مجری انجام می‌شود:
مدیریت تولید عملیات بهره‌برداری و مدیریت بر خط تولید نفت خام، گاز طبیعی و میعانات گازی را در واحدهای بهره‌برداری، کارخانه‌های نمک‌زدایی، پالایشگاه‌های گاز و گازمایع، تلمبه‌خانه‌ها، ایستگاه‌های تقویت فشار گاز و خطوط لوله انتقال شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب را برعهده دارد.
این مدیریت وظیفه تحویل گاز طبیعی به شرکت ملی گاز ایران، انتقال مایعات گازی و خوراک اولیه مجتمع‌های پتروشیمی؛ به شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران و انتقال نفت خام مورد نیاز پالایشگاه‌های داخلی؛ به شرکت ملی پالایش و پخش فراورده‌های نفتی ایران، همچنین تحویل نفت و گاز صادراتی به مخازن ذخیره‌سازی شرکت پایانه‌های نفتی ایران را نیز برعهده دارد. مدیریت تولید شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب از سه معاونت و دو اداره تشکیل شده‌است:
معاونت بهره‌برداری عملیات تولید نفت خام در واحدهای بهره‌برداری، کارخانه‌های نمک‌زدایی، تلمبه‌خانه‌ها و خطوط لوله انتقال را راهبری می‌نماید. معاونت بهره‌برداری همچنین وظیفه اندازه‌گیری و کنترل کیفیت نفت خام تولیدی و تنظیم گزارش میزان تولید نفت خام و مایعات گازی را در شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب برعهده دارد. ادارات زیرمجموعه معاونت بهره‌برداری، مدیریت تولید، شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب:
معاونت تقویت فشار و تزریق گاز عملیات جمع‌آوری، تولید و انتقال گاز طبیعی، همچنین تولید میعانات گازی و تزریق گاز را در شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب برعهده دارد. این معاونت در زمینه مدیریت بر ایستگاه‌های تقویت فشار، کارخانه‌های گازمایع، پالایشگاه‌های گاز و ایستگاه‌های تزریق گاز فعالیت می‌کند. معاونت تقویت فشار و تزریق گاز وظیفه تأمین خوراک مورد نیاز شرکت ملی گاز ایران و شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران، دریافت بخشی از گاز تولیدی شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، همچنین تحویل گاز صادراتی به شرکت پایانه‌های نفتی ایران و هماهنگی با مدیریت امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران را نیز برعهده دارد.
تأسیسات تحت نظارت معاونت تقویت فشار و تزریق گاز شامل: ۱۶ کارخانه گازمایع، ۲ پالایشگاه گاز، ۳ مجتمع شیرین‌سازی گاز، ۳۸ ایستگاه تقویت فشار گاز، ۱۰ ایستگاه تزریق گاز، ۲ مخزن ذخیره‌سازی و ۹۷ حلقه چاه گاز تولیدی و تزریقی می‌باشد. واحدهای زیرمجموعه معاونت تقویت فشار و تزریق گاز، مدیریت تولید، شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب:
معاونت نگهداری و تعمیرات خدمات تعمیرات و نگهداری در کلیه کارخانجات، پالایشگاه‌ها، تأسیسات، تلمبه‌خانه‌ها و خطوط لوله انتقال را ارائه می‌نماید. این معاونت در زمینه تعمیر و تنظیم، کالیبراسیون و راه‌اندازی تجهیزات الکتریکی و شبکه‌های انتقال برق، همچنین تعمیر ماشین‌آلات مکانیکی، سیستم‌های کنترل و ابزار دقیق، در تأسیسات متعلق به مدیریت تولید مناطق نفتخیز جنوب، فعالیت می‌کند. ادارات زیرمجموعه معاونت نگهداری و تعمیرات، مدیریت تولید، شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب:
مدیریت برنامه‌ریزی تلفیقی در زمینه برنامه‌ریزی، تخصیص منابع، تنظیم گزارش‌های عملکرد ماهانه و سالانه شرکت، جمع‌آوری آمار، تهیه برنامه‌های کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت، با هدف نگهداشت توان تولید و توسعه میدان‌های نفت و گاز، اولویت‌بندی اقتصادی طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه‌ای مربوط به تولید نفت و گاز در شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب و شرکت‌های تابعه آن، فعالیت می‌نماید. مدیریت برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، از ۴ معاونت و یک مرکز پشتیبانی تشکیل شده‌است:
مدیریت امور مالی بازوی ارائه خدمات مالی شرکت مناطق نفتخیز جنوب محسوب می‌شود، که در زمینه ارائه خدمات حسابداری؛ حسابداری مالی و حسابداری صنعتی، حسابرسی، سندرسی و مدیریت اعتبارات اسنادی، تنظیم بودجه، تهیه صورت‌های مالی و تدوین ترازنامه، کنترل هزینه‌ها، نظارت بر دریافت‌های جاری و پرداخت‌های سرمایه‌ای، تأمین اعتبارات ریالی و ارزی، انجام تراکنش‌های مالی و عملیات بانکی، فعالیت می‌نماید. مدیریت امور مالی، شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، از معاونت‌های زیر تشکیل می‌شود:
مدیریت منابع انسانی در زمینه سازماندهی کارکنان، پرداخت حقوق و دستمزد، آموزش و افزایش مهارت‌های کارکنان، اصلاح فرایندهای اداری و شغلی، رتبه‌بندی و ارزیابی عملکرد کارکنان، مدیریت امور اداری، خدمات رفاهی، توسعه و به‌کارگیری نیروی انسانی در مشاغل مختلف و مدیریت باشگاه‌های ورزشی متعلق به شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، فعالیت می‌کند. مدیریت منابع انسانی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب از معاونت‌ها، ادارات و بخش‌های زیر تشکیل می‌شود:
مدیریت تدارکات و امور کالا به‌عنوان بازوی تأمین طیف وسیعی از کالاهای مورد نیاز بخش‌های مختلف شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، در زمینه مدیریت زنجیره تأمین کالاهای صنعتی و غیرصنعتی این شرکت، فعالیت می‌کند. این مدیریت از تجمیع ادارات تدارکات کالای شرکت‌های عامل نفت ایران در سال ۱۳۳۹ تشکیل شد، که این دو اداره، وظیفه تأمین کالاهای مورد نیاز شرکت خاص خدمات نفت ایران (مستقر در مسجدسلیمان) و شرکت عملیات غیرصنعتی (مستقر در آبادان) را بر عهده داشتند. از سال ۱۳۶۰ به لحاظ شرایط بحرانی جنگ ایران و عراق، کلیه انبارها و اداره مرکزی کالا، در اهواز متمرکز شد. با تغییر ساختار شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب از سال ۱۳۸۱ این سازمان به عنوان یکی از مدیریت‌های ستادی این شرکت، تغییر ساختار داد و در حال حاضر دارای پنج معاونت تدارکات، عملیات، خدمات پشتیبانی، کالای طرح‌ها، سفارش‌ها و امور اداری است. این مدیریت تحت نظارت مستقیم مدیرعامل شرکت و توسط مدیر تدارکات و امور کالا شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، اداره می‌شود و متشکل از معاونت‌ها و ادارات زیر می‌باشد:
شرکت‌های تابعه شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب ۹ شرکت می‌باشند، که از پنج شرکت تولیدی، دو شرکت خدماتی و دو شرکت فنی مهندسی تشکیل می‌شوند.
شرکت نفت و گاز کارون در سال ۱۳۷۷ تأسیس شد و هم‌اکنون با تولید متوسط یک میلیون بشکه نفت خام در روز، بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت تابعه شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب و بزرگ‌ترین شرکت یکپارچه تولیدکننده نفت در ایران به‌شمار می‌آید. معادل نیمی از ظرفیت تولید شرکت کارون (۵۰۰ هزار بشکه) در روز توسط خطوط لوله به پالایشگاه آبادان، پالایشگاه تهران، پالایشگاه اراک، پالایشگاه آناهیتا و پالایشگاه تبریز ارسال و مابقی نفت خام تولیدی، روزانه به مقصد پایانه صادراتی خارک، متعلق به شرکت پایانه‌های نفتی ایران، انتقال می‌یابد. این شرکت همچنین به‌طور متوسط معادل ۵۵ هزار بشکه در روز میعانات گازی تولید می‌نماید.
از میان ۶ میدان نفتی تحت مدیریت شرکت نفت و گاز کارون، میدان نفتی اهواز با ظرفیت تولید ۸۰۰ هزار بشکه نفت خام در روز، بیشترین و میدان نفتی رامین با تولید حدود ۲ هزار بشکه در روز کمترین سهم تولید را به خود اختصاص داده‌اند. شرکت نفت و گاز کارون مالک شبکه گسترده‌ای از ۳٫۰۹۴ کیلومتر خطوط لوله انتقال نفت و گاز، ۷ واحد بهره‌برداری، ۴ کارخانه نمک‌زدایی، ۱۰ ایستگاه تقویت فشار و ۳ پالایشگاه گازمایع می‌باشد. دفتر مرکزی این شرکت در شهر اهواز قرار دارد.
شرکت نفت و گاز مارون، به عنوان یکی از شرکت‌های فرعی شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب فعالیت خود را رسماً از تاریخ ۱ فروردین ۱۳۷۹ آغاز نمود. مدیران این شرکت در فروردین ۱۳۸۳ ابتدا برای بخشی از تأسیسات خود، سپس در مرداد ۱۳۸۵ برای تمامی شرکت، گواهینامه سیستم مدیریت یکپارچه دریافت نمودند. شرکت نفت و گاز مارون راهبری عملیات تولید، فراورش و انتقال نفت و گاز، همچنین تعمیرات و نگهداری، احداث و بهینه‌سازی تأسیسات بخش بالادستی و خطوط لوله را در حوزه تحت مدیریت خود، بر عهده دارد.