moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
تپه حسنعلی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، بخش طارم، روستای اورگن کرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چنارک مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، روستای طیاندشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سوره تو مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کامیاران، بخش مرکزی، روستای تیلکوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سد تنگ دره گراز مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کوهدشت، روستای دره گراز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چغا قبرستان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مهران، بخش مرکزی، روستای هرمزآباد مهران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه تیغدر مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نهبندان، روستای تیغدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه و قلعه طبسین مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نهبندان، خوانشرف به زابل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پخشاب نهر تاریخی داریون مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شوشتر، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
داریون رودی است در شوشتر که از رود شطیط جدا می‌شود و دوباره به آن ملحق می‌گردد. این نهر داریوش یا دارا نیز نام دارد و در زمان داریوش هخامنشی حفر شده‌است. پخشاب نهر تاریخی داریون به همراه ۱۵ اثر تاریخی دیگر شوشتر به صورت یکجا در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید.
مسجد شیخ عبدالصمد مربوط به دوره ایلخانی است و در آران و بیدگل، بخش شمالی بافت قدیم، محله خانقاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه شیخ محمود شبستری مربوط به دوره تیموریان است و درداخل بافت شهری شهرستان شبستر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
'شیخ محمود شبستری' یکی از این بزرگان نامی عرفان است که هر چند بیش از چهار دهه در این دنیای خاکی نزیست، اما شاهکاری از خویش بر جای گذاشت که بعدها چراغ دل عارفان و عاشقان و آئینه معرفت حق پویان شد.
شیخ سعدالدین محمود فرزند عبدالکریم در ایام سلطنت گیخاتوخان در شهر شبستر از توابع تبریز در آذربایجان شرقی چشم به جهان گشود. وی اکثر سال‌های عمر خویش را به سیاحت در اطراف و اکناف جهان پرداخت و بدین سان کوله باری از تجربه و حکمت برای خویش اندوخت و میراثی ماندگار برای نسل‌های بعد به یادگار گذاشت. 'شیخ محمود شبستری' از علمای مشهور متصوفه زمان خود بود و دانش پژوهان برای حل مسائل عرفانی خویش به او مراجعه می‌کردند و از وی به عنوان یکی از نوادر روزگار و مفاخر فلاسفه ایران یاد می‌شود. وی به خاطر جایگاه و اعتباری که در عرصه عرفان داشت، همواره مورد وثوق علما، شعرا و عرفا و فلاسفه جهان قرار داشت و در اکثر مجالس و محافل، پاسخگوی خیل سوالات و پرسش‌های دیگر عرفا بود. مشهورترین اثر شیخ محمود شبستری 'گلشن راز' نامیده شده‌است؛ گلشنی که با سلوک معنوی، تفکر همراه با عشق و معرفت، با زبان رمزی، راز حقیقت را نمایان می‌کند و ترجمه آن به چندین زبان زنده جهان، موید اعتبار و ارج و قرب اوست. شیخ محمود شبستری چنان به مضامین عرفانی تسلط داشت که حتی پاسخ‌های خود را فی البداهه و در همان مجلس به نظم و نثر درمی‌آورد و پاسخ می‌گفت. 'مثنوی گلشن راز' یکی از آثار ارزشمند ادب فارسی که نزدیک به یک هزار بیت دارد، از جمله مهم‌ترین کتاب تعلیمی عرفانی فارسی به‌شمار می‌آید که در شکل‌گیری آثار و اندیشه‌های والای عرفانی بعد از خود تأثیر به سزایی داشته‌است. همچنین این کتاب در حوزه فلسفه اسلامی نیز از جایگاه قابل تأملی برخوردار بوده و کمک بسیاری به شناخت مبانی عرفان ایرانی در سده‌های هفتم و هشتم کرده‌است.
نقل است شیخ محمود شبستری، مثنوی 'گلشن راز' را در جواب چند سؤال منظوم امیر حسین هروی که از دیار خراسان به نزد مشایخ آذربایجان رسیده بود، سرود و کوشید به سؤال‌هایی که عارف خراسان در قالب ۱۵ مسئله طرح کرده بود جواب دهد.
شیخ محمود در جواب سؤال پرسنده مسئله 'تفکر' را مطرح می‌کند که به اعتقاد وی عبارت است از'رفتن از باطل بسوی حق' و دیدن 'کل مطلق' در وجود 'جزء'؛ این تعبیر او در واقع اساس بینش صوفیه است و تفاوت بین علم صوفی را که کشفی است با علم فیلسوف که استدلالی است بیان می‌کند. آوازه اندیشه و عرفان 'شیخ محمود' منحصر به زادگاه خود نبود، بلکه شعاع اندیشه‌ها و افکارش فراتر از مرزهای کشور رفته و شیفتگان حقیقت را به غور در اندیشه‌هایش واداشته و مراکز علمی و ادبی دنیا در برابر مقام اش سر تعظیم فرود می‌آورند. با توجه به جایگاه جهانی عارف بزرگ شیخ محمود شبستری، یونسکو نام اش را زینت بخش سال‌های ۲۰۱۷–۲۰۱۶ کرد و اداره کل فرهنگ و ارشاد آذربایجان شرقی نیز همایشی در بزرگداشت وی برگزار می‌کند. معاون فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی، شیخ محمود شبستری را عارفی نامدار و حکیمی وارسته دانست و گفت: بیت بیت کتاب وزین گلشن راز، از آسمان معنی به زمین الفاظ فرود آمده و در عالم نقش و نگار، نام و نشان یافته‌است و این کتاب گران‌سنگ به حقیقت یکی از حکیمانه‌ترین و زیباترین کتاب‌های عرفانی به زبان شعر می‌باشد. محمدحسن چمیده فر افزود: آیین بزرگداشت این شاعر نامی، فرصتی است تا به جای گشت و گذار کامل، تنها دریچه‌ای بدان گلشن بگشاییم و پاسخ کوتاه وی را به پاره‌ای از مسائل عرفانی باز نماییم و مشام جان‌ها را به شمیم گل‌های گلشن راز عطر آگین سازیم. وی خاطر نشان کرد: این عارف و شاعر پرآوازه ایرن در کتاب خود با زبان شعر راه تکامل انسان را به زیباترین شیوه بیان نموده و مفاهیم عمیق عرفانی و انسانی را به تصویر کشیده‌است. آیین بزرگداشت شیخ محمود شبستری پانزدهم اردیبهشت ماه جاری در سالن همایش‌های آرامگاه شیخ محمود شبستری در شبستر برگزار می‌شود. سعدالدّین محمودبن امین‌الدّین عبدالکریم‌بن یحیی شبستری معروف به شیخ محمود شبستری یکی از عارفان و شاعران سدهٔ هشتم هجری است. با توجه به مطالب مندرج در کتاب روضات الجنان جلد ۲، وی معاصر شیخ بابا ابی شبستری (متوفی به سال ۷۴۰) بوده و در همان سال فوت کرد، لذا سن شیخ محود شبستری در زمان فوت باید ۵۲ یا ۵۳ بوده باشد. وی از مشاهیر عرفای ایران است و بیشتر شهرت او به خاطر اثر معروفش گلشن راز است.
این بنا توسط تیمور گورکانی ملقب به تیمور لنگ در سال ۷۸۰ هجری قمری بدستور خود وی جهت بزرگداشت شیخ محمود شبستری ایجاد شده‌است و در سال ۱۳۸۷ هجری شمسی توسط خیری به نام محمد رضا دادرس با همکاری شهرداری شبستر بصورت مجموعه فعلی که شامل سینما، آمفی تئاتر، سالن نمایشگاه، کلاس‌های صنایع دستی و ... است، تکمیل شده‌است.
مجموعه تپه‌های میرک دلازیان مربوط به دوران پارینه‌سنگی است و در ۱۰ کیلومتری جنوب شرق سمنان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه میرک در اطراف روستای دلازیان در هشت کیلومتری جنوب سمنان واقع شده‌است و بر اساس یافته‌های باستان شناسان، این محوطه بیشتر منتسب به ادوار پارینه‌سنگی جدید و فراپارینه‌سنگی است و قدمتی بیش از شصت و سه هزار سال دارد.
محوطهٔ روباز میرک در حدود ۱۶ کیلومتری جنوب شهر سمنان در بخش شمالی کویر مرکزی ایران قرار گرفته‌است. این محوطه از ۸ تپهٔ اصلی تشکیل شده‌است که مردم محلی مجموع آن‌ها را به نام میرک می‌خوانند. این مجموعه تپه‌ها دامنهٔ ارتفاعی بین ۴ تا ۱۱ متر از زمین‌های اطراف دارند. فاصلهٔ آن‌ها از یکدیگر چند صد متر است و مجموع آن‌ها به‌طور کلی، خطی به طول ۳–۲ کیلومتر می‌سازند. به نظر می‌رسد پراکندگی آثار آن در مساحت حدود ۴ هکتار باشد.(وحدتی نسب، ۱۳۸۸) لازم است ذکر شود که به نظر می‌رسد تمامی تپه‌هایی که محوطهٔ میرک را می‌سازند به صورت طبیعی تشکیل شده‌اند، بنابراین تنها با پراکنش سطحی دست ساخته‌های سنگی در میرک مواجهیم. در سال ۲۰۰۹ میلادی، وحدتی نسب در میرک به بررسی فشرده و نمونه برداری از سطح این محوطه پرداخت (وحدتی نسب، ۱۳۸۸). وی تعداد کل دست ساخته‌های سنگی پراکنده شده در سطح میرک را حدود چند ده هزار قطعه تخمین زد که عدد بسیار چشم‌گیری است.(Rezvani & Vahdati Nasab 2010) نخستین فصل از کاوش در محوطه میرک در تیره ماه ۱۳۹۴ به سرپرستی دکتر حامد وحدتی نسب انجام پذیرفت که نتایج درخوری همچون آشکار شدن لایه‌های استقراری در اعماق ۳ و ۵ متری از سطح زمین را دربرداشت.
محوطه‌های میرک و دلازیان که به نام تپه‌های میرک و دلازیان نیز خوانده شده‌اند، نخستین بار در جریان بررسی‌های باستان شناختی استان سمنان در سال ۱۳۶۴ خورشیدی شناسایی و معرفی شدند.
صرف نظر از شکل تپه‌ها مهم‌ترین ویژگی این دو محوطه وجودپراکنش بسیار گسترده و دست افزارهای سنگی بر روی سطح محوطه بود که مورد توجه هیئت بررسی‌کننده قرار گرفت و با دعوت از مرحوم عنایت الله امیرلو تصمیم به مطالعه دست افزارهای سنگی گرفته شد.
با فوت نابهنگام امیرلو، اهمیت میرک و دلازیان از دیدگاه باستان‌شناسی پارینه‌سنگی مغفول ماند و تنها با گمانه زنی در یکی از تپه‌های دلازیان، سازه‌ای منتسب به دوره ماد به دست آمد.
در سال ۱۳۸۷ برای نخستین بار نمونه برداری تصادفی و روستایی از سطح محوطه دلازیان انجام گرفت و نتایج این پژوهش مقدماتی در کنگره باستان‌شناسی خاورمیانه کهن در دانشگاه ساپیانزای رم ارائه شد.
متعاقباً در سال ۱۳۸۸ با صدور مجوز بررسی کامل این منطقه جغرافیایی، تیم کاوش به مدت یک ماه به شناسایی، نمونه برداری روش مند و طبقه‌بندی آثار به دست آمده از میرک و دلازیان پرداختند.
نتایج حاصل از این فعالیت میدانی که در قالب چندین مقاله، سخنرانی و پایان‌نامه به چاپ رسیده، حاکی از آن است که میرک به لحاظ نوع و پراکنش دست افزارها و همچنین ابعاد محوطه، در زمره یکی از بزرگترین محوطه‌های روباز پارینه سنگی در ایران و چه بسا خاورمیانه‌است.
تخمین‌های ابتدایی حاکی از وجود بالغ بر صدها هزار قطعه سنگ بر روی سطح است.
از منظر گاهنگاری و باتوجه به حضور شاخص‌های ادوار مختلف پارینه سنگی، میرک دارای بیشترین استقرار از دوران پارینه سنگی میانی (حدود ۲۵۰ هزار تا ۴۰ هزار سال پیش) و همچنین پارینه سنگی جدید (حدود ۴۰ هزار تا ۱۸ هزار سال پیش) بوده‌است.
در تیر ماه سال ۹۴ نیز برای بررسی بیشتر در این محوطه باستانی، مرحله جدید کاوش در محوطه پارینه سنگی میرک سمنان با حضور باستان شناسان ایرانی و متخصصین مرکز ملی علوم کشور فرانسه به سرپرستی دکتر حامد وحدتی نسب انجام شد.
در این فصل از کاوش دکتر ژیل بریون متخصص انسان‌شناسی پیش از تاریخ و دکتر گیوم ژامه متخصص زمین- باستان‌شناسی از مؤسسه علوم کشور فرانسه و تعدادی از باستان شناسان زبده کشوری، دکتر وحدتی نسب را همراهی کردند.
امرمردگ سورگه مربوط به دوران پارینه‌سنگی است و در مهران، ۸/۵ کیلومتری شمال شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دوری جار مربوط به دوران پارینه‌سنگی است و در شهرستان دلفان، بخش مرکزی، روستای کردکانه بالا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
اداره دخانیات مربوط به دوره پهلوی اول است و در شهرستان شاهرود شهر بیارجمند، واقع در خیایان اصلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
عمارت شهرداری تنکابن مربوط به دوره رضا شاه پهلوی است و در تنکابن، ۵۰ متری غرب میدان امام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مؤسسه باستان‌شناسی دانشگاه تهران مربوط به دوره پهلوی اول می باشد و در تهران، خیابان ولیعصر، بالاتر از پارک وی، روبروی خیابان پسیان واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
ریاست مؤسسه باستان‌شناسی را دکتر مصطفی ده‌پهلوان بر عهده دارد.
https://web.archive.org/web/20130306073559/http://archaeology.ut.ac.ir/Moarefeh/moarefeh.htm
موزه عشایر آذربایجان یکی از موزه‌های ایران است که در شهر سراب، استان آذربایجان شرقی قرار دارد. در محل این موزه، درگذشته، حمامی قرار داشته‌است که حمام جلال نام داشت و اکنون این حمام تغییر کاربری داده و از آن به عنوان موزه عشایر آذربایجان (موزه مردم‌شناسی عشایر سراب) استفاده می‌شود؛ دیرینگی این بنا مربوط به دوره پهلوی اول است.
آتشکده کرمان مربوط به دوره پهلوی اول است و در کرمان، خیابان زریسف، خیابان برزو آمیغی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در این بنا که تاریخ ساخت آن به سال ۱۳۰۳ خورشیدی می رسد، علاوه بر اتاق آتش،موزه مردم شناسی زرتشتیان، کتابخانه و همچنین سالن اجتماعات نیز وجود دارد.
در کتاب زرتشت و زرتشتیان تاریخچه این آتش چنین آمده است:
«پس از استقرار حکومت ایلخانان در ایران، برخي از زرتشتيان و موبدان گوشه و كنار ايران كه پس از حملات اولیه مغولان آواره شده بودند، به دهكده‌اي كوچك در كُنجِ شمال‌ِغربيِ يزد به نام «تُرك‌آباد» -كه يك آتشكده كهنِ آناهید، هنوز در آن‌جا سالم و از گزند حوادثِ روزگار مصون مانده بود- كوچيدند و «آتش بهرام» خود را نيز در روستاي مجاور كه «شريف‌آباد» نام داشت، در خانه‌اي محقّر و آجري قرار دادند . تُرك‌آباد و شريف‌آباد از اين زمان به مهمترين مركز تجمع زرتشتيان تبديل شد. اين آتش مقدس كه در زمان ساسانيان و به فرمان موبد ِموبدان "كرتير" افروخته شده بود و در پرستشگاهي در استخر قرار داشت در گذر تمام اين سال‌ها با كوشش زرتشتيان روشن مانده بود، از پیچ و خم روزگار گذشته و اينك در اين مكان گمنام قرار گرفت. اين آتش بهرام که از اوایل دوران ساسانی به طور مداوم فروزنده بود، از این زمان در این مکان امن باقی‌مانده و تا امروز، همچنان به عنوان «مقدس‌ترين آتش زرتشتيان» در «انجمن زرتشتيان یزد» و «آتشکده کرمان» برافروخته است.کتاب زرتشت و زرتشتیان، صفحه ۵۴
زرتشت و زرتشتیان، بهمن انصاری، انتشارات آروان (1396)
سرای عزیزالله‌اف مربوط به دوره پهلوی اول است و در مشهد، حرم رضا، کوچه عباس قلی خان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه فخری مربوط به دوره پهلوی دوم است و در راور، خیابان ثامن الحجج، محله قدیمی کشمونوئیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه سعید بن سلام مغربی مربوط به دوره پهلوی دوم در نیشابور، ۱۰۰ متری حاشیه بلوار جمهوری و راه‌آهن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
بنای تاریخی آرامگاه سعید بن سلام مغربی در منطقهٔ ده شیخ در حومهٔ شهر نیشابور واقع شده و گمان بر این است که نام این منطقه -که سابقاً یک روستا در این محل واقع بوده‌است- از شهرت سعید بن سلام مغربی برگرفته شده‌است. موقعیت این بنا در نیشابور (شهر کهن) در محدوده شرق شهر در میدان زیاد بوده‌است. این آرامگاه در سال ۱۳۵۵ شمسی بازسازی شد ولی از تاریخ ساخت بنای اوّلیه یا بنای فعلی، اطّلاع دقیقی در دست نیست. پیش از بازسازی، برخی این بنا را به اشتباه مزار سردار معروف آرامگاه ابومسلم یا مقبرهٔ طفلان مسلم قلمداد می‌کردند که پس از بازسازی و کاوش، این نظر مردود تلقّی شد. بنا بر شواهد تاریخی و کتیبه‌ها این آرامگاه و قبر اصلی آن مربوط به سعید بن سلام مغربی است.
در جوار این آرامگاه، ابوعثمان حیری (رازی) و حاج محمود گنجی نیشابوری حکمت علی (از مشایخ سلسله نعمت‌اللهی سلطان علیشاهی گنابادی نیز مدفون هستند. آرامگاه ابوعثمان مغربی قبرستان عمومی می‌باشد.
موقعیت این بنا در نیشابور (شهر کهن) در محدوده شرق شهر در میدان زیاد بوده‌است.
آرامگاه مغربی در منطقهٔ «ده شیخ» در حومه شهر نیشابور قرار دارد و دلیل این نام منطقه این است که سابقاً یک روستا در این محل قرار داشته که به خاطر شهرت سعید ابن سلام مغربی به آن ده شیخ خوانده شده‌است. تاریخ دقیقی در اسناد تاریخی برتی ساخت بنای آرامگاه موجود نمی‌باشد. بعد از بازسازی شدن آرامگاه ابوعثمان سعید مغربی آن را با آرامگاه ابومسلم با مقبرهٔ طفلان مسلم اشتباه می‌کنند. براساس شواهد تاریخی و کتیبه‌ها این آرامگاه به سعید بن سلام مغربی تعلق دارد. درمورد قدمت بنای فعلی آرامگاه اختلاف نظر است. با توجه به نوع و سبک معماری دوران تیموری و نمونه‌های مشابه ساره درایران از آن دوره، آرامگاه را به دوران تیموری نسبت داده‌اند. با گذر زمان کاشی کاری هفت رنگ به عنوان تزئینات به بنا اضافه شده‌است. برخی این کاشی کاری‌ها به اواخز دوران قاجار و اوایل دوران پهلوی اول مربوط است و برخی دیگر به دوران پهلوی دوم مربوط می‌باشد. فضای داخلی بنا را با گچ کاری ساده ای تزئین شده‌است و کف ساختمان را با قالی‌های اهدایی صوفیان فرش شده‌است. آرامگاه ابوعثمان سعید در سال ۱۳۵۵ شمسی به دستور حاج سلطان تابنده رضاعلی شاه و به هزینه آقایان حاج عبدالله مظلوم، غلامحسین بدیعی، جلال الدین داودی در ماه محرم مرمت و بازسازی شد.
چنان‌که در کاشی کاری موجود در بنا اشاره شده و تصویر آن در ذیل آمده‌است این بنا در سال ۱۳۵۵ شمسی به امر مرحوم حاج سلطانحسین تابنده رضاعلیشاه، قطب وقت سلسله نعمت‌اللهی سلطانعلیشاهی گنابادی مرمت گردید. مرمت و تجدید بنای مزار، به هزینهٔ آقایان حاج عبدالله مظلوم، غلامحسین بدیعی، جلال الدین داودی و به سعی حاج حسن کارگر در ماه محرم ۱۳۹۷ قمری برابر دی ماه ۱۳۵۵ شمسی انجام پذیرفته‌است.
مدرسه شاه مربوط به دوره پهلوی است و در بهشهر، خیابان شهید هاشمی نژاد، جنب باغ شاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع نقنه مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان بروجن و شهر نقنه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه هفت معصوم مربوط به دوره تیموریان است و در شهرستان جوین، روستای کروژده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه بهرام مربوط به دوره ساسانیان است و در ۲۰ کیلومتری شمال غربی، در مسیر جاده پل‌دختر به خرم‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
عمارت کوتی مربوط به دوره ساسانیان است و در بوشهر، محله قدیمی کوتی، خیابان ساحلی، روبروی خلیج فارس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل گرمابه مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان دلفان، بین نور آباد، هرسین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بُرزین‌مِهر یا آذَرِ بُرزین‌مِهر؛ نام یکی از آتش‌های مقدس کیش زرتشتی است که از گونه آتش بهرام و یکی از سه آتشکده بزرگ ایران پیش از اسلام بوده و بر روی کوه ریوند خراسان و در نزدیکی دریاچه سووَر و یا به گفته فردوسی در نزدیکی دروازهٔ شهر کشمر (کاشمر کنونی) و در کنار سرو کشمر قرار داشته‌است که باستان‌شناسان جای کنونی آن را طبق شاهنامه در نزدیکی قلعه آتشگاه مطابقت داده‌اند. بُرزین‌مِهر: آتشِ خاصِ واستریوشان (= کشاورزانِ) ایران‌زمین، در دوره ساسانیان و دوران‌های پیش از آنان، در کنار دو آتشکده اساطیری-تاریخی دیگر: آذر گُشنَسپ (= آتشِ شاهان و رزمیان) و آذر فرن‌بغ (= آتشِ روحانیان) از جایگاه و احترام ویژه‌ای برخوردار بوده‌است.
نام این سه آتشکده، با واژه "آذر" (= "آتش") آغاز شده‌است. آذر در آیین "مزدیسنا" (کیش زرتشت)، نام ایزد نگهبان آتش است و "آتش"، نشانه آشکار "حضور اهورامزدا" است که از آسمان، فرود آمده و ضد دیوان و ستمگران می‌جنگد. این ایزد، در کتاب اوستا، با عنوان «پسر اهورامزدا» خطاب شده، که نشان‌دهنده بلندی جایگاه او در کیش زرتشت است. آذر (آتش)، "پیام‌بر" (یا پیک) میان مردم و اهورامزداست و مقدس شمرده می‌شود؛ آتش مقدس، در روندی طولانی و دشوار، "تطهیر" می‌گردد؛ چنان‌که شانزده آتش از منابع مختلف، گردآوری شده و آنگاه ۱۱۲۸ بار آن را تطهیر می‌کنند و این فرایند، یک سال طول می‌کشد و آتش بهرام، پدید می‌آید. بر پایه باورهای اساطیری ایران؛ در جهان، پنج گونه آتش مینوی مقدس وجود دارد. "برزین‌مهر"، "گشنسب" و "فرن‌بغ"، از گونه آتش مقدس "سپِنیشت" می‌باشند که برای ساختن آن: یک‌هزار آتش، از جاهای گوناگون، فراهم گردیده و در جریان مراسمی دشوار، آتشی یگانه پدید آمده و سرانجام "آتش بلندسود" (که مینوی آتش‌هاست) از نزد اهورامزدا پایین آمده در آن جای گرفته و "روانِ آتش" می‌گردد. آتش را در ظرفی به نام آتشدان (یا "آفرینگان") نگهداری می‌نمایند که در میان ساختمان آتشکده جای می‌گیرد. آتشکده، مکان مقدس و "نیایشگاه" زرتشتیان است. روایت است که اهورامزدا، خود، سه آتش "برزین‌مهر"، "فرن‌بغ" و "گشنسب" را به صورت "آتش بهرام" نشانید. این سه آتش، از ایزد بهرام و سروش، پشتیبانی و یاری می‌گیرند.
آذرِ بُرزین‌مِهر "[āzar borzīn- mehr]"؛ در فارسی میانه: "ādur Ī burzēn mihr" یا آتور بورگین‌میتر
"ātur burzēn-mitr" یا آتور بورژین میتر خوانده می‌شود. بُرزین‌مِهر به معنی "مهر بلندپایه"؛ و آذر برزین‌مهر = "آتشِ مهرِ بلندپایگاه"، در بر گیرنده سه جزء است:
ارتباط و پیوند نام این آتش (برزین‌مهر) و کشاورزان (دهقانان، برزیگران) شایان توجه است؛ اگر صفت معروف مهر، "دارای چراگاه‌های فراخ"، را در پیش نگاه داشته باشیم. از این دو امر؛ اهمیت مهر به عنوان ایزد طبقه تولیدکنندگان و کشاورزان روشن می‌شود. نام این آتشکده، از پیشینه دیرین آن حکایت می‌کند؛ برخی از ایران‌شناسان بر این باورند که احتمالاً چنین نامی در عصر میترایی، دوران پیش از زرتشت، وجود داشته‌است.
آذربُرزین‌مِهر، در متون مختلف؛ به گونه‌ها، نام‌ها و تعابیر دیگری همچون: "آذر مهر"، "آذر سودی‌مهر"، "آذر پُرسود"، "آذر برزین" و "آذر مهربرزین" آمده؛ همچنین در ادبیات پارسی، واژه «برزین» به تنهایی، به جای "آذر برزین‌مهر" به کار رفته‌است. "برزین"، همچنین نام چند تن از بزرگان ایران، از جمله: نام پدر جهن در زمان فریدون، نام پسر گشتاسب، نام پدر بهزاد، نام سردار انوشروان؛ و همچنین "مهربرزین" نام پسر فرهاد یا خراد در زمان بهرام گور و "برزمهر"، نام یکی از دبیران روزگار اردشیر پاپکان و نام موبدان موبد زمان انوشیروان بوده‌است.
برزین‌مهر همچون فرن‌بغ و گشنسب و دیگر آتشان بزرگ، از نوع آتشان بهرام است که مهم‌ترین و مقدس‌ترین گونه آتش‌ها در دین زرتشتی به‌شمار می‌آیند. آتش بهرام، نگهبان همه آتش‌های جهان است. تنِ (جسمِ) برزین‌مهر، فرن‌بغ و گشنسب؛ از آتش مادی است و روان آن‌ها از فَرّه است که از خدایان برآمده‌است. این آتش، جزء سه "امشاسپند برگفتار" (بهمن، اردیبهشت و برزین‌مهر) است که به تجلی مادی بر گشتاسپ و "انجمن بارگاهیان" آشکار شدند. این سه آذر مینوی و سپس، دیگر آتشان، برای از میان بردن دروغ و نگهبانی از آفریدگان، آفریده شده‌اند. اورمزد (اهورامزدا) در آغاز آفرینش، همه زمین را برای پاسبانی به آذرفرنبغِ تکاور، آذرگشنسبِ ورجاوند و آذربرزین‌مهرِ "پُرسود" که همانند "آسرون" (روحانی)، "ارتشتار" (سپاهی) و "واستریوس" (کشاورز) ند سپرد و آن‌که کشاورز است، آذربرزین‌مهر او را یارتر است.
تفسیر پهلوی "آتش نیایش"، کار برزین‌مهر را واستریوشی (کشاورزی) بازشناخته و گفته‌است: کشاورزان، با یاوری این آتش، در کار کشاورزی، داناتر، تخشاتر و پاکیزه‌تر هستند. برزین‌مهر، آتش محبوب اشکانیان (پارتیان) بود و به عنوان پرستشگاه و زیارتگاه مورد توجه حکومت و مردم آن دوران، از احترام و ارجمندی ویژه‌ای برخوردار بود. در دوران ساسانیان؛ این آتشکده به همراه دو آتشکده بزرگ دیگر، زیارتگاه خاص و عام؛ و آذربرزین‌مهر، آتشکده ویژه طبقه واستریوشان (کشاورزان) بوده‌است. سرانجام اینکه، بر پایه باورهای دینی زرتشتی؛ در هزاره اوشیدَر، پَشوتَن با کمک آتشان فرن‌بغ، گشنسب و برزین‌مهر به بتکده بزرگِ اهریمنِ گناهکار دست یافته و آن را نابود خواهند کرد.
اوستا کهن‌ترین نوشتار ایرانیان و کتاب کیش زرتشت است. در زامیادیشت از دفتر یشت‌هایِ کتاب "اوستا" از کوه رئونت (یا ریوند)، که بر اساس گفتار متن پهلوی بندهش؛ در بالای آن، آذربرزین‌مهر بر پای گردیده، یاد شده‌است. همچنین در بند نهم (روز نهم= آذر روزِ) دو سیروزه کوچک و بزرگ، و در بند ششم "آتش بهرام نیایش" از "پنج نیایش" دفتر خرده‌اوستا (یکی از بخش‌های اوستا)، از این کوه در کنار چند آذر، ایزد، دریاچه و کوه مقدس دیگر یاد شده و بر آنان، ستایش و نیایش و خشنودی و آفرین خوانده‌است. گمانی نیست که یادکرد نام ریوند در نیایش‌ها و دعاهای خرده‌اوستا، به این خاطر است که آتشکده آذر برزین‌مهر در آنجا بوده. اما در پازند بند بیستم "آتش بهرام نیایش"، از آذر برزین‌مهر یا "آدر برژین‌مهر" در کنار آذر گُشنسپ و آذر فَرن‌بَغ و دیگر آتشان (آتش‌ها، آذرها) که به دادگاه نشانده شده‌اند (در پرستشگاه‌ها برقرار گردیده‌اند) نام برده، و بر افزایش بزرگی و فَرّ آن‌ها دعا شده‌است.
با اینکه از سرگذشت و حیات تاریخی "بُرزین‌مهر" در سده‌های هجری، کمتر نشانی می‌توان یافت اما در شعر و ادب فارسی به حیات خود ادامه داده، و نقش و نشان "برزین‌مهر" در کیش زرتشت (به ویژه ماجرای دین‌پذیرفتن گشتاسب) و در تاریخ و جغرافیای تاریخی ایران قدیم؛ یکی از عمده‌ترین محورهای پدیداری آن در ادبیات فارسی است:
«شاهنامه» حکیم توس
«ملک‌الشعرای بهار»
در باورهای اساطیری ایرانی، آذر (آتشِ) "برزین‌مهر" با امشاسپند اردیبهشت، دارای ارتباط ویژه‌ای است؛ اردیبهشت، تنها امشاسپندی است که با آتش در ارتباط است؛ او در نقش فرشته آتش، نماد و نشانگر پاکی و طهارت است. ایزد مهر، ایزدی است که با آتش ارتباط دارد. مهر دارای دشت‌های فراخ است و کیفیات و صفات بسیار او، معرف ارتباط آن با آتشکده کشاورزان بوده که همان آتشکده "آذر برزین‌مهر" است. با این پیشینه؛ برزین‌مهر در ادبیات فارسی در جایگاه نمادی از «نهایت فروزندگی» کاربردهای فراوانی یافته‌است:
«شاهنامه» فردوسی
«سلمان ساوجی»
«ابوالفرج رونی»
«خاقانی»
به ترتیب حروف الفبای نام شهرستان‌ها
قلعه داو دختر مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان رامهرمز، روستای بغدک بر روی تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شهر تاریخی سیروان مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سیروان، روستای سراب کلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این شهر مرکز ولایت «ماسَبَذان» بوده است.
محوطه گورگوری بن کشکه مربوط به دوره ساسانیان -قرون اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش معمولان، روستای بن کشکه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این محوطه در ۵ کیلومتری شهرستان معمولان و ۵۵کیلومتری شهرستان خرم آباد واقع شده‌است
از دیکر جاهای این مجموعه می‌توان به قبرستانی که در ان واقع است اشاره کرد این قبر ستان هم مال زمان‌های خیلی قدیم است
این محوطه از یک طرف به روستای بن کشکه و از طرف دیگر به رودخانهٔ کشکان ارتباط دارداین روستا یکی اززیباترین روستاهای استان لرستان به‌شمار می‌رود.آبشار زیبای <آب تاف> در شمال غربی روستا صحنه‌ای چشم‌نواز به طبیعت روستا داده است.قرار گرفتن در کنار رشته کوه‌های زاگرس، وجود درختان بلوط و رود خانهٔ خاطره انگیز کشکان رود در جنوب روستا منظره‌ای شگفت انگیز را برای دوستاران طبیعت به نمایش گذاشته است .وجود دشت‌های پر از گل‌های رنگارنگ بخصوص شقایق‌های سرخ و لاله‌های وحشی در اطراف روستا چشم هر بیننده‌ای را معطوف دیدن این نقاشی بی بدیل می‌کند.مردمان روستا، پر کار، بشاش، شاداب و مهمان نوازاند.
و اما علت نام گذاری  این روستا به بن کشکه، همانطور که قبلاً نیز بیان شده‌است این سرزمین در دوران ساسانیان محل زندگی و سکونت بوده‌است ولی در برهه‌ای از زمان به دلایل نا مشخصی  ساکنان این دیار به خاطر عواملی همچون کمبود غذا، جنگ، نامناسب بودن شرایط زندگی و یا عواملی همچون زلزله مجبور به ترک این سرزمین شده‌اند. ولی مردمانی عشایر از همین سامان در سال‌های 1249تا1250 هجری شمسی مبادرت به ساخت خانه‌های کپری وتشکیل زندگی یکجا نشینی می‌کنند. ولذا در طول سالیان متمادی و با پیشرفت امکانات و افزایش جمعیت روستا به شکل امروزی تبدیل و توسعه می یابد. بزرگان و موسسان روستا به دلیل برجای ماندن آثار زیادی از ساختمان‌های این محوطه و با بهره‌گیری از ادبیات کهن پارسی، اسم  کوشک را برایش انتخاب کرده و در طول سالیان به بن کشکه یا روستایی که اساس  و پایه آن کوشک(کاخ،قصر) است تبدیل شده‌است. این روستا در حال حاضر دارای 206 نفر جمعیت می‌باشد. سرانه مطالعه روزانه در این روستا 24 دقیقه می‌باشد. زبان اصلی مردم روستای بن کشکه لری چگنی است.
گنبد بابازید (بویزه) مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان پل‌دختر، بخش مرکزی، روستای بابازید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه کوش خران (خروش) مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان پل‌دختر، بخش معمولان، روستای سرچک دادآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه امامه مربوط به دوره زیاریان به بعد است و در شهرستان شمیرانات، بخش لواسانات، روستای امامه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد جامع بیارجمند مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان شاهرود بیارجمند، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام مرمر مربوط به دوره صفوی است و در نیشابور، خیابان امام خمینی، ابتدای بازار سرپوشیده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. گرمابه مرمر یا حمام مرمر قدمت بسیار دارد. این حمام در ابتدای بازار سرپوش نیشابور (در مسافت حدود ۵۰ متر فاصله با ورودی شمالی بازار) و در ضلع غربی درون بازار قرار گرفته‌است. قدمت این حمام به دوران صفویه می‌رسد که در دوران قاجار و پهلوی تغییرات و تعمیراتی در آن صورت گرفته‌است. دو دانگ این حمام در سال ۱۲۷۰ قمری از سوی حبیب قلی‌خان‌مختاری و دو دانگ دیگر در سال ۱۲۸۲ قمری از سوی حاج ملا محمدتقی و دو دانگ دیگر نیز به دست حاج میرزا ابوالقاسم مجتهد در سال ۱۳۴۸ قمری وقف شده‌است. حمام یاد شده تا اوایل انقلاب مورد استفاده بوده‌است. حمام مرمر، دارای دو ورودی مردانه و زنانه است، ورودی زنانه از کوچه‌مجاور بازار و ورودی مردانه در ضلع غربی درون بازار واقع شده‌است. مرمر، دارای سربینه (رختکن)، بینه (گرمخانه) و خزینه است. روی سقف ضلع شمالی گنبد خانه، نقاشی رنگ روغنی دیده می‌شود که گویا جنگ سربازان نادرشاه را نشان می‌دهد که البته در لایه‌های زیرین این نقاشی، بخشی از نقاشی‌های دوره قبلی به چشم می‌خورد. این بنا در تیرماه ۱۳۹۸ به‌صورت کامل مرمت شده‌است و پذیرای علاقه مندان به آثار تاریخی است.
مسجد مقبره مربوط به دوره صفوی است و در تبریز، خیابان امام، بازارکفاشان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مقبره شیخ کشف الدین انصاری مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان خلخال، بخش خورش رستم، روستای دایوکندی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام چهارسوق مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شاهرود، محله مسجد امام حسن عسگری (ع) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. حمام چهارسوق به روایتی قدیمی‌ترین حمام شاهرود به‌شمار می‌رود.
در مرداد ۱۳۹۹ عملیات مرمت و ساماندهی بام و گنبدهای این بنا از محل اعتبارات ملی و با مشارکت بخش خصوصی انجام شد.
قلعه اکرم‌آباد مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان نهبندان، روستای شوسف واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آسیاب آبی سراب نیلوفر مربوط به دوره صفوی به بعد است و در شهرستان خرم‌آباد، روستای سراب نیلوفر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
شهر شاهی، شهری مربوط به دوره عیلامیان - دوره هخامنشی است و در شوش، خیابان طالقانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آسیاب‌های آبی گنو مربوط به دوره قاجار است و در ۲۰ کیلومتری جاده بندرعباس به حاجی‌آباد، در دامنه کوه‌های گنو واقع شده‌است.
این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مدرسه جعفری اسلامی مربوط به دوره قاجار است و در اردبیل، محله قدیمی، کوچه ارمنستان، نزدیک کلیسای‌حضرت‌مریم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه عکاف شریف مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله دارالبطیخ، خیابان ولیعصر، کوچه اژه‌ای‌ها، پلاک ۱۸ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
منزل محمد تقی صوفی سیاوش مربوط به دوره قاجار است و در املش، خیابان امام خمینی، روبروی پارک میرزا کوچک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حسینیه آمل مربوط به دوره قاجار است و در آمل، محله پشت بازار، کوچه حسینیه، پ ۱۶ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سقانفار کیجا مربوط به دوره قاجار است و در بابل، محله حمزه کلای غربی، جنب گورستان عمومی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع بابل مربوط به دوره قاجار است و در بابل، حدفاصل چهارراه شهدا و سه راه فرهنگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. زمان ساخت این مسجد بر اساس نوشته تاریخ طبرستان، بنای اولیه آن در سال ۱۶۰ ه. ق به دست مازیاربن قارن بنا گردیده‌است. این مسجد بارها به ویژه در دوره صفوی بازسازی شده و در دوران فتحعلی شاه قاجار، بعد از خرابی در اثر زلزله، دوباره بنا گردیده‌است.
در تاریخ ۲۳ مهر ۱۴۰۱ خبرگزاری فارس خبر از به سرقت رفتن کتیبهٔ تاریخی سردر ورودی غربی این مسجد داده و به استناد دوربین‌های مداربستهٔ اطراف مسجد، این سرقت را به «اغتشاشگران» (واژه‌ای که حکومت ایران معترضان را خطاب قرار می‌دهد.) نسبت داد.
تکیه موثقی مربوط به دورهٔ قاجار است و در بروجرد، خیابان مدرس جنب بیمارستان چمران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این عمارت قدیمی که از معدود کوشک‌های باقی‌ماندهٔ شهر بروجرد بود که پیش‌تر در میانهٔ باغی به وسعت ۵٬۰۰۰ مترمربع قرار داشته و در سه طبقه احداث شده‌است.
طبقهٔ اول که سقف‌های آن با استفاده از طاق‌های آجری پوشیده شده، محل نگهداری احشام و علوفه بوده و دارای یک هشتی بسیار زیباست که از طریق یک پلکان مورب به طبقات بعدی مرتبط می‌شود.
طبقهٔ دوم این بنای تاریخی که شامل پنج اتاق مجزا و تو در توست دارای پوشش سقف چوبی است که به دلیل استفاده زمستانی ارتفاع آن از حد معمولی اندکی کوتاه‌تر است. فضای اصلی این بنا که تماماً از خشت ساخته شده و با تزئینات آجری بر روی بدنه مزین شده و در طبقهٔ سوم واقع است.
این فضا شامل یک هشتی گنبدی شکل سه اتاق بزرگ با سقف‌های مرتفع و یک مهتابی (بهارخواب) مشرف بر فضای باغ پیرامون از نور و چشم‌انداز مطلوبی برخوردار است. افزون بر فضاهای مذکور عمارت دارای یک اتاق منفرد و هشت ضلعی است که در بالای بام به طرز زیبایی احداث و بهره‌مندی از طبیعت پیرامون و فضای دلنواز باغ را به حد اعلا خود رسانده است.
این بنای تاریخی اکنون به عنوان مرکز آموزش و پژوهش صنایع دستی و هنرهای سنتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
حمام مکتب خانه بروجن مربوط به دوره قاجار است و در بروجن، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تجارتخانه ایرانی مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، محله بهبهانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حسینیه طوفانی مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، حاشیه خیابان منتظری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
رباط چاه حوض مربوط به دوره قاجار است و در بیرجند، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سرای میزانی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، شمال غرب میدان محمدیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده سید المرسلین مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، محله قدیمی کوشمغان، خیابان حکیم الهی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه یغمایی‌ها مربوط به دوره قاجار است و در شاهرود، محله مصلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این خانه تنها بنای بادگیردار شاهرود است که به سبک معماری یزدی و در سال ۱۳۰۵ هجری شمسی توسط استاد مهدی حیدریان ساخته شده است. این بنا به لحاظ مشخصه‌های معماری سنتی در سطح شهرستان بی‌نظیر است. فرم پلان به صورت حیاط مرکزی بوده و ورودی خانه در قسمت جنوبی با یک دالان به حیاط مرتبط است. از دیگر ویژگی‌های این خانه، نورگیر حوض خانه و تقارن‌هایی است که در پلان و نما و همچنین تزیینات آجری ازاره‌های پیرامون حیاط ساخته شده است.
برج و باروی شاهرود مربوط به دوره قاجار است و در شاهرود، بافت قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تکیه زنجیری در ابتدا نام این تکیه محمدعلی افشار بوده که تاسیس آن به زمان صفوییه برمی گردد و بعد در زمان فتحعلی شاه قاجار به شکل فعلی در می‌آید. و در شاهرود، تقاطع محله نخل و محله مسجد امام‌حسن‌عسگری شاهرود(واقع در بید آباد ) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در ۱۲۰ سال قبل زنجیری از طرف بادکوبه از دریای مازندران به با کشتی به ایران آورده می‌شود و با ارابه به شاهرود و به بالای تکیه منتقل می‌کنند و چادری به عنوان خیمه روی این مکان نصب می‌شود.
تکیه بیدآباد مربوط به دوره قاجار است و در شاهرود، محله قدیمی بیدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تکیه دولت بسطام مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان شاهرود، داخل شهر بسطام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا به تکیهٔ بزرگ نیز مشهور است و در نزدیکی مجموعهٔ تاریخی بسطام واقع است که با خشت خام ساخته شده و دارای تزیینات نقاشی روی تخته‌های سقف و کتیبه‌های گچ‌بری به خط نستعلیق در سطوح نمای دیوار است.
حمام حاج تقی (حاج تقی عسگر) مربوط به دوره قاجار است و در شاهرود، خیابان شهید صدوقی، چهارراه خیابان مزار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد خواجه شهدا (خواجه شازان) مربوط به دوره قاجار است و در قزوین، خیابان تبریز، کوچه خلیلی (محله مغلواک) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد سبز مربوط به دوره قاجار است و در قزوین، محله آخوند، خیابان مولوی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آب‌انبار چهار باغ مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، خیابان اباذر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای هندوها مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، ضلع شرقی بازار میدان قلعه و روبروی کاروانسرای حاج مهدی واقع شده، معبد هندوها در کنار ضلع شمالی این کاروانسرا می‌باشد که با معماری خاصی ساخته شده است و بازار هنود به موازات ضلع شمالی کاروانسرای هندوها واقع شده است.
این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای میرزا حسین خان مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، بازار بزرگ شهر، حدفاصل بازارکفاشان و طلافروشان واقع شده و این کاروانسرا طولی می‌باشد که دارای ۵۵ باب حجره است و مانند دیگر کاروانسرا‌های کرمان در دو طبقه ساخته شده است. هم اکنون بخش عمده‌ای از آن خراب شده و بقیه کاروانسرا به عنوان انبار استفاده می‌شود.
این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده .
کاروانسرای بابا قدرت مربوط به دوره قاجار است و در مشهد، بلوار ۱۷ شهریور، خیابان صدر واقع شده. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار عمارت میامی مربوط به دوره قاجار است و در سمنان، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل تاریخی مصلی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بروجن، بلوار ساحلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد دزک مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بندرعباس، روستای دزک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه چهکندوک مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بیرجند، روستای چهکندوک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برجک قدیمی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان خاش، بخش نوک آباد، روستای عیدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه محمدخان دشتی مربوط به دوره قاجار است و در روستای دهرود سفلی بخش ارم شهرستان دشتستان، واقع شدهجاذبه‌های گردشگری استان بوشهر، شهرستان دشتستان، دهرود سفلی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای حوض پنج و آب‌انبار مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان راور، سمت شرق جاده آسفالته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد چهکندوک مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان سربیشه، روستای چهکندوک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ارگ علاء مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان سمنان، روستای علاء واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل خراجی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان کیار، روستای خراجی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه شاه میل لرزان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان طوالش، روستای شاه میل لرزان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد احمد بیگ مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان قزوین، خیابان سعدی شمالی، کوچه بهرامی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد ملا مهدی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان قزوین، خیابان مولوی، کوچه یخچال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه دژکاسگان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان نهبندان، روستای کاسگان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آسباد گوند یا آسیاب بادی گوند مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان نهبندان، روستای گوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه گوند (گیند) مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان نهبندان، روستای گوند (گیند) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
متأسفانه این اثر به دلیل عدم توجه در حال تخریب و نابودی قرار دارد .
از همه دوستداران آثار ملی ایران تقاضای توجه جدی به این اثر منحصر به فرد و تاریخی داریم .
تپه شهن آباد مربوط به عصر مس است و در شهرستان دلفان، دهستان میربگ شمالی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گلباغی مربوط به دوره نوسنگی - دوره اشکانیان است و در شهرستان دلفان، بخش مرکزی، روستای گلباغی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه زالی دوآب مربوط به دوره نوسنگی - عصر آهن - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دلفان، بخش مرکزی، روستای زالی دوآب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چغا علی‌آباد مربوط به دوره نوسنگی - عصر برنز - دوره اشکانیان است و در شهرستان دلفان، بخش مرکزی، روستای علی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ورشون (گلباغ) مربوط به دوره نوسنگی - عصر برنز -هزاره۱قم است و در شهرستان دلفان، بخش مرکزی، روستای گلباغی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاخ کوروش مربوط به دوره هخامنشی است و در برازجان، ورودی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این کاخ، واقع در شهر برازجان از توابع بخش مرکزی شهرستان دشتستان یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان بوشهر در جنوب ایران است.
«کاخ کوروش دشتستان» تاریخی و بسیار مهم از دوران پر تمدن ایران، این کاخ در سال ۱۳۵۰ به وسیلهٔ هیئت باستان‌شناسی ایران حفاری شده‌است.
با توجه به شیوه‌های معماری و استفاده از سنگ سیاه و سفید زمان احداث آن را به دورهٔ کوروش بنیان‌گذار زنجیره هخامنشی منسوب کرده‌اند. این کاخ که در جنوب شرقی برازجان و در کنار رودخانه خشک آردی قرار دارد یکی از پایگاه‌های مهم ایران دورهٔ هخامنشی در ساحل خلیج فارس بوده‌است. کاخ برازجان بر طبق تحقیقاتی که انجام شده در اواخر سلطنت کوروش ساخته و پرداخته شده‌است و از نظر حجاری و هنر معماری آن چنان‌که از پایه ستون‌ها و اشیاء کشف شده بر می‌آید جدیدتر و ظریف تر از پاسارگاد است؛ بنابراین می‌توان گفت که این بنا هنگامی ساخته شده که هنر اصیل حجاری و معماری عصر کوروش به تکامل رسیده‌است. متأسفانه به علت ناتمام ماندن بنا چنین به نظر می‌رسد که علل عقیم ماندن این کاخ مصادف با مرگ او به سال ۵۲۹ پیش از میلاد است؛ بنابراین می‌توان تاریخ بنای کاخ برازجان را در همین حدود یعنی ۵۲۹ قبل از میلاد دانست.
تپه اکروپل مربوط به دوره عیلامیان است و در شوش، خیابان طالقانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاخ سنگ سیاه مربوط به دوره هخامنشی است و در استان بوشهر، شهرستان برازجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بابا جان مربوط به عصر برنز - عصر آهن است و در شهرستان دلفان، بخش مرکزی، روستای نور آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این محوطه باستانی، در پنج کیلومتر ی غرب نور آباد، مرکز شهرستان دلفان، واقع شده و نخستین بار توسط گلر گاف مید، از دانشگاه لندن، در فاصله سال‌ها ی ۱۳۴۴تا ۱۳۴۷مورد کاوش قر ار گرفت که نتایج درخشانی از تاریخ این سرزمین کهن به دست آمد.دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر http://iranshahrpedia.ir معماری عصر آهن باباجان تپه در غرب ایراناردیبهشت و خرداد 1367 - شماره 26 و 27http://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=35637
این اثر ارزشمند تاریخی از یک تپه مرکزی و چندین تپه در غرب و شرق تشکیل شده که تاکنون تنها تپه مرکزی و شرقی آن مورد بررسی باستان شناسان قرار گرفته‌است.آثار باستانی وتاریخی لرستان دفتر دوم، انجمن آثار ملی، تهران 1352 خ |حسین حاجی دولیسکانی
در بررسی‌های اولیه، چهار دوره تاریخی و پیش از تاریخ مربوط به دوره‌های ماد، هخامنش، قرون هشت و نهم و هزاره سوم پیش از میلاد در این تپه شناسایی شد.Excavations at Bābā Jān: The Bronze Age Occupation
Clare Goff
Vol. 14, (1976), pp. 19-40
فرضیه مربوط به کوچ ساکنان فلات ایران توسط این باستان‌شناس در این تپه تأیید شد و نشان داد که ساکنان این ناحیه در دو سده مورد اشاره، مهاجران آریائی بودند که از شمال متوجه لرستان شده و در روستایی متشکل از خانه‌های کوچک سنگی در دامنه تپه باباجان مستقر شدند.
منطقه باباجان در گذشته از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و مراکز اداری و مقر رؤسای محلی وسعت زیادی از ابنیه آن در هزاره پیش از میلاد را به خود اختصاص داده بود و مناطق مسکونی باستانی از یک پشته مرکزی و تپه‌های کوچکتر تشکیل شده‌است.کتاب آثار باستانی و تاریخی لرستان نویسنده، طاهری، ابوالقاسم، نشریه: یغما» آذر 1355 - شماره 339
تپه مرکزی که از نظر شکل بیضی شکل است در امتداد جنوب شرقی به جنوب غربی قرار دارد و ابعاد آن ۶۰×۳۰متر بوده و در حوالی دامنه ۱۲۰متر عرض دارد.
بررسی‌ها نشان می‌دهد این محل، مرکز سکونت افراد در هزاره نخست پیش از میلاد بوده و در نتیجه کاوش‌های باستان‌شناسی، سه لایه (طبقه) فوقانی شناسایی شد که تمامی آن‌ها به این دوره تعلق دارد.
در طبقه سوم با توجه به بقایای آثار معماری چنین به دست می‌آید که در این طبقه پی خانه‌ها به وسیله تیرهای چوبی و شاخه درختان به صورت مسطح قرار گرفته بودند.
در لایه دوم، آثار فرهنگی و معماری تپه قرار دارد و در نقشه ساختمان آن که از یک اتاق بزرگ به حیاط متصل می‌شود، در چهار گوشه حیاط مرکزی، چهار اتاق شناسایی شده که از این اتاق‌ها به عنوان برج استفاده می‌کردند.
در میان برج‌ها اتاق‌های کوچک مستطیل شکلی ساخته شده که تعداد آن‌ها به چهار باب می‌رسد و در شمال، جنوب و غرب حیاط واقع شده و ورودی یا دروازه این مجتمع از سمت شرق است.
کف ورودی این مجتمع سنگفرش بوده و کف پوش آن‌ها از یک لایه رس خاکستری با سنگ‌های پهن تشکیل شده‌است.
در کاوش از اتاق شرقی این مجموعه، بقایای آسیاب دستی، ظروف سفالین و ذخیره آذوقه یافت می‌شود.
درلایه اول نیز با توجه به بقایای آثار معماری که به دست آمده، از نظر ساختمانی شبیه لایه دوم است.
حیاط مرکزی این طبقه به یک سرسرای ستون دار مبدل شده و به جای برج‌های گوشه حیاط، اتاق‌های پذیرایی بزرگ دیگری در این لایه ساخته شده و تا غرب بنا امتداد یافته‌است.
استفاده از سرسرای ستون دار و برج‌های کنجدار با رواق‌های ستون دار جناحی در کنار ساختمان‌ها یک ویژگی معماری درباری هخامنشی است که احتمال مراحل اولیه رواق پاسارگاد را مجسم می‌سازد.
نماهای کشف شده از پلان بناهای مختلف در لایه‌های تپه مرکزی مانند دژ و بارو، تالار و سرسرا، اتاق پادشاه و اتاقک‌های که محل مراسم مذهبی یا معبد گونه بوده و اتاق‌های ساده در اطراف حیاط مرکزی همگی نمونه‌های روشنی از معماری اولیه ایرانی است که تأثیرات این شیوه معماری را در دیگر دوره‌ها می‌توان مشاهده کرد.اخبار شبکه یک مورخ 3 خرداد1390
شبکه استانی افلاک لرستان
به شکل مخروطی بوده و در شرق تپه مرکزی واقع شده‌است.
این پشته ۸۵متر عرض دارد و در آن دو ساختمان با پلکان‌های هم عصر دوره ماد و یک ساختمان دیگر مربوط به قرن نهم وهشتم پیش از میلاد کشف شده‌است.
از یافته‌های مهم این تپه، می‌توان اتاق منقوش را نام برد و چون این اتاق دارای رنگ‌های تزئینی بوده از طرف کاوشگر تپه، اتاق نقاشی نامگذاری شد.
مهمترین مسئله در این اتاق کشف ۲۰۰عدد از قدیمی‌ترین آجرهای منقوش ایران است که نشانگر نوعی کتیبه یا تزئین دیواری برجسته و نقاشی شده‌است.
این آجرها که دارای طرح‌های استاندارد و معین هستند در طیف متنوعی از طرح‌ها و مدل‌ها ی معکوس قرار دارند.
در زمان حاضر دو نمونه از این آجرها، در موزه‌های اشمولین و بریتانیای انگلستان و تعدادی نیز در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود.
این مجموعه باستانی در کنار ده‌ها اثر مکشوفه ظروف سفالی و سفالینه‌ها، انواع کوزه‌ها، گلدان‌ها، قوری‌ها، اشیاء مفرغی و مجموعه‌ای از دسته‌ها، شیرهای لوله‌ای و کوزه‌ها با طرح و شکل‌های مختلف نتایج درخشانی را از فرهنگ وتمدن ایرانی و این دیارنشان می‌دهد.
تپه عضیر مربوط به اواخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در مهران، ۱ کیلومتری امامزاده سید حسن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد رنگینه مربوط به اواخر دوره زند است و در بروجرد، خیابان شریعتی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حسینیه حاج سید محمد کازرونی مربوط به اواخر دوره قاجار است، این بنا در بافت قدیم شهر بوشهر و در خیابان انقلاب واقع شده؛ این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۰۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مدرسه حیاتی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در کرمان، مسیر بازار بزرگ، محدوده بازار وکیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنای تاریخی در سال ۱۲۶۷ هجری شمسی به عنوان بانک شاهنشاهی ایران و انگلیس ساخته شد. پس از تعطیلی بانک و انتقال آن به محل کنسولگری انگلیس، ساختمان حیاتی در سال ۱۳۱۲ برای استفاده دانش‌آموزان بازسازی و سال ۱۳۲۰ به احترام بانو "بی بی حیاتی" به نام او نامگذاری شد این مدرسه تا سال ۱۳۵۶ به همین منظور استفاده می‌شد. پس از آن به مدت ۳۷ سال متروک و بلا استفاده شد. تا اینکه در پاییز سال ۱۳۸۵ به شماره ۴۱۸۰ به ثبت رسید و در سال ۹۳ با دستور استاندارد وقت با هدف تغییر کاربری به موزه، مرمت و در زمستان ۱۳۹۴ توسط شهرداری کرمان به نام اکونو موزه بانو حیاتی افتتاح شد و اکنون به عنوان موزه مشاغل و حرف کرمان قدیم فعالیت می کند.
هر اتاق این موزه به یک هنر و یک صنعت اختصاص دارد. سفالگری، فرش بافی، گلیم بافی و ... اتاقی هم تزیین شده تا نشان دهد یک کرمانی با استفاده از وسایل هنری و دستی خود، منزلش را تزیین می‌کند.
حوض انبارهای میغان مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرستان نهبندان، روستای میغان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهٔ است.
قلعه مظفری مربوط به اواخر دوره قاجار - اوایل دوره پهلوی است و در الشتر (شهرستان سلسله)، خیابان ۲۴ متری امتداد خیابان امام خمینی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه مظفری واقع در الشتر، یکی از بناهای تاریخی شهرستان سلسله به شمار می‌رود که به اواخر دوره قاجار تعلق دارد. این قلعه به وسیله یکی از خوانین محلی الشتر به نام صیدمهدی خان حسنوند مشهور به امیر العشایر بنا شده که بیانگری از تمدن قوم لک است. معماری این اثر تاریخی به دوره پهلوی اول مربوط بوده و در ساخت آن از مصالحی چون آجر، چوب، خاک، گچ، سنگ و خشت خام بهره گرفته شده و معماری آن طاق ضربی است. قلعه مظفری با مساحت کلی ۷۵۰ متر مربع و مساحت هر طبقه ۲۷۰ متر مربع، دارای زیربنایی به ابعاد ۹ در ۳۰ متر و حیاط آن به ابعاد ۲۰ در ۲۵ متر است. در گذشته بخشی از این بنای تاریخی به عنوان دارالحکومه و بخش دیگری از آن برای برگزاری آیین‌های ملی و مذهبی مورد استفاده قرار گرفته است. این قلعه در دو طبقه با پلان مستطیل و به شکل جنوبی بنا شده است. این بنای تاریخی دارای چهار برج مدور در چهارگوشه آن بوده است که در حال حاضر فقط یکی از برج‌های آن باقی مانده است. طبقه اول قلعه مظفری به روش معماری سنتی و طبقه دوم با تیر چوبی ساخته شده است که در بخش شمال غربی دارای مقداری تزئینات گچی است. بخش شاخص این بنای تاریخی برج آن است که با سنگ و آجر احداث شده است.