moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
برعکس سازهای دیگر، نی کوک ندارد و برای کوک‌های مختلف سازهای متفاوت ساخته می‌شود. به‌طوری‌که Do بلندترین و Do با هفت فاصله کوتاهترین نی هستند. کوک نی به این معناست که اگر در حالت بم اگر سوراخ پشت نی را بگیریم و بدمیم. . صدای حاصله بر اساس دیاپازون هر نتی که بود آن نت کوک نی است. مثلاً اگر صدای حاصله نت سل باشد می‌گوییم این نی «سل کوک» است.
نی‌لبک نوعی نی کوچک است، یک سر آن را بین دو لب نهند و با دمیدن نوازند.
مقاله نی در ویکی‌پدیای انگلیسی
طاهره صفّارزاده، (۲۷ آبان ۱۳۱۵، سیرجان - ۴ آبان ۱۳۸۷، تهران)، شاعر، پژوهشگر و مترجم ایرانی قرآن بود. او برگزیده اولین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر در بخش نو (سپید و نیمایی) بود. زبان و ادبیات انگلیسی را در دانشگاه تهران خوانده و در آمریکا در رشتهٔ نقد تئوری علمی در ادبیات جهان به تحصیل پرداخته بود. به‌جز مجموعه‌های شعر و ترجمه، چند کتاب هم در زمینهٔ نقد ترجمه از او به‌چاپ رسیده‌اند.
وی نخستین کسی است که ترجمه‌ای دوزبانه از قرآن به انگلیسی و فارسی را انجام داد.SaffarzadehCommemoration Due
طاهره صفارزاده در ۲۷ آبان ۱۳۱۵ در سیرجان استان کرمان زاده شد. وی پس از کسب مدرک لیسانس در رشته زبان و ادبیات انگلیسی، برای ادامهٔ تحصیل به خارج کشور رفت. در سال ۱۳۷۱ از سوی وزارت فرهنگ و آموزش عالی، عنوان استاد نمونه به وی اعطا شد و در سال ۱۳۸۰ پس از انتشار ترجمهٔ قرآن به انگلیسی و فارسی عنوان «خادم‌القرآن» را کسب کرد.
او در سال ۲۰۰۵، از سوی انجمن نویسندگان آفریقایی و آسیایی در مصر، به عنوان برترین زن مسلمان برگزیده شد.مروری بر زندگی بانوی نمونهٔ جهان اسلام (خبرگزاری ایسنا)
وی همسر عبدالوهاب نورانی وصال، از اساتید نامی ادبیات شیراز و سومین نسل از خاندان وصال بود.
طاهره صفارزاده پنجم مهرماه سال ۱۳۸۷ به‌علت ضایعه مغزی در بیمارستان ایرانمهر تهران، بستری و جراحی شد، حدود ساعت ۹:۳۰ صبح روز ۴ آبان در همان بیمارستان در سن ۷۲ سالگی درگذشت. وی در امامزاده صالح تجریش به خاک سپرده شد.
بنا به اظهارات برادرش جلال صفارزاده در «همایش علمی و ادبی دکتر طاهره صفارزاده» در تاریخ ۱۱ آبان ۱۳۹۴، مزار او در امامزاده صالح، بدون هماهنگی با بازماندگان نبش و خانم دیگری در طبقه دوم آن دفن شد. ظاهراً علت این امر عدم پرداخت مبلغ ۸۰ میلیون تومان به تولیت امامزاده صالح جهت خاکسپاری وی در زیرزمین این امامزاده بوده‌است،
عبدالعلی گواهی، تولیت وقت امامزاده صالح، گفت که در سال ۱۳۸۷ با دستور حجت الاسلام مصلحی که ریاست سازمان اوقاف را به عهده داشت، یک طبقه از قری سه طبقه به این شاعر و مترجم قرآن اهدا شد. او افزود: طبق قانون وقتی جنازه فردی در یک قبر سه طبقه به خاک سپرده می‌شود، از اقوام و وارثان او سؤال می‌شود که سایر طبقات این قبر را می‌خواهند یا خیر. مرحوم صفارزاده فرزند نداشت و همسرشان هم زودتر فوت کرده بودند. ما هم ۵ سال به دنبال وارثان ایشان گشتیم. پس از حدود ۷ سال پیکر یک خانم که قاری قرآن بود در طبقه بالای قبر مرحوم صفارزاده به خاک سپرده شد و هیچ گونه نبش قبری هم صورت نگرفت. به گفتهٔ گواهی برادر مرحوم صفارزاده از آستان امامزاده صالح خواسته بوده که طبقهٔ بالای این قبر را بدون پرداخت هیچ وجهی به او بدهند و تولیت هم پاسخ داده که به دلیل جایگاه خانم صفارزاده قبری به ایشان اهداد شده و طبیعتاً برادر این مرحوم از چنین جایگاهی برخوردار نیست. همین مسئله باعث شده تا ایشان به جوسازی علیه آستان امامزاده صالح دست بزنند و مطالبی را عنوان کنند که صحت ندارد.
احمد مسجدجامعی در جلسهٔ شورای شهر در مورخ ۴ آبان ۸۹، با بزرگداشت یاد و خاطرهٔ طاهره صفارزاده، تسریع در نام‌گذاری خیابان یا مکانی فرهنگی به نام این شاعر و مترجم فقید قرآن را خواستار شد. در اسفند ۹۹ خیابان فتح در حاشیه بزرگراه صدر تهران، به نام طاهره صفارزاده تغییر نام یافت.
روبَنده یا پوشیه یا نقاب، پوشاننده‌ای از جنس پارچه‌ای یا دیگر مواد استفرهنگ فارسی معین که برخی از زنان مسلمان با آن چهره خود را می‌پوشانند.
پوشش صورت در امپراتوری بیزانس، یونان، روم رایج بود. در میان تمدن‌های آشوریان، کلدانیان، سومریان، پاش‌ها، بازی‌ها، گوتی‌ها، لولوبیان، کاسی‌ها، سکایان، اورارتوها و کیمیریان زنان چهرهٔ خود را در برابر مردان بیگانه می‌پوشانیدند. در هندوستان، روبنده به اسم پرده خوانده می‌شد. ملکه‌ها و اشراف هندوستان چهرهٔ خود را می‌پوشاندند. خدمتکارها در برابر دیدن چهرهٔ زنان تنبیه می‌شدند. هارشا، گانگایدوا و ریبیدوا نیز با پرده در میان جمع حرکت می‌کردند. در کتب مقدّس هندی مانند آلتکار و ایندرا پوشیدن ماندن چهرهٔ زنان اهمیت و تأکید خاصی دارد. در ترکستان، حجاب صورت پارچه‌ای بوده که آن را به دور بخش پایین صورت می‌پیچیده‌اند و بینی، لب‌ها و چانه، و گونه‌ها پوشیده می‌شده‌است. این گونه پوشش صورت در مجسمه‌ای از آن دوره دیده می‌شود که اکنون در موزه لوور پاریس قرار دارد که در بندر غربی ترکیه کشف شده و قدمت آن به سیصد و پنجاه سال قبل از میلاد مسیح تخمین زده شده‌است(این مجسمه مربوط به مردم هیت است نه ترک‌ها . ترک‌ها از قرن 13دهم وارد ترکیه شده‌اند ). در اسکندریه مصر نیز پوشش صورت ضروری شمرده می‌شده‌است.
روبنده در دوران امویان، خلافت عبّاسی و عثمانی هم چنان اهمیت داشت و در ایران پیش از قاجار نیز زنان با روبنده در اجتماع ظاهر می‌شدند و ولی بعد از قاجار فقط در استان هرمزگان و استان سیستان و بلوچستان از روبنده استفاده می‌شود. با قدرت گرفتن طالبان در افغانستان، زدن برقع و پوشاندن صورت در آن کشور برای زنان اجباری گردید. در عربستان سعودی نیز پوشاندن صورت برای زنان معمول است. در کشورهای عربی مانند
کویت، امارات متحده عربی، یمن، بحرین، مصر، عراق -در کشورهای آسیایی چون اندونزی و کشورهای آفریقایی چون الجزایر، لیبی، غنا و نیجریه نیز استفاده از روبنده در بین زنان مسلمان رایج است. در انتخابات مجلس فلسطین در سال ۲۰۰۶، نمایندگان زن حزب حماس همگی روبنده داشتند. در کشورهای اسلامی تونس و ترکیه استفاده از روبنده ممنوع است. در مصر و امارات متحده عربی رانندگی برای زنان با روبنده ممنوع گشته‌است.
در بین کتب زردشتی، ارداویراف‌نامه پوشش صورت زنان را پسندیده دانسته‌است و چهره‌نمایی زنان را علّت گمراهی مردان می‌داند. در شاهنامه فردوسی چندین بار لغت پوشیده‌رخ یا پوشیده‌روی مترادف واژهٔ دختر به کار رفته‌است. شاهنامه‌شناس معاصر، پورخالقی چترودی، این علّت را بیانگر این واقعیت می‌داند که از نظر فردوسی زنان در دورهٔ کیانیان، اشکانیان، و ساسانیان از روبنده استفاده می‌کردند.
با استناد به تورات و تنخ یهودی، می‌توان دریافت که پوشانیدن چهره در میان زنان عبرانی و دیگر زنان یهودی رایج بوده‌است. ساره و قطوره همسر ابراهیم،پیدایش ۲۰:۱۶ ربه کا زن اسحاق،پیدایش ۲۴:۶۵ راحیل و لیه همسران یعقوب،پیدایش ۲۶:۸ صپوراه همسر موسیخروج ۱۴:۲۹ و استر همسر خشایارشا با چهرهٔ پوشیده در میان مردم حاضر می‌شدند. بر اساس کتاب روت، همسر بوعز نیز چهره خود را می‌پوشانیده‌است.روت ۳:۱۵ در کتاب اشعیا، به فرستاده شدن عذاب بر دختران صهیون به دلیل چهره‌آرایی در برابر بیگانگان اشاره رفته‌است.اشعیا ۳:۱۶ در تورات برای اشاره به روبنده، واژه‌هایی چون صفه و مسّکه به کار رفته‌است.پیدایش ۳۸:۱۴؛ ۳۸:۱۹
با این حال شواهدی از تورات نیز وجود دارد که نشان می‌دهد رسم پوشیدن چهره، در بین عبرانیان فراگیر نبوده‌است.پیدایش ۱۱:۱۱؛ ۲۴:۱۶؛ سموئیل ۱:۱۲ در شولحان عاروخ، پوشانیدن چهره لازم دانسته نشده‌است، هرچند این کار سنت زنان پاک‌دامن دانسته شده‌است.شولحان عاروخ ۱۸:۱۴
در قرآن، هیچ اشاره صریحی به پوشش صورت نشده‌است.
در میانِ علمایِ اهل‌سنت دربارهٔ پوشانیدن چهره اختلاف‌نظر وجود دارد. آراء مذاهب اربعه به اختصار چنین است:
در برخی کتب حدیث اهل تسنن، احادیثی آمده‌است که بر اساس آن صحابیات و از آن جمله فاطمه زهرا، فاطمه بنت مره، عاتکه، عایشه، اسماء بنت عمیس، حفصه و ام‌خالد چهره خود را می‌پوشانیده‌اند.صحیح بخاری ۹:۸۹:۲۹۳؛ ۱:۸:۳۴۷؛۱:۸:۳؛ ابوداوود ۳۲:۴۰۹۱ٰ؛ مسلم ۶:۶۰:۳۲ از صحابه و تابعین از جمله از ابن‌جریر،معارف‌القرآن ج ۷ ص ۲۱۷؛ تفسیر ابن‌جریر ج ۲۲ ص ۲۹؛ الجباب لإبن عثیمین ص ۹؛ احکام‌القرآن ابن‌تیمیه ج۱۸ ص ۱۱ عبدالله بن مسعود،ترمذی، ج ۲۲ ص ۱۰ ابوعبیده السلمانیصحیح مسلم ج ۱۱ ص ۲۱۵ و محمد بن سیرینمعارف‌الشافیه ج ۲ ص ۱۸ نیز احادیثی نقل شده‌است که برخی از آن به وجوب نقاب استدلال کرده‌اند.
در برخی روایت اهل‌سنت مواردی نیز معین شده‌است که جایز است زن چهره را آشکار کند؛ از آن جمله خواستگاری،بخاری ۱۹:۱۷؛ مسلم ۴:۱۳۴؛ نسائی ۶:۱۱۳؛ ترمذی ۱۱:۱۷۶ معالجه توسط نامحرمبخاری ۶:۸۰؛ فتح‌الباری ۱۰:۱۳۶؛ مسلم ۹:۱۹۷۶؛ ابوداوود ۷:۲۰۵؛ ترمذی ۵:۳۰۱ شهادت در دادگاه،مسلم ۱:۱۱۸ و حالت احرام در حج و عمره‌است.
عبدالعزیز بن باز،فتاوی‌المرأة المسلمة ص ۱۱۱ ابن تیمیه،الفتاوی ۲۴/۳۸۲ و الفتاوی ج.۲ ص ۱۱۰، الحجاب ص ۱۵ محمّد صالح المنجّد، رشید احمد لوضیانوی، ابن المعزّ، ابن المنذر، ابن حجر عسقلانی،فتح‌الباری، حج و عمره ص ۱۱۸ محمود الصیّاح، ابوبکر جصاص،احکام‌القرآن ج.۳ ص ۴۸ محمد قاضی بیدوی،تفسیر بیدوی ص ۳۴۳ ابوبکر مختار الزین، ابن عثیمین، جمال ضرابزی، عبدالعزیز آل‌الشیخ، صالح الفوزانی و عثمان الهیاجی از علمای اهل سنت هستند که پوشانیدن چهره زنان را واجب می‌دانند. جمعیت علمای کشورهای آفریقایی، جمعیت علمای پاکستان، دانشگاه اسلامی ام‌القری نیز پوشاندن چهره را لازم و گشودن آن را حرام دانسته‌اند.
در مقابل ایسنا (انجمن اسلامی آمریکای شمالی)، جمعیت علمای دانشگاه اسلامی الازهر در قاهره مصر پوشاندن صورت زنان را مستحب دانسته‌اند. شیخ یوسف القرضاوی و عبید عاطف الزین نیز پوشاندن چهره را برای زنان مستحب می‌دانند. برخی از علمایِ اهل سنت نیز نقاب را مسئله‌ای فرهنگی و مربوط به آداب و رسوم (و نه لزوماً شرعی و دینی) می‌دانند؛ محمد سید طنطاووی رئیسِ پیشین الأزهر چنین رأئی را اظهار کرده‌است.
در روایات و احادیث شیعه، بازگذاشتن چهره زن و نمایاندن آن به مرد نامحرم جایز دانسته شده‌است؛ مگر در شرایط خاصی که بیم فتنه برود.
در بین علمای شیعه معاصر، آیت‌الله روح‌الله خمینی، آیت‌الله علی خامنه‌ای و آیت‌الله علی حسینی سیستانی، پوشاندن چهره را مستحب می‌دانند، هر چند ایشان در شرایط خاصی که بیم فتنه‌است، پوشاندن صورت را لازم شمرده‌اند. مرتضی مطهری، پس از انقلاب اسلامی ایران، روبنده را از حجاب‌های غیر اسلامی دانست و این که به عقیدهٔ او آیهٔ پوشش، هرگز پوشاندن صورت را لازم نشمرده‌است. آیت‌الله فاضل لنکرانی، زنجانی و بهجت زدن روبنده را جایز شمرده‌اند.
اما اخباریان و اهل حدیث روبنده را لازم بلکه واجب دانستند. مانند آیت‌الله سید حسین عرب باغی رساله در این باره دارند که نام رساله ایشان رساله اساس الایمان در وجوب حجاب بر زنان که مطبوع گشته است.
ناصر مکارم شیرازی، مرجع تقلید شیعه در پاسخ به استفتائی دربارهٔ استفاده از روبنده می‌گوید :
آیت الله خامنه ای در این باره معتقد است :
پوشیه زدن در محیطی که کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد، مصداق لباس شهرت نیست و از لحاظ شرعی اشکالی ندارد [ 1 ]
1: آیت‌الله خامنه ای، جزوه پوشش و نگاه جامعه الزهرا(سلام الله علیها)،ص 95
بعضی از دولت‌های غربی برای زنانی که خواستار پوشانیدن چهره‌شان هستند، محدودیت‌هایی ایجاد کرده‌اند. در سال ۲۰۰۱ هلند، استفاده از روبنده در مدارس و آموزشگاه‌ها و محیط‌های پژوهشی و اداری را ممنوع کرد. در آوریل ۲۰۰۶ دو دانش آموز دختر از مدرسه ریزریتل در بن آلمان به علت پوشیدن برقع اخراج شدند. دادگاه نیوزیلند در سال ۲۰۰۵ حکم صادر کرد که بر اساس آن زنان نمی‌توانند هنگام شهادت در دادگاه‌ها صورت خود را بپوشانند. در ایتالیا، پوشاندن صورت از سال ۱۹۷۵ ممنوع شد و در سال ۲۰۰۵ بر میزان جریمهٔ نقدی متخلفین افزوده شد. در فرانسه از سال ۱۹۸۰ پوشاندن صورت ممنوع گشت. کانادا در سال ۲۰۰۱ اعلام کرد که زنان نیز می‌بایست برای گرفتن گواهینامه رانندگی، چهره خود را بگشایند. سلطانه فریمن بر حق خود برای داشتن عکس با نقاب در گواهینامه رانندگی اصرار کرد و موفق شد ایالت فلوریدا را جریمه کند. در انگلستان، در سال ۲۰۰۶جک استرا، نماینده مجلس عوام بلاکبرن، گفت که از صحبت کردن با کسی که نمی‌تواند صورت او را ببیند، راحت نیست و به نظر وی زدن روبنده بر چهره باعث تشدید حس جدایی و انزواطلبی می‌شود.
الیور لتوین، مدیر سیاستگزاری حزب، این توصیه را سخنی خطرناک در مورد جلوگیری از حق افراد در انتخاب پوشش دانست. در آوریل همان سال، عایشه اعظمی دستیار آموزشی مسلمان که به دلیل امتناع از برداشتن روبنده خود در داخل کلاس از کار معلق شده بود، از دبستانی در یورکشایر غربی شمال انگلستان اخراج گردید. به گفته عایشهٔ اعظمی، دانش آموزان این مدرسه از وضعیت روبنده وی هرگز شکایتی نداشته‌اند. نیک ویتینگهام، وکیل عایشه اعظمی گفته‌است که موکل وی قادر به انجام شغل خود به عنوان دستیار آموزشی است و می‌تواند از دانش آموزانی که زبان انگلیسی، زبان دوم آن‌ها است، حمایت و پشتیبانی کند. در ایالت کبک در کانادا، زنان مسلمان برای رأی دادن می‌بایست چهره خود را آشکار کنند. یک روحانی ارشد کلیسای کاتولیک رم ایتالیا در اظهار نظری، کنار گذاشتن روبنده زنان مسلمان را در اروپا خواستار شد.کاردینال رناتو مارتینی، مسوول امور فرهنگی مهاجران در واتیکان که به مناسبت انتشار بیانیه پاپ بندیکت شانزدهم در مورد لزوم وضع قوانینی برای بهبود شرایط مهاجران اروپایی سخن می‌گفت، به زنان مسلمان توصیه کرد که به منظور رعایت آداب و رسوم، قوانین و نمادها و دین کشورهای میزبان خود، کنار گذاشتن روبنده را مورد توجه قرار دهند. در سال ۲۰۰۰، سوئد قانونی را به تصویب رساند که بر اساس آن ماموران پلیس حق دارند از زنانی که نقاب بر چهره دارند بخواهند برای تشخیص هویت، نقاب و روبندهٔ خود را بردارند.
در استرالیا پلیس حق دارد که روبنده زنان را بردارد و در صورت رو به رو شدن با مقاوت پلیس می‌تواند آنان را بازداشت کند
با این حال زنان مسلمان در ایالات متحده آمریکا برای زدن روبنده و پوشاندن صورت آزادی بیشتری دارند.
روبنده در کشورهای مختلف شکل و نوع متفاوتی دارد. «نقاب کامل» تمام صورت از جمله چشم‌ها را می‌پوشاند. «نقاب درزدار» دو سوراخ برای چشم‌ها دارد و جز چشم‌ها تمام صورت را می‌پوشاند. نیم نقاب که از زیر چشم‌ها به پشت بسته می‌شود و پیشانی، ابروها، و چشم را نمایان می‌سازد. «نقاب لوانی» که به دور صورت بسته می‌شود و علاوه بر پیشانی و چشم، بینی را نیز آشکار می‌سازد. برخی از نقاب‌ها، یک یا چند پارچهٔ نیم شفاف را روی چشم قرار می‌دهد که علاوه بر پوشیده ماندن چشم، زن بتواند به راحتی ببیند و به اختیار بردارد. نوع دیگری از روبنده، برقع است که در افغانستان و پاکستان رواج دارد و پوششی از سر تا پا است و چشم‌ها معمولاً پشت یک پرده مشبّک قرار می‌گیرند. در پاکستان، پاک چدری، در هند ریجان، و در ایران پوشیه و برقع پوشش‌هایی هستند که صورت را می‌پوشانند.
اَردا ویراف نامه (به گفتار برخی "اَردا ویراز نامه") نام یکی از کتاب‌های نوشته‌شده توسط ویراف به زبان پارسی‌میانه است که از پیش از اسلام به جا مانده‌است. مضمون کتاب، اعتقادات عامهٔ ایرانیان پیش از اسلام دربارهٔ آخرت است.«ارداویراف‌نامه»، نوشته رشید یاسمی، مجله "مهر"، خرداد ۱۳۱۴ ویراف نام یکی از موبدان عهد ساسانی است. وی نویسنده کتابی دربارهٔ سفرش به دنیای پس از مرگ است. این کتاب با نام ارداویراف نامه یا ارداویراف نامک به زبان پهلوی از وی به‌یادگار مانده‌است.http://www.theosophy-nw.org/theosnw/world/mideast/relzoro5.htmhttp://www.avesta.org/pahlavi/viraf.html
ویراف مقدس، نام یکی از موبدان که به عقیده پارسیان صاحب معراج بوده و ارداویراف‌نامه معراج‌نامه اوست. بارتلمی این نام را ارتاویراوُ می داند.
داستان دینی ارداویراف همانندی زیادی با "کمدی الهی" دانته دارد و پژوهشگران بر این باورند که دانته در آفریدن اثر خود از منابع عربی یاری گرفته و آن منابع به نوبه خود از "ارداویراف‌نامه" اقتباس کرده‌اند.
این کتاب نوشته موبد ساسانی به نام ارداویراف که در شرح معراج و سفر روحانی خویش به بهشت و دوزخ و برزخ نوشته است.
بیش از هزار سال پس او بود که دانته ایتالیایی با الهام از این اثر کهن، سه‌گانه "کمدی الهی: بهشت و دوزخ و برزخ" را نوشت و شهرت یافت.
اَرداویراف‌نامه، بر رساله الغفران ابوالعلاء معری و به ویژه بر کمدی الهی دانته، تأثیر داشته‌است. موضوع اصلی اینگونه معراج‌نامه‌ها، سفر عرفانی است و مسافران در واقع شارحان روح و روان خویش‌اند، اَرداویراف موبد زرتشتی و «ابن قارح» شاعر عرب که از طرف ابوالعلاء معری راهی این سفر می‌شود هم، از این قاعده مستثنی نیستند.
گفته شده عناصر ساختاری و خیالی منظومه «سیر العباد الی المعاد» سنایی هم متأثر از اَرداویراف‌نامه است، اما کتاب سنایی بیشتر متأثر از کتیبه کرتیر و کشف و شهود گشتاسپ است پس از آنکه به آیین زرتشت درآمد.
کتاب معروف "ارداویراف‌نامه" تصویر جامعی از دوزخ در زرتشتی‌گری در عهد ساسانی به دست می‌دهد.
این کتاب که ظاهرأ در قرن سوم هجری به رشتهٔ تحریر درآمده‌است،از آنجا که نام کتاب دینکرد در فصل اول ارداویراف‌نامه آمده، تاریخ تألیف آن را زودتر از سده سوم هجری نمی‌دانند اما برخی دینکرد را «انجام اعمال دینی» دانسته‌اند نه کتاب دینکرد.
از محتوای کتاب اَرداویراف‌نامه چنین برمی‌آید که متن اصلی پهلوی آن به اواخر دورهٔ ساسانی تعلق داشته‌است. با این حال برخی معتقدند تدوین نهایی اَرداویراف‌نامه به صورت مکتوب، در زمان خسرو انوشیروان (۵۷۹_۵۳۱ میلادی) انجام گرفته‌است، زیرا در تفسیری در کتاب آمده که ویراف همان نوه شاپور، موبد مشهور زمان این شاه بوده‌است. یکی از منابع مهم تاریخ شفاهی آیین باستانی زرتشتی است. از محتوای کتاب چنین برمی‌آید که متن اصلی پهلوی آن به اواخر دورهٔ ساسانی تعلق داشته‌است. کتاب داستان موبدی است که برای بی‌گمان شدنِ مردمان دربارهٔ دین و رستاخیز و بهشت و دوزخ، خویش را به یاری موبدان دیگر به خواب هفت‌روزه می‌برد و روان او در بهشت، نیکی‌های نیکوکاران و در دوزخ پاداَفرَه (: مجازات) بدکاران را می‌بیند و پس از به هوش آمدن آن داستان‌ها را بازمی‌گوید.زمان سفر اَردای‌ویراف در روایت پهلوی به روزگار پس از حمله اسکندر مقدونی به ایران و در روایت‌های گوناگون فارسی زرتشتی به روزگار اردشیر بابکان و در روایت‌های پازند و سانسکریت و گجراتِ ی کهن به زمان گشتاسپ بازمیِ‌گردد. این مرد ویراف نام دارد که او را اردا به معنای قدیس لقب داده‌اند. ارداویراف را موبدان آیین مزدیسنی شربتی مخدر و مقدس می‌خورانند که تحت تأثیر آن وی به مدت هفت شبانه‌روز به خواب می‌رود و پس از بیداری داستان سیروسلوک روحی خود را برای دیگران بازگو می‌کند. گرچه قصهٔ سیروسلوک روحی ارداویراف جنبهٔ موهومی دارد، باز منبعی بی‌نظیر از برداشتی که زرتشتیان عهد ساسانی از بهشت و جهنم داشته‌اند به ما ارائه می‌دهد.
در دیباچه ترجمه کهن "ارداویرافنامه" به پارسی چنین آمده‌است: ایدون گویند که چون شاه اردشیر بابکان به پادشاهی بنشست، نود پادشاه بکشت و بعضی گویند نودوشش پادشاه بکشت و جهان را از دشمنان خالی کرد و آرمیده گردانید و دستوران و موبدانی که در آن زمان بودند همه را پیش خویشتن خواند و گفت که دین راست و درست که ایزدتعالی به زرتشت… گفت و زرتشت در گیتی روا کرد مرا بازنمایید، تا من این کیش‌ها و گفت‌وگوی‌ها از جهان برکنم و اعتقاد با یکی آورم، و کس بفرستاد به همه ولایت‌ها، هر جایگاه که دانایی یا دستوری بود همه را به درگاه خود خواند. چهل‌هزار مرد بر درگاه انبوه شد. پس بفرمود و گفت آن‌هایی که از این داناترند باز پلینند. چهارهزار داناتر از آن جمله گزیدند و شاهانشاه را خبر کردند و گفت دیگر بار احتیاط بکنید. دیگر نوبت از آن جمله قومی که به تمیز و عقل و "افستا" و زند بیشتر از بردارند جدا کنید. چهارصد مرد برآمد که ایشان "افستا" و زند بیشتر از برداشتند. دیگرباره احتیاط کردند در میان ایشان چهل مرد بگزیدند که ایشان "افستا" جمله از برداشتند. دیگر در میان آن جملگی هفت مرد بودند که از اول عمر تا به آن روزگار که ایشان رسیده بودند بر ایشان هیچ گناه پیدا نیامده بود و به‌غایت عظیم پهریخته بودند و پاکیزه در منشن و گُوشن و کُنشن و دل در ایزد بسته بودند. بعد از آن هر هفت را به نزدیک شاه اردشیر بردند. بعد از آن شاه فرمود که مرا می‌باید که این شک و گمان از دین برخیزد و مردمان همه بر دین اورمزد و زرتشت باشند و گفت‌وگوی از دین برخیزد، چنان‌که مرا و همه عالمان و دانایان را روشن شود که دین کدام است و این شک و گمان از دین بیفتد.
بعد از آن ایشان پاسخ دادند که کسی این خبر باز نتواند دادن الا آن کسی که از اول عمر هشتسالگی تا بدان وقت که رسیده باشد هیچ گناه نکرده باشد و این مرد ویراف است که از او پاکیزه‌تر و مینوروشن‌تر و راستگوی تر کس نیست و این قصه اختیار بر وی باید کردن و ما شش‌گانه دیگر یزشن|یزشن‌ها و نیرنگ‌ها که در دین ازبهر این کار گفته‌است به جای آوریم تا ایزد عز و جل احوال‌ها به ویراف نماید و ویراف ما را از آن خبر دهد تا همه کس به دین اورمزد و زرتشت بی‌گمان شوند و ویراف این کار در خویشتن پذیرفت و شاه اردشیر را آن سخن خوش آمد و پس گفتند این کار راست نگردد مگر که به درگاه آذران شوند و پس برخاستند و عزم کردند و برفتند و پس از آن، آن شش مرد که دستوران بودند از یک سویِ آتشگاه یزشن‌ها بساختند و آن چهل دیگر سوی‌ها با چهل‌هزار مرد دستوران که به درگاه آمده بودند همه یزشن‌ها بساختند و ویراف سر و تن بشست و جامه سفید درپوشید و بوی خوش بر خویشتن کرد و پیش آتش بیستد و از همه گناه‌ها پتفت بکرد… پس شاهنشاه اردشیر با سواران سلاح پوشیده، گِرد بر گِرد آتشگاه نگاه می‌داشت تا نه که آشموغی یا منافقی پنهان چیزی بر ویراف نکنند که او را خللی رسد و چیزی بدی در میان یزشن کند که آن نیرنگ باطل شود.
پس در میان آتشگاه تختی بنهادند و جامه‌های پاکیزه برافکندند و ویراف را بر آن تخت نشاندند و روی‌بند بر وی فروگذاشتند و آن چهل‌هزار مرد بر یزشن کردن ایستادند و درونی بیشتند و قدری په بر آن درون نهادند. چون تمام بیشتند یک قدح شراب به ویراف دادند و… هفت شبانروز ایشان بهمجا یزشن می‌کردند و آن شش دستور به بالین ویراف نشسته بود سی و سه مرد دیگر که به‌گزیده بودند از گرد بر گرد تخت یزشن می‌کردند و آن تیرست و شصت مرد که پیشتر به‌گزیده بودند از آن گرد بر گرد ایشان یزشن می‌کردند و آن سی و شش هزار گرد برگرد آتشگاه گنبد یزشن می‌کردند و شاهنشاه سلاح پوشیده و بر اسب نشسته با سپاه از بیرون گنبد می‌گردید. باد را آن‌جا راه نمی‌دادند و به هر جایی که این یزشن‌کنان نشسته بودند بهر قومی جماعتی شمشیر کشیده و سلاح پوشیده ایستاده بودند تا گروه‌ها بر جایگاه خویشتن باشند و هیچ‌کس بدان دیگر نیامیزند و آن جایگاه که تخت ویراف بوداز گرد بر گرد تخت پیادگان با سلاح ایستاده بودند و هیچ‌کس دیگر را به‌جز آن شش دستور نزدیک تخت رها نمی‌کردند. چو شاهنشاه درآمدی از آن‌جا بیرون آمدی و گرد بر گرد آتشگاه نگاه می‌داشتی؛ و بر این سختی کالبد ویراف نگاه می‌داشتی. یشتند تا هفت شبانروز برآمد. بعد از هفت شبانروز ویراف بازجنبید و باززیید و بازنشست و مردمان و دستوران چون بدیدند که ویراف از خواب درآمد خرمی‌کردند و شاد شدند و رامش پذیرفتند و بر پای ایستادند و نماز بردند و گفتند: شادآمدی اردای‌ویراف… چگونه آمدی و چون رستی و چه دیدی؟ ما را بازگوی تا ما نیز احوال آن جهان بدانیم… ارداویراف واج گرفت، چیزی اندک مایه بخورد و واج بگفت. پس بگفت این زمان دبیری دانا را بیاورید تا هرچه من دیده‌ام بگویم و نخست آن در جهان بفرستید تا همه کس را کار مینو و بهشت و دوزخ آشکار شود و قیمت نیکی کردن بدانند و از بد کردن دور باشند. پس دبیری دانا بیاوردند و در پیش ارداویراف بنشست.
"گزارش ارداویراف" نمایش‌نامه‌ای از بهرام بیضایی است که براساس "ارداویراف‌نامه" نوشته شده و در ژانویه ۲۰۱۵ در دانشگاه استنفورد دو شب پیاپی با کارگردانی نویسنده بر صحنه برای تماشاگران خوانده شده.http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2015/01/150127_l51_beizaee_ardaviraf_play
کیمِری‌ها یا سیمِری‌ها یا کیمریان (به یونانی: Κιμμέριοι، در آشوری: Gimirri) مردمان کوچ‌نشین و سوارکار از تبار ایرانیJ.Harmatta: "Scythians" UNESCO Collection of History of Humanity: Volume III: From the Seventh Century BC to the Seventh Century AD, Routledge/UNESCO. 1996, p. 182ایرانیکاEncyclopædia Britannica در دوران باستان بودند.
در فاصلهٔ قرن‌های هشتم و هفتم پ.م. عامل سیاسی جدیدی در آسیای مقدم پدید آمد که تناسب نیروها را سخت دگرگون ساخت. این عامل نوین "قبایل سوارکار و صحرا نشین کیمریان و ترریان و اسکیت‌ها" بودند که از نواحی کرانهٔ دریای سیاه کوچ کرده و در آسیای غربی نفوذ نمودند.
بر پایه نوشته‌های هرودوت خاستگاه اینان شمال قفقاز و دریای سیاهروسیه و اوکراین کنونی بوده‌است و میان سده‌های سده هشتم و سده هفتم (پیش از میلاد) پیش از زایش مسیح، در آن سامان می‌زیسته‌اند. بر پایه نوشته‌های آشوری کیمری‌ها از مردمی ایرانی‌زبان بودند.* Işik, Cengiz, and Baki Öğün. 2007. Calbis: Baki Öğün'e armağan = Calbis: mélanges offerts à Baki Öğün. Ankara: Türk Tarih Kurumu. p.۳۱
هرودوت نام کیمریتودهٔ مردم را به معنی عامیانهٔ آن تودهٔ مردم بدون شاهکاوی = کی = شاه - مری، یعنی آنان که شاهانشان کشته شده آورده‌است. این معنی حتّی به نویسندگان بخش وندیداد اوستا رسیده بوده که در آنجا این مردم را تحت نام تئوژیهگردنده، صحراگرد، چادرنشین قوم بدون سرور معرفی نموده‌اند.
مطابق منابع کهن آشوری و یونانی، کیمریان اعم از کیمریان کردوخی و کپادوکی رعایای سکاییان پادشاهی شمال دریای سیاه یعنی اسکیتانتورانیان سلطنتی به‌شمار می‌آمده‌اند و در اثر فشار همینان از سرزمین‌های خود در شمال دریای سیاه به کوهستان‌های شمال عراق و کوهستان زاگرس و کاپادوکیهٔ آناتولی مهاجرت نموده‌اند.Encyclopædia Iranica | Articles
در کهن‌ترین منابع یونانی، یعنی منظومات هومر، از اسکیت‌ها سخنی گفته نشده‌است. در ایلیاد از سرزمین فراکیان سوارکار … و میسیانممکن است Moesia ی رومیان منظور نظر باشد. ناحیهٔ فراکیه بخشی از بلغارستان کنونی بوده. که از نزدیک جنگ می‌کنند و دوشنگان مادیان و نوشندگان شیر. آبیانAbiōn که مستمندند ولی از جمیع مردمان منصف‌ترند صحبت می‌دارد.از این فقط چنین نتیجه گرفته می‌شود که در نظر یونانیان قرن‌های دهم تا هشتم پ. م؛ که قطعهٔ بالا را می‌توان به آن عصر مربوط دانست همسایگان فراکیه (کرانهٔ غربی دریای سیاه) قبایلی بودند که به پرورش اسب اشتغال داشتند و شاید هم صحرانشینشان می‌شمردند.
در اُدیسه قهرمانان داستان از جزیرهٔ «ائه»بعدها محل «اایا» در کولخید (کولخیس) تعیین شد. به کشور افسانه‌ای ظلمات شمالی در مرز اقیانوسی که در ژرفا جاریست قدم می‌نهند.در تألیف هومر اقیانوس، رودی است که به دور سرزمین مسکون جاری باشد بوده‌است. آنجا مردمDemos و شهرPolis کیمریان بودهیا زمستانی و همیشه تاریکی و ابر آن را فرا گرفته و هرگز خورشید رخشنده به ایشان نظر نمی‌کند.اطلاعاتی که هسیود دربارهٔ صحرانشینان بدست می‌دهد نیز به همین گونه مبهم است. به گفتهٔ مؤلف منظومهٔ مزبور مدخل کشور مُردگان در اینجاست.
به این معنی دورترین اقوام شمالی معلوم بر یونانیان، کیمریان نام داشت و ضمناً اطلاع صحیحی از ایشان در دست نداشتند، زیرا «دموس» و «پولیس» در مورد کیمریان در واقع استعمال لغات آشنا و مأنوس است در مورد اوضاع زندگی قومی مجهول و ناآشنا. حتی معلوم نیست که در این بخش از منظومه نام کیمریان آمده باشد. استربون معتقد است که مؤلف ادیسه بر اثر دستبردهایی که به آسیای صغیر می‌زدند از وجود ایشان اطلاع حاصل کرده بوده و به ظنّ غالب حق با استرابون است.
هرودوت از بوسپورکیمری، گذرکیمری، ناحیهٔ‌کیمری و استحکامات کیمری یاد می‌کند. مؤلفان بعد نیز چند محل دیگر را بنام شهر کیمری (کیمرید)در تامان و کریمه بخشی از تنگه کرچ و کوه کیمریه می‌خوانند و … با این حال به احتمال قوی بوسپور کیمری فقط به منظور تشخیص و تمیز آن از بوسپور فراکیهکه همان بوسپور باشد به نام کیمری یا شمالی نامیده شده‌است. این تسمیه اصطلاحاً با لغاتی که هومر بکار برده و مربوط به قرن هشتم پ.م. است مطابقت دارد و کشف شبه جزیرهٔ کریمه و تنگه کرچ را هم توسط یونانیان باید مربوط به آن عصر دانست.حدس زده می‌شود که باستانی‌ترین کولونی یونانی بر کرانهٔ دریای سیاه - یعنی سینوپ - نخستین بار در پایان قرن نهم پ.م. تأسیس گشته بود. گمان نمی‌رود که نخستین بحر پیمایی‌های یونانیان به کرانه‌های شمالی دریای سیاه پیش از آن تاریخ صورت گرفته باشد. به هر تقدیر مردم محلی این تنگه را «پنتی‌کپه» یعنی راه ماهی می‌نامیدند، نه تنگهٔ کیمری؛ و این خود از نام شهری که در آنجا ساخته شدPanticapa. پنتی‌کپه اکنون کرچ نامیده می‌شود. پیداست؛ و منشأ اشتقاق اسکیتی این کلمه روشن می‌باشد؛ ولی باید آن را فقط مربوط به تنگه دانست نه شهر. لااقل در آغاز چنین بوده‌است. اما دیگر نام‌ها - از قبیل «کیمریک»، «استحکامات کیمری»، «گذر کیمری» … ممکن است از نام تنگه مأخوذ باشد. کلمهٔ «کوه‌کیمری» فقط یکبار در تألیفات عهد عتیق دیده می‌شود و اطمینان نیست که در این مورد استرابون اشتباه نکرده باشد.
این نکته نیز شایستهٔ تذکر است که تسمیهٔ فلان نقطهٔ مسکون یا محل بنام گروه یا قبیله‌ای دلیل بر آن است که گروه یا قبیلهٔ مزبور در آن محل تودهٔ اصلی ساکنان را تشکیل نمی‌داده. والا نام وی نمی‌توانست علامت مشخصه باشد و بس. باقی می‌ماند موضوع سرزمین کیمریان؛ ولی نمی‌دانیم محل آن کجاست. با این حال از روی مسیر حرکت کیمریان بسوی آسیای مقدم می‌توان حدس زد که مسکن بدوی ایشان بخش غربی قفقاز شمالی بوده‌است و شاید شبه جزیره تامان را نیز در بر می‌گرفته. البته ممکن است که در شبه جزیره کریمه نیز عده‌ای کیمری در میان ساکنان اصلی آنجایعنی تاورها وجود داشته. اما هنگامیکه یونانیان کریمه را مستعمرهٔ خویش ساختند به کیمریان برنخوردند.
به هر حال برای اثبات اینکه کیمریان ساکنان بَدَوی سراسر سرزمین ساحل شمالی دریای سیاه تا فراکیه بوده‌اند و این نام مشترکی است که قبایل ساکن آن محل قبل از اسکیت‌ها خود را بدان می‌خواندند دلایل کافی در دست نیست.
استرابون که مؤلفی متأخر نسبت به آن زمان بوده ولی فوق‌العاده از روی صداقت و دقّت از منابع گوناگون قدیمی استفاده کرده، دربارهٔ مسیر هجوم کیمریان به آسیا و بالنتیجه مسکن بدوی ایشان، نظر دیگری ارائه می‌دهد. نظرهای استرابون به قرار زیر است: "منقول است که در زمان هومر یا اندکی پیشتر کیمریان تا ائولید و یونیه پیش تاختند." ائولید بخش شمالی و ایونیا بخش مرکزی کرانهٔ دریای اژه در آسیای صغیر است.
اینکه هومر از کیمریان اطلاع داشت … در تاریخ وقایع مربوط به دوران هجوم کیمریان - اندکی قبل از زمان او - ثابت شده‌است.
کیمریان به ساکنان داخل کشور واقع در طرف راست پونتیعنی کرانهٔ جنوبی دریای سیاه تا یونیه دستبرد می‌زدند. کالیسفن می‌گوید که سارد پایتخت لیدی را نخست کیمریان و بعد ترریان و لیکیهها گرفتند.لیکیان قومی بودند خویشاوند هیتی‌ها که از عهد قدیم در جنوب غربی آسیای صغیر می‌زیستند. و به قول او این نکته را کالین شاعر غزل‌سرا نیز تأیید می‌کند.زمان حیات کالین را می‌توان فقط از همین قطعه استخراج کرد.
در عهد قدیم ماگنت‌هاساکنان شهر ماگنسیا (مغنیسیه) در مرز ایونیا و لیدی بالکل توسط قوم کیمری یا تررها … معدوم شدند. کالین می‌گوید که ماگنت‌ها هنوز در آن زمان زندگی سعادت‌مندی داشته با موفقیت علیه افستیان و آرخیلوخیاندر اواسط قرن هفتم پ.م. می‌زیستند؛ ولی بسیاری از محققان معتقدند که استرابون، که دوران حیات آرخیلوخ را بعد از کالین می‌داند، در اشتباه است. می‌جنگیدند. ظاهراً وی در آن زمان از مصیبتی که به ایشان روی آورده بود اطلاع داشت … کالین از یک هجوم دیگر کیمریان، در زمان قدیمتر وقوع یافته بود سخن می‌گوید. وی می‌نویسد: "اکنون لشکریان خطرناک کیمریان هجوم کرده‌اند۰"کیمریان باید اسلاف ایلیات سیاه چادر ایرانی باشند، اشاره‌ای به این اقوام صحراگرد در شاهنامه شده‌است. و مقصودشان تصرف سارد استسارد پایتخت لیدی کشوری در آسیای صغیر. منایع آشوری گزارش می‌دهند که کیمریان سارد را در حدود سال - ۶۵۴ پ.م. - مسخّر ساختند. است.
دربارهٔ مهاجرت کاریانKar. قومی بر کنار دریا در جنوب غربی آسیای صغیر. و ترریان و توکرویانTevkr. مردم تروآ در شمال غربی آسیای صغیر ؟. ظاهراً همچنانکه در مورد کاریان دیده شده، منظور نظر مهاجرت آنچه اصطلاحاً «اقوام دریا» نامیده می‌شده‌اند، بوده که در دوران سقوط پادشاهی هیتی‌ها در پایان هزارهٔ دوم پ.م. صورت گرفت و گالات‌هاگالات‌ها. سلت‌ها یا گِل‌هایی بوده‌اند که در قرن سوم پ.م. به آسیای صغیر هجوم و نفوذ کرده بودند. و سفرهای دور و دراز و جهانگشایی پیشوایانی از قبیل مادیا رهبر اسکیت‌ها و تئارکوی حبشیTearko. فرعون تاخارکا، که سالیان دراز رقیب آشوریان در قرن هفتم پ.م. بود. و کوبای ترریKoba و سسوستریس و پسامتیخ مصریفرعونان مصر که روایات فولکلوری تسخیر کشورهای آسیایی را توسط مصر به عهد ایشان مربوط می‌دانند. یا پارسیان از کوروش گرفته تا خشایارشاه کمتر کسی اطلاع دارد…
کیمریان که گاهی ترریان نیز نامیده می‌شودو یا یکی از اقوام منسوب به ترریان غالباً به طرف راست پونت و نواحی مجاور آن حمله می‌کردند و گاهی وارد پافلاگونیهبخش مرکزی کرانهٔ جنوبی دریای سیاه. یا حتی فریجیه می‌شدندآسیای صغیر مرکزی … اغلب هم کیمریان و هم ترریان این‌گونه حملات را به عمل می‌آوردند. می‌گویند کیمریان را سرانجام مادیا پیشوای اسکیت‌ها از فریجیه بیرون راند.
لیگدامیسLygdamis یا لوگدامیس منقول در منابع یونانی و توگدامی منقول در منابع آشور، پیشوا و رهبر نخست قبایل مهاجر و مهاجم کیمری در رأس لشکریان خویش تا لیدی و یونیه به پیش راند و سارد پایتخت لیدی را مسخّر ولی در کیلیکیه کشته شد.
چنان‌که از مستخرجات بالا مشهود است استرابون معتقد بود که حملات کیمریان از جهت شمال غربی و از طریق بغاز بسفر صورت می‌گرفته و کیمریان از آنجا در ائولید و یونیه و پافلاگونیه و حتی فریجیه نفوذ می‌کردند؛ ولی واضح است که استرابون چنان‌که باید و شاید تفاوت میان قبایلی را که در قرن‌های هشتم و هفتم پ.م. به آسیای صغیر دستبرد می‌زدند نمی‌دانسته؛ و سبب اینکه استرابون گاهی کیمریان و فراکیان و ترریاناینکه فراکیان از ترر بوده‌اند از گفته‌های استرابون مشهود است. مؤلف موثقی مانند توسید نیز ترریان را در زمرهٔ قبایل فراکیه نام می‌برد. را یکی می‌داند و گاهی ایشان را با اسکیت‌ها اشتباه می‌کند، همین است؛ و حال آنکه نویسندگان متقدّم این خطا را مرتکب نمی‌شدند.
با استفاده از نوشته‌های مؤلفان قرن هفتم پ. م؛ که در اثر استرابون و دیگران منقول است چنین می‌توان استنتاج نمود: کیمریان در قرن هشتم پ.م. زمان هومر به فریجیه، پافلاگونیه، ویفینیه، میسیا، لیدی، ائولید، و یونیه در آسیای صغیر دستبرد می‌زدند. ظاهراً کیمریان در قلع‌وقمع پادشاهی فریگیه که میداس آخرین شاه آن که حدود سال ۶۷۶ تا ۶۷۴ پ.م. درگذشت، شرکت جستند. نخستین بار سارد را در عهد ژیگس در حدود سال ۶۵۴ پ.م. مسخّر ساختند گویا در همان زمان افس را نیز تصرف کردند. بعدها، در زمان آردیس پسر ژیگس یعنی احتمالاً در حدود سال‌های ۶۴۶ و ۶۴۵ پ.م. لیکیان و ترریانکه استرابون ایشان را با کیمریان یکی می‌داند سارد و ماگنسیا را مسخّر ساختند.
سرانجام کیمریان با اسکیت‌ها مصادف شدند و محتملا مانند ترریان مغلوب مادیا پیشوای اسکیت‌ها گشتند. چنان‌که بعد مشاهده می‌شود رونق کار مادیا در حدود دهه‌های پنجم و چهارم قرن هفتم پ.م. بود. پس از آن به‌طوری‌که هرودوت می‌گوید در سواحل شمالی آسیای صغیر نزدیک سینوپ متمکّن گشتند. در پایان قرن هفتم پ.م. به‌طور قطع مغلوب آلیات شاه لیدی شدند.
از آنجاییکه استرابون دو هجوم را به آسیای صغیر قبول دارد می‌توان چنین فرض کرد که یکی از این دو حمله - یعنی حملهٔ اولی سال ۶۷۶ تا ۶۷۴ - از طرف کیمریان انجام گرفته و بر خلاف آنچه استرابون معتقد است نه از مغرب به مشرق، بلکه در امتداد کرانهٔ قفقازی دریای سیاه در همان جهتی که هرودوت ذکر می‌کند صورت گرفته باشد.و ممکن است پلوتارک که نام پیشوای ایشان را لیگدامیس ذکر کرده از روی منبع مستقل دیگری جهت اخیر را در نظر داشته‌است. استرابون و کالیماخ نیز از نام پیشوای مزبور «لیگدامیس» مطلع بودند. نویسندهٔ اخیرالذکر می‌نویسد که وی نتوانست افس و گسیخا را تصرّف کند.
خاستگاه واقعی کیمریان آشکار نیست، می‌نماید که از تبار هندواروپایی بوده باشند و زبانشان هم از شاخه زبان‌های ایرانی یا تراکیه‌ای بوده‌است. آن‌ها به اسکیت‌ها از دید زبان و فرهنگ بسیار نزدیک بوده‌اند و برخی هردوی اینان را یکی پنداشته‌اند، در منابع شرقی که مهم‌ترین‌شان الواح میخی آشور و سنگ‌نبشته بیستون است گزارش متفاوتی دارند. منابع آشوری و بابِلی بین این دو تفاوت قائل است اما سنگ نبشتهٔ بیستون این دو را یکی دانسته است همچنین برخی گزارش‌ها کیمریان را از تبار آریایی می‌دانند. مدارک شرق باستانی به‌طور غیرمستقیم وجود قبایل کیمری را تأیید می‌کنند، گذشته از تذکر مشکوکی که در نبشته‌های هیروگلیف هیتی کارکمیشاواسط قرن هشتم پ.م. دربارهٔ کیمریان دیده می‌شود گزارش‌های جاسوسان آشوری از اورارتومربوط به سال‌های ۷۲۵ تا ۷۲۲ پ.م. قدیمترین اطلاعات را در دسترس می‌گذارند. جاسوسان مزبور از شکست فاحشی که در طی لشکرکشی روسای یکم پادشاه اورارتو به کشور گامریان به وی وارد آمده سخن می‌گویند.
کشور گامریان را بنا به توضیح گزارش دهندگان، سرزمین گورانی از اورارتو جدا می‌کرد و در مرزهای شمال غربی منطقهٔ نفوذ اورارتو قرار داشت.س. ت. یرمیان شفاهاً گفته محل کشور گامیر در این عهد نزدیک لنیناکان کنونی واقع بوده‌است. بعدها در اصطلاحات ارمنی گامیرا همان کاپادوکیه یعنی بخش شرقی آسیای صغیر بوده. ممکن است سارگون دوم پادشاه آشور در پیکار با کیمریان به سال ۷۰۵ پ.م. کشته شده باشد. اگر چنین باشد با در نظر گرفتن وضع آن دوران مرزهای برّی دوَل، این این واقعه فقط در مشرق آسیای صغیر ممکن الوقوع بود.دربارهٔ محل هلاکت سارگون دوم فرض محتمل ناحیهٔ کرمانشاه کنونی است.
در سال ۶۷۹/۶۷۸ پ.م. بنا به تاریخ بابلی، کیمریان وارد خاک آشور شدند ولی تئوشپا پادشاه کیمری مغلوب اسرحدون پادشاه آشور گشت و ظاهراً این شکست در آسیای صغیر به تئوشپا وارد آمد؛ ولی در همان سال به کیمریانی برمی‌خوریم که در لشکر آشور به سِمت سپاهی مزدور خدمت می‌کرده‌اند. در حدود سال‌های ۶۷۴/۶۷۶ پ.م. بنا به مدارک باستانی که به مدد منابع اورارتویی مکشوف گردیده کیمریان دولت فریجیه را که در مرکز آسیای صغیر قرار داشت تارومار کردند.بطوری‌که معلوم شده با شرکت اورارتو.
اتحاد میان روسای دوم پادشاه اورارتو و کیمریان و فرمانفرمایان دیگر چندی بعد از وقایع بالا نیز بر جا بود و موجب نگرانی آشور گشت. آشوریان بیم داشتند که اورارتوییان و کیمریان از قرارگاه خویش به ناحیهٔ شوباریوشوبریه، شوباریا در کوه‌های ساسون - در بخش غربی تاور ارمنستان - که در سال ۶۷۳ پ.م. بدست آشوریان افتاده بود حمله کنند.
در حدود سال ۶۶۰ پ.م. لیدی و تابال در مقابل خطر کیمریان به کمک آشور متوسل شدند، نزدیک سال ۶۵۴ پ.م. گوگو (گیگ) پادشاه لیدی در پیکار با کیمریان کشته شد.
بطوری‌که مشاهده می‌شود حرکت کیمریان از مشرق به طرف مغرب - بر خلاف گفتهٔ استرابون که معتقد بود از مغرب به مشرق رفته‌اند - می‌تواند تا حدودی مورد بررسی قرار گیرد. ظاهراً قرارگاه بدوی کیمریان در آسیا، مشرق آسیای صغیر بوده‌است و بعد به بخش‌های شمال غربی آن رفتند. گمان می‌رود که کیمریان مدتی نیز در آسیای صغیر فرمانروایی کردند و فقط پس از سقوط ایشان که در سال ۶۴۵ پ.م. وقوع یافت حکومت آسیای صغیر بدست لیدی افتاد.
اگر فرضی که مکرراً اظهار شده - دایر بر اینکه کیمریان از طریق داریال و آلاگیر به قفقاز رفتند - درست باشد به احتمال قوی قبل از اقامت در مشرق آسیای صغیر در قفقاز مرکزی سُکنا گزیده بوده‌اند. اکنون این سؤال پیش می‌آید؛ آیا کیمریان به نواحی شرقی‌تر و از آنجمله به آذربایجان وارد شدند یا نه؟
یک گواه مشکوک وجود دارد که کیمریان در قرن هشتم پ.م. در آذربایجان اقامت داشته‌اند. این نامه‌ای است از طرف شخصی بنام آراد سین به عنوان منادی دولتی (سخنگوی دولت)در کشور آشور کارمندی را که رأس امور احضار افراد لشکری بوده «منادی دولتی» می‌خواندند. در ازای این شغل ناحیه‌ای در درهٔ زاب بزرگ برسم پاداش برای ایشان معیّن شده بود. این ناحیه که در مرز شمالی آشور قرار داشته یکی از مراکز جاسوسی و فعالیت سیاسی آشور بوده و منادی دولتی در هر دو زمینه فعالانه شرکت می‌جسته. و ظاهراً مربوط است به زمان جنگ کیمریان با اورارتو در فاصلهٔ سال‌های ۷۲۰ تا ۷۱۴ پ.م. در این نامه نویسنده گزارش می‌دهد که پیشوای کیمریان از طریق سرزمین ماننااگر این جای خالی درست پر شده باشد ولی چندان اعتمادی به درستی آن نیست. وارد خاک اورارتو شده‌است. اگر فرض کنیم که کیمریان در آن زمان هنوز در قفقاز مرکزی استوار بوده‌اند چنین حمله‌ای کاملاً ممکن بوده‌است؛ ولی در عین حال قسمت ستردهٔ این نامهٔ ناقص را - که لفظ ماننا به جای آن گذاشته شده - به نحو دیگری هم می‌توان استنباط کرد.
در تمام مواردی که متون باستانی شرقی از گامیر، گومر، گیمی‌ری و گیمی‌رای سخن می‌گویند آیا کمیریان را در نظر دارند یا نه؟ قبلاً می‌توان گفت، احتمال اینکه آشوریان امکان تشخیص یا تمایل به تمیز فلان یا بهمان قبیلهٔ مهاجم را داشته بودند، اندک است. بنابراین دلیلی نداریم که بگوییم آشوریان در تشخیص منشأ قومی و لسانی قبایل دقیق‌تر بوده‌اند؛ و اگر چه در زبان اکدی برای وحشیان شمالی به لفظ فصیح یک کلمه و تعریف عمومی و کلی یعنی اومن منداقبیله و لشکر مندا. وجود داشت ولی در گفتگوی عادی کلمهٔ کیمریان نیز همان مفهوم عمومی را می‌رسانده. به هر حال در لهجهٔ بابِلی وضع چنین بوده‌است. گواه در این مورد روایت بابلی سنگ نبشته‌های هخامنشی است که اصطلاح گیمی‌ری در آن‌ها به‌طور کلی برای همهٔ صحرانشینان و از آنجمله اسکیت‌ها و سکایان آسیای میانه بکار رفته‌است. بدین سبب هیچ تضمینی وجود ندارد که متون آشوری و بابلی تحت عنوان «کیمریان»، گاهی ترریان و اسکیت‌ها را نام نبرده و ایشان را به اسمی که برای آشوریان و بابلیان آشناتر بوده‌است نخوانده باشند. همچنانکه پارسیان تمام صحرانشینان را بنام سکایان که به گوش ایشان آشناتر بود می‌خواندند و یونانیان بر روی هم قبایل چادرنشین را اسکیت می‌نامیدند.
با اینکه آشوریان و بابلیان مفهوم و محتوای لفظ «کیمّری» را بسط دادند، در آغاز «کیمّریان» واقعاً قبیله‌ای بوده‌اند و حتی این نامی بود که قبیلهٔ مهاجم به آسیا، خود خویشتن را بدان می‌خوانده. زیرا که چون این قبیله قبلاً بر آشوریان بالکل مجهول بوده‌است ممکن نیست بنام دیگری جزء آنکه خود خویشتن را بدان می‌خواندند به اسم دیگری خوانده باشند.ولی این فرضیه قابل تجدید نظر است. «کی» در ابتدای واژهٔ کیمریان از دوران متقدم در ایران متداول بوده و شاهنامه نژاد شاهان ایرانی را کیان می‌نامد. بدین سبب اصطلاح «کیمّریان» از لحاظ منشأ نام یک قبیله یا گروه کوچکی از قبایل است که واقعاً وجود داشته‌اندنباید ایشان را قبیله کوچک نامید بلکه با نفوس زیادی که داشتند مانند ملخ‌های آفریقا موجب وحشت ملل شرقی گشتند. و صحرانشین بوده‌اند و در قرن هشتم پ.م. به آسیای مقدم هجوم کردند و به ظن غالب مبدأ حرکت‌شان شبه جزیره تامان یا نواحی غربی قفقاز شمالی بوده‌است. بنابراین اگر این اصطلاح را در مورد تمام ساکنان دوران ماقبل اسکیت سرزمین‌های ساحلی دریای سیاه، بکار ببریم صحیح نیست، به ویژه که اسکیت‌هایی که متعاقب کیمریان به آسیا هجوم کردند از نظرگاه باستانشناسی قبیله‌ای «ما قبل اسکیت» بودند.
گرچه به‌طوری‌که حدس زده می‌شود اسکیت‌ها یک یا دو نسل بعد از کیمریان در آسیا پدید آمدند، ولی با این حال ممکن است آنان را معاصر یکدیگر بحساب آورد. اگر از لحاظ باستانشناسی اسکیت‌ها را «ماقبل اسکیت» بدانیم، این گفته در مورد کیمریان نیز صادق خواهد بود. اگر اسکیت‌هایی که به آسیا هجوم کردند از نظرگاه باستانشناسی نیز «اسکیت» بشماریم، پس باید کیمریان را هم از آن طایفه محسوب داریم. باید در نظر داشت که کیمریانیعنی یک قبیلهٔ صحرانشین واقعی. دیری در میان اقوام آسیایی نزیستند و بزودی ناپدید شدند و در محیط آسیایی جذب گردیدند ولی ظهور ناگهانی ایشان و عواقب شومی که اقامت کوتاه آن قبیله دربرداشت در ذهن مردم اثر عمیقی باقی گذاشت.
از لحاظ حل مشکل اختلاف یا تشابه قومی کیمریان و اسکیت‌ها موضوع زبان ایشان اهمیت شایان دارد، زیرا که دربارهٔ زبان اسکیت‌ها نظر روشنی هست؛ ولی متأسفانه برای داوری در زبان کیمریان تنها منبع اطلاع، نام سه پیشوا و رهبر ایشان است که در متون میخی آشور باقی مانده: تئوشپا، توگدامی و سانداک شاترو.
اگر نظرهای فوق را قبول کنیم می‌توان کیمریان قرن هفتم پ.م. را قبیله‌ای ایرانی زبان دانست که از لحاظ فرهنگ و تمدن و شاید زبان و غیره نیز با اقوام آسیای صغیر سخت مخلوط بودند. این خود به‌طور ضمنی می‌تواند اندیشهٔ ما را مبنی بر اینکه کیمریان واقعاً نام یکی از گروه‌های بزرگ قبایل بودهکه دانشمندان تحت عنوان اسکیت‌ها ذکر کرده‌اند. تأیید کند و معلوم سازد که لفظ کیمریان معرف ساکنان غیر اسکیتی و «ماقبل اسکیت‌های» ناحیهٔ ساحل شمال دریای سیاه نبوده‌است. به هر تقدیر دلیلی نداریم که کیمریان آسیای مقدم را از لحاظ منشأ و تبار به فراکیان منتسب نماییم. گرچه ظاهراً زمانی عهد اتحادی با ترریان فراکیه بسته بودند و بدین سبب در ذهن اقوام مجاور با فراکیان مخلوط و مشتبه شدند.
متأسفانه باید اذعان نمود که استنتاج‌های یاد شده از حدود فرضیه‌های کمابیش محتمل تجاوز نمی‌کند. زیرا مدارک زبانی ناچیزی که در اختیار هستفقط سه اسم تئوشپا، توگدامی و سانداک شاترو. ممکن است به نحو دیگر نیز تعبیر شود. با این حال بر روی هم مجموع مدارک و مطالب موجود استنتاج‌های فوق را از دیگر فرضیه‌های مربوط به قومیّت و مسکن بدوی و مسیر حرکت کیمریان محتمل‌تر جلوه‌گر می‌سازد.
این استنتاج که غرض متون اکدی از الفاظ «گیمی‌ری» و «گامیّرا» و «گی‌میرای»Gimirri, Gamirra, Gimirrâi همیشه و حتماً و منحصراً کیمریان - به معنی محدود کلمه - نبوده، بلکه شاید گاهی به‌طور کُلی اسکیت‌ها و دیگر قبایل صحرانشین چون ترریان و سکایان را در نظر داشته‌اند… این استنتاج واجد اهمیت خاص است و از لحاظ ارزیابی وقایع پیرامون دههٔ هفتم پ.م. در سرزمین ماد مهم است. عجالتاً کافی است که گفته شود مهاجمان کیمری در قرن هشتم پ.م. از کنار خاک ماد گذشتند. گرچه منقول است که ایشان موقتاً بر سر راه اورارتو و هنگام هجوم به آن مُلک وارد خاک ماننا شدند؛ ولی این امر مشکوک به نظر می‌رسد.
قبور مکشوف از ناحیه کوریجان استان همدان یا همان کشور باستانی ماد. حدس زده می‌شود قبرها متعلق به کیمریان باشد .سایت يادگار ۳۲۰۰ ساله‌ي تپه‌ي باستاني كوريجان
بر پایه کاوش‌های باستانشناسی و نوشته‌های یونانیان آن‌ها پیش از اسکیت‌ها به آسیا رسیده‌اند و اسکیت‌ها در آینده جای ایشان را در سرزمین‌شان گرفته‌اند.
امروزه کاوش‌های باستانشناسی در شمال دریای سیاه و قفقاز انجام گرفته‌است، در اوکراین چیزهایی را مربوط به کیمریان یافته‌اند.
کیمری‌ها
کوسه روستایی از دهستان چهاردولی، بخش کشاورز، شهرستان شاهین‌دژ، استان آذربایجان غربی در ۲۹ کیلومتری شرقی شاهین دژ قرار دارد.
جمعیت این روستا در سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۱۶ نفر و ۲۹ خانوار بوده‌است
خلج روستایی از دهستان چهاردولی، بخش کشاورز، شهرستان شاهین‌دژ، استان آذربایجان غربی در ۱۸ کیلومتری شمال شاهین دژ قرار دارد.
جمعیت این روستا در سال ۱۳۸۵، برابر با ۵۸ نفر و ۱۴ خانوار بوده‌است
آق‌تپه نام روستایی از دهستان محمودآباد بخش مرکزی، شهرستان شاهین‌دژ، استان آذربایجان غربی است و در ۱ کیلومتری غرب شاهین دژ قرار دارد. جمعیت این روستا در سال ۱۳۸۵، برابر با ۸۴۱ نفر و ۱۸۲ خانوار بوده‌است.
پلیس امنیت عمومی فراجا واحدی تازه‌تأسیس از فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران است که یکی از ۲ واحد منشعب‌شده از «پلیس اطلاعات و امنیت عمومی» (به‌اختصار پاوا) می‌باشد. واحد دیگر «سازمان اطلاعات فراجا» است. فرماندهی این یگان برعهده سرتیپ دوم ستاد کیوان ظهیری می‌باشد.
پاوا که پیش‌تر با عنوان "معاونت اطلاعات فراجا" فعالیت می‌کرد، یک واحد تخصصی پلیس ایران بود، که وظیفه کنترل نظم و امنیت در کشور را برعهده داشت. نظارت بر اماکن عمومی، جمع‌آوری و دستگیری اراذل و اوباش سطح یک، کشف سلاح‌های جنگی و غیرمجاز، کنترل اتباع خارجی، صدور و کنترل گذرنامه در پایانه‌های مرزی و فرودگاه‌های بین‌المللی، حفاظت از اماکن دیپلماتیک، حفظ امنیت عمومی کشور و مجموعه‌ای از دیگر اقدامات اطلاعاتی و امنیتی از وظایف پلیس اطلاعات و امنیت بود. بازیابی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۰۹.بازیابی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۰۹.بازیابی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۰۹. بازیابی‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۰۹.
همچنین پلیس مهاجرت و گذرنامه، پلیس دیپلماتیک، پلیس نظارت بر اماکن عمومی و نیز مجموعه یگان‌های امنیت اخلاقی (معروف به گشت ارشاد) زیرمجموعه پلیس امنیت عمومی می‌باشند.
با تصویب طرح جامع ساختار و سازمان فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در آذر ۱۴۰۰، «پلیس اطلاعات و امنیت عمومی فراجا» به دو مجموعه سازمان اطلاعات فراجا و پلیس امنیت عمومی تبدیل شد.
http://www.bbc.com/persian/iran-48825980
ختمیت وحی یکی از سرفصل‌های اسلام است. مسلمانان معتقدند الله از طریق وحی با دنیای مادی تماس داشته‌است و باور دارند که به فرد دیگری بعد از محمد وحی نخواهد رسید و محمد «خاتم‌الانبیا» است.
با تکیه بر این موضوع ختم نبوت از دیدگاه مسلمانان بیان می‌شود که هم نبوت تشریعی و هم نبوت تبلیغی را پایان‌یافته می‌دانند.
قرآن پایان یافتن نبوت را اعلام و محمد، بارها آن را تکرار کرده‌است.
خاتَم در زبان عربی به معنای وسیله‌ای است که چیز دیگری را پایان می‌بخشد. چنانکه انگشتری را که با آن نامه را ختم و مهر می‌کرده‌اند را نیز خاتم می‌نامند.
در گذشته روی در نامه یا ظرف یا خانه‌ای، برای این‌که کسی آن را باز نکند، ماده چسبنده‌ای قرار می‌دادند که به آن خاتم می‌گفتند که گاهی جنس آن از گل چسبنده بوده‌است. امروز از آن تعبیر به "لاک و مهر" می‌شود. و این‌که یکی از معانی خاتم انگشتر است به این دلیل است که از آن برای مهر کردن نامه استفاده می‌شده‌است.
در قرآن نیز واژهٔ ختم به معنای پایان بخشیدن و بستن، به کار رفته استسوره یس آیه ۶۵:
الیوم نختم علی افواههم و تکلمنا ایدیهم و تشهد ارجلهم بما کانوا یکسبون.
در این روز به دهان‌های آنها مهر می‌زنیم و دستهاشان با ما سخن می‌گویند و پاهاشان بر آنچه به دست آورده‌اند گواهی می‌دهند..
محسن قرائتی؛ یکی از روحانیون اسلامی، اعتقاد دارد که در قرآن ۳۰ بار عبارت «من قبلک» یعنی پیش از تو آمده، اما یک بار هم عبارتی به نام «من بعدک» یعنی پس از تو نمی‌آید.محسن قرائتی، تفسیر نور، ج ۷، ص۴۴۲
درآیات دیگری ازقرآن کریم به ختمیت وحی اشاره شده‌است.سوره انعام-۱۱۵
محمد، پیامبر اسلام، می‌گوید:
علی، امام اول شیعیان؛ می‌گوید:
دکتر علی شریعتی
محمد تقی مصباح یزدی
بر اساس دیدگاه عرفای مسلمان از جمله ابن عربی و مولوی و سنایی پیامبر اسلام میوه درخت نبوت و آخرین پیامبران است.
در دین‌هایی مانند بابیت و بهائیت...، محمد بن عبدالله، آخرین پیغمبر نیست.مصطفی، محمد، بهاء الله اعلان عظیم قرآن
میرزا محمد صالح شیرازی (میرزا صالح کازرونی) از نخستین دانش‌آموختگان ایرانی در اروپا و ناشر روزنامه‌ٔ کاغذ اخبار، نخستین روزنامه در ایران است. وی فرزند باقر کازرونی و متولد کازرون بود.
میرزا صالح در ۱۰ جمادی‌الثانی ۱۲۳۰ (۱۹ آوریل ۱۸۱۵) به اتفاق چهار نفر دیگر، به فرمان عباس میرزا نایب‌السلطنه و وزیر او میرزا عیسی قائم‌مقام برای تحصیل از تبریز به انگلستان فرستاده شد. پس از یادگیری زبان‌های انگلیسی و فرانسوی و تاریخ و طبیعیات و آموختن فن چاپ و حکاکی در ۲ شوال ۱۲۳۴ به ایران بازگشت. در این فاصله سفرنامه خود را نوشت. این سفرنامه بعدها به یکی از منابع الهام‌بخش در شکل‌گیری تجربه‌ای بومی از مدرنیته در ایران تبدیل شد.Vahid Vahdat. 'Occidentalist Perceptions of European Architecture in Nineteenth-Century Persian Travel Diaries: Travels in Farangi Space" Routledge, 2017 میرزا صالح در سفرنامهٔ خود اشاره‌ای به آموختن زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و لاتین می‌کند. میرزا صالح کازرونی در بازگشت به ایران، با دستگاه چاپ، نخستین نشریهٔ ایران را (با تقلید اسم انگلیسی newspaper) با عنوان کاغذ اخبار در تهران به چاپ رساند.در کتب تاریخی و درسی ایران تا سال ۱۳۴۲ شمسی ( ۱۹۶۳ میلادی ) روزنامه وقایع اتفاقیه منتشره در زمان ناصرالدین شاه و نخست‌وزیری امیر کبیر بعنوان اولین روزنامه ایران معرفی میشد که در سال ۱۸۵۱ میلادی منتشر شده بود. تحقیقات پروفسور حمید مولانا تاریخ روزنامه‌نگاری و اولین روزنامه منتشره فارسی در ایران را ۱۴ سال عوض کرد. او در سال ۱۳۴۲ در تحقیقات خود در کتابخانه موزه بریتانیا در میان اوراق قدیمی و کهنه اسناد آن مؤسسه دو نسخه از اولین روزنامه ایران بنام کاغذ اخبار را که در زمان محمد شاه قاجار در سال ۱۸۳۷ میلادی توسط میرزا صالح شیرازی چاپ و منتشر میشد کشف نمود و عکس نسخه این روزنامه را برای اولین بار با خود در آن سال به ایران آورد.
میرزا صالح در ضمن یکی از داستان‌های سفرنامهٔ خود اشاره می‌کند که به وسیلهٔ بعضی رجال خیراندیش، وارد انجمن فراماسون‌ها شده‌است. او خود در دو جای سفرنامهٔ خود که به خط اوست به این موضوع تصریح کرده‌است؛ او در تاریخ پنجشنبه ۲۰ رجب ۱۲۳۳ هجری قمری می‌نویسد:
«… چون مدتها بود که خواهش دخول مجمع فراموشان را داشته فرصتی دست نمی‌داد تا اینکه مسترپارس، استاد اول فراموشان را دیده که داخل به محفل آنها شده باشم و قرارداد روزی را نمودند که در آنجا روم… روز ۲۰ رجب مطابق ۱۳ می به همراه مستر پارس و «دارسی» داخل به فراموشخانه گردیده شام خورده در ساعت یازده مراجعت کردم. زیاده ازین درین باب نگارش آن جایز نیست…»
محمدرضا بیگ از نخستین سفیران ایران در اروپا و سفیر حکومت صفویان در زمان شاه سلطان حسین (۱۶۹۴-۱۷۲۲ میلادی) در فرانسه در زمان لوئی چهاردهم بود. او شهردار (کلانتر) ایروان بود و مسئولیت مذاکرات دیپلماتیک با لوئی چهاردهم را به عهده داشت.
محمدرضا بیگ شهردار ایروان و یکی از مقامات عالی‌رتبهٔ حاکم چخور سعد بود. در ۱۹ فوریۀ ۱۷۱۳ (۲۵ محرم ۱۱۲۵) به دستور شاه سلطان حسین به دربار لوئی چهاردهم در فرانسه فرستاده شد تا برای بیرون راندن مردم عرب از خلیج فارس درعوض تسخیر مسقط با فرانسویان به مذاکره بنشیند. فرانسوی‌ها علاقۀ زیادی به جنگ در مشرق‌زمین نداشتند و درعوض گسترش بازرگانی بین دو کشور را پیشنهاد می‌کردند و در این بین امتیازات زیادی از طرف ایرانی گرفتند.
محمدرضا بیگ شهردار مجبور شد که با ظاهر یک زائر از قسطنطنیه که تحت حکومت امپراتوری عثمانی بود عبور کند؛ زیرا ایران صفوی و امپراتوری عثمانی اغلب در جنگ بودند و روابط ناپایدار بود. به‌هرحال به زندان افتاد، ولی به‌کمکِ سفیر فرانسه در قسطنطنیه، پی‌یِر دزالر و مترجم کارکشتۀ او، اِتین پَدِری از زندان آزاد شد. محمدرضا بیگ در ۲۳ اکتبر ۱۷۱۴ به مارسِی و پس از آن به کاخ ورسای همراهی شد. در آنجا با شکوه و جلال به او خوشامد گفته شد.
در ساعت ۱۱ صبح روز ۱۹ فوریۀ ۱۷۱۵، محمدرضا بیگ سوار بر اسب و با همراهان بسیار، با پیشواز نمایندهٔ سُفَرا و ستوان ارتش پادشاه وارد کاخ ورسای شد. گفته شده که جمعیتی فراوان و محوطهٔ اطراف را برای مشاهدهٔ رسیدن سفیر و همراهانش پر کرده بودند. درباریان در تالار آیینه‌ها جمع شدند که چهار ردیف صندلی برایشان گذاشته شده بود. تالار آیینه‌ها با حضور مضاعف غیر فرانسوی‌ها لبریز از جمعیت شد.
محمدرضا بیگ در ۱۳ آگوست ۱۷۱۵ به عهدنامهٔ تازه‌ای با دولت لوئی چهاردهم دست یافت که بیشتر به نفع تجارت فرانسه بود. پیامد دیگر این مذاکرات، بازشدن کنسولگری دائمی ایران در مارسی برای تبادلات با شرق، در ساحل مدیترانه فرانسه بنیان‌گذاری شد. به‌زودی یِگوپجان دو دریتچان در این دفتر آغاز به کار کرد.Hagopdjan de Deritchan, Consul de Perse en France.
موریس اربت در پژوهشی که بر پایۀ اسناد بایگانی‌های فرانسه انجام داده به چگونگی قراردادی که مسئولیت آن بر عهدۀ محمدرضا بیگ بوده پرداخته و باتوجه‌به آن، به رفتار ناشایست سفیر و جهل او نسبت یه مناسبات بین‌المللی آن هنگام جهان اشاره می‌کند.
محمدرضا بیگ در پاریس با دوشیزه‌ای درباری ۱۷ ساله به‌نام کنتس آدلایید لسپینوی از خاندان گاردان آشنا شد. اما علی‌رغم مخالفت سخت دربار لویی و خانواده، آدلایید به این رابطه ادامه داد. تا جایی که در جواب اطرافیان در مقابل بدقیافه بودن محمدرضا بیگ گفت: «من این مرد را که بد و بدقیافه می‌خوانید با همۀ وجود دوست دارم و به کسی ارتباط ندارد». بارداری آدلایید از محمدرضا بیگ موجب فرار مخفیانۀ آنها با کشتی شد. محمدرضا بیگ در راه ایلچی برای وضع حمل همسرش مدتی توقف می‌کند و به‌دلیل تنگ‌دستی بخشی از هدایای لوئی چهاردهم را می‌فروشد.
در بازگشت به ایران هنگامی که فهمید دولت ایران از کارهای او در فرانسه و قرارداد بسته‌شده ناراضی است در ایروان در سال ۱۱۲۹ هجری قمری (۱۷۱۷ میلادی) با خوردن تریاک، خودکشی کرد.
ادلایید به ایران رفت و دیگر به فرانسه بازنگشت و با برادر محمدرضا بیگ ازدواج کرد. از سرنوشت او پس از حملۀ افاغنه و سرنگونی صفویان اطلاعی در دسترس نیست.
کوراییم شهری دربخش کوراییم واقع درشهرستان نیر یکی از شهرستان های استان اردبیل است.فاصله این شهر تا اردبیل مرکز استان ۵۱ کیلومتر و تا نیر مرکز شهرستان ۴۰ کیلومتر است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۸۳۱ نفر (در ۲۳۲ خانوار) بوده است.
خالدآباد شهری در شهرستان نطنز در استان اصفهان در مرکز ایران است. این شهر در بخش امامزاده از توابع شهرستان نطنز قرار دارد.
جمعیت خالد آباد در سال ۱۳۹۵، برابر با ۳،۰۲۵ نفر بوده‌است.
ایرج خواجه‌امیری از اساتید آواز ایران و پدر احسان خواجه‌امیری ، زاده ی خالدآباد است.