moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
طبق پیشنهاد وزارت انرژی و آب و سایر مراجع ذی‌ربط افغانستان به پنج حوضه دریای تبدیل گردید که عبارتند از حوضه آمو، حوضه شمال، حوضه مرغاب و هریرود، حوضه هلمند و حوزه رود کابل است. این پیشنهاد توسط رئیس جمهور افغانستان شش وزیر و رئیس اداره محیط زیست منظور گردید. یک تعداد از سازمان‌ها و بانک‌های که در حصه اعمار و احیا پنج حوزه همکاری نموده‌اند از قبیل بانک جهانی مبلغ ۷۵ میلون دالر در تمام ۵ حوزه. بانک آسیایی اداره(JFPR) مبلغ ۱۵ میلون دالر غرض احیا و ترمیم دریای شمال. اداره (JFPR) جاپان مبلغ ۱۰ میلون دالر را غرض احیا دریای بلخ. اتحادیه اروپا مبلغ ۱۵ میلون دالر غرض اعمار پروژه‌ها بالای دریای کندز. کشور کانادا و دوبی ADB مبلغ ۹۰ میلون دالر غرض احیا و اعمار در دریای مرغاب و هری رود. اداره EC در بخش دریای آمو کمک نموده‌اند که ملت افغان ازین‌ها تشکر می‌نماید. اداره منابع آبی افغانستان
جدول منابع اب افغانستان صفحه ۱۲
با رشد نفوس نا موزون مقدار آب‌های آلوده و چرب ازدیاد یافته ظرفیت‌های آب‌های شیرین پائین می‌آید. در دو طرف افغانستان دو کشور قرار دارد که رشد نفوس آن از ۲ درصد اضافه‌اند این حتماً بالای کشورهای همسایه تأثیر ناگوار دارد به‌خصوص بالای ظرفیت‌های آب. در منطقه آسیای میانه افغانستان یگانه کشور است که ۷۵ میلیارد مکعب آب شیرین دارد صرف از ۲۰ میلون آن استفاده نموده متباقی به کشورهای همسایه می‌ریزد. درطی ۳۰ سال که افغانستان مصروف جنگ بود کشورهای همسایه از آب دریاهای افغانستان در کشورهای خود پروژه‌های را بنا نمودند که برای آن‌ها نیز حیاتی است. این پروژه‌ها طوری بنا شده‌است که اصلاً آبی برای افغانستان باقی نخواهد ماند.
آب دریای کابل در حصه اتک به دریای سند ریخته سر زمین‌های ملتان، علی پور و حیدر آباد را سیر آب و سرسبز می‌سازد. پاکستان کشوری است که نان گندم در آن جا خیلی اساس است و پاکستان پروژه‌های کشت گندم خود را از همین آب تأمین می‌کند. درحالیکه از مدت ۳۰ سال است که پا کستان بندر تجارتی آبی خود را بالای افغانستان به منظورهای خیلی ناروا مسدود نموده‌است که خلاف موازین کشورهای محاط به خشکه‌است. کشورهای تاجکستان و قرغیزستان که مانند افغانستان دارای منابع غنی آب اند نیز معضلات آب با سایر کشورهای آنطرف آمو دارند؛ ولی آن‌ها آب و برق ۲۴ ساعته طور نارمل دارند.
آن عده کشورهای آسیای میانه که در حوزه جهیل اورال قرار دارند مهم‌ترین تأمین‌کننده آب شیرین برای این کشورها همین جهیل به‌شمار می‌رود ۹۰ درصد آب جهیل اورال از ریختن آب‌های رود آمو است. کانال معروف قرا قوم شریان حیاتی آب ترکمنستان است رودخانه آمو به عنوان بزرگترین تأمین‌کننده آب برای این کانال به‌شمار می‌رود. ترکمنستان جز آب این کانال دیگر منبع آبی ندارد که تمام ترکمنستان را آبیاری نماید. کانال قراقروم برای حل مشکلات خشک‌سالی و کم‌آبی ترکمنستان احداث شده و از جمله بزرگترین پروژه‌های عمرانی داخلی شوروی سابق به‌شمار می‌رفت. این کانال حجم بسیار زیاد آب رودخانه آمو را در شرق ترکمنستان گرفته و به داخل خاک این کشور جاری می‌سازد. این کانا ل حدود یک میلیون هکتار زمین کشاورزی را که شامل کشت‌زارهای پنبه است، آبیاری می‌کند. ترکمنستان خشکترین منطقه آسیای میانه‌است.
کشور تاجیکستان علاوه بر استفاده وسیع در بخش کشاورزی از آب آمو، در نظر دارد که به تعداد ۱۴ نیروگاه برقی را با توان مجموعی چهارهزار میگاوات، بالای رودخانه آمو اعمار کند که بزرگترین آن‌ها نیروگاه دشت جم با ظرفیت تولیدی ۱۵٫۶ میلیارد کیلوات ساعت برق در سال خواهد بود. هزینه این پروژه تقریباً چهار هزار میلیون دلار آمریکایی تخمین شده‌است.
زیاده‌ترین آب دریای آمو را جمهوری ازبکستان در کشت نباتات به مصرف می‌رساند. دریای آمو دو بار داخل ازبکستان شده در اخیر به جهیل آرال می‌ریزد که کشور قزاقستان از آن نیز استفاده می‌نماید. مزارع شش ولایت ازبکستان از آّب دریای آمو سر سبز است. هکذا ازبکستان سد بزرگ (تورپالانگ) در جنوب ولایت سرخان دریا اعمار نموده‌است. کانال بزرگ بخارا به منظور آبیاری و استحصال آب استیشن برق نوایی نیز بالای آب این دریا است. وهم ازبکستان چندین بند و کانال ازین دریا ساخته‌است. وهم درین اواخر ترکمنستان وایران سد دیگری را در مسیر دریای مرغاب اعمار نموده‌اند که هر دو کشور از آن استفاده می‌نمایند.
ایران کشور همسایه غربی افغانستان که از دریای هیرمند و هریرود استفاده می‌نماید. دولت ایران طی خشکسالی‌های اخیر بااستفاده از مشورت‌های تخصصی جاپانی‌ها، آب رودخانه هیرمند، را در گودال‌های که در کنار مرز با افغانستان اعمار گردیده هدایت نموده و ذخیره می‌نماید. این ذخیره گاه‌های (مصنوعی) درایران به نام چاه‌های نیمه زابل یاد می‌شود که قبلاً تعداد آن‌ها به سه حلقه می‌رسید و این چاه‌نیمه‌ها به ظرفیت ۰٫۷ میلیارد متر مکعب برای مصرف آشامیدنی و حقابه زیست‌محیطی تالاب بین‌المللی هامون احداث گردیده بودند اما دولت ایران با احداث چاه‌نیمه چهارمی ظرفیت آن‌ها را به ۱ میلیارد متر مکعب رسانید. برای احداث چاه‌نیمه چهارم در مجاورت چاه‌نیمه‌های قبلی که با میلیون‌ها دلار احداث شده‌اند مبلغ هشتاد میلیون دلار پول به مصرف رسیده و کار احداث آن در اوایل سال ۱۳۸۳ شمسی به پایان رسید.
طرح احداث خط لوله ۱۹۲ کیلومتری (آب برای شهر یک میلیون جمعیتی زاهدان) از پروژه‌های مهم دیگری است که جهت انتقال آب ذخیره شده از رود هیرمند، در چاه‌نیمه‌ها به شهر زاهدان در سال ۱۳۸۳ به بهره‌برداری سپرده شد. قراراست که آب انتقال شده توسط این خط لوله که مقدار آن به ۳۷ میلیون مترمکعب برسد، نیازهای آبی (هشتصد هزار نفر) از ساکنان شهر زاهدان مرکز استان سیستان وبلوچستان را در سال تأمین کند. برای اجرای این پروژه هم مبلغی در حدود ۷۵ میلیون دالر به مصرف رسیده‌است. این در حالی است که به اساس معاهده سال ۱۳۵۱ در مورد تقسیم آب رودخانه هیرمند، جانب ایران حق استفاده از آب هیرمند را به‌طوری‌که در حال حاضر جریان دارد، دارا ناست. زیرا مطابق به مفاد قرارداد تقسیم آب هیرمند بین دو کشور از مجموع ۱۷۶ متر مکعب فی ثانیه آب هیرمند، حقابه ایران صرف ۲۶ مترمکعب فی ثانیه که معادل ۸۲۰ میلیون مترمکعب در سال می‌شود، تعیین گردیده‌است. تأمین آب موردنیاز شهر زاهدان با جمعیت تخمیناً یک میلیونی آن از ذخیره‌های آب هیرمند، برخلاف مواد موافقت‌نامه تقسیم آب هیرمند میان ایران و افغانستان است، زیرا درهیچ ماده یا مواد آن افغانستان تعهدی به ایران نسپرده تا آب موردنیاز مرکز استان سیستان و بلوچستان و به‌خصوص شهر زاهدان را از رودخانه هیرمند تهیه کند. اهمیت آب و نقش آن در منازعات ملل منطقه نوشته اکادمسن اعظم سیستانی
خشکسالی کشاورزی (Agricultural drought):
جنبه‌های مختلف خشکسالی اقلیمی یا خشکسالی هیدرولوژیکی را به تأثیرات کشاورزی پیوند می‌دهد. مفهوم این خشک سالی کمبود بارندگی، تفاوت تبخیر و تعرق واقعی با تبخیر و تعرق پتانسیل، کمبود رطوبت خاک، میزان محیط سبز، غلظت گازات درجه حرارت، سطح آب‌های زیر زمینی یا مخازن است. آب مورد نیاز گیاهان بستگی تام به شرایط غالب اقلیمی منطقه، خصوصیات بیولوژیکی گیاه مورد نظر، مرحله رشد و خصوصیات فیزیکی و بیولوژیکی خاک دارد. گفته می‌توانیم خشکسالی کشاورزی عبارتند از کمبود میزان آب مورد نیاز گیاهان مختلف در دوره‌های مختلف رشد از حالت بذر تا بلوغ است. کمبود رطوبت خاک سطحی در هنگام جوانه زنی مرحله تولید گل و تکمیل نمودن ضروریات داخل تخم خیلی‌ها پراهمیت است. زیرا اگر در مرحله جوانی زدن آب نباشد نبات نمی‌روید در مرحله گل اگر آب نرسد تخم پوچ و میان تهی می‌آید در مرحله ساقه زنی اگر آّب نرسد ساقه ضعیف یا چپه می‌شود یا مورد حمله آفات قرار می‌گیرد. یکی از بزرگترین علت خشکسالی اب و هوای گرم است. در هر نقطه دنیا که گرمی است بارندگی کم است هرقدر هوا سرد شود مقدار بارندگی ازدیاد میابد. در آن محلات که درجه حرارت کم و زیاد می‌شود بارندگی متعلق به این حرارت دارد.
منبع و منشأ که از ان بخارات آب برمی‌خیزد خیلی‌ها مهم‌تر ازهمه‌است که با چه غلظت و فشار بخارات می‌آید با تغیرات فشار دریک محیط باد پیدا می‌شود و باد خود منبع سردکننده هوا است. با سرد شدن هوا باران می‌ریزد. در افغانستان جبهه بخارات گرم از بحر هند و جبهه بخارات سرد از سایبریا باعث بارش‌ها می‌گردد. بارش‌ها دونوع اند قاره ئی و منطقه ئی. بارش‌های بین القاره زیاده در چهار فصل ارتباط دارد ولی منطقه‌ای مربوط به بخارات آب و سردی منطقه‌است. مثلاً جنگلات غلو باعث ریزش باران می‌شود. نرسیدن جبهات دریک منطقه باعث نباریدن بارش نیز می‌گردد. خشک سالی می‌تواند یکساله ویا چندین ساله باشد؛ ولی دایمی نیست. اداره اقتصاد و امور اجتماعی سازمان ملل علت خشکسالی وراه بیرون رفت آن اجندا۲۱ چپتر بخش دو قسمت ۱۲
خشک سالی یک عمل طبعی است کسی نمی‌تواند جلو این پدیده را گیرد. فقد یک وسیله خیلی‌ها کمک می‌کند آن هم غرس درختان درمنطقه است. از اینکه یکی از خصوصیات انسان‌ها مبارزه با طبعیت نیز است لازم است از طریق دیگر مبارزه با خشک سالی صورت گیرد. هدف این مبارزه چگونه به مناطق که خشک سالی رخ دهد از طریق دیگر آب رساند تا کشت صورت گیرد و حاصل دهد.
سد عبارت ار مانع جریان آب است که در نتیجه ارتفاع آبرا بلند برده و در آن مقدار آب را ذخیره نماید از سد می‌توان برق استحصال نمود از آب آن در اراضی زراعتی استفاده نمود. تربیه ماهی و طیور نمود. علاوه بر این سد آبی می‌تواند تفرجگاه باشد. تغیرات در محیط آب و هوا می‌آورد. مقوی اقتصاد است. بهترین سد آنست که بتواند آب زیادی را ذخیره کنداگر درمیان کوه یک کاسه بزرگ هموار خاکی باشد و سپس باز کوه دوم شروع شود می‌توان بند ساخت یعنی برای هر توپوگرافی نوع مخصوص سد ساخته می‌شود؛ ولی باید یادآوری نمایم تکنالوژی امروز به سطح رسیده‌است از آب‌های جریان دار استحصال برق را می‌نمایند. ساختن سد در آب‌های جریان دار [درنشیب بین دوکوه]نوع مخصوص ساختمان را در خود دارد که اب زیاد در آن باید ذخیره نشود. از سرعت آب برق استحصال می‌گردد. در هر سد سرعت آب باید صفر گردد بعداً از انرژی پوتانشیل یا از انرژی افتادن آب برق حاصل می‌گردد. در بین دو کوه‌های که آب دارای سرعت تیز ودارای سنگریزه و سنگ‌ها خیلی خطرناک است نباید سد ساخت در صورت ساختن روزی نه تنها شهرها بلکه مملکت‌ها را خراب خواهد کرد. درمیان تپه‌های پرعلف میوان بند ساخت. سدها را از کانکریت، سنگ، خاک، چوب و لاستیک می‌سازند. سدهای کانکریتی. به اشکال وزنی، میان خالی، میان پر، منحنی، مایل و پایه دار ساخته می‌شود. افغانستان مطابق به ماستر پلان برق، دارای (۲۴۰۰۰) میگاوات پوتانسیل بوده
از جمله ۲۳۰۰۰ ان آبی متباقی از زغال سنگ گاز ونفت است. افغانستان دارای ۱۱ سد برقی است ۳۰ سال قبل ازین سدها۴۵۴ بیلون کیلووات برق در ساعت تولید می‌گردید. فعلاً حدود ۲۸۰–۳۰۰ میگاوات برق تولید می‌کند و۵۰۰ ان وارداتی است.
ذخایر غرض کشاورزی
در جهان امروز علاوه برسد بعض از ذخیره گاه‌ها مخصوص غرض کشاورزی است که دارای انرژی پتانسیل الکتریکی نمی‌باشند. درافغانستان در میان کوها و دشت‌ها کاسه‌ها، چاه‌ها و حوض‌های طبیعی بزرگ آب وجود دارد که تعداد آن قلیل است. اب حوض‌های کوهی از جمع شدن برف‌ها وبارش و حوض‌های هموار از بارش سال و از آب‌های زیر زمینی است. می‌توان تعداد این نوع را چندین برابر ساخت به‌خصوص در دشت‌ها و سطوح هموار.
در جهان امروز انواع مختلف ذخیره گاه‌های آب از آهن کانکریت و لاستیک به حجم کوچک و بزرگ ساخته می‌شود. می‌توان آب بارندگی سال را در آن ذخیره نمود. یکنوع ذخیره گا کوچک آن طوریست که در ارتفاع بلند یک نقطه بزرگ مدور را پلاستیک کاری می‌کنند واب بارندگی از پلاستیک‌ها راساً داخل کاسه بزرگ ذخیره‌ای می‌شود. یا در یک خریطه بزرگ پلاستیک که طول آن تا دو صد متر کم یا اضافه‌است اب بارندگی را ذخیره می‌کنند. ویا چندین ذخیره گاه بزرگ از آهن ویا لاستیک غرض حفظ متقدم می‌سازند و آب آن را از یک نقطه دیگر انتقال می‌دهند
یکی از وسیله مبارزه علیه خشک سالی استفاده از کانال‌ها است. آب کانال‌ها از دریای می‌آید که اصلاً در آنجا خشک سالی وجود ندارد. کانال عبارتند از تغیر دادن مسیر آب دریا را به مسیر مورد نظر می‌گویند. کانال یکی از وسیله‌است می‌تواند منطقه بزرگ را آبریزی نماید. در افغانستان تا فعلاً دو کانال بزرگ اعمار گردیده‌است.
۱. کانال ننگرهار: این کانال در سال ۱۳۳۷ توسط دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی اعمار گردید این کانال حدود ۱۲۰هزارجریب کشتزار غازی آبادو هده را سیراب ساخته‌است.
۲. پروژه کانال رود هلمند: این پروژه در سال۱۳۵۱و۱۳۵۲ توسط ایالات متحده آمریکا فعال گردید. بزرگترین کانالی که از رودخانه هلمند جدا شده نهر بغرا است که درپنج کیلومتری گرشک از هلمند منشعب شده و بطول ۸۰ کیلومتر در سمت راست رودخانه به استقامت نادعلی واقع در چهل کیلومتری غرب شهر لشکرگاه امتداد یافته‌است. پروژه‌های مارجه و شمالان نیز از این کانال آبیاری می‌گردند. در صورت که مانند این پروژه چندین دیگر فعال گردد دیگر لازم نیست ملت افغانستان دنبال آب باران برود. رادیو آزادی در مورد تاریخچه کانال ننگرهار
در طی خشکسالی‌های اخیر دولت افغانستان کار یک تعداد از کانال‌ها را به همکاری نیرو ائتلاف آغاز نموده‌است شامل چنین پروژه‌ها است.
۱. اعمار ۸ کانال در لغمان که ۶ کانال آن به ارزش ۱٫۶میلون دالر با همکاری بانک جهانی دو کانال دیگر آن درمنطقه کا کس وکس عزیز خان به ارزش ۳۶۰هزار دالر از کمک بانک جهانی اعمار گردید.
۲. اعمار کانال در ولسوالی زنده جان ولایت هرات بطول ۳۲ کیلومتر به ارزش ۵ میلون دالر در حال اعمار است.
۳. اعمار کانال به ارزش ۱۸۰ هزار دالر در ولایت نورستان غرض جلوگیری سیلاب
۴. اعمار کانال بزرگ در ولسوالی چهار برجک ولایت نیمروز به طول ۴۵ کیلومتر به هزینه یک میلون سه صد هزار دالر از بودجه انکشافی ایلات متحده آمریکا در حال تکمیل است.
۵. اعمار کانال در دشت قلعه ولایت تخار آغاز گردیده‌است. این کانال به ارزش دو میلون دالر از طرف بانک جهانی اعمار می‌گردد.
۶. کار اعمار ۳۶ کانال آب و یک دیوار استنادی به ارزش بیش از یک میلیون دالر آمریکایی در ولسوالی غنی خیل ولایت ننگرهار خاتمه یافت. پروژه اعمار این کانال‌ها و دیوار استنادی به همکاری تکنیکی CIDG و کمک مالی اداره انکشافی بین‌المللی امریکاUSAID عملی شده‌است.
۷. بازسازی دو کانال بزرگ به درازای ۱۷۸ کیلومتر از دریای آمو و کوکچه به ولسوالی‌های دشت ارچی ولایت قندوز و خواجه غار ولایت تخار به ارزش ۱۰۰ میلون دالر میان بانک انکشاف آسیائی و وزارت مالیه افغانستان به امضا رسیده‌است.
۸. اعمار سربند کانال زراعتی شیخک و سربند کانال زراعتی کینتی در قریه‌های تاش گذر و تخته کوپرک ولایت سرپل از بودجه انکشافی وزارت زراعت، آبیاری و مالداری به ارزش ۳۰ میلیون افغانی تکمیل و به بهره‌برداری سپرد شد. این دو کانال در حدود ۲۰۰۰ هزار جریب زمین تحت آبیاری قرار گرفته و ده‌ها خانواده به آب آشامیدنی دسترسی پیدا کرده‌اند.
۹. بازسازی و احیای مجدد کانال عمومی و کانال‌های درجه دوم و سوم پروژه وادی ننگرهار به ارزش ۱۶٫۳ میلون دالر کمک بانک انکشاف آسیایی توسط شرکت (ISD) است. کار این پروژه اعمار و بازسازی ۶۵ ساختمان که شامل پاک کاری کانال عمومی، تعویض دروازه‌های تنظیم‌کننده آب، ترمیم سیفون‌ها و تحکیمات آن، ترمیم وسایل تنظیم‌کننده اب شامل بوده توقع می‌رود طی ۱۸ ماه آینده تکمیل گردد.
۱۰. کانال ننگرهار به طول ۷۰ کیلومتر بزرگترین کانال آب در شرق افغانستان است که تقریبان نیم قرن پیش احداث گردیده‌است. این کانال درمجموع به مساحت ۲۵ کیلومتر زمین شامل ۳ هزار هکتار باغ و ۲۲ هزار هکتار زمین زراعتی در ولسوالی‌های سرخ رود، بهسود، بتی کوت، غنی خیل، و مهمند دره ولایت ننگرهار را تحت پوشش آبیاری قرار می‌دهد، ظرفیت اساسی کانال ننگرهار ۵۰ مترمکعب آب است و قابلیت آبیاری ۳۱ هزار هکتار زمین را دارد.
۱۱. سربند کانال آب زراعتی در ولسوالی فیروز نخچیر سمنگان به ارزش ۱۳۳۰۰۰۰۰ افغانی از کمک مالی بانک آسیایی ودولت جاپان بوده به بهره‌برداری سپرده شده‌است.
کانال بغلان: اعمار یک کانال آبیاری در مربوطات ولایت بغلان؛ سهولت‌های لازم را برای (۲۰۰) خانواده روستایی فراهم ساخت. این پروژه آبیاری به هزینه بیش از (۲) میلیون افغانی، مساعدت کشور جاپان از طریق برنامه انسجام ساحه‌ای وزارت احیا و انکشاف دهات در قریه سرباغان و موشی ولسوالی بنو ولایت بغلان تطبیق شده و شرایط سهل آبیاری را برای بیش از (۵۰۰) جریب زمین زراعتی و باغی قرار یاد شده مساعد گردانید.
طبق راپور وزارت انرژی و آب افغانستان درین اواخر پروژه‌های ذخایر آب‌های سر زمینی تحت ادارهUSAID روی دست گرفته‌است این پروژه‌ها غرض تهیه آب آشامیدنی کشاورزی و انرژی در نظر گرفته شده‌است که بنام‌های پروژه‌های دراز مدت میان مدت و کوتاه مدت ترتیب گردیده شده‌است. فعلاً وزارت انرژی افغانستان مطالعه ۱۱۱ بند آبی را به ارزش ۱۰٫۷میلون دالر روی دست دارد. این مطالعات باید در سال ۱۳۹۱ ختم گردد. وزارت انرژی پلان ساخت ۴۰۰ بند آبی کوچک و بزرگ را درطی پنج سال یعنی الی سرطان ۱۳۹۴ باید به انجام رساند.
که یکی از مهم‌ترین و بزرگترین پروژه‌های آب و برق افغانستان به‌شمار می‌رود و دارای مشخصات عمده ذیل است.
۱. احداث بند ذخیره بالای دریای آمو در مرز مشترک بین افغانستان و تاجکستان تا آب مورد ضرورت آبیاری صفحات شمال کشور را تهیه نماید. این بند همچنان مقدار ۱۰۰۰ میگاوات انرژی برق تولید خواهد کرد.
۲. کانال عمومی مربوطه بطول حدود ۳۵۰ کیلومتر بوده که از قلعه ذال ولایت کندز شروع گردیده و به ولسوالی اندخوی و نواحی آن در ولایات فاریاب ختم می‌گردد.
۳. این سد بیش از ۵۰۰ هزار هکتار زمین معادل دو نیم میلیون جریب اراضی فعلی و جدید در ولایات بلخ، جوزجان و فاریاب آبیاری خواهد کرد.
۴. نصب دستگاه استیشن برق آبی به ظرفیت ۱۰۰۰ میگاوات.
این پروژه یکی از مهم‌ترین پروژه‌های آب و برق بوده که ساحه آن شامل چهار ولایت شمال افغانستان بوده و برای ده‌ها هزار نفر در منطقه کار ایجاد خواهد کرد.
۱. پروژه آبیاری کلیفت موازی ۲۰ هزار هکتار (۱۰۰ هزار جریب) زمین را آبیاری خواهد کرد.
۲. طول این پروژه ۱۳۰ کیلومتر است که از جمله ۳۰ کیلومتر پایپ لین و متباقی ۱۰۰ کیلومتر آن به قسم کانال خواهد بود. این پروژه توسط پمپ باید فعال گردد که حدود ۲۰ میگاوات انرژی برق ضرورت دارد.
طرح مقدماتی و هدایت نامه تکنیکی و اقتصادی پروژه از طرف وزارت انرژی در حال اجراات قرار دارد.
"طرح عاجل کوتاه مدت"
تهیه آب آشامیدنی از ساحه خم آب آمو دریا برای ولسوالی اندخوی و نواحی همجوار آن با استفاده از ماشین پمپ الکتریکی.
این پروژه با ظرفیت تولیدی ۲۸۰ میگاوات بالای دریای پنجشیر، آغاز و در سال ۲۰۱۳ باید به تولید آغاز نماید. مرحله اول مطالعات امکان‌سنجی این پروژه تکمیل و قرار است مرحله دوم آن آغاز گردد
این سد در ولایت نیمروز بالای دریای هلمند احداث می‌گردد که دارای چندین مرحله است. کار مرحله اول آن به هزینه ۹ میلون دالر با دولت تاجکستان به امضاء رسید. کار مرحله اول این بند در نوامبر۲۰۱۲ به تکمیل خواهد رسید. این بند علاوه براینکه چندین هزار هکتار زمین را سیراب می‌سازد۹ میگا وات برق نیز تولید می‌نماید.
این بند در ۲۲ کیلومتری شهر غزنی در زمان سلطان محمود غزنوی غرض آبیاری اعمار گردیده بود. این بند در ولسوالی جغتوی ولایت میدان وردک موقعیت دارد؛ اما بخش اعظم آب آن به سمت ولسوالی خواجه عمری و شهر غزنی جریان دارد که به شمول خواجه عمری، زمین‌های زراعتی ولسوالی انده و گیرو را آبیاری می‌کند.
این بند چندین بار طور غیر اساسی ترمیم گردیده‌است. در سال ۱۳۸۴ باالاثر سیلاب ۷۰ درصد زمین‌های زراعتی را در ولایت غزنی تخریب نمود.
کار بند سلما ولایت هرات در زمان داود خان آغار الی ۲۰۰۵ متوقف بود در سال ۲۰۰۵ دولت هند مصارف ادامه کار این پروژه را بدوش گرفته‌است. در نظر است این پروژه هفتاد هزار هکتار زمین را سیراب و به ظرفیت ۴۲میگا وات برق را تولید نماید. مصارف این سد حدود هفتاد میلون دالر خواهد بود.
این کانال بزرگ به نام «مروارید» در ولسوالی شیوهٔ ننگرهار اعمار در سال ۱۳۸۸ به بهره‌برداری سپرده شد. این کانال توسط کشور جاپان با هزینهٔ ۱۰میلیون دالر اعمار گردید. کانال مروارید از دریای کنر از منطقهٔ زیلی بابا ولایت کنر آغاز می‌شود و با از عبور از منطقهٔ شیوه و دشت گمبیری به بند درونته می‌انجامد. کانال «مروارید» که ۲۴ کیلومتر طول دارد. در جریان ۷ سال ساخته شده و هزاران جریب زمین بایر و هزاران جریب زمین زراعتی را آبیاری خواهد کرد
قرار داد پروژه آب و تولید برق بخش آباد بالای دریای فرارود را با رئیس کمپنی خدمات مشورتی هندوستان در ۲۴ آگیست سال ۱۳۸۵امضا رسید. این پروژه در ساحه ۱۰۰ کیلومتری شهر فراه و در فاصله ۳۰ کیلومتری سرک عمومی کابل- هرات موقعیت دارد. اهداف این پروژه عبارت از ذخیره آب به حجم ۵۷۰ میلیون متر مکعب در ساحه بخش آباد است. با تکمیل شدن این پروژه ۳۵۰۰۰ هکتار زمین زراعتی موجود و ۲۶۰۰۰ هکتار اراضی جدید تحت آبیاری قرار خواهد گرفت. قرار است با تکمیل این پروژه ۲۰ میگا وات برق نیز تولید گردد.
پروژهٔ بند آب و برق کامه بر قسمت آخر دریای کنر، طرح بکر و جدیدی نیست. در سال ۱۹۷۵ (1354) حین ریاست جمهوری محمد داَود خان، راپور تکنیکی و مالی بند کامه با همکاری کمپنی جاپانی «سانیو» به پایهٔ اکمال رسیده بود. طبق نقشهٔ بند آبرسانی و برق ولسوالی کامه، این سد آبگردان ظرفیت آبیاری ۹۰۰۰ هکتار یا ۴۵۰۰۰ جریب اراضی مزروع و ۳۰۰۰ هکتار یا ۱۵۰۰۰ جریب زمین بایر را دارد. به عبارتی جمعاً ۱۲۰۰۰ هکتار یا ۶۰۰۰۰ هزار جریب زمین از ذخیرهٔ آب‌بند مستفید شده می‌تواند. اعمار بند کامه ۱٬۶۸ (یک اشاریه شصت و هشت) میلیارد دالر هزینه برداشته و نیروی تولید ۴۵ میگاوات برق را دارا است. امور ساختمانی این بند باید طی دو سال به اتمام می‌رسید. قرارداد این بند با یک شرکت ایرانی اخذ گردیده بود.
قسمت که با باران مصنوعی ارتباط دارد تروپوسفر است. تروپوسفر گرم‌ترین ساحه اتمسفر است. درین ساحه مقادیری زیادی گازات کاربن دای اکساید اکسیجن نایتروجن، گازات نجیبه و سایر گازات وجود دارد. هوای تروپوسفر پس از ۴–۵ کیلومتر به بعد به صفر درجه رسیده از ان به بعد سرد شده می‌رود. بخارات آب پس از ۴کلیو متر به هم نزدیک شده در فاصله‌های ۹–۱۰ کیلومتر در موجودیت ذرات کوچک دوباره به باران تبدیل می‌شوند.
باروری یا تخم پاشی ابرها در واقع یک روند طبیعی است که در آن ابرها به بخار آب و سپس به باران تبدیل می‌شوند. روش باران مصنوعی برای اولین بار در سال ۱۹۵۰ توسط فرانسوی‌ها تجربه گردید. فعلاً در ۲۴مملکت دنیا مروج است. باران مصنوعی در کشور چین هند آسترلیا آمریکا و کشورهای شرق میانه مروج بوده توانسته‌است از ۵–۲۵ درصد مقدار بارندگی را بلند مبرد. برای ایجاد باران مصنوعی باید عوامل چون ابر، رطوبت، گرمی هوا و سایر شرایط جوی فراهم باشد. رطوبت (وزن بخار آب موجود در یک متر مکعب هوا) عامل مهمی در تشکیل ابرهاست، هر قدر هوا گرمتر باشد، قابلیت بیشتری برای داشتن بخار آب و تشکیل ابر دارا است. غرض اینکه چگونه ابر ساخته شود وباران ببارد لازم است هزارات ذرات آب هوا باهم یکجا شده پس از وزنبین شدن به زمین بریزد. برای تشکیل ابر وجود ذرات میکروسکوپی گرد و خاک، دوده، بلورهای نمک ویخ لازمی است.
دو اصول برای بارش از ابرها به نام روند باران گرم و روند باران سرد وجود دارد:
۱باران گرم: در مناطق حاره، باران از ابرهایی می‌بارد که هرگز دمای آن‌ها زیر صفر نیست آن را باران گرم می‌نامند. در این ابرها قطرات درشت آب که ابر را تشکیل می‌دهند در برخورد با قطرات کوچک، آن‌ها را جذب و به این ترتیب شروع به بارش می‌کنند.
۲باران سرد: زمانی که دمای ابر یا قسمتی از آن پایین‌تر از صفر باشد، بلورهای یخ با جذب رطوبت اطراف خود سریعاً شروع به رشد می‌کنند تا اینکه وزن زیاد باعث فرود آن‌ها می‌شود. این بلورها هنگام فرود اگر از مکان‌های گرم بگذرند به باران تبدیل می‌شود و در صورت سرد بودن به‌شکل برف فرود می‌آیند. در مناطق قطب شمال و جنوب که مقدار کاربن دای اکساید و ذرات گرد و دود نیست ویا خیلی کم است ولی همیشه برف می‌بارد دلیل ان یخ شدن ذرات کوچک بخار در هوا پس از یکجا شدن چندین هزار ذرات وزن زیاد شده به‌شکل برف پائین شده به زمین می‌ریزد در بعضی مناطق که هوای پائین یعنی ۲–۳کیلومتر گرم است برف آب شده به باران تبدیل می‌شود
انسان از طریق باروری ابرها می‌تواند از لحاظ تعداد و نوع هسته‌های تشکیل باران به طبیعت کمک کند. باروری به وسیلهٔ مواد جذب‌کننده رطوبت مانند بلور نمک و یوریا که می‌تواند برای سرعت دادن به روند بارش گرم بکار رود. باروری به وسیلهٔ یود نقره(AGI) و یخ خشک (کاربن دای اکساید یخ شده) پروپان مایع و نمک در افزایش باران در روند بارش سرد به ابرهایی که کمبود هسته دارند کمک می‌کند. تمامی ابرها نمی‌تواند باران را بیاورد به‌خصوص ابرهای که خیلی‌ها بلنداند.
در بعضی از کشورهای که آب شیرین کم دارند. کشت بسیاری از نباتات خود را در شیشه خانه‌ها ویا در
مزارع کشت می‌کنند که توسط پایپ‌ها و نل‌های آهنی صرف ریشه نبات را آب می‌دهند. بنامDripirrigation
یا آبیاری قطره یاد می‌شود.
خوبترین وبهترین طریقه که می‌تواند تا حدودی زیادی جلو خشکی را بگیرد غرس درختان است. درختان درموقع گرمی دهن ستوماتا حجرات خود را بند نموده آب خود را به بیرون تبخیر نمی‌نمایند. ریشه درختان منبع حفظ آب است.
اکثر نباتات در زمان جوانه زدن و تولید تخم ویا گل به آب زیاد نیاز دارند. یک نبات در یک مرحله حد اقل به پنج بار آب فراوان ضرورت دارد. بدین لحاظ زیادترین آب شیرین برای کشت نباتات به مصرف می‌رسد. به اساس تجارب چندین ساله تا حد ممکن نباید از آب‌های زیر زمینی برای کشت مزارع بزرگ استفاده نمود. زیرا تسلسل طبیعی آب از بین می‌رود. برای غرس نباتات بلند قد می‌توان از آب‌های زیر زمینی استفاده نمود زیرا نباتات بلند قد خود ذخیره‌کننده آب در خاک در خود و در محیط ماحول است.
اولورو (/ˌu:lu:ru:/) که به نام صخرهٔ آیرز نیز شناخته می‌شود، سازند صخره‌ای ماسه‌سنگی بزرگی در بخش جنوبی قلمرو شمالی در استرالیای مرکزی است. این صخره در ۳۳۵ کیلومتری جنوب غربی آلیس اسپرینگز قرار گرفته و از مسیر جاده با آن ۴۵۰ کیلومتر فاصله دارد. اولورو همراه با کاتا جوتا دو منظرهٔ مهم در پارک ملی اولورو-کاتاجوتا هستند. اولورو ۳۴۸ متر ارتفاع دارد و به خاطر رنگ سرخ آن شهرت جهانی یافته‌است.
آنانگوها یا بومیان این منطقه، اولورو را مرتبط با روزگار رؤیا دانسته و مقدس می‌شمارند. منطقهٔ اطراف این سازند سرشار از چشمه‌ها، گودال‌های آب، غارهای سنگی و نقاشی‌های مربوط به دوران کهن است.
اولورو در سال ۱۹۸۷ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت گردید.
مردمان محلی پیجانجارا این صخره را اولورو می‌نامند که در زبانشان هیچ معنای خاصی ندارد. در ۱۹ ژوئیهٔ ۱۸۷۳، نقشه‌برداری به‌نام ویلیام گاس این صخره را دید و آن را به افتخار سر هنری آیرز، از دولتمردان وقت استرالیای جنوبی، صخرهٔ آیرز نامید. از آن زمان هر دو نام مورد استفاده‌اند.
در سال ۱۹۹۳ قانون نام‌گذاری دوگانه به‌تصویب رسید که اجازهٔ استفاده از هر دو نام بومی و انگلیسی را در نام‌های رسمی می‌داد. در پی این قانون نام صخره در ۱۵ دسامبر ۱۹۹۳ به «صخرهٔ آیرز / اولورو» تغییر یافت و نخستین مورد در قلمرو شمالی با نامی دوگانه شد. پس از آن ترتیب قرارگیری نام‌ها به‌طور رسمی در ۶ نوامبر ۲۰۰۲ بنا بر درخواست اتحادیهٔ منطقه‌ای گردشگری در آلیس اسپرینگز به «اولورو / صخرهٔ آیرز» تغییر یافت.
اولورو یکی از مشخص‌ترین چشم‌اندازهای طبیعی استرالیا است. ارتفاع این سازند ماسه‌سنگی ۳۴۸ متر است که ۸۶۳ متر نیز از سطح دریا ارتفاع دارد. بیشتر تودهٔ اولورو در زیر زمین قرار گرفته‌است و محیط کل آن برابر با ۹٬۴ کیلومتر می‌باشد.
بارزترین ویژگی اولورو تغییر رنگ آن در زمان‌های مختلفی از روز و سال است که در این میان تغییر رنگ صخره به قرمز درخشان در طلوع و غروب خورشید قابل توجه‌تر می‌باشد.
در دهه ۱۹۸۰، دولت استرالیا مالکیت این صخره و اراضی آن را رسماً به بومیان ساکن این منطقه تفویض کرد.
با وجود اینکه این کوه در منطقه‌ای دورافتاده واقع شده، هرساله بیش از سیصد هزار گردشگر از آن دیدن می‌کنند. اکثر بازدیدکنندگان شهروندان استرالیا هستند اما درصد قابل توجهی از آنان را هم بازدیدکنندگان ژاپنی تشکیل می‌دهند.
این کوه تنها حدود ۲۰ درصد از اوقات برای صعود باز است و در سایر موارد، به خاطر شرایط خطرناک جوی یا ملاحظات فرهنگی به گردشگران اجازه صعود از آن داده نمی‌شده‌است.
صعود از این کوه بدون خطر نیست و از زمان آغاز ثبت حوادث کوهنوردی در این صخره در دهه ۱۹۵۰ تا کنون، ۳۶ نفر در اثر حوادث ناشی از صعود از آن جان خود را از دست داده و شماری نیز زخمی شده‌اند.
در دهه اخیر شماری از بومیان برای توقف صعود گردشگران از آن به تلاش جدی دست زده‌اند. منع صعود گردشگران از روز ۲۶ اکتبر سال ۲۰۱۹، یعنی درست سی و چهار سال پس از انتقال مالکیت آن به بومیان به اجرا گذاشته خواهد شد.
استیون سی. لوینسون (یا استفان سی لوینسن) یکی از مدیران مؤسسه روان‌شناسی زبان ماکس پلانک در نیمیخن است. او مدرک کارشناسی را در رشته باستان‌شناسی و مردم‌شناسی اجتماعی از دانشگاه کمبریج و مدرک دکتری را در رشته انسان‌شناسی زبانی از دانشگاه کالیفرنیا در برکلی گرفت. او در دانشگاه کمبریج، دانشگاه استنفورد و دانشگاه ملی استرالیا تدریس کرده‌است و اکنون استاد زبان‌شناسی تطبیقی دانشگاه رادبود است.
رندی رندال رودی کواید (زاده ۱ اکتبر ۱۹۵۰) بازیگر، آمریکایی است.
کری الویس (زاده ۲۶ اکتبر ۱۹۶۲) بازیگر انگلیسی است. از فیلم‌های معروف او می‌توان به فیلم روزهای تندر اشاره کرد. او همچنین در فیلم‌هایی مانند "پاپ ژان پل دوم"، "ملکه اسپانیا"، سرود کریسمس، به من برس، میوی گربه، قانون جورجیا، له‌شدگی، گهواره خواهد جنبید، رفتار بد و طلسم الا، تعقیب و فصل ۳ سریال چیزهای عجیب بازی کرده‌است.
سد مجارشین، سدی است مخزنی باارتفاع ۲۴ متر، ۶ متر پی و ۱۸ متر ارتفاع تاج و با سنگ و ملات ساخته می‌شود. حجم تنظیمی این سد در حدود ۱۵۰ هزار متر مکعب و حوزه سد با مساحت تقریبی ۵ کیلومتر مربع بوده و دبی سیلاب آن ۵ متر مکعب در ثانیه می‌باشد. این سد برای تأمین آب کشاورزی ۵۰ هکتار از اراضی پایین دست آن ساخته می‌شود. این سد برای کنترل سیلابهای "آغ دره" در حال ساخت می‌باشد.
مجارشین یکی از روستاهای آذربایجان شرقی و از توابع شهرستان اسکو است که در ۳۰کیلومتری شهر اسکو قرار دارد.
باشگاه الرائد یک باشگاه فوتبال از عربستان سعودی است که در شهر بریده قرار دارد. این باشگاه هم‌اکنون در لیگ حرفه‌ای فوتبال عربستان بازی می‌کند.
این باشگاه در سال ۱۹۵۴ میلادی بنیان‌گذاری شده است.
این باشگاه سابقهٔ دو قهرمانی و چهار نایب قهرمانی در لیگ دسته یک و یک قهرمانی در لیگ دسته دوم عربستان را دارد.
میر علام تفرشی ، معروف به «میرعلام» از علما و فقهای به نام شیعه و امامزاده از تبار سادات حسینی می‌باشد که در قرن دهم هجری در تفرش به دنیا آمد. تاریخ دقیق ولادت او معلوم نیست.
وی از شاگردان مقدس اردبیلی بود.
تفرشی فراگیری علوم دینی را از دوران کودکی آغاز کرد. پس از گذراندن دروس مقدماتی، به نزد مقدس اردبیلی رفت و علوم نقلی و فقه را از او فرا گرفت.
و به درجه اجتهاد رسید پس از مدتی، به تحصیل علوم شرعی مشغول گردید. وی در زهد و تقوا به درجه‌ای رسید که تمام علمای اعلام و فقهای عظام به قدر و منزلت علمی و مذهبی میر علام واقف می‌باشند .
او مورد وثوق کامل مقدس اردبیلی بوده به حدی که به شاگردان خود گوشزد می‌کنند که پس از من برای حل مشکلات علمی خود در شرعیات به میرعلام تفرشی و در عقلیات به میر فیض الله عبدالقاهر حسینی تفرشی رجوع کنید
میرعلام از سلسله سادات تفرش می‌باشد.جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار . ج ۱، چ ۳، نشر معروف، قم: ۱۳۸۵
میر علام تفرشی در تفرش درگذشت و در قبرستان قدیمی بنام سماق بنه در فم به خاک سپرده شد.بقعه‌ای بجای مانده‌است که مدفن عالم برجسته وجلیل القدر (میرعلام تفرشی) می‌باشد که قدمت آن به قرن یازدهم هجری واواخر دوران صفویه می‌رسد که البته سنگ قبر آن بواسطه ارزش تاریخی بسرقت رفته‌است و زمان تولد و وفات آن مشخص نیست
این بنا طی شماره 29954 در مهر ماه سال 89در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است .سازمان میراث فرهنگی شماره 29954 در مهر ماه سال 89 . بنای این بقعه 6 ضلعی و تنها بقعه شش ضلعی و از هندسه معماری دوره صفویه برخورداربوده و از عناصر ساده نظیر آجر و ملات بنایی و چوب در کالبد معماری آن به کار رفته‌است .ضمن استفاده از مصالح ساده از طراحی بسیار قوی برخوردار است.به کار گیری سبک و شیوهٔ معماری صفوی و رسیدن از فرم 6 و 12ضلعی در پایه هاو نمای خارجی به فرم همگون و متقارن در نیم کره پوشش سقف و استقرار یک گنبد کوتاه و متناسب با قامت این بناو اجرای یک سقف یکپارچه بر روی سازه آن که از آجر و ملات و چوبهای کششی بهره گیری شده نشان یک قدرت و یک شاهکار معماری است.
باشگاه الفیصلی سعودی یک باشگاه فوتبال از عربستان سعودی است که در شهر حرمه قرار دارد. این باشگاه هم‌اکنون در لیگ دسته اول فوتبال عربستان سعودی بازی می‌کند.
این باشگاه در سال ۱۹۵۴ میلادی بنیان‌گذاری شده‌ است.
باشگاه الفیصلی یک قهرمانی و یک نایب قهرمانی در لیگ دسته یک و یک قهرمانی در لیگ دسته دوم عربستان را در کارنامهٔ خود دارد.
این تیم در سال ۲۰۲۲ در لیگ قهرمانان آسیا عملکرد خوبی داشت و توانست به مرحله حذفی برسد.
باشگاه هجر یک باشگاه فوتبال از عربستان سعودی است که در شهر احساء قرار دارد. این باشگاه هم‌اکنون در لیگ دسته اول فوتبال عربستان سعودی بازی می‌کند.
این باشگاه سابقهٔ چهار بار مقام قهرمانی در لیگ دسته ۱ و یک مقام قهرمانی در لیگ دسته ۲ عربستان را در کارنامهٔ خود دارد.
این باشگاه در سال ۱۹۵۰ میلادی تأسیس شده است.
سارتجی "ساراً بارتمن (قبل از ۱۷۹۰–۲۹ دسامبر ۱۸۱۵) معروفترین زن از حداقل دو زن خوی‌خویی است که به عنوان جاذبه‌های نمایش‌ها عجیب‌الخلقه در قرن نوزده در اروپا تحت عنوان «الهه عشق هوتنتوت» به نمایش گذاشته شدند. هوتنتوت که در آن زمان نامی رایج برای مردمان خوی‌خوی بود، در حال حاضر عنوانی نامناسب و زننده تلقی می‌شود.
سارا بارتمن در یک خانواده خویسانی در مجاورت رودخانه گامتوز آنچه اکنون دماغه شرقی آفریقای جنوبی است به دنیا آمد. او در یک هجوم یگان نیروهای بوئر یتیم می‌شود. سارتجی که در زبان اصلی سار-کی تلفظ می‌شد شکل اختصاری نامش است. در زبان‌های آفریقایی استفاده از شکل اختصاری معمولاً نشان‌دهندهٔ آشنایی و صمیمیت است تا یک مخفف سازی ادبی. نام تولدی او نامشخص است.
بارتمن برده یک کشاورز هلندی نزدیک شهر کیپ‌تاون بود. زمانی که هندریک سزار برادر صاحبش به او پیشنهاد می‌کند که به انگلستان سفر کند برای نمایش و به او قول می‌دهد که ثروتمند شود. لرد کالدان فرماندار شهر اجازه سفر را می‌دهد اما بعدها زمانی که به خوبی از قصد او (هندریک سزار) آگاه می‌شود افسوس می‌خورد. او در سال ۱۸۱۰ به مقصد لندن حرکت می‌کند.
بارتمن در سرتاسر بریتانیا به نمایش گذاشته می‌شد و مردم را با آنچه به عنوان ویژگی بدنی بسیار عجیب او تصور می‌شد سرگرم می‌کرد. او کپل‌های بزرگ و همچنین، مانند برخی از زنان خوی‌خویی لبینهٔ کوچک و درازی داشت. به گفتهٔ تاریخ‌دان علم، استیون جی گولد لبینه کوچک یا لب‌های داخلی آلت زنانگی در زنان خوی‌خویی عمدتاً دراز است و حتی ممکن است زمانی که می‌ایستند سه تا چهار اینچ از فرج آنها آویزان باشد. بارتمن تا زمانی که زنده بود هرگز اجازه نمایش این ویژگی را نداد و یک شرح از ظاهر او در لندن در ۱۸۱۰ آشکار می‌سازد که او جامه می‌پوشید اگر چه جامه‌اش تنگ بود.
نمایش او سال‌های اندکی پس از گذراندن قانون تجارت برده یک رسوایی خلق کرد.
مجموعه دست‌نوشته‌های صنعا اشاره به نسخه‌های زیادی از قرآن‌های متعلق به چهار سدهٔ نخست اسلام است که در «مسجد جامع صنعاء» کشف شده‌اند. در واقع آنچه کشف شد قرآن‌های کامل نبوده بلکه دوازده‌هزار برگه از جنس پوست بوده که متعلق به حدود هزار قرآن هستند به‌علاوه مقدار زیادی ورق‌های کاغذی. اما هیچ‌یک از قرآن‌های پوستی کامل نیستند و از برخی فقط یک یا چند ورقه باقی‌مانده‌است. قرآن‌های یافته‌شده عمدتاً از چهار سدهٔ نخست اسلام هستند. از آن‌ها بیست‌ودو قرآن به خط حجازی نوشته شده‌اند که بیشتر آن‌ها از سدهٔ نخست اسلام هستند. قرآن‌های متعدد دیگری به خط کوفی اند. یکی از نسخه‌های قرآن (DAM 01-27.1) دارای دو لایه نوشته‌است: متن روئین با قرآن امروزی یکی است در حالی که متن زیرین حاوی گونه‌های متفاوتی از متن استاندارد قرآن است.
این دست‌نوشته‌ها در ۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۲ میلادی، رقمی شدند و در دسترس همگان قرارگرفتند.
آزمایش‌های رادیوکربن نشان‌می‌دهند که دست‌نوشتهٔ DAM 01-27.1، در نتیجه متن زیرین، با دقت ۶۵ درصد بین سال‌های ۶۱۴ تا ۶۵۶ میلادی و با دقت ۹۵ درصد بین ۵۷۸ و ۶۶۹ میلادی (۴۹ هجری) نوشته‌شده‌است. فرانسوآ دِرُش، استاد «تاریخِ قرآن» و متخصص دست‌نوشته‌های قرآنی در فرانسه می‌گوید که آزمون کربنِ چهارده گرایش به قدیمی نشان دادن تاریخ‌ها دارد و بر اساس این آزمایش در حال حاضر بعضی نسخ قرآنی تاریخی کهن‌تر از تولدِ محمد دارند. گیوم دی بر اساس تحقیق‌هایی که بر روی متن انجام داده، بر این نظر است که متنِ زیرینِ این دست‌نوشته به احتمال بسیار محتمل در ثلثِ آخرِ سدهٔ هفتم میلادی در دوران مروانیان نوشته شده‌است. برای سِلَر، پژوهشگر متون قرآنی، متن زیرین از لحاظ نگارش متعلق به مصحف‌های اواخر سدهٔ هفتم میلادی است، و متن رویین متعلق به سدهٔ هشتم میلادی.
در سال ۱۹۷۲، گروهی از کارگران در ضمن بازسازی دیوار یک اتاق زیر شیروانی در «مسجد جامع صنعا» در یمن با انبوهی از دست‌نوشته‌های قدیمی مواجه شدند. آن‌ها متوجه نشدند که چه چیزی را پیدا کرده‌بودند و همه دست‌نوشته‌ها را در کیسه‌های سیب‌زمینی قرار داده و در پله یکی از مناره‌های مسجد گذاشتند. قاضی اسماعیل الاکوا، که در آن زمان رئیس امور عتیقهٔ یمن بود، متوجه اهمیت دست‌نوشته‌ها شد. الاکوا خواستار کمک بین‌المللی برای آزمایش و حفاظت از دست‌نوشته‌ها شد و در سال ۱۹۷۹ موفق شد نظر یک محقق بازدیدکنندهٔ آلمانی را جلب کند و این محقق توانست دولت آلمان غربی را متقاعد کند که برای مرمت این دست‌نوشته‌ها پروژه‌ای را آغاز کند.
تکه دست‌نوشته‌ها حاوی مطالب قرآنی و غیرقرآنی هستند. مهم‌تر از همه دست‌نوشته‌ای است (DAM 01-27.1) که دارای دو لایه نوشته‌است که هر دو قرآنی‌اند: نوشتهٔ بالایی تقریباً با قرآن امروزی یکی است (به جز تفاوت در اعراب) ولی نوشتهٔ زیرین تفاوت‌های قابل‌ملاحظه‌ای با قرآن فعلی دارد. به عنوان مثال در سورهٔ بقره آیهٔ ۸۷ متن زیرین به‌صورت «و قفیا علی آثاره» در حالی که متن استاندارد به صورت «وَقَفَّیْنَا مِن بَعْدِهِ» است. این‌گونه تفاوت‌ها مشابه تفاوت‌هایی هستند که در تاریخ مابین مصحف ابن مسعود و مصحف ابی بن کعب و قرآن امروزی نقل شده‌اند. مع‌ذلک، تفاوت‌ها در دست‌نوشته‌های صنعا بیشتر هستند و دست‌نوشته شامل «با تقریب سرانگشتی شاید نسبت به مصحف ابن مسعود بیست‌وپنج برابر بیشتر تفاوت‌اند.
متن زیرین دست‌نوشتهٔ پاک‌شده و متن روئین بر روی آن نوشته شده‌است ولی به دلیل باقی‌ماندن فلزات جوهر استفاده‌شده، متن دوباره به رنگ قهوه‌ای روشن دیده می‌شود. از نظر بهنامِ صادقی، چند دلیل برای پاک‌کردن متن زیرین ممکن است وجود داشته‌باشد: ممکن است برخی از صفحات نسخهٔ قدیمی از بین رفته و نیاز به نوشتن دوبارهٔ متن بود و برای این منظور از پوست‌های در دسترس استفاده شده‌است. همچنین در زمان یکی‌کردن متون قرآنی توسط عثمان، ممکن است متن زیرین منقضی گشته، در نتیجه پاک و با متن مصحف عثمان جایگزین شده‌است. نظریهٔ دوم با آزمون کربن ۱۴ سازگارتر است که احتمال نوشته‌شدن متن پیش از یکی‌کردن مصحف‌های قرآنی توسط عثمان بالاست: کاغذهای پوستی (و بنابراین متن زیرین) به احتمال ۷۵٪ قدیمی‌تر از ۶۵۰ بعد از میلاد و ۹۵٪ قدیمی‌تر از ۶۶۹ پس از میلاد هستند. در برابر این نظریهٔ دوم، گیوم دی به گرایش آزمون کُربن به قدیمی نشان دادن پوسته‌ها در نمونه‌های دیگر، تعیین نشدنِ معیارهای مشخص در موردِ آزمایش کربن بر روی متون قرآنی، و موارد دیگر اشاره می‌کند و با تحقیق‌های انجام‌شده می‌گوید که به احتمال بسیار محتمل نسخهٔ زیرین در ثلثِ آخرِ سدهٔ هفتم میلادی در دوران مروانیان نوشته شده‌است. گیوم دی مانند بسیاری از پژهشگران اخیر، بر اهمیت عبد الملک بن مروان در شکل‌گیری قرآن اشاره می‌کند.
محمدعلی امیر معزی می‌گوید که جدای از تغییرات املایی و فرهنگ‌نویسی، در ۲۲ درصد از ۹۶۲ قطعهٔ مطالعه‌شده، ترتیبِ سوره‌های کاملاً متفاوتی با نسخهٔ رسمی وجود دارد؛ همچنین بُرِش آیات متفاوتی نیز وجود دارد. از نظر او، ترتیب سوره‌های موجود، این دست‌نوشته را بیشتر به مصحف ابن مسعود و مصحف ابی بن کعب نزدیک می‌کند؛ دو مصحفی که نزدِ خاندانِ علی (شیعیان نخستین) محبوب بودند.
یکی از نسخه‌های خطی دارای دو لایه متن می‌باشد. هردو به خط حجازی نوشته‌شده‌اند متن اولیه پاک شده تا بتوان کاغذ پوستی را دوباره مصرف کرد. از این قرآن حدود ۸۰ برگ شناخته‌شده‌اند: ۳۶ برگ در دارالمخطوطات یمن، ۴ برگ در کلکسیون‌های شخصی (پس از حراج‌شدن در خارج از یمن) و ۴۰ برگ در کتابخانهٔ شرقی مسجد جامع صنعا. بسیاری از برگ‌ها در دارالمخطوطات از نظر فیزیکی ناقص‌اند (شاید به دلیل آسیب) در حالی که برگ‌هایی که در کلکسیون‌های شخصی و کتابخانه شرقی اند همه کامل‌اند. این ۸۰ برگ تقریباً نصف قرآن را در برمی‌گیرند. متن زیرین برگ‌های موجود در کتابخانهٔ شرقی هنوز مطالعه نشده‌اند ولی برگ‌های موجود در دارالمخطوطات و آنهایی که حراج شدند مورد بررسی قرار گرفته‌اند. محقق آلمانی، الیزابت پوئین (از دانشگاه سارلند)، که شوهرش مدیر محلی پروژهٔ مرمت بود، متن زیرین شش برگ و یک سمت برگی دیگر را رونویسی کرده و در چهار مقالهٔ پیاپی منتشر نمود. در سال ۲۰۱۲، بهنام صادقی، استاد مطالعات اسلامی در دانشگاه استنفورد، بررسی مفصلی از چهار برگِ حراج‌شده را منتشر کرده و انواع آن‌ها را با روش‌های بررسی متون تاریخی تحلیل کرد. در سال ۲۰۱۲، بهنام صادقی و محسن گودرزی مقالهٔ مفصلی شامل متن زیرینِ کامل تمام برگ‌ها در دارالمخطوطات و آنهایی که حراج شده‌اند به همراه تحلیل آن‌ها منتشر نمودند.
به عنوان نمونه جدول زیر حاوی آیه ۴۴ و ابتدای آیهٔ ۴۵ از سورهٔ مائده بر اساس متن زیرین نسخهٔ خطی صنعاء (منتشرشده در مقالهٔ صادقی و گودرزی) و متن قرائت مشهورِ حفص از عاصم است.
نوکیا سی۷ یک گوشی هوشمند دارای سیستم عامل سیمبین ۳ (قابلیت ارتقا به سیمبین آنا و بلله) از سری سی نوکیا است. از ویژگی‌های سی ۷ می‌توان به صفحه نمایش لمسی خازنی ۳٫۵ اینچی و ۳۶۰×۶۴۰ پیکسلی آن اشاره کرد. این گوشی در سال ۲۰۱۰ و در نمایشگاه Q4 عرضه شد و یکی از اولین گوشی هایی تلفن همراه بود که قابلیت NFC (حوزه ارتباط نزدیک) بهره می برد.
مارتین هاسپِلمات () (زادهٔ ۲ فوریهٔ ۱۹۶۳، هویا، آلمان) زبان‌شناس آلمانی و عضو هیئت علمی مؤسسهٔ ماکس پلانک در دانش تاریخ بشر در لایپزیگ (از سال ۲۰۱۵) است. هاسپلمات از ۱۹۹۸ تا ۲۰۱۵ در مؤسسهٔ ماکس پلانک در رشتهٔ مردم‌شناسی تکاملی اشتغال داشته‌است. رشتهٔ تخصصیِ او رده‌شناسی زبان است.
او همچنین استاد افتخاریِ زبان‌شناسی دانشگاه لایپزیگ است.
هاسپلمات از ویراستاران "اطلس جهانیِ ساختارهای زبانی""World Atlas of Language Structures (WALS)" و پایگاه دادگانِ برخطِ گلاتولوگthe Glottolog online database است، و دربارهٔ ناحیهٔ همگراییِ زبانی (اشپراخ‌بوند)Standard Average European (SAE) کار کرده‌است. افزون بر رده‌شناسی زبان، گرایش پژوهشیِ او مشتمل است بر نظریهٔ نحوی و ساخت‌واژی، تغییرات زبانی، و برخوردِ زبان‌ها. هاسپلمات عضو فرهنگستان اروپاAcademia Europaea است.
بر اساس نتایجی که گوگل اسکالر به‌دست می‌دهد، نام آثارِ هاسپلمات بیش از ۱۸٬۰۰۰ بار ذکر شده و شاخص اِچِ او ۶۳ است.Martin Haspelmath, Google Scholar
نظام‌الدین فقیه (۱۳۳۲، استهبان -) مهندس مکانیک ایرانی و استاد دانشگاه شیراز است. او در سال ۱۳۸۰ به عنوان استاد نمونه کشوری انتخاب شد.در سال ٢٠٢٠ ميلادى دواثربا عناوين "دینامیسم تغییر وتحولات نهادی در جوامع در حال توسعه" و "دینامیسم تغییر و تحول در نهادهای حقوقی-اقتصادی، کارآفرینی و مدیریتی" به قلم اين استاد دانشگاه هاى شيراز و تهران و استاد كرسى يونسكو منتشر گرديد.
اين مجلدات توسط انتشارات اسپرینگر از جمله انتشارات شهير جهانى منتشر شده است.
انتشاراتى كه با سه هزار کتابخانه بزرگ در سراسر جهان قرارداد دارد که تمام مجلات علمی و کتاب هایی که منتشر می کند را برای آنها می فرستد، بنابراين این کتاب ها در حداقل در سه هزار کتابخانه بزرگ جهان نگهداری می شوند و همچنین در تمام نمایشگاه های کتاب از جمله نمایشگاه بین المللی کتاب تهران و نیز غالب کتاب فروشی های سراسر دنیا و نیز در آمازون ارائه می گردد.
الگوریتم جستجوی رشتهٔ رابین-کارپ یکی از الگوریتم‌های تطابق رشته است که در سال 1987 توسط مایکل او. رابین و ریچارد ام. کارپ ارائه شد. از این الگوریتم برای پیدا کردن مجموعه‌ای از رشته‌ها (الگوهاpatterns) در یک متن با به‌کارگیری درهم‌سازی استفاده می‌شود. این کار در دو مرحله پیش‌پردازش preprocessing و تطابق matching انجام می‌گیرد که اگر یک متن به طول n و رشته‌ای به طول m داشته باشیم که formula_1، مرحلۀ اول در زمان formula_2 و مرحلۀ دوم در بدترین حال در زمان formula_3 انجام می‌شود. هر چند زمان میانگین اجرای مرحله دوم بر اساس فرضیات خاصی می‌تواند به formula_4 بهبود یابد.
در صورتی که متنی به طول n به صورت [T[1..n و رشته‌ای به طول m به صورت [P[1..m داشته باشیم که formula_1، آسان‌ترین و ناکارآمدترین راه برای جستجو، الگوریتم جستجوی رشتهٔ ساده‌لوحانه است که همه حالت‌های ممکن را به این صورت بررسی می‌کند:
در هر مرحله رشته [P[1..m با زیررشته‌ای از متن T مقایسه می‌گردد. زیررشته موردنظر در مرحله اول m حرف اول از متن ([T[1..m)، در مرحله دوم m حرف دوم از متن ([T[2..m+1) و به همین ترتیب در مرحله s ام m حرف s ام formula_6 از متن ([T[s+1..s+m) می‌باشد. در این مقایسه‌ها، هر بار که دو رشتۀ مقایسه‌شده یکسان باشند، نشانگر یک‌بار رخ‌دادن رشته P در متن T است.
هر مقایسه در زمان formula_2 انجام می‌شود. از آنجا که 1+n-m مقایسه داریم این الگوریتم از مرتبه زمانی formula_3 خواهد بود.
الگوریتم رابین-کارپ سعی دارد با به‌کارگیری تابع درهم‌سازی، سرعت مقایسۀ رشتۀ الگو و زیررشته‌های متن را افزایش داده و از این طریق زمان اجرا را بهبود ببخشد.
یک تابع درهم‌سازی، تابعی است که مجموعۀ بزرگی از داده‌ها را به مجموعۀ کوچکتری از داده‌ها نگاشت می‌کند. در اینجا تابع درهم‌سازی هر رشته را به یک مقدار عددی که به آن مقدار درهم‌سازی می‌گویند، تبدیل می‌کند. برای مثال اگر تابع را برابر طول رشته تعریف کنیم hash("hello") = 5 و hash("cat") = 3 خواهد بود.
الگوریتم رابین-کارپ با بهره‌گیری از این حقیقت که اگر دو رشته یکسان باشند، مقدار درهم‌سازی آن‌ها نیز با هم برابر خواهد بود، سعی دارد به جای مقایسه حرف یه حرف دو رشته، مقادیر درهم‌سازی آنان را مقایسه کند. برای این کار کافی است مقدار درهم‌سازی رشته الگو را حساب نماید و سپس در متن به دنبال زیررشته‌ای با مقدار درهم‌سازی برابر با آن بگردد.
نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که رشته‌های مختلف می‌توانند مقادیر درهم‌سازی یکسان داشته باشند. به این رویداد تصادم collision گفته می‌شود. مثلاً در مثال بالا مقدار درهم‌سازی هر رشتۀ پنج حرفی برابر 5 خواهد بود. پس با اینکه یکسان بودن دو رشته به معنای یکسان بودن مقدار درهم‌سازی آنان است اما عکس این موضوع لزوماً برقرار نیست.
در نتیجه در صورت برابر نبودن مقدار درهم‌سازی رشتۀ الگو و زیررشته قطعاً می‌توان نتیجه گرفت که خود رشته‌ها نیز با هم برابر نیستند ولی در صورت برابر بودن این دو مقدار لزوماً نمی‌توان برابری رشته‌ها را نتیجه گرفت (برابری مقدار درهم‌سازی شرط لازم است ولی کافی نیست و ممکن است دو رشته با مقدار درهم‌سازی برابر یافت کرده باشیم در حالی که اصل رشته‌ها برابر نیستند). پس در این حالت یکسان بودن زیررشته با رشتۀ الگو را باید با مقایسه حرف به حرف تحقیق کنیم. حال درصورتی که واقعاً تصادم رخ داده باشد (به رشته‌های متفاوت با مقدار درهم‌سازی یکسان برخورد کرده باشیم) این کار زمان اجرا را بیهوده افزایش داده است. خوشبختانه اگر تابع درهم‌سازی را خوب تعریف کنیم می‌توانیم امیدوار باشیم این رویداد زیاد رخ ندهد و زمان اجرای میانگین، مطلوب باشد.
تابع درهم‌سازی استفاده شده در رابین-کارپ به این صورت تعریف می‌شود:
که در آن formula_9 و formula_10 دو مقدار ثابت هستند. اگر formula_11 مجموعۀ الفبا باشد، formula_9 به طور معمول اینگونه تعریف می‌شود:
formula_13 و formula_10 نیز عموماً یک عدد اول بزرگ در نظر گرفته می‌شود به طوری که formula_15 در یک کلمه از کامپیوترcomputer word جا بگیرد.
برای مثال اگر فرض کنیم formula_16، متن موردنظر ما formula_17 و برای راحتی کار formula_18 باشد، خواهیم داشت: formula_19 و مقدار درهم‌سازی زیررشته "31415" به طول 5 از متن برابر است با:
( 3×104 + 1×103 + 4×102 + 1×101 + 5×100 ) mod 1 = 31415 mod 1 = 31415
مقدار تابع درهم‌سازی تعریف شده را برای هر رشته به طول m می‌توان با استفاده از روش هورنر در زمان formula_2 به این صورت محاسبه کرد:
حال اگر بخواهیم برای هر زیررشته یک‌بار مقدار این تابع را حساب کنیم از آنجا که n-m+1 زیررشته داریم، این کار formula_3 طول می‌کشد که همان زمان اجرای الگوریتم ساده‌لوحانه می‌باشد و در حقیقت زمان اجرا بهبود نیافته است. برای حل این مشکل از درهم‌سازی چرخشیrolling hash استفاده می‌کنیم. درهم‌سازی چرخشی به ما امکان می‌دهد تا مقدار درهم‌سازی زیررشتۀ هر مرحله را از روی مقدار درهم‌سازی زیررشتۀ مرحله قبلی در زمان ثابت به دست بیاوریم. این روند در حال کلی به صورت زیر است:
در الگوریتم رابین-کارپ اگر مقدار درهم‌سازی زیررشته در مرحله s ام را formula_22 بنامیم، رابطۀ درهم‌سازی چرخشی به این صورت خواهد بود:
در مثال گفته شده در بالا اگر بخواهیم مقدار درهم‌سازی زیررشته مرحله بعد یعنی "14156" را از روی مقدار درهم‌سازی زیررشته قبل یعنی "31415" حساب کنیم روند کار به این صورت خواهد بود:
t = ( 10×(31415 - 104 × 3) + 6 ) mod 1 = 14156
در نهایت می‌توان گفت در الگوریتم رابین-کارپ کافی است تنها مقدار درهم‌سازی رشتۀ الگو [P[1..m و مقدار درهم‌سازی زیررشته [T[1..m از متن را در بخش پیش پردازش با زمان formula_2 محاسبه کرد و سپس محاسبه مقادیر درهم‌سازی زیررشته‌های مراحل بعد در هر مرحله با زمان formula_24 قابل انجام است.
شبه‌کد الگوریتم رابین-کارپ را می‌توان به این صورت نشان داد:
procedure Rabin-Karp-Matcher (T,P,d,q)
1 n = length(T);
2 m = length(P);
3 h = d^(m-1) mod q;
4 p = 0;
5 t = 0;
7 for i = 1 to m do // Preprocessing
8 p = (d*p + P[i]) mod q;
9 t = (d*t + T[i]) mod q;
11 for s = 0 to n-m do // Matching
12 if p = t then
13 if P[1...m] = T[s+1...s+m] then
14 print «Pattern occurs with shift» s;
15 if s <n-m then
16 t = ( d * (t - T[s+1]*h ) + T[s+m+1] ) mod q;
خطوط 8 و 9 در زمان ثابت اجرا می‌شوند و کل حلقه در خط 7، m بار تکرار می‌گردد پس مرحلۀ پیش‌پردازش از مرتبۀ زمانی formula_2 خواهد بود.
خط 13 نیز در زمان formula_2 اجرا می‌شود و از آنجا که احتمال اجرای آن در هر بار تکرار حلقه وجود دارد، مرتبۀ زمانی اجرای حلقه در بدترین حالت برابر formula_3 است.
اما در بسیاری از حالت‌ها انتظار می‌رود تطابق رشتۀ الگو و زیررشته، دفعات کمی رخ دهد (مثلاً به تعداد ثابتی مانند c از کل دفعات تکرار حلقه). در این صورت زمان اجرای موردانتظار مرحله تطابق برابر با formula_28 خواهد بود.
الگوریتم رابین-کارپ در جستجوی رشتۀ تک‌الگویی single pattern search نسبت به الگوریتم کنوث-موریس-پرت، الگوریتم جستجوی رشته بویر-مور و دیگر الگوریتم‌های سریع جستجوی رشتۀ تک‌الگویی، به علت زمان اجرای کند خود در بدترین حالت، عملکرد ضعیف‌تری دارد اما برای جستجوی رشتۀ چندالگویی الگوریتم مناسبی به شمار می‌رود.
اگر بخواهیم هر یک از الگوهای با طول ثابت formula_29 را در متن جستجو کنیم، کافی است گونه‌ای از الگوریتم رابین-کارپ را بسازیم که با استفاده از داده ساختار مجموعه set data structure تعیین می‌کند که آیا مقدار درهم‌سازی زیررشتۀ موردنظر از متن در مجموعۀ مقادیر درهم‌سازی الگوها وجود دارد یا خیر. فرض می‌کنیم همه زیررشته‌ها به طول ثابت m هستند:
برای جستجوی formula_29 الگو در متن با روش ساده‌لوحانه باید formula_29 بار جستجوی رشتۀ تک‌الگویی ساده‌لوحانه اجرا گردد که با توجه به فرض ثابت بودن m می‌توان گفت این کار از مرتبۀ زمانی formula_32 است. اما الگوریتم بالا می‌تواند همه formula_29 الگو را در زمان formula_34 بیابد زیرا با به‌کارگیری یک جدول درهم‌سازی در زمان formula_35 می‌توان مشخص کرد که آیا مقدار درهم‌سازی یک زیررشته با مقادیر درهم‌سازی هر یک از الگوها برابر است یا خیر.
رافق تقی لی یا رافق نظیر اوغلو تقی اف پزشک بیماری‌های قلبی و عضو اخراجی اتحادیه نویسندگان جمهوری آذربایجان که تاکنون چندین کتاب نیز از وی چاپ شده و در سال ۲۰۱۱، در پی درج مقاله‌ای در روزنامه صنعت صنعت قزئتی اعتراض شماری از مقامات مذهبی و ائمه جمعه (در ایران و جمهوری آذربایجان) را برانگیخت، ۱۹ نوامبر ۲۰۱۱، با چاقو مورد سوء قصد قرار گرفت و ۲۳ نوامبر ۲۰۱۱ در بیمارستان مرکز کلنیکی باکو جان سپرد. عدم حفاظت کامل از او در بیمارستان مورد سؤال قرار گرفته. رافیق تقی پزشک بیماریهای قلبی و... است (کمیته بین‌المللی علیه اعدام. ۲۲ نوامبر ۲۰۱۱)
رافق تقی در روستای «خوش‌چوپان‌لی»Khash-Chabanly / Khoshchobanly در آذربایجان به دنیا آمد. وی از دانشگاه علوم پزشکی آذربایجان فارغ‌التحصیل شد و به عنوان پزشک در مناطق روستایی خدمت کرد. او بعداً تحصیلات خودش را در رشته کاردیولوژی (قلب و عروق) نیز، ادامه داد و از آکادمی پزشکی مسکوМосковская медицинская академия فارغ‌التحصیل شد و از سال ۱۹۹۰ در خدمات اورژانس بیمارستان باکو مشغول به کار بود.
رافق تقی، پزشکی که به روزنامه‌نگاری و نویسندگی روی آورد و در اتحادیه نویسندگان آذربایجانAzərbaycan Yazıçılar Birliyi به مدت ۱۶ سال عضویت داشت، شش کتابکتبی که رافق تقی نوشته عبارت است از:
Yanaşı ulduzlar(1987), “Düşmənimin xatirinə”(1991), “Pozitiv. Neqativ”(1996), “Şahzadə Dipendranın məhəbbəti”(2005), “Ucaboy liliput”(2005), “Gənc qraf Kenterberiyski”(2006).به جا گذاشته و مقالات بحث‌انگیزی نوشته‌است.
در مصاحبه کوتاهیԴանակահարված ադրբեջանցի գրողը մահացել է - YouTube که در بیمارستان صورت گرفت گفت وقتی ضربات چاقو بر من فرود آمد، کتابی از نیکلای الکساندرویچ بردیایفNikolai Berdyaev در دستم بودAzerbaijani Journalist Targeted By Fatwa Dies After Stabbing Attack
او به نویسندگانی چون بردیایف که آزاداندیش و عاصی به وضع موجود بودند، علاقه داشت.
وی در زمان صمد وورغون نایب رئیس فرهنگستان علوم آذربایجان، و رئیس اتحادیه نویسندگان در باکو، مقاله انتقادی تندی علیه اوضاع سیاسی – اجتماعی شوروی (سابق) نوشت. مقالات او از جمله «اروپا و ما»، «خطاهای الهی»، «عاشورا» واکنش‌های تندی به دنبال داشته‌است.
بعد از انتشار مقالات «خطاهای الهی»، «عاشورا» و «اروپا و ما» که از دید مسلمانان آذربایجان به پیامبر اسلام توهیناز دید ائمه جمعه و جماعات و مقلدین آیت‌الله لنکرانی این جمله رافق تقی که در مقاله ما و اروپا گفته بود: «اسلام دین حقه‌بازی و خشونت و به دور از معیارهای بشری است» توهین محسوب می‌شود. شده بود در باکو تظاهرات بزرگی علیه رافق تقی لی راه افتاد، مخالفین وی با ذکر این مسئله که یکی از حامیان مالی اصلی روزنامه صنعت (صنعت قزئتی) صنایع نفت جمهوری آذربایجان است که تحت نفوذ شرکت‌های بریتیش پترولیوم و کمپانی شل قرار دارد، وی را حقوق بگیر بیگانگان معرفی نمودند.
رافق تقی لی، در مقاله «اروپا و ما» نوشته بود:مقاله اروپا و ما در شماره اول تا ۱۴ نوامبر ۲۰۰۶ نشریه صنعت قزئتی به چاپ رسید. http://azerbaycannews.blogfa.com/post-614.aspx
اسلام دین حقه‌بازی و خشونت و به دور از معیارهای بشری است.قسمتی از مقاله اروپا و ما
نویسنده: رافق نقی، نشریه «صنعت قزئتی»، اکتبر ۲۰۰۶
اروپا نه تنها به دلیل موقعیت جغرافیایی، بلکه از منظر واقعیت‌های معنوی، انسان را به اندیشه وادار کرده‌است؛ زیرا ارزش‌های اروپایی در اصل پیروزی همه بشریت است. این مسئله نباید باعث ایجاد تکبر در اروپاییان شود. صرف نظر از اینکه متأسفانه این تکبر گاه‌وبیگاه خود را نمایان می‌کند و حتی در کسوت فاشیسم ماده شده، یا به صورت علنی میلیتاریزه و مهاجم خود نمایی می‌کند.
اسلام حقه بازی اخلاقی است؛ بشر دوستی اسلام را نمی‌توان باور کرد. معیارهای بشر دوستی اسلامی هنوز هم تاب مقاومت در برابر ایرادهای ماتریالیسم دیالکتیکی را ندارد که آنها را حفظ کرده و یادگرفته‌ایم. اسلام همشکل استعمار شرقی است و صرفاً می‌تواند به عنوان یکی از انواع استعمار محسوب شود. اسلام هرگز نمی‌تواند از نظر معنوی بر اروپا چیره شود و قدرت آن را نیز ندارد؛ با اینکه آن را درون تابوتی بر شانه‌های امپراتوری عثمانی گرداندند؛ ولی نتوانستند جایی برای بر زمین گذاشتنش بیابند و دوباره به مشرق زمین آوردنش و به سوی قبله خواباندند…
وی در مقاله «خطاهای الهی» که ۱۳ فروردین ۱۳۸۳ منتشر نمود، نکاتی را یادآور شد که از دید مخالفینش کفرگویی و بی حرمتی به خداوند تلقی شد و آنها گفتند مقاله‌ای هم که به نام «عاشورا» نوشته در مورد مسجد تازه پیر باکو، تعابیر جنسی (پورنوگرافی) بکار برده‌است.
در اعتراض به نوشته‌های وی در باکو و تهران و تبریز و اردبیل... تظاهرات بزرگی راه افتاد و وی از اتحادیه نویسندگان آذربایجان اخراج شد.
مخالفین وی می‌گفتند دولت با کوچک‌ترین انتقاد مردم به شدت برخورد می‌کند و مخالفین الهام علی اف سر به نیست می‌شوند ولی حکومت اجازه می‌دهد به مقدسات مذهبی بی حرمتی شود و خودباختگان شیفته غرب هرچه دلشان می‌خواهد بگویند.نشریه صنعت قزئتی چاپ باکو ۱۵ نوامبر ۲۰۰۶ با عذرخواهی از معترضین نوشت:
خوانندگان عزیز!