moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
هاشمی،
عبدی،
غلامی،
ایمانی،
روحی،
مهدی‌نژاد،
سلیمان‌نژاد،
مهدی‌پور،
مردانی،
الکانه،
خلخالیان و
این روستا مرکز دهستان تنگه سلیمان است. و بر اساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۹۰نفر (۲۹خانوار) بوده‌است.
گردشی، روستایی است از توابع بخش کلیجان‌رستاق شهرستان ساری در استان مازندران ایران.
این روستا در دهستان تنگه سلیمان قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۱۹۱نفر (۵۹خانوار) بوده‌است.
آب بسته‌بندی‌شده آبی است آشامیدنی (به عنوان مثال آب چاه، آب مقطر، آب معدنی یا آب چشمه) که در بسته‌های پلاستیکی یا شیشه‌ای -به ویژه بطری- آماده می‌شود.
واستان، روستایی است از توابع بخش کلیجان‌رستاق شهرستان ساری در استان مازندران ایران.
این روستا در دهستان تنگه سلیمان قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۱۲۰نفر (۳۹خانوار) بوده‌است.
آق‌مشهد کمرخیل، روستایی است از توابع بخش کلیجان‌رستاق شهرستان ساری در استان مازندران ایران.
این روستا در دهستان تنگه سلیمان قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۱۷۵نفر (۵۲خانوار) بوده‌است.
اجارستاق، یا اجوستا روستایی است از توابع بخش کلیجان‌رستاق شهرستان ساری در استان مازندران ایران.
این روستا از دهات کوچکتری با نام‌های بالامحل و پایین محل، کلاخیل و میدانک تشکیل شده‌است. برخی روستاهای اجارستاق و لارما را با نام واحد اجوستا لارما می‌شناسند.
ارتفاع این روستا از بالاترین نقطه 1054 متر از سطح دریا است.
رستاق معرب واژه رستاک به معنای روستا است. در مورد اجا بیشترین احتمال نشات گرفتن از درخت اوجا است که به مرور زمان به اجا تبدیل شده‌است.
این روستا در دهستان تنگه سلیمان قرار داشته و براساس سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۹۰ صورت گرفته، جمعیت سه آبادی اجارستاق، کلاخیل و میدانک ۳۱۴ نفر (۱۴۹ خانوار) بوده‌است.https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1390
کلاخیل، روستایی است از توابع بخش کلیجان‌رستاق شهرستان ساری در استان مازندران ایران.
این روستا در دهستان تنگه سلیمان قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۶۷نفر (۲۳خانوار) بوده‌است.
لارما روستایی است از توابع بخش کلیجان‌رستاق شهرستان ساری در استان مازندران ایران.
این روستا در دهستان تنگه سلیمان قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۹۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۶۵نفر (۲۸خانوار) بوده‌است.
این روستا از نظر تقسیم کشوری جزو بخش کلیجان‌رستاق و دهستان تنگه سلیمان در شهرستان ساری می‌باشد. این روستا در غرب روستای کلاخیل و در شمال روستای میدانک قرار دارد، ضمن اینکه روستاهای پلسک و بخشی از روستای آبکسر در قسمت جنوبی روستا قرار دارند.
میدانک، روستایی است از توابع بخش کلیجان‌رستاق شهرستان ساری در استان مازندران ایران.
این روستا در بخش کلیجانرستاق و در 45 کیلومتری جنوب شهرستان ساری در دهستان تنگه سلیمان قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۱۶۴نفر (۵۵خانوار) بوده‌است.شغل اکثر مردمان این روستا کشاورزی، شامل کشت برنج در حاشیه رود تجن و در پایین دست سد شهید رجایی و همچنین گندم و کشت کلزا در مزارع اطراف روستاست.
وورکی، روستایی است از توابع بخش کلیجان‌رستاق شهرستان ساری در استان مازندران ایران.
این روستا در دهستان سرمه تنگه قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۳۷۸نفر (۱۴۸خانوار) بوده‌است.درگاه ملی آمار ایران
آبکسر، روستایی است از توابع بخش کلیجان‌رستاق شهرستان ساری در استان مازندران ایران.
این روستا در دهستان تنگه سلیمان قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۱۲۰نفر (۳۵خانوار) بوده‌است.درگاه ملی آمار ایران
افراچال، روستایی از توابع بخش بخش دودانگه شهرستان ساری در استان مازندران ایران است.
مهران نصیری
ابراهیم نصیری
این روستا در دهستان تنگه سلیمان قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت‌آن۳۶نفر(۱۳خانوار) بوده‌است.درگاه ملی آمار ایران
لازم است ذکر شود جمعیت این روستا که ۶ ماه اول سال را به دلیل کشت و زرع دیم، زنبورداری. … در روستا ساکن هستند بیش از ۵۰۰ نفر و بیش از ۱۰۰ خانوار، البته به صورت رفت‌وآمد به شهر است.
پروریج‌آباد، روستایی است از توابع بخش کلیجان‌رستاق شهرستان ساری در استان مازندران ایران.
این روستا در دهستان تنگه سلیمان قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۲۸۳نفر (۷۸خانوار) بوده‌است.درگاه ملی آمار ایران
در گذشته پروریج‌آباد واقع در شمال دودانگه بود. از آن سو، درجنوبی‌ترین نقطهٔ دودانگه روستایی به نام پرور جای داشت که از دید نام‌گذاری همانندی فراوانی با پروریج‌آباد داشت. امروزه بر پایهٔ تقسیمات جدید هر دوی این روستاها از دودانگه جدا شده‌اند ولی گمانه‌زنی‌هایی که دربارهٔ خاستگاه نام‌گذاری پروریج‌آباد وجود دارد احتمال وجود پیوند تاریخی میان این دو روستا را نیرو می‌بخشد.
برخی بر این باورند که شماری از پروری‌ها که کار اصلی‌شان دامداری بود از روستای خود کوچ نمودند و در پروریج‌آباد ماندگار شدند. چون در زبان مازندرانی «یج» برای نسبت به کار می‌رود، (مانند یوشیج به معنی اهل یوش ، سورتیج به معنی اهل سورت کلمیج به معنی اهل کلیم) مکان جدید که کوچندگان پروری در آن ماندگار شدند به «پروریج‌آباد» آوازه یافت.
برخی دیگر را گمان بر این است که در گذشته مردمانی از روستای پرور به مکان کنونی پروریج‌آباد کوچ کرده و کسان دیگری هم از روستای وری چهاردانگه به این منطقه کوچیدند که نتیجتاً پس از مدتی با هم آمیختند و واژهٔ پروریج‌آباد پدید آمد.
لولت، روستایی است از توابع بخش کلیجان‌رستاق شهرستان ساری در استان مازندران ایران. از روستاهای مجاور می توان به روستاهای ورکی، لارما ، آقا مشهد و اجارستاق اشاره کرد.
این روستا در دهستان تنگه سلیمان قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۷۷نفر (۲۷خانوار) بوده‌است.درگاه ملی آمار ایران
مجتمع مسکونی ونک پارک یکی از مجتمع‌های مسکونی تهران است که از دو برج ۲۲ طبقه (شمال مجتمع) و سه برج ۱۷ طبقه (جنوب مجتمع) تشکیل شده‌است. این مجتمع مسکونی در منطقه ۶ شهرداری تهران، از جنوب به محله یوسف‌آباد، از شمال به بزرگراه همت و خیابان شیخ بهایی، از غرب به شهرک والفجر، و از شرق به بزرگراه کردستان منتهی می‌شود.
مجتمع مسکونی ونک پارک پیش از انقلاب ۱۳۵۷ توسط معمار نامدار ایرانی، عبدالعزیز فرمانفرماییان، طراحی شده بود. پس از انقلاب ۱۳۵۷ و مصادرهٔ اموال فرمانفرماییان از سوی بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی ساخت این مجتمع پی گرفته شد؛ و در سال‌های ۱۳۶۷ و ۱۳۷۳ و ۱۳۸۰ فازهای آن به بهره‌برداری رسید.
مراکز خدماتی که در طبقات هم کف برج‌های ونک پارک وجود دارند عبارتند از: فروشگاه‌ها، مهدکودک، دفاتر کار و زمین بازی کودکان.
موتورخانه برج‌های ونک پارک حدود ۱۲۰۰ متر مربع مساحت دارد؛ و همه برج‌ها مجهز به فن‌کوئل هستند. هر آپارتمان دارای پارکینگ و انباری جداگانه است. پارکینگ‌ها در طبقه هم‌کف و یک طبقه زیر زمین قرار دارند. کف راهروی ورودی از سنگ بسیار مرغوب و زیبای کوه‌های خرم‌آباد فرش شده‌است. راهروی ورودی آپارتمان‌ها به جعبه آتش‌نشانی و دکتورهای حرارتی براری اعلام حریق مجهز است. برج‌ها به دو ردیف پله اضطراری داخلی و پله‌های فرار مجهز هستند؛ که بیرون از ساختمان در هوای آزاد قرار گرفته‌اند. به وسیله درهای ضد حریق از راهروی داخلی جدا شده‌است.
۲۴ مرداد ۱۳۸۴ رسیدگی به ماجرای قتل احسان نصراللهی (۱۷ ساله) هم‌زمان با کشف پیکر خونین او در مجتمع مسکونی ونک پارک روی میز قاضی محمدحسین شاملو قرار گرفت. به گفته شاهدان ماجرا، بهنود شجاعی (قاتل) و احسان نصراللهی (مقتول) در جریان یک نزاع دسته جمعی با هم درگیر شدند؛ و سرانجام، بهنود شجاعی با ضربه کارد احسان نصراللهی را از پا درآورد. بهنود شجاعی پس از دستگیری و اعتراف به قتل مجرم شناخته شد؛ و قضات دادگاه کیفری پس از محاکمه او را به قصاص - اعدام - محکوم کردند. این حکم از سوی قضات دیوانعالی کشور نیز تأیید و برای اجرا به شعبه اجرای احکام دادسرای جنایی تهران فرستاده شد. درحالی که قاضی فخرالدین جعفرزاده - سرپرست دادسرای جنایی تهران - و مسئولان واحد صلح و سازش دادسرا به همراه گروه‌های مختلف هنرمندان تلاش زیادی برای جلب رضایت اولیای دم و نجات بهنود شجاعی از قصاص انجام دادند، ولی خانواده احسان نصراللهی همچنان برخواسته خود پافشاری کردند. سرانجام، حکم قصاص بهنود شجاعی صبح روز ۱۹ مهر ۱۳۸۸ اجرا شد."اعدام عامل جنایت ونک پارک"، روزنامه ایران، سال پانزدهم، شماره ۴۳۳۴، صفحه ۲۲(حوادث)، دوشنبه ۲۰ مهر ۱۳۸۸ (مشاهده HTML) (مشاهده فایل PDF روزنامه+عکس بهنود شجاعی).
هسیود یا هزیود یا هسیودوس (زاده: ۸۴۶ قبل از میلاد، درگذشت: ۷۷۷ قبل از میلاد)، شاعر یونانی و سرایندهٔ مشهورترین منظومهٔ «تبارنامهٔ خدایان» بود. وی که پس از هومر، محبوب ترین شاعر کلاسیسیسم یونان محسوب می‌شودتاریخ تمدن، ویل دورانت، ترجمه: امیرحسین آریان پور و دیگران، جلد دوم، صفحه:۱۱۷ از اهالی آسکرا واقع در بویوتیا بود و در سدهٔ هشتم قبل از میلاد می‌زیست.اساطیر جهان، مؤسسه لاروس، جلد دوم، صفحه: ۱۴ خانوادهٔ "هزیود"، اهل کومه در آئولیس بودند.
او احتمالاً تحت تأثیر اندیشهٔ مشرق‌زمین قرار گرفته بود و به همین دلیل، تاریخ آفرینش جهان و تبار خدایان را برای منظومه‌ای حماسی و تربیتی برگزید. دانشمندان امروزی از او به‌عنوان منبع اصلی اساطیر یونانی، اصول کشاورزی، اندیشه‌های اولیه علم اقتصاد، اخترشناسی کهن یونانی، و تاریخ ابزارهای زمان یاد می‌کنند.
هزیود بر طبق یک روایت تاریخی، در سال ۸۴۶ قبل از میلاد متولد شده و در سال ۷۷۷ قبل از میلاد درگذشته‌است، اما برخی از دانشمندان و تاریخ‌نویسان تولد او را به ۶۵۰ ق.م هم رسانیده‌اند، ولی وی به احتمال قوی، صد سال قبل از تاریخ اخیر زندگی می‌کرده‌است.
وی در شهر کومه (کیمه) از بلاد آیولیا (ایولیس) واقع در آسیای صغیر به دنیا آمد. پدرش در این شهر دچار فقر شد و به‌ناچار به آسکرا مهاجرت نمود. هزیود از کودکی به شبانی پرداخت و در مزارع کار کرد و در پی گله‌های خود، در دامنهٔ کوهستان هلیکون خرامید. در همین زمان بود که طبع شعر در وی به وجود آمد و انگار که خدایان هنر در کالبد او، شعر دمیدند. پس به خواندن و سرودن شعر روی آورد و ضمن شرکت در مسابقات شعر و موسیقی، موفق به دریافت جوایز متعدد گردید. بنا به گفته عده‌ای، وی برخی از این جوایز را از دست هومر دریافت کرده‌است.
ویل دورانت به اعتبار همین دلبستگی "هسیود" به شعر و موسیقی، وی را خنیاگر آسکرا نامیده‌است.
"هزیود" مانند سایر یونانیان، به اسطوره‌شناسی و داستان‌های شگفت‌آور کهن علاقهٔ بسیار داشت و همین علاقه او را به نگارش نسب‌نامه یا تبارنامه‌ای برای خدایان واداشت.تاریخ تمدن، ویل دورانت، ترجمه: امیرحسین آریان پور و دیگران، جلد دوم، صفحه:۱۱۸
در دورانی از زندگی، به "هزیود"، ارث قابل‌توجهی رسید، اما برادر او، پرسئوس با فریبکاری بخشی از این میراث را، به نفع خود ضبط کرد که همین باعث شد که "هسیود" منظومهٔ استواری خطاب به برادرش بسراید و در آن او را اندرز دهد.
دربارهٔ مرگ "هسیود" در تاریخ به‌صراحت مطلبی درج نشده‌است، امّا بنابر برخی روایات، هسیود وقتی که به سن ۸۰سالگی رسیده بود، دختری به نام کلومنه را اغفال کرد و با او نزدیکی کرد. برادر کلومنه، وقتی که از ماجرا آگاه شد، هسیود را کشت و جسدش را به درون دریا انداخت. هرچند که کلومنه باردار شده بود و چندی بعد، در جزیره سیسیل پسری به دنیا آورد. این پسر، که فرزند هسیود محسوب می‌شد، همچون پدر شاعر نام‌داری شد و او ستسیخوروس، شاعر بزمی معروف است.تاریخ تمدن، ویل دورانت، ترجمه: امیرحسین آریان پور و دیگران، جلد دوم، پانوشت صفحه:۱۲۳
معروف‌ترین اثر "هسیود"، نسب‌نامه یا تبارنامه‌ای است که وی برای خدایان عصر خویش نوشته و با عنوان "تبارنامهٔ خدایان" معروف است. این نسب‌نامه که بخش‌هایی از آن هم‌اکنون نیز موجود است، تئوگونیا نام دارد.
اثر دیگر او، منظومهٔ "کارها و روزها" است که شعری استوار در وصف زندگی کشاورزان است و حکم اندرزنامه‌ای را دارد که خطاب به پرسئوس که برادر بی‌وفای هسیود بود، سروده شده‌است.
"هسیود" در تاریخ و فرهنگ و ادبیات یونان باستان از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و او را پس از هومر محبوب‌ترین شاعر کلاسیک یونان دانسته‌اند.
از جمله مفاهیم پیشنهادی خاص او، مفهوم خائوس است. خائوس یا آشفتگی ازلی، مادهٔ بی‌نظام و بی‌تعیّنی بود که به نظر هزیود، جهان از آن ساخته شده بود. برخی از محققین مفهوم خائوس را به مفهوم قرآنی «هبا» نزدیک دانسته‌اند.تاریخ تمدن، ویل دورانت، ترجمه: امیرحسین آریان پور و دیگران، جلد دوم، پانوشت مترجم در صفحه:۸۵
او نیز همچون دیگران از مشاهدهٔ بی‌عدالتی در دنیا به ستوه آمده‌است و دنیا را از دید خود به پنج عصر تقسیم می‌کند: نخست، عصر خدایان، و سپس اعصار پهلوانان و فرزندان خدایان مطرح می‌شود، بعد از آن نوبت به عصر طلایی می‌رسد و به دنبال خود عصر نقره‌ای را به ارمغان می‌آورد و بالأخره عصر حاضر یا عصر آهن که ما آن را ضدآرمان‌شهر می‌نامیم فرا می‌رسد درحالی‌که عصر طلایی را نیز عصر ایده‌آل آرمان‌شهر می‌دانیم.
خیزش نرسه اشاره به شورش نرسه، در برابر دین سالاری حاکم، در عهد سلطنت بهرام دوم دارد. این قیام به قدرت کرتیر موبد و نظام دین سالاری او پایان داد و از آن پس تا یک چند سایهٔ آتشگاه از فراز تاج و تخت دور شد.زرین کوب، ص ۴۴۵
شاهنشاهان ساسانی در آغاز اعلام دین زرتشت به عنوان آئین رسمی خویش، آتشکده‌های زرتشتی را چون تکیه‌گاهی پایدار جهت فرمانروایی خود یافتند ولی برای پیروزی و شکوهمندی واقعی آئین زرتشت در سراسر کشور مبارزه و پیکار ضرورت یافت. این مبارزه با شدت و خشونتی تمام صورت گرفت. انهدام نفوذ دین یهود، مسیحیت، بودایی، برهمائیگری، و مندائیگری و نیز از میان برداشتن ارتداد در آئین زرتشت و پایان دادن به نهضت مانی و مانویان در ایران ضرور می‌نمود. از این رو پس از مرگ شاپور یکم، نفوذ کرتیر موبد بر شاهنشاه بهرام یکم فزونی گرفت و کرتیر نزدیکترین رایزن شاهنشاه شد و به پایهٔ موبد اهورامزدا رسید، شاید چندی پس از آن ریاست مذهبی سراسر کشور را برعهده گرفت، از آن روز پیگرد مانویان و فشار بر آنان در ایران آغاز شد. کشته شدن مانی در سال ۲۷۶ میلادی در زمان پادشاهی بهرام یکم بود.تمدن ایران ساسانی، ص ۱۵۸
بهرام دوم با تسلیم به نفوذ کرتیر حکومت ساسانی را به نوعی دین سالاری خشن و تعصب‌آمیز تبدیل کرد. پادشاهی بهرام شانزده سال طول کشید و شیوهٔ کارش در نظر کسانی که از مداخلهٔ کرتیر و دستگاه روحانیت در امور سلطنت ناخوشنود بودند مایهٔ اعتراض بود.زرین کوب، ص ۴۴۳
نرسه عموی بهرام دوم و پسر شاپور یکم دومین شاهنشاه ساسانی بود. نرسه از ابتدا بهرام را غاصب تاج و تخت می‌نامید. ممکن است عنوان «بزرگ ارمنستان شاه» یا فرمانروایی و شاهی ارمنستان به نرسه داده شده تا سکوت اختیار کند و به ادعای تاج و تخت شاهنشاهی نپردازد. در سال ۲۸۲ میلادی امپراتور روم به ایران حمله کرد و تا پایتخت ایران تیسفون پیش رفت و در مسیر خویش شهرهای بسیاری را غارت کرد. تنها مرگ ناگهانی امپراتور که در برخی مأخذ در اثر صاعقه ذکر شدهِ و به مثال یک معجزه می‌مانست، باعث شد که رومی‌ها پیروزی تازه بدست آمده را رها کرده و به کشورشان بازگردند.تمدن ایران ساسانی، ص ۱۸۶
نرسه در این روزهای دشوار به تدارک جهت در دست گرفتن شاهی پرداخت. عده‌ای از بزرگان و درباریان هواخواه نرسه بودند که نام همهٔ آن‌ها در کتیبه نرسه در پایکولی آمده‌است. در آنزمان شاه ارمنستان در واقع فرماندهٔ کل نیروهای نظامی ایران بود و به همین علت کسانی که خواستار وجود شاهنشاهی نیرومند در رأس کشور بودند هواخواه نرسه شدند چون تنها حکومت مرکزی نیرومند می‌توانست استان‌های غربی را از هجوم لشکریان روم مصون دارد.تمدن ایران ساسانی، ص ۱۸۸
نرسه هنوز به هنگامی که بهرام دوم زنده بود، به تدارک جهت تغییر حکومت پرداخت و برای تبلیغ اندیشهٔ مشروح و قانونی جلوه دادن مسئلهٔ جانشینی شاهنشاه، در آغاز یک سری سکهٔ طلا به دستور وی رایج گشت. فرمان ضرب سکه تنها ویژهٔ شاهنشاه بود. در سال ۲۸۴ میلادی بهرام دوم زندگی را بدرود گفت. کرتیر، بهنام، آذرفرنبغ و دودمان کارن شاهی را به فرزند او بهرام سوم واگذار کردند. شاهنشاه جوان باشکوه تمام بر تخت شاهی نشست. در این اوضاع و احوال نرسه تصمیم به شورش علنی گرفت. سپاه نرسه به سوی تیسفون تاخت و فرماندار بهنام نیروی کافی برای جلوگیری از نفوذ سپاه نرسه در اختیار نداشت. نرسه پیغام فرستاد تا بزرگان شاهنشاهی او را به رسمیت بشناسند. گمان می‌رود بخاطر تصرف پایتخت جنگی در نگرفته باشد. نرسه همینکه به کاخ رسید خود را شاهنشاه خواند و بزرگاه هواخواه سوگند وفاداری یاد کردند. بهرام سوم در واقع بر ایران پادشاهی نکرد. او حتی فرصت نیافت سکهٔ ویژهٔ تاجگذاری خود را رایج سازد. در کتیبه نرسه در پایکولی که نرسه آن را به افتخار پیروزی خویش پدید آورد و با تصویر خویش مزین کرد از رویدادهای مذکور به زبانهای پارتی و پارسی میانه یاد شده‌است.تمدن ایران ساسانی، ص ۱۹۰
در تصویر ویژهٔ تاجگذاری نرسه در نقش رستم مظهر قدرت شاهی نه از سوی اهورامزدا بلکه از سوی آناهیتا به او واگذار شده‌است. در نقش و کتیبه اعلام شد که نفوذ غیرقابل تقسیم موبد موبدان در همهٔ کارهای دولتی پایان یافته‌است.
از آخرین روزهای زندگی کرتیر آگهی در دست نیست. نمی‌دانیم به هنگامی که نرسه شهریاری را در دست گرفت این رجل مشهور سالخوردهٔ مذهبی آخرین روزهای خود را چگونه بسر آورد. در روزگار ساسانیان نام این شخص از گزارش‌های رسمی و کتاب‌های دینی زدوده شد. شاهنشاه جدید نرسه، از نو به مانویان روی آورد ولی دیگر اجماع مانویان آن نیرو و شهرتی را که در روزگار شاپور یکم بدست آورده بود، نداشت. هدف نرسه در اجازه دادن به تبلیغ آموزش‌های مانی تنها دلجویی از مانویان نبود، او در نظر داشت با کم کردن نفوذ موبدان زرتشتی، خطر نفوذ دین سالاری را در سیاست دولت، از میان برد.تمدن ایران ساسانی، ص ۱۹۷
برهان حرکت یا برهان محرک اول ، یکی از براهین اثبات وجود خداست.
هر حرکتی محرّکی لازم دارد و چون امتداد سلسلهٔ حرکت‌ها و محرک‌ها تا بی‌نهایت محال است، در نهایت امر باید همهٔ حرکتها منتهی به امری ثابت بشوند که آن ثابت یا محرک اول غیر متحرک را خدا می‌نامیم.مرتضی مطهری، توحید، صص ۱۸۰ تا ۱۸۲
این حرف انتزاعی و شهودی که هر حرکتی محرکی بخواهد، در عالم واقعیت غلط از آب درآمده‌است. بطلان این سخن در دانش فیزیک از زمان نیوتون به اثبات رسیده؛ این گونه نیست که نفس حرکت به عامل و محرک نیازمند باشد؛ حرکت به عامل احتیاج ندارد، بلکه تغییر حرکت است که نیازمند عامل است. حالت عادی اجسام این است که در حرکت یکنواخت (یا سکون) باشند، نه الزاماً در سکون؛ پس جسم می‌تواند همواره در حال حرکتی یکنواخت باشد، در حالی که هیچ عامل خارجی بر آن اثر نمی‌گذارد.
هر جسمی که در حالت سکون یا حرکت یکنواخت باشد محاط به قوانین و فضایی است که آن را دربر گرفته؛ مثلاً از منظر گرانشی در میدان هیگز قرار دارد و این میدان چگونگی کنش گرانشی آن را مشخص می‌نماید. حال چگونه این همه قوانین و وجود فضاهای محاطی یک جسم را فاقد هر گونه حرکت و تغییر بپنداریم در حالی که اثر آن‌ها موجودیت و رفتار آن جسم را دربر گرفته‌است.
اگر چیزی باشد که محرک همه حرکات باشد، آنگاه مطمئناً هر حرکتی محرکی دارد؛ ولی از این که هر حرکتی محرکی دارد، نتیجه گرفته نمی‌شود که چیز واحد و یگانه‌ای هست که محرک همه حرکات باشد.گراهام پریست، منطق، صص ۳۷ تا ۴۵
رد این نقد:
برهان حرکت اصولاً برای اثبات خدا و توحید او نیست، بلکه ثابت می‌کند که مبدأ و منشأ جهان چیزی ورای ماده است؛ یعنی آن چیزی که منشأ وجود جهان مادی ای که اکنون می‌بینیم هست، خود ماده نیست. چون ماده دائماً در حال «شدن» است و این «شدن» نیاز به محرک دارد و چون این تحرک نمی‌تواند تسلسل وار باشد، ناگریز نیازمند محرکی هستیم که در وجود خود شدن و تغییر ندارد و در نتیجه مادی نیست. این اثبات ماوراءالطبیعه است.
اثبات این‌که محرک غیر متحرک، واجب است یا ممکن، واحد است یا متعدد، کمالات او متناهی است یا غیر متناهی، از توان این برهان خارج می‌باشد و صرفاً برای اثبات منشأ غیر مادی جهان است.عبدالله جوادی آملی، تبیین براهین اثبات خدا، صص ۱۷۵ و ۱۷۶
برهان معجزات، یکی از برهان‌های اثبات وجود خدا است.
معجزه ، در عرف عام بر حوادث شگفت‌آور، غیرعادی و فراطبیعی گفته می‌شود.Encyclopedia Britannica, 15 / 585 در برهان معجزات، معجزه امر خارق‌العاده‌ای است که از راه علل ماوراء طبیعی با اراده خدا از شخص مدّعی نبوت به نشانه صدق ادّعای وی، همراه با تحدی یا مبارزه طلبی ظاهر می‌شود.معجزه چیست؟ حوزه نت در کلام قدیم علامه حلی نیز گفته‌است: «و نعنی بالمعجزه ثبوت ما لیس بمعتاد مع خرق العاده و مطابقه الدعوی…» معجزه ثبوت چیزی است که معمول و عادی نباشد یا نفی چیزی است که معمول و عادی نیست بشرطی که همراه خرق عادت و مطابق دعوای نبوت باشد.علامه حلی، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۱۵ ق، ص۳۵۰
البته رخدادهای غیرعادی که در اثر دعا و نظایر آن در زندگی افراد حاصل می‌گردند که مبدأ و علت مادی و طبیعی نداشته باشند، از آن‌ها تعبیر به کرامت یا معجزه می‌شود، پس ناگزیر علتی غیر مادی که سبب پیدایش آن‌هاست (خدا) باید وجود داشته باشد.
گرچه اعجاز مستقیماً در قرآن به کار نرفته، اما اعجاز قرآن کتاب مقدس مسلمانان، در بین متکلمان به عنوان روشن‌ترین دلیل پیامبری محمد امین پیامبر اسلام مطرح است.
شیوه اعجاز قرآن، پاسخگوی براهینی است که در رد و نقد معجزه آمده‌است. چراکه اغلب این برهان‌ها، به نقد و ردّ معجزاتی حسی که با چشم دیده شده‌اند (و یا مشابه آن)، اشاره می‌کند که اطمینانی به درستی آن موارد وجود ندارد؛ در حالی که معجزه بودن قرآن مثلاً از جهت شیوایی کلامش است که بیانش خرق عادت گویندگان است؛ خود را معجزه معرفی کرده و به اصطلاح تحدی می‌نماید.سوره طور/سوره۵۲، آیه۳۴–۳۳؛ سوره قصص/سوره۲۸، آیه۵۰–۴۹؛ سوره هود/سوره۱۱، آیه۱۴–۱۳؛ سوره یونس/سوره۱۰، آیه۳۸؛ سوره بقره/سوره۲، آیه۲۳؛ سوره بقره/سوره۲، آیه۲۴.
به این معنا که قرآن مخالفان را دعوت به آوردن ده و حتی یک سوره مشابه سوره‌های قرآن می‌کند (اصطلاحاً تحدی) و تأکید می‌کند که هرگز کسی نخواهد توانست تا ابد این کار را انجام دهد.
هیوم در بحث از دین وحیانی، وقوع معجزه را به عنوان یک پدیده گزارش شده در تاریخ، به روش استدلال علّی می‌سنجد و در امکان اثبات وقوع معجزه در تاریخ تردید می‌افکند.
او با طرح اشکالاتی، در صدد رد دلالت معجزه در اثبات وجود خداوند است:
برهان تجربه دینی، یکی از براهین اثبات وجود خداست مبتنی بر اینکه دارندهٔ تجربهٔ دینی گونه‌ای آگاهی از واقعیتی عینی به دست می‌آورد. دانش‌نامهٔ فلسفی استنفرد، تجربهٔ دینی.
ویلیام آلستون از کسانی است که دلایلی در دفاع از ارزش معرفت‌شناسانهٔ تجربه‌های دینی و اعتبار آن‌ها آورده است.
آلستون می‌گوید هیچ دلیل کافی‌ای برای اعتماد به گزارش‌های تجربی نمی‌توانیم عرضه کنیم مگر آنکه ابتدائاً اعتباری برای تجربه‌ها قائل باشیم و تنها اگر دلیل کافی‌ای علیه آن‌ها پیدا کردیم آن‌ها را بی‌اعتبار بشماریم. پس هر عمل شناختی را که به لحاظ اجتماعی تثبیت شده باید منبعی برای باورهای صادق تلقی کنیم، مگر آنکه دلایل کافی علیه قابل اعتماد بودن آن داشته باشیم. این «اعتبار اولیه» تنها بدیل شکاکیت تمام‌عیار است. بنابر این اصل او معتقد است در مورد تجربه‌های دینی و عرفانی نیز باید تجربه‌های دینی و عرفانی را، همانند تجربه‌های حسی، واجد اعتبار، دارای متعلَّق واقعی و بیانگر تجربه‌ای واقعی از خداوند بدانیم مگر آنکه دلایل خوبی برای رد آن‌ها داشته باشیم.
آلستون به نقدهایی که بر معتبر شمردن تجربه‌های دینی وارد شده، پاسخ داده است. به نظر او،
همچنین تیلور از نظریه پردازان آنگلوکاتولیک مسیحی، در قطعه "حقانیت دین" به صورت بندی این برهان پرداخت.
برهان عشق، یکی از براهین اثبات وجود خدا می باشد که توسط ابن سینا بیان شده است.
ابن سینا که وجود خداوند را با دلایل فلسفی اثبات کرده در عین حال توصیفی مبتنی بر عشق از رابطه خدا و جهان و انسان ارائه می دهد ودر رساله عشق می گوید:
هر یک از ممکنات به واسطه حقیقت وجودش، همیشه مشتاق کمالات و زیبایی هاست و برحسب فطرت خود از بدی ها گریزان. همین اشتیاق ذاتی و ذوق فطری که سبب بقای ممکنات و مخلوقات است را عشق می نامیم.
ابن سینا معتقد است که عشق و محبت میان انسان و جهان از جاذبه عشق الهی ناشی می شود که در کنه و ذات جهان هستی به ودیعت نهاده شده است.
استراتژی‌های جستجوی آگاهانه یا مکاشفه‌ای از دانش مسئله استفاده می‌کند و در انتخاب گره، گره ای را انتخاب می‌کنند که شانس رسیدن به هدف در آن بیشتر باشد یا به نظر آید که به هدف نزدیک تراست. برای اینکه تخمین بزنیم که گره فرزند چقدر به هدف نزدیک تر است از تابع ارزیابی استفاده می‌کنیم. این تابع هزینه رسیدن به گره هدف راتخمین می‌زند و به عبارت دیگر میزان مفید بودن گره فعلی را بازمی‌گرداند.
در این روش در هر مرتبه گرهی که بهترین ارزیابی را داشته باشد ابتدا بسط داده می‌شود به عبارت دیگر گرهی انتخاب می‌شود که تابع ارزیابی، بهترین مقدار را برای آن بازگرداند. برحسب اینکه تابع ارزیابی چگونه پیاده‌سازی شود، روش‌های گوناگونی از الگوریتم اول-بهترین خواهیم داشت. جستجوی اول-بهترین دو نوع کلی دارد که در یکی تابع ارزیابی هزینه رسیدن از گره فعلی به سمت هدف را حداقل می‌کند و در دومی هزینه کل مسیر از گره شروع تا هدف حداقل می‌شود.
جستجوی حریصانه (Greedy Search)
جستجوی حریصانه یکی از روش‌های جستجوی نخست-بهترین است. در این روش هدف به حداقل رساندن هزینه رسیدن به هدف با استفاده از تابع تخمین می‌باشد ((h(n)). بدین صورت که گرهی که به هدف نزدیکتر است ابتدا بسط داده می‌شود. تابع ارزیابی که هزینه رسیدن از یک حالت (حالت فعلی) به حالت هدف را تخمین می‌زند تابع اکتشافی(Heuristic_search) نام دارد و با حرف H بیان می‌گردد.
(h(n:هزینه تخمین زده شده از ارزان‌ترین مسیر از گره n به هدف.
دقیقاً همانند جستجوی حریصانه‌است با این تفاوت که در open list آن حداکثر k عضو وجود دارد. یعنی فقط kتا از بهترین گره‌ها کاندید برای توسعه دادن هستند و با بقیه از فهرست خارج می‌شوند.
فضای حالت در این روش نسبت به روش حریصانه کاهش می‌یابد اما ممکن است که راه حل را از فهرست خارج کنیم این روش کامل و بهینه نیست.
در جستجوی حریصانه با انتخاب تابع تخمین(h(n (که هزینه تخمینی رسیدن از گره فعلی به گره هدف بود) سعی می‌کردیم که سریع تر به سمت هدف حرکت نماییم و همچنین فضای حالت را کاهش دهیم اما این روش نه کامل بود و نه بهینه. از طرفی جستجو با هزینه یکسان با انتخاب تابع (g(n (که هزینه واقعی مسیر از ریشه تا گره n بود) در پی یافتن مسیری با حداقل هزینه بود که روشی بود کامل و بهینه اما می‌توانست بسیار زمان بر و در برخی موارد بی‌فایده باشد. برای دستیابی به مزایای هر دو جستجو از ترکیب این دو روش تحت عنوان جستجوی A* استفاده می‌کنیم که تابع ارزیابی آن به صورت زیر است:
(f(n)=h(n)+g(n
(h(n: هزینه تخمینی برای رسیدن از گره n ازارزانترین راه به هدف
(g(n: هزینه رسیدن از گره ریشه به گره n
می‌دانیم که جستجوی عمیق کننده تکراری، تکنیکی مفید برای کاهش درخواست حافظه‌است. حال می‌توانیم از این تکنیک استفاده نموده و هر بار یک جستجوی عمقی تا هزینه f-limite را جستجو کنیم. اگر به جواب نرسیدیم هزینه f-limite را افزایش داده و از اول به بسط فضای حالت می‌پردازیم.
نکته ۱: محدودیت هزینه در هر مرحله به گونه‌ای انتخاب می‌شود که در مراحل قبلی ثابت شده‌است که جوابی با هزینه کمتر از این مقدار وجود ندارد.
نکته ۲: می‌توان هزینه مرحله جدید را برابر با کمترین هزینه گرهی که در مرحله قبلی بسط داده نشده قرار داد از آنجا که این روش به صورت عمقی است پس پیچیدگی فضایی آن در بدترین حالت (S(b.d است.
نکته ۳: پیچیدگی زمانی بستگی به تابع اکتشافی دارد.
نکته ۴: این روش نیز مشابه *A کامل و بهینه‌است.
در روش قبلی، *IDA استفاده بسیار جزئی از حافظه داشت و بین تکرارها این جستجو فقط یک عدد خاص از محدوده جاری را نگه می‌داشت (f-cost) و چون نمی‌توانست تاریخچه اش را به خاطر آورد مجبور به تکرار می‌شد الگوریتم *SMA قادر خواهد بود تا از تمام حافظه موجود برای اجرای جستجو استفاده نماید. هرچه حافظه بیشتر باشد کارایی جستجو بالاتر خواهد بود.
1-    می‌توان از تمام حافظه مورد دسترس خود استفاده کرد.
2-    تا جایی که حافظ اجازه می‌دهد از تولید حالات تکراری جلوگیری می‌کند.
3-    در صورتی کامل است که حافظه برای ذخیره کم عمق‌ترین مسیر راه حل وجود داشته باشد.
4-    در صورتی بهینه‌است که حافظه کافی برای ذخیره کم عمق‌ترین مسیر راه حل وجود داشته باشد.
زمانی که نیاز به تولید فرزند باشد ولی حافظه‌ای در اختیار نداشته باشیم نیاز به نوشتن مجدد به روی حافظه قبلی است. برای انجام این امر الگوریتم یک گره را حذف می‌کند و فرزند جدید از حافظه آن استفاده خواهد کرد. گره‌هایی که بدین طریق حذف می‌شوند گره‌های فراموش شده نام دارند. همیشه گره‌هایی برای حذف شدن انتخاب می‌شوند که هزینه آنها بالا است. برای جلوگیری از جستجوی مجدد زیر درخت‌هایی که از حافظه حذف شده‌اند، در گره پدر آنها اطلاعاتی در مورد کیفیت بهترین مسیر در زیر درخت فراموش شده نگهداری می‌شود. بدین طریق فقط زمانی زیر درخت‌ها دوباره تولید می‌شوند که ثابت شود تمام مسیرهای دیگر بدتر از مسیر فراموش شده باشد.
تپه نوردی نمونه‌ای از الگوریتم‌های جستجوی آگاهانه می‌باشد چرا که از اطلاعاتی در مورد فضای جستجو به منظور جستجو و با استفاده از یک راه کار منطقی استفاده می‌نماید. اگر سعی داشته باشید تا در حالیکه فقط یک ارتفاع سنج در اختیاردارید و نقشه نیز ندارید از یک تپه بالا بروید می‌توانید از روش تولید و تست تپه نوردی استفاده نمایید.
در هر مرحله بررسی نمایید تا ببینید در کدام جهت (شمال، جنوب، شرق و غرب)، ارتفاع قدری بیشتر است؛ به محض اینکه موقعیتی را پیدا کردید که ارتفاع در آن موقعیت بیشتر از موقعیت فعلی تان می‌باشد به آنجا بروید و الگوریتم را از اول تکرار کنید.
اگر همه جهت‌ها ارتفاع کمتری نسبت به موقعیت فعلی تان دارند توقف نمایید و چنین تصور کنید که به محلی که خواسته‌اید رسیده‌اید. البته لزومی ندارد که این تصور همواره درست باشد! (بخاطر وجود بیشینه‌های محلی که در آن نقاط ماکزیمم نسبی، ظاهراً نسبت به تمام نقاط اطرافش وضعیت بهتری دارد اما نسبت به کل مسیر لزوماً بهترین نیست)
تپه نوردی شما را در یک درخت جستجو به سمت اولین نود بعدی که نسبت به نود فعلی بهتر باشد رهنمون می‌سازد. در میان نودهای در دسترس مستقیم یک نود، نودی بهتر خواهد بود که نسبت به نود فعلی مقدار مکاشفه‌ای کمتری داشته باشد.
دو منظره نام رمان کوتاهی است که غزاله علیزاده نگارش آن را در اسفند ۱۳۵۸ به پایان می برد و در ۱۳۶۳ به چاپش می رساند.
رمان سیر خطی زندگی مهدی را از کودکی دنبال می‌کند که در شهرستانی دور (قوچان) با بیهودگی، آرزوهایی فروخفته و در سایه پدرسالاری بسر می برد. هنگامی که در شهری بزرگتر (مشهد) به دانشگاه می‌رود، همچنان ترسان و گوشه گیر می‌ماند. گذر تاریخ در پس زمینه ماجراها محسوس است. کودتای ۲۸ مرداد چنین بازتاب می‌یابد: «فضای تار عصر تموز از بوی باروت سنگین شده بود، و سراسر شهر از لرزه‌ای خاموش و سرخ، شبیه جان سپاری پرندگان مرتعش بود.»عشق روحیه مهدی را دگرگون می کند: «شهری که قبلاً سربی و ساکت بود ناگهان رنگین» می‌شود. با طلیعه ازدواج می‌کند و دختر در شب زفاف از عشق پیشین خود می‌گوید، از جوانی باجسارت و عاشق پیشه به نام بهمن که اینک گویا در آن سرزمین دوردست در شهری اروپایی شادمان و سرخوش است.
مهدی که همواره دربند «پندار کم ارزشی و بی لیاقتی خود» بوده است، می‌کوشد در سایه پیدایی بهمن شناسه ای تازه بیابد. بهمن تنها رنگین کمان پریده رنگ زندگی سربی زن و شوهر است. به نیروی خیال دامنه خاطرات کوتاه زن از بهمن را می‌گسترانند. و در همه چیز می‌کوشند پسند بهمن را در نظر بگیرند. خیال‌بافی راهی برای گریز از یکنواختی زندگی کارمندی در شهرستانی اندوه زاست. با به دنیا آمدن مریم، زن کم و بیش به دنیای واقعی پا می‌نهد. اما مرد که همچنان در بند رویای بهمن است و بودن خود را وابسته به بودن او می‌پندارد، تنها می‌شود: مرد هر بار که احساس می‌کند به خوشبختی نزدیک شده، در پرتگاهی از ناامیدی و نامرادی فرو می‌افتد و با چه تلاش توان فرسایی بار دیگر دلگرمی تازه ای برای خود می‌یابد. در اداره همکاری می‌یابد به نام توسلی گاهی با او دردلی می کند. شبی برای مهدی از ماجراهای گذشته‌اش می‌گوید. شگفتا! این مرد دون پایه و سست اراده الکلی همان بهمن رویاهای آنان است. رویای مهدی فرو می‌ریزد.
دستگیری مریم، به علت کارهای سیاسیش، شوری در دل مهدی بر می‌انگیزد. اما این احساس نیز دیری نمی‌پاید و مهدی با پی بردن به خیانت دخترش بار دیگر سرشکسته می‌شود. چه بسا آزادی مریم نیز «رگه‌یی از تلاشی و پوسیدگی در حال تحلیل نیروی او بود.» جریان انقلاب، تغییر دهنده است. کارمند پیر و بیمار که عمری در فضایی تهی آونگان بوده است؛ به مردم می‌گوید: «بخشی مهم از عمر او با سکوت و عزلت و ترس هدر شده بود. اما اکنون بر لبه‌های فضا، دوباره آن نفس مبارک را به جا می‌آورد... وحشت‌ها، آروزها، و دلبستگی‌های زندگانی دراز او بی‌رنگ، و دور می‌نمود. گویی به شخص دیگری تعلق داشت.» همهٔ دستاویزهای گذشته، عشق طلیعه، بی‌باکی بهمن و دخترش مریم
«در قیاس با حالت روحی او بی‌جاذبه می‌نمود». همراه جوانان در راهپیمایی‌ها شرکت می‌کند: «در آن لحظات با چهره‌ای مصمم و مطمئن و سری سرفراز قدم بر می‌داشت: برای اولین بار آنچه را که سال‌ها در دیگران می‌جست اکنون در خود پیدا می‌کرد.» او که زندگی بیهوده ای داشته است، ناگهان به خود می‌آید و انقلاب، چون جذبه‌ای عرفانی، او را دگرگون می‌کند.
ناپلئون بناپارت در سال ۱۷۹۶ با ارتشی ضعیف و ژنده پوش که همگی به دزدی و چپاول مشغول بودند، مامور حمله به شمال ایتالیا شد. او نظم را در این سپاه برقرار ساخت. وی در آوریل ۱۷۹۶ با عبور از رشته کوه آلپ و معبد کرنیش در مقابل لشکرهای اتریشی قرار گرفت و به قلب سپاه اتریش حمله برد . بولیو، ژنرال اتریشی، که غافلگیر شده بود، بخشی از سپاه خود را از دست داد. نیروهای ناپلئون پس از اندکی استراحت، باقی مانده سپاه اتریش را به کلی شکست داده و ۵ گردان اتریشی را از بین بردند. وی ظرف ۶ روز در ۶ نبرد دیگر نیز پیروز شد و عملاً متحد ایتالیایی اتریش را مجبور به صلح کرد. پادشاه پیه مون ( در شمال ایتالیا ) صلح را پذیرفت و در ۱۵ مه ۱۷۹۶ ایتالیایی‌ها از دشمن فرانسه به متحد آن تبدیل شدند. ناپلئون پس از خارج کردن ایتالیایی‌ها از صحنه به سمت رودخانه پو در شمال ایتالیا تغییر جهت داد و در نزدیکی رود آوا به یک واحد ۱۰ هزار نفری اتریشی برخورد کرد و نبرد درگرفت.
ناپلئون پس از آنکه واحد های توپخانه اتریشی به او اجازه عبور از پل را ندادند، با شجاعتی کم نظیر با یک گردان تصمیم به عبور از پل گرفت. ۲۰ توپ اتریشی بی رحمانه آتشبار می کردند و تنها پایداری نارنجک اندازان فرانسوی و تهور شخص ناپلئون بود که سبب سقوط پل و عقب نشینی اتریشی‌ها شد. در این نبرد دو هزار اتریشی کشته شدند و میلان به دست فرانسویان افتاد.
ناپلئون با حرکت خود به داخل خاک ایتالیا، سپاه ۳۰ هزار نفری اتریش را شکست داد و سپس به ۱۰۰ مایلی جنوب وین، پایتخت اتریش، رسید. اتریشی‌های وحشت زده به سرعت تقاضای صلحی کردند که ۸ ماه بعد به انعقاد قرارداد کامپوفرمیو منجر شد.
خلاصه نبرد ناپلئون در ایتالیا - زبان ایتالیایی
اگر فقط فیلم رمانتیک/دراماتیک محصول ۲۰۰۴ انگلستان می‌باشد. کارگردان فیلم جیل جانگر و بازیگران آن جنیفر لاو هیویت و پاول نیکولاس می‌باشند. ساخت فیلم از نوامبر ۲۰۰۲ تا ژانویه ۲۰۰۳ بطول انجامید. اولین نمایش آن در تاریخ ۱۵ ژانویه ۲۰۰۶ و توسط شبکه ای بی سی انجام گرفت.
سامانتا آندروز (جنیفر لاو هیوت) دانشجوی موسیقی آمریکایی و دانش‌آموخته کالج دانشگاهی لندن می‌باشد. وی شخصی بشاش، عجول و بی‌دست و پا بوده که عاشق دوست پسر انگلیسیش بنام لن ویندام (پاول نیکلاس) نیز می‌باشد. بر خلاف سامانتا، لن فردی خونسرد بوده که تمام وقت خود را صرف مشغله‌های کاری‌اش می‌نماید و کمتر توجهی به سامانتا دارد. با این حال سامانتا از این کم توجهی دلسرد نشده و در صدد تحکیم رابطه عاشقانه‌شان می‌باشد.
روزی لن خوابی می‌بیند که بر اساس آن سامانتا به زودی در معرض خطر مرگ قرار می‌گیرد. لن تصمیم می‌گیرد…
هنرهای نمایشی شکلی از هنر است. که هنرمند در آن با استفاده از بدن و فیزیکِ خود در
وهلهٔ نخست و سپس بهره‌گیری از امکانات دیگر به خلق هنر خود می‌پردازد. اصطلاح «هنرهای نمایشی» برای اولین بار در سال ۱۷۱۱ در زبان انگلیسی برای مجموعه‌ای از هنرهای دیداری متکی به بازیگر مورد استفاده قرار گرفته است. (ویکی‌پدیای انگلیسی)
هنر نمایشی به هنری گفته می شود که با استفاده از زبان بدن قابل اجرا باشد . و پیام مورد نظر را به بیننده این اثر هنری انتقال دهد. مانند یک نمایش تئاتر
هنرهای نمایشی در رشته ادبیات نمایشی در دانشگاه های کشور در حال تدریس است و هنرجویان علاقه مند به این رشته می توانند در آن تحصیل کنند. ( ساعی اسلامی )
هنرهای نمایشی شامل: انواع رقص، موسیقیِ زنده، اپرا، تئاتر (زنده و عروسکی)، سینما، شعبده‌بازی و تردستی، داستان‌گویی، نمایش‌های سیرک (بندبازی، معرکه‌گیری، کار با حیوانات و نمایش‌های پهلوانی) و سایر هنرهای مشابه است.
هنرمندانِ این نمایش‌ها با عنوان‌هایی چون: هنرپیشه، کمدین، رقصنده، شعبده‌بازان، نوازندگان و خوانندگان نام برده می‌شوند.
مقالهٔ اصلی: رقص
رقص معمولاً به حرکت‌های انسان که برای بیان یک حالت انجام می‌گیرد گفته می‌شود. رقص می‌تواند در یک محیط اجرایی، روحانی یا اجتماعی اجرا شود.
به افرادی که به انجام رقص می‌پردازند رقصنده می‌گویند و به خودِ واکنشِ رقص، رقصیدن یا رقص گفته می‌شود.
در فرهنگ معاصر ایرانی، رقاص لفظی است با بار منفی که به رقصندگان باشگاه‌های شبانه ازجمله رقص عریان عربی و رقص برهنهٔ غربی اطلاق می‌شود. به‌کار بردن این لفظ برای کسانی که حرفهٔ آنان نوعی از انواع رقص‌های هنری است ناپسند است.
انواع هنر رقص: رقص باله، رقص فولکلر، رقص بالروم، رقص آیینی.
مقالهٔ اصلی: اپرا
اُپرا آمیزه‌ای از موسیقی و تئاتر است تا حقیقت به تصویر کشیده شود. ازاین‌رو برای خلق آثار اپرایی باید در دو بخش موسیقی و نمایش آگاهی داشت تا بتوان پدیده‌ای درخور تحسین ایجاد کرد.
اپرا مجموعه‌ای است از هنرهای مختلف: موسیقی، ادبیات، فن بازیگری، طراحی صحنه، دکور و کارگردانی. اپرا از ارزنده‌ترین پدیده‌های جهان موسیقی است. طی چندین قرن، اپرا با تحولات فراوان، همه گونه رویدادها و سبک‌های موسیقی را تجربه کرد و به تکامل رسید.شاهین فرهت، نقل "از ۶۸ داستان اپرا"
آوازهای اپرا شامل دو قسمت است:
الف- گفت‌آواز خشک Recitatif Secco که آواز بدون ارکستر است و فقط با چند آکورد کوتاه همراهی می‌شود.
ب- گفت‌آواز همراهی‌شونده Recitatif accampagne که خواننده به همراهی ارکستر می‌خواند و بیشتر در اپراهای فرانسوی معمول است.
اگر عبارت «هرگاه A نقش B را برای C بازی کند یک نمایش شکل گرفته‌است» را برای تعریف نمایش بپذیریم وابستگی غیرقابل انکار هنرهای نمایشی به سه مقوله (بازیگر، نقش و تماشاگر) مشخص می‌شود.(دنیای درام: نشانه و معنا در رسانه‌های نمایشی: تئاتر، سینما، تلویزیون
پدیدآورنده: مارتین اسلین، محمد شهبا (مترجم)) تئاتر در ساده‌ترین تعریف شکلی از نمایش است که علاوه بر این سه عامل وابسته به عوامل دیگری چون «محل نمایش، متن نمایشی، زمان اجرا و فرایند تولید تا ارائه دارد» با این تعریف نمایش‌های غیر داستانی در ردیف تئاترها قرار نمی‌گیرند.(مقدمه بر تئاتر: آینه طبیعت - اورلی هولتن، محبوبه مهاجر (مترجم))
تئاتر از کلمهٔ یونانی «تئاترون» به‌معنی تماشاخانه یا محل تماشا گرفته شده‌است و شامل انواع مختلفی چون نمایش زنده با بازیگر، نمایش‌های عروسکی، پانتومیم، تئاتر تلویزیونی، اپرا، باله، نمایش‌های موزیکال، نمایش رادیویی، نمایش‌های آیینی (به شرط داشتن ساختار روایی) و شکل‌های خاصی از نمایش‌های سنتی ملل و اقوام (برای نمونه: نقالی، پرده‌خوانی، نمایشنامه‌خوانی، تخت حوضی، تعزیه در ایران) و نمونه‌های متعدد دیگری است.
تئاتر امروزه ازنظر ساختار و شکل ارائه گستردگی فراوانی یافته و شکل‌های گاه بدیعی چون (تئاتر خیابانی، تئاتر محیطی، تئاتر مواجه، تئاتر پوچی و…) که برخی از آن‌ها در شکل اجرا و تعدادی نیز در ساختار نمایشنامه دست به نوآوری زده‌اند.("تئاتر تجربی: از استانیسلاوسکی تا پیتر بروک"، نوشتهٔ جیمز روز-اونز، ترجمهٔ مصطفی اسلامیه)
ریچارد فورمن، پیتر بروک، یرژی گروتوفسکی، خوان آکالایتیس، رابرت ویلسون، الیزابت لکامپت، پیتر سلارز، ژوزف اسووبودا، آندره سربن، آرین منوشکین و مارتا کلارک از جمله کارگردان‌هایی هستند که تئاتر را به گوناگونی شیوه‌ها و سیستم‌های ارتباطی آن تجربه کرده‌اند.("تاریخ تئاتر جهان"، نوشتهٔ اسکار براکت، جلد سوم)
مقاله اصلی: سیرک
رومیان اولین کسانی بودند که واژهٔ سیرک را به‌کار بردند در آن زمان به محوطهٔ وسیعی که محل نمایش‌های مهیجی همچون اسب دوانی، آکروبات، مسابقه ارابه رانی و کشتی بود سیرک گفته می‌شد. نوع جدید سیرک از سال‌های ۱۷۰۰ میلادی آغاز به کار کرده‌است و در آن از شعبده باز، دلقک، آکروبات باز و همه نوع حیوان رام شده و حتی شیر و خرس هم استفاده می‌شود.(دائرةالمعارف کودکان و نوجوانان انتشارات پیام آزادی چاپ پنجم سال ۱۳۸۱)
در اوایل قرن ۶ قبل از میلاد اولین حرکت‌های رسمی برای ایجاد سنت‌های نمایشی کلاسیک در یونان آغاز شد. نمایش‌های تراژدی و شادی‌نامه که ریشه در آئین‌های مذهبی یونان باستان داشتند شکل گرفت و با وجود نویسندگان بزرگی چون سوفوکل، اوریپید، آریستوفان و… به سرعت پیشرفت کرد. این سنت بعدها توسط رومی‌ها ادامه یافت و شکل کپی برداری شده‌ای از نمایش‌ها در روم همزمان باسایر نمایش‌های سرگرم‌کننده دیگر چون «گلادیاتور بازی» و «مبارزات خونین پهلوانی» پیشرفت کرد. همزمان شکل جدیدی از نمایش پانتومیم در روم به وجود آمد که نوعی از تئاتر بی کلام بود. با ظهور دین مسیحیت و رشد قدرت و نفوذ کلیساها برای مدتی هرگونه فعالیت نمایشی ممنوع و حرام دانسته شد. اما حرکت هنر نمایش هرگز به‌طور کامل متوقف نشد و اینبار در قالب نمایش‌های کارناوالی با موضوع «زندگی و آلام مسیح و حواریون» ونیز شکل جدیدی از نمایش‌های اخلاقی در فاصله قرون ۹ تا ۱۴ پدید آمد.(تلخیص از تاریخ تمدن - ویل دورانت)
رنسانس در سال‌های ۱۳۰۰ از ایتالیا آغاز شد و در عرض سه قرن در سراسر اروپا انتشار یافت. به ندرت در دوره‌ای چنین کوتاه از نظر تاریخی، رخدادهای متعددی به وقوع می‌پیوندد. حال آنکه این قرن‌ها سرشار از تغییرات اساسی و فعالیت‌های بزرگ است. جهان امروزی نتیجهٔ همین فعالیت هاست، زیرا رنسانس پایه‌های اقتصادی، سیاسی، هنری و علمی تمدن‌های کنونی غرب را بنا نهاد.رنسانس، صفحهٔ ۹
دانش و هنر پیشرفتهای عظیمی در ایتالیای سدهٔ پانزدهم و شانزدهم به وجود آوردند. این احیای فرهنگی به رُنِسانس (یعنی "نوزایش") مشهور شده‌است. دانشمندان، سرایندگان و فیلسوفانی ظهور کردند که با الهام از میراث اصیل روم و یونان با دیدگانی تازه‌تر به جهان می‌نگریستند. نقاش‌ها به مطالعهٔ کالبد انسان پرداختند و اعضای بدن انسان را به شیوهٔ واقع‌گرایانه‌ای نقاشی می‌کردند. فرمانروایان ساختمان‌ها و کارهای بزرگ هنری را سفارش دادند. این عقاید تازه بزودی در سراسر اروپا گسترش یافت.(نگاه کنید به رنسانس)
در تاریخ هنر معمولاً دوران رنسانس را به این مراحل، بخش می‌کنند:پاکباز، رویین، "دائرةالمعارف هنر"، انتشارات فرهنگ معاصر، چاپ پنجم، تهران ۱۳۸۵، ص۲۶۱،
در این دوران شکل‌های جدیدی از هنرهای نمایشی مانند کمدیادلارته و باله که گونه‌ای رقص نمایشی بود به‌وجود آمدند.(ویکی انگلیسی - هنرهای نمایشی)
اولین بالماسکه‌هاو نمایش‌های بداهه در قرن ۱۶ در انگلیس با ظهور بزرگان عرصه نمایش چون شکسپیر، بن جانسن، کریستوفر مارلو پدید آمدند که ترکیبی بودند از حرکات نمایشی، رقص همراه با موسیقی که هنرمندان آن با پوشیدن لباس‌های عجیب که به‌طور استادانه‌ای طراحی شده بودند به هنرنمایی می‌پرداختند.
تئاتر کودک ونوجوان در ایران و تشکیل گروه‌های نمایشی و اجرا در مدارس و مهد کودک‌ها
کارگاه تئاتر کودک (بومرنگ) از پیش رویان تئاتر کودک ونوجوان در ایران با تولید نمایش‌های موزیکال ازسال ۱۳۸۴ و اجرای آن‌ها در آمفی‌تئاترهای ایران بخش خصوصی در تئاتر را توسعه داده و تولیداتش از پرمخاطب‌ترین تاترهای کودک ونوجوان بوده است.
در برآورد جدیدی که در سال ۲۰۱۷ سازمان سیا به صورت پیمایشی انجام داده‌است و از شهروندان دو زبان اول را مورد پرسش قرار داده‌است، زبان پارسی
به عنوان زبان میانجی و مورد استفادهٔ ۸۶ درصد مردم معرفی شده‌است. همچنین زبان پشتو ۴۸ درصد، زبان ازبکی ۱۱ درصد، زبان انگلیسی ۶ درصد، زبان ترکمنی ۳ درصد، زبان اردو ۳ درصد، زبان پشه‌ای ۱ درصد، زبان نورستانی ۱ درصد، زبان عربی ۱ درصد و زبان بلوچی ۱ درصد اعلام شده‌است. طبیعی است که مجموع درصدهای ذکر شده از ۱۰۰ بیشتر می‌باشد زیرا مناطق زیادی در افغانستان دو زبانه هستند.
افغانستان از دیرباز گذرگاه و محل برخورد و آمیزش قوم‌های گوناگون بوده‌است. تجمع تشکل‌های نژادی-قومی در این سرزمین، شکل ویژه‌ای به ساختار اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آن داده‌است. این اقوام اغلب به زبان‌ها و گویش‌های زبان‌هایآریايي سخن می‌گویند و اقلیتی نیز به زبان‌های ترکی، مغولی، زبان‌های دراویدی و زبان‌های سامی صحبت می‌کنند.افغانستان، نوشتهٔ لوئی دوپری (Louis Dupree)، انتشارات دانشگاه آکسفورد (Oxford University Press)، ایالات متحده آمریکا، ۲۰۰۲ شماری زیادی از زبان اقلیت‌ها مانند زبان‌های مغولی و ترکی که در گذشته در افغانستان مورد استفاده برخی از گویشوران بوده، به کلی نابود شده‌است و گویشوران آن‌ها در حال حاضر به زبان‌های دیگر سخن می‌گویند.http://www.bbc.com/persian/afghanistan/2009/02/090221_a-afg-mother-language-day
دو زبان اصلی مردم افغانستان دری (فارسی)و پشتو، هر دو از شاخهٔ هندوایرانی خانوادهٔ هندواروپایی و زیرگروه زبان‌های آريايي است و در قانون اساسی جدید افغانستان نیز، هر دوی این زبان‌های رایج، به عنوان زبان‌های رسمی پذیرفته شده‌است.دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، سرواژهٔ «افغانستان» بیش از نیمی از مردم افغانستان دری زبان هستند، در حالی‌که کمتر از ۴۲ درصد به زبان پشتو تسلط دارند، ولی همه به زبان دری آشنایی دارند. جمعیت به زبان دری(فارسی)، از گروه غربی زبان‌های آريايی سخن می‌گویند. . اغلب پشتو زبانان در افغانستان، به خوبی زبان دری(فارسی)را می‌دانند ولی برعکس آن صادق نیست. زبانِ دری(فارسی) زبانِ اول یا دوم ۸۶درصد مردم افغانستان است.
در زبان پشتو، بیشتر عناصر بومی واژگان زبان پشتو مربوط به زبان‌های ایرانی شرقی است. با این حال، تعداد قابل توجهی واژگان منحصر به زبان پشتو است. پس از قرن هفتم میلادی وام‌واژه‌های زیادی از زبان فارسی و زبان هندوستانی گرفته‌است و واژه‌های زبان عربی نیز از راه زبان فارسی و زبان اردو وارد آن شده‌است. به آن زبان افغانی نیز می‌گویند.John R. Perry, "Lexical Areas and Semantic Fields of Arabic" in Éva Ágnes Csató, Eva Agnes Csato, Bo Isaksson, Carina Jahani, "Linguistic convergence and areal diffusion: case studies from Iranian, Semitic and Turkic", Routledge, 2005. p. 97: "It is generally understood that the bulk of the Arabic vocabulary in the central, contiguous Iranian, Turkic and Indic languages was originally borrowed into literary Persian between the ninth and thirteenth centuries" گویشوران آن قوم پشتون می‌باشند که در پاکستان، افغانستان و هندوستان زندگی می‌کنند.
در دورهٔ محمد نادرشاه و دودمان وی (۱۳۰۸–۱۳۵۷خ. /۱۹۲۹–۱۹۷۸م) گروه‌هایی در درون و بیرون دولت افغانستان کوشش کردند که زبان دری را در اداره، نظام آموزشی و فرهنگی کشور در موقعیت فرودست قرار بدهند. در همین راستا دولت محمد ظاهرشاه (۱۳۱۲–۱۳۵۲خ. / ۱۹۳۳–۱۹۷۳م)، در سال‌های آغازین دههٔ ۱۳۴۰ خورشیدی نام زبان را از فارسی به دری تغییر داد و آن را به همین نام در قانون اساسی ۱۳۴۳خ. / ۱۹۶۴م. کشور درج کرد. گروه‌هایی در پی این تغییر نام، ادعای جدایی و متمایز بودن زبان دری از فارسی را کردند، در حالی‌که فارسی و دری بر پایهٔ متن‌های کهن زبان فارسی و نظریه‌های زبان‌شناسان نام‌های یک زبان واحد است.
بدین ترتیب گروه‌هایی که در پی پاره‌پاره و محدود کردن و به انزوا کشیدن زبان فارسی‌دری هستند، در گام نخست مدعی می‌شوند که زبان فارسی، دری و تاجیکی زبان‌های جدا و متمایز از هم هستند. این گروه‌ها فارسی را از آن ایران و دری را از آن افغانستان و تاجیکی را از آن تاجیکستان می‌دانند و کوشش می‌کنند که این «نگرش» را با اندیشه‌پردازی‌های سیاسی «تئوریزه» کنند. در گام دوم این گروه‌ها مدعی می‌شوند که این واژه دری است و آن واژه فارسی است و بیگانه. با این ترفند واژه‌های غیرفارسی را بر زبان فارسی‌دری تحمیل می‌کنند. به‌گونهٔ نمونه: به نظر این گروه‌ها واژه‌های «دانشگاه»، «دانشکده» و «دانشجو» دری نیستند، بلکه فارسی هستند و شناسنامه‌ای ایرانی دارند، بنابرین کاربرد آن در زبان دری (افغانستان) «مجاز» نیست.
«پشتون» ها از نظر جمعیت، از برخی دیگر از اقوام افغانستان پرشمارتر هستند، اما از نظر زبانی در اقلیت مطلق به سر می‌برند و اقوام اصلی «هزاره»، «تاجیک» و «ایماق» در این کشور به زبان فارسی حرف می‌زنند و اغلب «ازبک» های افغانستان هم با وجود ترک‌تبار بودن، به فارسی‌دری سخن می‌گویند، اما سرود ملی این کشور به زبان «پشتو» است.https://www.irna.ir/news/82086068/زبان-در-سرزمین-اقوام-چالش-های-زبان-فارسی-در-افغانستان
زبان پشتو در اصل جزیی از زبان‌های ایرانی است. قواعد آواشناسی نشان می‌دهد که واژهٔ پشتو شکل دیگرگون‌شده‌ای از همان واژهٔ پَرْسَوا (به معنی پارسی) است.Comrie, Bernard (1990). The World's Major Languages. Oxford University Press. p. 549.دانشنامهٔ ایرانیکا: سرواژه AFGHANISTAN vi. Paṧto
نخستین دولت مستقل افغانی یعنی امپراتوری درانی در سال ۱۷۴۷ تشکیل گردید، اما زبان افغانی (پشتو) فقط درسال ۱۹۳۶ حیثیت زبان رسمی دولتی را کسب کرد. قواعد نوشتاری و ادبی زبان افغانی در میانهٔ سدهٔ شانزدهم بنیانگذاری شد ولی به علل گوناگون روند ایجاد قواعد ادبی زبان پشتو تا هم‌اکنون تکمیل نشده‌است.https://www.khorasanzameen.net/php/read.php?id=2281 در سال ۱۹۶۴ وقتی زبان فارسی به زبان دری تغییر نام یافت، زبان پشتو به عنوان زبان رسمی دوباره مورد تأکید قرار گرفت.Dupree, Louis: "Language and Politics in Afghanistan." In: "Contributions to Asian Studies". Vol. 11/1978. p. 131–141. E. J. Brill, Leiden 1978. p. 131.Spooner, Bryan: "Are we teaching Persian?" In: "Persian Studies in North America: Studies in Honor of Mohammad Ali Jazayery". Mehdi Marashi (ed.). Bethesda, Iranbooks: 1994. p. 1983.
نخبگان افغان از هر دو زبان فارسی و پشتو استفاده می‌کنند و زبان فارسی را نمادی از تربیت فرهنگی و تکامل می‌دانند. ظاهرشاه (شاه افغانستان طی سال‌های ۱۹۳۳ تا ۱۹۷۳) بعد از پدرش محمد نادر شاه و همانند او تصمیم گرفت که مقامات باید هر دو زبان فارسی و پشتو را مطالعه و مورد استفاده قرار دهند. در سال ۱۹۳۶ یعنی سه سال بعد از آغاز سلطنت خود، طی یک حکم شرعی سلطنتی زبان پشتو را زبان رسمی افغانستان اعلام کرد با وجود این که اغلب خانوادهٔ سلطنتی و بوروکرات‌ها که اغلب پشتون بودند، فارسی صحبت می‌کردند. جو ضدایرانی و ضدشیعی القا شده توسط انگلیس به حاکمان وقت افغانستان، سبب این تصمیم بود.Tariq Rahman. "Pashto Language & Identity Formation in Pakistan." "Contemporary South Asia", July 1995, Vol 4, Issue 2, p151-20.Campbell, George L. : "Concise Compendium of the world's languages". London: Routledge 1999.Hussain, Rizwan. "Pakistan and the emergence of Islamic militancy in Afghanistan". Burlington, Ashgate: 2005. p. 63.
گویشوران زبان فارسی در افغانستان، مردمان تاجیک، هزاره، ایماق، قزلباش، سادات، عرب، و جوگی هستند که عمدتاً در مناطق شرقی، شمالی، غربی، و مرکزی کشور زیست می‌کنند. زبان فارسی در نگارش‌های رسمی دولتی افغانستان با نام «زبان دری» یاد می‌شود، ولی مردم افغانستان در زبان گفتاری، زبان خود را با نام «فارسی» می‌شناسند.دانشنامهٔ ایرانیکا، سرواژهٔ "v. Languages", "AFGHANISTAN" لهجه‌های مختلفی از زبان فارسی در افغانستان متداول است، از جمله هزارگی، هراتی، کابلی و … گویش فارسی متداول در هرات، بادغیس و فراه که تحت نام لهجهٔ هراتی شناخته می‌شوند، به گویش فارسی‌زبانان شمال‌شرق ایران شباهت زیادی دارد و با گویش مرزنشینان ایران تقریباً یکی است. این گویش با گویش‌های رایج در استان‌های خراسان ایران در یک رده‌بندی قرار می‌گیرند.تارنمای بی‌بی‌سی فارسی: کو آن زبان فاخر؟ لهجه‌های شرق افغانستان از جمله لهجهٔ بدخشی با لهجه‌های فارسی تاجیکستان شباهت دارد.
پشتو، زبان رسمی دیگر افغانستان از شاخهٔ ایرانی شمال‌شرقی است. گویشوران آن قوم پشتون می‌باشند و در افغانستان و پاکستان زندگی می‌کنند. زبان پشتو در نواحی جنوبی و شرقی کشور افغانستان و قسمت شمال‌غربی پاکستان متداول است. گروهی از پشتوزبانان در بلوچستان و در چیترال و کشمیر و در کنار مرزهای ایران و افغانستان سکونت دارند. هر چند زبان‌های فارسی و عربی در این زبان نفوذ یافته، پشتو بسیاری از خصوصیات اصیل زبان‌های ایرانی را حفظ کرده و خود لهجه‌های مختلف دارد مانند وزیری، اَفریدی، پیشاوری، قندهاری، غلزایی، بنوچی و غیره. طبق آخرین آمارهای بین‌المللی زبان‌های افغانستان به شرح زیر است؛ «۵۲٪ فارسی‌دری زبان، ۳۷٪ پشتو زبان، ۲٪ ترکمنی، ۹٪ ازبکی، ۲٪ بقیه زبان‌ها».
زبان‌های ایرانی دیگر افغانستان، زبان‌های پامیری هستند که در فلات پامیر در مسیر درهٔ پنج (آب پنج)، به خصوص در ولایت خودمختار کوهستان بدخشان در جمهوری تاجیکستان و نیز در استان بدخشان افغانستان رواج دارند. این زبان‌ها به پنج گروه تقسیم می‌شوند:
دوزبانه بودن در بین مردم افغانستان به نسبت معمول است و پیوستگی زبان به گروه قومی خاص همیشه آشکار نیست. برخی از غیر پشتون‌ها، به عنوان مثال، به پشتو سخن می‌گویند، در حالی که تعداد زیادی از پشتون‌ها، به ویژه در مناطق شهری، یکی از لهجه‌های فارسی را قبول کرده‌اند.
زبان‌های هندواروپایی دیگر افغانستان، که توسط گروه‌های کوچک‌تر قومی کاربرد می‌شوند، شامل زبان‌های داردی غربی (پشه‌ای)، نورستانی یا کافری، بلوچی، و تعدادی از زبان‌های هندی هستند که گویشوران آن‌ها عمدتاً در دره‌های دورافتاده در شمال‌شرق این کشور زندگی می‌کنند. گویشوران زبان‌های ترکی‌تبار، که شاخه‌ای از زبان‌های آلتایی هستند، مردمان ازبک‌ها و ترکمن هستند که از آخرین مهاجران تازه‌واردی می‌باشند که از استپ‌های آسیای مرکزی به مناطق شمالی افغانستان مهاجرت کرده‌اند. زبان‌های تُرکی‌تبار شامل زبان‌های اُزبکی، ترکمنی و قرقیزی است که آخری در نقاط دوردست شمال‌شرقی کاربرد می‌شود. در افغانستان همچنین گروه‌های بسیار کوچک گویشور زبان‌های دراویدی وجود دارد که در مناطق دوردست جنوبی کشور ساکن هستند.دانشنامهٔ بریتانیکا، نسخهٔ ۲۰۱۰، سرواژهٔ "Afghanistan"
آمار دقیقی از ترکیب و اندازهٔ قومیتی افغانستان به علت انجام نشدن یک سرشماری نظام‌مند در دسترسی نیست. ولی تخمین‌ها از ترکیب قومیتی افغانستان به این گونه است:
بر پایهٔ نظرسنجی که در سال ۲۰۰۶ از میان ۶٬۲۲۶ نفر از شهروندان افغانستان به صورت تصادفی صورت گرفت، فارسی‌زبان اول ۴۹٪ از پرسش‌شوندگان بود، در حالی‌که ۳۷٪ فارسی را زبان دوم خود می‌دانستند. ۴۲٪ توانایی خواندن فارسی را داشتند. پشتو زبان اول ۴۰٪ از پرسش‌شوندگان بود. همچنین ۲۸٪ می‌توانستند پشتون را به عنوان زبان دوم صحبت کنند. ۳۳٪ نیز توانایی خواندن پشتون را داشتند. ازبکی زبان اول ۹٪ و زبان دوم ۶٪ بود. ترکمنی نیز زبان اول ۲٪ و زبان دوم ۳٪ بود. ۸٪ انگلیسی و ۷٪ اردو را می‌توانستند صحبت کنند.
در نظرسنجی دیگری به نام افغانستان "کجا ایستاده‌است" در میان سال‌های (۲۰۰۴ تا ۲۰۰۹) ۳۹–۵۱٪ از پرسش‌شوندگان توانایی خواندن فارسی را داشتند در حالی که ۲۹–۴۳٪ توانایی خواندن پشتون را داشتند. ۶۶–۷۱٪ از مردم پرس‌شونده فارسی دری و ۲۹–۳۲٪ پشتون را ترجیح دادند. نظرسنجی در طول این مدت هر سال یکبار انجام گرفت که در نتیجه طیف وسیعی از پاسخ‌ها را شامل شد.
زبان فارسی رایج در این کشور عمدتاً فارسی دری است. این گونهٔ زبانی در نگارش‌های رسمی دولتی افغانستان با نام «زبان دری» یاد می‌شود، ولی مردم افغانستان در زبان گفتاری، زبان خود را با نام فارسی می‌شناسند. فارسی دری و پشتو در افغانستان دو زبان رسمی در کل کشور هستند. اخیراً دولت افغانستان قانون‌هایی برای پالایش زبان فارسی در افغانستان گذاشته‌است. همچنین گاه جنجال‌هایی بر سر استفاده از برخی واژه‌ها مانند دانشگاه و پارلمان و خیابان پیش آمده‌است. همچنین دیدگاه‌های متفاوتی دربارهٔ آسیب‌شناسی زبان فارسی در افغانستان وجود دارد.
زبان آریانی (ایرانی)