moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
از نظر تاریخی در حدود نیمی از سوختگی‌ها قابل پیشگیری هستند. برنامه‌های پیشگیری از سوختگی به‌طور قابل توجهی میزان سوختگی‌های شدید را کاهش داده‌است. معیارهای پیشگیری شامل موارد زیر می‌شود: کنترل کردن دمای آب داغ، زنگ‌های هشدار دود، سیستم آب‌پاشی خودکار، ساختمان‌سازی مناسب و لباس‌های ضد آتش. کارشناسان توصیه می‌کنند دمای آب‌گرم‌کن زیر تنظیم شود. معیارهای دیگر برای جلوگیری از سوختگی ناشی از آب جوش شامل استفاده از دماسنج برای اندازه‌گیری دمای آب حمام و نیز استفاده از محافظ بخاری یا اجاق گاز است. اگرچه اثر پخش آتش نامشخص است، اما شواهد احتمالی مفیدی مانند محدود کردن فروش وسایل آتش‌بازی به کودکان وجود دارد.
احیای بیمار با ارزیابی و تثبیت راه‌های تنفسی، تنفس و گردش خون فرد شروع می‌شود. اگر فرد نتواند تنفس کند به لوله‌گذاری فوری نیاز است. به دنبال این عمل می‌بایست از سوختگی نیز مراقبت کرد. افرادی که دچار سوختگی شدید هستند را می‌بایست با پارچه‌ای سفید پوشاند و آن‌ها را به بیمارستان انتقال داد. از آنجایی که احتمال دارد زخم‌های به وجود آمده از سوختگی دچار عفونت شوند، در صورتی که بیمار در پنج سال گذشته در برابر کزاز واکسینه نشده‌است می‌بایست به او واکسن کزاز تزریق شود. در آمریکا، ۹۵٪ افراد دچار سوختگی که به اورژانس مراجعه می‌کنند درمان و ترخیص می‌شوند و ۵٪ نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارند. تغذیهُ اولیه در مورد سوختگی‌های کلی بسیار اهمیت دارد. درمان با اکسیژن پر فشار نیز علاوه بر درمان‌های معمولی مؤثر است.
جایگزینی مایع در افرادی که دچار خونیاری ضعیف هستند توصیه می‌شود. بهتر است مایع‌درمانی و مراقبت ویژه در کودکانی که دچار ۲۰–۱۰٪ و بزرگسالانی که دچار بیش از ۱۵٪ سوختگی هستند صورت گیرد. در صورت امکان این عمل در افرادی که دچار سوختگی بالای ۲۵٪ هستند، می‌بایست قبل از بستری شدن در بیمارستان صورت بگیرد. فرمول پارکلند می‌تواند به تعیین حجم مایع وریدی مورد نیاز در طول ۲۴ ساعت اول کمک کند. این فرمول بر اساس وزن و سطح سوختگی فرد است. نصف این مایع می‌بایست در طول ۸ ساعت اول و باقی‌ماندهٔ آن در طول ۱۶ ساعت بعدی به فرد داده شود. بازهٔ زمانی از زمانی که فرد دچار سوختگی شده‌است محاسبه می‌شود نه از زمانی که مایع‌درمانی آغاز می‌شود. کودکان به مایع نگهدارندهٔ بیشتری نیاز دارند که شامل گلوکز می‌شود. علاوه بر این، افرادی که دچار آسیب به اندام‌های تنفسی شده‌اند نیاز به مایع بیشتری دارند. اگرچه مایع‌درمانی ناکافی باعث به‌وجود آمدن مشکلاتی می‌شود، مایع‌درمانی زیاد نیز می‌تواند مضر باشد. این فرمول‌ها صرفاً جهت راهنمایی شما هستند که در آن تزریق به‌طور ایدئال به حجم ادرار>۳۰ میلی‌لیتر در ساعت در بزرگسالان یا>۱ میلی‌لیتر در کیلوگرم در کودکان و فشار خون متوسط شریانی بیشتر از ۶۰ میلی‌متر جیوه تنظیم شده‌است.
اگرچه در بیشتر موارد از محلول رینگرلاکتاک استفاده می‌شود، اما هیچ مدرکی مبنی بر برتری این محلول نسبت به سرم نرمال سالین وجود ندارد. به نظر می‌رسد مایعات شبه بلوری نیز به همان خوبی مایع کلوئیدی باشد، این در حالی است که کلوئیدها گران‌تر هستند و به همین دلیل توصیه نمی‌شوند. در سوختگی‌ها به ندرت به انتقال خون نیاز می‌شود. انتقال خون برای جلوگیری از بدتر شدن حال بیمار و تنها هنگامی که سطح هموگلوبین خون زیر ۸۰–۶۰ g/L(6-8 g/dL) برسد توصیه می‌شود. در صورت نیاز می‌بایست کاتتر درون رگی از طریق پوست سوخته قرار داده شود یا از تزریق درون استخوانی استفاده شود.
خنک کردن اولیه (ظرف مدت ۳۰ دقیقه از زمان سوختگی) باعث کاهش میزان و درد سوختگی می‌شود، اما باید در نظر داشت خنک کردن زیاد می‌تواند باعث سرمازدگی شود. نباید در عمل خنک کردن به جای آب خنک از یخ استفاده کرد زیرا استفاده از یخ باعث آسیب بیشتر به محل سوختگی می‌شود. در سوختگی‌های ناشی از مواد شیمیایی باید محل سوختگی را با مقدار زیاد آب شست‌وشو داد. شست‌وشو با آب و صابون، جدا کردن بافت‌های مرده و بستن زخم جنبه‌های مهم مراقبت از زخم هستند. مشخص نیست در مورد تاول باید چه اقدامی صورت بگیرد. شواهد نشان می‌دهد بهترین کار این است که آن‌ها را به حال خود بگذاریم. سوختگی‌های درجه دو را باید بعد از دو روز ارزیابی کرد.
شواهد اندکی برای تعیین نوع پانسمان و بستن زخم در سوختگی‌های درجه اول و دوم وجود دارد. عاقلانه‌ترین این است که سوختگی‌های نوع اول را پانسمان نکرد. اگرچه آنتی‌بیوتیک‌های موضعی در بیشتر موارد توصیه می‌شود اما شواهد اندکی مبنی بر مؤثر بودن آن‌ها وجود دارد. سیلور سولفادیازین (یک نوع آنتی‌بیوتیک) به هیچ وجه توصیه نمی‌شود زیرا استفاده از آن ممکن است باعث افزایش زمان بهبودی شود. شواهد اندکی وجود دارد که استفاده از نقره یا درمان جراحت به وسیله فشار منفی را توصیه می‌کنند.
سوختگی‌ها می‌توانند بسیار دردناک باشند، از این رو روش‌های مختلفی برای مدیریت درد وجود دارد. این روش‌ها شامل استفاده از مسکن‌های ساده (مانند ایبوپروفن و استامینوفن) و نیز ایپوئیدها از جمله مرفین می‌شود. بنزودیازپین‌ها نیز ممکن است همراه با مسکن‌ها استفاده شوند تا اضطراب فرد را کاهش دهد. استفاده از آنتی‌هیستامین، ماساژ و تحریک عصب از راه پوست در طول فرایند بهبود به کاهش خارش کمک می‌کند. هرچند آنتی‌هیستامین تنها بر روی ۲۰٪ از افراد تأثیرگذار است. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد استفاده از گاباپنتین مفید بوده و استعمال آن برای افرادی که آنتی‌هیستامین بر آن‌ها تأثیر ندارد توصیه می‌شود.
آنتی‌بیوتیک درون‌رگی قبل از عمل برای افرادی توصیه می‌شود که دارای سوختگی‌های وسیع (<۶۰٪ سطح بدن) هستند. از سال ۲۰۱۰ به‌دلیل نگرانی‌های مربوط به مقاومت در برابر آنتی‌بیوتیک و ریسک زیاد عفونت قارچی، دستورالعمل‌ها استفادهٔ عمومی از آن‌ها را توصیه نمی‌کند. با این وجود شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد که استفاده از این آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند باعث افزایش میزان زنده ماندن در افرادی شود که دارای سوختگی شدید و وسیع هستند. استفاده از اریتروپویتین در درمان یا جلوگیری از کم‌خونی افرادی که دچار سوختگی هستند مؤثر نیست. کلسیم گلوکونات در سوختگی‌های ناشی از هیدروفلوئوریک اسید به‌عنوان یک پادزهر خاص عمل می‌کند و می‌توان آن را به‌صورت تزریق در رگ و/یا به‌صورت موضعی استفاده کرد.
یک روش مؤثر دیگر برای درمان سوختگی‌های شدید، درمان با پانسمان بیولوژیک ساخته شده از پردهٔ آمنیوتیک است. پردهٔ آمنیوتیک یا کیسهٔ آب جنین پوششی است که در طول دورهٔ جنینی از جنین محافظت می کند و پس از زایمان به‌عنوان زبالهٔ زیستی دفع می شود ولی در حال حاضر با رعایت پروتکل های بهداشتی و انجام آزمایش ویروسی روی خون مادر اهدا کننده برای جلوگیری از انتقال عفونت از این پرده برای درمان انواع زخم های صعب‌العلاج مثل سوختگی های شدید و زخم پای دیابتی و بیماران پروانه‌ای استفاده می شود و جواب های امیدوارکننده‌ای از آن گرفته شده است.
زخم‌هایی که نیازمند بسته شدن به‌وسیلهٔ گرافت پوست یا فلاپ (به‌طور معمول هرچیز که بیشتر از سوختگی کوچک با ضخامت کامل باشد) هستند را می‌بایست سریع درمان کرد. سوختگی‌های محیطی دست و پا سینه نیازمند بریدن غشا عضلانی اطراف نواحی سوخته یا اسکارتومی است. این عمل برای درمان یا جلوگیری مشکلات گردش خون در دست و پا یا ترکیب خون با اکسیژن صورت می‌گیرد. مشخص نیست این عمل در سوختگی‌های گردن یا انگشتان مؤثر است یا خیر. در سوختگی‌های الکتریکی ممکن است به فاشیاتومی نیاز باشد.
از زمان‌های قدیم عسل برای بهبود زخم‌های ناشی از سوختگی‌های درجه اول و دوم استفاده می‌شود. شواهد استفاده از آلوئه‌ورا بسیار کم است. اگرچه ممکن است آلوئه ورا به تسکین درد کمک کند و گزارشی از سال ۲۰۰۷ شواهدی مبنی بر کوتاه شدن زمان بهبودی ارائه داد، اما گزارش بعدی در سال ۲۰۱۲ هیچ‌گونه اثر بهبود به وسیله سولفادیازین نقره را تأیید نکرد.
شواهد اندکی وجود دارد که نشان دهد ویتامین ئی به رفع کلوئید یا جای زخم کمک کند. کره در این مورد اصلاً توصیه نمی‌شود. در کشورهای کمتر توسعه یافته تا یک سوم سوختگی‌ها به روش طب سنتی درمان می‌شود، در این روش از تخم‌مرغ، گِل، برگ یا مدفوع گاو استفاده می‌شود. در بعضی موارد مدیریت جراحی به‌دلیل کمبود منابع مالی و دسترسی محدود است. روش‌های دیگری وجود دارد که می‌تواند علاوه بر دارو به منظور کاهش درد و اضطراب استفاده شود از جمله: درمان با واقعیت مجازی، هیپنوتیزم و رویکردهای رفتاری مانند تکنیک‌های منحرف کردن فکر.
با روش‌هایی مانند درم ابریژن، با کمک لیزر یا امواج رادیویی (RF)، برخی پمادهای موضعی مانند فیبرینولیزین، تزریق استروئید و … تلاش می‌شود اسکار ایجاد شده برطرف شود.
برخی از انواع امواج لیزری تأثیر به‌سزایی در درمان انواع مختلف اسکار خصوصاً اسکار سوختگی دارد. مکانیسم عمل این لیزرها در ایجاد شوک گرمایی ناگهانی در عمق پوست (درم) و تحریک آن به کلاژن‌سازی است که این کلاژن‌سازی طبق آخرین تحقیقات تا ۹ ماه پس از درمان با دستگاه نیز ادامه می‌یابد.
پیش‌آگهی در افرادی که دچار سوختگی‌های وسیع‌تر هستند، افراد مسن‌تر و زنان، وخیم‌تر است. وجود آسیب‌های ناشی از استنشاق دود، آسیب‌های جدی دیگر مانند ترک خوردن شدید استخوان و بیماری‌های زمینه‌ای (مانند بیماری‌های قلبی، دیابت، بیماری‌های روانپزشکی و قصد خودکشی) نیز بر پیش‌آگهی تأثیر می‌گذارد. به‌طور میانگین، از کل افرادی که به مراکز سوختگی آمریکا مراجعه می‌کنند، ۴٪ جان خود را از دست می‌دهند، که این میزان به شدت آسیب ناشی از سوختگی بستگی دارد. به‌عنوان مثال، افرادی که سطح سوختگی بدنشان کمتر از ۱۰٪ است دارای نرخ مرگ و میر کمتر از ۱٪ هستند، این در حالی است که افرادی که سطح سوختگی بالای ۹۰٪ دارند دارای نرخ مرگ و میر ۸۵٪ هستند. در افغانستان، افرادی که دارای سطح سوختگی بالای ۶۰٪ هستند به سختی زنده می‌مانند. در گذشته از سیستم پیش‌بینی احتمال مرگ برای تعیین پیش‌آگهی سوختگی‌های کلی استفاده می‌شد اما با توسعهٔ مراقبت‌های درمانی، این سیستم دیگر ابزار دقیقی به‌شمار نمی‌آید. میزان مرگ و میر به‌وسیلهٔ مجموع وسعت سوختگی (% کل سطح بدن) با سن فرد تعیین می‌شود که حاصل آن تقریباً با خطر مرگ برابر است.
سوختگی می‌تواند دارای عوارض زیادی باشد که عفونت شایع‌ترین آن هاست. عوارض احتمالی سوختگی به ترتیب کثرت شامل موارد زیر می‌شود: سینه‌پهلو، سلولیت، عفونت مجاری ادرار و نارسایی تنفسی. عوامل خطر در عفونت شامل این موارد می‌شود: سوختگی بیش از ۳۰٪ کل سطح بدن، سوختگی با ضخامت کامل، کم یا زیاد بودن سن (پیر با جوان) یا سوختگی‌های پاها یا میاندوراه. ذات الریه بیشتر در افرادی مشاهده می‌شود که دچار آسیب تنفسی شده‌اند.
کم‌خونی در سوختگی با ضخامت کامل که در آن وسعت سوختگی بیش از ۱۰٪ کل سطح بدن است بسیار معمول است. سوختگی الکتریکی که نتیجه‌اش از کار افتادن ماهیچه است ممکن است منجر به سندروم کمپارتمان یا رابدومیلوزیس شود. بر اساس تخمین‌های صورت گرفته، ترومبوز سیاهرگی عمقی در ۶ تا ۲۵٪ افراد اتفاق می‌افتد. حالت بیش متابولیک که سال‌ها پس از سوختگی در فرد باقی می‌ماند می‌تواند باعث کاهش ضخامت استخوان و از دست رفتن تودهٔ ماهیچه‌ای شود. ممکن است بعد از سوختگی به‌ویژه در افراد جوان و کسانی که دارای پوست تیره هستند شاهد کلوئید باشیم. ممکن است کودکان بعد از سوختگی دچار ضربهٔ روانی شدید شده و اختلال اضطراب پس از سانحه را تجربه کنند. اثر زخم نیز می‌تواند باعث بدریخت شدن شکل بدن شود. در کشورهای در حال توسعه ممکن است سوختگی باعث انزوای اجتماعی و فقر مطلق شود.
از سال ۲۰۰۴، در سراسر جهان ۱۱ میلیون سوختگی به مراقبت پزشکی نیاز داشته و از این تعداد ۳۰۰۰۰۰ نفر جان خود را از دست داده‌اند. بر همین اساس بعد از تصادفات موتوری، پرت شدن از ارتفاع و خشونت، سوختگی چهارمین عامل مرگ و میر است. حدود ۹۰٪ سوختگی‌ها در کشورهای در حال توسعه رخ می‌دهد. و علت آن تا حدودی تجمع بیش از حد و شرایط آشپزی غیر ایمن است. به‌طور کلی ۶۰٪ سوختگی‌های منجر به مرگ در جنوب شرق آسیا رخ می‌دهد و نرخ آن ۱۱٫۶ نفر در هر ۱۰۰,۰۰۰ نفر است.
در کشورهای توسعه یافته نرخ مرگ و میر ناشی از سوختگی در مردان دو برابر زنان است. این میزان به احتمال زیاد به‌دلیل مشاغل پرخطر و نیز فعالیت‌های ریسک‌پذیر آن‌هاست. در بسیاری از کشورهای در حال توسعه نرخ مرگ و میر زنان بر اثر سوختگی دو برابر مردان است و عمدتاً با حادثه‌های رُخ‌داده در آشپزخانه یا خشونت‌های خانوادگی ارتباط دارد. نرخ مرگ‌ومیر ناشی از سوختگی کودکان در کشورهای در حال توسعه بیش از ده برابر نرخ مرگ و میر ناشی از سوختگی کودکان در کشورهای توسعه یافته‌است. به‌طور کل، مرگ و میر ناشی از سوختگی یکی از پانزده علت اصلی مرگ و میر در کودکان است. از دههٔ ۱۹۸۰ تا سال ۲۰۰۴ بیشتر کشورها شاهد کاهش نرخ سوختگی‌های کشنده و به‌طور کلی سوختگی بوده‌اند.
در آمریکا سالانه ۵۰۰,۰۰۰ نفر به‌دلیل آسیب‌های ناشی از سوختگی در مراکز پزشکی تحت درمان قرار می‌گیرند. از این تعداد نزدیک به ۳,۳۰۰ نفر جان خود را از دست می‌دهند. بیشتر سوختگی‌ها (۷۰٪) و مرگ‌های ناشی از سوختگی در مردان اتفاق می‌افتد. بالاترین میزان سوختگی در افراد ۱۸۳۵ سال اتفاق می‌افتد، این در حالی است که بیشترین میزان سوختگی به‌وسیلهٔ آب جوش در کودکان زیر ۵ سال و افراد بالای ۶۵ سال رخ می‌دهد. سوختگی‌های الکتریکی سالانه عامل مرگ حدود ۱۰۰۰ نفر هستند. رعد و برق در هر سال جان ۶۰ نفر را می‌گیرد. در اروپا، سوختگی‌های عمدی بیشتر در مردان میانسال اتفاق می‌افتد.
در هند، حدود ۷۰۰,۰۰۰ تا ۸۰۰,۰۰۰ نفر سوختگی‌های شدیدی را تحمل می‌کنند، این در حالی است که تعداد کمی از این افراد در مراکز تخصصی سوختگی مداوا می‌شوند. بالاترین نرخ در زنان بین ۳۵–۱۷ سال رخ می‌دهد. بخشی از این نرخ بالا با آشپزخانه‌های غیر ایمن و لباس‌های گشاد و دنباله‌دار که مختص هند است ارتباط دارد. برآورد می‌شود یک سوم کل سوختگی‌ها در هند به‌دلیل آتش گرفتن لباس است. سوختگی‌های عمدی نیز یکی از علل شایع مرگ‌ومیر بعد از خشونت‌های خانوادگی و خودزنی است و بیشتر در دختران جوان رخ می‌دهد.
غارنگاره‌هایی که قدمت آن به بیش از ۳۵۰۰ سال پیش بازمی‌گردد سوختگی و درمان آن را نشان می‌دهد. پاپیروس اسمیت در ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد در مصر درمان سوختگی با استفاده از عسل و ضماد صمغ درخت کاج را توصیف کرد. درمان‌های دیگر مانند استفاده از برگ چای توسط چینی‌ها در ۶۰۰ سال قبل از میلاد، روغن خوک و سرکه توسط بقراط در ۴۰۰ سال قبل از میلاد و نیز استفاده از شراب و مر حجاری توسط سلسیوس در سال ۱۰۰ میلادی نیز در طول زمان مورد استفاده قرار گرفته‌اند. امبرواس پاره جراح فرانسوی اولین کسی بود که در سال ۱۵۰۰ درجات مختلف سوختگی را ابداع کرد. گیوم دوپویترن در سال ۱۸۳۲ این درجات را کامل کرد و آن‌ها را به شش شدت متفاوت تقسیم کرد.
نخستین بیمارستان مخصوص سوختگی در سال ۱۸۴۳ در لندن تأسیس شد و گسترش مراقبت‌های سوختگی مدرن در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ آغاز شد. هنری درایزدیل داکین و الکسیس کارل در طول جنگ جهانی اول استانداردهایی برای تمیز و ضدعفونی کردن سوختگی و زخم به‌وسیلهٔ محلول سدیم هیپوکلریت به وجود آوردند و این کار به‌طور قابل توجهی میزان مرگ و میر را کاهش داد. در دههٔ ۱۹۵۰ به اهمیت جراحی زودهنگام و گرافت پوست پی برده شد و تقریباً در همان زمان احیای مایع و فرمول‌ها برای راهنمایی برای درمان سوختگی نوشته شد. محققان در دههٔ ۱۹۸۰ اهمیت حالت متابولیک که به‌دنبال سوختگی‌های وسیع به‌وجود می‌آید را نشان دادند.
مقالهٔ Evidence-based Pediatric Critical Care Medicine فرهاد شکوهی
میمون شبگرد هندی("Tarsius syrichta") گونه‌ای میمون شبگرد و از راسته نخستی‌ها است که بیشتر در فیلیپین زندگی می‌کند.
نیاد ( یونانی"Ναϊάδ-ες)," که با نام نپتون III شناخته می‌شود، داخلی‌ترین ماه طبیعی نپتون است که از نام اسطوره یونانی نیاد نام گرفته است.
تالسا ( یونانی "Θάλασσα)," که به نام نپتون IV نیز شناخته می‌شود، دومین ماه طبیعی نپتون از لحاظ داخلی بودن است.