moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
پس از ورود از در جنوبی این کاروانسرای مادرشاهی، به فضای مربعی‌شکلی می‌رسید که سرای اصلی این بنا را تشکیل می‌دهد. در تقاطع ۴ ضلع خارجی آن، برج‌های مدور به صورت نیم ستون دیده می‌شود. داخل طاق نماهای ورودی، با قوس جناغی پوشیده شده که رسمی‌بندی با آجرکاری رنگی از مهم‌ترین تزئینات آن به‌شمار می‌آید. گنبد ایوان ورودی آن رسمی‌بندی باریکی دارد که در بیشتر بناهای دوره اسلامی به چشم می‌خورد. پس از هشتی ورودی عمارت نیز فضای وسیعی قرار دارد که سقف گنبدی شکل مدور دارد. در دو سوی هشتی اتاق‌هایی برای نگهبانان در نظر گرفته شده بود که با راه پله‌ای به پشت‌بام راه می‌یابند.
اگر از هشتی گذر کنید، حیاط مربع شکل کاروانسرا را می‌بینید که دور تا دور آن را حجره‌هایی با پایه سنگی و فاصله نیم متر از کف حیاط، فرا گرفته‌اند. در اضلاع چهارگانه این حیاط که به ابعاد تقریبی ۴۰ در ۴۳متر گسترده شده‌اند بین حجره‌ها، ۴ ایوان دیده می‌شود که طاق نماهایی به ارتفاع ۶ متر دارند و پشت آن‌ها اتاق‌های بنا قرار گرفته که مساحتشان از ۹ تا ۵/۱۳ مترمربع متفاوت است.
در مرکز حیاط، بنایی آجری به شکل هشت‌ضلعی ساخته شده که از ۲ چهارطاقی متصل به هم با قوس جناغی باز تشکیل شده که گنبدی عرقچینی با آجرکاری زیبا دارد. این بنا علاوه بر سرداب، کاربری‌هایی چون رختشوی‌خانه داشته‌است.
آنچه در کنار زیبایی تزئینات و معماری این بنا، نگاه‌ها را به سوی خود جلب می‌کند وجود پایه‌های سنگی در تمامی بنای کاروانسراست تا استحکام آن بیش از پیش تضمین شود. پشت اتاق‌ها و در چهارسوی کاروانسرا، راهرویی سراسری با طاق‌نماهایی عمیق به شکل طاق تویزه قرار دارد که در ۲ طرف، دارای سکوهایی به ارتفاع تقریبی یک متر از کف است که به منظور بارانداز از آن استفاده می‌شده و توسط اتاق‌های میانجی به حیاط راه داشته‌است. اما سر در رفیع و با شکوه ورودی این بنای زیبا در ضلع غربی آن قرار دارد که دوطرف آن را دو طبقه ساخته و با طاقنماهای جناغی تزئین کرده‌اند.
در کنار سازه‌ای زیبا که این بنا از آن بهره می‌برد ویژگی‌های دیگری برای آن می‌توان نام برد ازجمله حمام، آب انبار و باغ‌های آن که برای تأمین هزینه‌های نگهداری کاروانسرا وقف شده بود. همچنین وجود درگاه‌های ورودی حجره‌ها با ارتفاع کم که به منظور ایمن داشتن مسافران از سرما و گرمای کویری و گردبادها و توفان‌های نفسگیر منطقه با ظرافت مثال زدنی طراحی شده‌است و ۱۶ طاق نما در قسمت بیرونی ضلع جنوبی برای داد و ستد بازرگانان و استقرار نعلبندان، پالاندوزان و فروشندگان ساز و برگ چهارپایان.
کاروانسرای خشکه رود مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان زرندیه، بخش خرقان، روستای خشک رود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
پلهای یک چشمه‌وهشت‌چشمه سرخده مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان ساوه، روستای سرخ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بنای پل در جنوب شهرستان ساوه و در کیلومتر ۱۳ جاده یل‌آباد به قزل قلعه (ساوه) احداث شده است. مصالح بکار رفته در آن، آجر و ملات ساروج بوده و در دوره صفویه احداث شده است. ساختمان پل دارای ۸ چشمه با طاق رومی است و ارتفاع آن از کف تا سطح رودخانه قره چای، حدود ۸ متر است. طول پل حدود ۷۰ متر و عرضی معادل ۴٫۵ الی ۵ متر دارد.
امامزاده یونس مربوط به اواخر قرن ۹ ه.ق است و در شهرستان ساوه، روستای مرق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
۱۲ چنار واقع در ورودی این امامزاده به زیبائیهای طبیعی این بارگاه افزوده‌است.
امامزاده سید هارون مربوط به سدهٔ ۷ ه.ق است و در شهرستان ساوه، ۱۲ کیلومتری جاده شوسه ساوه به باقرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
بند شاه عباسی مربوط به سدهٔ ۷ و ۱۱ ه‍.ق است و در ۲۵ کیلومتری جنوب ساوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
بند شاه عباس ساوه در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده بود؛ اما در هنگام ساخت سد الغدیر ساوه به زیر آب رفته و در حال حاضر هیچ اثری از آن باقی نمانده‌است.اثری از سد شاه عباسی ساوه باقی نمانده‌است، خبرگزاری ایسنا.
یند دیگری با نام طاق شاه عباسی در نزدیکی شهر طبس وجود دارد.
بقعه اشموئیل پیغمبر مربوط به سدهٔ ۸ و ۱۰ ه‍.ق است و در شهرستان ساوه، بخش مرکزی، روستای پیغمبریه، اشموئیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.زیارتگاه حضرت اشموئیل پیغمبر(ع)؛ نمادی از تدین دیرینه در ساوهبقعه اشموئیل نبی(ع)؛ نشانی از تاریخ کهن شهر ساوه ایسنازیارتگاه اشموئیل نبی نمادی از کلام وحی و تدین در ساوه ایرنا
تپه‌های روستای آجان (قلعه گبری) مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زرندیه، روستای آجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه مرحوم مجردیان (هریتاش) مربوط به اواخر دوره صفوی است و در اصفهان، کوچه کدخدا، خیابان ابن سینا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. لازم است ذکر شود مرحوم احمد هریتاش فرزند مرحوم محمد علی مجردیان است و ایشان دارای دو برادر به نامهای اکبر فرسیر و علی محمد مجردیان می‌باشند و اصالت نام خانوادگی ایشان مجردیان است.
مدرسه نظامیه (سید علاءالدین) مربوط به دوره صفوی است و در شیراز، جنب بقعه حضرت سید علاءالدین حسین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام شاهزاده مربوط به اواخر دوره صفوی است و در اصفهان، خیابان مسجد حکیم، کوچه شاهزاده‌ها، نبش بازارچه نوی شرقی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه خاک (قلعه نجفقلی خان) مربوط به دوره ساسانیان می‌باشد که در میانه، خیابان شهید مطهری، محلهٔ قالا تنگه سی واقع شده است.
این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این قلعه بزرگ خاکی، در جنوب شرقی میانه (جنب رودخانه شهر چایی) قرار گرفته‌است. در قسمت‌های شمالی و شمال شرقی آن بناهای مسکونی احداث شده‌است و سمت جنوبی و جنوب غربی آن را زمین‌های زراعی و باغات سرسبز احاطه نموده و ناحیه شمال غربی آن گورستان قدیمی (خان جان آباد) واقع شده است که امروزه کاملاً متروک است. این تپه خاکی تا اواخر دوره قاجار، مورد استفاده بوده‌است.
در بنای این قلعه، خشت‌های بزرگ به ابعاد ۴۰*۳۰ به کار رفته است. با گذشت زمان و تحت تأثیر عوامل طبیعی و حفاری‌ها و خاکبرداری‌های پراکنده، قسمت‌هایی از این بنا تخریب و از بین رفته‌است.
این تپه خاکی در سال ۱۳۵۴ مورد بازدید کارشناسان وزارت فرهنگ و هنر قرار گرفته و به عنوان اثر باستانی ملی به ثبت رسیده‌است.
مدرسه علمیه سید قلیچ ایشان یک حوزه علمیه اهل سنت است که در سال ۱۲۲۱ ه‍.ق توسط سید قلیچ ایشان و با کمک مالی پادشاه عثمانی در روستای کریم ایشان در ۴۲ کیلومتری شمال شرق شهر کلاله ساخته شد. این مدرسه اولین حوزه علمیه ترکمن‌های ایران است"مدرسه سید قلیچ ایشان، اولین مدرسه دینی ترکمانان ایران"، همایون حاج محمد حسینی، پریسا نامی گرمی، محمدامین فروتن. فصلنامه پژوهش هنر، شماره 2 و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این مدرسه در شرقی‌ترین قسمت استان گلستان قرار گرفته و اکنون در شهرستان مراوه‌تپه واقع شده‌است.
مسجد جامع خوانسار مربوط به سدهٔ ۱۲ است و در خوانسار، ورودی شهر، قبرستان کهنه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع خوانسار یکی از قدیمی‌ترین مساجد تاریخی ایران به‌شمار می‌رود. تاریخ بنای این مسجد براساس سنگ نوشته‌ای که بر سر در آن نصب شده سال ۱۱۰۱ ه‍. ق، را نشان می‌دهد که هم‌اکنون این بنای تاریخی به‌دلیل افزایش نم و رطوبت در معرض تهدید قرار گرفته است.
مسجد سنجیده مربوط به سدهٔ ۶ ه.ق است و در قزوین، محله راه واقع شده که در دوره سلجوقی بنا شده‌است، این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این مسجد در حال حاضر فقط دارای فضای گنبد خانه‌ای به شکل مربع است. مسجد سنجیده در دو ضلع مشرف به گذر بوده و در هر ضلع دارای سه راه ارتباطی است. این مسجد دارای گنبدی به سبک سلجوقی، مناره کوتاه و تزیینات مقرنس در زیر گنبد است.
این مسجد دارای سردابه ایست که شباهت‌های بسیار زیادی به معابد مهری ایران باستان دارد.
مقبره باباپیر یا شیخ اباعدنان قریشی مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه‍.ق است او عالم دینی بوده که مذهب شیعه را وارد ایران کرده است و همسر شاه طهماسب دوم به علت ارادت بسیاری که به شیخ داشت دستور ساخت مقبره بابا پیر را داد .چند سال بعد گنبد مقبره ایشان که از طلا بود به سرقت رفت. این مقبره در خوانسار، خیابان سرچشمه، پ۲ واقع شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
صاحب این بقعه از پایه‌گذاران مذهب شیعه جعفری در اوایل قرن هفتم در در شهرهای اصفهان، بروجرود، لرستان، نهاوند و خوزستان می‌باشد. شیخ صفی‌الدین اردبیلی در سال ۶۷۸ برای کسب دانش به نزد صاحب این بقعه آمده است. غیر صاحب این بقعه شیخ اباعدنان قریشی و شش تن دیگر از عرفا در این بقعه دفن هستند. در سال ۱۲۵۵ دو نفر از فرزندان شیخ اباعدنان قریشی این بقعه را مرمت و بازسازی کردند.۹۱
بر روی صندوق چوبی داخل بقغه به سال ۹۵۴ چنین قید شده‌است:
چاکر و بنده ائمه دین شیعه پاک صدر دین حسین و در طرف دیگر نوشته شده مشایخ العظام الکرام (شیخ نظام الدین حیدر و شیخ شرف الدین هدایت الله و شیخ فتوح الدین عبدالفتاح و شیخ کمال الدین عارف و شیخ اباعدنان و شیخ شمس الدین محمد و شیخ زین الدین علی و شیخ تاج الدین حسن خدام هذه البقه المتبرکهمنتهی الامال؛ سیره حلبی، ج۱، ص ۲۶کامل ابن اثیر، ج ۲، ص ۲۱۰ضیاء الابصار فی تراجم علماء خوانسار -گردآوری مهدی ابن الرضا
آرامگاه اولیه تنها با سنگ بر روی چشمه‌ای به نام «چشمه پیر» بنا شده بود و بنای فعلی بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) در دوره صفویه بر روی آرامگاه قبلی به سبک مغولی یا سلجوقی احداث شد. یکی از اشخاص مدفون در بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) «صدرالدین حسین» است که مرشد شیخ زاهد گیلانی و مراد شیخ صفی الدین اردبیلی نیای شاهان صفوی بوده‌است به همین دلیل شاهان صفوی برای این بقعه اهمیت خاصی قائل بودند و زیارتگاه رجال و شاهزادگان صفوی بود، از این رو به دستور مریم بیگم همسر شاه طهماسب صفوی در خوانسار مدرسه و حمام نیز ساخته شده‌است.ماهنامه میراث جاویدان - سال 12 - شماره 25
بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) دارای گنبد دو پوش دو متری، ۱۲ ترکی از نوع گنبدهای رک یا نوک تیز با مصالح لاشه سنگ و آجر است. (۱۲ ضلع نشانه‌ای از ۱۲ امام یا ۱۲ تَرک کلاه صفویه می‌باشد)
می‌گویند؛ پوشش گنبد مذکور از طلا بوده که در قرن ۱۳ در سالهای قحطی به سرقت رفته و درب قدیمی بقعه نیز که به صورت گره چینی بوده در سال ۱۳۵۷ به سرقت رفته‌است.
در سال ۱۲۵۵ دو نفر از نوادگان بابا پیر به نام‌های شیخ علی و شیخ صادق به مرمت بقعه اقدام نمودند. در سال ۱۳۵۵ نیز مبلغ ۲۵۰ هزار ریال جهت مرمت بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) توسط نماینده وزارت فرهنگ و هنر وقت اختصاص که در نهایت در زمستان سال ۱۳۵۷ طی بازدید حسین علی منتظری ، مرمت مجددی صورت گرفت. در سال ۱۳۶۷ قبل از بازدید هاشمی رفسنجانی اقدامات شایسته‌ای نیز توسط مرحوم فاضلی خوانساری در بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) انجام شد. در نهایت امر نیز در سال ۱۳۸۷ با اختصاص بودجه‌ای توسط سید علی خامنه ای مرمت لازم صورت پذیرفت.
این بقعه موقوفات زیادی داشته از جمله ابراهیم شاه از سلسله گورکانی تمام باغستان سرچشمه (پارک سرچشمه فعلی خوانسار) را در سال ۸۹۲ بنام بابا پیر وقف نمود. البته وقف نامه موجود فعلی مربوط به سال ۱۳۱۱ ه‍.ق است که طی آن عایدات موقوفات بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) صرف مرمت مقبره و مایحتاج صادران، واردان، سفره درویشان و مجاوران مزار است.
حمام حاجی محمد رحیم در قزوین، خیابان مولوی، بازارچه حاج محمد رحیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کلیسای مارسرگیز مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان اورمیه، روستای کلیسا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کلیسای مارسرگیز در ۳ کیلومتری جنوب غربی ارومیه در دامنه کوه «کوه سیر» و در روستایی به اسم کلیسا واقع گردیده‌است که در این روستا کردهای کرمانج و برادران مسیحی زندگی می کنند. باستان شناسان قدمت این کلیسا را از نظر سبک معماری متعلق به دوره ساسانی و قرن سوم میلادی می‌دانند.
{آثار باستانی ایران-خرد}}
بندانگشتی
پل تمیجان مربوط به اوایل دوره صفوی است و در شهرستان رودسر، روستای تمیجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه گل محمد مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان ساوه، روستای چاه بهار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه جوشقان مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوره ساسانیان است و در شهرستان ساوه، شمال غرب نوبران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه مجیدآباد مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساوه، روستای نوبران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نقش برجسته پارتی مربوط به دوره اشکانیان است و در ۶۵ کیلومتری جنوب شرقی فیروزآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ینگه ارخی مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان ساوه، روستای نوبران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه معروف به قلعه مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان ساوه، روستای خدابنده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه روستای چال فخره مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان ساوه، روستای چال فخره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
میدان مجسمه مربوط به دوره پهلوی است و در بابلسر، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کتیبه‌های پهلوی تخت طاووس مربوط به دوره ساسانیان است و در مرودشت، حاشیه شرقی خرابه‌های تخت طاووس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
یا (بهرام دوم در حال نیایش)
این نقش برجسته مربوط به بهرام دوم میباشد که در روستای گویم در 30 کیلومتری غرب شیراز قرار دارد.
در تنگ قوام آباد در جنوب غربی این دهکده در ارتفاع هشت متری این نقش کشیده شده‌است.
در سال 1926 میلادی هرتسفلد از وجود چنین نقشی آگاه گردید و در سال 1975 لویی واندر برگ آن را مورد بررسی دقیق قرار داد. ارتفاع این نقش برجسته 2متر و عرض آن 1/80 متر میباشد که در لوحه‌ای مستطیل شکل به تصویر کشیده شده‌است.
در این تصویر فرمانروا با همان تاجی که در سایر نقش برجسته‌ها و سکه‌ها دیده می‌شود ترسیم شده و دست‌ها را به حالت نیایش و احترام یکی را بر کمر و دست دیگر را در بالا قرار داده است.
متأسفانه این نقش در اثر مرور زمان و عوامل طبیعی و انسانی به شدت آسیب دیده و بسیاری از جزییات نقش محو و فرسوده گردیده است.
این اثر در تاریخ 1354/09/10 به شماره 937 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و تحت حفاظت اداره کل میراث فرهنگی فارس قرار دارد.
کتاب سنگ نگاره‌های ساسانی (صفحه 52)، نویسندگان:شهره‌جوادی-فریدون آورزمانی
منطقه مزلقان مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساوه، ۶۰ کیلومتری سمت چپ جاده آسفالته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شیشه لی بایر مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساوه، روستای قرمزین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه علیدرزی مربوط به دوره ساسانیان -قرون اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ساوه، جنوب روستای علیدرزی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه و قبرستان اصلان مربوط به دوره ساسانیان و دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بومهن، حاشیه شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه امامزاده سید منصوربن موسی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان زرندیه، شهر مامونیه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه امامزاده نوح بن موسی جعفر مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان ساوه، روستای بالقلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
" ایوان قدمگاه" بنایی مربوط به دوره هخامنشی (یا کمی بعد از دورهٔ هخامنشی) است در روستای چاشت خوار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این بنا بر کوه سنگی کنده شده‌است و از دو ایوان سنگی تشکیل شده‌است. دو پلکان، ایوان اول را به ایوان بالاتر ارتباط می‌دهند. بر روی ایوان بالایی پنج حفرهٔ بزرگ کنده شده‌است. حفره‌های کروی‌ای هم دور تا دور بنا هستند. در جلوی بنا استخری بوده که توسط چشمه‌ای از سکوی پایینی بنا تغذیه می‌شده‌است.
این بنا در ۱۸۸۱ میلادی توسط سروان H. L. Wells از ارتش بریتانیا کشف شد که پلان آن را منتشر کرد. بعدتر فرصت الدوله شیرازی و لویی واندنبرگ و بعد از آن‌ها ایرانشناسان دیگر آن را بررسی کرده‌اند پیشتر گمان می‌رفت قدمگاه یک بنای نیمه‌تمام و احتمالاً یک مقبره نیمه‌تمام باشد، به‌خصوص به دلیل شباهت ساختار کلی آن به دو قبر دیگر که در نزدیکی تخت جمشید است. بررسی‌های جدیدتر نشان داده که قدمگاه یک بنای کامل شده بوده‌است. اما برای کاربری آن فرضیه‌های مختلفی مطرح است. جدیدترین تحقیق انجام شده توسط Jean-Claude Bessac (در سال ۲۰۰۷) فرضیه کاربری به عنوان مقبره یا استودان (محل نگهداری استخوان‌ها) را مردود دانسته و یک کاربری مذهبی مرتبط با عنصر آب (که نزد ایرانیان مقدس بوده) می‌داند. روی پنج حفرهٔ دیوار پشتی احتمالاً تخته‌سنگ‌هایی بوده‌است، شاید به عنوان سنگ‌نبشته یا نقش‌برجسته‌هایی با اهداف تزیینی. تحقیقی در سال ۱۳۹۳ نیز این را تأیید و بنا را مرتبط با میترا (مهر) و الههٔ آب آناهیتا می‌داند.
در صد متری غرب این اثر گورستانی قرار دارد که در آن از قبرهای پیش از اسلام تا دوره قاجار دیده می‌شود
آثار هخامنشی قره قلات مربوط به دوره هخامنشی است و در شهرستان مرودشت، سمت شرقی و خارج باغ‌های سیدان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه سلطان عطابخش مربوط به دوره آل بویه- دوره صفوی - دوره قاجار است و در کاشان، خیابان ملا حبیب‌الله شریف (درب اصفهان) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه بصیر دیوان مربوط به اوسط دوره قاجار است و در شیراز، محله سنگ سیاه ـ بازارچه حاج زینل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه جنوب مسجد جامع ساوه مربوط به سدهٔ ۴ تا ۷ ه.ق است و در ساوه، جنوب مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه طیب و طاهر مربوط به هزاره اول قبل از میلاد به بعد است و در شهرستان ساوه، روستای آقداش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سلطان خانقاه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد به بعد است و در شهرستان ساوه، روستای خانقاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گورستان رازین (سوسن نقین) مربوط به هزاره اول قبل از میلاد به بعد است و در شهرستان ساوه، روستای رازین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه جمشیدآباد مربوط به هزاره اول قبل از میلاد به بعد است و در شهرستان ساوه، روستای جمشید آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شماره یک خونی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد به بعد است و در شهرستان ساوه، روستای خونی (پیمان) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شماره دو خونی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد به بعد است و در شهرستان ساوه، روستای خونی (پیمان) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منطقه سوسن نقین مربوط به هزاره اول قبل از میلاد به بعد است و در شهرستان ساوه، غرب روستای سوسن نقین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستان کله دشت مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد به بعد است و در شهرستان ساوه، روستای کله دشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قیجه با قیلجه مربوط به هزاره ۵ تا دوره ساسانیان است و در شهرستان ساوه، روستای چمران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه فستق (پسته) مربوط به هزاره ۵ تا دوره ساسانیان است و در شهرستان ساوه، شمال رودخانه مزلقان جای و روستای فستق (روستای پسته) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساخسی تپه مربوط به سدهٔ ۶ ه.ق است و در شهرستان زنجان، روستای قولی قصه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مراد تپه مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان ابهر، روستای یوسف آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه اندآباد علیا مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان زنجان، روستای اندآبادعلیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دو تپه سفلی مربوط به هزاره ۱-قرون میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خدابنده، روستای دو تپه سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سولیجار تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان زنجان، روستای حسن ابدالی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مادآبادی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان مرودشت، روستای کوشک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این اثر برای اجرای پروژه آپارتمان سازی به طور کامل تخریب گردیده است.
تپه خون گشت مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اقلید، روستای خون گشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گپ کناره (تپه بزرگ) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مرودشت، روستای کناره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه صولت الملک مربوط به دوره قاجار است و در ۲ کوچه جنوب گلپایگان، خیابان امام، کوچه نصرالملک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه تقی بازاری دوز مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان ـ خیابان چهارباغ، کوچه صراف‌ها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه آرومارتروسیان مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان ـ خیابان حکیم نظامی، کوچه شیره کشخانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه حاج محمد جواد زرگر مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان ـ خیابان عبدالرزاق، کوچه قزوینی‌ها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه حاج محمد حسین بازاردوز مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان چهار باغ پائین، کوچه صرافها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه شاطر اسماعیل شماعیان مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان ابن سینا، ابتدای کوچه گلدسته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه مرحوم فانی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، کوی قزوینی‌ها، کوی حاج محمد جعفر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه رضا نبوی نژاد مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، کوچه خیاطها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه حسین صیرفی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان چهارباغ ـ کوچه شهید رجبزاده، بن‌بست شیدا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه رجالی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان چهارباغ پائین، کوی حاج رسولی‌ها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه حاج میرزا عبدالعلیخان ساوجی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان طالقانی، کوچه محله نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه حاج احمد کهرنگی مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان مسجد حکیم، کوچه پشت مسجد حکیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه سرهنگ وثیق مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، میدان کهنه، خیابان هارونیه، کوچه حمام مشیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
عمارت ملالطف ا.. سنندجی مربوط به دوره قاجار است و در سنندج، خیابان امام، کوچه حبیبی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه دکتر پناهنده مربوط به اواخر دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان چهار باغ، بازارچه حاج محمد علی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
موزه رضا شاه (باغ هرندی) مربوط به اواخرقرن ۱۳ ه.ق است و در کرمان، خیابان فردوسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه غلامرضاخان مظاهری مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در اصفهان، خیابان طالقانی، کوچه سرتیپ، کوی مظاهری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه محمود سرتیپی مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در اصفهان، خیابان ملک، بن‌بست عبداللهی، کوی پاقلعه واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه آقای عبائیان مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، کوچه حاج محمدحسن تختی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه میرزا شفیع مشکی مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، کوچه سینه پایینی، نبش کوچه شیخ الاسلام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه مهدی مشگی مربوط به سدهٔ ۱۳ ه.ق است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، کوچه سینه پائینی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه زاول (زاون) مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در اصفهان، خیابان حکیم نظامی، کوچه سنگتراشها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه حاج اکبر آقا مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در اصفهان، خیابان چهار باغ، کوچه حاج رسولیها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه حاج حسن غفوری (میراث فرهنگی) مربوط به سدهٔ ۱۳ ه.ق است و در اصفهان، خیابان ابن سینا، کوچه مسجد صفا، میدان شهشهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه فرج‌الله خان کیوان مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در اصفهان، خیابان چهارباغ، کوچه دشتیان، کوچه رشتیها، ابتدای کوچه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه ناظریان (فضل‌الله آبدار) مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در اصفهان، خیابان هاتف، کوچه نمکی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه شهید اول مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در اصفهان، خیابان علامه مجلسی، کوچه ابواسحاقیه ـ کوچه مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه غفوریان مربوط به سدهٔ ۱۳ ه‍.ق است و در اصفهان، چهارباغ پائین، کوچه گرگ یراقها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مجموعه ساختمانی حقیقت مربوط به سدهٔ ۱۳ ه.ق است و در خوانسار، خیابان امام، کوچه شهدا، کوچه شهید مجتبی شجاعی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه حاج میرزا عباس سمسارزاده مربوط به سدهٔ ۱۴ ه‍.ق است و در اصفهان، کوچه چهارباغ پائین، کوچه رشتیها، نبش کوچه امین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه کوشک زر مربوط به هزاره ۵ تا ۱ قبل از میلاد است و در ۱۵ فرسنگی جنوب غربی‌ اقلید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه محمد صادقی مربوط به دوره قاجار است و در لاهیجان، خیابان حافظ، کوچه توکلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساختمان و باغ منشی باشی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شیراز، خیابان فردوسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. هم‌اکنون محل گرد همایی انجمن تمبر فارس میباشد.
قلعه دختر مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان قم، بخش مرکزی، ابتدای جاده اراک واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۱۲۸۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه اکبر موسویار مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، بخش ۳ ـ کوچه بازار مرغی، پلاک ۱ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه امین التجار مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، حدفاصل تقاطع خیابان حکیم و چهارراه تختی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه ورثه مرحوم علی آقا زرگر مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان عبدالزاق، کوچه قزوینیها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
منزل کازرونیان مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، محله گود عربان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
رباط ماهی مربوط به اواخردوره غزنویانان است و در شهرستان مشهد، بخس رضویه، ۳ کیلومتری شمال پاسگاه اسماعیل‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده حدود 970 سال قدمت دارد، رباط ماهی است که در ۶ کیلومتری شرق مشهد قرار دارد. این بنا متعلق به دوره غزنوی – سلجوقی است، سازنده این بنا ابوالحسن محمد بن حسن ماه مردی نیکوکار از سران سامانیان بود ابن حوقل از او یاد کرده همچنین این رباط که در نزدیکی روستای چاهه است همان رباط است که دختر فردوسی صله پدرش را صرف تعمیر این رباط و پلی بر کشف رود کرد - هم‌اکنون خرابه‌های ان در کنار جاده مشهد -سرخس در مسیر توس به سرخس و در کنار کشف رود دیده می‌شود. در میان عوام معروف است که این رباط را همشیره گوهرشاد، آغابیگم که معروف به ماهی بوده‌است ساخته و به اسم او نسبت یافته‌است است. ا8حتمال داده‌اند که این رباط،ماهی.
امامزاده اسماعیل یوجان مربوط به دوره صفوی -قرن ۱۱ است و در شهرستان خمین، روستای یوجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه میرکندی مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان طارم، روستای شیرمیشه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه قزل ارخ مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان زنجان، روستای تهم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه نورآباد (بیوک تپه) مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خدابنده، روستای نورآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستان ساری تپه مربوط به هزاره ۱- دوره اشکانیان است و در شهرستان زنجان، شمال کوه قره تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه و قبرستان منجیق تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان طارم، روستای جزلان دشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سوان (گرد سوان) مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در ۸۰ کیلومتری جنوبشهرستان مهاباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه کهنه جعفرآباد مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در در بین روستاهای عبدالله‌آباد و جعفرآباد شهرستان اقلید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه قلعه حسن‌آباد مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان مرودشت، فاصله کوتاهی ازخرابه‌های استخر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شقا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان مرودشت، غرب تپه جری الف و بخش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه جری الف و ب مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان مرودشت، روستای خیرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه نورآباد مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان ممسنی، روستای نورآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های حسن‌آباد مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در ۱۲ فرسنگی اقلید بعد از آسپاس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه حاجی نوروز (تپه آهک پزی) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اقلید، روستای پهلوانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه پیر کتانی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مرودشت، ۱ کیلومتر جنوب غربی دهستان کناره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محدوده شهر طبس مربوط به دوره سلجوقیان تا دوره معاصر است و در طبس، بین‌خ واعظ طبسی وشهید محمد منتظری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل سوریان مربوط به دوره صفوی است و در سوریان، جنوب شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعهٔ سرهنگ‌آباد مربوط به دوره قاجار است و در ۵۰ کیلومتری زواره، شرق شهرستان اردستان، مزرعه سرهنگ‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قصرالدشت مربوط به دوره هخامنشی است و در شهرستان پاسارگاد، روستای وکیل آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چشمه دزون مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان اقلید، سر راه روستای آسپاس به حسن‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه محمود کان مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در حاشیه شمال غربی مه‌آباد (فیروزکوه) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بزرگ مقصود مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان مرودشت، روستای مقصودآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه رشتی سیاه الف و ب مربوط به هزاره ۴ تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مرودشت، شمال غربی بند امیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه تیموران (تیمارون) مربوط به هزاره ۴ و ۳ قبل از میلاد است و در شهرستان ارسنجان، روستای کوشک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مراد در شهرستان مرودشت، روستای قلعه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گود کلاه سران در شهرستان مرودشت، در وسط زراعتی علی‌آباد و کمین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه صالحیه مربوط به دوره قاجار است و در قزوین، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه مهر علی فارسی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان اقلید، شهر سده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در کاوش‌های سالهای اخیر توسط میراث فرهنگی فارس اشیاو مهرهایی با قدمت ۷۰۰۰سال یافت شده‌است.
مجموعه شیخ الاسلام مربوط به دوره قاجار است و در واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منزل حاج سیدغفوربریده پز مربوط به ۱۲۹۲ ه.ق است و در بروجرد، محله کوی عارف، پلاک ۹۶ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. شغل ایشان صابون سازی بوده است.
حمام چهار فصل از آثار تاریخی شهر اراک و مربوط به اواخر دوره قاجار است. این بنا توسط حاج محمدابراهیم خوانساری (زاده ۱۲۳۲- درگذشت ۱۲۹۷) در زمان احمد شاه قاجار بنا نهاده شده‌است. این حمام در خیابان شهید دکتر بهشتی واقع شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. وجود نقاشی‌ها و نگاره‌هایی از چهار فصل سال که در چهار گوشه این حمام وجود دارد، علت نامگذاری این حمام بوده‌است. این حمام تنها حمام کشور است که در آن قسمتی مجزا برای اقلیت‌های مذهبی وجود دارد. علت ساخت این قسمت توسط بانی بنا، دیدن شست‌وشوی کودکی کوچک توسط مادری یهودی در فصل زمستان بوده‌است. وی وقتی علت را جویا شد دریافت که یهودیان حق استفاده از حمام عمومی را ندارند، بنابراین تصمیم به ساخت حمامی برای اقلیت‌ها در مجاورت حمام عمومی شهر گرفت.
در دوره ۵۰ ساله حکومت ناصری که ایران به آرامشی نسبی دست یافته بود و امنیت نسبی در قلمروهای مختلف این سرزمین وجود داشت، این امر باعث شد که ۸۵ خانواده یهودی از سنجان و روستاهای اطراف به سلطان‌آباد (اراک) مهاجرت کنند و در شمال شرقی گذر سپهداری و در ضلع شرقی خیابان محسنی، محله‌ای احداث نموده و سکنی گزینند و به تجارت و فروش پارچه پرداختند. این گروه از تأسیسات و امکانات شهری نظیر گورستان، مدرسه و … برخوردار بودند اما حمامی در اختیار آن‌ها قرار نداشت. نمایندگانی از این اقلیت یه حاج محمدابراهیم خوانساری رجوع کرده و به وی خاطرنشان کردند که اقلیت‌های صاحب کتاب که در بلاد مسلمین ساکن هستند، تحت حمایت آنان و حکومت اسلامی قرار دارند و حاکم شرع متعهد به حفظ جان، مال و ناموس آنهاست. پس حاج محمد ابراهیم خوانساری دستور داد در مقابل قلعه شخصی وی، حمامی بسازند که پیروان همه ادیان ابراهیم بتوانند از آن استفاده کنند. این بنا در خلال سال‌های ۱۲۹۲ تا ۱۲۹۴ و طی حدود ۳۸ ماه احداث شد. این بنا در سال ۱۳۷۳ به موزه تبدیل شد و در اوایل دهه ۱۳۸۰ نیز مورد مرمت قرار گرفت.
ساختمان این حمام به لحاظ معماری بسیار منحصر بوده و بیشتر از هزار و ششصد متر مربع مساحت داشته و به عنوان بزرگترین حمام ایران شناخته می‌شود. این بنا از بخش‌های راهروی ورودی، سر بینه مردانه و زنانه، گرمخانه خصوصی و عمومی، هشتی بین گرمخانه، خزینه و آب‌انبار تشکیل شده‌است. سطح کف معماری این بنا نزدیک به سه متر پایین‌تر از کف خیابان بوده، از این رو آب کهریز براحتی و با اتلاف کمتری از حرارت به خزینه انتقال می‌یافته‌است.
سربینه زنانه از زیباترین قسمت‌های این بنا می‌باشد که دارای گنبدی یکپارچه و بدون ستون است. بخش حمام زنانه و بخش اقلیت‌های مذهبی دارای یک سربینه زنانه بوده که گرمخانه آن دارای دو بخش خصوصی و عمومی است. سقف تمامی بخش‌های حمام دارای سقف به طرح «گنبد طاقی» است که توسط آجر، ملات گچ و آهک ساخته شده‌است.
کف حمام نیز با سنگ‌های سیاه، ملات آهک و ساروج کف‌سازی شده‌است. حوضی صلیبی شکل در کف سربینه قرار گرفته که با سنگ سیاه ساخته شده و به منظور پاشویی افرادی که از حمام گرم بیرون می‌آیند مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است. سربینه دارای چهار سکو است که هر کدام از آن‌ها از یک طرف به گرمخانه و از طرف دیگر و با پله‌هایی قوس‌دار به خیابان می‌رسند. یک ورقه مسی به صورت یکپارچه کف خزینه اصلی آب گرم را فرا گرفته و در زیر آن نیز گلخن حمام واقع شده‌است. گلخن با هیزم و بوته‌های «وَرَک» سوزانده می‌شده و آب گرم و سرد با توجه به قانون ظروف مرتبطه به وسیله تنبوشههای سفالی به تمام نقاط حمام می‌رسید. قرار گرفتن مخزن‌های بزرگ ذخیرهٔ آب، گلخن و انبارهای سوخت در وسط این بنا باعث شده که همه گرمابه‌ها براحتی امکان استفاده را داشته باشند.
کاشی هفت رنگی، کاشی معرق و کاشی معقلی از مهمترین تزیینهای بکار گرفته شده در حمام است. این طرحها که بسیار هنرمندانه کاشی کاری و اجرا شده‌اند دارای نقشهای بسیار زیبای انسان، حیوان و گیاه هان مختلف است. موضوع‌ها و طرحهای به کار گرفته شده در کاشی‌های حمام شامل انواع گل و بوته، پیچک‌ها، درختان انگور، سرو و صنوبر به همراه مناظری از رودخانه‌ها، چشمه‌ها، گیاهان وحشی و پرندگانی بر روی شاخه‌های آن، مبارزه شیر با اژدهای چند سر، مبارزه شیر و گاو و همچنین طرحهایی از افراد نظامی با پوشش دوره قاجار است. رنگهای به کار رفته در کاشی‌ها بیشتر زرد، لاجوردی، فیروزه‌ای، سفید، سبز، خاکستری، قرمز و نارنجی است.
در حال حاضر اشیایی باستانی متفاوتی از دوران پیش از اسلام و پس از اسلام همانند: سکه‌های دوره‌های مختلف تاریخی، عقدنامه‌های دوره قاجار، کتاب‌ها و نسخه‌های خطی، ظروف مسی و قلمزنی، خمره‌های سفالی، لوازم ریسندگی، اسباب قدیمی حمام، ده‌ها پیکره مربوط به مردم شناسی در این حمام نگهداری می‌شود. اشیای بدست آمده کاوشهای منطقه باستانی ذلف آباد فراهان از آن جمله است. علاوه بر این اسکلت انسان ۷۵۰۰ ساله‌ای که از تپهٔ سرسختی شازند به‌دست آمده‌است در این موزه نگهداری می‌شود.خبرگزاری مهر: "کشف اسکلت ۷۵۰۰ سالۀ انسان در تپۀ باستانی «سرسختی» شازند"، نوشته‌شده در ۲۰ مرداد ۱۳۹۵؛ بازدید در ۲۲ شهریور ۱۳۹۷.
بازدید از این حمام که در سالهای اخیر به گنجینه تبدیل شده‌است، برای همگان آزاد می‌باشد.
مسجد جامع ملایر مربوط به سدهٔ ۱۳ ه.ق است و در ملایر، جنب بازار کفاشها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه بناهای روستای شاه کرم مربوط به اواخر دوره صفوی است و در شهرستان اصفهان، دهستان رود دشت، روستای ده کرم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آرامگاه شیخ عبدالسلام مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان کرمان، روستای لنگر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این آرامگاه در دو کیلومتری غرب شهر ماهان، در خارج از روستای لنگر، میان مزارع جو و گندم واقع شده است. ساختمان بقعه، بنایی بسیار باشکوه و مجلّل می‌باشد. بقعه، شامل ایوان، گنبد، صحن، صفّه و مقبره زیبا است.
اصل بنا به صورت مربّع و آن چه که باقی مانده شامل دو اتاق تو در توست. ایوان بقعه در مغرب قرار دارد که خود شامل سردری مقرنس‌کاری زیبایی است. پس از عبور از ایوان، مرقدی بر روی سکویی به طول سه و عرض دو متر قرار گرفته که در قسمت بالایی آن کتیبه‌هایی از آیات قرآنی دارد. بر بالای این سکو، سنگ قبری به طول 20/2 و عرض 50 سانتی‌متر تعبیه نموده اند که دارای گچ‌بری های ظریف و حجّاری‌های فوق العاده‌ای از آیه های قرآن (آیة الکرسی) دارد. در آخر یکی از کتیبه ها پس از جمله سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا اله الا اللَّه و اللَّه اکبر نوشته شده: «تعمیر شد مرقد آقا شیخ عبدالسّلام قطب الدّین فی سنة 733 هـ . ق.»مرقد دارای چهار صفّه کوتاه به ارتفاع سه متر است که چهار زاویة آن را مقرنس کاری های ظریفی انجام داده اند. در اتاق دوّم نیز صورت قبری وجود دارد. بر بالای بقعه گنبدی شلجمی به قطر پنج و ارتفاع هفت متر است که در انتهای ساقة آن کلمات اللَّه محمّد حسین به صورت بنایی تکرار و تزیین شده است. زمین زیارتگاه حدود دو هزار مترمربّع است.
حیاطی مستطیل شکل که از داخل در هر ضلع دارای شش سکو که هر کدام از آنها دارای طاقی قوس دار (هلالی) است، قرار دارد. ارتفاع دیوار نزدیک به ۳.۵ متر و ورودی اصلی بنا از سمت غرب است.
قبر آن به طور کل از گچ ساخته شده و روی آن آیات قرآن و نقاشی دیده می شود که به صورت برجسته کار شده است.
شیخ قطب الدین عبدالسلام ماهانی از عرفای بزرگ بیش از یک قرن قبل از شاه نعمت الله ولی می زیسته و مورد احترام خاص آن عارف بزرگ بوده است. مقبره شیخ عبد السلام در لنگر یک کیلومتری ماهان است که به همین دلیل نام اصلی این ولایت ، لنگر عبدالسلام می باشد.این عارف بزرگ از اساتید شاه نعمت الله ولی بوده است که مورد احترام ویژه و خاص مردم این بخش می باشد.
محراب امامزاده یحیی مربوط به سدهٔ ۵ و ۶ ه.ق است و در محلات، خیابان گلستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه میخکی بابایی مربوط به دوره اشکانیان -قرن ۷ تا ۹ ه.ق است و در شهرستان شوشتر، روستای میخکی بابائی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه هیاری مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان شوشتر، روستای گله گه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مجد مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شوشتر، روستای زیدان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه امامزاده فضل بن سلیمان مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان ساوه، جنوب شرق منطقه آو، واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بنای امامزاده سید حمزه مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان ساوه، بخش مرکزی، روستای چاله باغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای عبدالغفارخان (مجیدآباد) مربوط به اواخر دوره زند است و در شهرستان ساوه، بخش مرکزی، روستای مجیدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه سردارآباد مربوط به اواسط هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان شوشتر، روستای سردارآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه امامزاده پیغمبر مربوط به سدهٔ ۶ ه.ق است و در شهرستان ساوه، بخش مرکزی، روستای آوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گله گه مربوط به هزاره دوم - دوره اشکانیان است و در شهرستان شوشتر، روستای گله گه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بچون مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان شوشتر، روستای پهوند سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مال صفر مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان شوشتر، روستای مال صفر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دوتلون مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان شوشتر، شرق رودخانه رود باریک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چغا محمد مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان شوشتر، روستای بند مکینه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چغا شیرین مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است و در شهرستان شوشتر، روستای عین نگار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قوری مربوط به هزاره سوم و ۲ قم است و در شهرستان شوشتر، روستای بزازی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بزازی مربوط به هزاره سوم و ۲ قم است و در شهرستان شوشتر، روستای بزازی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چغا طویله مربوط به هزاره سوم و دوم قم است و در شهرستان شوشتر، روستای بند مکینه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل کهنه قره‌سو مربوط به دوره صفوی است و در کرمانشاه، شرق شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این پل یکی از پل‌های باستانی استان کرمانشاه در حاشیه شرقی شهر کرمانشاه، نزدیک روستای مرادآباد، بر روی رودخانه قره‌سو«خُوَره سو» است. از این پل در گذشته عابران مستقیماً به دروازه شهر وارد می‌شدند.
این پل ۱۸۶ مترطول و ۹ مترعرض دارد. پایه‌های این پل به صورت شش ضلعی می‌باشد که قسمت داخلی آنها با لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته شده ولی روکار آنها بلوک‌های سنگی مکعب مستطیل است. در جلو پایه‌ها در جهت مخالف جریان آب، آبشکنهای مثلث شکلی با سنگ‌های تراشیده، ساخته شده است. همچنین در کناره‌های پل، سیل برگردان‌هایی با سنگ‌های تراشیده ساخته شده‌اند.
پل کهنه دارای شش دهانه است. این دهانه‌ها تاق‌های جناغی دارند که با آجر ساخته شده‌اند. ارتفاع متوسط تاق‌ها از کف رودخانه تا تیزه تاق حدود ۴/۴ متر است.
در نمای شمالی و جنوبی پل بر روی هر یک از آبشکن ها، پشتبندهای آجری وجود دارد که تا سطح پل بالا آمده‌اند بر روی پایه‌های سنگی، دهلیزهایی ایجاد شده است که دارای طاق جناغی است. حضور این دهلیزها و پشتبندهای مدور دو طرف ورودی آنها، پل کهنه قره‌سو را به صورت یکی از زیباترین پل‌های دوره صفوی در آورده است.
پایه‌های سنگی این پل احتمالاً متعلق به دوره ساسانی است و با توجه به آجرهایی که در اطراف پل پراکنده است این پل در دوره سلجوقی تعمیر شده و در دوره صفوی به شکل کنونی بازسازی شده است.
آب انبارهای شماره ۱و۲ سید جعفر مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در اوز، داخل شهر، محله کورچون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
برکه بام بلند مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در قدیم لار، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانقاه شیخ محمود مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان سرخه، راه اصلی تهران به سمنان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده شاه فخرالدین مربوط به دوره ایلخانی و دوره صفوی است و در خنج، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مدرسه سعیدیه ارسنجان مربوط به دوره صفوی است و در ارسنجان ـ ابتدای خیابان سعیدیه واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنا که از سال ۱۰۸۵ ه‍.ق به جا مانده است، به صورت چهار ایوانی است که در کنار هر ایوان چهار حجره ساخته شده است. برای احداث این بنا از آجر استفاده شده و حوضی سنگی در وسط حیاط مدرسه وجود دارد. محور اصلی بنا شمالی- جنوبی است. مدرسه سعیدیه در نزدیکی مسجد جامع شهر قرار دارد. در سال ۱۳۹۹ مجموعه مقالاتی با عنوان تاریخ مدرسه‌ی سعیدیه ارسنجان به کوشش محمد حسین ابراهیمی نویسنده و پژوهشگر تاریخ و ادبیات توسط مجمع ذخایر اسلامی منتشر شده است. در این اثر ابعاد تاریخی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی مدرسه‌ی سعیدیه مورد نقد و بررسی قرار گرفته و اسناد تاریخی مرتبط با آن نیز ارائه شده است.
خانه سلطانی مربوط به دوره قاجار است و در بروجرد، محله چنارسوخته، کوچه ثقة الاسلامی، پلاک ۴۸، ۵۰، ۵۲ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمارت باشگاه بانک ملی ایران مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان فردوسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
منزل امام جمعه مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، بازار ـ کوچه دوازده امام، پلاک ۴۸ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه جواد امراللهی معروف به خانه امراللهی‌ها مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، سه راه چمران، کوچه شماره ۷ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در حال حاضر مهندس محسن امراللهی از نوادگان حاج جواد امراللهی، به همراه خانواده اش در این خانه زندگی می‌کنند.
منزل مسکونی فدائی مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، محله بازار وکیل ـ کوی قرایچی ـ پلاک ۱۹ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه ورثه افلاطون نفیسی مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، منطقه بازار ـ کوچه مدنی ـ پلاک ۲ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام حاج آقا تراب مربوط به دوره قاجار است و در نهاوند، محله علی‌آباد ـ کوچه حاج آقا تراب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.