moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
شاهان ساسانی همواره درصدد بودند که مرزهای ایران را بحدود زمان هخامنشی برسانند.پیرنیا، ص ۳۴۶ تسخیر مصر در سال ۶۱۶ میلادی خاطرهٔ پیروزی‌های عهد هخامنشی را زنده کرد و ایران تقریباً بحدود زمان هخامنشیان رسید. با آنکه مالیات‌ها و تلفات انسانی‌ای که بر اثر این جنگ‌ها بر ایرانیان تحمیل می‌شد، از غنایم و غارت‌ها بسیار گرانتر بود، دلخوشی به این پیروزی‌ها هر گونه ناخرسندی را که دراین‌باره ممکن بود در دل‌ها راه بیابد، محکوم به سکوت می‌کرد. اگر در این برهه از زمان نیروی دریایی مجهزی در اختیار سپاه ایران قرار داشت، تسخیر قسطنطنیه پایتخت روم قطعی بود اما این پیروزی به‌دست نیامد. اوضاع روم بقدری بد بود که هراکلیوس پنهانی به تخلیه قسطنطنیه پرداخت و اندوخته‌های گرانبهای پایتخت را در کشتی نهاده و بسوی کارتاژ فرستاد. خود امپراتور نیز در ابتدا می‌خواست از پایتخت فرار کرده و به کارتاژ در آفریقا برگردد. پس از اینکه مردم بیزانس دریافتند که امپراتورشان آماده گریز است، بشورش برخاستند. به ویژه روحانیون و پیشوایان دینی، مردم را به پایداری تشویق می‌کردند. پیشوای بزرگ قسطنطنیه، هراکلیوس را به "کلیسای سنت صوفیا" برد تا سوگند یاد کند که پایتخت را رها نخواهد کرد بالاخره هراکلیوس راضی شد بماند و قرار شد که خزائن و دارائی‌های کلیساها بمصرف تهیه اردوگاهای نظامی و جنگی برسد. شور و هیجانی که از ویران شدن شهر مقدس اورشلیم و ربوده شدن صلیب راستین برخاسته بود، بسیار کارگر افتاد و خود مایهٔ دلگرمی امپراتور شکست خورده گردید. همه بر آن شدند که از برای آزادی صلیب راستین جانفشانی کنند.پورداود، ص ۳۵۳ ماناندیان دانشمند ارمنی در کتاب خود زیر عنوان «خط سیر هراکلیوس در جنگ با ایران» لشکرکشی هراکلیوس را نوعی جنگ صلیبی نامیده‌است که گویا به تلافی حملهٔ سپاه ایران به اورشلیم و نابودی کلیساها صورت گرفته بود.ایران و ترکان در روزگار ساسانیان، ص ۱۶۸
در سال ۶۲۲ میلادی در نزدیکی ارمنستان میان هراکلیوس و شهربراز سردار ایرانی، جنگی با نام نبرد ایسوس (۶۲۲) درگرفت، که با پیروزی رومی‌ها به پایان رسید. سال بعد هراکلیوس با مردمان شمالی مثل خزرها و غیره همدست شده، بطرف ایران لشکرکشی کرد و خسرو با لشکری شامل چهل هزار نفر به آذربایجان شتافت ولی هراکلیوس آذربایجان را نیز تصرف کرد. خسرو پرویز در آن هنگام در شهر گنزک (تخت سلیمان کنونی) پایگاه آتشکده آذرگشسب بود. در آن زمان آتشکده آذرگشسب یکی از زیارتگاه‌های بزرگ ایران‌زمین به‌شمار می‌رفت. در سنت ایرانیان است که این آتش را اهورامزدا از برای نگهبانی پادشاه و گروه رزمیان از آسمان فرو فرستاده، این بود که آذرگشسب، آتشکدهٔ شاهنشاهی بود. با نزدیک شدن دشمن، خسرو به ناچار از گنزک بیرون رفت. لشکریان هراکلیوس وارد گنزک شده و به تلافی و کینه‌توزی از اورشلیم و مزار عیسی مسیح، آتشکده را ویران کردند. اثر روحی واژگون شدن آتشکدهٔ شاهنشاهی ایران چنان شدید بود که بسیاری از رزم‌آوران پرویز همان‌جا افسرده و دلسرد و پراکنده شدند.پورداود، ص ۳۵۶
در سال ۶۲۷ میلادی هراکلیوس بر این شد که بطرف دستگرد برود. این محل در نزدیکی تیسفون، پایتخت خسرو پرویز بود در نزدیکی نینوای قدیم (بغداد کنونی) جنگی به نام نبرد نینوا بین رومی‌ها و ایرانی‌ها درگرفت که به شکست نیروهای ایرانی انجامید. هراکلیوس می‌توانست پس از فتح دستگرد، تیسفون را نیز بگشاید ولی چون می‌اندیشید که شاید ایرانیان راه برگشتن را بر روی او ببندند، پس از فتح دستگرد به تیسفون حمله نکرد و به سوی گنزک برگشت. شکست از هراکلیوس بنیاد پادشاهی خاندان کهنسال ساسانیان را بلرزاند و به ویژه برای خسرو پرویز آبرویی نماند. پیداست که شیرازهٔ کارها پس از این شکست مانند هر کشور دیگری از هم گسیخته شد. در این روزهای بحرانی نفوذ زن مسیحی خسرو شیرین بقدری بود که شاه بالاخره در صدد درآمد به جای پسر بزرگ خویش شیرویه، مردانشاه پسر شیرین را به ولیعهدی انتخاب کند. مسئلهٔ انتخاب ولیعهد، در این هنگام که پادشاه ضعیف و بیمار بود، نمی‌توانست با مداخلهٔ بزرگان و نجبا برخورد نکند. ناخرسندی نجبا از انتخاب مردانشاه با سعی شیرویه جهت نیل به حق خویش، خسرو را مواجه با یک توطئهٔ خونین خانوادگی ساخت. طولی نکشید که بزرگان برکناری او را خواستار شدند و پسرش شیرویه را که مادرش مریم دختر امپراتور سابق روم بود، بر جای او نشاندند.پورداود، ص ۳۵۸
در روز ۲۴ فوریه (پنجم اسفند) سال ۶۲۸ میلادی خسرو پرویز، از سلطنت خلع شده و زندانی شد. خسرو قبل از مرگ، پاسخ پاره‌ای از اتهامات خود را داد. محاکمه و دفاعیات خسرو پرویز در تاریخ طبری و تاریخ بلعمی و شاهنامه ثبت شده‌است. شیرویه با نام قباد دوم، سلطنت خود را آغاز کرد. هفده یا به قولی هجده پسر خسرو که نامشان در روایت حمزه اصفهانی هست، به امر شیرویه اعدام شدند. نوشته‌شده که آن‌ها را در جلوی چشم پدر، کشتند. سرانجام پس از پنج روز حبس، خسرو پرویز در زندان به دست مهرهرمزد پسر مردانشاه، به قتل رسید.زرین کوب، ص ۵۲۰ و ۵۲۷
در سال ۶۲۷ میلادی یکسال پیش از مرگ خسرو پرویز دو رود بزرگ دجله و فرات با هم سرکشی کردند و در سر راه خود در همه جا سد و بند را شکسته، خانه و آشیان مردم را آب فرا گرفت و کشتزارها، به تالاب مبدل شد. خسرو پرویز کوشید که این بلا را از مردم بگرداند. کارگران را با مزد بسیار بر آن داشت که آسیب‌ها را برطرف کنند ولی همه این کوشش‌ها بیهوده ماند. پس از چندی که آب فرو نشست، سرزمین سواد (عراق) یک باتلاق بزرگ گردید و ناخوشی‌های گوناگون از جمله طاعون پدیدآورد. علی بن حسین مسعودی نوشته‌است بیش از صد هزار تن از مردم ناحیه در اثر طاعون سهمگینی که بعد از طغیان رودخانه بروز کرد، کشته شدند.پورداود، ص ۳۶۱ ناکامی خسرو در ترمیم ویرانی‌ها یک نشانهٔ بارز از تضعیف دولت ساسانی، در چشم مردم قلمداد شد.پیرنیا، ۱۳۶۲ ص ۳۴۸ تا ص ۳۵۰ نوشته‌اند که گوشه‌ای از تالار دربار یا کاخ پادشاهی تیسفون از این طغیان فرو ریخت و آن را به فال بد گرفتند.پورداود، ص ۳۶۲
پس از برکناری خسرو پرویز، پسران خسرو همه به دستور شیرویه کشته شدند و خود شیرویه نیز پس از چند ماه پادشاهی به بیماری طاعون درگذشت. همین پادشاهی چند ماهه، از برای تهی کردن ایران از سران و بزرگان کافی بود. شیرویه گمان نمی‌برد که روزی خواهرانش پوراندخت و آزرمیدخت به شاهی خواهند رسید، اگرنه آنان را نیز می‌کشت. از این دوران پرآشوب از سلطنت این دو خواهر، یادگارهای نسبتاً بهتری بجا مانده‌است. اینان به اندازه‌ای که توانستند کوشیدند که به کارهای پراکنده، سر و سامانی دهند. در روزگار پوراندخت، صلیب راستین در حالیکه که مهر غلاف آن نشکسته و باز نشده بود، به امپراتور هراکلیوس پس داده شد.پورداود، ص ۳۵۰ از مرگ خسرو پرویز تا به سر کار آمدن یزدگرد سوم یعنی در هنگام چهار سال، ده تن به شاهی رسیدند.کریستن سن، ۵۲۲ پیداست که هر یک از این آمدگان و رفتگان را داستان خونینی‌است. هیچ‌کدام از آنان به این سادگی نیامده و نرفته‌اند و هر یک را آشوبی در پی بود و در هر جای ایران‌زمین کسی به آرزوی تاج و تخت شاهی شورشی برمی‌انگیخت.پورداود، ص ۳۷۶
یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی، پسر شهریار و نوهٔ خسرو پرویز بود که در سال ۶۳۲ میلادی چون کسی از خانوادهٔ سلطنتی باقی نمانده بود، او را پیدا کرده و بر تخت نشاندند. در دومین سال پادشاهی یزدگرد در سال ۶۳۳ میلادی، اولین جنگ سرحدی بین ایران و اعراب بنام جنگ زنجیر درگرفت که با شکست ایران خاتمه پیدا کرد. حملات و حوادث بعدی چنان به سرعت روی داد که مقابله با آن برای پادشاه بی‌تجربه‌ای مثل یزدگرد، ممکن نشد.زرین کوب، ص ۵۳۲
دربارهٔ کاخ‌ها و حرم‌سراها و تجملات دربار خسرو پرویز حکایت‌ها مانده و ادیبان و شاعران، داستان‌ها نوشته‌اند. بیشتر آنچه که در تاریخ نوشته‌اند، واقعیت بوده، زیرا خزانه‌ها و گنج‌ها و تجملات او را هیچ‌یک از شاهان پیشین ساسانی نداشته‌اند. خسرو پرویز در محاکمه و دفاعیات خسرو پرویز گفته‌بود که موجودی خزانهٔ ایران را در مدت سلطنتش چهار برابر کرده‌است. اگر مخارج جنگ‌های بیست سالهٔ ایران و روم را به مخارج دربار ایران افزون کنیم به سادگی می‌توان دریافت که چه تحمیلاتی در زمان او به مردم ایران می‌شده‌است.پیرنیا، ص ۳۵۱
فهرست اجمالی مذاهبی که در آن زمان در ایران پدید آمد یا از کشورهای بیگانه به ایران رخنه یافته بود، وجود هرج و مرج عقیدتی و اختلافات مذهبی را در دوران ساسانی تأیید می‌کند.پیرنیا، ص ۴۸۰ اختلافات پیروان زرتشت با فرق دیگر آن مثل زروان و غیره.پیرنیا، ص ۳۵۷ در دورهٔ ساسانی علاوه بر مذاهبی مانند مانی و مزدک که در داخل ایران پدید آمده‌بود، دو مذهب دیگر از خارج به ایران سرایت کرد، مذهب عیسوی از طرف مغرب و بودایی از طرف شرق و شمال.پیرنیا، ص ۳۳۸ روحانیون زرتشتی در زمان خسرو پرویز با اینکه نمایندهٔ دیانت رسمی ایران محسوب می‌شدند، چندان قدرت نداشتند. افول طبقهٔ روحانی حتی در اخلاق و ایمان و عبادات مغان و موبدان هم سرایت کرده‌بود. عبارتی که در فصل پنجاه و نهم مینوی خرد (تدوین شده در اواخر دورهٔ ساسانی)،تاریخ ادبیات پیش از اسلام، ص ۱۹۸ راجع به عیوب روحانیون دیده می‌شود، مورد بسیار قابل توجه‌ای است. آن عیوب از این قرار است، برگشتن از دین (ارتداد)، حرص، غفلت، مشاغل تجارتی، اهمیت بسیار برای مسائل جزئی و بیهوده وسستی ایمان در مسائل دینی.ایران در زمان ساسانیان، ص ۵۱۴
در این دوران، آزادی اندیشه وجود نداشت و پیروان دین‌های دیگر از سوی دین زرتشتی و موبدان و دولت متعصب ساسانی، به سختی مورد پیگرد قرار می‌گرفتند و حکومت ساسانی، مجری احکام علمای روحانی بود. واضحست که وقتیکه جمعی از مردم کشور، به صورت پنهانی دین دیگری داشته و در ظاهر مجبور به پنهان‌کاری باشند و با قتل و زجر مورد پیگرد قرار گیرند، میهن‌پرستی آن‌ها خیلی ضعیف می‌شود و با دولت خود یکدل نمی‌شوند و بلکه کینهٔ درونی نیز پیدا می‌کنند و این کینه در موقع جنگ با کشورهای خارجی باعث ضرر سیاسی برای مملکت می‌گردد.مقالات تقی‌زاده، از پرویز تا چنگیز، ص ۵
در اواخر سلطنت ساسانیان دین مسیحی در میان مردم رخنه کرده بود و تعداد ایرانیان عیسوی مذهب زیاد بود. چون موبدان و اعیان و اغلب شاهان ساسانی به انواع شکنجه‌ها کسانیکه به این دین گرویده‌بودند و مرتد شمرده می‌شدند، دنبال می‌کردند. دل این جمع که آزادی در کیش خود نداشته و در فشار بودند با دولت مسیحی روم بود. دولت ایران به همین جهت آن‌ها را خائن و ستون پنجم دشمن خارجی شمرده و بر شدت معامله می‌افزود. خصوصاً در زمان خسرو پرویز به واسطهٔ اقدام بسیار تند او نسبت به مقدسات مسیحیان در جریان حمله به اورشلیم، کینه و نفرت تمام عالم مسیحی با بیشترین درجه تحریک شده‌بود. از طرف دیگر مانویان نیز به شدت تحت تعقیب بودند و به‌هیچ‌وجه آزادی در مذهب خود نداشتند. مزدکیان نیز که یک قرن پیش‌تر شاهد قتل‌عام هم‌کیشان خویش و مزدک بودند، به مخالفان دولت پیوستند. این فرقه که ظاهراً در عدد هم زیاد بودند، به صورت پنهانی دین خود را نگاهداری می‌کردند به‌طوری‌که حتی در پنج سدهٔ بعد هم در بعضی نواحی ایران وجود داشتند. این اختلافات و ازهم‌گسیختگی مذهبی که برگرفته از شدت تعصب و استبداد بود، در ضعف نیروهای کشور تأثیری کمتر از دیگر عوامل نداشت.مقالات تقی‌زاده، از پرویز تا چنگیز، ص ۶
انوشیروان، جد خسرو پرویز، به دانش و حکمت و فلسفهٔ یونانی و هندی علاقه داشت. این علاقه انعکاس وجود نوعی فکر تجددگرایی در عصر وی بود اما خسرو پرویز برخلاف جدش علاقهٔ زیادی به فکر و فلسفه نشان نداد.تاریخ ایران قبل از اسلام، ص ۵۲۴ طبری روایت کرده‌است که پیوسته در دربار، پیرامون خسرو پرویز جماعت کثیری، ستاره‌شناس و پیشگو جای داشته‌اند و تعداد آن‌ها را به عدد ایام سال ۳۶۰ نفر ذکر کرده‌است. اشتغال خسرو پرویز به زنان از اسبابی بود که او را به خرافات و فال و ستاره‌شناسی علاقمند کرد. رو آوردن خسرو به خرافات و نقش تاریخی ستاره‌شناسان در دربار خسرو پرویز و تأثیر آن در برخی از تصمیمات مهم و نادرست خسرو پرویز، از مواردی است که کمتر به آن توجه شده‌است.کریستین سن، قسمت توضیحات، ص ۵۱۰
رفتار پیش از جنگ خسرو چنان نبود که مردم از او خوشدل باشند. او در طی فرمانروایی خود، گروهی از سران خاندان‌های نامور و آزاده را هر یک به بهانه‌ای کشت. به چنین قتل‌هایی در هنگام فرمانروایی سی‌وهشت سالهٔ خسرو فزون و فراوان برمی‌خوریم. شک و بدگمانی‌های خسرو نسبت به سران کشور، نه فقط ایران را از وجود مردانی که ممکن بود، در هنگام بحران به درد کشور بخورند، محروم کرده بود بلکه خانوادهٔ ساسانی را هم از شاهزادگان لایق و کارآمد تهی ساخت.زرین کوب، ص ۵۲۷
بندوی برادر گستهم و دائی خسرو پرویز بود. او کسی است که از برای به‌شاهی رساندن خواهرزاده‌اش که پرویز باشد، کوشش‌ها کرده بود. خسرو با اینکه نمی‌دانست چه‌کسی پدرش را کشته‌است، به بهانهٔ اینکه «بندوی» در کشتن پدرش هرمز چهارم دست داشته، او را کشت.زرین کوب، ص ۵۱۷
گستهم (دائی خسرو پرویز) بود که در نشاندن خسرو برتخت پادشاهی نقش بسزایی داشت. خسرو فرماندهی خراسان را به او داده بود، بعد از مرگ برادرش بندوی، سر به طغیان برداشت و مانند بهرام چوبین تاج شاهی بر سر نهاد و ده سال در خراسان، در برابر لشکریان خسرو پرویز پایداری کرد. عاقبت به نیرنگ خسرو پرویز کشته شد.شریفی، فرهنگ ادبیات فارسی. ص ۱۲۰۹
یزدین رئیس مالیات ارضی در زمان خسرو پرویز بود. او دین مسیحیت داشت. یزدین هنگام لشکرکشی همراه سپاه می‌رفت تا از غنیمت جنگ و خراج رعیت، پیوسته خزانه را سرشار بدارد. یزدین نظیر این جهدی را که در انباشتن خزاین پادشاه بکار می‌بست در حمایت هم‌کیشان خود نیز روا می‌داشت، از این رو، پیشینه‌نویسان مسیحی از او جانبداری کرده‌اند. یزدین کلیساها و دیرهای بسیاری ساخت. در آنوقت که ایرانیان به اورشلیم دست یافتند، یزدین غنیمتی گزاف به تیسفون فرستاد، از جمله چیزهایی که در چشم مسیحیان بسیار ارزش داشت، یکی از آنها، چلیپای مرگ عیسی بود که صلیب راستین نام دارد. با پیروزی ایرانیان بر روم و آزادی اورشلیم، یهودیان فرصت را مناسب شمرده تا برای تلاقی‌جویی و انتقام‌گیری از مسیحیانی که معبد دوم آن‌ها را نابود کرده اقدام کنند. از این رو کلیساها را آتش زدند، صلیب‌ها را شکستند و مسیحیان زیادی را به بردگی گرفتند، بنابر پیشنهاد یزدین و فرمان پادشاه برخی از آنان به دار آویخته شدند و اموال آنان ضبط شد. سپس یزدین بعضی از کلیساها را از نو بنا نهاد اما جایگاه یزدین دوامی نیافت. علت سقوط او معلوم نیست اما هنگامی که سپاه هراکلیوس به نواحی مغرب ایران روی نهاد، خسرو فرمان داد تا یزدین را کشتند و زنش را در شکنجه نهادند، شاید بگوید که یزدین گنج‌های گرد آورده را کجا نهفته‌است.کریستن سن، ص ۴۷۲
یکی از فرزندان یزدین، شمطا نام داشت. خسرو با توقیف و اعدام یزدین با بهانه‌ای واهی، پسر وی را چند سال بعد در رأس مخالفان و بدخواهان خویش قرار داد.زرین کوب، ۵۱۸ شمطا در شورشی که منتهی به خلع و قتل پرویز شد، از پیشقدمان بود.کریستن سن، ص ۵۱۵ شمطا پس از خلع خسرو به فرمان شیرویه همراه با مهرهرمزد پسر مردانشاه که او نیز پدرش به دست خسرو پرویز کشته شده بود، در قلعه فراموشی را گشودند و جماعتی بسیار از زندانیان سیاسی از زندان نجات یافتند.کریستن سن، ص ۵۱۶ شیرویه برادران خود را به تحریک شمطا و سایر بزرگان هلاک کرد.کریستن سن، ص ۵۱۸
بنابر داستانی که در کتاب طبری آمده‌است و واقعیت آن مشخص نیست، مردانشاه، فرماندار استان نیمروز در عراق و پیرو و نیکخواه خسرو پرویز بود. خسرو دو سال پیش از برکنار شدن، سرانجام کار خویش را از اخترشناسان پرسید و به او گفتند که مرگ وی از سوی نیمروز عراق باشد. خسرو به مردانشاه بدگمان شد و از او ترسید که مردی بزرگ بود و کسی چون او در آن ناحیه قدرت نداشت. خسرو فرمان داد تا او را کشتند.طبری، ص ۷۷۸ کشتن مردانشاه، تنها بخاطر پیشگویی‌های اخترشناسان، خشم و نارضایتی مردم را نسبت به خسرو برانگیخت.بلعمی، ص ۱۱۵۳
در میان پیش‌درآمدهای شکست ایرانیان از اعراب، آنچه بیش از همه به‌زیان ایرانیان و سود عرب‌ها بود، آزردگی خاندان لخمی بود. لخمی‌ها نام دودمانی عرب بود که در روزگار ساسانیان و میان سده‌های سوم تا هفتم میلادی بر حیره فرمان می‌راندند. نعمان سوم یا نعمان بن منذر آخرین پادشاه از سلسلهٔ لخمی‌ها در حیره بود. لخمی‌ها مسیحی و پیرو ساسانیان بودند و همواره خدمتگزار اینان و وفادار بودند.پور داود، ص ۳۶۲
نعمان سوم به دستور خسرو پرویز زندانی شده و سپس به قتل رسید. همین حادثه عزل و قتل تعمان سبب رویدادهای مهم بعدی شد که در انقراض دولت ایران تأثیر گذاشت. برکنار شدن خاندان باستانی بنی‌لخم، دوستی دیرین مردم آن سرزمین را به دشمنی تبدیل کرد، این است که با درآمدن عرب به حیره پایداری چندانی از آنان دیده نشد و خود را به عرب‌ها سپردند. اگر باز خاندان بنی لخم سرکار بود و به آن دوستی دیرین گزندی نرسیده بود، به این آسانی سپاه اعراب در آنجا رخنه نمی‌کرد و به تیسفون راه نمی‌یافت.پنجاه گفتار پورداوود، ص ۳۶۶ قتل نعمان منجر به زنجیره رویدادهایی شد که در نهایت، جنگ ذوقار را در پی‌داشت.
جنگ ذوقار به جنگی گفته می‌شود که به‌طور تقریبی بین سال‌های ۶۰۲ تا ۶۰۸ میلادی بین سپاه خسرو پرویز و قبایل بکر بن وائل، در جنوب عراق درگرفت. این جنگ در پی کشته شدن نعمان بن منذر و حوادث مرتبط با آن بود. در این جنگ سپاه ایران که متشکل از چند لشکر بود، در نزدیکی پایتخت لخمی‌ها، حیره که امروزه شهر کوفه نامیده می‌شود، از چند طایفهٔ عربی شکست خوردند.
در حالی که اردوهای ایران، همان‌وقت در داخل خاک روم شرقی پیروزی‌های شایانی به‌دست آورده بودند، شکست در جنگ ذوقار ظاهراً نبایستی خیلی مهم محسوب شده باشد و در نگاه اول، خطرناک بنظر نیامد. لکن داستان شکست سپاه ایران، در نزدیکی پایتخت، از قبایل عربی، چنان بازتاب بزرگی در تمام عربستان پیدا کرد که در عرض و طول شبه‌جزیره، نقل مجالس و موضوع حماسه‌ها و افتخارات عرب شد و «یوم ذی قار» از بزرگترین حوادث ایام عرب گردید و هیجان ناشی از این پیروزی، موجب انگیزه و تشویق اعراب ضد ایران گردید.تقی‌زاده، ص ۱۴۷ در واقع اشتباهات سیاسی خسرو پرویز، در برانداختن حائل لخمیان، بین قلمرو ایران و اعراب بادیه‌نشین، برخلاف سیاست دیرینه و مستمر دولت‌های قبلی، به عقیدهٔ بعضی از مورخان یکی از عوامل تصادم اعراب با مملکت ایران بود که در آخر به زوال دولت ساسانی انجامید.تقی‌زاده، ص ۱۴۵
پایتخت ایران تیسفون، در مرز جنوب‌غربی کشور یعنی خاک قدیم بابل قرار داشت به این‌جهت، هم در معرض حملهٔ روم و هم عرب نزدیک بود و روشن است که در آن زمان از دست رفتن پایتخت و فرار شاه چقدر موجب پریشانی و نااُمیدی در کشور شده‌است. اگر پایتخت به جای یک ناحیهٔ مرزی در داخل ایران بود، انقراض دولت به این سادگی امکانپذیر نبود. به‌ویژه درگیری دائمی با روم و توجهٔ عمده به غرب کشور، باعث غفلت از مرز شرقی می‌شد.
گرفتاری‌های خسرو پرویز پیکارهای او در غرب با روم شرقی سبب شده‌بود که وی نتواند چنان‌که باید به اقدامات لازم در امور مرزهای شرقی دست زند. بدین روال طی سال‌های ۶۲۰ تا ۶۳۰ میلادی، مرزهای شرقی ایران بی‌دفاع ماند.ایران و ترکان در روزگار ساسانیان، ص ۱۴۲ در اواخر پادشاهی خسرو پرویز اتحاد ترکان با دولت روم ضد ایران نیز یکی از عوامل ضعف ساسانیان گردید. تون جبغو خان خان بزرگ خاقانات غربی ترک، جنوب افغانستان را تسخیر کرد و به همین ترتیب تمام شمال و غرب پاکستان معاصر به تصرف ترک‌ها درآمد یا حداقل مطیع ترک‌های مهاجم گردید.تاجیکان، ص ۳۴۲
در نتیجه سیاست نظامی تازه‌ای که از زمان خسرو انوشیروان در ایران پیش گرفته‌شد، دگرگونی‌هایی رخ داد که کشور را به سوی چیرگی سرداران لشکر سوق داد. هر اسپهبد یا فرماندار، ایالت خود را مانند روزگار قدیم از ملوک‌الطوایف برمی‌شمرد و خود را پادشاه آنجا می‌خواند؛ مخصوصاً پس از آنکه خاندان سلطنتی ساسانی به واماندگی کامل افتاد، این تصور قوت گرفت. چندی از سرداران که از دودمان شاهی نبودند، در پی گرفتن تاج‌وتخت برآمدند. سپهبد فرخ‌هرمز می‌خواست با عقد کردن ملکه آزرمیدخت به پادشاهی دست یابد، گرچه این آرزو زندگی او را بر باد داد ولی پسرش رستهم (رستم فرخزاد) انتقام او را گرفت. چیرگی سرداران بر ایران، همزمان با آخرین دورهٔ تحولات سیاسی عهد ساسانیان است اما این ملوک‌الطوایفی جدید، وقت کافی پیدا نکرد تا کاملاً ریشه فرو برد و تثبیت شود و حمله عرب اساس آن را برانداخت. باوجود این مرزبانان مرو، مروالرود، سرخس و کهستان در این موقع تقریباً مستقل بودند.کریستن سن، ص ۵۲۳
دولت ساسانی با وجود تمام معایب و کاستی‌هایی که داشت، بنایی بزرگ و کاخی باشکوه بود. نویسندگان عرب، دولت ساسانی را که سرمشق سیاست کشورهای مشرقی بوده، با تمجید و تحسین می‌ستایند و ملت ایران را به بزرگی نام می‌برند.ایران در زمان ساسانیان، ص ۵۳۶ ابو الفداء تاریخدان اهل سوریه می‌گوید «همه اقوام متفقند که پادشاهان ایران بزرگترین سلاطین جهان بودند، عقل و فکر و تدبیری بکمال داشتند و از حیث جهانداری هیچ‌یک از شاهان جهان را با آنان برابر نتوان کرد.» کریستن سن می‌نویسد ایرانیان در طی قرون متمادی مقام پیشوایی معنوی خود را در میان ملل اسلامی نگاهداشتند اما نیروی اخلاقی و سیاسی آنان بعد از سقوط دولت ساسانی بسیار ضعیف شد. سبب این ضعف چنان‌که بعضی پنداشته‌اند، این نیست که اسلام از حیث استواری مبانی اخلاقی کمتر از دین پارسی بوده‌است، بلکه یکی از علل انحطاط ملت ایران و از بین رفتن فرهنگ اصیل آن، برقراری حکومت عامه بود که براساس اسلام برقرار شد. طبقهٔ نجیب‌زادگان و فرهیختگان رفته‌رفته در سایر طبقات توده فرورفته، محو گردیدند، و صفاتی، که موجب امتیاز آنان بود، ضعیف شد.کریستن سن، ص ۵۳۶ و ۵۳۷
سعیده حسین وارثی یا به‌طور تشریفاتی بارونِس وارثی (زادهٔ ۲۸ مارس ۱۹۷۱ در دوزبری، انگلستان) سیاستمدار بریتانیایی و عضو حزب محافظه کار بریتانیا، که در سال ۲۰۱۰ توسط دیوید کامرون به عنوان وزیر مشاور در کابینهٔ این کشور منصوب شد.
او تحصیل کردهٔ دانشگاه لیدز است. وی در سال ۲۰۰۴ با درآمد سالانه ۱۳۰ هزار پوند به عنوان مشاور حقوقی پارلمان بریتانیا انتخاب شد.Profile: Sayeeda Warsi
پدر و مادر سعیده وارثی از پاکستانی‌های مهاجر در بریتانیا هستند. او دختر دوم خانواده است و چهار خواهر دارد.
وارثی از همسر خود طلاق گرفته و صاحب یک دختر است.
او در سال ۲۰۰۹ مورد حمله با تخم مرغ توسط گروهی از معترضان به او قرار گرفت. مردان معترض معتقد بودند که او یک مسلمان شایسته نیست و از کشته شدن مسلمانان در افغانستان حمایت می‌کند.Tory Muslim peer pelted with eggs
نورثروپ گرومن آرکیو-۴ گلوبال هاوک پهپاد ساخت شرکت نورثروپ گرومن است که توسط نیروی هوایی ایالات متحده و نیروی دریایی ایالات متحده به عنوان یک هواپیمای شناسایی به کار برده می‌شود. این پهپاد به نام گلوبال هاوک نیز شناخته می‌شود. این نام‌گذاری از سوی گروه نگهداری این پهپاد به سبب زمان درازی که در روی زمین بابت نگهداری از آن صرف می‌شود انجام شده‌است. ترجمه نامش به فارسی «قوش جهانی» است.
این پهپاد توسط نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا به ام‌کیو-۴سی تریتون برای استفاده گشت و جمع‌آوری اطلاعات دریایی ارتقاء یافته‌است.
آرکیو-۴ تا میانه سال ۲۰۱۳ موفق به انجام ۱۰٬۰۰۰ ساعت پرواز بر فراز افغانستان، لیبی، سوریه و عراق شد. با وجود این گلوبال هاوک پرنده مطمئنی نبوده‌است و این پرنده مانند تمامی هواپیماهای بدون سرنشین دیگر، نرخ حوادث بسیاری داشت به صورتی که یک چهارم هواپیماهای شرکت‌کننده در نبرد افغانستان، از دست رفتند یا دچار مشکل شده و زمینگیر شدند. هزینه بالا و آمادگی پایین باعث شد تا نیروی هوایی در سال ۲۰۱۲ یک باره تصمیم به از خدمت خارج کردن تمامی بلوک‌های ۳۰ که پرتعدادترین نسخه موجود است، بکند ولی در نهایت به دلیل نیاز بالا به آرکیو ۴ تصمیم به خدمت نگهداشتن تا در کنار لاکهید یو-۲ به عملیات بپردازد. هم‌اکنون ارتش ۶۶ فروند بلوک ۴۰ را سفارش داده‌است. به غیر از آلمان که خریدار یورهاوک است کره جنوبی نیز چهار فروند آرکیو-۴ بی را سفارش داد که قرار است جایگزین اف-۴ایی شود. استرالیا، ژاپن و کانادا نیز برای عملیات گشت دریایی بلند مدت به دنبال آرکیو-۴ هستند. آرکیو-۴ هم‌اکنون به عنوان دوربردترین پهپاد عملیاتی در جهان می‌باشد.
در دسامبر ۲۰۰۷ نیروی هوایی آمریکا دو فروند گلوبال هاوک را به مرکز تحقیقات پرواز درایدن انتقال داد تا توسط ناسا در عملیات‌های تصویربرداری بلندمدت علمی و زمین‌شناسی مورد استفاده قرار بگیرند.
تا سال ۲۰۱۴، ۴۲ فروند از این پهپاد در سراسر جهان در حال استفاده بوده‌است که ۳۲ عدد از آن‌ها متعلق به نیروی هوایی آمریکا بوده‌است.
آر کیو-۴ هواپیمایی است بدون سرنشین با دو بال بلند بدون پس گرایی شبیه به بال یک گلایدر برای سوار شدن روی هوا و کاهش مصرف سوخت در ارتفاع بالا کاربرد بسیار دارد. دارای دو دم وی (V) شکل بود که در میان آن‌ها غلاف موتور توربوفن قرار دارد. هواپیما دارای سه ارابه فرود جمع شونده با دو چرخ است. بال‌های پهپاد از مواد کامپوزیتی ساخته شده‌اند. هواپیما در قسمت جلوی بدنه (روی بدنه) دارای یک آنتن بزرگ ارتباط ماهواره‌ای است که باعث برآمدگی در قسمت جلوی بدنه شده‌است. هواپیما دارای مخازن سوخت داخلی در درون بال و بدنه است و از یک موتور توربوفن رولز ریس ای ایی ۳۰۰۷ اچ بهره می‌برد که با نام اف ۱۳۷ نیز شناخته می‌شود و دارای توان ۷۰۵۰ پاوند می‌باشد. این موتور بر روی هواپیماهای تجاری ای ار جی ۱۴۵ برزیلی نیز نصب شده‌است. بدنه هواپیما آلومینیومی است. این هواپیما توان حمل یک محموله ۹۰۰ کیلوگرمی حاوی سنسورهای شناسایی را دارد.
هواپیما در زیر و جلوی دماغه دارای سنسورهای مختلفی است. از جمله سنسورهای این هواپیما می‌توان به دوربین در دماغه مجهز به دید پانوراماتیک و سامانه دید حرارتی با توان تصویربرداری از فاصله ۷۰ کیلومتری از یک جسم دو متری و توان تصویربرداری در شب. همچنین این هواپیما دارای یک رادار ارائه فازی SAR-MTI با دو دیش در دو طرف هواپیما برای تصویر برداری دو بعدی رادار است. این رادار توان تصویر برداری از فاصله ۱۰۰ کیلومتری را با دقت کمتر از ۶ متر و در برد ۳۷ کیلومتری با دقت ۱٫۶ متر را دارا می‌باشد. رادار و اپتیک با هم هماهنگ بوده و هدفی که توسط یکی از این دو کشف شود توسط دیگری بلافاصله رهگیری می‌شود. همچنین هواپیما دارای سامانه هشدار دهنده لیزری ای وی آر ۳، هشدار دهنده راداری ای پی آر ۴۹ و پرتاب‌کننده شراره و پوشاله‌ای ال ایی ۴۹ می‌باشد و دارای سرعت پرواز ۵۷۵ کیلومتر بر ساعت و برد پروازی ۱۴۰۰۰ کیلومتر است (البته بدون تجیهزات شناسایی) که مداومت پرواز آن ۲۸ ساعت می‌باشد. گلوبال هاوک توان گشت هوایی در ارتفاع ۱۸٬۲۲۸ متری سطح زمین را دارد.
همچنین در فاجعه زلزله و سونامی فوکوشیما در ژاپن، آر کیو-۴ها بیش از ۳۰۰ ساعت عملیات تصویربرداری و شناسایی هوایی بر فراز مناطق آلوده‌شده و تخریب‌شده داشتند.
شبنم سهرابی (۱۳۵۴ – ۶ دی ۱۳۸۸) یکی از کشته‌شدگان اعتراضات پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران در ۱۳۸۸ بود. او مادری مجرد بود که خود و دخترش را سرپرستی می‌کرد. در جریان درگیری‌ها و اعتراضات روز عاشورای سال ۱۳۸۸ در تهران فیلمی از زیر گرفتن و قتل یک بانو توسط اتومبیل نیروی انتظامی منتشر شد که خودروی نیروی انتظامی چندین بار از روی او رد شد. فرمانده نیروی انتظامی، پس از بازتاب‌های گسترده این فیلم، ادعا کرد که خودروی پلیس ربوده شده بود.
پس از چند ماه، وبگاه رأی من کجاست؟ نوشت که نام بانویی که کشته شده، شبنم سهرابی بوده‌است. این وبگاه نوشت او ۳۴ سال داشته‌است و در روز حادثه، برای گرفتن نذری از منزلش در خیابان شادمان خارج شده و بازنگشته‌است. پیکر او ۲۰ روز بعد به خانواده‌اش تحویل داده‌شد. مراسم خاکسپاری سهرابی تحت تدابیر امنیتی شدید در قطعه ۸۶ بهشت زهرا برگزار شد. مادر سهرابی می‌گوید که برای عدم مصاحبه با رسانه‌ها تحت فشار نهادهای امنیتی قرار داشته‌است. او دربارهٔ واکنش نیروی انتظامی در رابطه با مرگ دخترش می‌گوید: «دخترم را با ماشین نیروی انتظامی زیر گرفته‌اند اما علت مرگش را نوشته‌اند برخورد با جسم سخت. می‌خواهم بدانم که آیا این جسم سخت اسمی ندارد؟»
اَریز ۱ یا اِریز ۱ نام پرتابه سرنشین دار ایالات متحده و بخشی از برنامه پیکر آسمانی بود. طراحی این پرتابه زیر نظر ناسا در حال پیشرفت بود اما توسط باراک اوباما در سال ۲۰۱۰ کنسل گردید.
کتاب‌فروشی، محلی است که در آن کتاب فروخته می‌شود و مردم می‌توانند در آن کتاب خریداری کنند.
کتاب‌فروشی‌ها انواع مختلفی دارند. برخی کتاب فروشی‌ها تخصصی هستند، یعنی در یک زمینه خاص مانند هنر، ادبیات، روانشناسی، حقوق، فنی مهندسی و … فعالیت می‌کنند. همچنین کتابفروشی‌هایی وجود دارند که در بسیاری زمینه‌ها مانند دانشگاهی، عمومی، کودک و نوجوان و… دارای کتاب هستند. گاهی ممکن است کتاب‌فروشی به خرید و فروش کتاب‌های دستِ دوم نیز بپردازد.
در سال‌های اخیر و با توجه به گسترش روزافزون اینترنت، کتاب فروشی‌های آنلاین هم به بازار کتاب وارد شده‌اند.
از قدیمی‌ترین و بزرگترین کتابفروشی‌های اینترنتی در ایران می‌توان به فروشگاه کتاب ادب سرا، کتاب استور آدینه بوک و فردا بوک اشاره کرد.
در سال‌های اخیر با پیگیری‌های که از سال‌های قبل توسط اتحادیه ناشران و کتاب فروشان تهران می‌شد و همکاری دولت، کتاب فروشی‌ها (و تمام مشاغل مرتبط با تولید کتاب) از معافیت مالیاتی برخوردار شده‌اند.
البته با توجه به روند افت علاقه به کتاب ، اکثر کتاب فروشی ها رو به برشکستگی هستند
محمد خوانساری (۱۳۰۰ خورشیدی در اصفهان - ۱۴ اسفندماه ۱۳۸۸ در تهران) استاد برجستهٔ فلسفه و منطق در دانشگاه تهران، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی و یکی از بزرگ‌ترین منطق‌دانان دوران معاصر بود. وی علاوه بر تحصیلات دانشگاهی در رشته فلسفه و گذراندن همه دروس دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی، دکتری اش را در رشتهٔ منطق و فلسفه با عالی‌ترین درجه از دانشگاه سوربن پاریس دریافت کرده بود. او در سال ۱۳۸۲ خورشیدی و در جریان سومین همایش چهره‌های ماندگار به‌عنوان چهره ماندگار این سال در رشته منطق انتخاب شد و همچنین در سال۱۳۸۴ خورشیدی به پاس خدمات بی‌شمار علمی و فرهنگی خود، نشان انجمن آثار و مفاخر فرهنگی را دریافت کرد. از میان تألیفات متعدد او، کتاب منطق صوری، یکی از کتاب‌های مهم درسی دانشگاهی در این زمینه محسوب می‌شود که تاکنون ده‌ها بار به چاپ رسیده‌است.
محمد خوانساری، در سال ۱۳۰۰ خورشیدی در اصفهان به دنیا آمد. پس از طی دوره ابتدایی در مدرسه ایران؛ دوره متوسطه در دبیرستان سعدی اصفهان را به پایان رساند.وبگاه گلشن ادب پس از به انجام رساندن تحصیلات مقدماتی و بعد از مدتی پرداختن به تحصیلات حوزوی،یک عاشقانه منطقی، یادبود استاد محمد خوانساری در سایت همشهری آنلاین جهت ادامه تحصیلات کلاسیک ش وارد دانشسرای مقدماتی شد. وی در سال ۱۳۱۹ به اخذ دیپلم دانش‌سرای مقدماتی نایل شد. از آن جا که رتبه دوم را دارا بود جهت ادامه تحصیل در دانشسرای عالی به تهران آمد. از استادان بنام خوانساری در این دوره می‌توان از جلال‌الدین همایی نام برد که در آن زمان با عنوان دبیری تازه به دانشگاه منتقل شده بود. خوانساری پس از فراغت از تحصیل در آموزش و پرورش استخدام شد و در دبیرستان عظیمیه شهر ری به تدریس پرداخت.
انتقال وی به تهران، در ادامه مسیر علمی او و تکمیل تحصیلاتش نقش به‌سزایی داشت.روزنامه اطلاعات، شماره ۲۴۷۰۴، دوشنبه ۱۷ اسفند ماه ۱۳۸۸، مقاله ی: آموزگار جاوید منطق
محمد خوانساری از همان سال‌های اول دبیرستان هم‌زمان با کسب علوم کلاسیک به تحصیل ادبیات عرب و علوم دینی نیز همت گمارد و در جلسات درس چند تن از علمای طراز اول اصفهان که دارای درجه اجتهاد بودند، اصول عقاید، اخلاق و دیگر علوم مرتبط را آموخت. قسمتی از شرح منظومه حاجی سبزواری و قسمتی از شرح اشارات را هم در محضر میرزا ابوالحسن شعرانی تلمذ نمود و بعدها در مقابله و تصحیح کتاب «مصباح الهدایه» جلال‌الدین همایی با وی همکاری داشت.
در سال ۱۳۳۱ خورشیدی[کذا، صحیح: ۱۳۲۱ خورشیدی] و پس از پایان دوران دانشسرای عالی، وی برای به انجام رساندن تحصیلات دانشگاهی در رشته فلسفه، وارد دانشگاه تهران شد و در رشتهٔ فلسفه و علوم تربیتی شروع به تحصیل کرد و در سال ۱۳۲۳ خورشیدی و با احراز مدرک فلسفه و علوم تربیتی فارغ‌التحصیل گردید.مهرنامه، ماهنامه علوم انسانی، شماره دوم، اردیبهشت ماه ۱۳۸۹، صفحه:۱۵ در آن زمان در رشته فلسفه و علوم تربیتی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی نیز تدریس می‌شد.
خوانساری در دوران تحصیلات دانشگاهی خود این سعادت را داشت که از محضر نسلی از بزرگ‌ترین نامداران عرصه‌های مختلف علوم انسانی، از جمله: محمّدتقی بهار، عباس اقبال آشتیانی، محمد معین، علی‌اکبر سیاسی، عیسی صدیق، و بدیع الزمان فروزانفر بهره ببرد.سه منبع قبل
وی همچنین در محضر علامه فاضل تونی به آموختن منطق و حکمت طبیعی پرداخت که تأثیر تونی در زندگی علمی و تحصیلی خوانساری بسیار زیاد بود، تا بدان جا که وی به دفعات در بیاناتش از نقش برجستهٔ تونی در تربیت علمی و ذهنی ش سخن گفته بود و اصل علاقه‌مندی ش به منطق را به سبب تلمذ نزد فاضل تونی دانسته بود.دو منبع قبل علاوه بر این به توصیه فاضل تونی بود که خوانساری به‌عنوان مدرس منطق به یحیی مهدوی، استاد و بنیادگذار گروه فلسفه و منطق دانشگاه تهران معرفی گردید.
البته وی در سال۱۳۲۶، و با عنایت علی‌اکبر سیاسی، رئیس دانشگاه تهران و رئیس دانشکده ادبیات، به عنوان دبیر دانشگاه و متصدی آزمایشگاه روانشناسی، جهت تدریس روانشناسی تربیتی به دانشگاه تهران انتقال یافته بود.
خوانساری در عرصه تدریس در دانشگاه، علاوه بر فلسفه و به خصوص منطق که بعدها به صورت شاخص‌ترین تخصص او درآمد، و به اقتضای ویژگی‌های رشته فلسفه در آن روزگار، به تدریس علوم تربیتی، روانشناسی و جامعه‌شناسی نیز می‌پرداخت. بدین ترتیب او که از عهدهٔ تدریس درس‌هایی چون روانشناسی و علوم تربیتی، به خوبی برمی‌آمد، هم‌زمان چندین درس دیگر از جمله تدریس منطق صوری را نیز در دانشگاه عهده‌دار شد و عجیب این که در مدت زمانی اندک در امر تدریس موفقیتی چشمگیر یافت، به گونه‌ای که کلاس‌های درس او از شلوغ‌ترین کلاس‌ها به‌شمار می‌آمد و این موضوع در آن مقطع برای بسیاری از استادها و همکاران خوانساری امری شگفت‌آور به نظر می‌رسید. عبدالمحمد آیتی نویسنده و مترجم بزرگ معاصر، که خود در حدود سال ۱۳۲۵ از شاگردان درس روانشناسی خوانساری در معقول و منقول دانشگاه تهران بوده‌است، اذعان می‌کند که خوانساری به‌رغم سن کمش در آن زمان بسیار خوب تدریس می‌کرده و به راحتی از عهده اداره کردن کلاسی ۱۰۰ نفری برمی‌آمد.
وی در حین تدریس در دانشگاه، تحصیلات خود را در رشته ادبیات فارسی آغاز کرد و در سال ۱۳۲۹ با احراز رتبه نخست در آن رشته نیز موفق به کسب مدرک لیسانس شد. در فاصله سال‌های ۱۳۳۲ تا ۱۳۳۹ خورشیدی[کذا، صحیح: ۱۳۳۶ خورشیدی] وی موفق به گذرانیدن تمامی دروس دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی اخذ ده شهادت‌نامه شد. وی موضوع رسالهٔ خود را، «توصیف کیفیات نفسانی در مثنوی مولانا» قرار داد و استاد راهنمای او در این رساله بدیع الزمان فروزانفر بود. از استادان بنام خوانساری در این دوره می‌توان از بدیع الزمان فروزانفر، جلال الدین همایی، احمد بهمنیار، میرزا عبدالعظیم قریب، ابراهیم پورداوود، صادق کیا، حسین خطیبی نام برد.
خوانساری در سال ۱۳۳۷ برای مطالعه و تکمیل تحصیلاتش به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربن پاریس مشغول تحصیل شد. او در سوربن، از محضر استادان بزرگ و برجسته‌ای چون پروفسور پواریه، ژان وال، برنشویگ و ژان پیاژه بهره برد. درس اصلی خوانساری در این دوران منطق ارسطویی بود که آن را از محضر پواریه آموخت. همچنین وی با حضور ممتد در کلاس‌های پروفسور ژان پیاژه، نظریه‌پرداز نامدار سوییسی، معرفت‌شناسی تکوینی را نیز به بهترین شکل آموخت؛ و در سال ۱۳۴۰ موفق به دریافت درجه دکتری در منطق و فلسفه با عالی‌ترین درجه گردید.
وی پس از بازگشتن از فرانسه، به تدریس در دانشگاه تهران ادامه داد و برای سال‌ها، تدریس درس‌های منطق، فلسفه عمومی، صرف و نحو متون فارسی فلسفی، و فلسفه اسلامی را بر عهده داشت.
خوانساری در سال ۱۳۶۱ خورشیدی و در سن ۶۱ سالگی به درخواست خودش، از دانشکده فلسفه و ادبیات دانشگاه تهران بازنشسته شد، اما به گواه تالیفات و تصدی‌های علمی او، بعد از دوران بازنشستگی نیز خود را فارغ از دانش و پژوهش نیافت و همچنان به تلاش‌های علمی و فلسفی خویش ادامه داد. بنابه گفته یکی از دانشجویان او (منوچهر صانعی دره بیدی) وی بعد از پیروزی انقلاب ایران (۱۳۵۷) به صورت حق‌التدریس به تدریس خود در دانشگاه تهران ادامه داد.
خوانساری از تاریخ دوم مرداد ماه ۱۳۶۹ به عضویت پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی انتخاب گردیدخبر درگذشت استاد خوانساری در خبرگزاری کتاب ایران و از آن زمان تا پایان عمرش در مقام عضو گروه واژه‌گزینی با این فرهنگستان همکاری داشت.
وی در سال ۱۳۸۲ در سومین همایش چهره‌های ماندگار به‌عنوان چهره ماندگار در منطق انتخاب شد. همچنین در سال ۱۳۸۴ خورشیدی «به پاس خدمات بی‌شمار علمی و فرهنگی استاد دکتر محمد خوانساری، نشان انجمن آثار و مفاخر ملی به او اعطا شد.» در همان سال جایزه بهترین کتاب سال در گروه فلسفه، رشته منطق، به ترجمهٔ کتاب «ایساغوجی» خوانساری تعلق گرفت.
محمد خوانساری یکی از مطرح‌ترین چهره‌ها در شناساندن فلسفه و منطق ارسطویی در ایران بود و بسیاری در ایران، ارسطو را به واسطه او شناخته‌اند. آن گونه که از زندگی‌نامه خوانساری برمی‌آید و با توجه به سال آغاز تحصیل و زمان درگذشت او، می‌توان تلاش بلیغ و هشتادساله این معلم فرزانه را در زندگی او به تماشا نشست.
از نکات جالب زندگی علمی او این که از سویی درجه‌یک‌ترین استادان و میراث‌داران ادب و حکمت را در سمت استادی خوانساری می‌توان دید و از سوی دیگر خیل قابل توجهی از استادان صاحب‌نام کنونی دانشگاه‌های مختلف ایران، شاگردان محمد خوانساری و فارغ‌التحصیل دانشگاه تهران به‌شمار می‌آیند.
یکی از تشخص‌های علمی خوانساری، چنان‌که بسیاری از دانشیاران و اساتید فلسفه و منطق امروز و شاگردان دیروز او بدان اذعان دارند، عشق وی به منطق و تلاش‌های بسیار او در جهت احیای صورت کلاسیک این علم برای دانشجویان امروز بود.
خوانساری از نخستین کسانی بود که در سال‌های اخیر توانستند جایگاه مستقل علمی منطق را به دانشگاهیان و دانشجویان نشان بدهند. وی همچنین با مقالات و کتاب‌های خود در این حوزه، به‌ویژه با کتاب ارزشمند «فرهنگ اصطلاحات منطقی» و نیز کتاب «منطق صوری» اهمیت منطق در علوم امروز و فوایدی که منطق به لحاظ دقت و صورت‌بندی دقیق در سایر علوم دارد را نشان داد.
منطق صوری در واقع یکی از کتاب‌های ارزشمند است که توانسته به زبانی رسا و روشن، فقر شدید منابع را در حوزه منطق‌آموزی آکادمیک در دانشگاه‌های ایران را مرتفع کند. بعدها وی با نگارش شکل درسی این اثر برای مقطع تحصیلی دبیرستان‌ها نقش مهمی در آموزش و تعلیم دانش منطق برای چندین نسل متوالی از طبقات تحصیل کردهٔ ایران ایفا کرد و می‌توان از او با عنوان «آموزگار جاوید منطق» یاد کرد.
البته چهره علمی خوانساری را نمی‌توان تنها در منطق‌دانی او خلاصه کرد؛ چراکه ۴۰ بار تجدید چاپ کتاب «صرف و نحو و اصول تجزیه و ترکیب» نیز، جنبه‌ای دیگر از وجهه علمی او را به نمایش می‌گذارد.
او به غیر از تخصص ش در منطق، از ادب علمی و اخلاق بی‌نظیری هم برخوردار بود و همه شاگردان او که بسیاری از آن‌ها، امروزه از فلسفه دانان مطرح ایرانی محسوب می‌شوند، به اتفاق از او به نیکی یاد می‌کنند. از جمله یکی از شاگردان او که می‌گوید: «استاد خوانساری پیش از آن که معلم منطق باشد، معلم اخلاق بود.»
خوانساری سرانجام پس از طی یک دوره بیماری، در شامگاه پنجشنبه ۱۳ اسفند ماه ۱۳۸۸ خورشیدی و در سن ۸۸ سالگی درگذشت، درحالی که تا زمان مرگ، به افتخارات علمی زیادی نایل آمده بود. خوانساری در وصیت خودش خواسته بود که پس از مرگ، پیکرش از دانشگاه تهران تشییع گردد، پس به خواسته او عمل شد و پیکرش، ساعت ۹ صبح روز یکشنبه، ۱۶ اسفند ۱۳۸۸ از مقابل مسجد دانشگاه تهران به سوی بهشت زهرا تشییع گردید و در قطعهٔ نام‌آوران بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، در سال ۱۳۸۶ و در زمان حیات محمد خوانساری، کتابی دربارهٔ زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی او به چاپ رسانیده‌است.
حلقه چندجمله‌ای یا جبر حلقه‌ای، در ریاضیات، بخصوص در شاخه جبر، یک حلقه است (از این رو یک جبر جابجایی هم هست) که توسط مجموعه‌ای از چندجمله‌ای‌ها که یک یا چند نامعین دارند (که به صورت سنتی متغیر نام دارند) تشکیل شده که ضرایبشان در حلقهٔ دیگری است که معمولاً یک میدان است.
معمولاً اصطلاح «حلقه چندجمله‌ای» به صورت ضمنی به حالت خاصی از حلقه چندجمله‌ای اشاره دارد که یک نامعین روی یک میدان دارد. این حلقه‌های چندجمله‌ای به این علت مهم هستند که ویژگی‌های مشترکی زیادی است که با حلقه اعداد صحیح دارند.
حلقه چندجمله‌ای‌ها در شاخه‌های مختلفی از ریاضیات همچون نظریه اعداد، جبر جابجایی، و هندسه جبری ظهور پیدا می‌کنند. در نظریه حلقه‌ها، برای تعمیم بعضی ویژگی‌های حلقه‌های چندجمله‌ای، کلاس‌های مختلفی از حلقه‌ها معرفی شده‌اند که شامل: حوزه تجزیه یکتا، حلقه‌های منظم، ، حلقه‌های سری‌های توانی صوری، و هستند.
یک مفهوم بسیار مرتبط، روی فضای برداری، و به صورت کلی‌تر روی واریته جبری است.
حلقه چند جمله‌ای ، با روی یک میدان (یا به صورت کلی‌تر حلقه جابجایی) را می‌توان به صورت مجموعه‌ای از عبارات، که به آن چندجمله‌ای در گفته می‌شود، به این حالت تعریف کرد (تعاریف معادل دیگری هم وجود دارد که از آن‌ها هم استفاده معمول می‌شود):Herstein p. 153
که در آن یعنی ضرایب عناصر هستند و اگر باشد و formula_2 نمادهایی هستند که به عنوان «توان» شناخته شده و از همان قواعد معمول به توان رساندن تبعیت می‌کنند، یعنی: formula_3 و formula_4 و برای هر عدد صحیح نامنفی و داریم: formula_5. نماد را نامعینHerstein, Hall p. 73 یا متغیرLang p. 97 می‌نامند (اصطلاح «"متغیر»" از اصطلاح‌شناسی توابع چندجمله‌ای می‌آید. با این حال، در اینجا هیچ مقداری (غیر از خودش) اختیار نمی‌کند و نمی‌تواند تغییر کند و در حلقه چندجمله‌ای "ثابت" است).
دو چند جمله‌ای زمانی با هم برابراند که ضرایب متناظر با هرکدام از ‌ها در هردو با هم برابر باشند.
حلقه چندجمله‌ای را می‌توان به این صورت دید، که از میدان با اضافه‌کردن یک عنصر جدید ایجاد شده که این برای خارجی است و با همه عناصر شرکت‌پذیر بوده و خاصیت ویژه دیگری هم ندارد (از همین می‌توان برای تعریف‌کردن حلقه‌های چندجمله‌ای بهره جست).
حلقه چندجمله‌ای در روی به یک جمع، یک ضرب و یک مجهز است که آن را یک جبر جابجایی می‌کند. این عملیات براساس قواعد معمولی برای دستکاری عبارات جبری تعریف شده‌اند. بخصوص اگر:
که در آن و
در فرمول‌های فوق، می‌توان با افزودن «جملات ساختگی» با ضرایب صفر، چندجمله‌ای‌های و را توسعه داد به گونه‌ای که و ‌های ظاهر شده در این عبارت تعریف شده باشند. بخصوص وقتی که باشد آنگاه برای داریم .
ضرب اسکالر حالت خاصی از همان ضرب عمومی است که در آن به "جمله ثابت" (جمله‌ای که مستقل از است) کاهش یافته‌است؛ یعنی:
می‌توان به راحتی راستی‌آزمایی کرد که سه عملیات بالا در اصول موضوعه جبر جابجایی روی میدان صدق می‌کنند. ازاین‌رو، به حلقه‌های چند جمله‌ای، "جبرهای چندجمله‌ای" نیز گفته می‌شود.
تعریف معادل دیگری که شهود کمتری دارد اما معمولاً ارجح است، چون راحت‌تر می‌شود آن را ساخت، به این صورت که چندجمله‌ای‌ها به صورت یک دنباله بی‌نهایت از عناصر تعریف شوند که این ویژگی را دارند که تنها تعداد متناهی از آن‌ها ناصفرند، یا به‌طور معادل، دنباله‌ای که برای آن یک وجود دارد که برای رابطه برقرار است. در این حالت، و را به ترتیب به عنوان نمادهای جایگزین برای دنباله‌های و در نظر گرفته‌ایم. آنگاه با کمی دقت می‌توان فهمید که با کمک این قواعد عملیاتی، یک عبارت به صورت زیر:
دارای یک نماد جایگزین دنباله‌ای به صورت زیر است:
فرض کنید:
یک چندجمله ای ناصفر باشد که در آن formula_15
formula_1 "جمله ثابت" چندجمله ای formula_10 است. در چند جمله ای‌های صفر این ثابت صفر است (البته ممکن است در حالت‌های دیگر هم صفر باشد).
"درجه" ی formula_10 که به صورت formula_19 نوشته می‌شود formula_19 است. این مقدار برابر بزرگترین formula_21 یی است که ضریب formula_22 صفر نباشد.Herstein p. 154
"ضریب پیشرو" ی formula_10، برابر formula_24 است.Lang p.100
در حالت خاص چندجمله ای‌های صفر که تمام ضرایب آن صفر است، چندجمله ای پیشرو تعریف نشده و درجه را اغلب تعریف نشده،. برابر -1. یا برابر formula_25. تعریف می‌کنند.
یک "چندجمله ای ثابت"، یا چندجمله ای صفر است، یا چندجمله ای از درجه صفر.
یک چندجمله ای صفر تکین است اگر ضریب پیشروی آن ۱ باشد.
اگر دو چندجمله ای formula_10 و formula_11 داده شده باشند خواهیم داشت:
و بر روی یک میدان یا به‌طور کلی تر یک حوزه صحیح داریم:Herstein p.155, 162
سریعاً نتیجه می‌شود که اگر formula_30 یک حوزه صحیح باشد آنگاه formula_31 نیز حوزه صحیح است.Herstein p.162
در نتیجه اگر formula_30 یک حوزه صحیح باشد، یک چندجمله ای دارای معکوس ضربی است اگر و تنها اگر ثابت باشند، و آن ثابت در formula_30 معکوس ضربی داشته باشد.
دو چندجمله ای با هم مرتبط هستند اگر برای هرکدام از آن‌ها یک عضو معکوس پذیر وجود داشته باشد که با ضرب در آن به دیگری تبدیل شود.
هر چندجمله ای ناصفر بر روی یک میدان مرتبط با یک چندجمله ای منحصر به فرد است.
اگر دو چندجمله formula_10 و formula_11 داده شده باشد، می‌گویند formula_10 مقسوم علیه formula_11 است، یا formula_10 چندجمله ای formula_11 را تقسیم می‌کند یا formula_11 ضریبی از formula_10 است اگر چندجمله ای formula_42 وجود داشته باشد به گونه ای که formula_43.
یک چندجمله‌ای تحویل ناپذیر است اگر نتوان آن را به صورت ضرب دو چندجمله‌ای غیرثابت نوشت یا به‌طور معادل، اگر مقسوم علیه‌های آن یا چندجمله‌ای‌های ثابت باشند یا درجه برابر با چندجمله‌ای اصلی داشته باشند.
فرض کنید یک میدان باشد، یا به صورت کلی‌تر، یک حلقه جابجایی باشد، و یک حلقه شامل باشد. برای هر چندجمله‌ای در و هر عنصر در ، جایگزینی با در یک عنصر را تعریف می‌کند، که به صورت نمایش داده می‌شود. این عنصر با حمل پس از جایگزینی عملیات نشان داده‌شده توسط عبارت چندجمله‌ای به دست می‌آید. به این محاسبه «ارزیابی» در گفته می‌شود. برای مثال، اگر داشته باشیم
آنوقت داریم
(در مثال اول و در مثال دوم ). جایگزینی با خودش منجر زیر می‌شود
که این موضوع شرح می‌دهد چرا دو جمله «فرض کنید یک چندجمله‌ای باشد» و «فرض کنید یک چندجمله‌ای باشد» با هم معادل هستند.
"تابع جندجمله‌ای" تعریف شده توسط چندجمله‌ای تابعی از به است که توسط formula_47 تعریف می‌شود. اگر یک میدان نامتناهی باشد، دو چندجمله‌ای متفاوت، توابع چندجمله‌ای متفاوتی را تعریف می‌کنند، اما این خاصیت برای میدان‌های متناهی نادرست است. برای مثال، اگر میدانی با عنصر باشد، آنوقت چندجمله‌ای‌های و هر دو تعریف کننده تابع صفر هستند.
برای هر در ، ارزیابی در ، که همان نگاشت formula_48 است، یک از به را تعریف می‌کند، که یک همریختی یکتا از به است، که را ثابت نگه‌می‌دارد و را به نگاشت می‌دهد. به زبان دیگر، این را دارد:
برای همه خاصیت‌های جامع، این موضوع (به دلیل یکریختی یکتا) تعریف کننده جفت است، و از این رو می‌توان آن را به عنوان تعریف در نظر گرفت.
اگر یک میدان باشد، حلقه چندجمله‌ای ویژگی‌های زیادی دارد که مشابه حلقه اعداد صحیح formula_49 است. بیشتر این شباهت‌ها از شباهت بین تقسیم طولانی اعداد صحیح و نشات می‌گیرند.
بیشتر ویژگی‌های که در این بخش فهرست شده‌است، اگر میدان نباشد، یا اگر چندجمله‌ای‌ها چندین نامعین داشته باشند، درست باقی نمی‌ماند.
در بسیاری از کاربردها پیش می‌آید که مجبور به نگهداری چندجمله‌ای‌هایی هستیم که با این که درجهٔ بزرگی دارند ولی تعداد بسیاری از ضرایب آن‌ها صفر می‌باشد. که استفاده از فرمت نگهداری فرض شده در ابتدای این نوشته برای چنین چند جمله‌هایی بسیار ناکاراست. به چنین چندجمله‌ای‌هایی، تنک می‌گوییم و برای اعمال روی آن‌ها الگوریتم‌های بسیاری پیشنهد شده که از ارزش بالایی هم برخوردارند. یک مثال از چنین چندجمله‌ای‌هایی در زیر آمده‌است:
به همین دلیل به جای استفاده از آرایه برای نمایش این چندجمله‌ای‌ها از لیست پیوندی استفاده می‌شود. به این صورت که هر تک جمله را با یک واحد زبان برنامه‌نویسی که شامل درجه و ضریب آن باشد نمایش می‌دهیم و به آن گره می‌گوییم (مثلاً یک struct یا record) و این گره‌ها را در یک لیست پیوندی که به ترتیب درجه آن‌ها ار کوچک به بزرگ مرتب شده‌است، نگه می‌داریم. برای مثال بالا، استفاده از آرایه به حدود ۱۰۱ واحد حافظه نیاز دارد در حالی با نمایش اخیر می‌توان آن را با تنها ۱۶ واحد حافظه (حداکثر) نمایش داد زیرا که هر گره در لیست پیوندی اگر شامل توان و ضریب و دو اشاره جلو و عقب باشد به اندازهٔ ۴ واحد فضا مصرف می‌کند و با سه گره نیز چندجمله‌ای فوق قابل نمایش است به علاوهٔ یک گره احتمالی برای سرلیست.
در مورد این طرز نمایش چندجمله ای، نمی‌توان الکوریتم‌های معمول را به کار برد زیرا بسیاری از الگوریتم‌ها فرض می‌کنند که دسترسی تصادفی سریع به هر یک از ضرایب دارند؛ مثلاً نمی‌توان از تبدیل فوریه آن طور که اینجا مطرح شد برای ضرب چندجمله ای‌های تنک استفاده کنیم.
با این حال الکوریتم استراسن که در بالا بحث شد را می‌توان با تغییر جزئی برای چنین نمایشی نیز به کار برد زیرا در طی آن تنها نیاز است که با یک بار عبور از روی چندجمله ای، وسط آن را پیدا کرد و سپس آن را به دو بخش تقسیم کرد و الگوریتم را به‌طور بازگشتی ادامه داد. واضح است که چنین تقسیمی به زمان اجرای الگوریتم نمی‌افزاید (از لحاظ تحلیل مجانبی) ولی برخی مسائل جدید در پیاده‌سازی را پیش می‌کشد مانند حالات تهی یا نصف تهی. که در بدترین حالت با افزودن تعداد ثابتی گره با ضریب صفر و اضاه کردن حالات پایه برای زمانی که چلیست پیوندی نمایش دهندهٔ چندجمله‌ای تهی است، به راحتی می‌توان این الگوریتم را روی چندجمله ای‌های تنک نیز اجرا کرد.
الگوریتم‌های پیشرفته تر برای ضرب چندجمله‌های تنک که سریع تر نیز عمل می‌کنند و مثلاً در برخی از آن‌ها از داده ساختار هیپ برای نگهداری چندجمله ای‌ها و نمایش آن‌ها استفاده می‌شود، نیز وجود دارند ولی در این‌جا به جزییات بیشتری از آن‌ها نمی‌پردازیم.
ننگ یا نانگ روستایی از توابع بخش قلعه قاضی شهرستان بندرعباس در استان هرمزگان ایران است. در اطراف این روستا چاههای متعدد گاز و نفت حفاری شده است.
این روستا در دهستان سرخون قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۴۲ نفر (۱۰۶خانوار) بوده‌است.
در ریاضیات، فیزیک و مهندسی، بردار اقلیدسی به شیئی هندسی گفته می‌شود که دارای اندازه و جهت باشد. بردار عموماً با پاره‌خطی که طول آن متناسب با اندازهٔ بردار است و پیکانی که جهت بردار را نشان می‌دهد، نمایش داده می‌شود.
کمیت برداری کمیتی در فیزیک است که علاوه بر اندازه دارای جهت نیز می‌باشد. این مفهوم، از مفاهیم اولیهٔ علوم ریاضی و فیزیک است و در فضای n بعدی حضور دارد (معروف به بردار اقلیدسی نیز هست) و عبارت است از پاره خطی جهت‌دار (به شکل پیکان نمایش داده می‌شود) با طولی مشخص؛ بنابراین کمیت برداری در فیزیک نیز ریشه در همین تعریف دارد؛ یعنی کمیتی که علاوه بر اندازه، نیاز به توصیف جهت آن نیز هست؛ مثلاً نیرو کمیتی برداری است و می‌گوییم ۲۰ نیوتون نیرو در جهت شمال.
مهم‌ترین کمیتهای برداری که می‌توان نام برد، عبارت‌اند از:
یکی از بهترین راه‌های تشخیص برداری بودن یا نبودن یک کمیت این است که بررسی کنیم آیا جمع آن کمیت خاصیت برداری دارد یا خیر؛ مثلاً جریان الکتریکی با وجود آنکه علاوه بر اندازه جهت نیز دارد ولی برداری نیست؛ زیرا جمع جریان‌ها به صورت نرده‌ای صورت می‌گیرد.
در حالت بسیار کلی هر مجموعه عدد که به صورت یک ماتریس ستونی n×۱ قابل نوشتن باشد بردار گفته می‌شود. کاربرد این مفهوم در توصیف حالت سیستم‌ها به مراتب بیشتر از محاسبات پدیده‌های فیزیکی است.
بردارها به روش مثلث که در آن انتهای هر بردار به ابتدای بردار بعد متصل شده و برداری دیگری که ابتدای آن سر بردار اول و انتهای آن انتهای بردار دوم است (بردار مجموع) و همچنین روش متوازی‌الأضلاع که مخصوص جمع دو بردار است جمع می‌شوند.
دوبردار:
خوردن یا مصرف کردن، به عمل جویدن و بلعیدن غذا می‌گویند.لغت‌نامه دهخدا خوردن یک فعالیت روزانه حیاتی است که به‌طور معمول برای تأمین انرژی و امکان رشد است و در صورت اختلال در این فعالیت ممکن است بدن دچار بیماری‌های گوناگون شود. همهٔ موجودات زنده برای زنده ماندن و بقا به خوردن نیاز دارند، گوشتخواران: خوردن حیوانات دیگر، گیاهخواران: خوردن گیاهان. بعضی جانداران مانند انسان‌ها، هم از گوشت و هم از گیاه تغذیه می‌کنند.
بیشتر جوامع رستوران، فود کورت، غذا فروشی خیابانی برای غذا خوردن بیرون خانه دارند.
مردم معمولاً دو یا سه وعده غذا در روز دارند.
در تعدادی کشورها ممکن است به خاطر قانون شریعت خوردن در طول ماه رمضان وسط روز منع شود.
نوزاد فقط از شیر تغذیه می‌کند و غذا نمی‌خورد. کودکان به خاطر کم دندانی و دستگاه گوارش نابالغ مقداری غذای کودک مصرف می‌کنند.
ساقه مغز می‌تواند دریافت غذا را کنترل کند چون مدارهای عصبی دارد که گرسنگی را می‌فهمد.
جانوران مختلف سازوکارهای مختلفی دارند که هرکدام می توانند غذایشان را به طرقی بخورند. معمولا جانوران با تکه تکه کردن غذا می توانند آن را هضم کنند.
شنیدن یا شنوایی یکی از احساسات پنج‌گانه است. این توانایی برای درک صدا توسط ارگانی مانند گوش از طریق تشخیص ارتعاشات صورت می‌گیرد. عدم توانایی در شنیدن را ناشنوایی می‌گویند.
در انسان و سایر مهره‌داران، شنیدن توسط سیستم شنوایی انجام می‌شود. ارتعاشات توسط گوش تشخیص داده می‌شود و با رشته‌های عصبی به مغز منتقل می‌شود. مانند حس لامسه حس شنوایی نیز نیازمند حرکت ملکول‌ها در بیرون از ارگانیسم می‌باشد. تعریف آستانهٔ شنوایی: حداقل شدّت صوت قابل شنیدن برای یک فرکانس را شدّت صوت آستانهٔ شنوایی گویند. تعریف تراز نسبی احساس صوت: نسبت شدّت یک صوت به شدّت صوت آستانهٔ شنوایی را تراز یا شدّت نسبی احساس آن صوت گویند.
نکته:برای سهولت در محاسبات، مقدار لگاریتمی آن را در نظر می‌گیرند.
اختلال تجزیهٔ هویت (زار، جن‌زده) یا هُویت‌پَریشی (که اختلال چندشخصیتی، شخصیت چندگانه، تعدد شخصیت و نظیر آن هم نامیده می‌شود) یکی از شکل‌های "اختلال‌های تجزیه‌ای و گسستگی " می‌باشد. عبارت است از وجود دو یا چند هویت یا شخصیت متمایز که به تناوب رفتار را کنترل می‌کنند. معمولاً این شخصیت‌ها نام و سن و مجموعه‌ای از خاطرات و رفتارهای ویژه خود را دارند. در اغلب موارد یک هویت اصلی با نام واقعی شخص وجود دارد که منفعل، وابسته و افسرده‌است. هویت‌های جانشین نوعاً دارای ویژگی‌هایی هستند که با هویت اصلی تعارض دارند؛ مثلاً خصمانه، کنترل‌کننده، و خودویرانگرند. در بعضی موارد این شخصیت‌ها ممکن است حتی در ویژگی‌هایی مانند دست‌خط، استعدادهای هنری و ورزشی و آشنایی به زبان‌های خارجی با هم تفاوت داشته باشند. احتمال می‌رود، در زمینهٔ فرایندهای فیزیولوژیک از قبیل فشار خون و فعالیت مغزی نیز تفاوت‌هایی داشته باشند (پوتنام، 1991). هویت اصلی معمولاً از تجربه‌های هویت‌های دیگر اطلاعی ندارد. دوره‌هایی از یاد زدودگی بدون علت، از قبیل زوال حافظه برای چند ساعت یا چند روز در هفته، می‌تواند نشانه‌هایی از وجود این اختلال در فرد باشد.
بسیاری از کسانی که به این اختلال دچار شده‌اند، گزارش می‌دهند که در دوران کودکی دستخوش بهره‌کشی جسمی و جنسی بوده‌اند. اما از آنجایی که خاطرات کودکی ممکن است تحریف شود و مردمانی که گرفتار این اختلال هستند، بسیار تلقین پذیر بوده‌اند، در صحت و سقم این ادعاها تردیدهایی وجود دارد. در هرحال اندیشه محافظت از کودکان در برابر تجربه‌های آسیبی، فرضیه‌ای در باب نقش آفرینی این قبیل تجربه‌ها در ایجاد اختلال هویت رقم زده‌است. گمان می‌رود که نخستین تجربه گسیختگی در پاسخ به تجربه‌های آسیبی و در دوران کودکی (و حتی در سنین بالا) روی دهد (معمولا بین ۴ تا ۶ سالگی). کودک در مواجهه با رویدادی دردناک و رنج آور، شخصیت دیگری می‌آفریند که بار آن تجربه دشوار را بر دوش بکشد. (فریش هولز، ۱۹۸۵) مغز کودک برای دفاع از خویش در برابر تجربه بهره‌کشی، به گسیختن حافظه مربوط از خودآگاهی خویش دست می‌زند. هرگاه بهره‌کشی به صورت سهمگین و مکرر باشد، این روش دفاعی در دراز مدت هویت‌های دیگری به وجود می‌آورد که فقط یک یا دو شخصیت فرعی از بهره‌کشی آگاهی دارند و بقیه از این رنج و درد بدون اطلاع می‌مانند. جدایی این شخصیت‌های چندگانه از یکدیگر موجب پنهان ماندن تجربه سهمگین از آنان است. به این ترتیب خاطرات و احساسات بهره‌کشی به‌طور مستمر، خودآگاهی کودک را آزار نمی‌دهد، مثلاً در اوقاتی که در مدرسه است یا با دوستانش بازی می‌کند. (بران، ۱۹۸۶).
اکثریت بزرگی از مردمان چند شخصیتی، مؤنث هستند و این واقعیت ناشی از احتمال بهره‌کشی جنسی بیشتر از دختربچه‌هاست. (بون و دریچر، ۱۹۹۳)
عامل دیگر ایجاد این اختلال، آسیب ناشی از خودهیپنوتیزمی است؛ یعنی فرایند خود را در حالت خلسه هیپنوتیسمی قرار دادن. کسانی که گرفتار اختلال گسیختگی شخصیت هستند، غالباً بسیار خوب هیپنوتیسم می‌شوند. آن‌ها گزارش می‌دهند که تجربه خلسه شباهت به تجربه‌هایی دارد که در دوران کودکی پیدا می‌کردند. (بلیس، ۱۹۸۰)
در استان‌های جنوبی کشور ایران بسیار از این نوع اختلال تجزیه‌کننده هویت به نام زار و ماوراءالطبیعه سخت گفته می‌شود (و اغلب مردم در گذشته شخص بیمار را جن زده و زاری می‌دانستند).
اگر بیمار دچار بیماری‌های دیگری نشده باشد، احتیاجی به بستری شدن ندارد و طی جلسات روان‌کاوی و "'هیپنوتیزم' 'و شوک الکتریکی' در مطب "خاطرات تلخ" پاک خواهد شد و "چندین شخصیت" تبدیل به "یک شخصیت" خواهد شد.
وقتی فرد دچار دی‌ای‌دی وارد شخصیت دیگری از خود شود و زیان به بار آورد، می‌توان از آرامبخش‌های تجویزشده توسط پزشک استفاده کرد.
نمایشگاه کتاب فرانکفورت از لحاظ تعداد ناشران و بازدیدکنندگان بزرگترین نمایشگاه کتاب دنیا محسوب می‌شود.Over than 300,000 in 2006, 2007 and 2008: "The Jewish Cronichle"