moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
ایدرییا (به لاتین: Idrija) یک شهرک در اسلوونی با جمعیت ۵٬۸۷۸ نفر است که در Municipality of Idrija واقع شده‌است.
ایلیرسکا بیتریتسا (؛ ) در اسلوونی با جمعیت ۴٬۵۳۹ نفر است که در inner carniola واقع شده‌است.
کامنیک (؛ ) در اسلوونی با جمعیت ۱۳٬۶۰۸ نفر است که در Municipality of Kamnik واقع شده‌است.
کوبارید (به ) در اسلوونی با جمعیت ۱٬۱۲۱ نفر است که در slovenian littoral واقع شده‌است.
کپر، اسلوونی (به ) یک شهر در اسلوونی با جمعیت ۲۴٬۹۹۶ نفر است که در slovenian littoral واقع شده‌است.
کستانیویتسا نا کرکی (به ) در اسلوونی با جمعیت ۷۰۳ نفر است که در کارنیولای سفلی واقع شده‌است. در اواسط قرن وسطی یک بازار تجاری مهم در این شهر تاسیس شد و باعث شکل گرفتن و شناخته شدن این شهر شد. اما در قرن 15 میلادی با چندین حمله نظامی مختلفی که توسط دولت عثمانی انجام شد این شهر به یک ویرانه تبدیل شد.
کرانی (به ) یک شهر در اسلوونی با جمعیت ۳۷٬۱۲۹ نفر است که در City Municipality of Kranj واقع شده‌است.
کرشکو (به ) در اسلوونی با جمعیت ۶٬۹۹۴ نفر است که در کارنیولای سفلی واقع شده‌است.
لنداوا (به ) در اسلوونی با جمعیت ۱۱٬۱۵۱ نفر است.
لیتییا (به ) در اسلوونی با جمعیت ۱۹٬۱۲۰ نفر است.
لُژ، اسلوونی (؛ ) در اسلوونی با جمعیت ۵۳۹ نفر است که در inner carniola واقع شده‌است.
مدوده (به ) در اسلوونی با جمعیت ۱۴٬۱۶۱ نفر است.
متلیکا (به ) در اسلوونی با جمعیت ۸٬۱۲۳ نفر است.
مژیتسا (به لاتین: Mežica) در اسلوونی با جمعیت ۳٬۹۶۶ نفر است.
مورسکا سبتا (به ) در اسلوونی با جمعیت ۱۱٬۶۷۹ نفر است.
نووا گوریتسا (به ) یک شهرک در اسلوونی با جمعیت ۳۲٬۷۶۳ نفر است که در City Municipality of Kranj واقع شده‌است.
نوو مستو (به ) یک شهر در اسلوونی با جمعیت ۲۳٬۳۴۱ نفر است که در کارنیولای سفلی واقع شده‌است.
ارمژ (به ) در اسلوونی با جمعیت ۱۷٬۰۹۵ نفر است.
پستینا (به ) در اسلوونی با جمعیت ۹٬۱۸۹ نفر است که در inner carniola واقع شده‌است.
پروالیه (به ) در اسلوونی با جمعیت ۶٬۶۴۳ نفر است.
پتوی ( و ) شهری در اسلوونی با جمعیتی حدود ۱۸۰۰۰ نفر است. پتوی به قدمت عصر سنگ در کنار رودخانه دراوا واقع شده و قدیمی‌ترین شهر اسلوونی است.
رادچه (به ) در اسلوونی با جمعیت ۲٬۱۶۸ نفر است.
رادولییتسا (به ) در اسلوونی با جمعیت ۵٬۹۲۲ نفر است که در upper carniola واقع شده‌است.
راونه نا کوروشکم (؛ ) در اسلوونی با جمعیت ۶٬۸۹۷ نفر است که در carinthia, slovenia واقع شده‌است.
روگاشکا سلاتینا (; ) در اسلوونی با جمعیت ۵٬۱۰۵ نفر است که در lower styria واقع شده‌است.
روشه (به لاتین: Ruše) در اسلوونی با جمعیت ۴٬۴۵۷ نفر است که در lower styria واقع شده‌است.
سونیتسا (به ) در اسلوونی با جمعیت ۴٬۹۹۳ نفر است که در lower styria واقع شده‌است.
سژانا (; ) در اسلوونی با جمعیت ۵٬۵۷۳ نفر است که در Municipality of Sežana واقع شده‌است.
سلونی گرادتس (؛ ) در اسلوونی با جمعیت ۷٬۵۵۷ نفر است که در City Municipality of Slovenj Gradec واقع شده‌است.
سلونسکا بیستریتسا (به ) در اسلوونی با جمعیت ۷٬۵۷۳ نفر است که در سلونسکا بیستریتسا واقع شده‌است.
سلونسکه کنییتسه (به )شهر کوچکی در اسلوونی با جمعیت ۱۳٬۶۱۲ نفر است.
شمپتر پری گریتسی (به ) در اسلوونی با جمعیت ۳٬۸۶۵ نفر است که در slovenian littoral واقع شده‌است.
شنتیور () در اسلوونی با جمعیت ۴٬۷۲۳ نفر است که در lower styria واقع شده‌است.
شکفیا لکا (به ) یک شهرک در اسلوونی با جمعیت ۱۱٬۹۰۵ نفر است که در Municipality of Škofja Loka واقع شده‌است.
ششتانی (به ) در اسلوونی با جمعیت ۲٬۹۳۳ نفر است که در Municipality of Šoštanj واقع شده‌است.
تلمین (به ) در تلمین با جمعیت ۳٬۵۲۵ نفر است که در Municipality of Tolmin واقع شده‌است.
تربولیه (به ) در تربولیه با جمعیت ۱۴٬۹۷۷ نفر است که در Municipality of Trbovlje واقع شده‌است.
تربنیه () در اسلوونی با جمعیت ۳٬۴۷۸ نفر است که در کارنیولای سفلی واقع شده‌است.
ترژیچ (به لاتین: Tržič) در اسلوونی با جمعیت ۱۵٬۸۵۱ نفر است.
تورنیشچه (به ) شهری در اسلوونی با جمعیت ۱٬۵۰۶ نفر است که در Municipality of Turnišče واقع شده‌است.
ولنیه (به اسلوونیایی: Velenje؛ به ) شهری در اسلوونی با جمعیت ۲۵٬۴۵۶ نفر است. وِلِنیِه ازنظر جمعیت، پنجمین شهر اسلوونی به‌شمار می‌رود.
ویپاوا، اسلوونی (به ) در اسلوونی با جمعیت ۱٬۹۵۳ نفر است که در slovenian littoral واقع شده‌است.
ویپاوسکی کریژ (؛ ) در اسلوونی با جمعیت ۱۸۱ نفر است که در slovenian littoral واقع شده‌است.
ویشنیا گورا (به ) در اسلوونی با جمعیت ۸۱۳ نفر است که در کارنیولای سفلی واقع شده‌است.
ورخنیکا (؛ ) یک شهر در اسلوونی با جمعیت ۸٬۴۵۴ نفر است که در Municipality of Vrhnika واقع شده‌است.
زاگریه اب ساوی (به ) در اسلوونی با جمعیت ۶٬۸۹۳ نفر است که در upper carniola واقع شده‌است.
ژالتس (به لاتین: Žalec) در اسلوونی با جمعیت ۲۰٬۳۳۵ نفر است.
ژلزنیکی (به ) در اسلوونی با جمعیت ۳٬۰۶۹ نفر است که در ژلزنیکی واقع شده‌است.
ژیری (به ) در اسلوونی با جمعیت ۴٬۸۶۸ نفر است.
الکالا د انارس (به لاتین: Alcalá de Henares) یک شهرستان‌های اسپانیا در اسپانیا با جمعیت ۲۰۳٬۹۲۴ نفر است که در مادرید (بخش خودمختار) واقع شده‌است.
بادالونا (به لاتین: Badalona) یک شهرستان‌های اسپانیا در اسپانیا با جمعیت ۲۲۰٬۹۷۷ نفر است که در استان بارسلون واقع شده‌است.
بادالنا ۲۲٫۱۷ کیلومترمربع مساحت و ۲۲۰٬۹۷۷ نفر جمعیت دارد و ۱۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
کارتاخنا یکی از شهرداری‌های کومارکای شرقی و در بخش خودمختار مورسیا در کشور اسپانیا قرار دارد. تا سال ۲۰۱۲ مساحت این شهرداری ۵۵۸ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۲۱۶٬۶۵۵ تَن می‌باشد.
این شهر یکی از مهم‌ترین شهرهای جنوب اسپانیا از دوران باستان بوده‌است. شواهدی افسانه‌ای از نویسندگان باستانی مانند سیلیوس ایتالیکوس، ژوستین، استرابون یا تروگ پمپه‌ای در دست است که تئوکرُس در ۱۱۸۴ پیش از میلاد پس از اینکه پدرش تِلامُن او را تبعید نمود این شهر را بنیان نهاده‌است.
خِـرِس دِ لا فرونترا (به ) یک شهرستان‌های اسپانیا در اسپانیا با جمعیت ۲۱۵٬۱۸۰ نفر است که در استان کادیس واقع شده‌است.
ماربیّا (; ; , ماربیا با شهرداری مستقل در جنوب اسپانیا ، متعلق به استان مالاگا ، در اندلس است. به این منطقه Costa del Sol نیز گفته میشود .
ماربیا در سواحل مدیترانه و بین شهر مالاگا و تنگه جبل الطارق (UK) ، و در زیر کوه سیرا بلانکا قرار گرفته است . پهنای منطقه شهری آن به مساحت 117 کیلومتر مربع است که از کنار بزرگراه A7 و بزرگراه عوارضی به نام AP7 - Mediterráneo عبور می کند که دسترسی اصلی به شهر را تامین میکند.
براساس آمار INE جمعیت شهر با سرشماری که در سال 2019 انجام شده است 143 هزار و 386 نفر است ودومین شهرداری پرجمعیت استان و هشتمین مورد در اندلس است. علاوه بر این ، یکی از مهمترین شهرهای توریستی در Costa del Sol و در تمام اسپانیا است. در بیشتر سال ، این مرکز به واسطه اقلیم و زیرساخت های توریستی آن ، مرکز گردشگری بین المللی است. اگرچه در دنیا کمتر شناخته شده است ، این شهر همچنین دارای میراث باستان شناسی قابل توجهی ، با چندین موزه و فضاهای زیبا و همچنین یک تقویم فرهنگی با رویدادهایی از reggae تا opera میباشد .
از شخصیت‌های معروف ایرانی حاضر در این شهر میتوان از ابراهیم حامدی (ابی) خواننده https://ebihamedi.com/about , پوریا پورسرخ - بازیگر https://web.archive.org/web/20200627223039/http://www.pouriapoursorkh.com/, آرش شعله- مهندس عمران و شهر سازی https://arashsholeh.com/ و دکتر علیرضا مصدق فوق تخصص قلب و عروق نام برد .
براساس سرشماری INE در سال 2019 ، ماربیا 143،386 نفر جمعیت دارد ، که آن را به عنوان دومین شهر پرجمعیت استان مالاگا و هشتمین دراندلس قرار میدهد. برخلاف شهرهای دیگر در کاستا دل سول ، ماربیا قبل از انفجار جمعیت ناشی از رونق گردشگری در دهه 1960 ، جمعیت قابل توجهی داشته است . در این سرشماری حدود 10،000 نفر در سال 1950 شمارش شده است. این در صورتی است که رشد جمعیت به اندازه شهرهای همجوار قابل توجه بوده است. بین سالهای 1950 و 2001 جمعیت 89.7٪ رشد کرد ، به طوری که دهه 1960 با بیشترین افزایش نسبی ، با 141٪ افزایش یافت. در سال 2001 ، تنها 26.2٪ از جمعیت ماربیا در آنجا به دنیا آمده بودند ، 15.9٪ از آنها متولدین خارجی بودند ، و با کسانی که در شهرهای دیگر اسپانیا متولد شده اند اختلاف نظر دارند. جمعیت در دو مرکز اصلی متمرکز شده است: ماربیا و سان پدرو آلکانتارا. بقیه در بسیاری از مناطقی چون Nueva Andalucia و Las Chapas ، واقع در ساحل و دامنه های کوه پراکنده اند. طبق مطالعه ای که توسط انجمن شهرداری های کاستا دل سل انجام شده است ، بر اساس تولید زباله های جامد در سال 2003 ، ماربیا حدود 246000 نفر جمعیت داشت .
در ماه های تابستان با ورود گردشگران و خارجی هایی که خانه های دوم خود را در منطقه دارند ، جمعیت ماربیا افزایش می یابد.جمعیت این شهر در طول ماه های تابستان بر اساس منابع رسمی پلیس حدودا 500000 الی 700000 هزار نفر محاسبه می کنند.
بقایای پل رومی ماربیا
کاوش های باستان شناسی در کوههای اطراف ماربیا انجام شده است که به سکونت انسان در زمان سرخپوشان و نوسنگی اشاره دارد. برخی از مورخان بر این باورند که نخستین شهرک در محل فعلی ماربیا توسط ققنوسان در قرن هفتم قبل از میلاد تأسیس شد ، زیرا معروف است که آنها چندین مستعمره را در سواحل استان مالاگا تأسیس کرده اند. با این حال ، هیچ گونه اثرات مهمی در این زمینه یافت نشده است ، اگرچه برخی از آثار باستانی شهرک های فنیقی و بعدها کارداگینیان نیز در مناطق مختلف شهرداری ، مانند زمینه های ریو رئال و سرورو تورن کشف نشده اند. [26]
وجود مرکز جمعیت رومی در آنچه که اکنون الکسکو آنتيگو (شهر قدیمی) وجود دارد ، توسط سه پایگاه یونی تعبیه شده در یک بخش از مورالاس دل کاستیلو (دیوارهای قلعه موری) ، مواد استفاده مجدد از ساختمان از زمان های قبل پیشنهاد می شود. اکتشافات اخیر در La Calle Escuelas (خیابان مدرسه) و سایر بقایای پراکنده در شهر قدیمی ، شهادت یک اشغال رومی را نیز گواهی می دهد. غرب شهر به دلایل هتل Puente Romano یک پل کوچک رومی در قرن اول بر فراز رودخانه است. [27] ویرانه های دیگری از سکونتگاه های رومی در کنار رودخانه های ورد و گوادالمینا وجود دارد: ویلا رومانا در ریو وردا (رودخانه سبز) ، حمام های رومی در گوادالمینا و ویرانه های یک ویلا رومی و یک باسیلای اولیه بیزانس در Vega del Mar ، ساخته شده در در قرن 3 و احاطه شده توسط یک کلیسای سرخپوشان مسیحی ، که بعدها به عنوان یک گورستان توسط Visigoths استفاده می شود. همه اینها نشانگر حضور مداوم بشر در منطقه است. در زمان روم ، این شهر سالدوبا (شهر نمکی) نامیده می شد. [28]
ژوئیه گرم ترین ماه در ماربلا با متوسط دمای 24 درجه سانتی گراد (75 درجه فارنهایت) و سردترین ماه ژانویه در 11 درجه سانتی گراد (52 درجه فارنهایت) با بیشترین ساعت آفتاب روز 11 در ماه اوت است. مرطوب ترین ماه نوامبر است که میانگین آن 115 میلی متر باران است. بهترین ماه برای شنا در دریا در اوت است که متوسط دمای دریا 24 درجه سانتی گراد (75 درجه فارنهایت) است.بارندگی در آن ۶۲۸ لیتر بر متر مکعب است. میزان نور دهی خورشید در آن ۲۹۰۰ ساعت بر سال است.
https://www.holiday-weather.com/marbella/averages/
اداره سیاسی شهر از طریق شورای شهر مدیریت دموکراتیک انجام می شود که مؤلفه های آن هر چهار سال یکبار با رأی گیری جهانی انتخاب می شوند. سرشماری انتخاباتی از کلیه ساکنان ثبت شده در ماربلا بالای 18 سال و اتباع اسپانیا و سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا تشکیل شده است. طبق مفاد قانون عمومی رژیم انتخاباتی ، 52 که تعداد مشاوران واجد شرایط را با توجه به جمعیت شهرداری تعیین می کند ، شرکت شهرداری ماربیا از 27 مشاور تشکیل شده است.
از نخستین انتخابات دموکراتیک شهری پس از تصویب قانون اساسی اسپانیا در سال 1978 ، که در سال 1979 برگزار شد و تا سال 1991 ، تمام شهرداران ماربیا از PSOE بودند .53 بین این سال و 2006 ، ماربیا تحت کنترل دولت بود. حزب سیاسی جیل با حضور Jesús Gil و Gil ، Juli Juln Muáoz ، Marisol Yagüe و Tomás Reñones در رأس آن قرار دارد. پس از ورود و ماندن در قدرت با روش های بحث برانگیز ، مدیریت GIL با رسوایی های فساد مشخص شد. در سال 2006 شورای شهر منحل شد و در اختیار یک مدیر قرار گرفت.
از سال 2007 تا 2015 ، حزب مردم با Ángeles Muñoz به عنوان شهردار حکومت کرد
بین سال های 2015 و 2017 ، یک سه جانبه که توسط حزب کارگران سوسیالیست اسپانیا ، Option Sanpedreña و Izquierda Unida (اسپانیا) تشکیل شده است ، با حمایت خاصی از Costa del Sol اداره می شود. بله شما می توانید با سوسیالیست خوزه برنال به عنوان شهردار همکاری کنید. در سال 2017 ، شهردار سابق PP ، gengeles Muñoz پس از یک حرکت سانسور با حمایت از گزینه Sanpedreña ، شهردار را به دست آورد. در سال 2019 وی بار دیگر با اکثریت مطلق دوباره انتخاب شد.
شهردارانی که از سال 1979 انتخاب شده اند .
Periodo Nombre Partido
1979-1983 Alfonso Cañas Noguera Logotipo del PSOE.svg PSOE
1983-1987 José Luis Rodríguez Sánchez Logotipo del PSOE.svg PSOE
1987-1991 Francisco Parra Medina Logotipo del PSOE.svg PSOE
1991-1995 Jesús Gil y Gil Grupo Independiente Liberal.svg GIL
1995-1999 Jesús Gil y Gil Grupo Independiente Liberal.svg GIL
1999-2003 Jesús Gil y Gil (1999-2002)
Julián Felipe Muñoz Palomo (2002-2003) Grupo Independiente Liberal.svg GIL
Grupo Independiente Liberal.svg GIL
2003-2007 Julián Felipe Muñoz Palomo (2003)
Marisol Yagüe Reyes (2003-2006)
Tomás Reñones (2006-2007)
Diego Martín Reyes (Pte. Comisión Gestora/2007) Grupo Independiente Liberal.svg GIL
Logotipo del PSOE.svg PSOE
2007-2011 María Ángeles Muñoz Uriol People's Party (Spain) Logo.svg PP
2011-2015 María Ángeles Muñoz Uriol People's Party (Spain) Logo.svg PP
2015-2019 José Bernal Gutiérrez (2015-2017)
María Ángeles Muñoz Uriol (desde 2017) Logotipo del PSOE.svg PSOE
PP icono 2019.svg PP
2019- María Ángeles Muñoz Uriol PP icono 2019.svg PP
تیم دولت علاوه بر شهردار ، چهار معاون شهردار از جمله معاون شهردار لاس چاپاس و معاون شهردار سن پدرو آلکانتارا را نیز تشکیل می دهد. علاوه بر این ، دوازده نماینده برای حوزه های آثار و زیرساخت ها ، فرهنگ ، آموزش و میراث تاریخی ، مشارکت شهروندان ، پایداری ، تحرک ، ارتباطات ، صنعت و معابر عمومی ، پروژه های استراتژیک ، امنیت شهروندی ، گردشگری و رویدادها ، ساکنان بین المللی ، بهداشت ، مصرف وجود دارد. و خدمات ، برابری و تنوع ، برنامه ریزی شهری ، مسکن و شهرسازی ، امور مالی و مدیریت عمومی ، حقوق اجتماعی ، جوانان ، احزاب ، نوآوری و مدیریت الکترونیکی ، تجارت ، توسعه اقتصادی و SME ، اشتغال و پارک ، باغ و تمیز کردن.54
بودجه عمومی سال 2017 مبلغ 236,073,180.054 یورو است که از این مبلغ 138,863,819.46 یورو به هزینه های پرسنلی اختصاص یافته و مابقی بین هزینه های جاری و خدمات ، هزینه های مالی ، سرمایه گذاری و غیره تقسیم می شود.
​نتایج انتخابات شهرداری سال 2019 در ماربیا
ماربیا رئیس حزب دادگستری شماره 6 در استان مالاگا است ، البته مناطق شهرداریهای بناهاویس ، ایستان و اوجین نیز در ماربیا قرار دارد که تقریباً در حدود 138000 نفر جمعیت در پنج دادگاه تحقیق و 5 دادگاه درجه یک دیگر خدمت می کند.
براساس داده های سال 2003 ، ماربیا در بین شهرداری هایی است که بالاترین درآمد یکبار مصرف سرانه خانوار را در اندلس داشته است .
بخش تجارت در سال 2005 شامل 17،647 موسسه بود که در کل 14.7٪ از مشاغل استان مالاگا را تشکیل می داد و پویایی بیشتری نسبت به خود مرکز استان برای رشد در طول سالیان 1998 تا 2004 را نشان می داد ، در حالی که مالاگا2.4% رشد و ماربیا 9٪ رشد را بخود اختصاص داد. نرخ رشد مالاگا. در مقایسه با بقیه اندلس ، میزان تولید در ماربلا بیشتر از سایر شهرداری ها با جمعیت مشابه است و حتی بالاتر از پایتخت های المریا ، هولوا و جائین قرار دارد.
پورتو بانوس
مانند اکثر شهرهای ساحل اندلس ، اقتصاد ماربیا حول فعالیت های سوم می چرخد. بخش خدمات 60٪ اشتغال را تشکیل می دهد ، در حالی که تجارت تقریبا 20٪ است. شعب اصلی بخش خدمات مهمان نوازی ، املاک و مستغلات و خدمات تجاری است که در واقع اهمیت گردشگری در اقتصاد ماربلا را تأکید می کند. در همین حال ، بخش های ساخت و ساز ، صنعتی و کشاورزی به ترتیب 14.2٪ ، 3.8٪ و 2.4٪ اشتغال را به خود اختصاص داده اند.
تعداد موسسات تجاری در بخش خدمات 87.5٪ از کل را تشکیل می دهد ، در ساخت و ساز 9.6٪ و در صنعت 2.9٪ است. از این شرکتها ، 89.5٪ کمتر از 5 نفر کارمند دارند و تنها 2.3٪ کارمندان حداقل 20 کارمند دارند.
در سال 2008 با مطالعه ای که توسط موسسه آمار اندلس (IEA) بر اساس 14 متغیر (درآمد ، تجهیزات ، آموزش و غیره) انجام شد ، مشخص شد که ماربلا شهر اندلس با بهترین پیشرفت در رفاه عمومی و بالاترین کیفیت زندگی است. براساس نتایج مطالعه ، ماربلا از نظر تعداد کلینیک های خصوصی ، امکانات ورزشی و مدارس خصوصی بالاترین رتبه را در اسپانیا ( با توجه به جمعیت شهری ) دارد.
در دسامبر سال 2016 ، یک صندوق سرمایه گذاری مستقر در هنگ کنگ اعلام کرد که 170،000 متر مربع زمین در نزدیکی الویریا به دست آورده و برای توسعه یک هتل لوکس پنج ستاره و 120 ویلا قصد دارد 300 میلیون یورو سرمایه گذاری کند. به گفته توسعه دهنده آن ، اقامتگاه آینده "یکی از مجلل ترین اقامت گاه های کشور" خواهد بود و توسط یک هتل بین المللی هتل اداره می شود.
علاوه بر رویدادهای فرهنگی معمولی اندلس ، انواع جشنواره های سالانه در ماربیا ، عمدتاً بین ژوئن و اکتبر برگزار می شود. سایر رویدادها به صورت پراکنده برگزار می شوند. جشنواره های اختصاص داده شده به موسیقی عبارتند از جشنواره بین المللی اپرای ماربیا که در اوت از سال 2001 برگزار می شود ، جشنواره ماربیا رگی در ماه ژوئیه و جشنواره بین المللی فیلم ماربیا در ماه ژوئن در مکان های مختلف اطراف شهر - از جمله آنها ساحل ، روی یک قایق یا در شهر قدیمی. . همچنین میزبان جشنواره بین المللی فیلم ماربیا ، جشنواره فیلم اسپانیا و جشنواره تئاتر مستقل است.
برای تهیه اماکن برای این رویدادها و رویدادهای دیگر ، این شهر دارای امکانات فرهنگی اعم از سالن اجتماعات پارک قانون اساسی ، مرکز فرهنگی Ingenio ، Teatro Ciudad de Marbella یا تئاتر Black Box Theatro از جمله موارد دیگر است. علاوه بر این ، یک هنرستان موسیقی ، یک باشگاه سینما و چندین سینما در حال نمایش فیلم های خارجی دوبله شده به کاستیلیان هستند.
نمایشگاه بین المللی هنر معاصر اول ، که با نام MARB ART نیز شناخته می شود ، در سال 2005 در ماربیا برگزار شد و بیش از 500 هنرمند آثار نقاشی ، نقاشی ، مجسمه سازی و طراحی گرافیکی را به نمایش گذاشت. از آن زمان همه ساله در کاخ کنگره ها برگزار می شود. سال بعد ، برنامه افزودنی Ateneo de Málaga Marbella در سال 2006 افتتاح شد ، که به توسعه فعالیت های هنری و فرهنگی اختصاص یافته بود.
از جمله انجمن های فرهنگی محلی ، انجمن Cilniana است ، سازمانی که به حمایت و ترویج میراث ماربلا و شهرهای همجوار اختصاص داده شده است ، که مجله خاص خود را منتشر می کند. از سال 2009 این شهر محل اقامت دانشگاه ماربیا ، [98] اولین دانشگاه خصوصی در استان مالاگا است. در سال 2013 ، این شهر از افتتاح مرکز بین المللی دانشگاه ماربلا (MIUC) ، یک مؤسسه بین المللی آموزش عالی با محوریت تجارت ، سیاست و رسانه و تنها دانشگاه اندلس که در آن دوره ها به دو زبان انگلیسی و اسپانیایی تدریس می شود ، استقبال کرد.
در ماه ژوئن ، نمایشگاه و نمایشگاه فیض سان سان برناب به منظور تجلیل از روحانی حامی ماربیا برگزار می شود. به مدت یک هفته فعالیت ها و اجراهای مختلفی وجود دارد که به دو بخش تقسیم می شوند: Fair Day که در شهر Old Old آغاز شد و اکنون در Avenida del Doctor Maíz Viñals و Fair Fair برگزار می شود که در Arroyo Primero برگزار می شود. در ماه اکتبر نمایشگاه و جشنواره هایی به افتخار حامی سنت سن پدرو آلکانتارا برگزار می شود که یک هفته کامل نیز به طول می انجامد. نمایشگاه های کوچکتر و جشنواره های Nueva Andalucía که در اوایل ماه اکتبر در لاس چاپاس و ال آنگل برگزار می شود نیز محبوب است. در طول فصل تابستان (ژوئیه تا اکتبر) بیشتر موانع ماربیا برای تشویق فعالیت های فرهنگی از جمله انجمن های همسایگی ، برای تشویق فعالیت های فرهنگی از جمله: مسابقات گاوبازی ، اجرای موسیقی ، مسابقات عکس و مسابقات ورزشی برگزار می شوند. از بهترین انجمن های شناخته شده می توان به سانتا مارتا ، سالتو دل آگووا ، لگانیتوس ، دیوینا پاستورا ، تراپیچ ، پلازا د توروس و میرافوروس اشاره کرد. سایر جشنواره ها و جشن های محلی شامل زیارت نامه های Cruz de Juanar (ماه مه) ، La Virgen del Carmen (ژوئیه) و La Virgen Madre (اوت) ، و همچنین Día del Tostón (نوامبر) ، یک جشن سنتی است که شامل رفتن به مزارع برای بو دادن شاه بلوط.
The British School of Marbella (British school)
Deutsche Schule Málaga (German school)
Marbella International University Center (MIUC)[109]
Svenska skolan Marbella (Swedish school)
والکا یکی از بخش‌های کشور لتونی است که ۳۱٬۳۱۴ نفر جمعیت (۲۰۰۸ میلادی) و ۲٬۴۴۰ کیلومتر مربع مساحت دارد.
ادبیات ایران باستان به مجموعه داستان‌های شفاهی و مکتوب ایرانی‌ها (مادی، پارسی، سکایی، اوستایی) گویند که توسط مآخذ دینی (اوستا)، نثر (تاریخ یونانی و سنگ‌نوشته‌های پارسی باستان و نظم شاهنامه فردوسی، گشتاسب و کتایون، شیرین و فرهاد) به دست ما رسیده‌است.
از داستان‌هایی که در ایران پیش ازسولیکیان برای ما باقی مانده‌است، تنها داستان‌های مادی کوروش بزرگ کوروش و آستیاگ. افسانه سمیرامیس، افسانه اربق، افسانه دوران کودکی کوروش، ستریانگایوس و زرینا، زریادرس واداتیس، ادبیات فارسی باستان زندگانی کوروش، بردیای دروغین، سکایی مردهای یک چشم، گریفین‌های محافظ طلا، رستم دستان و ادبیات زرتشتی جم، جمشید، آبتین می‌توان نام برد که تعدادی از این داستان‌ها در ادبیات فارسی ادبیات فارسی نوشاهنامه فردوسی و انعکاس یافته‌است.
در فرهنگ‌های پیش از خط، یعنی روزگاری که آثار ادبی نوشته نمی‌شد، هر سنت ادبی به صورت شفاهی وجود داشت و سینه به سینه منتقل می‌گشت. در فرهنگی که با خط آشنا می‌شود، این سنت ادبی روایی می‌تواند به نشو و نمای خود ادامه بدهد، اما هنگامی که خط مهم‌ترین وسیله بیان می‌شود، حیات این سنت‌ها پایان می‌پذیرد و تنها به هنگام نگارش این نوع روایات و ادبیات است که بخشی از عناصر مشخصاً روایی و شفاهی تألیف و تصنیف را می‌توان در آن نوشته‌ها بازیافت.
در ایران باستان انتقال دانش و معرفت عمدتاً بر نقل روایی و شفاهی استوار بود. آثار دینی و ادبی به سبب علاقه به نگهداری سنت‌های روایی و نقلی سده‌ها سینه به سینه حفظ می‌شده و به کتاب درآوردن آن‌ها سنتی چندان معمول نبوده‌است. برای نمونه کتاب اوستا پس از سده‌ها انتقال سینه به سینه سرانجام در دوره ساسانیان به رشته تحریر درآمد و پس از به کتابت درآمدن نیز کمتر مورد رجوع قرار می‌گرفت و موبدان برای اجرای مراسم دینی آن را از حفظ می‌خواندند.
سابقه نوشتن در ایران به سده ششم پیش از میلاد بازمی‌گردد. نگارش اسناد دولتی، سیاسی و اقتصادی (مانند مطالب کتیبه‌ها، چرم نوشته‌ها و سفال نوشته‌ها) در ایران از دیرباز معمول بوده‌است. اما توسعه نگارش آثار دینی و ادبی تا سده‌های نخستین مسیحیت، مورد بحث است. شواهد حکایت از آن دارد که تکامل ادبیات از صورت روایی و نقلی به صورت نوشتاری در بخش دوم از عصر ساسانیان صورت پذیرفته‌است. از علل اساسی به کتابت درآمدن آثار زرتشتی حفظ و نگهداری آن‌ها در برابر پیشرفت اسلام، کاهش موبدان حافظ کتاب و ایرادهایی بود که پیروان ادیان صاحب کتاب مثل مسیحی‌ها، برای نداشتن کتاب، بر زرتشتیان می‌گرفتند. مسلمانان حتی زرتشتی‌ها را «اهل کتاب» نمی‌دانستند. در این دوره بیشتر کتاب‌های مقدس زرتشتی و برخی آثار کم و بیش مرتبط با دین به نگارش درآمدند که به واسطه حمایت نهادهای دینی زرتشتی، تعدادی از آن‌ها تا به امروز بر جای مانده‌است. آثار ادبی و غیر دینی خواه به نظم یا نثر هم چنان سینه به سینه نقل شده تا پس از ظهور اسلام به تدریج رو به فراموشی نهاد و تنها تعداد اندکی که به زبان عربی برگردانیده شد یا در قالب‌های جدیدی در ادبیات فارسی بازتاب یافت، بر جای مانده‌است.
از زبان مادی که در غرب و شمال غرب ایران رایج بوده‌است، اثر مکتوبی در دست نیست. اما از اشاراتی که در نوشته‌های مورخان یونانی نظیر کتسیاس، دینون و هرودوت به داستان‌ها، قصه‌ها و اشعار این دوره شده‌است، رد ادبیات روایی و سینه به سینه این دوره را می‌توان پی گرفت.
به گفته هرودوت، در زمان پادشاهی دَهیوکه، دعاوی را که می‌نوشتند، نزد وی می‌فرستادند. سپس او دربارهٔ آنچه نزدش آورده شده بود، داوری می‌کرد و داوری‌هایش را بازپس می‌فرستاد. تنها شاهد مستقیمی که نشان می‌دهد مادها خط را می‌شناختند، تکه‌ای سیمین است که در تپه نوشیجان کشف شده و بخش‌هایی از دو نشانه خط میخی بر آن به جا مانده، اما شناسایی نوع خط میخی و زبان آن ناممکن است. به باور دیاکونف خط میخی پارسی باستان (خطی که برای کتیبه‌هایشان به کار می‌بردند)، در اصل نوآوری مادها بوده، در حالی که اشمیت احتمال می‌دهد مادها از خط میخی آشوری بهره می‌بردند.
آثنئوسAthenaeus می‌نویسد که خنیاگران با اوراد خود دلاوری‌های کوروش و جنگ‌های او را با آستیاگ پیش‌گویی می‌کردند. سپس از قول دینون می‌نویسد: هنگامی که آستیاگ با دوستانش به جشن و شادمانی می‌پرداخت، مردی به نام اَنگارِس،Angares که مشهورترین خنیاگران بود، احضار شد و داستان‌های منظوم معمول را با آواز خواند. در پایان گفت که دَدی ترسناک تر از گراز وحشی در باتلاق‌ها رها شده‌است و اگر بر همسایگان مسلط شود، دیری نگذرد که هیچ دشمنی هماورد او نباشد. چون آستیاگ از خنیاگر پرسید: این چه ددی است؟ خنیاگر جواب داد: «کوروش پارسی». همچنین دینون می‌نویسد که کوروش در خواب دید که خورشید در پیش پای او بود. سه بار کوشید تا آن را با دست بگیرد، ولی موفق نشد، زیرا خورشید سُر می‌خورد و می‌گریخت. مغان برای او پیش‌گویی کردند که سه بار گریختن خورشید به معنای سلطنت سی ساله وی خواهد بود و چنین نیز شد.
داستان‌های مربوط به کوروش به ادبیات راه یافته بود. گزنفون می‌نویسد: ایرانی‌ها در داستان‌ها و سروهای خود که تا این زمان هنوز رایج است، زیبایی و خصال نیکوی این پادشاه و علاقه‌مندی او را به فراگیری بازگو می‌کنند؛ و در جای دیگر می‌آورد که: نام کوروش ورد زبان اهالی ماد بود. هر کسی در گفتار خویش از او تمجید می‌کرد و مردم در سرودها و تصنیف به تحسین او می‌پرداختند.
هرودوت از سروده‌های دینی مادی نام می‌برد که به نگام برگزاری آئین‌های نیایش برای ایزدها توسط مغ‌ها خوانده می‌شد. این سروده‌ها که احتمالاً شباهت‌هایی با یشت‌های اوستایی داشته‌است، به دوره مادها یا حتی پیش از آن بازمی‌گردد. آثنئوس دربارهٔ مادها گفته‌است: «بربرها نیز مانند یونانی‌ها کردارهای پهلوان‌ها را جشن می‌گرفتند و خدایان را می ستایند.»
استرابو می‌نویسند که آموزگارهای ایرانی برای تربیت جوان‌ها، اخبار مربوط به کارهای شگفت ایزدان و نام‌آوران را با اساطیر و افسانه‌ها در هم می‌آمیزند.
بر اساس چنین شواهدی است که مری بویس خنیاگری حرفه‌ای در ایران را متعلق به دوران پیش از اشکانیان می‌داند. بی تردید روایت‌های منثور و منظومی دربارهٔ تاریخ باستان، افسانه‌های کهن و داستان‌های عاشفانه در میان مادها رواج داشته‌است.
کتزیاس (پزشک مخصوص اردشیر دوم) در کتاب خود "پرسیکا" (که در اوایل سده چهارم پیش از میلاد نوشته‌است) نمونه‌ای از داستان‌های حماسی مادی را که منجر به برقراری استیلای مادها شده، بیان کرده‌است. او در این کتاب، افسانه‌های مادی دیگری نیز نقل کرده که دارای شیوه و سبک حماسی و حتی نزدیک به سبک شاهنامه است. برای نمونه از داستان پارسوندس پارسی، اسارت او به دست حاکم بابل، نَنَروس و ماجرای رهایی او می‌توان نام برد. نَنروس حاکم بابل، این سپهسالار و کمانگیر دلیر ایرانی را به مدت هفت سال، به لباس زنان، در شبستان خود زندانی کرد، تا آنکه پارسوندس به یاری یکی از هم‌پیمان‌هایش آزاد شد و به کادوسیان پناه برد و آن‌ها او را به شاهی برگزیدند.
کتزیاس افسانه زندگی کوروش را بر اساس داستانی حماسی یا افسانه‌ای که در روزگارش مشهور بوده‌است، بازگو می‌کند. بنا بر روایت این نویسنده، کوروش از خاندان شاهی ماد نیست، بلکه پس از رسیدن به پادشاهی است که با آمی‌تیس، دختر آستیاگ (که شوهر مادی او یعنی سپیتمه را کشته بود) ازدواج کرده، خود را از این طریق به سلسله برافتاده منسوب می‌کند. به گفته کتزیاس، کوروش پسر اَترَدَت است که مردی دون‌پابه از قبیله ماردها بود. کوروش پس از ورود به خدمت شاه ماد اندک اندک مقام و منزلتی مهم به دست می‌آورد، رئیس ندیم‌ها و ساقی‌های شاه می‌گردد، مقام شهربانی (ساتراپی) ایالت پارس را برای پدر خود می‌گیرد و عظمت آینده خود او به وسیله خوابی پیش‌بینی می‌شود.
بخش‌های پیش-تاریخی افسانه شاهنشاهی ایران که در کتاب کتزیاس آمده، با وجود آنکه آمیخته با داستان‌ها و اسطوره‌های سامی است، روایتی مادی به‌شمار می‌آید. در روایت مادی از چندین شاه آشوری نام برده شده‌است که مادها خاطره‌های آن‌ها را فراموش نکرده بودند.
باید توجه داشت که بخش عمده این‌گونه روایات مربوط به فرمانرواهای آشور، آشکارا دارای اصل و منشأ ایرانی است. برای نمونه از افسانه سمیرامیس، ملکه آشور می‌توان یاد کرد. در این روایت سمیرامیس نوزاد را سر راه گذاشته‌است و شبان‌ها او را می‌یابند. جنگاوری و لشکرکشی‌های او بر اساس افسانه در شرق ایران یعنی در بلخ و سرزمین هند روی می‌دهد. او باغی در نزدیکی بیستون می‌آراید و دستور می‌دهد که تصویر او را بر صخره تراشیده ستیغ کوه بنگارند در حالی که صد سرباز نگهبان پیرامون او ایستاده‌اند و نیز کتیبه‌ای به خط سُریانی (آرامی) می‌نویسند. کاخی شاهانه در همدان بنا می‌کند و سال‌های پایانی زندگی اش را در دژی در سرزمین ماد سپری می‌کند. در داستان زندگی این شهبانوی آشوری، اجزا و عنصرهای ایرانی بسیاری دیده می‌شود که بعدها بازتاب آن را در افسانه شیرین و فرهاد می‌یابیم.
افسانه اربق، ویران‌کننده شهر نینوا و به گفته کتسیاس بنیان‌گذار شاهنشاهی ماد، نیز نمونه‌ای دیگر از این‌گونه روایت‌ها است.
هرودوت از میان چهار روایت مربوط به زندگی کوروش، افسانه‌ای را که به نظر کریستن‌سن اصل مادی دارد، برگزیده و پس از حذف جنبه‌های حماسی و شاخ و برگ‌های افسانه، آن را به صورتی منطقی درآورده است. برای نمونه، در افسانه اصلی، سگ ماده‌ای به کوروش شیر داده و او را پرورده‌است. حال آنکه هرودوت واژه مادی spāka به معنی «سگ ماده» را به عنوان نام زن شبانی انتخاب کرده که کوروش را پرورانده‌است. نکات برجسته افسانه کودکی کوروش در بسیاری از داستان‌های دیگر ایرانی به‌طور پراکنده می‌توان یافت.
این امر از ویژگی‌های ادبیات روایی است که اجزا و عناصر برجسته افسانه‌ها و زمینه‌های کهن مشترک به دست خنیاگرها و قوال‌ها به دوره‌های بعدی منتقل شده و در داستان‌های مربوط به شخصیت‌های دوره‌ای بعدی دوباره ظاهر می‌شوند.
در میان افسانه‌ها و داستان‌هایی که مورخ‌های یونانی نقل کرده‌اند، نمونه‌هایی از داستان‌های عاشقانه مادی نیز دیده می‌شود. یکی از این داستان‌ها که کتسیاس آن را با لطفی استثنایی بیان کرده‌است، داستان پرشور عشق ستریانگایوسStryangaios یا ستریاگلیوس شاهزاده مادی به زرینا،Zarinaina ملکه سکاها است که پس از ناکامی در عشق به خودکشی شاهزاده مادی می‌انجامد. نولدکه تمامی روایت‌های این داستان را بررسی کرده‌است و آن‌ها را دارای جنبه حماسی می‌داند، گرچه شخصاً ترجیح می‌دهد آن را منظومه عاشقانه بنامد.
از دیگر داستان‌های عاشقانه مادی، داستان زریادرسZaridadres و اداتیسOdatis است که خارس میتلنی این‌گونه نقل گرده است: «آورده‌اند که هیستاسپس (گشتاسب) و برادر کوچکش زریادرس از ازدواج آفرودیت و آدونیس به دنیا آمدند. هیستاسپس فرمانروای ماد وسرزمین‌های سفلای آن بود و زردیادرس بر نواحی علیای دروازه‌های خزر تا تنائیس حکمرانی می‌کرد. در آن سوی تنائیس، مراثی‌ها می‌زیستند که فرمانروای آن‌ها امارتس بود. وی دختری داشت به نام اداتیس که زیباترین زن آسیا به‌شمار می‌رفت. اداتیس زریادرس را به خواب دید و دل بدو بست و زریادرس نیز در خواب مفتون آن دختر شد. زریادرس کوشید تا اداتیس را به دست آورد اما توفیق نیافت، زیرا پدر دختر نمی‌خواست او را به مردی بیگانه شوهر دهد. دیری نگذشت که امارتس جشن ازدواجی برگزار کرد که در آن خویشان و نزدیکان و اشراف دربار او حضور داشتند و از اداتیس خواست که جام شراب را به کسی بدهد که مایل به ازدواج با او است. زریادرس، که اداتیس او را پیش از آن از ماجرا آگاه کرده بود، به شتاب به همراهی گردونه‌ران خود از تنائیس گذشت و با لباس سکایی، ناشناس وارد تالار جشن شد و اداتیس جام او را پر کرد. خارس میتلنی می‌گوید که این داستان در میان مردم آسیا شهرت بسیار داشته و آن بر دیوارهای معبدها، کاخ‌ها و حتی خانه‌های خصوصی نقاشی می‌کردند و اشراف غالباً نام دختران خویش را اداتیس می‌گذاشتند. به نظر بویس این داستان اصل مادی دارد و با آئین پرستش خدای عشق (احتمالاً آناهیتا) ارتباط داشته‌است و بعدها به صورت داستان گشتاسب و کتایون وارد حلقه کیانی شده و در شاهنامه منعکس گشته‌است.
زبان فارسی باستان، نیای زبان فارسی امروز، زبان قوم پارس بوده‌است که پس از ورود به ایران در جنوب غربی آن (استان فارس کنونی) ساکن شدند و شاهنشاهی بزرگ هخامنشی را در ۵۵۰ ق. م. بنیاد نهادند. به نظر می‌رسد که زبان فارسی باستان به صورت مکتوب جز در کتیبه‌های شاهان هخامنشی، در جاهای دیگری به کار نرفته‌است. آنچه در کتیبه‌ها ذکر شده، مطالب مربوط به حکومت و سیاست است اما از گفته‌های نویسندگان یونانی معلوم می‌شود که ادبیات حماسی به زبان فارسی باستان به صورت روایی و شفاهی، وجود داشته‌است. افزون بر آن شروو کتیبه‌های فارسی باستان را نیز متأثر از مضمون‌ها و ساختارهای این ادبیات حماسی روایی می‌داند.
در کتیبه‌های فارسی باستان هرگز نامی از اوستا برده نشده‌است. اما سنجش کتیبه‌های فارسی باستان و متن‌های اوستایی حکایت از آن دارد که از نظر شکل و مضمون میان این دو متن باستانی تناظرها و یکسانی وجود دارد.
در هر یک از این دو پیکره ادبی، تناظرها، ریختاره‌های موروثی سنت ادبی روایی سینه به سینه‌اند که در کتیبه‌های فارسی باستان به صورت منثور، و با آزادی عمل بیشتر، و در متن‌های اوستایی به صورت منظوم، و با ساختار و وزنی معین به کار رفته‌اند و احتمال آنکه این یکسانی‌ها و تناظرها تصادفی یا عاریتی یا حتی ناشی از جهانی‌های اندیشه و زبان باشند، بسیار اندک است. به احتمال بسیار مصنفان این متن‌های باستانی از مضمون‌ها و ریختاره‌های یک سنت ادبی موروثی بهر جسته‌اند.
برای نمونه مضمون «مشروعیت پادشاهی» بیان می‌شود:
در خاور نزدیک شاهان مدعی اند که از جانب خدایان و به ویژه از ایزدی خاص به شاهی منصوب شده‌اند و شاهی آنان بدین سبب از مشروعیت برخوردار است. همین مضمون در کتیبه‌های فارسی باستان به صورت رابطه‌ای میان اهوره‌مزدا و شاه نامبرده در سنگ نوشته مشاهده می‌شود. در متن‌های اوستایی، اقتدار و توانایی به ایزدان گوناگونی تعلق دارد. اما اقتدار ویژه از آنِ اهورامزدا است. در "ریگ ودا" نیز نظیر این مضمون دیده می‌شود.
نحوه ارائه این مضمون در متن‌های نامبرده به وسیله ریختاره‌های سنت ادبی روایی موروثی به این گونه است:
جدول سنجش ریختاره‌ها با یکدیگر به زبان اصلی:
به نظر شروو تصویر شاه در سنگ نوشته‌های فارسی باستان در چارچوب میراث ادبی روایی کهن ایران و نیز ادبیات - شفاهی یا مکتوب - خاورنزدیک مطرح شده و حتی رویدادهای زمان به مدد ایم مضمون‌ها و شکل‌های ادبیات سنتی بیان شده‌است. این سنت به خوبی به خدمت شاهان در می‌آید زیرا کردارهای پرسش‌برانگیز و نامعقول آنان را پوششی آشنا و در نتیجه معتبر و پذیرفتنی - از داستان‌های محبوب عامه - می‌بخشد.
افزون بر این شروو میان کردارهای شاهان و ریختاره‌های سنت ادبی روایی/نقلی هماهنگی‌هایی یافته‌است. او تصویر روشن و ساده‌ای از این مطلب را چگونه سنت‌های روایی و کردارهای شاهان بر یکدیگر اثر می‌گذارند و چگونه این اعمال به صورت داستان‌های حماسی در می‌آیند به شرح زیر بیان می‌دارد:
کتیبه‌های فارسی باستان به خط میخی از نظر تاریخی و زبان‌شناسی اسناد بسیار پرارزشی به‌شمار می‌روند، ولی از جهت ادبی از اهمیت اندکی برخوردارند. در این کتیبه‌ها جملات غالباً کوتاه و موجز و ساده‌اند و عیناً در قسمت‌های مختلف همان کتیبه یا کتیبه‌های دیگر تکرار می‌شوند و کتیبه‌های پس از داریوش غالباً استنتاخ گونه یا التقاطی از کتیبه‌های این پادشاه است. کتیبه‌های فارسی باستان طبعاً عاری از تخیلات ادبی و صور خیال هستند. کتیبه‌های داریوش قدیم‌ترین اسناد مکتوب ایرانی است که در زمان تألیف به نگارش درآمده‌است. این کتیبه‌ها، به جز بجز برخی از کتیبه‌های کوتاهی که در بعضی ساختمان‌ها به عنوان یادبود بنای آن‌ها نگاشته شده، از نظر ساختمان و محتوا دارای سبک خاصلی است. نخست مقدمه‌ای آمده‌است، پس از آن موضوع اسلصی کتیبه و سپس خاتمه می‌یابد.
داریوش در مقدمه قدیمی‌ترین کتیبه خود (بیستون) نخست به معرفی خود می‌پردازد. در بعضی کتیبه‌های دیگر نظیر همین مقدمه دیده می‌شود. اما در برخی دیگر مانند دو کتیبه نقش رستم (DNa,Dnb) مقدمه با ستایش اهوره‌مزدا آغاز می‌گردد. خاتمه کتیبه‌ها غالباْ در ستایش اهوره‌مزداو به همراه این درخواست است که داریوش را حمایت کند و آنچه او کرده و ساخته‌است، بپاید.
در چهار کتیبه (بیستون، تخت جمشید DSe، شوش DSe و نقش رستم DNa) متن اصلی با برشماری کشورهای شاهنشاهی که فرمان بردار داریوش بوده‌اند، آغاز می‌شود. در کتیبه بیستون پس از شمارش کشورها، داریوش به ذکر وقایعی که در آغاز دوره سلطنت وی اتفاق افتاده‌است و عاملین آن‌ها یاد می‌کند و سپس از خوانندگان می‌خواند که آنچه که وی کرده‌است، برای همه آشکار کنند و کتیبه او را محفوظ دارند. در پایان، شش همکار خود را نام می‌برد که در غلبه بر بردیای غاصب او را یاری کرده‌اند و از شاه‌های آینده می‌خواهد که آن‌ها و خانواده شان را حمایت کنند. در کتیبه تخت جمشید (DPd) فقط از کشور پارس که دارای اسب‌های نیک و مردان نیک است، یاد می‌کند و در کتیبه سوئز بحث از فتح مصر است و کندن ترعه‌ای که نیل را به دریای احمر می‌پیوندد. از میان کتیبه‌هایی که برای یابود بنای ساختمان نگاشته شده، کتیبه داریوش در شوش (DPf) قابل ذکر است.
آنچه در کتیبه‌ها ذکر شده، اصولاً مطلب مربوط به سیاست و حکومت است. اما از قول نویسندگان یونانی معلوم می‌شود که در فارسی باستان ادبیات حماسی نیز احتمالاً به صورت شفاهی وجود داشته‌است. استرابو نقل می‌کند که معلم‌های فرزندهای پارسی عادت داشتند که تعلیمات خود را با افسانه‌هایی که مضمون آنها، شرح اعمال خدایان و مردان بزرگ بود، بیامیزد. احتمالاً در دوره هخامنشیان، علاوه بر اسناد بایگانی دولتی، مجموعه‌ای از روایات حماسی همانند خدای نامه پهلوی یا شاهنامه، به صورت شفاهی یا گونه‌ای مختلف، وجود داشته‌است که نویسندگان یونانی از آن‌ها استفاده کرده‌اند. روایت مربوط به کوروش، که هرودوت آن‌ها را نقل کرده، مانند این داستا که شاه را سگی در کودکی پرورده بود، احتمالاً متعلق به این حلقه روایات است. همچنین شباهت‌هایی میان جزئیات بعضی داستان‌های مربوط به کودکی کوروش با داستان‌های دیگر ایرانی دیده می‌شود: داستان خوابی که حاکی از برافتادن سلسله‌ای و روی کار آمدن سلسله دیگر است (داستان ضحاک، افراسیاب، اردشیر)، دستور کشتن کودک نوزاد که به اجرا در نمی‌آید (داستان کیخسرو)، سر راه یا بر آب نهادن کودک (داستان کیقباد، دارا)، پروروش کوروش در میان شبان‌ها یا مردم‌هایی از این قبیل (داستان فریدون، کیخسرو، دارا، اردشیر)، دایگی کوتک توسط یک حیوان (داستان فریدون، زال) و ظهور آثار بزرگی و هوشمندی کودک در هنگام بازی و ورزش (داستان کیخسرو و اردشیر و شاپور). همچنین داستان‌های بردیا، در روایت‌های یونانی، افسانه وار حکایت شده‌است. داستان حیله فداکارانه زوپیروسZopyrus نیز از روایت‌های حماسی هخامنشیان بوده‌است. بر طبق این داستان که هرودوت نقل کرده‌است، هنگامی که داریوش اول از فتح بابل ناامید شده بود، یکی از درباریانش به نان زوپیروس داوطلبانه گوش و بینی خود را برید و موی خود را تراشید و تن خود را با تازیانه مجروح کرد، گویی که مکافات جنایت کاران را دیده‌است. سپس به سپاه دشمن گریخت و وانمود کرد که از ظلم داریوش به پناهندگی آمده‌است و پس از جلب اعتماد آنان، بر طبق نقشه‌ای پیش‌بینی شده، دروازه‌های بابل را بر داریوش گشود. نظیر این داستان را در روایت اخشنوار، شاه هیاطله، و پیروز، شاه ساسانی نیز می‌یابیم. افسانه‌های کوروش و نیز داستان بردیای دروغین، آنگونه که کتزیاس بازگو کرده، از داستان‌های حماسی یا افسانه‌های رایج میان مردم گرفته شده‌است.
پارس‌ها نیز همانند مادها روایت‌های منثور و منظومی دربارهٔ تاریخ باستان و افسانه‌های کهن نقل می‌کردند. در نوشته‌های گزنفون، به سروده‌ها و داستان‌هایی که دربارهٔ کوروش، شاه هخامنشی، در روزگار او رواج داشته، اشاره شده‌است:
این عبارت گزنفون، در واقع اشاره‌ای ضمنی به ادامه سنت خنیاگری و شکوفایی آن در دوره هخامنشیان است. جشن‌هایی که برای کوروش اجرا می‌شده، همراه با «داستان و سرود» بوده‌است و این داستان‌ها که گویا بخشی از سنت زنده بوده‌اند، بعدها تأثیر عمیقی بر کارنامه اردشیر بابکان گذاشته‌اند. حتی احتمال دارد که داستان مادی زریادرس و اُداتیس نیز اطریق سنت خنیاگری هخامنشی، از نابودی در امان مانده باشد.
هرودوت از منابع پارسی به عنوان مآخذ اطلاعات تاریخی خود یاد می‌کند. اما نباید تصوری کرد مطالبی که هرودوت دربارهٔ زندگی کوروش (به عنوان یکی از چهار روایت رایج) نقل می‌کند، به دست نویسنده‌ای پارسی نوشته شده‌است، بلکه بیشتر احتمال دارد، هرودوت اطلاعاتش ار از طریق داستان‌های رایج در میان مردم کسب کرده باشد. داستان‌هایی که توسط افرادی (احتمالا همان قوال‌های حرفهای) نقل و روایت می‌شده‌است و این افراد افزون بر تکیه بر شنیده‌ها، خاطرات شخصی و آشنایی با حماسه ایرانی به اسناد و نوشته‌های شاهی و مطالبی که در بایگانی شاهی نگهداری می‌شده، نیز دسترسی داشته‌اند.
نویسندگان تاریخ ایران از یونانیان، (هرودوت، کتزیاس، ...) تا دوران اسلامی باید از چنین سنت‌هایی بهره جسته باشند. از این رو اعتبار نوشته آن‌ها بستگی به زمان و شخصی دارد که این آگاهی‌ها را از او کسب کرده‌اند، یعنی خواه در آغاز زنجیره انتقال سینه به سینه یا زمانی دیتر، خواه از صاحبان اسناد رسمی یا از داستان گویان حرفه‌ای و غیر حرف‌ها ای. برای نمونه، مغایرت‌هایی میان گزارش‌های هرودوت و کتزیاس دربارهٔ دوران هخامنشی مشاهد می‌شود که به یقین ناشی از گوناگونی منابع آنان است. معمولاً منابع مورد استفاده هرودوت رسمی‌تر و حرفه‌ای تر از منابع کتزیاس تلقی شده‌است.
به نظر کریستن‌سن در دوره هخامنشیان، افزون بر اسناد بایگانی دولتی، مجموعه‌ای از روایت‌های حماسی با گونه‌های مختلف و با عنوان «سالنامه‌های شاهی» تقریباً مترادف با خدای نامه پهلوی وجود داشته‌است. احتمالاً این سالنامه به شیوه آثار ادبی پرداخته شده بود و مجموعه آن‌ها نوعی ادبیات داستانی محسوب می‌شد. با توجه به هماهنگی و یکسانی نسبی در آثار داستانی تمام دوره‌های کهن ایرانی می‌توان فرض کرد که سالنامه‌های شاهی، به نظر یا نثر، تنها مشتمل بر وقایع پادشاهی نبوده و خاطره‌های کهن تاریخی ایران غربی و مادی را نیز دربرداشته‌است.
بررسی تاریخ تطور نظم و نثر حماسی ایران از یشت‌ها تا شاهنامه حکایت از یکنواختی و هماهنگی در تکوین حماسه ملت ایران طی سده‌های طولانی دارد و با مطالعه گزارش‌های مورخان یونانی دربارهٔ مادها و پارس‌ها می‌توان دریافت که مآخذ بخش بزرگی از این روایت‌ها، اشعار حماسی ملی است. برای نمونه گزنفون به یکی از ویژگی‌های مشهور حماسه باستانی ایرانی یعنی انجام نیایش و قربانی برای ایزدان گوناگون به منظور کسب پیروزی و درخواست آیفت (به معنی «نیاز، نذر، مراد، لطف، کامیابی» است) اشاره می‌کند: «کوروش نخست برای سرور خدایان و سپس برای ایردان دیگر یزشن برد» یا «کوروش برای سرور خدایان و سپس از بهر خدایان دیگر قربانی کرد».
این زمینه مکرر که در یشت‌های اوستایی نیز با آن برخورد می‌کنیم، تقریباً با عبارات و اصطلاحاتی یکسان بیان شده‌است. برای نمونه در یشت آمده‌است:
یکی دیگر از مواردی که می‌توان بدان اشاره کرد، طرحی دربارهٔ روزهای آخر زندگی کوروش، وصیت او تعیین جانشین و دادن پند و اندرز به بازماندگان است که گزنفون در "کوروش نامه" آورده و در شاهنامه فردوسی در گزارش پایان زندگی شاهان نمونه آمده‌است و طرح کلی تاریخ‌های باستانی و حماسی این سرزمین است.
گزنفون آورده‌است که: موجودی مینوی، در خواب بر کوروش سالخورده ظاهر شد و او را آگاهی داد که خود را از بهر سفری که در پیش است آماده کند، زیرا زمان آن رسیده که ناگزیر باید زندگی این جهان را ترک گوید و به پیشگاه ایزدان بشتابد. پس کوروش به رسم دیرین ایزدان را پزشن برد و نیایش کرد و از آنان این ایفت بخواست که فرزندان، همسر، یاران و کشور او را برکت دهند و چنان کنند که به سان حات شایسته‌ای که از آن برخوردارش کرده بودند، مرگ و فرجامش نیز نیکو بود. به روز سوم کوروش دو پسر خود کمبوجیه و تنوکسارTanaoxare و نیز ندیمان و بزرگان کشور را پیش خواند و آنان را به سخنان نیک اندرز داد و کمبوجیه را جانشین خود تعیین کرد و سپرد که تنکسار، شهربان ماد، ارمنستان و سرزمین کادوسیان باشد.
این صحنه یادآور آخرین روزهای زندگی کیخسرو در شاهنامه است. این شاه بزرگ نیز هفت شبانه روز به نماز و نیایش می‌پردازد و آنگاه سروش پیام‌آور ایزدان در خواب بر او ظاهر شده، آگاهش می‌سازد که زندگی او در این جهان به پایان رسیده‌است. پس از آن کیخسرو مردمان را از وصایا و آخرین اندرزهای خود آگاه می‌سازد و بزرگان کشور را به بخشش‌ها می‌نوازد و لهراسب را به جانشینی برمی‌گزیند و با زنان و پردگیان وداع می‌کند. نمی‌توان چنان انگاشت که افسانه کوروش و کیخسرو، هیچ گونه ارتباطی با یکدیگر ندارند. در موردی که مذکور افتاد، تنها مشابهت و یکسانی ترکیب و ساختمان افسانه شاهان نمونه در طی قرون و اعصار ساخته و پرداخته شده‌اند جلب توجه می‌کند.
در "کوروش نامه"، کوروش به گاه مرگ ضمن خطابه‌ای به زندگی گذشته‌اش اشاره می‌کند و از خوشی و کامرانی‌های روزگار جوانی و برنایی و از جهان‌گشایی‌ها و پیروزی‌های بر دشمنان در طول دوران حیاتش سخن می‌گوید. در شاهنامه فردوسی نیز منوچهر، شاه پیر در بستر مرگ با اشاره به زندگی گذشته اش خطاب به پسر خود نوذر چنین آغاز سخن می‌کند:
آنگاه کوروش جانشین خود را تعیین کرده و پسرانش را به اتحاد و اتفاق و دوسی با شاه جدید و پیروی از راه راست و نیکو، یعنی از راه خدایان و به دادگری ترغیب می‌کند.
گشتاسب نیز همانند کوروش به حال احتضار پس از تعیین جانشین خود اندرزهایی می‌دهد که در شاهنامه چنین آمده‌است:
و آنگاه ضمن سخنان دیگر به بهمن چنین گوید:
در اینجا هم چنین سخنانی چند از اندرزهای منوچهر نقل می‌شود:
در اینجا مشکل حایز اهمین این است که آیا این ادبیات رایج به صورت مکتوب درآمده بود یا نه؟ کریستن‌سن گمان می‌کند که به واسطه سنت کهن نگارش در تمدن و فرهنگ بابلی که مادها و پارس‌ها وارث آن بودند، این داستان و اشعار عامیانه در عهد هخامنشیان نیز به گویش رایج ایران باختری و به خط آرامی به رشته تحریر درآمده‌اند.
اما گروه بسیاری از ایرانشناسان این روایات را روایی و نانوشته می‌دانند. نقل کرده باشند، از افسانه حیله فداکارانه زوپیرZopyrus (سردار معروف هخامنشی) می‌توان یاد کرد که هرودوت آن را با واقعه فتح بابل که در سنگ نبشته بیستون نیز بدان اشاره شده‌است، مرتبط می‌داند. این مضمون حماسی که احتمالاً پیش از داریوش نیز رواج داشته‌است، در روایت‌های ایرانی چندین بار تکرار می‌شود. برای نمونه در خدای نامه در روایت جنگ پیروز پادشاه ساسانی با هیاطله نقل شده‌است.
روایت‌های مربوط به زندگی کوروش که هرودوت آن‌ها را نقل کرده، احتمالاً به این حلقه روایات تعلق داشته و مرجع آن از نوع افسانه‌ها و اشعار متداولی بوده که گزنفون در "کوروش نامه" بدان‌ها اشاره کرده‌است.
داستان بردیا نیز در روایت یونانی، افسانه وار حکایت شده، حال آنکه شرح تاریخی آن در سنگ نبشته بیستون آمده‌است. نکاتی چون خوابی که از آینده خبری دهد، شباهت میان بردیای راستین و مغ همنام او، معری مغ با دو شخصیت و بازشناسی مغِ دروغین با دیدن بریدگی گوش‌هایش از جنبه افسانه‌ای این داستان هستند.
روایت کتزیاس از تاریخ کوروش و کمبوجیه داستان‌هایی منقول از حماسه ایرانی است که نشانه‌هایی از آن را در "کوروش نامه" نیز می‌توان یافت. برای تکمیل سیاهه داستان‌های پارسی و شاید مادی باید از دو کتاب استر و اندرز اَحیقر نام برد. کتاب استر که افسانه‌ای یهودی و متعلق به دوران خشایارشا است، به صورت غیرمستقیم، مآخذی درخور توجه دربارهٔ تاریخ تمدن هخامنشی به‌شمار می‌آید. داستان احیقر که در آشور به وقع پیوسته و از دیرباز در آسیا شهرت داشته‌است، مشابهت‌هایی با داستان بزرگمهر دارد و احتمالاً دارای اصل ایرانی است.
کتزیاس به هنگام بازگویی داستان بردیای دروغین مسایل تاریخی را در زمینه‌ای حماسی و داستانی پرداخته و گسترش داده‌است. نام‌های تاریخی به بوته فراموشی افتاده‌است. بردیای حقیقی در روایت مورخ یونانی با لقب حماسی تنووزرکهTanyoxarkes «دارای تن بزرگ» معرفی شده و چنان‌که در شاهنامه نیز رستم لقب تهمتن دارد. مغ یا بردیای دروغین اسفندداتSfendadates نام دارد ولی نباید فراموش کرد که او جز نام هیچ گونه وجه اشتراکی با اسفندیار پسر گشتاسب ندرد. شباهت عجیب بین مغ و شاهزاده حقیقی موضوع یکی از جالب‌ترین زمینه‌های داستانی شده که در آن کسی به جای کس دیگری مشتبه می‌شود. اسفنددات، مغ دروغین، برای انتقام از تنووزرکه (بردیای راستین) - که او را گوشمالی داده بود - در پیشگاه کمبوجیه او را به توطئه و شورش علیه شاه متهم می‌کند و برای اثبات ادعای خود از شاه می‌خواهد که برادر را به دربار بخواند و گوشزد می‌کند که او هرگز فرمان شاه را گردن نخواهد نهاد. کمبوجیه تنووزرکه را به دربار می‌خواند و او به علت گرفتاری‌های زیاد عذر می‌آورد.
کمبوجیه به راهنمایی مغ دسیسه‌ای ترتیب می‌دهد بدین سان که اسفنددات مغ را به اتهام سوءقصد به جان برادر خود تنووزرکه (بردیا) به مرگ محکوم می‌سازد ولی تنووزرکه را به نام افنددات مغ (که سخت شبیه او بود) می‌کشند و شاه اسفنددات مغ را به نام برادر خود معرفی می‌کند و این امر باعث می‌شود که بعدها اسفنددات مغ (بردیای دروغین) از موقعیت استفاده کرده بتواند به نام تنووزرکه (بردیای راستین) سر به شورش بردارد.
داریوش شاه می‌گوید: اینست آنچه من کردم، پس از آنکه شاه شدم. کمبوجیه نامی، پسر کوروش، از خاندان ما در این کشور شاه بود. کمبوجیه برادری از یک پدر و یک مادر به نام بردیا داشت. کمبوجیه برادر خود بردیا را در نهان کشت. مردم آگاه نشدند که کمبوجیه به مصر رفت. پس از آن کمبوجیه به مصر رفت. وقتی در مصر بود، فساد در میان مردم راه یافت و فتنه و نافرمانی در پارس و ماد و دیگر کشورها بسیار شد. آنگاه مغی به نام گئوماتَه از کوه «ارکدریش» برخاست؛ و به دروغ به مردمان چنین گفت: «من بردیا فرزند کوروش و برادر کمبوجیه هستم». مردمان سخن او را باور کردند و با او هم پیمان شدند و بر کمبوجیه شوریدند. گئوماتَه به نام بردیا بر تخت نشست. کمبوجیه نیز در مصر به دست خویش کشته شد.
داریوش شاه می‌گوید: نه در پارس و نه در ماد و نه در خاندان ما کسی نبود که بتواند شهریاری را از چنگ گئوماتَه مغ بیرون کند. مردم سخت ترسان بودند، زیرا گئوماتَه بسیاری از کسانی را که بردیا را از پیش می‌شناختند می‌کشت، چرا که می‌ترسید مبادا دریابند او بردیا فرزند کوروش نیست. هیچ‌کس جرئت نداشت دربارهٔ گئوماتَه مغ سخنی بگوید، تا من فرا رسیدم. آنگاه من از هرمزد یاری خواستم. هرمزد مرا یاری داد. ده روز از ماه «باغیادیش» (از ماه‌های هخامنشی) گذشته بود که من با سپاهی اندک گئوماتَه مغ و یاران نزدیک او را کشتم. در کشور ماد در کوهی از ناحیه نسا بود که گئوماتَه و یارانش را از پا درآوردم و فرمانروایی را از ایشان گرفتم و به درخواست هرمزد شاه شدم. مرا هرمزد شهریاری داد.
داریوش شاه می‌گوید: این شهریاری را که از خاندان ما گرته بودند، دوباره به جای خویش بازآوردم و بر پایه‌های خویش استوار ساختم. پرستشگاه‌هایی را که گئومات مغ ویران کرده بود، آباد کردم. رمه‌ها و چراگاه‌ها و خانه‌هایی را که گئومات مغ از مردمان گرفته بود به آن‌ها بازگرداندم. در پارس و ماد و دیگر کشورها مردم را مانند پیش بر جای خویش استوار ساختم. آنچه را گئوماتَه گرفته بود، بازگرفتم. انست آنچه به یاری هرمزد کردم. به یاری هرمزد کوشیدم تا گئوماته مغ شاهی را از خاندان به در نبرد. کوشیدم تا خاندن خود را به جایگاه خویش بازآورم.
سکاها طایفه‌های ایرانی بودند که در دو سوی دریای خزر، دشت‌های جنوب روسیه و ماوراءالنهر می‌زیستند و از زبان آن‌ها در دوره باستان هیچ اثر مکتوبی در دست نیست.
هرودوت افسانه‌هایی دربارهٔ اصل و منشأ سکاها از زبان خودشان نقل می‌کند و می‌نویسد آن‌ها خود را جوان‌ترین ملت جهان می‌دانند. این افسانه‌ها بسیار جذاب و خواندنی‌اند. او افسانه‌هایی نیز دربارهٔ مردان یک چشم (اریم اسپی) و گریفین‌های محافظ طلا نقل می‌کند. هرودوت می‌نویسد که سکاها دارای طبعی شاعرانه‌اند. صور خیال و ذوق شاعرانه در توصیف آن‌ها از دانه‌های برف دیده می‌شود. سکاها دانه‌های برف را به پرتشبیه می‌کنند.
احتمال دارد که داستان رستم، پهلوان نامی شاهنامه، که فقط در منابع سغدی و فارسی‌زبان شناخته‌است، یکی از داستان‌های حماسی سکایی باشد. داستان رستم که در قطعه مکشوف در تو هوانگ به زبان سغدی ثبت شده، با حلقه داستان‌های رستم که فردوسی در شاهنامه نقل کرده‌است، تفاوت‌هایی دارد. این تفاوت‌ها نشان دهنده آن است که در ایران شرقی حلقه جداگانه‌ای از افسانه‌های مربوط به رستم در دوران پیش از اسلام وجود داشته‌است. نولدکه و گروهی از ایران‌شناس‌ها افسانه رستم را متعلق به سنت ادبی بومی پیش - سکایی زرنگ (سیستان) می‌دانند و به نظر آن‌ها هنگام هجوم سکاها به زرنگ و رخج، سرزمینی که به نام آن‌ها سکستان، سگستان، سیستان نامیده می‌شود، این افسانه در آن سرزمین رواج داشته و به همراه سکاها به سیستان نیامده است. بهتر است این افسانه به صورت داستانی دیده شود که به شخصیتی خاص، افسانه‌ای یا تاریخی، تعلق ندارد. به نظر شروو، رستم چهره جنگجوی حماسی هند و اروپایی را ارائه می‌کند که با عمری دراز محافظ سلسله‌های فرمانرواست و هرگز خود و اعقابش به تاج و تخت دست نمی‌یابد و خویشکاری اصلی‌اش تاج بخشی است. او با سنجش رستم و پیشمه به این نتیجه می‌رسد که این دو، چهره اصلی و مرکزی سنت ادبی حماسی-روایی هند و ایرانی اند و از سنتی متقدم تر، یعنی از نمونه نخستین هندواروپایی نشئت یافته‌اند. از این رو در طرح کلی شخصیت و نیز در جزئیات بسیاری با یکدیگر متناظرند.
رستم شاهنامه، همانند قهرمان حلقه داستانی سکایی، چهرمان پهلوانی است که در گونه‌های خاصی از مضمون‌های داستانی ادبیات روایی و غیر دینی ظاهر می‌شود و از دوران پیش-مسیحی سینه به سینه منتقل شده‌است. داستان رستم فارسی منظوم است و قطعه سغدی رستم به نثر نوشته شده‌است.
میراث ادبی روایی ایران در حدود یک هزار سال- از عصر زرتشتی و حلقه‌های داستانی کیانیان تا دوران ساسانیان، که صورت مکتوب یافت، با تداومی ناگسستنی رونق داشت. سنت ادبی روایی ایران، همانند اشعار یونانی و توتونی (=ژرمنی)، به دست اشرافیت در جامعه‌ای که در آن نابودی قوانین قبیله‌ای و پرنده‌های خونی با فردگرایی نو و عنان گسیخته‌ای همراه بود، پرورش یافت و این اشرافیت خود بیان کنند سبک و روح این سنت بود.
حلقه داستانی حماسی رستم، که کاملاً متفاوت از دیگر حلقه داستانی سکایی یعنی داستان پهلوانی بلند نَرتNart است، نیز به دست خنیاگران درباری و به واسطه شعر سرگرم‌کننده و تفریحی عصر پهلوانی و با حمایت اشراف، به صورت سینه به سینه انتقال یافته‌است. حلقه داستانی نَرت که حلقه داستانی حماسی سکایی شمالی است، در اطراف قبیله شکارچی موسوم به نَرت گرد آمده‌است.
در دنیای نَرت ارتباط بسیار نزدیکی میان زندگان و مردگان وجود دارد. پیشینه دینی این حلقه داستانی احتمالاً به آیین پرستش مردگان از سوی سکاها بازمی‌گردد. در آثار مکتوب ادبیات زبان خُتَنی (زبان نوادگان سکاهای شرقی و از گروه زبان‌های ایرانی میانه شرقی) هیچ گونه اثری از افسانه‌های نَرت دیده نمی‌شود.
در میراث ادبی درخور توجه و غنای داستان‌های حماسی زبانی آسی که تا آغاز سده نوزدهم میلادی به صورت روایی و سینه به سینه نقل و حفظ می‌شده‌است، می‌توان پاره‌ای مفاهیم و مضمون شاعرانه سکایی را پی گرفت. بازتاب برخی عادات و رسوم سکاها را، که هرودوت شگفت و غیرعادی دانسته‌است، در افسانه‌های دور و دراز نَرت یا در فرهنگ عامه آسی می‌توان مشاهده کرد. این آداب و رسوم شامل نوشیدن خون نخستین انسانی است که یک سکا در جنگ می‌کشد یا استفاده از حوله‌ها و پوستین‌هایی است که از پوست سر دشمنان تهیه می‌شده‌است.
بعدها خاطره‌ای اسطوره‌ای همراه با دلالت جادویی یا دینی از این آداب و رسوم غیرمعمول در داستان‌های عامیانه زبان آسی مشاهده می‌شود. بدیهی است تمامی افسانه‌هایی را که داستان گویان آسی زبان نقل می‌کنند یا در حلقه داستان‌های نَرت آمده‌است، نمی‌توان به خلاقیت سکاهای باستانی نسبت داد. اما بن مایه‌های اصلی حلقه داستانی نَرت، یعنی آیی ن‌های مربوط به پرستش مردگان، این نظر را تقویت می‌کند که اساساً با موضوع‌ها و مضمون‌های میراث ادبی روایی سکایی باستان سر و کار داردیم که در عین حال در ادوار مختلف داستان‌هایی فرعی را از منابع گوناگون اخذ کرده‌است.