moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
شاه بعدی عباس یکم که مصمم به تشکیل یک دولت مرکزی قوی برای همه ایران بود منتظر فرصت مناسب برای مقهور کردن خان احمد مستقل اندیش بود که با خواهر شاه ازدواج کرده بود. وقتی خان احمد از تسلیم کردن امرای خائن قزلباش که در گیلان به او پناه آورده بودند سرباز زد و در عوض ۱۵۰ تومان پول نقد فرستاد که خشم شاه عباس را برانگیخت فرصت مناسب فراهم آمد. مشغولیت قبلی شاه عباس با عثمانی و ازبکان در آن زمان موقتاً او را از برکنار کردن خان احمد بازداشت. عثمانی‌ها که آذربایجان و بخش بزرگی از ساحل غربی دریای خزر را در کنترل داشتند، ناوگان بزرگی در آنجا سازمان داده بودند که بهشان امکان برقراری یک خط ارتباطی مستقیم با خان احمد و حاکم ازبک بخارا را که به اشغال خراسان تشویقش می‌کردند، می‌داد. خان احمد هنگام رد پیشنهاد شاه عباس برای یک اتحاد جدید مبتنی بر ازدواج نمی‌توانسته بی‌خبر از حضور عثمانی در آن نزدیکی بوده باشد. پس از این که سلطان عثمانی که با جنگی با هابسبورگها مواجه بود پیمان صلحی با شاه عباس منعقد کرد (خان احمد از شاه بابت این پیمان در نامه‌ای که به او فرستاد انتقاد کرد) این وضعیت پایدار نماند ولی آذربایجان همچنان در دست عثمانیان بود و ازبکان به خراسان یورش می‌بردند. در ۹۹۹ شاه عباس پیشنهاد جدیدی برای اتحاد مبتنی بر ازدواج با خواستگاری از دختر جوان او برای پسرش صفی میرزا ارائه کرد که خان احمد ردش کرد. در سال بعد، وقتی شاه عباس فهمید خان احمد وزیرش را برای سازماندهی یک حمله مشترک هم‌زمان علیه خود به دربار عثمانی فرستاده تصمیم گرفت کار بنده سابقش را یک بار و برای همیشه یکسره کند. خان احمد در نومیدی، از تزار روسیه تقاضای حفاظت کرد، ولی پاسخ تزار نتوانست به موقع برسد و فرهاد خان قهرمانلو فرمانده سپاه آذربایجان دستور یافت گیلان را فتح کند. فرهاد خان از راه گسکر و آستارا وارد گیلان شد و به پشتیبانی قوای گسکر و بیه پس در ۵ شوال ۱۰۰۰/ ۱۵ ژوئیه ۱۵۹۲ قوای خان احمد را تار و مار کرد. سپاه صفوی در نمایش عادی بی رحمی اش زیاده روی کرد. بنا به روایت شاهد عینی اروج بیگ بیات حدود ۱۰۰۰۰ نفر که نصف آن‌ها زنان و کودکان بودند در یک شهر قتل‌عام شدند و همسر حاکم شهر زنده زنده سوزانده شد.
شاه عباس سعی کرد با اعضای عفو و حکومت بیه پیش به خان احمد، او را در ایران نگه دارد ولی او که آشکارا رفتار شاه عباس را با امیران خائن که به او روی آورده بودند به یاد می‌آورد با محمد امین به شیروان و از آنجا به امید استفاده از دربار عثمانی برای بازپس‌گیری قلمرو اش به استانبول گریخت. او آنجا در تبعید در ۱۰۰۵ درگذشت. چند روز بعد، شاه عباس وارد لاهیجان شد و کاخ خان احمد را کاملاً تخریب کرد، عفو عمومی اعلام کرد و مهدیقلی خان شاملو و علی بیگ سلطان را به عنوان فرمانداران بیه پیش و بیه پس منصوب کرد. خواجه مسیح وزیر سابق خان احمد که به دربار گریخته بود و بنا به گفته فومنی، آمر اصلی اشغال گیلان بود، با عنوان ریش سفید بیه پیش پاداش داده شد. او آداب و رسوم بی‌سابقه (امور-امبداعه:یعنی محروم کردن دختران از حق ارثشان) و همچنین مالیات‌های مرسوم و ناعادلانه مثل مالیات بر ازدواج و مرگ را که به‌طور سنتی از سوی حکام محلی جمع‌آوری می‌شد را منع کرد. (این مالیات‌ها باید پس از برکناری میرزا علی که آن‌ها را پس از به قدرت رسیدن لغو کرده بود دوباره برقرار شده بوده باشند).
یک سال بعد، شاه عباس مهدیقلی خان را پس از شنیدن شکایت از حکومتداری او برکنار کرد و دستور داد هر مالیات غیرعادلانه اعمال شده توسط خان احمد یا کسان پس از او لغو شود. نهایتاً در ۱۰۰۸ گیلان در سرزمین‌های خاصه که توسط وزیران اداره می‌شدند گنجانیده شد.
پایان این سلسله محلی موجب نشد مردم محلی مستقل-اندیش آن که اینک دیگر با خواسته‌های روزافزون مسؤولین غیربومی فرستاده شده از دولت مرکزی مواجه بودند به‌طور کامل فرمانبردار شوند. اقدامات نمایشی گاه‌وبیگاه شاه عباس برای کاهش فشار مالیات و التیام اشتباهات چندان موفق نمی‌شد قلب مردم گیلان را به دست بیاورد. قیام‌های مردمی به فاصله چند سال پس از فتح گیلان دوباره ظهور کردند و با وحشیگری معمول قزلباشان سرکوب شدند. قیام حمزه خان تالشی در قلعه شیندان در ۱۰۰۲، با قیام علی بیگ فومنی، فرماندار بیه پس و طالشه کولی در همان سال پی گرفته شد. در یک رخداد شاه عباس دستور قتل‌عام تمامی جمعیت لشت نشا را داد و در مورد دیگر او برای کشتن یکسره زنان و مردان دهات شورشی جلاد اعزام کرد. خطرناکترین شورش در ۱۰۳۸ در لشت نشا کوتاه مدتی پس از مرگ شاه عباس در همان سال رخ داد. با حکمرانی ظالمانه اصلان خان، وزیر گیلان مردم صبر از کف دادند و پیرامون یک کالنجار سلطان که از کوه‌ها ظهور کرده و مدعی پسر امیره جمشید خان فقید بیه پس بود جمع شدند. سپاه بزرگی (ده هزار نفر به گفته فومنی) از اجامره از او پیروی کرده او را به عنوان عادل شاه و غریبشاه، شاه اعلام کردند. خانه‌ها، مغازه‌ها، کاروانسراها، بازارها و اقامتگاه کلانتر لاهیجان و دفاتر دولتی غارت و تخریب شدند. عادلشاه نهایتاً از ساروخان تالش حاکم آستارا که از تالش پیشروی کرد و لشت نشا را ویران کرد شکست خود. او به هنگام ترک، دختران و زنانی را که سپاهش اسیر کرده بود با خود برد. عادلشاه دستگیر و به دربار فرستاده شد و آنجا اعدام شد.
حمدالله مستوفی در نیمهٔ نخست سدهٔ ۸ ه‍.ق دربارهٔ مردم تالش می‌نویسد: «مردم آنجا جنگی و مردانه باشند… و از مذاهب فراغتی دارند، اما به قوم شیعه و بواطنه نزدیک‌ترند». بدین‌سبب، از آغاز برآمدن شیوخ صفویه، مردم تالش نقش مهمی در به قدرت رسیدن آنان ایفا نمودند.شیخ صفی، سرسلسلهٔ این طایفه از جانب امرای تالش حمایت می‌شد و در حلقهٔ مریدان او شمار بسیاری از مردم تالش حضور داشتند. شیخ صدرالدین موسی فرزند و جانشین شیخ صفی که از ملک اشرف چوپانی بیمناک بود، نزد هواخواهان تالش خود پناه جست. در ۸۰۶ ه‍.ق/۱۴۰۳م تیمور پس از ملاقات با خواجه علی در اردبیل بسیاری از مزارع و روستاهای منطقهٔ تالش، از آن میان، آستارا و کرگان‌رود را در تیول خاندان او قرار داد. یکی از پسران خواجه علی به نام عبدالرحمان با خانوادهٔ خود در منطقهٔ تالش‌نشین گسکر اقامت دائمی گزید و در همان‌جا نیز درگذشت. در نخستین لشکرکشی شیخ حیدر به داغستان، بخش مهمی از سپاه او را تالشان تشکیل می‌دادند. در منابع از آنان با عنوان «آبی جامه» یاد شده‌است. پس از کشته شدن شیخ حیدر، پسرش اسماعیل که نوجوانی بیش نبود، جانشین او شد. در این زمان اسماعیل که در اردبیل به‌سر می‌برد، از بیم جان در خفا رهسپار گیلان شد. در این سفر دده بیگِ تالش از همراهان او بود و مردم تالش در سراسر مسیر اردبیل به لاهیجان، از او به گرمی استقبال و پذیرایی کردند. یکی از علل گرایش مردم تالش به شاه اسماعیل و صفویان، ضدیت آنان با شروانشاهان بود. تالش‌ها با آگاهی از دشمنی میان صفویان و شروانشاهان، رهایی خود را از استیلای آنان در قدرت گرفتن صفویان می‌دیدند. همراهی و پشتیبانی تالشها از حکومت صفویه موجب جلب اعتماد شاهان صفوی به آنان شده بود؛ این اعتماد به حدی بود که پس از سرکوب شورش غریب‌شاه در گیلان، همهٔ مردم گیلک‌نشین مناطق گیلان خلع سلاح شدند و از حمل هرگونه جنگ‌افزار منع گردیدند و فقط اجازه داشتند برای کارهای کشاورزی از داس استفاده کنند؛ اما تالشان مجاز به حمل هر نوع جنگ‌افزاری بودند.
این مقاله به تاریخ گیلان در قرن هجدهم میلادی می‌پردازد.
افول صفویان و انقراض آنان در سال ۱۷۲۲، منجر به یک حالت آشوب در کشور شد. مناطق شمالی کشور نسبت به تأثیر و اشغال خارجی آسیب‌پذیر شد. اولین تلاشها توسط روسیه تزاری برای تسلط بر دریای خزر و ولایات ایرانی گیلان، مازندران، استرآباد و آذربایجان در همین زمان شروع شد. این قرن پرآشوب ظهور سه رهبر قدرتمند ایلی را به خود دید، نادر شاه افشار، کریم خان زند و آغا محمد خان قاجار. طی بیشتر این دوره، گیلان توسط فرمانروایان محلی اداره می‌شد که یا به‌طور مستقل حکم می‌راندند یا استقلال نسبیشان را با پرداخت خراج به چهره‌های نوظهور یادشده و فرمانداران کل منتصب آنان تضمین می‌کردند. تقسیم گیلان به دو بخش بیه پس و بیه پیش که قدمتی چند قرنی داشت در این دوره هم ادامه یافت.
روسیه اولین تلاشهایش برای اشغال ولایات ایرانی در جنوب خزر را طی واپسین سالهای حکمرانی پتر کبیر انجام داد. پتر که روسیه را تبدیل به یک قدرت بزرگ اروپایی کرده بود، دیررمانی بود که سودای تبدیل خزر به یک دریای روسی و کنترل تجارت اروپا با شرق را در سر می‌پروراند.
او افسری به نام آرتمی والینسکی را به دربار شاه سلطان حسین فرستاد تا وضعیت محلی را ارزیابی کند و همکاری تجاری بیشتر با ایران و هند را تشویق کند. او با دربار ایران قراردادی بست که به موجب آن کنسولهای روس به اصفهان، شیروان و رشت فرستاده می‌شدند. والینسکی گزارش کرد که امپراطوری صفوی در شرف سقوط است و فتح ولایات شمالی آن در غرب و جنوب خزر دشواری چندانی برخواهد انگیخت.
پیش زمینه اشغال ولایات ایرانی آسب جدی بود که به اموال و زندگی تاجران روس در شیروان وارد شد. پتر پیشروی به سوی کرانه‌های جنوبی خزر را در ۱۷۲۲ با انتقال ۱۰۰۰۰۰ سرباز و ملوان در آستاراخان شروع کرد و دربند را در سپتامبر آن سال اشغال کرد؛ ولی در این زمان به دلیل پیشرویهای عثمانی در شمال غرب ایران پتر در زمستان به آستاراخان عقب نشست. هم‌زمان حاکم گیلان که از اشغال آن توسط افغانها می‌ترسید، پیامی فوری به پتر فرستاد و از او خواست یک پادگان روسی در رشت، مرکز ولایت که تحت محاصره زبردست خان افغان بود مستقر کند. علی الظاهر خواسته حاکم در تطابق با خواسته شاه تهماسب دوم بود که تازه تاجگذاری کرده بود و نماینده‌ای برای امضای پیمان اتحاد و حفاظت به روسیه فرستاده بود. تزار در پاسخ دو گردان به فرماندهی کلنل شیپوف را به گیلان اعزام کرد. وقتی آنان رسیدند حاکم مردد بود به آن‌ها اجازه دهد از کشتی پیاده شوند. نهایتاً آنان که نه توسط حاکم و نه توسط مردم استقبال شده بودند در کاروانسرایی در نزدیکی رشت اقامت گزیدند. باکو هم که متحمل بمباران از دریا بود در ژوئیه همان سال تسلیم شد. نماینده شاه تهماسب سر راهش به رشت رسید و توسط شیپوف به مسکو برده شد پیش از این که دستورهای جدید را از شاه که نظرش عوض شده بود دریافت کند. تهماسب به شیپوف و حاکم گیلان پیام داد و خواست نیروهای روس فوراً خاک ایران را ترک کنند. حاکم ۱۵۰۰۰ سرباز آموزش ندیده بی تجهیزات کافی که بیشتر از دهقانان بودند را برای محاصره کردن روسها فرستاد. زیر آنش سنگین روسها آن‌ها با دادن ۱۰۰۰ نفر تلفات پراکنده شدند. پس از این نبرد پتر چهار گردان سرباز به رهبری لواشف را جایگزین شیپوف کرد. او در سپتامبر ۱۷۲۳ رسید و مقاومت مردم را سرکوب کرد.
نماینده شاه که از تغییر در سیاست ایران و حرکتهای جدید تهماسب بی‌خبر بود در ۲۳ سپتامبر ۱۷۲۳ پیمان اتحادی با روسیه امضا کرد ک ه گیلان مازندران استر آباد را علاوه بر تالش باکو و دربند را به روسیه واگذار کرد. نتیجتاً پتر رسماً ژنرال لواشف را به سمت حاکم گیلان منصوب کرد. در ۱۷۲۷ حاکم روس نیروهای افغان اشرف را که در گیلان پیشروی کرده بودند شکست داد و با محمد صیدال خان فرمانده افغانها مذاکره کرد، که منجر به توافقی بین صیدال و لواشف در فوریه ۱۷۲۷ در رشت شد. بنا بر مفاد آن، اشرف حکرانی رودبار را به داد و در عوض روسیه حق حکمرانی او بر ایران را به رسمیت شناخت؛ ولی پس از این که نادر به سوی اصفهان پیش رفت و اشرف را مجبور کرد از پایتخت بگریزد معاهده بی‌ارزش شد. اشرف در راهش به سمت قندهار کشته شد.
در ۱۷۲۸، زینال ابراهیم، درویشی از لاهیجان، عنوان سلطنتی اسماعیل میرزا را به خود گرفت و مدعی شد پسر شاه سلطان حسین است. او با همکاری تعداد زیادی از کوه نشینان دلیر دیلم، دیلمان، رانکوه و ماسوله را تصرف کرد و منافع همه گروه‌های ذی‌نفع در منطقه، از جمله تهماسب، روسها و عثمانیان را به خطر انداخت. او که از حامیان تهماسب شکست خورده بود با نیروهای روس مواجه شد که آن‌ها را به سوی منطقه اشغال شده توسط عثمانی در شرق آذربایجان راندند. در آنجا نیروهایش توسط عثمانی‌ها تار و مار شدند و زینال کشته شد. پس از مرگ پتر در ۱۷۲۵ نیروهای روس تا ۱۷۳۴ در گیلان ماندند. پس از آن آن‌ها به دلایلی از جمله ظهور نادر شاه، تلفات بسیار به دلیل بیماریها، نصف شدن شمار ارتش شان و مشکلات داخلی از گیلان و همهٔ دیگر ولایات ایرانی عقب‌نشینی کردند. در دو معاهده رشت و گنجه در ۱۷۳۴ و ۱۷۳۵ آن‌ها بازگشت همه ولایات اشغال شده توسط پتر را به رسمیت شناختند.
در بیشتر قرن هیجدهم گیلان به‌طور مستقل یا شبه مستقل توسط فرمانروایانی از بازماندگان اسحاقیه و خصوصاً امیره دباج فومن و بیه پس با کمک حکام شهرها و بخش‌ها که آن‌ها هم از خاندانهای محلی بودند اداره می‌شد. در این دوره تعدادی فرماندار کل هم توسط نادرشاه، کریم خان و آغا محمد خان برای گیلان منصوب شدند ولی دوره آن‌ها عمدتاً کوتاه بود. طی دوره نادرشاه، فرمانروایان گیلان خراج اختصاص یافته به ولایت را به فرمانداران کل یا خزانه مرکزی می‌فرستادند. به هرحال مالیات‌گیری منجر به دو شورش عمده شد، که یکی از تالش در ۱۷۴۴ شروع شد که دو سال طول کشید، و دیگری از گسکر شروع شد و تا ۱۷۴۷ زمانی که نادر کشته شد ادامه یافت.
یک حرکت مهم در این دوره تلاش نادرشاه برای تشکیل نیروی دریایی ایرانی در دریای خزر بود. او برای نیل به این هدف جان التون انگلیسی را برای تأسیس یک کارخانه کشتی‌سازی در انزلی منصوب کرد و لقب جمال بیگ به او داد. او که قبلاً دو کشتی در قازان برای رود ولگا ساخته بود، از طرف نادرشاه مأمور شد که سواحل شرقی خزر را بررسی کند. او موفق شد کشتی با ظرفیت ۲۰ توپ بسازد که گزارش شده بهتر از کشتیهای روسی در خزر بود.
در هرج و مرج پس از قتل نادر شاه، قلمرو او به دست سران ایلی افتاد. در گیلان، آقا جمال فومنی (از بازماندگان امیره دباج، و فرزند آقا کمال که در دوره شاه سلطان حسین فرمانروای گیلان بود) همراه با آقا صافی حکومت مرکزی را شکست دادند و حکومت ولایت را از رشت به دست گرفتند. در جریان کشمکش بین زند و قاجار، محمدحسن خان پدر آغا محمد خان امنیت گیلان را تأمین کرد و با دختر آقا جمال فومنی ازدواج کرد. آقا جمال در ۱۷۵۳ در نتیجه یک عداوت قدیمی توسط آقا هادی شفتی در شفت کشته شد. آقا هادی با کمک میرزا ذکی حاکم گسکر برای ۴ ماه بر گیلان حکومت کرد. او در یک حمله ناگهانی توسط سران قاجار دستگیر و اعدام شد. آن‌ها هدایت الله، فرزند جوان آقا جمال را به فرمانروایی رشت منصوب کردند.
پس از رسیدن کریم خان به قدرت هدایت الله خان به تهران فرستاده شد و یک حامی کریمخان در ۱۷۶۰ جایگزین او شد؛ ولی وقتی کریمخان در یک کارزار نظامی در آذربایجان بود هدایت الله خان به گیلان گریخت و دوباره به مقام فرمانروایی گیلان رسید. به زدوی کریمخان او را دستگیر کرد و ۱۲۰۰۰ تومان جریمه کرد و نظرعلی خان زند برای نظارت بر دولت گیلان فرستاده شد. بعدتر، کریمخان سیاست اش نسبت به هدایت الله خان را عوض کرد و او را در ۱۷۶۷ به فرمانروایی گیلان منصوب کرد و دختر او را به عقد پسر اش ابوالفتح خان درآورد.
هدایت الله خان توانست شبه-استقلال گیلان را تا رسیدن آغا محمد خان به قدرت در دهه ۱۷۷۰ حفظ کند. در ۱۷۷۳ او سعی کرد حمایت روسها را کسب کند و وقتی موفق نشد در ۱۷۷۹ به فتحعلی خان خان خانات قبه برای کمک روی آورد. آغا محمد خان در ادامه تلاشهایش برای ایجاد یک حکومت مرکزی فتح گیلان را به برادر اش مرتضی قلیخان سپرد. هدایت الله خان که با یک اشغال قریب‌الوقوع و شکست تحقیرآمیز مواجه بود دو فرد سرشناس محلی، میرزا صادق منجم باشی و محمد صالح لاهیجی را با هدایای گرانبها به دربار قاجار فرستاد. نتیجتاً شاه مرتضی قلی خان و سرابازانش را از گیلان فراخواند. در نتیجه دشمنی خانوادگی او آقا رفیع شفتی و پنج برادر و برادر زاده اش را اعدام کرد. علاقه هدایت الله خان به حفظ حدی از استقلال باعث شد او در آخرین تلاش برای مقاومت علیه حاکم در حال ظهور قاجار دوباره از روسها تقاضای حفاظت کند. گرچه نپذیرفتن تقاضای روسها برای الحاق بندر انزلی منجر شد روسها آغا محمد خان را تحریک کنند که گیلان را فتح کند. مصطفی خان دولو با ۶۰۰۰ سرباز به رشت حمله کرد و هدایت الله خان را شکست داد. وقتی او در یک کشتی روسی پناه گرفت، روسها او را به آقا علی تنها بازمانده خاندان آقا رفیع شفتی که همگی توسط هدایت الله کشته شده بودند تحویل دادند. او توسط آقا علی اعدام شد.
گیلان تحت فرمانروایی هدایت الله که تجارت خارجی را با جذب شمار زیادی از ارامنه، روسها، یهودیان و هندیان به رشت حمایت می‌کرد پیشرفت کرد. آن‌ها در کاروانسراهای جداگانه می‌زیستند و تجارت می‌کردند. او با حکمرانی در یکی از بارونق‌ترین ایالات ایران با یک درآمد سالانه قابل توجه (حدود ۲۰۰ هزار پاوند) در یک دوره طولانی ثروت زیادی به دست آورد و با سخاوتمندی زیست. او خراج بزرگی از ابریشم و طلا به حاکمان از محمدحسن خان تا کریمخان و آغامحمدخان می‌فرستاد. او درباری درخشان و با مبلمان عالی و شرابهای قوی و بردگان گرجی، و یک ارتش حقوق بگیر از ۱۵ هزار مرد داشت که می‌توانست ده هزار نیروی ایالتی هم بدان بیفزاید. او علاوه بر درآمد سرشار از تولیدات محلی خصوصاً ابریشم، از مالیات ثابت سرانه بر جامعه بزرگ رامنی و نیز از تجارت با روسها که یک پست تجاری مستحکم در انزلی داشتند کسب می‌کرد.
آنتون فرانتس مولبرتش (زاده ۷ ژوئن ۱۷۲۴ و درگذشته ۸ اوت ۱۷۹۶) نقاش و حکاک اتریشی بود. او جزء استادان نقاشی فرسکو محسوب می‌گردد. وی برای کلیساهای اتریش، مجارستان، چکسلواکی دیوارنگاری و تخته‌نگاری کرد.
این مقاله به تاریخ گیلان در قرن نوزدهم میلادی می‌پردازد.
به دلیل جدا بودن با کوه‌ها از بقیه کشور، حیات سیاسی و اجتماعی در گیلان همواره اگر به وسیله موقعیت جغرافیایی اش تعیین نشده باشد، این عامل حتماً بر ان اثرگذار بوده‌است. تاریخ قرن نوزدهم گیلان با ادامه یافتن دو بخش بیه پیش و بیه پس و حکمرانی خاندانای محلی شروع شد؛ ولی تدریجاً این وضعیت در نیمه دوم قرن تغییر کرد و افزایش تجارت خارجی و توسعه سریع حمل و نقل در خزر و سیل مسافر و بار در راه ترانزیتی تهران-انزلی عمده عوامل مؤثر در جدابودن ایالت را از بین برد و آن را به مدار اقتصاد نوظهور جهانی و قدرت مرکزی آورد. گیلان با تبدیل شدن به مرکز تماس سیاسی اقتصادی و اجتماعی با غرب در واپسین دهه‌های قرن نوزده، تبدیل به میدانی برای شماری از جنبش‌های شورشی مهم رادیکال در دوره ۱۹۰۵ تا ۱۹۲۱ تبدیل شد.
قاجاریان موفق شدند بر آشوب قرن هجده با ایجاد امنیت نسبی و کنترل بر ایالات فائق ایند. دو مجموعه موقت و ثابت، اداره ایالتی را تشکیل مداد. فرماندار کل و وزیر که از تهران تعیین می‌شد و شاه و دولت مرکزی را نمایندگی می‌کرد و اغلب موقتی بود دیگری مسئولین محلی که عمدتاً وراثتی و دائم بودند و خان‌ها و حاکمان و نایب الحکومه‌ها و کلانتران را شامل می‌شد.
آغا محمد خان و فتحعلیشاه سنت سلجوقی گماردن شاهزادگان با نسب شاهی بر حکومت ایالات را زنده کردند، ولی آنان از گماردن حکام شاهزاده بر ایالت مرزی حساس گیلان در هراس بودند. نتیجتاً برای گیلان فقط در نیمه واپسین حکومت فتحعلیشاه مجموعاً به مدت سی و هفت سال حاکم شاهزاده تعیین شد. در اولین و آخرین دهه حکومت ناصرالدین شاه، و در نخستین سال‌های حکومت مظفرالدین شاه در قرن نوزدهم گیلان توسط سی حاکم و شماری وزیر اداره شد: پنج حاکم حدود ده سال حکومت کردند، شش حاکم حد. د پنج سال حکومت کردند، و باقی بیست حاکم یک یا دو سال حکومت کردند.
نقش اصلی حکام و وزرایشان، جدا از اجرای قانون، جمع‌آوری مالیات تعیین شده از رعایا با کمک خان‌ها و کلانترها و انتقال آن به خزانه سلطنتی بود. فروش حکومت ایالات، که در دوره ناصر الدین شاه رواج یافت این مسئولیت را بیشتر کرد. بیشتر جکام می‌خواستند تا جای ممکن مالیات بیشتری به دست آورند. با در نظر گرفتن این که بیشتر حکام برای یک یا دو سال در صدر بودند و باید از تجار قرض می‌کردند تا حکومت شان را بخرند، مجبور بودند مالیا اضافی وضع کنند تا قرض شان را بدهند. مالیات‌های سنگین باعث بروز یک سری قیام‌ها در گیلان شد.
در میان حکام سرشناس گیلان در این دوره، میرزا موسی خان منجم باشی بود که بین ۱۸۰۴ تا ۱۸۱۵ بر گیلان حکم راند. او در مه ۱۸۰۵ موفق شد جلوی پیشروی دسته‌ای از قشون روسی به سمت رشت را بگیرد. پس از او خسرو خان گرجی حکومت کرد، یک سیاستمدار سرشناس قاجار و یک چهره محبوب و قدرتمند که بازار رشت و راه‌های ایالتی را بهبود داد و از دهقانان و صنعتگران حمایت کرد؛ ولی افراد سرشناس و زمینداران که منافع شان با شیوه حکومت داری او به خطر افتاده بود شورشی علیه او ترتیب دادند که موجب برکناری او در ژوییه ۱۸۱۹ شد. در این زمان فتحعلی شاه محمدرضا میرزا را به عنوان حاکم و آقا بزرگ منجم باشی را به عنوان وزیر منصوب کرد. او در ۱۸۳۰ با حاکم دیگری به نام یحیی میرزا به وزارت منوچهرخان معتمدالدوله جایگزین شد. در ابتدای حکمرانی آن‌ها مصادف با یک طاعون شدید شد که نصف جمعیت رشت که در آن زمان ۴۰ هزار بود را قربانی کرد.
مالیات‌های زیاد خیزش‌های مردمی دیگری را هم موجب شد. مثلاً در ۱۸۵۱، ۱۸۶۹ ۱۸۶۱ و ۱۸۷۴ که توسط قوای دولتی سرکوب شد. در ۱۸۵۱ شورشی‌ها خانه حاکم، عیسی خان والی عموی شاه، را به یغما بردند. در ۱۸۵۳ او با برادرش امیر اصلان خان عمیدالملک جایگزین شد که تا ۱۸۵۷ حکومت کرد.
در ژوئیه ۱۸۶۱ شورش شدید در رشت شکل گرفت که بیش از ۴۰۰ کشته برجای گذاشت. شورش از جنگ سالیانه حیدری نعمتی در جریان عزاداری شهادت امام حسین آغاز شد. خانه‌های بسیاری آتش گرفت و زنانی مورد تعدی قرار گرفتند. در اوت، محمودخان قراگوزلو ناصرالملک به حکومت منصوب شد.
در فوریه ۱۸۷۰ ناصر الدین شاه از گیلان بازدید کرد و سعی کرد با کاهش مالیات اوضاع را بهبود دهد، او همچنین امور گیلان را به وزیر امور خارجه، میرزا سعید خان محول کرد که دستیارانش را به عنوان قائم مقام حاکم به ایالت فرستاد. آن‌ها فقط دو سال خدمت کردند. در ۱۸۷۲، شورش شدید دیگری در طالش دولاب شکل گرفت و یکی دیگر در انزلی در ۱۸۷۲.
در ۱۸۷۵، ناصر الدین شاه سر راه اروپا به گیلان وارد شد و امور گیلان را به یحیی خان معتمد الملک واگذار کرد.
در ۱۸۷۹ کامران میرزا پسر محبوب ناصر الدین شاه که امور گیلان به او محول شده بود، عبدالله خان والی را به حکومت گیلان منصوب کرد. اعمال مالیات شدید منجر به شورش‌های جدید شد و برادر اش فضل‌الله خان حاکم لاهیجان توسط انبوه خشمگین مردم کشته شد.
نفوذ روسیه در گیلان که از ابتدای این قرن با اشغال آن و ایجاد رابطه مستقیم با حکمرانان محلی آغاز شده بود پس از جنگهای ایران و روس تشدید شد و پس از رسوخ اقتصادی با افزایش شدید تجارت خارجی از دریای خزر توسعه بیشتری یافت. توسعه شدید تجارت خارجی انگیزه اصلی تغییر اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در ایالات مهم ایران بود. تجارت بخش‌های مختلفی از ایران من‌جمله استاهای خزری، که طی دوره بحرانی قرن هیجدهم شدیداً کم شده بود در نیمه اول قرن نوزدهم بهبود یافت. صادرات و واردات از ۱٫۷ میلیون در ۱۸۰۰ به ۲۰ میلیون پاوند در ۱۹۱۴ رسید. تغییر عمده در جهت افزایش تجارت از کشورهای همجوار به مقصدهای روسیه-انگلستان بود. تجارت با روسیه از یک دهم در ۱۸۰۰ به بیش از دو سوم در ۱۹۱۴ رسید. این حضور فزاینده روسیه در تجارت، کشاورزی و صنعت به‌طور خاص در گیلان مهم بود. توسعه سریع خمل و نقل دریایی در خزر، فعالیت‌های روسیه در ولایت را افزایش داد و منجر به افزایش در تولید و صادرات ابریشم، ماهی و برنج و کالاهای دیگر چون زیتون، کنف و چوب شد.
حمل و نقل دریایی روسیه که در قرن ۱۸ آغاز شد در نیمه دوم قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم که کشتی‌های بخار در بنادر گیلان و مازندران ظاهر شدند شدیداً رشد کرد. ماشین‌های بخار روسیه از ۱۰ تا در ۱۸۶۷ به ۱۳۹ تا در ۱۸۹۳ و ۲۶۵ تا با تناژ ۱۱۸۰۰۰ در ۱۹۰۷ رسید. ترافیک ورودی بنادر ایران در خزر در ۱۹۰۷–۸ شامل ۲۱۷۱ ماشین بخار با تناژ ۸۰۰۰۰۰ و ۵۸۴ کشتی با تناژ ۱۵۰۰۰ تن بود. تأثیر اولیه افزایش کشتیرانی روسیه مرگ کشتیرانی ایران در خزر بود.
توسعه تجارت در مسیر تهران انزلی و توسعه خط آهن روسیه تا باکو در ۱۸۸۴ و آستاراخان در ۱۹۰۹ در توسعه حمل و نقل دریایی خزر سودمند بودند. توسعه امکانات بندری در بازه ۱۹۰۵ تا ۱۹۱۳ زمانی که روسیه ۱٫۳ میلیون روبل در پروژه‌هایی در انزلی سرمایه‌گذاری کرد هم مهم بود. در نتیجه این توسعه گمرک انزلی در ۱۹۱۰ عهده‌دار دو پنجم تجارت خارجی کشور بود.
گیلان از قرون وسطی به خاطر تولید ابریشم اش شناخته شده بود. بنا بر سفرنامه مارکوپولو در قرن سیزدهم، ابریشم تجار جنوایی را از کریمه از آن سوی خزر به گیلان می‌کشاند. تولید ابریشم در عهد صفوی بنا بر گفته ژان شاردن ۱٫۷ میلیون پاوند و بنا بر گفته آدام اولئاریوس ۲٫۱ میلیون پاوند بود. اوضاع بحرانی قرن هجدهم منجر به کاهش شدید آن به ۳۶۰ هزار پاوند شد.
با استفاده از پیله‌های کرم ابریشم از ژاپن در پایان قرن، تولید به اوج قبلی خود رسید ولی با رقابت با ژاپنی‌ها و دیگران قیمت پایین ماند و ارزش صادرات به بیش از ۴۰۰ هزار نرسید.
ماهیگیری قرن‌ها در گیلان رواج داشت اما در نیمه دوم قرن نوزدهم رشد شدیدی کرد. خاویار جهانی و با کیفیت ایران از استروژن صید شده در رودهای سرازیر به جنوب خزر به دست می‌آیند؛ ولی با در نظر گرفتن این که جز ماهی سفید و آزاد بقیه کثیف و از لحاظ مذهبی مورد تردید بودند، مسلمانان در لمس و خوردن ماهی محتاط بودند. نتیجتاً این صنعت عمدتاً توسط روس‌ها و ارامنه توسعه یافت. در ۱۹۶۸ لیانوزوف ارمنی با تابعیت روسی اولین امتیاز ایجاد صیادی را گرفت که بعداً به کل خزر توسعه یافت. به گفته ابوت کنسول بریتانیا در ۱۸۷۵ تولید این صیادی‌ها ۲۰۰ هزار تومان در سال بود. طی فصل ماهیگیری لیانوزوف ۱۰۰ مرد عمدتاً از روس‌های باکو و لنکران را استخدام می‌کرد. ابوت می‌گوید که پایگاه آن‌ها در انزلی با کشتی‌سازی‌ها و آهنگری‌ها و چکمه و دستکش سازی‌هایش، کلبه‌هایش برای خفتن مردان و خانه‌های راحت چوبی اش برای مدیران که اجزایش در آستاران ساخته شده بود و آورده شده بود خیلی به یک سکونتگاه روسی شبیه بود.
گرچه در بیشتر ایالات ایران برنج تولید می‌شد گیلان به‌طور خاص به دلیل تولید و صادرات برنج اش شناخته می‌شد. تولید برنج در گیلان از ۱۵۰ میلیون پاوند در ۱۸۶۵ به ۳۹۲ میلیون در ۱۸۷۲ رسید. عمده تولید در ایران مصرف می‌شد و بخش ناچیزی صادر می‌شد. در آخرین دهه این قرن تجارتی کردن کشاورزی در آسیای مرکزی منجر به افزایش تولید پنبه شد و بیشتر زمین‌های برنج را تبدیل به پنبه کرد و مناطق تولیدکننده پنبه را به غلات خارجی وابسته کرد. تکمیل راه‌آهن بین دو سوی خزر به ایران امکان داد نیاز فزاینده آسیای مرکزی را تأمین کند. نتیجتاً صادرات سالیانه برنج به روسیه از گیلان از ۲۵۰۰۰ پاوند در ۱۸۷۰ به ۳۱۴۰۰۰ در آخرین دهه قرن رسید.
تولید و صادرات زیتون، کنف، و چوب هم در آخرین دهه قرن نوزدهم توسعه یافت. در ۱۸۹۰، تولید زیتون تحت کنترل یک شرکت یونانی به نام کوسیس و تئوفیلاکتوس که تحت حفاظت روسیه بود درآمد. در ۱۹۰۲ شرکت یوژنو روسکو تولید کنف در گیلان را بر عهده گرفت و محصولات اش را به روسیه صادر کرد.
افزایش تجارت و توسعه محصولات نقدی در قرن نوزدهم رفاه در ایالت گیلان را افزایش داد. گیلان یکی از ثروتمندترین ایالات ایران بود و درآمد اش گرچه تغییر می‌کرد، قابل توجه بود و اغلب در چهار ایالت اول بود. علاوه بر این در ۱۸۹۷ که تشکیلات جدید گمرکی توسط بلژیکی‌ها تأسیس شد، درآمد گیلان از گمرک از ۱۸۹۷ شدیداً افزایش یافت. در ۱۹۱۲ درآمد گمرک ۹٫۶ میلیون قران علاوه بر دو پنجم درآمد کشور از گمرکات بود. علاوه بر این دهقانان گیلانی از همتایان شان در بیشتر ایالات ایران بهتر بودند. این باید در خاطر بماند که حضور شدید تجار و کارگران خارجی (روس، یونانی، ارمنی) در گیلان و آگاهی بیشتر از پیشرفتهای اجتماعی در غرب عوامل مؤثر در ایجاد جنبش‌های پیشروی اعتراضی کارگری مختلف و حضور فعال ایالت در جنبش‌های انقلابی در ۱۹۰۶ تا ۱۹۲۱ بود.
اهالی گیلان نقشی اساسی در پیروزی انقلاب مشروطه ایران داشته‌اند. از دلایل اصلی مشارکت گیلانیان در مشروطیت ارتباط آنان با مردم قفقاز و روشنفکران و آزادیخواهان قفقاز و گرجی بود.
دوطبقه در گیلان به عنوان قوای محرکه انقلاب در گیلان به طرز بارزی نمایانند، و اتحاد این دو یعنی دهقانان و صنعتگران شهری خرده بورژوا، پیشه وران، و خرده تجار نشانه جنبشی رادیکال در کرانه‌های جنوبی دریای خزر بود. مشارکت دهقانان در ائتلاف انقلابی گیلان نشان دهنده مشخصه یکتای جنبش مشروطه در این ایالت است.
در ۱۹۷۱، گروههای از فدائیان خلق به رهبری علی اکبر صفایی فراهانی در کوههای گیلان که مناسب جنگهای چریکی بود مستقر شدند. آنها در فوریه آن سال اولین عملیات چریکی تاریخ ایران را با حمله به یک پاسگاه ژاندارمری در سیاهکل، و کشتن سه مأمور انجام داده و به جنگل بازگشتند. شاه شدیداً پاسخ داد، و برادرش را در راس یک نیروی مجهز به منطقه اعزام کرد، نتیجتاً تعداد زیادی از سربازان و ۳۰ فدایی کشته شدند. ۱۱ فدایی دستگیر شدند که ۱۰ نفرشان تیرباران شدند و دیگری در اثر شکنجه جان باخت.
زیست‌تقلید، یا زیست الهام (به انگلیسی: Biomimetics) یا زیست‌همانندسازی، تقلید از الگوها، سامانه‌ها و عناصر طبیعت با هدف حل مشکلات پیچیده انسان است.1. Vincent, Julian F. V. ; et al. (22 August 2006). "Biomimetics: its practice and theory". doi:10.1098/rsif.2006.0127. Retrieved 7 April 2015. در حقیقت اساس این علم مدل‌های طبیعی بیولوژیکی است که با مطالعه فیزیولوژی آن‌ها می‌توانی سامانه‌های نوین فناورانه را طراحی کرده و ساخت.
ساختارها و مواد با سازگاری مناسب در موجودات زنده در طول زمان از طریق انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند. علم زیست تقلید منجر به ایجاد فناوری‌های جدید با الهام از راه حل‌های زیستی در اندازه‌های کلان و نانو شده‌است. انسان‌ها برای پاسخ به مشکلات خود به طبیعت نگاه کرده و الهام می‌گیرند. طبیعت مشکلات مهندسی مانند توانایی‌های ترمیمی، تحمل و مقاومت در محیط زیست‌های مختلف، آبگریزی و بهره‌برداری از انرژی خورشیدی را حل کرده‌است.
امروزه همه اختراعات بشر را می‌توان به نوعی بهره گرفته از مدل‌های زنده دانست. رایانه‌ها و ربات‌های دستیار که رفته رفته جای انسان را گرفته‌اند با توجه به مطالعه بر روی ساختارهای زیستی ساخته شده‌اند. طراحی هواپیما بر اساس ساختار بدن پرندگان، ساخت زیردریایی از روی ساختار دلفین‌ها یا ساخت رادارها با توجه به سیستم راداری خفاش‌ها مثال‌هایی از علم بیوممتیک یا بیونیک (Bionic) می‌باشند.2. Mary McCarty. "Life of bionics founder a fine adventure". Dayton Daily News, 29 January 2009.3. Romei, Francesca (2008). Leonardo Da Vinci. The Oliver Press. p. 56. .
یکی از نمونه‌های اولیه زیست‌تقلید، مطالعه پرندگان برای ایجاد توانایی پرواز در انسان بود. لئوناردو دا وینچی (۱۴۵۲–۱۵۱۹) اگر چه هرگز در اختراع یک «ماشین پرنده» موفق نبود، اما یک ناظر زیرک در بررسی آناتومی و نحوه پرواز پرندگان بود و یادداشت‌ها و طرح‌های متعددی از مشاهدات خود و همچنین طرح‌هایی از «ماشین پرواز» را ساخته بود. اولین هواپیما که توسط برادران رایت ساخته شد الهام گرفته از مشاهدات کبوتران در حال پرواز بود.4. Howard, Fred (1998). Wilbur and Orville: A Biography of the Wright Brothers. Dober Publications. p. 33. .
علم زیست تقلید توسط فیزیکدان و دانشمند آمریکایی به نام اتو اسمیت در دههٔ ۱۹۵۰ در حین مطالعه بر روی اعصاب ماهی مرکب ابداع شد،5. Vincent, Julian F.V. ; Bogatyreva, Olga A. ; Bogatyrev, Nikolaj R. ; Bowyer, Adrian; Pahl, Anja-Karina (21 August 2006). "Biomimetics: its practice and theory". Journal of The Royal Society Interface. 3 (9): 471–482. doi:10.1098/rsif.2006.0127. PMC 1664643. PMID 16849244.6. "Otto H. Schmitt, Como People of the Past". Connie Sullivan, Como History Article. و واژه زیست تقلید در سال ۱۹۷۴ به لغت‌نامه راه یافت.
تحقیق دربارهٔ مواد نوری که در طبیعت وجود دارند، می‌تواند منجر به محصولات تجاری در آینده شود.
برای مثال، یک فرایند خودسامانی سلولزی الهام گرفته‌شده از نوعی توت خاص (Pollia condensata) برای ساخت فیلم‌های نوری به کار گرفته شده‌است. این فیلم‌ها از سلولزی تشکیل شده‌است که از چوب یا پنبه به دست می‌آید. رنگ‌های ساختاری نسبت به رنگ‌هایی که از جذب شیمیایی نور حاصل می‌شوند، طراوت و جاودانگی بیشتری دارند. رنگین‌تابی در انواع دیگری از توت‌ها نیز دیده می‌شود. این میوه‌ها رنگین‌تابی را در ناحیهٔ سبز-آبی از طیف دیداری نشان می‌دهد که در نتیجه، ظاهری براق و درخشان به آن‌ها می‌دهد. رنگ‌های ساختاری از سازماندهی زنجیره‌های سلولوزی در برون‌بر میوه، قسمتی از پوست میوه، حاصل می‌شوند. هر سلول برون‌بر از چند لایه حلقه که مانند یک بازتاب‌گر عمل می‌کنند، تشکیل شده‌است.
انجیرهای آبی به سبب وجود نوعی سلول خاص لایه‌لایه (iridosomes) نور ساختاری دارند. این سلول خاص در نوعی میوهٔ میشیگانی (Delarbrea) نیز یافت می‌شود.
در گیاهان، ساختارهای چند لایه یا در سطح برگ‌ها وجود دارد، مانند نوعی علف (Selaginella willdenowii) یا در اندامکی خاص در داخل سلول‌های روپوست، قرار گرفته‌اند که در برخی گیاهان جنگی (Begonia pavonina) یافت شده‌است.
همچنین رنگ‌های ساختاری در برخی جلبک‌ها، مانند خزه ایرلندی قرمز یافت شده‌است.
رنگ آمیزی ساختاری باعث به وجود آمدن رنگ‌های رنگین کمانی حباب صابون، بال‌های پروانه و بسیاری از سوسک‌ها می‌شود. اندام کرم شب‌تاب برای بهبود چراغ‌های LED استفاده شده‌است.
لوتوس کارز ادعا می‌کند در شرکت خود رنگی ساخته‌است که از رنگ آبی ساختاری پروانهٔ مورفو تقلید می‌کند.
برخی از دوزیستان، مانند قورباغه‌های درختی و سمندر‌های درختی، می‌توانند بدون لغزش روی محیط‌های خیس یا حتی روان آب‌ها بچسبند یا حرکت کنند. این موجودات دارای لایه‌ای روی پنجه‌هایشان هستند که دائماً توسط مخاط ترشح شدهٔ غددی که در مجاری بین سلول‌هایشان باز می‌شوند، خیس هستند. آن‌ها با یک چسبندگی مرطوب به سطوح وصل می‌شوند و قادر هستند از صخره‌ای که آب روی سطح آن روان است، بالا روند. آج‌های تایر با الهام از پنجه قورباغهٔ درختی ساخته شده‌است.
برخی حیوانات مثل حشرات، برخی سوسک‌ها، عنکبوت‌ها و مارمولک‌ها، توسط لایهٔ متصل کنندهٔ کف پایشان قادر هستند روی دیوارهای عمودی یا سقف، روی انواع سطوح حرکت کنند. چنین نمونه‌های بیولوژیکی، در ساخت ربات‌های کوهنورد، پوتین و نوارچسب‌ها به کار گرفته شده‌اند.
به‌طور کلی در سیستم‌های بیولوژیکی، خودترمیمی توسط سیگنال‌های شیمیایی اتفاق می‌افتد که در محل‌های آسیب دیده منتشر می‌شوند و یک پاسخ سیستمی را راه اندازی می‌کنند به طوری که عواملی که برای ترمیم لازم هستند، به محل آسیب دیده منتقل می‌شوند و بدین ترتیب ترمیم به صورت اتوماتیک انجام می‌شود.
برای نمایش استفاده از شبکه‌های میکروآوندی در فرایند خودترمیمی، محققان یک پوشش میکروآوندی ساختند که از روی پوست انسان شبیه‌سازی شده‌است. همچنین یک غشاء خودترمیم با الهام از فرایند خودترمیم سریع در گیاهان برای ساخت سازه‌های سبک‌وزن بادی مانند سایبان‌های چادری ساخته شده‌است.
کانی‌سازی بیومورفیک (Biomorphic mineralization)، تکنیکی است که در آن مواد با شکل و ساختاری شبیه به موجودات زنده طبیعی با استفاده از ساختارهای زیستی (به عنوان الگو)، تولید می‌شوند. در مقایسه با روش‌های دیگر تولید مواد، کانی‌سازی بیومورفیک آسان، سازگار با محیط زیست و اقتصادی است.7. Tong-Xiang, Suk-Kwun, Di Zhang. "Biomorphic Mineralization: From biology to materials." State Key Lab of Metal Matrix Composites. Shanghai: Shanghai Jiaotong University , n.d. 545-1000.
فناوری صفحه نمایش (Mirasol) بر اساس خواص بازتابی بال پروانه مورفو توسط شرکت کوالکام در سال ۲۰۰۷ به صورت تجاری وارد بازار گردید. این فناوری با استفاده از تلفیق تداخل امواج (Interferometric Modulation)، نور را به صورتی بازتاب می‌کند که تنها یک رنگ دلخواه در هر یک از پیکسل‌های صفحه نمایش قابل مشاهده باشد.8. Cathey, Jim (7 January 2010). "Nature Knows Best: What Burrs, Geckos and Termites Teach Us About Design". Qualcomm. Retrieved 24 August 2015.
زیست تقلید در آینده در بسیاری از زمینه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. به دلیل پیچیدگی سیستم‌های زیستی، تعداد پارامترهای بسیاری ممکن است مورد تقلید قرار گیرند. کاربردهای زیست تقلید در مراحل مختلف توسعه از فناوری‌هایی که قادر به تجاری شدن می‌باشند تا مدل‌های پیش الگو و نمونه‌های اولیه را شامل می‌شود.9. Bharat Bhushan (15 March 2009) Biomimetics: lessons from nature–an overview http://rsta.royalsocietypublishing.org/content/367/1893/1445.
به عنوان مثال محققان با الهام از ساختار تپهٔ موریانه‌های آفریقایی توانستند ساختمانی را طراحی نموده که تنها با استفاده از ده درصد انرژی معمول، فعالیت تهویه و خنک نگهداشتن ساختمان را به درستی انجام دهد.
صدف‌های دریایی با استفاده از پروتئین‌های موجود در پاهای رشته مانند خود در هنگام جزر و مد به سنگ‌های دریا متصل باقی می‌مانند. این پروتئین‌ها دارای ترکیب خاصی از آمینواسیدهای مختلف می‌باشند که برای چسبندگی انطباق یافته‌اند. مهندسان با شناسایی و استفاده از این پروتئین‌ها قادر به تولید چسب ضدآب خواهند شد.10. Seo, Sungbaek; Das, Saurabh; Zalicki, Piotr J. ; Mirshafian, Razieh; Eisenbach, Claus D. ; Israelachvili, Jacob N. ; Waite, J. Herbert; Ahn, B. Kollbe (2015-07-29). "Microphase Behavior and Enhanced Wet-Cohesion of Synthetic Copolyampholytes Inspired by a Mussel Foot Protein". Journal of the American Chemical Society. 137 (29): 9214–9217. doi:10.1021/jacs.5b03827. ISSN 0002-7863.
مهندسین همچنین به فکر استفاده از ابریشم تار عنکبوت به منظور طراحی چتر نجات، کابل پل‌های معلق و رباط مصنوعی در کاربرد پزشکی هستند.11. Benyus, Janine (1997). Biomimicry: Innovation Inspired by Nature. New York, USA: William Morrow & Company. . تحقیقات دیگر مطرح شده شامل تولید ساخت سلول‌های خورشیدی الهام گرفته از ساختار برگ، تولید پارچه‌های شبیه‌سازی شده از پوست کوسه و برداشت آب از مه مانند یک سوسک می‌باشد.12. Biomimicry Examples — Biomimicry Institute
مهدی فقیه (زادهٔ ۵ آذر ۱۳۲۴) در شیراز، یک بازیگر ایرانی است.مهدی فقیه در وبگاه سورهمهدی فقیه در وبگاه IMDB
فقیه کار تئاتر را از دهه چهل در شیراز آغاز کرد. وی پس از آن به فرانسه رفت و در دانشگاه ونسن نمایش را به صورت آکادمیک آموخت. بدین ترتیب از ۱۳۴۷ فعالیت‌های حرفه‌ایِ نمایشی خود را آغاز کرد. کورش کمالی سروستانی مدیر دانشنامه فارس در این باره می‌گوید: او نخستین بار در فرایند آفرینشی نو از تئاتر، در سال ۱۳۴۹ نمایش رستم و سهراب را همراه با نقال و بازیگر، در شهرها و روستاهای فارس به اجرا درآورد تا نکارش از اقبالی عام برخوردار شود. با «افعی طلایی»، نخستین پوستر هنری تئاتر شیراز را نیز او منتشر کرد. از آن پس به اجرای نمایش‌های عروسکی روی آورد و برخی از تیپ‌های معروف تئاتر عروسکی از جمله گرگین و خوب چهر، بستور، جیجی بیجی، پهلوان کچکلک و… را به روی صحنه برد.https://www.ilna.ir/fa/tiny/news-544633
یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های هنری فقیه نمایش عروسکی و زنده کردن برخی سنت‌های نمایش عروسکی در شیراز بوده‌است. از جمله تلاش‌های اساسی او اجرای نمایش جی جی بی جی است. او در این باره معتقد است: در کشور ما به‌خاطر سابقه فرهنگ طولانی متن‌های با اصالت و کهن بسیار زیبا و خوبی منطبق بر فرهنگمان برای اجرا وجود دارد. یکی از این متن‌ها جی‌بی‌جی یا پهلوان کچل است. این کار باید به شیوه عروسکی اجرا شود. در این نمایش ۱۴ عروسک روی پرده بازی دارند. این نمایش در گذشته‌های دور در کوی و برزن‌های استان فارس در ایام نوروز توسط هنرمندان سیار و دوره‌گرد برای مردم اجرا می‌شد. در برخی از مواقع این گروه‌های سیار این نمایش را در خانه‌های اعیان و اشراف هم اجرا می‌کردند.http://jjo.ir/psuiotpd: روزنامه جام جم ضمیمه قاب کوچک 16 اردیبهشت 1396
فقیه به عنوان رتبه دوم کشور بورس دانشگاه شد و به فرانسه رفت و در دانشگاه ونسن تئاتر خواند. وی دربارهٔ نگاه خانواده مذهبی اش به این اتفاق می‌گوید:پدرم خیلی مذهبی بود، در شیراز به او می‌گفتند رئیس القرا، در تفسیر قرآن بسیار شناخته شده بود، ایشان به من فرمودند: «بابا برو درس بخوان! و حواست باشد کاری کن که عاقبت به خیری در آن باشد» و من هم سعی کردم در کار هنری همین رو مد نظر قرار دهم یعنی مفاهیم انسانی باشد و به درد مردم بخورد.http://jjo.ir/JwTFwh: روزنامه جام جم 31 مرداد1395
وی پس از اینکه در تئاتر و در نمایش‌هایی همچون «چهار صندوق»، «افعی طلایی»، «مستأجر»، «عکس ۴x۶» و «سایه‌ها» ایفای نقش کرد در سال ۱۳۶۸ اولین نقش‌آفرینی در فیلم سینمایی را با فیلم تابستان ۵۸ تجربه کرد؛ در سال ۱۳۷۰ با بازی در فیلم «هور در آتش»، ساخته عزیزالله حمیدنژاد در نقش بابا عقیل به شهرت عمومی دست یافت و تا امروز در بین مخاطبان جدی سینما با عنوان بابا عقیل شناخته می‌شود
مهدی فقیه دربارهٔ انتخابش برای این نقش می‌گوید:عزیزالله حمید نژادکارگردان این فیلم روزی به من گفت مهرشاد کارخانی عکسی از من را قبل از شروع فیلمبرداری به وی داده بود و حمید نژاد بعد از فیلمبرداری زیر عکس خطاب به کارخانی نوشته بود از تو تشکر می‌کنم که بابا عقیل فیلمم را به من دادی. هور در آتش شاید تنها فیلم دفاع مقدسی است که در بخش فلسفه دانشگاه شیکاگو حضور پیدا کرد و دربارهٔ فیلم اظهار نظر شد که با ساخت این فیلم می‌توان گفت هنوز عرفان در سینمای ایران زنده است. آدمهای عارف نشانه خاصی ندارند و متأسفانه در برخی از فیلم‌های ایرانی فقط به جنبه ظاهری یک عارف بسنده می‌شود. بابا عقیل آدمی ساکت و وارسته بود و البته قرار بود بازیگر دیگری این نقش را بازی کند که جزو بازیگران مطرح سینمای ما هستند؛ که در ادامه کارگردان با دیدن عکس من در انتخابش تجدید نظر کرد و نکته جالب این است موقعی که حمید نژاد به این بازیگر زنگ می‌زند که بگوید بازیگر دیگری را از شهر شیراز برای ایفای نقش بابا عقیل انتخاب کرده آن بازیگر فوری می‌گوید اگر مهدی فقیه را انتخاب کرده‌ای انتخاب درستی انجام داده‌ای. در شروع کار طبق تعاملی که با کارگردان داشتم نمی‌خواستیم هیچ نشانه ظاهری از عارف بودن این آدم نشان بدهیم. جایی که بابا عقیل در پست نگهبانی شعر می‌خواند و فال حافظ می‌گیرد یک عرفان خیلی عامیانه و عادی از خودش بروز می‌دهد.https://www.yjc.ir/00HIIr
بهنام افشه متولد سال ۱۴ فروردین ۱۳۶۲ در فومن فوتبالیست و مهاجم است. وی در تیم‌هایی همچون داماش گیلان و مقاومت سپاسی و سپیدرود رشت بازی کرده است.
رده: بازیکنان استقلال اهواز
بیه‌پس نام سرزمینهای بخش غربی گیلان در غرب سفیدرود از سفیدرود تا دولاب است. بیه پس در کنار بیه‌پیش و تالش، سرزمین گیلان را تشکیل می‌دهند. بیه‌پس مناطقی مانند رشت و فومن و صومعه سرا و خمام را شامل می‌شد. دودمان اسحاقی فومن، عمدتاً بر این منطقه فرمان می‌راند. آنان به مذهب تسنن تعصب داشتند و به مدت ۲۰۰ سال با خاندان شیعه آل کیا در بیه پیش رقابت داشتند و جنگهای بسیاری بین آنان پیش آمد. مردم بیه پس به زبان گیلکی و گویش بیه‌پس صحبت می‌کنند.
نخستین بار ابوالقاسم عبدالله بن محمد القاشانی در تاریخ الجایتو از حدود بیه پس سخن گفته‌است. وی حد گیلان را از هوسم تا دولاب معرفی می‌کند و چنین می‌نویسد:
وی درمورد حدود بیه پس و بیه پیش چنین می‌نویسد:
وی در مورد تالشان چنین می‌نویسد:
به گفته ابوالقاسم عبدالله بن محمد القاشانی مؤلف تاریخ الجایتو شهرهای لیاهجان و کوتم و کوچسبان و همام جز شهرهای بیه پیش است.
به گفته ابوالقاسم عبدالله بن محمد القاشانی مؤلف تاریخ الجایتو شهرهای تولیم و فومن و گسکر و دولاب و سر و شفت و رشت جز شهرهای بیه پس است.
امجد شکوه‌مقام (زاده ۳۱ شهریور ۱۳۶۲ - سنندج) بازیکن سابق فوتبال اهل ایران است.
وی سابقه عضویت در باشگاه‌های صنعت نفت، صبای قم، ابومسلم، شاهین بوشهر، آلومینیوم هرمزگان و پدیده مشهد را دارد
وی در ۱۵ مهرماه ۱۳۹۵ به باشگاه فوتبال نفت امیدیه پیوست
استرپتوکوک پروریس، گونه‌ای آلفا همولیتیک از استرپتوکوک‌های گروه میتیس است که به شکل فلور نرمال بر روی سطح دندان‌ها و حلق انسان زندگی می‌کند. تعیین توالی ژن 16S rRNA نشان داد که این باکتری متعلق به گروه میتیس است اما گونه‌ای مجزا محسوب می‌شود.Kawamura, Y. , X. G. Hou, Y. Todome, F. Sultana, K. Hirose, S. E. Shu, T. Ezaki, and H. Ohkuni. 1998. Streptococcus peroris sp. nov. and Streptococcus infantis sp. nov. , new members of the Streptococcus mitis group, isolated from human clinical specimens. Int. J. Syst. Bacteriol. 48:921-927.
استن اندرسون زادهٔ بازیکن فوتبال اهل انگلستان و عضو تیم ملی فوتبال انگلستان است. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال اتریش انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال اسکاتلند برگزار کرد.
گوردون استال بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان و عضو تیم ملی فوتبال انگلستان است. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال فنلاند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال آلمان غربی برگزار کرد.
ریچارد بو بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال ایرلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال ایرلند برگزار کرد.
استرپتوکوک راتی، گونه‌ای از استرپتوکوک است که به شکل سلول‌های بیضوی یا کروی و زنجیره‌های کوتاه یا جفت دیده می‌شود. این باکتری، اولین بار از دهان موش‌های آزمایشگاهی (رت) جدا شده‌است و به‌طور کمتر از انسان جدا گردیده‌است. تاکنون بیماریزایی آن در انسان به اثبات نرسیده‌است.http://www.vumicro.com/vumie/help/VUMICRO/Streptococcus_ratti.htm
ویلیام بیتس بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال ولز انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال اسکاتلند برگزار کرد.
فرانک بکتون بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان بود که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال ایرلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال ولز برگزار کرد.
محمود فهمی عبد الرزاق هویدی و معروف به فهمی هویدی (تاریخ۲۹ اوت ۱۹۳۷ ب الصف، استان جیزه -) کاتب و روزنامه‌نگار و متفکر اسلامی مصری با گرایش‌های قومی و ناصری است. پدر او از افراد مذهبی اخوان بوده و خود او نیز بیشتر در چهارچوب اصلاح گری اسلامی معروف است او از شخصیت‌های برجسته و مشهور مصر و از نویسندگان در روزنامه‌های مشهور عربی مانند شرق الاوسط است. کلیة الحقوق بجامعة القاهرة.
دانش‌آموخته رشته حقوق دانشگاه قاهره سال ۱۹۶۰، و مقاله‌نویس در الأهرام از سال ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۵ سال ۱۹۷۶ به تحریریه مجلة العربی کویت پیوست و مدیر آن شد. سپس در مجلة «ارابیا» انگلیسی لندن ۱۹۸۳ پیوست.
مطلب هفتگی او در أهرام سه شنبه‌ها و در الشرق الأوسط چهارشنبه‌ها چاپ می‌شود.
مطالب او سه شنبه‌ها در لبنان، امارات متحده عربی، قطر، عمان، بحرین، اردن، کویت و در مصر منتشر می‌شود. او گفتگوها و مناطره‌های تلویزیونی متعدد با شبکه‌های عربی و بین‌المللی داشته‌است.. یکی از مطلب او که در رسانه‌های عربی بازتاب گسترده داشت هشدار او در سال ۲۰۰۸ در خصوص گم شدن هویت عربی در حاشیه جنوبی خلیج فارس بود. استاد فهمی هویدی نویسنده مشهور عرب به طعنه با اشاره به کثرت ساکنان غیر عرب، کشورهای عربی خلیج فارس، در روزنامه شرق الاوسط و در مصاحبه با الجزیره اعلام کرده‌است. در چند سال آینده عرب‌ها در میان انبوه جمعیت غیر بومی گم خواهند شد؛ و از زبان عربی خبری نخواهد بود. پروفسور فهمی هویدیدر شرق الاوسط ۱۳/۱۲/۲۰۰۶ که بسیار مورد توجه رسانه‌های عربی قرار گرفت در موضوع بحران هویت چنین نوشته‌است: " چند روز در امارات بودم و متوجه شدم که فقط می‌توانم با تعداد اندکی از نزدیکانم عربی صحبت کنم و نگرانی من زمانی جدی شد که بر اطلاعاتم افزودند و گفتند در مدارس و دانشگاه‌ها نیز زبان عربی در حال از میان رفتن است و فقط دروس در حد صرف و نحو به عربی ارائه می‌شود و شنیدم که مکاتبات رسمی نیز با انگلیسی در ادارات انجام می‌شود این فقط مشکل امارات نیست بلکه به استثنای عربستان سعودی همه کشورهای ساحل عربی خلیج (فارس) را در بر می‌گیرد این همان مطلب ابن خلدون است که می‌گوید ملت مغلوب از فرهنگ ملت غالب پیروی می‌کند. سازمانهای حقوق بشری مرتب برای این مهاجرین حقوق و امتیازاتی قائل می‌شوند تصور بکنید چه چیزی از عروبت و فرهنگ عربی در خلیج (فارس) می‌ماند !!.
استاد هویدی سه فرزند دارد.
هری بدفورد بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال سوئد انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال ایرلند شمالی برگزار کرد.
والتر بنت بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال ولز انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال اسکاتلند برگزار کرد.
فرنسیس برلی بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال اسکاتلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال اسکاتلند برگزار کرد.
الکساندر بانسور بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال اسکاتلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال اسکاتلند برگزار کرد.
تام بوت بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال ولز انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال اسکاتلند برگزار کرد.
استیو بولد بازیکن فوتبال زادهٔ اهل انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال یونان انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال نروژ برگزار کرد.
ویلیام براون زادهٔ بازیکن فوتبال اهل انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال ولز انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال ایرلند برگزار کرد.
تام بریندل بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال اسکاتلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال ولز برگزار کرد.
ویلیام براملی-داونپورت بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال اسکاتلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال ولز برگزار کرد.
آرتور ساموئل براون زادهٔ بازیکن فوتبال اهل انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال ایرلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال ولز برگزار کرد.
لیندسی بری بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال اسکاتلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال ولز برگزار کرد.
جری بایرن بازیکن فوتبال زادهٔ درگذشت اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال اسکاتلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال نروژ برگزار کرد.او تمام دوران بازی خود را در باشگاه لیورپول بازی کرده‌است.از بزرگترین افتخارات او می‌توان به دو قهرمانی با باشگاه لیورپول در لیک دسته اول (۱۹۶۴ و ۱۹۶۶) و قهرمانی در جام جهانی ۱۹۶۶ انگلستان اشاره کرد.
وی تمام دوران باشگاهی خود را در میان سال‌های ۱۹۵۷–۶۸ (۱۲ سال) را در باشگاه فوتبال لیورپول بازی کرد و از این حیث نامش در کنار هفت بازیکن دیگر این باشگاه که تمام دوران فوتبالی خود را در لیورپول بازی کرده‌اند ثبت شده‌است.وی در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۵ در ورکسام ولز به علت بیماری آلزایمر در سن ۷۷ سالگی درگذشت
جک کار بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال ایرلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال ایرلند برگزار کرد.
جکی کار بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال ایرلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال ولز برگزار کرد.
آرتور چدویک بازیکن فوتبال زادهٔ اهل انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال ولز انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال اسکاتلند برگزار کرد.
گری چارلز بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال نیوزلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال مالزی برگزار کرد.
آلنبی چیلتون بازیکن فوتبال زادهٔ اهل انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال ایرلند شمالی انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال فرانسه برگزار کرد.
استرپتوکوک سوبرینوس، کوکسی گرم مثبت، کاتالاز منفی، غیر متحرک و بی هوازی است که در جنس استرپتوکوک قرار گرفته‌است. این باکتری از نظر خویشاوندی، ارتباط نزدیکی با استرپتوکوک موتانس دارد. استرپتوکوک سوبرینوس در پلاک‌های دندانی دیده شده‌است و موجب ایجاد آبسه و دندان درد در کودکان می‌شود. مصرف زیاد مواد قندی موجب تکثیر باکتری و خرابی دندان‌ها خواهد شد.
استرپتوکوک سوبرینوس با تولید گلوکان از سوکروز با استفاده از آنزیم گلوکوزیل ترانسفراز به سطح مینای دندان‌ها می‌چسبد. گلوکان به مانند پوششی (پلاک) از باکتری محافظت می‌کند و موجب اتصال آن به دندان می‌شود. سپس باکتری با متابولیسم بی‌هوازی گلوکز، اسید لاکتیک تولید می‌کند. اسید لاکتیک نیز موجب خرابی مینای دندان می‌شود.Wu H, Fan M, Zhou X, et al (2003). "Detection of Streptococcus mutans and Streptococcus sobrinus on the permanent first molars of the Mosuo people in China". Caries Res. 37 (5): 374–80. doi:10.1159/000072171. PMID 12925830.
ویلیام کلگ بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال اسکاتلند انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال ولز برگزار کرد.
لسلی کامپتن بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال ولز انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال یوگسلاوی برگزار کرد.
کالین کوپر بازیکن فوتبال زادهٔ اهل کشور انگلستان که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال سوئد انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال برزیل برگزار کرد.
ری کراوفورد (؛ زادهٔ در رازول، نیومکزیکو – درگذشتهٔ در لس آنجلس، کالیفرنیا) خلبان آزمایش و تک‌خال، خودشاغل و رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی فرمول یک اهل ایالات متحده آمریکا بوذ.