moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
کپکی که به رقفرت کاراکتر متمایز (پنی‌سیلیوم roqueforti) می‌دهد را می‌توان در خاک غارهای محلی پیدا کرد. مشابه انواع دیگر پنیر، روند ساخت پنیر آبی متشکل از شش مرحله استاندارد و همچنین مراحل بیشتر است که به این پنیر خاصیت رگه آبی منحصر به فرد آن می‌دهد. گام اول اسیدی کردن است که در آن یک استارتر به شیر اضافه می‌شود تا تغییر لاکتوز به اسید لاکتیک انجام شود؛ نتیجه تغییر اسیدیته شیر و تبدیل آن از مایع به جامد است. گام دوم انعقاد است، که در آن مایه پنیر (مخلوطی از رنین و مواد موجود در دیواره معده گوساله) برای سفت شدن بیشتر شیر اضافه می‌شود. پس از این، برای انتشار بیشتر مایع یا آب پنیر، دلمه را با چاقو به ضخامت مختلف برش می‌دهند. هرچه برش‌های نازکتر باشد، پنیر به‌دست آمنده ضخیم‌تر و سفت‌تر خواهد بود. مرحله بعد افزودن نمک است تا طعم آن را تأمین کند؛ همچنین به عنوان نگهدارنده عمل می‌کند و بنابراین پنیر فاسد نمی‌شود. در مرحله بعد، پنیر شکل داده می‌شود و با وزنه فشرده می‌شود که به اخراج هر مایع بیش منجر می‌شود. گام نهایی رساندن پنیر به پیری است. درجه حرارت و سطح رطوبت در اتاقی که باعث رسیدن (پیری) پنیر می‌شود باید نظارت شود تا از فاسد نشدن پنیر یا از دست دادن عطر و طعم مطلوب و بافت آن است اطمینان حاصل شود.
پنیر آبی تحت مراحل تخمیر قرار می‌گیرد تا رگه‌های آبی در تمام طول آن پیچ و تاب بخورد. رگه‌های آبی نتیجه اضافه کردن پنی‌سیلیوم roqueforti و glaucum به روند پنیر سازی است. اغلب پس از دلمه بستن به ظروف اضافه می‌شود. اگر چه پنی‌سیلیوم roqueforti و glaucum پنی‌سیلیوم به‌طور طبیعی یافت می‌شود، ولی پنیر سازان امروزه از پنی‌سیلیوم‌های تولیدشده به روش تجاری استفاده می‌کنند که خشک‌شده و یخ‌زده هستند. پس علاوه بر این از قالب به پنیر، گام مهم بعدی سوزن زدن است، به‌طوری که در توپ‌های پنیر آبی سوراخ ایجاد می‌شود و دهانه‌های کوچک اجازه می‌دهد تا هوا را وارد پنیر شود و تغذیه باکتری قالب جهت تشکیل رگه‌های آبی صورت بپذیرد.
آچار بکس (یا آچار جغجغه) نوعی آچار تک دسته است؛ و تعدادی سری. آچار این سری‌ها یکسویشان یک سوراخ چهارگوش دارد و در سوی دیگر هر کدام نری یا مادگی انواع اشکال پیچ و مهره‌ها را در سایزهای گوناگون دارد.
آچار جغجغه یا باقی دسته‌های آچار بوکس یک زبانه مکعب مستطیل به اندازه سوراخ چهارگوش روی سری‌ها دارد و قابلیت نصب انواع سری‌ها را دارد.
به علت شکل استوانه‌ای این سری‌های آچار این‌گونه آچار برای پیچ‌هایی که ته لوله یا جایی که جای چرخش دسته آچارهای معمولی نیست ایدئال و تقریباً تنها راه حل است. این نوع آچارها بیشتر در باز و بست قطعات خودرو کاربرد دارد. سازندهٔ این دستگاه فردی آمریکایی به‌نام جی. جی ریچاردسون می‌باشد.
اساسا آچار بکس به آچاری گفته میشود که قابلیت پیچاندن ( بستن و باز کردن ) بکس را داشته باشد . در برخی موارد این آچار بصورت جغجغه ای است که در اینصورت برای بستن بکس به سمت چپ فعال میشود و در مسیر عکس آن ( راست ) بصورت جغجغه ای برمیگردد و بالعکس . در برخی موارد هم آچار بکس ساده است و قابلیت جغجغه ای را ندارد که باید به اندازه ای که فضا و حرکت دست اجازه میدهد ، آچار را استفاده کرد و بعد از آن مجددا آچار را روی بکس گذاشته و بستن یا باز کردن را ادامه داد .
آچار بکس به شیوه های مختلفی طراحی و ساخته شده است.
آچار بکس دستی
آچار بکس بادی یا آچار بادی یا آچار هوایی
آچار بکس هیدرولیک، آچار هیدرولیک
آچار بکس مولتی پلیر - این آچار بوسیله ی دستگاهی که مولتی پلیر نام دارد ، قدرت و فشار وارده به پیچ ( بکس ) را چندین برابر کرده و عملیات پیچاندن بکس و پیچ را آسان میکند .
آچار ترکمتر ( گشتاور سنج )
موتزارلا که موزارلا هم نامیده می‌شود، نامی عمومی برای انواعی از پنیرهای نیمه نرم ایتالیایی است که از شیر گاو یا گاومیش تهیه می‌شوند. برای تهیه آن پنیر تازه را در آب نزدیک به دمای جوش حرارت داده و در قطعه‌های کروی کوچک در آب نمک غلیظ نگه می‌دارند. این پنیر بسیار کِش می‌آید و در صبحانه و عصرانه، غذاهای پاستایی، لازانیا، داخل سوپ، سالاد و غیره استفاده می‌شود. این پنیر در ایران به صورت منجمد و رنده شده با نام پنیر پیتزا نیز عرضه می‌شود و شبیه پنیر تازه-محلی می‌باشد.
کمامبر نوعی پنیر نرم فرانسوی است که نخستین بار در اواخر سدهٔ ۱۸ در منطقهٔ کامامبر و نرماندی در شمال‌غربی فرانسه تولید شد. این پنیر از شیر گاو و به کمک انواعی از کپک خوراکی از خانوادهٔ پنی‌سیلین به نام‌های Penicillium candida و Penicillium camemberti تهیه می‌شود.
پنیر کامامبر طعمی تند دارد و هرچه بیشتر برسد، بافت پنیر نرم‌تر و بوی آن تندتر می‌شود. کامامبر در صبحانه یا برای تهیهٔ کیک، ساندویچ، دسر و مزه (به‌خصوص به همراه انگور و نان‌های ترد) استفاده می‌شود.
تابلوی نقاشی «تداوم حافظه»، اثر مشهور سالوادور دالی، ساعت‌هایی را نشان می‌دهد که در حال ذوب‌شدن هستند. فکر این نقاشی با دیدن پنیر کامامبری که بر اثر گرمای هوا ذوب شده بود به ذهن سالوادور دالی رسید.
سوسوریم (۳۸۴-۳۷۱میلادی)، هفدهمین امپراتور گوگوریو، شمالی‌ترین در میان سه امپراتوری کره، بود. او پسر پادشاه گگوگوون بود.
سوسوریم در سال ۳۵۵ میلادی ولیعهد شد و پس از مرگ پدرش، پادشاه گگوگوون که در حمله پادشاه باکجه پادشاه گان چوگو به قلعه پیونگ یانگ کشته شد، به سلطنت رسید.
او با فکر باز و صحیح توانست تا قدرت مرکزی در گوگوریو را، بوسیله تأسیس نهادهای مذهبی جهت برتری یافتن بر فرقه بازی طوایف، تقویت کند. در سال ۳۷۲ میلادی، او تمام راهبان بودایی که از چین سابق (former Qin) امده بودن را پذیرفت و معابدی را برای اقامت آنها ساخت.
همچنین در سال ۳۷۲ میلادی، او موسسات کنفیوسیوسی (Taehak(태학 ,太學 را برای اموزش فرزندان اشراف تأسیس نمود.
در سال ۳۷۳ میلادی او، مجموعه‌ای از قوانین که ( یول ریونگ) نامیده می‌شد را منتشر کرد، و به‌طور مرکزی قوانینی جهت ادارات گمرک منطقه‌ای وضع کرد و آنها را به عنوان قانون اساسی ملی، اجرا نمود.
پادشاه سوسوریم در سالهای ۳۷۴، ۳۷۵ و ۳۷۶ میلادی به امپراتوری باکجه در جنوب حمله کرد، و در سال ۳۷۸ میلادی از طرف شمال توسط " خیتان " مورد حمله قرار گرفت.
او در سوسوریم دفن شده‌است.
بعد از او پسرش گگوگ یانگ به پادشاهی رسید.
پادشاه سوسوریم را پادشاه بودایی هم می‌خوانند چون در زمان این پادشاه دین بودیسم وارد گوگوریو شد و گوگوریو این دین را به عنوان دین ملی و دولتی خود اعلام کرد
این مقاله به پراکندگی جغرافیایی سنت بریدن آلت تناسلی زنان در کشورها و قوانین مرتبط می‌پردازد.
در کشورهای آفریقایی برش دستگاه تناسلی زنان در بین پیروان اعتقادات انیمیستی رواج دارد. این عمل در بین مسیحیان و مسلمانان آفریقا هم رواج دارد. برش دستگاه تناسلی زنان امروزه در بین مردمان دره رود نیل مستقل از مذهب آن‌ها انجام می‌شود. مسلمان و قبطی‌ها در مصر، و در نقاط جنوبی تر تمامی اتیوپیان منجمله یهودیان اتیوپی (فلاشا‌ها) پیرو این رسم می‌باشند. این رسم در ۲۷ کشور از ۵۴ کشور آفریقا مکتوب شده‌است که میزان تقریبی آن ممکن است از ۵ درصد تا ۹۸ درصد بسته به کشور متفاوت باشد.O. Meinardus, "K̲H̲afḍ or k̲h̲ifāḍ",
ختنه کردن دختران در ایران پدیده ای جدید نیست، ولی عدم دسترسی به اطلاعات در این خصوص عملاً آن را نامرئی می‌کرد و به محققان مجال نمی‌داد در مورد وقوع این عمل در ایران حقایقی کشف کنند. دولت ایران همواره از اذعان به وجود این عمل در ایران اکراه داشت و مردم عادی نیز در این باره سکوت اختیار کرده بودند چرا که این مسئله در زمره محرمات یا امور به اصطلاح تابو قرار داشت.
بنا به تحقیقات این عمل در چهار استان ایران یعنی هرمزگان، کرمانشاه، کردستان و آذربایجان غربی معمول است. تحقیقات مختلف میزان ختنه دختران و زنان در ایران را متفاوت با هم و از ۴۰٪ تا ۸۵٪ تخمین زده‌اند.[148]" http://www.stopfgmmideast.org/countries/iran/.%22[149]"Golnaz Esfandiari (2009-03-10). "Female Genital Mutilation Said To Be Widespread In Iraq's, Iran's Kurdistan". Radio Free Europe / Radio Liberty.".[150]"Saleem, R. A. , Othman, N. , Fattah, F. H. , Hazim, L. , & Adnan, B. (2013). Female Genital Mutilation in Iraqi Kurdistan: description and associated factors. Women & health, 53(6), 537-551." بنا به تحقیقی که در سال ۲۰۱۲ در استان کرمانشاه صورت گرفت ختنه کردن دختران در میان زنان روانسر روالی معمول است و بیش از ۵۵٪ دختران پیش از رسیدن به هفت سالگی ختنه می‌شوند.[151]"Pashaei et al. (2012), Related Factors of Female Genital Mutilation (FGM) in Ravansar (Iran), Journal of Women’s Health Care, 1:108; doi:10.4172/2167-0420.1000108."
تحقیقات جدید در سال ۲۰۱۵ نشان داده که ختنه دختران در برخی روستاهای منتخب در میان دختران و زنان (برای مثال در برخی روستاهای قشم در حدود ۶۰٪) شیوع دارد، علی‌الخصوص در روستاهای چهار استان پیش گفته.[152]http://kameelahmady.com/wp-content/uploads/Kameel%20-%20EN%20Final.pdf. با وجود این، در همین استان‌ها نیز ختنه دختران نه در بخش‌های شمالی آذربایجان غربی که مردمان آن به زبان ترکی آذری و کردی کرمانجی سخن می‌گویند رواج دارد و نه در بخش‌های جنوبی کرمانشاه و بخش‌های شمالی هرمزگان.
این تحقیق نشان داد که در میان استان‌ها پیش گفته بیشترین میزان ختنه دختران مربوط به استان هرمزگان است. بنا به این تحقیق ختنه کردن دختران عمدتاً در میان اهل تسنن شافعی مذهب معمول است. اکثریت جمعیت استان‌های غربی را اهل تسنن شافعی مذهب تشکیل می‌دهد و استان جنوبی هرمزگان و جزیره‌های آن نیز اجتماعات شافعی مذهب بسیاری دارد.
نظر به اینکه گروه‌های قومی و دینی مختلف در این چهار استان پراکنده‌اند، ترسیم نقشه ای دقیق برای نمایش مناطق درگیر ختنه دختران و میزان رواج آن در این مناطق، کاری پرمسئله و تقریباً بعید می‌نماید. رواج ختنه دختران در ایران بسیار پراکنده و نامتمرکز است و در مناطق مختلف کردستان مثلاً تفاوت چشمگیری دارد، گاه این تفاوت حتی در دو روستای همسایه نیز زیاد است.
این تحقیق همچنین از کاهش میزان ختنه در میان دختران و زنان ۱۵ تا ۲۹ ساله حکایت دارد که در قیاس با زنان ۳۰ تا ۴۹ ساله تقریباً ۳۰٪ کمتر است و ظاهراً در میان دختران زیر ۱۰ سال کمتر از ۸٪ رواج دارد. این نکات ما را به این نتیجه می‌رساند که میزان ختنه دختران طی چند دهة گذشته با آهنگی یکنواخت و پیوسته کاهش یافته‌است.[153]"https://www.youtube.com/watch?v=RID4FnKf7oE&feature=youtu.be&noredirect=1.%22
اولین و البته تا به امروز تنها فیلم مستندی که در مورد ختنه دختران در ایران ساخته شده مستندی است با عنوان «به نام سنت» که کامیل احمدی[155]"In The Name Of Tradition (Female Genital Mutilation/Cutting (FGM/C) in Iran- Film by: kameel Ahmady)". YouTube. 2015-06-02. Retrieved 2015-11-14. در خلال پیش بردن تحقیق خود در روستاهای کردنشین و همسایه مهاباد، و نیز برخی روستاهای نزدیک استان کردستان و برخی مناطق اورامان (واقع در میان استان کردستان و کرمانشاه) فیلمبرداری کرده‌است. این مستند مردم شناختی که اکنون دوباره تدوین شده و در کنار این پژوهش در دسترس عموم قرار گرفته حاوی مصاحبه‌ها و تصاویری است ضبط شده از برخی مناطق و روستاهای استان کرمانشاه و هرمزگان و جزایر آن (یعنی قشم، هرمزگان و کیش)، از جمله مصاحبه‌هایی با زنان محلی و زنان ختنه‌کننده (به اصطلاح محلی بی بی‌ها یا همان ختان‌های حرفه ای). این مستند عقاید و باورهای مردان محلی، کارکنان مراکز بهداشتی و درمانی، پزشکان و روحانیون را ثبت کرده و نمایش می‌دهد.[154] http://kameelahmady.com/wp-content/uploads/Kameel%20-%20EN%20Final.pdf
این تحقیق اکنون در سطح جهانی به رسمیت شناخته شده و تریبون سازمان ملل متحد نشستی را برای بحث در «شورای حقوق بشر» در تاریخ ۱۹ ژوئن ۲۰۱۵ در ژنو به این موضوع اختصاص داده‌است، نشستی با موضوع حذف ختنه دختران و با حضور کامیل احمدی.
این رسم در میان بومیان استرالیا مرسوم بوده‌است.Kassamali, Noor (2003) «Genital Cutting." Encyclopedia of Women & Islamic Cultures, Compiled by Afsaneh Najmabadi Published by BRILL, 2003 , 9789004128194 134 pages
در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادی، پزشکان غربی از برش کلیتوریس جهت درمان برخی مشکلات عصبی و جنسی استفاده می‌کردند. از جمله دلایلی که پزشکان برش کلیتوریس را تجویز می‌کردند اعتقاد به این بود که خودارضایی ممکن است به جنون بینجامد. این موضوع در غرب ادامه نیافت و هیچگاه مبدل به آداب مذهبی یا بخشی از فرهنگ غرب در نیامد. امروزه در جمعیت‌های مهاجر برخی کشورها این رسم دیده می‌شود.
در سال ۱۹۹۶، قانون فدرال به عمل ناقص‌سازی جنسی زنان وجهه‌ای جنایی بخشید. ۱۵ ایالت نیز قانون‌های مشابهی را تصویب کرده‌اند.Susan Deller Ros (2008). "Women's Human Rights: The International and Comparative Law Casebooks" Published by Vantage Press, Inc, , 9780812240672, Page 509
ناقص‌سازی جنسی زنان در انگلستان ممنوع است و چنانچه چاره دیگری نباشد کودکانی که در معرض این خطر هستند ممکن است از خانواده‌شان گرفته شوند. این رسم، دختران و زنان برخی جمعیت‌های مهاجر به ویژه دختران و زنان مصری، اریتره‌ای، اتیوپیایی، غنایی، نیجریه‌ای، سومالیایی، سودانی، و یمنی را در انگلستان تحت تأثیر قرار داده‌است. برپایهٔ انجمن پزشکی انگلستان، رایج‌ترین سن دختران برای این کار میان ۷ تا ۹ سال است. در چند سال گذشته ناقص‌سازی جنسی زنان در انگلستان سالانه حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰۰ مورد گزارش شده‌است.
در آلمان در حدود ۶۰۰۰ دختر آفریقایی‌تبار، در سال ۲۰۰۴ در معرض تهدید ناقص‌سازی جنسی زنان قرار داشته‌اند. جینته زاچائوسJeanette Zachäus از سازمان حقوق بشر آلمان به دویچه وله چنین گفته‌است:
«ما از طریق زنان سومالیایی که اینجا در آلمان زندگی می‌کند که به پزشکان آلمانی مراجعه می‌کرد، از مشکل آگاه شدیم. آن‌ها گفتند هنگامی که پزشکانشان چیز زیادی دربارهٔ ناقص‌سازی جنسی زنان نمی‌دانستند، درمان شدن برایشان دشوار بوده‌است.»
در فرانسه پرونده‌های مربرط به ختنه زنان تحت قوانین سوءاستفاده از کودکان بررسی می‌شوند که رویهٔ قضایی ممنوعیت ختنهٔ زنان را در فرانسه محرز می‌کند. با اینحال در فرانسه هیچ قانون مشخصی برای ختنهٔ زنان تصویب نشده‌است. یووز کرنلپ،Yves Corneloup رئیس دادگاه جنایی پاریس، نارضایتی خود را از نبود وضع قانونی مشخص برای قطع دستگاه تناسلی زنان در فرانسه ابراز داشت. در سال ۱۹۹۲ گروه زنان برای فسخ ناقص‌سازی جنسی زنان، در کشور فرانسه حدود ۲۷۰۰۰ دختر و زن دستخوش ناقص‌سازی را برآورد کرد.
فصل ۸۶–۱۳۸۵، ششمین حضور باشگاه پرسپولیس در لیگ برتر ایران است. این تیم در این فصل در لیگ برتر فوتبال ایران ۸۶–۱۳۸۵، جام حذفی فوتبال ایران ۸۶–۱۳۸۵ شرکت کرد.
۲- مسعود زارعی (مدافع) (۲۶)
۳- ابوالفضل حاجی‌زاده (مدافع) (۲۵)
۴- طارق جبان (مدافع) (۳۲)
۵- روبرت ساها (مدافع) (۳۲)
۶- کریم باقری (کاپیتان اول) (هافبک) (۳۳)
۷- محمد پروین (هافبک) (۱۸)
۸- حسین بادامکی (هافبک) (۲۵)
۹- حسین کعبی (هافبک) - (مدافع) (۲۰)
۱۰- علیرضا واحدی نیکبخت (هافبک) - (مهاجم) (۲۶)
۱۱- مهرزاد معدنچی (هافبک) - (مدافع) (۲۴)
۱۲- فراز فاطمی (مهاجم) - (۲۹)
۱۳- شیث رضایی (کاپیتان پنجم) - (مدافع) (۲۲)
۱۴- احسان خرسندی (کاپیتان هفتم) - (مهاجم) (۲۰)
۱۵- محمدرضا مامانی (کاپیتان ششم) - (هافبک) (۲۲)
۱۷- فرزاد آشوبی (هافبک) (۲۷)
۱۸- پژمان نوری (کاپیتان هشتم) - (هافبک) - (مدافع) (۲۷)
۱۹- لؤی صلاح حسن (مهاجم) (۲۵)
۲۰- داوود سیدعباسی (هافبک) - (مدافع) (۲۷)
۲۱- ابراهیم اسدی (کاپیتان سوم) - (هافبک) (۲۷)
۲۲- علیرضا حقیقی (دروازه‌بان) (۱۸)
۲۳- زیاد شعبو (مهاجم) (۲۸)
۲۴- داریوش رضاییان (مهاجم) (۲۳)
۲۵- ژاک الونگ‌الونگ (مدافع) - (هافبک) (۲۱)
۲۶ - نیما قویدل (مهاجم) (۲۱)
۲۸- امیرحسین فشنگچی (هافبک) (۲۸)
۲۹- مصطفی مهدوی‌کیا (هافبک) (۲۱)
۳۰- فرشید کریمی (کاپیتان دوم) - (دروازه‌بان) (۲۷)
۳۱- مهدی واعظی (دروازه‌بان) (۲۹)
۳۲- احمد آهی (مدافع) (۲۱)
۳۳- مهرداد اولادی (کاپیتان چهارم) - (مهاجم) (۲۰)
۳۴- هادی نوروزی (مهاجم) (۲۱)
نتایج کامل لیگ برتر
"آخرین بروز رسانی ۲۸ اردیبهشت ۱۳۸۷"
ین مقاله به تشریح تلاش‌های منتقدان بریدن آلت تناسلی زنان برای مبارزه با آن می‌باشد.
به رغم قوانین ممنوع‌کننده ناقص‌سازی زنان، این عمل به صورت یک سنت در میان بسیاری از جوامع و فرهنگ‌ها ادامه دارد. از آنجایی که این عمل در بسیاری اوقات در بین جوامع انجام دهنده اهمیتی فرهنگی و حتی سیاسی دارد، رهبران سیاسی برچیدن ناقص‌سازی زنان را در سطح جوامع بومی را دشوار یافته‌اند.Nicholas Birch/Abril «An End to Female Genital Cutting?» http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1700191,00.html , Time Magazine , date=۲۰۰۸-۰۱-۰۴ برای مثال هنگامی‌که در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۲۰ مبلغان مسیحی در کنیا، این رسم را در بین پیروان خود ممنوع کردند، در عوض ختنه زنان به صورت ابزاری برای جنبش قومی استقلال‌طلبی در بین بومیان کی‌کویو، Kikuyu پرشمارترین قومیت کنیا، درآمد و بومیان کنیا مبارزه بر علیه ختنه زنان را حمله امپریالیسم فرهنگی اروپائیان دانستند.Natsoulas, Theodore: “The Politicization of the Ban of Female Circumcision and the Rise of the Independent School Movement iKenya. The KCA, the Missions and Government, ۱۹۲۹-۱۹۳۲”. Journal of African Studies ۳۳(۲):۱۳۷-۱۵۸, ۱۹۹۸. نمونه‌ای دیگر زمانی بود که دولت استعماری بریتانیا در دهه ۱۹۵۰عمل ناقص‌سازی جنسی زنان را در کنیا ممنوع‌نمود. این کار به میزان زیادی مقاومت قبایل را در مقابل نیروهای استعماری افزایش داد و میزان حمایت از جنبش چریک‌های مائو مائو Mau Mau را افزایش‌داد.Birch/Abril, Nicholas. "An End to Female Genital Cutting?", Time Magazine, 2008-01-04. Retrieved on 2008-01-08.
به گفته مارک کوهن کسانی که عمل ختنه را انجام می‌دهند تحت تأثیر نیروهای شدید اقتصادی و فرهنگی بوده، نه اینکه انسان‌هایی جاهل یا شیطانی باشند؛ راه مقابله صحیح با عمل ختنه شناسایی این عوامل اقتصادی و فرهنگی و رسیدگی دقیق و ظریف به آن‌ها می‌باشد.
سازمان ملل متحد برنامه‌هایی دارد تا این رسم را تا سال ۲۰۱۵ به میزان قابل توجهی کاهش دهد. برای برچیدن این رسم اقدامات لازم در دو سطح جامعه و ملی پیشنهاد شده‌است: پیشنهاد در سطح ملی شامل اقداماتی توسط رهبران حکومتی، مذهبی و سنتی، مجالس قانونگذاری و نهادهای مدنی و دولتی مربوطه و در جهت سوق دادن جامعه به برچیدن این رسم می‌باشد. تجربیات دهه‌های آخر قرن بیستم نشان داده‌است که راه حل سریعی برای از میان برداشتن این رسم وجود ندارد. برچیدن این رسم نیاز به یک بستر قوی برای تغییر رفتارها و ارزش‌ها و همچون وجود سامانه‌ای قوی برای اعمال سیاست‌های موجود دارد. از آنجایی که این عمل رسمی اجتماعی است بهترین روش، همکاری نزدیک با مردم و رهبران محلی است.
در سودان ارگان‌های دولتی و غیر دولتی طیفی از روش‌های مختلف از بهداشتی کردن عمل، تا براندازی کامل آن پیشنهاد کرده‌اند. موفقترین و جامعترین تلاش توسط جامعه علمی بابیکر بدری برای مطالعات زنان Babiker Badri Scientific Association for Women's Studies (BBSAWS) که تحت حمایت دانشگاه «الاحفاد للبنات» در خرطوم تلاش همه جانبه‌ای برای پایان دادن به ختنه زنان را شروع کرده‌اند که نه تنها سودان بلکه تمام آفریقا را تحت تأثیر قرار داده‌است. این گروه تلاش داشته‌اند که با راه‌اندزی مناظرات حقوقی، روانی و بحث‌های مذهبی سکوت حاکم را شکسته و دفترچه‌ها، مصاحبه‌ها و کارسوق‌هایی جهت افزایش آگاهی مردم برگزار کنند. رقیه مصطفی ابوشرف خلاصه‌ای از مشکلات اصلی که این فعالان و حاکمان محلی در مبارزه با ختنه زنان با آن‌ها مواجه هستند را در کتابش جمع‌آوری کرده‌است.
در جوامعی که به برش دستگاه تناسلی زنان به عنوان مناسک گذر نگریسته می‌شود، روش مبارزه دیگر که توسط برخی ارگان‌هابه عنوان مثال Maendeleo Ya Wanawake Organization اتخاذ شده‌است ایجاد مناسک گذر جایگزینی است که از طرفی به این عمل پایان داده ولی از طرف دیگر مراسم مربوطه را حفظ و انتقال دانش مربوط به آن را ممکن سازد.
برخی مسلمانان تحصیل‌کرده که برای الغای برش دستگاه تناسلی زنان در میان مسلمانان تلاش می‌کنند، ترجیح می‌دهند این موضوع از طریق مناظرات درونی حل شود و مخالف مداخله غربیان هستند. ایشان می‌گوند رسم ختنهٔ زنان تنها زمانی از بین می‌رود که افسانه‌ها و تصورات غلطی که پیرامون آن وجود دارد فهمیده شده و دفع شوند و ریشه کنی افسانه‌های اجتماعی پیرامون آن مانند اینکه این کار بی قیدی‌های اخلاقی را کاسته، و اینکه دختران ختنه شده «پاک» و «طاهر» هستند، نمود. مطالعاتی که در میان سومالیان ساکن سوئد انجام شده نشان داده‌است که عامل مؤثری که باعث تغییر دیدگاه عموم سومالیان نسبت به ختنه زنان بوده‌است چیزی جز استدلالات مذهبی نبوده‌است. اکثر سومالیان ساکن سوئد به عنوان مثال به آیه ۱۱۹ سوره نسا از قرآن در مورد این موضوع اشاره می‌کنند که بر اساس آن نباید در مخلوقات خدا تغییر ایجاد کرد.
گرتا گاربو با نام کامل گرتا لوویسا گوستافسون (زاده ۱۸ سپتامبر ۱۹۰۵ – درگذشته ۱۵ آوریل ۱۹۹۰) ستاره سرشناس سوئدی سینمای هالیوود بود.زندگینامه گرتا گاربو، وبگاه (IMDb) بنیاد فیلم آمریکا او را به عنوان پنجمین زن افسانه بزرگ پرده سینما نامگذاری کرد.
گرتا گاربو به عنوان بهترین بازیگر تاریخ فیلم‌های صامت انتخاب شده‌است.
اولین فیلم خود را در سال ۱۹۲۰ با نام «آقا و خانم استکهلم» بازی کرد. پس از شش سال بازی در فیلم‌های سوئدی توسط مسئولان کمپانی مترو گلدوین مایر دیده شد و سرانجام در سال ۱۹۲۶ به آمریکا رفت.
اولین فیلم هالیوودی او «سیلاب» نام داشت که درخشان ظاهر شد و با ایفای نقش در فیلم «اغواگر» به کارگردانی فرد نیبلو منتقدان سینما را کاملاً به ظهور یک ستاره بی‌بدیل امیدوار کرد.
«جسم و شیطان» به کارگردانی کلارنس براون اوج شکوفایی گاربو بود. بسیاری این فیلم را از بهترین فیلم‌های دوران صامت سینما می‌دانند. زوج هنری گیلبرت و گاربو از این فیلم شکل گرفت.
فیلم «زن الهی» با بازی گرتا و کارگردانی ویکتور شوستروم سوئدی در سال ۱۹۲۸ به دلیل خوش ساخت بودن بسیار مورد توجه قرار گرفت.
او دههٔ ۳۰ را با فیلم «آنا کریستی» بر اساس نمایشنامه‌ای از یوجین اونیل آغاز کرد. در سال ۱۹۳۱ در کنار کلارک گیبل جوان در فیلم «فرود و فراز سوزان لنوکس» به کارگردانی رابرت زی. لنرد قرار گرفت. گرتا از سبک خشن بازی گیبل خوشش نیامد.
یک بار دیگر در فیلم اسکار گرفته و زیبای «گراند هتل» در سال ۱۹۳۲ با جوان کرافورد ستاره دیگر آن زمان هالیوود همبازی شد و با اینکه هیچ صحنه‌ای را در کنار هم نبودند ولی از ساخت فیلم راضی نبودند و از اینجا بود که گاربو تنها بازیگری شد که کارگردان و بازیگران روبروی فیلم‌هایش را خود انتخاب می‌کرد.
دقت در انتخاب فیلم‌ها در آن زمان بسیار کم بود ولی گاربو از معدود بازیگرانی بود که کم فیلم بازی می‌کرد ولی گزیده.
در دههٔ ۳۰ فقط در شاهکارهای این دهه ایفای نقش کرد.
سه‌گانه‌های تاریخی او بسیار مشهور هستند. در سال ۱۹۳۳ در «ملکه کریستینا» روبن مامولیان در کنار جان گیلبرت و در نقش ملکه کریستینا، در سال ۱۹۳۵ در تراژدی «آناکارنینا» کلارنس براون در کنار فردریک مارچ و در نقش آنا کارنینا و بالاخره در شاهکار عاشقانهٔ جرج کیوکر یعنی «کمیل» در سال ۱۹۳۶ در کنار رابرت تیلور و در نقش مارگریت.
تراژدی فیلم کمیل پس از سالها از ساخت فیلم هنوز مثال زدنیست. مرگ مارگریت در آغوش معشوقش آرماند از اشک‌آورترین لحظه‌های تاریخ سینماست.
هفتمین و آخرین همکاری گرتا با کلارنس براون کارگردان، فیلمِ فتح در سال ۱۹۳۷ است که داستان ماری والفسکا می‌باشد که با ناپلئون بناپارت رابطه کوتاه مدتی برقرار می‌کند و از او صاحب پسری می‌شود.
در سال ۱۹۳۹ در فیلم نینوچکا به کارگردانی ارنست لوبیچ در نقش مأمور خشک مزاج روسیه در پاریس را ایفا کرد که گرفتار عشقی می‌شود. جمله معروف او در این فیلم «تمدنی که زنهایش چنین کلاه‌هایی به سر بگذارند دوام نمی‌آورد» به یاد ماندنی است. در این فیلم وقتی ملوین داگلاس از روی صندلی به زمین افتاد ملکه غمگین سینما گرتا گاربو چند دقیقه در میان تعجب همگان می‌خندد.
آخرین فیلم گاربو در سال ۱۹۴۱ با نام «زن دو چهره» و به کارگردانی جرج کیوکر می‌باشد که گاربو در دو نقش ظاهر می‌شود. این وداعی زود هنگام با سینما بود. جمله معروف او «بعد از جنگ خیلی چیزها عوض شده و جهان به پدیده‌های نو نیازمند است…» نمود روشنی از خداحافظی زودهنگام او از سینما است.
گاربو از ابتدا شخصیتی منزوی و خاص داشت. مهم‌ترین و بهترین ویژگی او این بود که هیچگاه با کسانی که با در کنار بودن‌شان لذت نمی‌برد همنشین نمی‌شد حتی اگر مجبور به تحمل تنهایی بود. این صفت نیک او بود که باعث شد تا زمان مرگش در انزوا بماند ولی با کسانی که خیرش را نمی‌خواستند هم کلام نشود.
وی در ۱۵ آوریل ۱۹۹۰ در نیویورک آمریکا درگذشت.
او ۲ بار برای فیلم‌های کمیل ۱۹۳۶ و آنا کارنینا ۱۹۳۵ برنده جایزه بهترین بازیگر زن منتقدان فیلم نیویورک شد و ۴ بار هم برای آنا کریستی ۱۹۳۰ و عاشقانه ۱۹۳۰ و کمیل ۱۹۳۶ و نینوچکا ۱۹۳۹ نامزد اسکار شد ولی در کمال ناباوری موفق به کسب آن نشد تا اینکه آکادمی در سال ۱۹۵۵ اسکار افتخاری را به او اعطا کرد.
دانشگاه آزاد اسلامی واحد سبزوار، از جمله واحدهای بسیار بزرگ دانشگاه آزاد اسلامی است و در شهر سبزوار واقع شده‌است.
هم‌اکنون نزدیک به ۵۰۰۰ دانشجو در دو مجموعهٔ ساختمانی این دانشگاه مشغول تحصیل هستند. مجموعهٔ بزرگ دانشگاه در زمینی به وسعت ۲۸ هکتار، واقع گردیده است. همچنین خوابگاه بزرگی با گنجایش ۶۰۰ نفر پذیرای دانشجویان مهمان می‌باشد.در بارهٔ دانشگاه- تاریخچهٔ مختصر دانشگاه آزاد اسلامی سبزوار
این واحد دانشگاهی در یکم اسفندماه سال ۱۳۶۳ به ریاست سید محمود صانعی در سبزوار تأسیس گردید.
تعداد فارغ‌التحصیلان این واحد دانشگاهی تا کنون (مهر ۱۴۰۱)، ۳۶۰۰۰ نفر است.
فارسی یا پارسی یکی از زبان‌های ایرانی غربی از زیرگروه ایرانی شاخهٔ هندوایرانیِ خانوادهٔ زبان‌های هندواروپایی است که در کشورهای ایران، افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان، پاکستان، عراق، ترکمنستان و آذربایجان به آن سخن می‌گویند. فارسی زبان چندکانونی است و زبان رسمی ایران، تاجیکستان و افغانستان به‌شمار می‌رود. این زبان در ایران و افغانستان به الفبای فارسی، که از خط عربی ریشه گرفته، و در تاجیکستان و ازبکستان به الفبای تاجیکی، که از سیریلیک آمده، نوشته می‌شود. زبان فارسی در افغانستان به‌طور رسمی دَری (از ۱۳۴۳ خورشیدی) و در تاجیکستان تاجیکی (از دورهٔ شوروی) خوانده می‌شود.
زبان فارسی از زبان کهن‌تر پارسی میانه (یا پهلوی) آمده که آن نیز خود از پارسی باستان سرچشمه گرفته‌است. این دو زبان برخاسته از ناحیهٔ باستانی پارس (استان فارس و بوشهر و جنوب یزد امروزی در جنوب ایران) هستند. پارسی باستان زبان رسمی شاهنشاهی هخامنشی بود و نوادهٔ آن، پارسی میانه، به‌عنوان زبان رسمی و دینی شاهنشاهی ساسانی درآمد که در این دوران در دیگر سرزمین‌های ایرانی گسترش بسیاری یافت؛ به گونه‌ای که در خراسان جایگزین زبان‌های پارتی و بلخی شد و بخش‌های بزرگی از خوارزمی‌زبانان و سُغدی‌زبانان در خوارزم و فرارود نیز فارسی‌زبان شدند. گویشی از پارسی میانه که با گذشت زمان فارسی دری نام گرفت، پس از اسلام به عنوان گویش معیار نوشتاری در خراسان پا گرفت و در سراسر ایران گسترده شد. گویش‌های دیگر پارسی باستان و پارسی میانه مانند مازندرانی در طبرستان، گیلکی در شمال شرقی جبال، بلوچی در مکران جنوب سیستان، آذری در آذربایجان و قفقاز، لری در لرستان، کهگیلویه و بویراحمد و چهارمحال و بختیاری، و خوزی در خوزستان پا گرفتند که همراه با دری نزدیک به یکدیگرند.
فارسی دری، در طول تاریخ، زبانِ فرهنگی و ارجمند امپراتوری‌های پرشماری در آسیای غربی، میانه و جنوبی بوده‌است. این زبان تأثیرات بزرگی را بر زبان‌های همسایه خویش، از جمله دیگر زبان‌های ایرانی، زبان‌های ترکی (به ویژه ازبکی و آذربایجانی)، ارمنی، گرجی و زبان‌های هندوآریایی (به ویژه اردو) گذاشته‌است. فارسی بر عربی نیز تأثیر گذاشته و از آن تأثیر پذیرفته‌است. این زبان حتی در میان کسانی که گویشور بومی آن نبوده‌اند، همانند ترکان عثمانی در امپراتوری عثمانی یا پشتون‌ها در افغانستان، و هند در دوره گورکانیان برای دورانی زبان رسمی دیوان‌سالاری بوده‌است.
در سال ۱۸۷۲ در نشست ادیبان و زبان‌شناسان اروپایی در برلین، زبان‌های یونانی، فارسی، لاتین و سانسکریت به عنوان زبان‌های کلاسیک جهان برگزیده شدند. بر پایهٔ تعریف، زبانی کلاسیک به‌شمار می‌آید که باستانی و دارای ادبیات پرباری باشد و همچنین در واپسین هزارهٔ زندگانی خود دچار دگرگونی‌های اندکی شده باشد. فارسی از نظر آثار ادبی و شمار و گوناگونی واژگان و همچنین ضرب‌المثل‌ها یکی از غنی‌ترین و پرمایه‌ترین زبان‌های جهان است. از شناخته‌شده‌ترین آثار ادبیات فارسی می‌توان "شاهنامه" فردوسی، آثار مولوی، "رباعیات" خیام، "پنج گنج" نظامی، "دیوان" حافظ، "منطق‌الطیر" عطار نیشابوری و "گلستان" و "بوستان" سعدی را نام برد.
بر پایهٔ برآوردها، ۷۰ میلیون تن در ایران، ۲۵ میلیون تن در افغانستان، ۹ میلیون تن در تاجیکستان و میان ۱۰ تا ۱۲ میلیون تن در ازبکستان به زبان فارسی دری گفتگو می‌کنند. فارسی همچنین در بحرین، عراق، پاکستان، کویت، امارات متحده عربی، قطر، روسیه، جمهوری آذربایجان، قرقیزستان، قزاقستان، ترکمنستان، چین و هند نیز دارای گویشور بومی است. با توجه به رسمی بودن فارسی در ایران، افغانستان و تاجیکستان و تسلط گویشوران دیگر زبان‌ها بِدان در کنار زبان بومی خود، روی‌هم‌رفته می‌توان شمار فارسی‌گویان جهان را بیش از ۱۲۰ میلیون تن برآورد کرد. فارسی همچنین هشتمین زبان پرکاربرد در محتوای وب است.
زبان فارسی نو، در درازای تاریخ و در پهنه‌های گوناگون جغرافیایی، نام‌های گوناگونی داشته و دارد. این زبان در ایران به نام «پارسی» و رسماً «فارسی»، در افغانستان به نام فارسی و رسماً «دری» و در تاجیکستان و ازبکستان نیز رسماً به نام «تاجیکی» (Тоҷикӣ) مشهور است. این زبان در بحرین و دیگر کشورهای پیرامون خلیج فارس نیز «عجمی» و همچنین فارسی نام دارد.Language Maintenance or Shift? An Ethnographic Investigation of the Use of Farsi among Kuwaiti Ajams: A Case Study. AbdulMohsen Dashti. Arab Journal for the Humanities. Volume 22 Issue: 87. 2004. در عثمانی و هند نیز این زبان فارسی نامیده می‌شد.
از نظر ریشه‌شناسی، واژهٔ "فارسی" معرب "پارسی" است که در نتیجه نبود حرف «پ» در دستگاه واجی عربی بدین شکل درآمده است. واژه "پارسی" از واژه کهن‌تر "پارسیگ" (𐭯𐭠𐭫𐭮𐭩𐭪) در پارسی میانه آمده که حاصل افزودن پسوند صفت‌ساز "ـیگ" به واژه «پارس» و به معنای «[زبانِ] منسوب به پارس» است. در پارسی باستان نیز نام این زبان "پارسَه" (𐎱𐎠𐎼𐎿) یا "آریَه" (𐎠𐎼𐎹) بود."cf." , p. 2.
در بیشتر زبان‌های ایرانی از "فارسی" و مشتقات آن برای اشاره به فارسی استفاده می‌شود؛ استثناهای مهم پشتو و آسی هستند که به ترتیب از و (Persaynag) استفاده می‌کنند. در بیشتر زبان‌های جهان اسلام و شبه‌قارهٔ هند نیز به پیروی از عربی مشتقات واژهٔ "فارسی" رایج است. در عربی کلاسیک، به‌ویژه در سده‌های نخست دورهٔ اسلامی، به فارسی «لسان العجم» (زبان عجم) می‌گفتند.
نام فارسی در زبان‌های غربی از واژهٔ یونانی (Persís) آمده‌است.. این واژه یونانی‌شدهٔ واژهٔ "پارسَه" در پارسی باستان است که در فارسی امروزی پارس تلفظ می‌شود. در بیشتر زبان‌های اسلاوی و برخی از زبان‌های ژرمنی و ترکی (همانند ، ، ) نام فارسی مستقیماً از واژهٔ یونانی آمده‌است. در دیگر زبان‌ها (همانند ، ، صربی: персијски) نام فارسی مشتقی از صفت لاتین است که از اسم مشتق می‌شود که به همان "Περσίς" یونانی بازمی‌گردد.
فارسی از گروه جنوبِ غربی شاخهٔ غربی زبان‌های ایرانی است که خود زیرگروه هندوایرانی خانوادهٔ هندواروپایی به‌شمار می‌رود. تاتی قفقاز از نظر تباری نزدیک‌ترین زبان به فارسی (یا گویشی از آنGernot Windfuhr, "Persian Grammar: history and state of its study", Walter de Gruyter, 1979. pg 4:""Tat- Persian spoken in the East Caucasus""V. Minorsky, "Tat" in M. Th. Houtsma et al. , eds. , The Encyclopædia of Islam: A Dictionary of the Geography, Ethnography and Biography of the Muhammadan Peoples, 4 vols. and Suppl. , Leiden: Late E.J. Brill and London: Luzac, 1913–38.) به‌شمار می‌رود. پس از آن دیگر زبان‌های گروه جنوب غربی، یعنی لری، اچمی، بشاگردی و گویش‌های استان فارس، نزدیک‌ترین‌ها به فارسی هستند. میزان شباهت واژگانی گویش‌های زبان لری به فارسی در لری شمالی ۸۰٪ (با لهجهٔ خرم‌آبادی ۸۵٪)،«Luri, Northern» در Ethnologue. دریافت‌شده در ۱۵ بهمن ۱۳۹۹. بختیاری ۷۶٪«Bakhtiâri» در Ethnologue. دریافت‌شده در ۱۵ بهمن ۱۳۹۹. و لری جنوبی ۷۵٪ (با گویش بوشهری فارسی ۸۰٪)«Luri, Southern» در Ethnologue. دریافت‌شده در ۱۵ بهمن ۱۳۹۹. است. میزان این شباهت میان فارسی و لکی نیز ۷۰٪ برآورد شده‌است.«Laki» در اتنولوگ. دریافت‌شده در ۱۵ بهمن ۱۳۹۹.
زبان‌های شمال غربی ایرانی شامل کردی، بلوچی، مازندرانی، گیلکی، تالشی، تاتی، زازاکی، گورانی و گویش‌های مرکز ایران می‌شوند. دیگر زیرگروه زبان‌های ایرانی، زبان‌های ایرانی شرقی، شامل زبان‌های آسی، پشتو و پامیری و زبان‌های مردهٔ اوستایی، سُغدی، خوارزمی، سَکایی و باختری می‌شوند. "اتنولوگ" شمار زبان‌های ایرانی را ۸۵ عدد برآورد می‌کند که از این میان فارسی در ایران، افغانستان، تاجیکستان و داغستان (به عنوان تاتی)، پشتو در افغانستان و کردی در عراق از وضعیت رسمی برخوردارند. فارسی همچنین پر گویش‌ورترین زبان ایرانی است و پس از آن پشتو، کردی و بلوچی قرار دارند.
زبان‌های هندوایرانی علاوه بر زیرگروه ایرانی شامل خانواده‌های هندوآریایی و نورستانی می‌شوند که زبان‌های هندوستانی (هندی-اردو)، بنگالی، پنجابی و مراتی از شناخته‌شده‌ترین و پر گویش‌ورترین آن‌ها به‌شمار می‌روند. خانوادهٔ بزرگ زبان‌های هندواروپایی افزون بر زبان‌های هندوایرانی شامل خانوادهٔ زبان‌های ژرمنی، رومی، بالتواسلاوی، سلتی و همچنین زبان‌های منفرد ارمنی، یونانی و آلبانیایی می‌شوند. انگلیسی، آلمانی، هلندی و سوئدی از مهم‌ترین زبان‌های ژرمنی؛ اسپانیایی، فرانسوی، ایتالیایی و پرتغالی از معروف‌ترین زبان‌های رومی؛ روسی، لهستانی، بلغاری، صربی و لیتوانیایی از مهم‌ترین زبان‌های بالتواسلاوی و ایرلندی، گیلیک اسکاتلندی و ولزی سه زبان شناخته‌شدهٔ سلتی هستند. چندین زبان مرده از جمله تخاری، هیتی، لووی و لیدیایی نیز عضوی از این خانواده بوده‌اند که هزاران سال پیش از میان رفته‌اند و صرفاً از آن‌ها آثار نوشتاری برجای مانده‌است.
بیشتر زبان‌های بومی اروپا و غرب و جنوب آسیا از این خانواده هستند که شماری از آن‌ها، به‌ویژه انگلیسی، اسپانیایی، فرانسوی و پرتغالی، در نتیجهٔ استعمار در سراسر نیم‌کرهٔ غربی و اقیانوسیه و بخش‌هایی از آفریقا نیز گسترده شده‌اند. طبق برآورد اتنولوگ این خانواده دارای ۴۴۵ زبان زنده و ۳٫۲ میلیارد گویشور در سراسر جهان و از نظر شمار گویشوران بزرگ‌ترین خانوادهٔ زبانی جهان است. بیش از دو سوم این زبان‌ها به شاخهٔ هندوایرانی تعلق دارند.
زبان‌های ایرانی معمولاً به سه دورهٔ باستان، میانه و نوین تقسیم می‌شوند. این دوره‌ها با دوره‌های تاریخ ایران مطابقت دارند؛ بدین ترتیب که دورهٔ باستان مربوط به زمان شاهنشاهی هخامنشی، دورهٔ میانه مربوط به زمان شاهنشاهی ساسانی و دورهٔ نوین مربوط به زمان ورود اسلام به ایران تا به امروز است. vi(2). Documentation. طبق اسناد موجود، زبان فارسی «تنها زبان ایرانی» است که میان سه دورهٔ آن روابط زبانی نزدیکی برقرار است و به همین ترتیب پارسی باستان، میانه و نو همگی نمایانگر یک زبان هستند که همان فارسی است؛ به این معنی که فارسی نو نوادهٔ مستقیم پارسی میانه و باستان است؛ در حالی که ایجاد روابط نزدیک ژنتیکی میان دیگر زبان‌های میانه و نوین ایرانی دشوار است. برای نمونه زبان امروزی یغنابی به همان گروه گویشی سغدی تعلق دارد، اما نوادهٔ مستقیم این زبان نیست. بلخی نیز ممکن است به یدغه و مونجانی نوین نزدیک باشد؛ اما نیای مستقیم آن دو به‌شمار نمی‌رود. میان زبان نوین وخی و ختنی کهن نیز همین رابطه بر قرار است.cf. vi(2). Documentation. Excerpt 1: "Only the official languages Old, Middle, and New Persian represent three stages of one and the same language, whereas close genetic relationships are difficult to establish between other Middle and Modern Iranian languages. Modern Yaḡnōbi belongs to the same dialect group as Sogdian, but is not a direct descendant; Bactrian may be closely related to modern Yidḡa and Munji (Munjāni); and Wakhi (Wāḵi) belongs with Khotanese." Excerpt 2: "New Persian, the descendant of Middle Persian and official language of Iranian states for centuries."
«پارسی باستان» در زمان دودمان هخامنشی سخن گفته می‌شده‌است. کهن‌ترین متن نوشته‌شده به آن مربوط به سنگ‌نبشتهٔ بیستون است که به زمان داریوش بزرگ (فرمانروایی در ۵۲۲–۴۸۶ پ. م) بازمی‌گردد. آثار نوشته شده به پارسی باستان در ایران، رومانی (گرله)، ارمنستان، بحرین، عراق، ترکیه و مصر امروزی یافت شده‌اند.Roland G. Kent, Old Persian, 1953Kent, R. G. : "Old Persian: Grammar Texts Lexicon", page 6. American Oriental Society, 1950. پارسی باستان یکی از کهن‌ترین زبان‌های هندواروپایی است که از آن آثار نوشتاری بر جای مانده‌است. خط پارسی باستان، خط میخی بوده‌است و به نظر می‌رسد در زمان هخامنشی، چندان در میان توده‌ها رایج نبوده‌است و تنها خطی ادبی برای نوشتن سنگ‌نوشته‌ها بوده‌است."راهنمای زبان‌های ایرانی"، جلد اول: "زبان‌های ایرانی باستان و ایرانی میانه"، رودیگر اشمیت، ترجمهٔ آرمان بختیاری و دیگران، انتشارات ققنوس، چاپ اول، زمستان ۱۳۸۲، ص۱۱۰ پارسی باستان از نظر دستوری پیچیده‌تر از نسل‌های بعدیِ «فارسی» بود.Microsoft Encarta Encyclopedia 2002. 1993–2001 Microsoft Corporation.Encyclopædia Britannica", 2006, Ultimate Reference Suite DVD Version: 2006.01.00.000000000, Persian Language
با توجه به فرضیات خاص تاریخی در مورد تاریخ اولیه و منشأ پارسیان باستان در جنوب غرب ایران (که هخامنشیان از آن جا برخاستند)، پارسی باستان در اصل توسط قبیله‌ای به نام "پارسواش" صحبت می‌شد که در هزارهٔ نخست پیش از میلاد به ایران وارد شدند و در ناحیه‌ای که امروزه فارس خوانده می‌شود، سکنی گزیدند. زبان آن‌ها، پارسی باستان، به زبان رسمی شاهان هخامنشی تبدیل شد. نوشته‌های آشوری، که در واقع به نظر می‌رسد دربرگیرندهٔ نخستین شواهد حضور ایرانیان باستان در فلات ایران باشند، گاه‌شناسی خوبی ارائه می‌دهند، اما فقط نشانگر جایگاه جغرافیایی تقریبی آنچه امروزه پارسی باستان می‌خوانیم، هستند. در نوشته‌های شلمنسر سوم مربوط به سدهٔ نهم پیش از میلاد که در پیرامون دریاچهٔ ارومیه یافت شده‌اند، برای نخستین بار از "پارسواش" (در کنار "ماتای"، احتمالاً مادها) یاد شده‌است. هویت دقیق پارسواش به‌طور قطعی مشخص نیست، اما از نظر زبان‌شناسی، این واژه با واژهٔ پارسی باستان "پارسَه" مطابقت دارد که آن نیز مستقیماً از واژهٔ کهن‌تر "*پارسوا" می‌آید. همچنین از آنجا که پارسی باستان دربرگیرندهٔ واژگانی از دیگر زبان منقرض‌شدهٔ ایرانی، مادی، است، به گفتهٔ پرودس شروو ممکن است پارسی باستان پیش از پایه‌گذاری امپراتوری هخامنشی و در نیمهٔ نخست هزارهٔ نخست پیش از میلاد نیز صحبت می‌شده‌است.
علاوه بر پارسی باستان، سه گویش ایرانی باستان دیگر شناخته‌شده‌اند: مادی، سکایی و اوستایی. از دو زبانِ مادی و سکایی، که اولی در غرب ایران و منطقهٔ فرمانروایی ماد و دومی در شمال، از مرزهای چین تا دریای سیاه، ازجمله میان اقوام پارت و ساکنان سُغد رایج بوده، تنها واژگان و عبارت‌هایی در نوشته‌های دیگران برجای مانده‌است؛ اما از زبان‌های اوستایی و پارسی باستان مدارک بسیار در دست است. اوستایی زبان دینی مزدیسنا است.Windfuhr, Gernot: "The Iranian Languages", Routledge 2009, p. 43.
«پارسی میانه» از سدهٔ سوم پیش از میلاد تا سدهٔ هفتم پس از میلاد در ایران‌زمین رایج بوده‌است. دستور زبان فارسی در دورهٔ میانه ساده‌تر از دورهٔ باستان ولی پیچیده‌تر از فارسی نو رایج در دورهٔ اسلامی بوده‌است؛ برای نمونه ساختار مثنی و جنس دستوری که در پارسی باستان رایج بودند، در این زبان ناپدید شدند.Microsoft Encarta Encyclopedia 2002. 1993–2001 Microsoft Corporation.Encyclopædia Britannica", 2006, Ultimate Reference Suite DVD Version: 2006.01.00.000000000, Persian Language"راهنمای زبان‌های ایرانی"، جلد دوم: "زبان‌های ایرانی نو"، رودیگر اشمیت، ترجمهٔ آرمان بختیاری و دیگران، انتشارات ققنوس، چاپ اول، ۱۳۸۳ زبان فارسی امروزی و پارسی میانه چه از دید واژگانی و چه از دید دستوری همانندی‌های بسیاری دارند. در واقع تحولی که از پارسی باستان تا پارسی میانه رخ داده‌است بسیار بزرگ‌تر از تحولی‌است که پارسی میانه را به فارسی نو تبدیل کرده‌است.
اگرچه دورهٔ میانه زبان‌های ایرانی به‌طور رسمی با سقوط امپراتوری هخامنشی آغاز می‌شود، دورهٔ گذار پارسی باستان به میانه احتمالاً پیش از سدهٔ چهارِ پیش از میلاد آغاز شده بود. با این حال، پارسی میانه در واقع تا ۶۰۰ سال بعد که در کتیبه‌های دوران ساسانی (۲۲۴–۶۵۱ میلادی) پدیدار می‌شود، در جایی ظاهر نشده‌است، بنابراین هر نوع زبانی مربوط به زمانی پیش از این تاریخ را با هیچ درجه اطمینانی نمی‌توان توصیف کرد. افزون بر این، پارسی میانه به عنوان یک زبان ادبی برای نخستین بار در سدهٔ ششم تا هفتم میلادی پدیدار شد. از سدهٔ هشتم به بعد، روند تغییر تدریجی پارسی میانه به فارسی نو آغاز شد و گونهٔ دوران میانه تنها در مزدیسنا به حیات خود ادامه داد.
پارسی میانه را گونهٔ پسین پارسی باستان می‌دانند.Nicholas Sims-Williams, "The Iranian Languages", in Steever, Sanford (ed.) (1993), "The Indo-European Languages", p. 129. نام بومی پارسی میانه "پارسیگ" یا "پارسیک" بود که از نام منطقه «پارس» آمده که همان "پارسه" پارسی باستان و "فارس" فارسی نو است. پس از فروپاشی دولت ساسانی، "پارسیک" منحصراً به پارسی (میانه یا نو) که به خط عربی نوشته شده بود، اطلاق می‌شد. از سدهٔ نهم به بعد، که پارسی میانه در آستانهٔ تبدیل شدن به فارسی نوین بود، گونهٔ کهن‌تر زبان به اشتباه "پهلوی" نامیده شد که در واقع یکی از "سامانه‌های نوشتاری" بود که از آن برای نوشتن پارسی میانه و دیگر زبان‌های میانه ایرانی استفاده می‌شد. این سامانهٔ نوشتاری را ساسانیان از اشکانیان آموخته بودند. ابن مقفع در سدهٔ هشتم میان "پهلوی" و "پارسی" تمایز قائل می‌شد اما این تفکیک در گزارش‌های عربی پس از آن تاریخ مشهود نیست.
گرنوت ویندفور فارسی نو را حاصل تحول پارسی میانه و باستان می‌داند, p. 82. "The evolution of Persian as the culturally dominant language of major parts of the Near East, from Anatolia and Iran, to Central Asia, to northwest India until recent centuries, began with the political domination of these areas by dynasties originating in southwestern province of Iran, Pars, later Arabicised to Fars: first the Achaemenids (599–331 BC) whose official language was Old Persian; then the Sassanids (c. AD 225–651) whose official language was Middle Persian. Hence, the entire country used to be called Perse by the ancient Greeks, a practice continued to this day. The more general designation 'Iran(-shahr)" derives from Old Iranian aryanam (Khshathra)' (the realm) of Aryans'. The dominance of these two dynasties resulted in Old and Middle-Persian colonies throughout the empire, most importantly for the course of the development of Persian, in the north-east i.e. , what is now Khorasan, northern Afghanistan and Central Asia, as documented by the Middle Persian texts of the Manichean found in the oasis city of Turfan in Chinese Turkistan (Sinkiang). This led to certain degree of regionalisation". اما می‌گوید که هیچ یک از گویش‌های شناخته‌شدهٔ پارسی میانه نیای مستقیم فارسی نو نیستند.Comrie, Bernard (1990) "The major languages of South Asia, the Middle East and Africa", Taylor & Francis, p. 82Barbara M. Horvath, Paul Vaughan, "Community languages", 1991, p. 276 لودویگ پاول در این زمینه می‌گوید: «زبان شاهنامه را باید یکی از مصادیق توسعهٔ مداوم تاریخی پارسی میانه به فارسی نو دانست.»L. Paul (2005), "The Language of the Shahnameh in historical and dialectical perspective", p. 150: "The language of the Shahnameh should be seen as one instance of continuous historical development from Middle to New Persian.", "in"
پس از پیروزی اعراب در ایران، فارسی گفتاری همچنان به سوی خاور پیش رفت و به وسیلهٔ سپاهیان و بازرگانان به فرارود و افغانستان کنونی رسید. برای فاتحان عرب، فارسی، بسیار بیشتر از عربی، زبان تبلیغ و نشر اسلام در میان مردم این نواحی بود. از همین‌رو سرانجام فارسی جانشین زبان‌های محلّی از جمله سغدی و دیگر گویش‌ها شد؛ و در همین مناطق، در مرزهای خاوری ایران، بود که فارسی‌زبان ادبی این جوامع گردید.ژیلبر لازار: ریشه‌های زبان فارسی ادبی. در: مجله «ایران‌نامه»، پاییز ۱۳۷۲ - شماره ۴۴. (از صفحه ۵۶۹ تا ۵۸۴).
«فارسی کلاسیک» آزادانه به زبان معیار ایران در قرون وسطی اشاره دارد که در ادبیات فارسی به کار گرفته می‌شد. این زبان، زبان سده‌های ۱۰ تا ۱۲ است که به عنوان زبان ادبی و میانجی در زمان فرمانروایی دودمان‌های «ایرانی‌شده» ترک و مغول در سده‌های ۱۲ تا ۱۵ و دودمان‌های ایرانی از سده ۱۶ تا ۱۹ استفاده می‌شد.
گرچه فارسی در این دوره از نظر معیارسازی به پیشرفت‌هایی دست یافت، هنوز هم یک زبان واحد معیار به‌شمار نمی‌رفت. فارسی این دوره را می‌توان دارای چند گویش معیار موقت یا «سبک» دانست که نویسندگان کلاسیکی همچون فردوسی، سعدی و حافظ تنظیم کرده بودند. در سبک‌شناسی، فارسی را دارای سه سبک اصلی خراسانی (شیوهٔ شاعران خراسان و فرارود مربوط به سدهٔ چهارم تا میانه‌های سدهٔ ششم هجری) عراقی (شیوهٔ شاعران عراق عجم و آذربایجان مربوط به اواخر سدهٔ ششم تا سده نهم هجری) و هندی (شیوهٔ شاعران هندوستان از سدهٔ نهم هجری به بعد) می‌دانند. بازگشت ادبی نیز به سبک دوره قاجار به بعد (اواخر سدهٔ دوازدهم) فارسی اشاره دارد که شاعران سبک هندی را کنار گذاشتند و دوباره به سبک‌های کهن‌تر، به ویژه عراقی، رو آوردند.
فارسی در این دوره به زبان میانجی ایران بزرگ و بیشتر شبه‌قاره هند تبدیل شد. این زبان همچنین زبان رسمی و فرهنگی دودمان‌های اسلامی، از جمله سامانیان، آل بویه، طاهریان، زیاریان، گورکانیان، تیموریان، غزنویان، آل افراسیاب، سلجوقیان، خوارزمشاهیان، سلجوقیان روم، سلطان‌نشین دهلی، شروان‌شاهان، صفویان، افشاریان، زندیان، قاجاریان، خانات بخارا، خانات خوقند، امارت بخارا، خانات خیوه، عثمانیان و بیشتر نوادگان مغولان هند همچون نظام حیدرآباد بود. فارسی تنها زبان هندواروپایی بود که مارکو پولو در دربار قوبلای خان و در سفرش در چین آن را می‌دانست و از آن استفاده می‌کرد.John Andrew Boyle, "Some thoughts on the sources for the Il-Khanid period of Persian history", in Iran: Journal of the British Institute of Persian Studies, British Institute of Persian Studies, vol. 12 (1974), p. 175.
عده‌ای بر این باورند که ادبیات فارسی از دورهٔ مشروطیت به بعد با ادبیات فارسی دورهٔ قاجار و صفویه و پیش از آن متفاوت است و به‌ویژه با تأسیس فرهنگستان ایران (در سال ۱۳۱۳ ه‍.خ) و شروع نهضت ترجمه در ایران، یک دورهٔ نوین در زبان فارسی به‌وجود آمده‌است که گرایش عملی‌تری به برگشت و به پاکی و خالص‌سازی زبان فارسی از عبارات و اصطلاحات پیچیدهٔ عربی دارد.
طی سده‌های اخیر، زبان فارسی در نیمهٔ شرقی قلمرو خود با تنگنا و دشواری روبه‌رو شد، ولی در نیمهٔ غربیِ قلمرو خود (کشور ایران) رو به شکوفایی نهاد. انگلیسی‌ها، با استعمار هند، فارسی از آن سرزمین زدودند و آن را با انگلیسی جایگزین کردند. در پی تسخیر مناطق گسترده‌ای از سرزمین‌های فارسی‌زبان ازسوی روس‌ها در آسیای میانه نیز، سه کانون بزرگ زبان فارسی و تمدن ایرانی در منطقه، یعنی سمرقند، بخارا و مرو رو به زوال نهادند و تحت روند شدید فارسی‌زدایی و ایرانی‌زدایی روس‌ها قرار گرفتند.خال‌بیک، فخرالدین: مثلث پارسی: آیا اتحاد سه کشور فارسی‌زبان ممکن است؟ در: بی‌بی‌سی فارسی . بازدید: دسامبر ۲۰۱۱.
با این حال، زبان فارسی همچنان در تاجیکستان زبان اکثریت و زبان رسمی است و در ازبکستان، ساکنان شهرهای بخارا و سمرقند همچنان فارسی‌زبانند و فارسی هنوز در درهٔ فَرغانه و مناطق شرقِ تاشکند رواج دارد.History of the Persian Language in the East (Central Asia). by Richard N. Frye. بازدید: دسامبر ۲۰۱۱. در افغانستان نیز سیاست‌های شاهانِ پشتون‌تبار با گرایش فارسی‌زدایی باعث تنزل بلخ و هرات و کابل به‌عنوان مراکز تمدن فارسی در افغانستان در اواخر سدهٔ بیستم شد، اما فارسی همچنان زبان میانجیِ اصلی در آن کشور است. این روندها در حالی بود که در ایران، زبان فارسی راه پیشرفت و توانمندی را پیمود و مرکز ثقل تولیدات فرهنگی، اعم از کتاب، ترجمه، فیلم و موسیقی به زبان فارسی بیشتر در ایران قرار گرفت.
فارسی بیش از ۷۸ میلیون گویشور بومی در سراسر جهان دارد که این تعداد با در نظر گرفتن گویشوران زبان دوم به ۱۲۰ تا ۲۰۰ میلیون نفر می‌رسد. فارسی در ۲۹ کشور در جهان گفتگو می‌شود و از این نظر در رتبه ششم جهان قرار دارد.
فارسی زبان رسمی کشورهای ایران، افغانستان«Dari, Afghan Persian» در اتنولوگ «Aimaq» در اتنولوگ «Hazaregi» در اتنولوگ و تاجیکستان۸۰٪ از جمعیت و امار ۷ میلیونی این کشور: منبع است. شمار فارسی‌زبانان ازبکستان نیز طبق آمار رسمی کشور بیش از ۱٫۵ میلیون نفر (۴٬۸٪) اعلام شده‌است، اما آمارهای مستقل شمار آنان را تا ۱۰ میلیون نفر (۳۰٪) برآورد کرده‌اند.Jonson, Lena (1976) "Tajikistan in the New Central Asia", I.B.Tauris, , p. 108: "According to official Uzbek statistics there are slightly over 1 million Tajiks in Uzbekistan or about 3% of the population. The unofficial figure is over 6 million Tajiks. They are concentrated in the Sukhandarya, Samarqand and Bukhara regions." جوامع بومی فارسی‌زبان در کشورهای بحرین، عراق، پاکستان، کویت، امارات متحده عربی، قطر، روسیه، جمهوری آذربایجان،Windfuhr, Gernot: "The Iranian Languages", Routledge 2009, p. 418. قرقیزستان،Windfuhr, Gernot. "Persian and Tajik." The Iranian Languages. New York, NY: Routledge, 2009. 421 قزاقستان، ترکمنستان، چینEthnologue report for language code:tgk و هند نیز یافت می‌شوند.
فارسی به واسطه افزایش مهاجرت‌ها در قرن اخیر به کشورهای دیگر نیز راه یافته‌است. بزرگ‌ترین جوامع غیربومی فارسی‌زبان در ایالات متحده، روسیه، ترکیه، امارات، عراق، کانادا، استرالیا، آلمان، بریتانیا و سوئد ساکن هستند. این زبان همچنین در مدارس کشورهای آلمان، صربستان، لهستان، لبنان، ارمنستان، قرقیزستان، قزاقستان، جمهوری آذربایجان و گرجستان به عنوان زبان دوم خارجی آموزش داده می‌شود.
ایران بزرگ‌ترین کشور فارسی‌زبان جهان است. اتنولوگ جمعیت فارسی‌زبانان ایران در سال ۲۰۱۹ را ۷۰٬۴۰۰٬۰۰۰ نفر می‌داند که ۵۲٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر از آن‌ها گویشور بومی این زبان هستند. بر پایهٔ نتایج سرشماری سال ۱۳۷۵ مرکز آمار ایران دربارهٔ ترکیب و چیدمان قومی و تباری مردم ایران، جمعیت و آمار فارسی‌زبان‌ها نزدیک ۷۳ تا ۷۵ درصد جمعیت ایران است. این آمار نشان می‌دهد که ۸۲ تا ۸۳ درصد مردم به «فارسی» سخن می‌گویند و ۸۶ درصد از آن‌ها تنها فارسی را می‌دانند.
فارسی رایج‌ترین زبان در افغانستان و زبان مادری بیش از ۱۶ میلیون نفر (۴۸–۵۲٪) از مردم این کشور است. به دلیل اینکه فارسی زبان میانجی افغانستان نیز به‌شمار می‌رود، در کل بیش از ۲۵ میلیون نفر یا ۸۰٪ از باشندگان این کشور بدان تسلط دارند. تاجیک‌ها، هزاره‌ها و ایماق‌ها گویشوران بومی فارسی در افغانستان هستند.
بیشتر فارسی‌زبانان افغانستان در شمال، شرق، غرب و مرکز کشور زندگی می‌کنند. فارسی زبان بیشینه مردم ولایت‌های بدخشان، تخار، کاپیسا، بلخ، جوزجان، پروان، کابل، بغلان، پنجشیر، کندز، سمنگان، بامیان، سرپل، دایکندی، غزنی، بادغیس، غور، فراه و هرات به‌شمار می‌رود. اقلیت‌های بزرگ فارسی‌زبان نیز در ولایت‌های لغمان، ننگرهار، پکتیا، پکتیکا، اروزگان، جوزجان، قندهار، فاریاب، زابل، کنر، نیمروز، هلمند، لوگر و میدان وردک این کشور یافت می‌شوند.
فارسی زبان ملی و رسمی تاجیکستان است که به الفبای سیریلیک تاجیکی نوشته می‌شود. فارسی زبان مادری نزدیک به ۷٫۵ میلیون نفر یا ۸۴٫۳٪ از شهروندان این کشور است. شهرهای بزرگ تاجیکستان شامل دوشنبه (پایتخت)، خجند، کولاب، پنجکنت، باختر، خاروغ و استروشن همگی فارسی‌زبانند.
بر پایه آمار رسمی ازبکستان تاجیک‌ها ۵٪ از جمعیت کل این کشور را شامل می‌شوند. اما آمارهای غیررسمی شمار تاجیکان این کشور را میان ۱۰ تا ۱۲ میلیون نفرKarl Cordell, "Ethnicity and Democratisation in the New Europe", Routledge, 1998. p. 201: "Consequently, the number of citizens who regard themselves as Tajiks is difficult to determine. Tajikis within and outside of the republic, Samarkand State University (SamGU) academic and international commentators suggest that there may be between six and seven million Tajiks in Uzbekistan, constituting 30% of the republic's 22 million population, rather than the official figure of 4.7%(Foltz 1996;213; Carlisle 1995:88).Lena Jonson (1976) "Tajikistan in the New Central Asia", I.B.Tauris, p. 108: "According to official Uzbek statistics there are slightly over 1 million Tajiks in Uzbekistan or about 3% of the population. The unofficial figure is over 6 million Tajiks. They are concentrated in the Sukhandarya, Samarqand and Bukhara regions." یا ۳۰ تا ۴۰ درصد از جمعیت کل کشورSvante E. Cornell, "Uzbekistan: A Regional Player in Eurasian Geopolitics?" , "European Security", vol. 20, no. 2, Summer 2000.Karl Cordell, "Ethnicity and Democratisation in the New Europe", Published by Routledge, 1999. Excerpt from pg 201: "Consequently, the number of citizens who regard themselves as Tajiks is difficult to determine. Tajikis within and outside of the republic, Samarkand State University (SamGU) academic and international commentators suggest that there may be between six and seven million Tajiks in Uzbekistan, constituting 30% of the republic's 22 million population, rather than the official figure of 4.7%(Foltz 1996;213; Carlisle 1995:88).Lena Jonson, "Tajikistan in the New Central Asia", Published by I.B.Tauris, 2006. pg 108: "According to official Uzbek statistics there are slightly over 1 million Tajiks in Uzbekistan or about 4% of the population. The unofficial figure is over 6 million Tajiks. They are concentrated in the Sukhandarya, Samarqand and Bukhara regions." برآورد می‌کند. فارسی‌زبانان در تاجیکستان بیشتر در دو شهر سمرقند و بخارا و ولایت سرخان‌دریا سکونت دارند؛ هرچند در دیگر مناطق ولایت‌های سمرقند و بخارا و همچنین ولایت‌های قشقه‌دریا، نمنگان، فرغانه و سیردریا نیز به‌طور پراکنده یافت می‌شوند. ریچارد فولتس در برآوردی در سال ۱۹۹۶ زبان ۷۰٪ از اهالی سمرقند و ۹۰٪ از اهالی بخارا را فارسی اعلام کرده‌است.Richard Foltz, "The Tajiks of Uzbekistan", "Central Asian Survey", 15(2), 213-216 (1996).
امروزه پاکستان در کنار ازبکستان، یکی از بزرگ‌ترین جوامع اقلیت فارسی‌زبان دنیا را در خود جای داده‌است. شمار فارسی‌زبانان این کشور میان یک تا دو میلیون نفر برآورد می‌شود. این فارسی‌زبانان، بیشتر پاکستانی‌های بومی فارسی‌زبان هستند، نه مهاجران فارسی‌زبان. در پی جنگ‌های افغانستان نیز گروه‌هایی از پناهندگان افغانستانی نیز به پاکستان مهاجرت کرده که برخی از آن‌ها فارسی‌زبانند. تا زمان رژیم نظامی ژنرال ضیاءالحق در پاکستان، زبان فارسی در تمامی مدارس دولتی این کشور، تا کلاس هشتم تدریس می‌شدسحر، عبدالحی، فارسی در پاکستان؛ از سرود ملی تا شرافت فرهنگی. در: بی‌بی‌سی فارسی. ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۰. بازدید: دسامبر ۲۰۱۱. اما آموزش رسمی زبان فارسی در زمان حکومت او در مدارس پاکستان کنار گذاشته شد.حسین، یوسف، آینده زبان فارسی؛ نگرانی و امیدهایی از جانب پیشاور. در: بی‌بی‌سی فارسی. ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۰. بازدید: دسامبر ۲۰۱۱.
امروزه بیشتر فارسی‌زبانان بومی پاکستان در پیشاور، کویته، کشمیر و گلگت می‌زیند. در پاکستان همچنین جامعه‌ای از هزاره‌های بومی وجود دارد که بیشتر در ایالت بلوچستان و به ویژه کویته ساکنند.Area Handbook for Afghanistan, page 77, Harvey Henry Smith, American University (Washington, D.C.) Foreign Area Studies جمعیت هزاره‌ها در سرشماری ۱۹۹۸ پاکستان برابر با ۱۵۰٬۰۰۰ اعلام شد.
فارسی از دیرباز در کشورهای عربی پیرامون خلیج فارس به عنوان یک زبان اقلیت رایج بوده‌است. بحرین در بر گیرنده بزرگ‌ترین اقلیت فارسی‌زبان (از نطر نسبت) این کشورهاست و میان ۱۴۴ تا ۲۲۰ هزار نفر (۱۴٪) از جمعیت این کشور فارسی‌زبان بومی هستند. فارسی‌زبانان پس از عرب‌ها دومین گروه قومی بزرگ بحرین هستند. افزون بر این، نام بسیاری از شهرها و مناطق بحرین، از جمله منامه، دارای ریشه فارسی است.