moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
احسان‌اللّه خان مدتی کوتاه در دارالفنون تهران درس خواند، فرانسه آموخت (زین رو ادبیات سیاسی رادیکال اروپایی در دسترس او بود) و سپس به اردوی مجاهدان مشروطه‌خواه در مبارزه برای خلع ید از محمدعلی‌شاه و استقرار مجدد مشروطه پیوست و در فتح تهران در ژوئیهٔ ۱۹۰۹ شرکت کرد. با آغاز جنگ جهانی اول به هواداری از گروه‌های طرفدار عثمانی/آلمانی برخاست و در ۱۲۹۵ به «دولت موقت» هوادار آلمان در کرمانشاه پیوست و در آنجا دوشادوش نیروهای عثمانی/آلمانی در جبهه‌های غرب جنگید.
برخلاف باور رایج مبتنی بر ادعای خود او، احسان‌الله خان از بنیان‌گذاران نهضت جنگل نبود ولی در ۱۹۱۷ بدان پیوست.
در پی شکست «دولت موقت»، به تهران برگشت و به «کمیتهٔ مجازات» پیوست؛ گروهی که در ربیع‌الثانی ۱۳۳۵ در تهران تشکیل شد و به رأی خود کسانی چون اسماعیل خان (رئیس انبار غله) و میرزا محسن مجتهد و چند نفر دیگر را که «خائن به منافع کشور» می‌شناخت ترور می‌کرد. در پی تعقیب نیروهای نظمیه در پایتخت با دستگیری سران و اعضای برجسته آن در شوال همان سال، تشکیلات کمیته برچیده شد. از میان سران و اعضای فعال کمیتهٔ مجازات که در طول مدت کمی، هرکدام به شیوه‌های مختلف کشته شدند، فقط احسان‌الله خان توانست که جان سالم به در برد. او به گیلان گریخت و در شب انقلاب اکتبر در روسیه، به نهضت کوچک‌خان جنگلی پیوست. در گیلان رهبری جناح چپ جنگلی‌ها را بر عهده گرفت و در ارتباط تنگاتنگ با بلشویک‌ها به فعالیت پرداخت. این جناح، هوادار یک برنامهٔ خالص کمونیستی و شوروی کردن ایران بود. هدف آن تأسیس یک نظام آموزشی رایگان در سرتاسر کشور، با ایدئولوژی کمونیستی «آزادسازی از زنجیر بردگی و سرکوب به نفع توده‌ها»، ملی کردن کارخانجات، معادن، آسیاب‌ها، آبرسانی، بانکداری و حمل و نقل عمومی برای ایجاد یک نظام حمل و نقل ملی، ارتقای نظام تعاونی برای صنعتگران و خرده تولیدکنندگان، لغو مستغلات خصوصی ارضی و انتقال زمین‌های وقفی به دهقانان تولیدکننده برای توسعهٔ یک نظام ملی خانه‌سازی تحت نظارت دولت مرکزی و شوراهای محلی و تنظیم شرایط کار و بهداشت عمومی از راه برنامه‌های قانونی مترقی بود.
پس از تشکیل جمهوری شورایی، توجه او به حزب کمونیست ایران جلب شد ولی اجازهٔ عضویت در آن به او داده نشد. در اواخر ژوئیهٔ ۱۹۲۰، با کودتایی علیه میرزا کوچک خان مرتبط بود و صدر دولت جدید بود که حزب کمونیست در آن غالب بود. او در این مقام، سیاست‌های افراط‌گرایانه‌ای چون مصادرهٔ اموال را مرتکب شد که جمهوری نوپا را تضعیف کرد و باعث تفرقه بین صفوف آزادی‌خواهان گیلان شد. در سپتامبر ۱۹۲۰ حزب کمونیست، ائتلاف را ترک کرد. جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی با هدایت نریمان نریمانف و کمیتهٔ مرکزی دوم حزب کمونیست به رهبری حیدرخان عمو اوغلی او را برای ارتباط برقرار کردن با میرزا کوچک خان تحت فشار قرار دادند. او نهایتاً با دخالت و مشارکت عمواوغلی رهبر میانه‌روی کمونیست در آوریل ۱۹۲۱ چنین کرد. او که در تابستان ۱۹۲۱ مسئول عملیاتی در مازندران بود سعی کرد در معاهدهٔ دوستی بین تهران و مسکو که در فوریه امضا شده بود با تشکیل کمیته‌ای جدید و ادامهٔ اصلاح ارضی خرابکاری کند.
متعاقب سرنوشت تلخ جنگلی‌ها، از احسان‌الله خان خواسته شد ایران را ترک کند. سفر او و شصت تن از فعالان جنگلی، بنابر تشخیص نریمان نریمانف، صدر شورای کمیسرهای خلق آذربایجان شوروی و به درخواست تئودور روتشتاین، سفیر وقت شوروی در ایران، که به تازگی پیمان «دوستی و همکاری» با دولت مرکزی ایران را امضا کرده بود و براساس آن از برنامهٔ قبلی آن دولت مبنی بر حمایت از جنبش‌های انقلابی ایران دست کشیده بود، انجام شد. او تا پایان عمر مهمان جمهوری آذربایجان شوروی بود. در بدو ورود به قفقاز به احسان‌الله خان و یارانش حق فعالیت محدود سیاسی اعطا شد. احسان‌اللّه خان به همراه یارانش محمدجعفر کنگاوری، احمد مسافر و آشوری، حزبی تازه به نام «کمیتهٔ انقلاب آزادکنندهٔ ایران» بنیاد نهاد. مقر حزب جدید، دکانی قدیمی در باکو بود که آشوری، پیشکار و منشی احسان‌اللّه خان در آن سکونت داشت. احسان‌اللّه خان و یاران او فعالیت‌های انقلابی را برای ایجاد تغییر در وطن‌شان، ایران، از این مقر نسبتاً محقر هدایت می‌کردند. برخی از چهره‌های شاخص حزب کمونیست آذربایجان فعالیت‌های کم‌دامنهٔ آنان را تا حدی تحمل و حمایت می‌کردند. از جمله نریمانف که قبلاً هم با جنگلی‌ها همکاری‌هایی کرده بود. دولت ایران از همان بدو ورود احسان‌اللّه خان به قفقاز نسبت به فعالیت‌های وی در مناطق مرزی ناخرسند بود و در مقاطع مختلف از مقامات شوروی اکیداً خواسته بود که زمینه‌های لازم را برای دور کردن احسان‌اللّه خان از مناطق مرزی قفقاز فراهم کنند و وی را در جایی در مسکو یا شمال شوروی سکنا دهند. احتمالاً آنچه موجب می‌شد دولت ایران بر این امر اصرار بیشتر ورزد، امکان پیوستن احسان‌اللّه خان به ماژور لاهوتی بود که پس از شورش ناکامش به باکو پناهنده شده بود و احتمال همکاری آن دو وجود داشت.
در اوت ۱۹۲۲، یک سال پس از اقامت در باکو، احسان‌اللّه خان، با توجه به تثبیت تدریجی قدرت سیاسی رضاخان در ایران، که در آن هنگام وزارت جنگ را بر عهده داشت، دو نامهٔ سرگشاده به وی نوشت. در نامهٔ اول، که امضای آشوری و مسافر هم در پای آن بود، حساسیت لحظهٔ تاریخی که «نهضت آزادی‌خواهی در پهنهٔ عالم می‌گسترد و تفوق امپراتوری بریتانیا به آخر رسیده‌است» گوشزد شده و رضاخان سردار سپه را به پیوستن به ارتش انقلاب و دگرگونی ترغیب می‌کنند و خطاب به وی می‌گویند: «عقیدهٔ ما این است به یک جمهوریتی که وسایل آن به دست تو آماده‌است سرافراز گردیم» و از او می‌خواهند که طومار حکومت مستبد قاجار را در هم پیچد. نامه با امید به این که رضاخان به قهرمان حماسی ایران، کاوهٔ آهنگر تأسی جوید، با این شعر حافظ به پایان می‌رسد:
دو هفته بعد، احسان‌اللّه خان نامهٔ دیگری برای رضاخان گسیل می‌دارد. درحالی‌که نامهٔ نخست دو صفحه بیشتر نبود، دومین نامه بالغ بر بیست صفحه شده بود. در دومین نامه، که فقط امضای احسان‌اللّه خان را بر پای داشت، او با صراحت بیشتر رضاخان را طرف خطاب قرار می‌دهد که «متوجه وظایف تاریخی و میهنی‌اش» باشد. احسان‌اللّه خان در این نامه، پس از ذکر شرح کشّافی از تاریخ ایران در سدهٔ نوزدهم میلادی و رقابت‌ها و کشمکش‌ها میان دو قدرت بزرگ، امپراتوری بریتانیا و روسیهٔ تزاری بر سر غارت ایران، تصویری از آرایش نیروهای بین‌المللی آن زمان به دست می‌دهد. بنا بر نظر احسان‌الله خان «اتحاد جماهیر شوروی تمایلی به پیاده کردن اصول کمونیسم در ایران ندارد، زیرا این امر مغایر استراتژی شوروی در آن زمان است.» گذشته از این، به رضاخان توصیه می‌کند که «همچون کمالیون ترکیه این روزها را مغتنم شمرد» و از «اوضاع بین‌المللی» و نیز «حمایت تاکتیکی دولت شوروی» بیشترین بهره را برگیرد. در پایان با اعلام تشکیلات مذهبی وقت به عنوان فاسدترین و مستبدترین نهاد، رضاخان را به درهم شکستن مقاومت ایشان و تشکیل «جمهوری خلق ایران» فرا می‌خواند.
اگرچه در ابتدا، شیروانی، جانشین کمیساریای امور خارجهٔ آذربایجان، ابتکار عمل احسان‌اللّه خان در نگارش این نامه‌ها را پسندیده و با آن موافقت کرده بود و هر دو نامه به زبان فارسی در چاپخانهٔ دولتی به چاپ رسیده بود، بعداً هنگامی که کمیتهٔ مرکزی حزب کمونیست آذربایجان از محتوای نامه مطلع شد، قضیهٔ نامه‌ها به موضوعی سیاسی بدل شد. کیروف، دبیر اول وقت حزب کمونیست آذربایجان به پلیس سیاسی GPU (گ.پ. او) فراخوانده شد تا گزارش مفصل ماجرا را ارائه کند. همهٔ کارمندانی که در این کار با احسان‌اللّه خان همکاری کرده بودند از منصب‌شان کنار گذاشته شدند و دستور داده شد که همهٔ نسخه‌های نامه بی‌درنگ جمع‌آوری شود. در پی این اقدام سیاسی نسبتاً تند، مقامات شوروی به تلویح از احسان‌اللّه خان خواستند تا هنگامی که در خاک شوروی مقیم است سکوت پیشه کند. سپس به توصیهٔ نریمانف، احسان‌اللّه خان با لقب رفیق سرخ به همراه همسر و یاران دیگرش از جمله آشوری و حاج احمد راهی مسکو شد تا در دومین کنگرهٔ انترناسیونال سرخ اتحادیهٔ کارگری-پروفینترن (Profintern) -شرکت کند. در تفلیس آوتیس سلطان‌زاده نیز به ایشان پیوست و رو به مسکو نهادند. «نمایندگان سیاسی دولت ایران در آذربایجان قفقاز» که نگران حضور احسان‌اللّه خان در باکو بودند از عزیمت وی به مسکو استقبال کردند. مأموران دولت ایران احسان‌اللّه خان را طی سفرش از تفلیس تا مسکو و حتی طی اقامتش در مسکو زیر نظر داشتند.
اقامت احسان‌اللّه خان در مسکو دیری نپایید. وقتی در اواخر ۱۹۲۲ به باکو بازگشت بار دیگر به او یادآوری شد که می‌باید در سکوت و در حاشیه زندگی کند. ظاهراً در همین دوره‌است که احسان‌اللّه خان با کنسول ایران در باکو تماس می‌گیرد و در پی کسب اجازهٔ بازگشت به ایران برمی‌آید. مشاورالملک، سفیر کبیر ایران در شوروی، در پیام رمزی که از مسکو به تهران می‌فرستد و نظر وزارت امور خارجه را در این مورد جویا می‌شود. تهران تقریباً بی‌درنگ پاسخ می‌دهد: دولت ایران به احسان‌اللّه خان اجازهٔ بازگشت می‌دهد، مشروط به آن‌که او مقامات را از تاریخ ورودش مطلع سازد تا دولت بتواند محل مناسبی را برای سکونتش در نظر گیرد.
ظاهراً پاسخ دولت ایران پاسخی نبود که احسان‌اللّه خان انتظارش را داشت. او به گذشتهٔ سیاسی خود می‌بالید و در موقعیتی نبود که عفو دولت ایران را بپذیرد. پس تنها یک راه برایش باقی ماند: اصرار بر مخالفتش با دولت مرکزی ایران. طبق برخی اسناد، در این مرحله او بر آن شد که از فرمان مقامات شوروی مبنی بر سکوت پیشه کردن سرپیچی نموده و در ۱۹۲۳ به واسطهٔ پیروانش سید جلال و ابراهیم‌خان، مبارزه‌ای چریکی با هدف به زیر کشیدن ستارهٔ طالع رضاخانی ترتیب می‌دهد. پنج سال میان ۱۹۲۳ تا ۱۹۲۸ سال‌هایی است که مقامات شوروی اندک‌اندک احسان‌اللّه خان و یارانش را به پذیرش گونه‌ای انزوای سیاسی واداشتند. تنها چیزی که از او طی این سال‌ها در دست است ایفای نقش در یکی از نخستین فیلم‌های تبلیغی شوروی ساختهٔ لئو مور است. داستان فیلم "دختر گیلان" (گیلان‌قیزی) بر پایهٔ برداشت شوروی از نهضت جنگل و علل پنهان شکست اسف‌بار آن ساخته شد. در این فیلم تنها احسان‌اللّه خان در نقش خودش ظاهر شد؛ و نقش شخصیت‌های مشهوری همچون کوچک‌خان را بازیگران بر عهده داشتند.
در نیمهٔ دههٔ ۱۹۲۰ ادارهٔ پلیس سیاسی تازه‌تأسیس اُ.گ.پ. ئو (OGPU) احسان‌اللّه خان و اطرافیان فعالش را بیش از پیش در منگنه گذاشت. به آنان دستور داده شد که سلاح‌های شخصی‌شان را که هنگام ترک انزلی و ورود به قفقاز به همراه داشتند تسلیم کنند. مأموران OGPU به مقر آن‌ها در باکو حمله‌ور شدند و هرچه داشتند ضبط کردند، حتی خروج آن‌ها را از محل مسکونی خود قدغن کردند. از آن پس آنان از نظر مالی وابسته به مبلغ ناچیزی بودند که از کمیساریای امور داخله دریافت می‌کردند. او در ۱۹۲۷ با پشت‌گرمی از قیام‌هایی علیه سلسلهٔ تازه‌تأسیس پهلوی در گیلان، خراسان و آذربایجان در ۱۹۲۶، تلاش کرد با کمک شوروی به ایران برگشته و فعالیت‌های انقلابی برای سرنگونی سلطنت جدید را آغاز کند. به او کمک نشد و استالین و بوخارین به او توجهی نکردند. او شکایت کرد که سرنوشت انقلاب در ایران به نتیجهٔ مناسبات دیپلماتیک وابسته‌است و اعلام کرد که مطمئن است جنبش انقلابی نهایتاً علیه رژیم پهلوی موفق خواهد شد و مسئولیت تأخیر بر عهدهٔ شوروی‌هاست.
در ایران تحکیم و تثبیت تدریجی قدرت رضاخان، سرانجام راه را برای پادشاهی‌اش هموار کرد. قطعاً امری نبود که کسی چون احسان‌اللّه خان به استقبالش برود و موجب شد که وی در مواضع گذشته‌اش در مورد رضاشاه تجدیدنظر کند. نزد احسان‌اللّه خان دیگر رضاخان آن سربازی نبود که در ناصبه‌اش مصطفی کمال دیگر جستجو شود. برای او اینک رضاخان عامل برکشیدهٔ «امپریالیسم انگلستان» بود که به «امر ارباب بر تخت سلطنت تکیه زده بود.» در سال ۱۹۲۸ احسان‌اللّه خان سکوت پنج ساله‌اش را شکست و بار دیگر به صحنهٔ فعالیت علنی سیاسی بازگشت. این‌بار کاریکاتورهایی از رضاشاه کشید و در آن‌ها او را عروسک «امپریالیسم انگلیس» خواند. تعدادی از این کاریکاتورهای چاپ سنگی با پست به نشانی‌های مختلف در ایران و از جمله به برخی ادارات دولتی فرستاده شد.
مقامات ایرانی، بی‌درنگ با خشم و عصبانیت، به نشر این اوراق تبلیغی، واکنش نشان دادند. تیمورتاش، وزیر دربار و یکی از پرنفوذترین شخصیت‌های سیاسی آن روزگار، داویتیان، سفیر شوروی در ایران را فراخواند و مراتب اعتراض رسمی دولت ایران را به وی ابلاغ کرد. داویتیان نیز بی‌درنگ با مسکو و باکو تماس گرفت و میرزایان، دبیر اول حزب کمونیست آذربایجان، را از اعتراض دولت ایران آگاه ساخت. داویتیان در نامهٔ محرمانه‌اش به میرزایان نوشت که مقامات ایرانی، از جمله تیمورتاش، بر این باورند که احسان‌اللّه خان در این دسیسهٔ تازه که مناسبات ایران و شوروی را به خطر می‌افکند دست داشته‌است. به اعتقاد داویتیان «این‌گونه اقدامات عمیقاً به مناسبات دیپلماتیک دو کشور آسیب می‌رساند» داویتیان در نامه‌اش به میرزایان نوشت، «اگر این فعالان سیاسی به راستی به ادامهٔ اعمال انقلابی‌شان راسخند، آیا عاقلانه‌تر آن نیست که فعالیت‌هایشان را در کشور خود پی بگیرند و نه از خاک شوروی.» وی در آخر، مقامات حزب کمونیست آذربایجان را به «یافتن راه حلی برای خروج از این مخمصه و بازداشتن احسان‌اللّه خان و گروهش از فعالیت‌هایی که موجب تیرگی مناسبات دیپلماتیک شوروی و ایران می‌شود» فرا می‌خواند. واکنش به این فراخوان در باکو فوری بود. احسان‌اللّه خان و یاران‌اش به OGPU احضار شدند و به آنان دستور داده شده که در دم از فعالیت‌های سیاسی‌شان دست بکشند.
در اواخر دههٔ ۱۹۲۰ فشار بر کمونیست‌های غیر شوروی ساکن در سراسر اتحاد جماهیر شوروی کم‌کم فزونی گرفت. کمیتهٔ مرکزی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی، با ابلاغ امریه‌ای تازه، از همهٔ احزاب کمونیست جمهوری‌ها و کمیساریای امور داخله و خارجهٔ هر جمهوری خواست که در راه متقاعد ساختن همهٔ کمونیست‌های غیر شوروی که در اتحاد شوروی به سر می‌برند به پذیرش شهروندی شوروی گام‌های لازم را بردارند. در مورد خارجیان غیر کمونیست بدیل اخراج هم در نظر گرفته شده بود. نتیجهٔ آن‌که دیگر ضرورت تشکیل احزاب فراگیر توده‌ای از برنامهٔ دولت خارج شد و در سراسر اتحاد جماهیر شوروی کارزاری برای "تصفیهٔ احزاب محلی" به راه افتاد که با اخراج اعضایی که بدون رعایت ترتیبات و گذراندن مراحل به حزب پیوسته بودند، به‌ویژه اعضای گروه‌های قومی مهاجر شروع شد. افزون بر این، عضویت در حزب کمونیست منحصر شد به حلقهٔ پیروان استالین. با تثبیت نسبی فضای سیاسی در ایران مناسبات رسمی شوروی و ایران قوام بیشتری یافت. در وضعیت جدید، بسیج ایرانیان قفقاز و ترکستان دیگر چندان اهمیت نداشت. هم کمینترن هم حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی سرانجام به این باور رسیدند که در آیندهٔ نزدیک امیدی به تغییری تعیین‌کننده در چشم‌انداز سیاسی ایران نمی‌رود و بنابراین، آنان باید خط مشی پیشین‌شان را کنار بگذارند و خط مشی‌ای جدید در پیش گیرند و ایرانیان قفقاز و ترکستان را به کنار گذاشتن فکر اقامت موقت در جماهیر شوروی و انتظار بازگشت به ایران ترغیب و به پذیرش شهروندی شوروی تشویق کنند. به حزب کمونیست ایران نیز ابلاغ شد که «فعالیت‌های انقلابی‌اش را صرفاً در ایران انجام دهد» و وظیفهٔ کار بر روی ایرانیان مقیم اتحاد شوروی را به احزاب کمونیست محلی واگذارد. در آذربایجان همهٔ دفاتر امور خارجی حزب کمونیست ایران تعطیل و همهٔ دارایی‌های آن به حزب کمونیست آذربایجان تحویل داده شد. نهایتاً ایرانیانی که به‌طور مستقیم برای کمینترن کار می‌کردند از مشمول این سیاست استثناء شده بودند. در این هنگام بود که بارها از احسان‌اللّه خان خواسته شد که تابعیت شوروی را بپذیرد، درخواستی که وی از پذیرشش سرباز زد.
پس از شروع دورهٔ تصفیه‌های استالین، احسان‌الله خان را متهم کردند با واسطهٔ افراد مرتبط با خود، در نشست باکو در ۱۹۳۱ که خود در آن حضور نداشت، تلاش کرده رهبری حزب کمونیست ایران، به ویژه سلطان‌زاده، را بی‌اعتبار سازد. چند نفر از عوامل اوگپو توانستند از نزدیک با او ارتباط برقرار کنند و فعالیت‌های وی را گزارش دهند. از نامهٔ سیفی به نظر می‌رسد احسان‌الله خان و یارانش معتقد بودند همهٔ گروه‌ها در اتحاد جماهیر شوروی فراموششان کرده‌اند، و اوضاع مالی و روحی‌شان، از کمونیست‌های قدیمی خیلی بدتر بود. چند سال بعد هنگام تصفیه‌های گسترده، ادعاهای سیفی علیه آنان استفاده شد.
پلیس سیاسی ان.ک.و.د. (N.K.V.D) در گزارشی به میرجعفر باقرف، دبیر اول حزب کمونیست آذربایجان، احسان‌اللّه خان و مرتبطان با او خطرناک‌ترین و مخرب‌ترین ایرانیان ساکن آذربایجان معرفی کرد و مشخصاً وی را متهم کرد به: «عاملیت سرویس‌های اطلاعاتی بریتانیا و ایران، طرفداری پروپاقرص از فاشیسم، مبلغ تبلیغات زهرآگین در میان ایرانیان ساکن اتحاد شوروی. عامل تحویل برخی از انقلابیون ایرانی به مقامات ایرانی، عنصری ضد بلشویک که با سازماندهی یک گروه سی نفره از کارگران حوزه‌های نفتی تدارک عملیات تخریب را در حوزهٔ نفتی باکو دیده بود» از او به «دشمن خلق» یاد کردند. در دورهٔ تصفیه و کشتار گسترده، که شروعش از ابتدای ۱۳۱۴ بود علاوه بر مرگ صدها هزار شهروند شوروی، ده‌ها هزار تن از کمونیست‌ها و انقلابیون خارجی پناهنده به خاک شوروی از جمله ایرانیان مقیم قفقاز و آسیای مرکزی هم قربانی شدند. در مسکو و آسیای مرکزی کمونیست‌های ایرانی همچون سلطان‌زاده، رضایف، (شرقی نمایندهٔ کمینترن)، زارع، لادبن و مرتضی علوی در حال محاکمه و بازجویی بودند و در باکو، نخستین گروه از انقلابیون غیر کمونیست ایرانی به جوخه‌های مرگ سپرده شدند. سرامدشان احسان‌اللّه خان دوستدار بود، و نیز اعضای «کمیتهٔ انقلابی گیلان» و بعدها «کمیتهٔ انقلاب آزادکنندهٔ ایران» را که عبارت بودند از آشوری، جعفر کنگاوری، رضا پاشازاده و علی حسین‌زاده.
احسان‌اللّه خان در ۲۴ آذر ۱۳۱۵ در باکو دستگیر شد. او متهم شد به «دست داشتن در فعالیت‌های ضد شوروی، عاملیت بریتانیا و بعدها آلمان، عضویت در محفل تروتسکی- زینویف، فعالیت ضد کمینترن و ضد حزب کمونیست ایران». وی در مراحل نخست بازجویی زیر شکنجه‌های سخت جسمی قرار گرفت ولی با وجود این، همهٔ اتهامات را کلاً رد کرد. بازجویی در باکو پنج ماه به طول انجامید. در فروردین ۱۳۱۷ برای بازجویی‌های بیشتر روانهٔ مسکو شد. در مسکو همان اتهامات به او زده شد، و او نیز، همچون پیش همهٔ اتهامات را رد کرد و بر بی‌گناهی‌اش پای فشرد.
احسان‌اللّه خان از بازداشتگاه به میکویان، که شخصیتی نافذ در دستگاه شوروی بود و با او از ایران آشنا بود، نامه‌ای نوشت، همچنین نامه‌هایی خطاب به یژوف، رئیس ان.ک.و. د، و نیز استالین نوشت. او در این نامه‌ها از سوابق خود به عنوان یک انقلابی وفادار و متعهد و این‌که ملقب به «رفیق سرخ» بوده یاد کرد. از این رهبران درخواست کرد که به نفع او مداخله کنند و اجازه دهند در «دادگاهی منصفانه و علنی» محاکمه شود. همهٔ آن نامه‌ها البته بی‌پاسخ ماند. سرانجام در ۱۹ اسفند ۱۳۱۷ محاکمه‌اش در مسکو آغاز شد. در آن زمان او به شدت بیمار بود. در دادگاه مسکو، بار دیگر، همهٔ اتهامات وارده را رد کرد و داشتن هرگونه ارتباط با سرویس‌های اطلاعاتی آلمان و بریتانیا را تکذیب کرد. دادگاه او فقط ۲۰ دقیقه طول کشید. قاضی او را به مرگ محکوم کرد. صبح همان روز ۱۹ اسفند، او را در مسکو به جوخهٔ اعدام سپردند.
پس از مرگ استالین به سال ۱۳۳۲، و در پی کنگرهٔ بیستم حزب کمونیست اتحاد شوروی در ۱۳۳۵، گروهی از قربانیان تصفیه‌های استالینی، از جمله احسان‌اللّه خان، از اتهام خیانت به کشور مبری شدند و از آنان اعادهٔ حیثیت شد. بنا به گفتهٔ کوچک‌ترین پسر او کاوه، احسان‌الله و پسرش بهمن، در ۱۹۳۷ دستگیر شدند. تاریخ دقیق مرگشان اعلام عمومی نشد. همسر و دو پسر او زنده ماندند. کاوه که در باکو متولد شده بود شهروند شوروی شد، در جنگ جهانی دوم بینایی‌اش را از دست داد و سپس موسیقی تحصیل کرد و ساخت. پسر دیگر، فرامرز و مادرش پس از خلع رضاشاه در ۱۹۴۱ به ایران برگشتند.
دفتر‌خانه سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی یا به اختصار پلیتبورو (به روسی: Политбюро) که از ۱۹۵۲ تا ۱۹۶۶ با نام پرزیدیوم شناخته می‌شد، بدنه مرکزی سیاست‌گذاری و رهبری حزب کمونیست اتحاد شوروی بود.
Brown, Archie (1996). The Gorbachev Factor. Oxford University Press. . *
این صفحه، فهرست ترانه‌هایی است که در چارت نیوزیلند در دهه ۲۰۱۰ به مدت حداقل یک هفته اول بوده‌اند.
ویلیام امرسن "ویل" آرنت (زاده ۴ مهٔ ۱۹۷۰) بازیگر و کمدین کانادایی است. او بیشتر به خاطر نقش‌آفرینی در سریال کمدی "پرورش شکست‌خورده" (۲۰۱۹–۲۰۱۸،‌ ۲۰۱۳، ۲۰۰۶–۲۰۰۳) که برایش یک نامزدی جایزه امی ساعات پربیننده بهترین بازیگر نقش مکمل مرد در مجموعه تلویزیونی کمدی به‌همراه داشت، و "بوجک هورسمن" (۲۰۲۰–۲۰۱۴) شناخته می‌شود. آرنت در فیلم‌های "تیغ شهرت" (۲۰۰۷)، "نیمه حرفه‌ای" (۲۰۰۸)، "جی-فورس" (۲۰۰۹) و "جونا هکس" (۲۰۱۰) نیز به‌ایفای نقش پرداخته‌است. او برای بازی در سریال "۳۰ راک" (۲۰۱۳–۲۰۰۷) چهار بار نامزد دریافت جایزه امی ساعات پربیننده بهترین بازیگر مهمان در مجموعه تلویزیونی کمدی شده‌است.
آرنت به عنوان صداپیشه در فیلم‌های "" (۲۰۰۶)، "راتاتویی" (۲۰۰۷)، "هورتون صدایی می‌شنود!" (۲۰۰۸)، "من نفرت‌انگیز" (۲۰۱۰)، "عملیات آجیلی" (۲۰۱۴)، "فیلم لگو" (۲۰۱۴)، "" (۲۰۱۷)، "فیلم لگو بتمن" (۲۰۱۷)، "" (۲۰۱۹) و "سفرهای دکتر دولیتل" (۲۰۲۰) و مجموعه تلویزیونی "بوجک هورسمن" (۲۰۲۰–۲۰۱۴) حضور داشته‌است که در سال ۲۰۱۹ نامزد جایزه آنی شد.
در سال ۲۰۰۵، مجله "نیویورک" در جریان جوایز سالانه‌اش، آرنت و همسرش، ایمی پولر را به عنوان "نیویورکی‌های سال" برگزید. در آوریل ۲۰۰۷، مجله "انترتینمنت ویکلی" از او به عنوان "پادشاه آینده کمدی" یاد کرد. همچنین در جولای ۲۰۰۷، مجله "پریمیر" او را در لیست "بیست چهره جذاب کمدی" قرار داد. در ژوئیه ۲۰۱۹، آرنت به پیاده‌روی مشاهیر کانادا معرفی شد.
روبْل ، نام یکای پول فدراسیون روسیه است. هر روبل شامل یکصد کوپِک می‌شود. روبل یکای پول اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی نیز بود.
در حال حاضر ۶ اسکناس و ۱۰ سکه در روسیه رایج است. تصویر پشت سکه‌های کوپک، نماد مسکو است و «سنت ژورژ مقدس» یا «جرجیس فاتح» نام دارد که جرجیس سوار بر اسب در حال کشتن یک اژدهاست.
تصویر پشت سکه‌های روبل نماد روسیه و یک عقاب دو سر است.
تصاویر رو و پشت هر اسکناس به جاذبه‌های یک شهر (واحد فدرال یا جمهوری خودمختار) اختصاص دارد. به عنوان مثال ۵۰ روبلی به سنت پترزبورگ و ۱۰۰ روبلی به مسکو اختصاص داده شده. در حال حاضر تقریباً هر ۷۰ (۲۰۱۹) روبل معادل یک دلار آمریکاست.
زبان هاوایی یک زبان از شاخه زبان‌های پلی‌نزیایی است که توسط بومیان هاوایی تکلم میشود.
قوم ژوانگ قومی در استان گوانگشی واقع در جنوب کشور چین است. این قوم یکی از پنجاه و شش اقلیت قومی شناخته شده توسط دولت چین هست. این قوم با جمعیتی در حدود ۱۸ میلیون نفر بزرگترین اقلیت قومی چین است.
مرتب سازی مهره ای یک الگوریتم مرتب سازی طبیعی است که در سال ۲۰۰۲ توسط جاشوا جی. آرولاناندهام، کریستیان سورین کالود و مایکل جان دینین توسعه یافته‌است و در بولتن انجمن اروپایی برای علم کامپیوتر نظری منتشر شده‌است. هر دو پیاده‌سازی سخت افزارهای دیجیتال و آنالوگ مرتب سازی مهره‌ای دارای پیچیدگی زمانی (O(n هستند. با این حال پیاده‌سازی این الگوریتم در نرم‌افزار به میزان قابل توجهی کندتر است و تنها می‌تواند برای مرتب کردن لیستی از اعداد صحیح مثبت مورد استفاده قرار گیرد. همچنین به نظر می‌رسد که حتی در بهتربن حالت این الگوریتم به (O(n۲ فضا نیاز دارد.
عملیات مرتب سازی مهره‌ای را می‌توان به مهره‌هایی که در یک راستا به موازات یکدیگر (در یک قطب) قرار گرفته‌اند تشبیه کرد. دقیقاً همانند چرتکه. با این حال تعداد مشخصی از مهره‌ها در هر یک ار این قطب‌ها قرار می‌گیرند. در ابتدا معلق بودن مهره‌ها در قطب عمودی ممکن است مفید باشد. در اولین مرحله ترتیب نمایش بدین صورت است که مهره‌ها در n=5 سطر و m=4 قطب عمودی قرار می‌گیرند. اعداد سمت راست هر سطر تعداد مهره‌های موجود در آن سطر را نشان می‌دهد. شماره سطر اول و دوم به دلیل وحود ۳ مهره عدد صحیح و مثبت ۳، و شماره سطر بالا به دلیل. جود ۲ مهره عدد صحیح و مثبت ۲ را نشان می‌دهد. اگر ما بخواهیم که مهره‌ها سقوط کنند، سطرها اعداد صحیح (تعداد مهره‌های سطر جدید) را در مرتب سازی شرکت می‌دهد. سطر اول حاوی بیشترین تعداد مهره در این مجموعه و سطرn ام حاوی کمترین تعداد مهره خواهد بود. اگر در سطرهای ذکر شده یک سری از مهره‌ها در ستون ۱ تا k باشند، ستون‌های k+1 تا m پشت سر هم خالی خواهند شد و این امر برای سطرها بعدی نیز ادامه پیدا خواهد کرد. در عملیات سقوط مهره‌ها، در مثال فیزیکی، در واقع ما به مقادیر بزرگتر در ردیف‌های بالا اجازه داده‌ایم تا به ردیف‌های پایین تر انتشار یابند. اگر مقدار نشان داده شده در سطر a کوچکتر از مقدار مندرج در سطر a+1 باشد نشان گر این است که برخی از مهره‌های سطر a+1 در سطر a سقوط کرده‌اند. این مسلم است که سطر a در آن موقعیت شامل مهره‌ای برای جلوگیری از سقوط مهره‌ها از سطر a+1 نمی‌شود. اساس مکانیزم مرتب سازی مهره‌ای با اساس مرتب سازی شمارشی مشابه‌است. تعداد مهره‌ها در هر ستون مربوط به تعدادی از عناصر با ارزش برابر یا کمتر از شاخص یک ستون است.
مرتب شازی مهره‌ای با سه سطح از پیچیدگی زمانی می‌تواند اجرا شود که عبارت اند از:
(O(1: مهره‌ها به‌طور همرمان در در همان واحد زمان نقل مکان کنند. این یک پیچیدگی انتزاعی است و در عمل قابل اجرا نیست.
(formula_1)O: در یک مدل واقعی و فیزیکی که با استفاده از گرانش است، مدت زمانی که طول می‌کشد تا مهره‌ها سقوط کنند با جذر حداکثر ارتفاع متناسب است که در انجا n می‌باشد.
(O(n: مهره‌های یک سطر در یک زمان منتقل شده‌اند. این مورد در راه حل‌های سخت افزاری آنالوگ و دیجیتال استفاده می‌شود.
(O(S: جایی که در آن S مجموعه‌ای از اعداد صحیح در مجموعه ورودی است: هر مهره به صورت جداگانه منتقل شده‌است. این مورد زمانی است که مرتب سازی مهره‌ای بدون وجود یک مکانیزم اجرایی برای پیدا کردن فضاهای خالی در زیر مهره‌ها، همانند پیاده‌سازی در نرم‌افزار عمل می‌کند.
در مرتب سازی مهره‌ای نیز همانند مرتب سازی طبقه‌بندی شده، زمان اجرا بهتر از حالت (θ(n log⁡n نخواهد بود. سریع‌ترین عملکرد برای مرتب سازی مقایسه‌ای ممکن است. به دلیل آنکه در مرتب سازی مهره‌ای یک مهره همیشه یک عدد صحیح مثبت است با استفاده از ساختار آن این امر ممکن است.
طبق قرار داد اگر شماره یک سطر k باشد بدین معناست که ستون‌های ۱ تا k دارای مهره وستون‌های k+1 تا m نیز خالی از مهره می‌باشند.
مکو (با نام واقعی دومنیکو موناردو؛ زادهٔ ۲۹ نوامبر ۱۹۳۹) یک تهیّه‌کنندهٔ موسیقی و نوازندهٔ آمریکایی است. مکو بیش از هر چیز به خاطر ساخت ورژنی از ترانهٔ جنگ ستارگان که در سال ۱۹۷۷ در سبک اسپیس دیسکو ساخت شهرت دارد.
اوپن‌شیفت مجموعه‌ای از محصولات مجازی‌سازی سطح سیستم‌عامل در حوزه رایانش ابری از شرکت ردهت است. نرم‌افزار پرچمدار یان خانواده که با نامِ OpenShift Container Platform شناخته می‌شود نرم‌افزاری با قابلیت نصب بر روی زیرساختِ مشتری است که امکان ارائه بستر به عنوان سرویس را فراهم می‌کند. این محصول با ارائه امکان ساخت نسخ مبتنی بر داکر و مدیریت براساس کوبرنتیز فراهم می‌کند. زیرساخت نصب این سیستم، رد هت انترپرایز لینوکس است. این خانواده برای محیط‌های مختلف، محصولات مختلفی را دارد: OKD، محصول متن‌بازی است که نگهداری و توسعه آن براساس توسعه کاربران انجمنی صورت می‌گیرد. OpenShift Online محصول دیگری است که به عنوان نرم‌افزار به عنوان خدمت، ارائه شده و خدمات متنوعی را به صورت آنلاین ارائه می‌نماید.
کنسول اوپن‌شیفت دارای دو سطح توسعه‌دهنده و مدیر می‌باشد. سطحِ مدیر، امکان ایجاد کانتینر، نظارت بر مصرف منابع و سلامت خدمات، مدیریت کاربران و مواردی از این دست را داراست. سطحِ توسعه‌دهنده، امکان کار با منابع کاربردی در قالب فضاهای کاری را داراست. همچنین اوپن‌شیفت، امکان کار از طریق خط فرمان را جهت پوشش اقدامات لازم در کوبرنتیز را فراهم می‌نماید.
تفاوت عمده میان اوپن‌شیفت و وانیلا کوبرنتیز در مفهوم مرتبط با خروجی نهایی (artifacts) است. در اوپن‌شیفت، این خروجی محصولاتِ دسته‌اولی هستند که می‌توان عملیات مربوط به کوبرنتیز را بر روی آن‌ها اجرا نمود. برنامه کلاینت اوپن‌شیفت، که "oc" نامیده می‌شود، مجموعه‌ایی از قابلیت‌های زیرساخت اصلی که "kubltctl" را پوشش می‌دهد. با استفاده از این کلاینت، امکان تعامل مستقیم با منابع زیرساختی را فراهم می‌نماید.
برخی دیگر از تفاوت‌های اوپن‌شیفت در مقایسه با کوبرنتیز عبارتند از:
اوپن‌شیفت از چارچوب‌های نرم‌افزارهای کاربردی وب پشتیبانی می‌کند، با استفاده از API وب هر زبان، بدون این که احتیاجی به تغییر کد اصلی چارچوب مورد نظر باشد.
تعدادی از چارچوب‌های نرم‌افزاری که بدون تغییر بر روی اوپن‌شیفت پشتیبانی می‌شوند شامل موارد زیر هستند:
ابی‌ورد (انگلیسی: AbiWord) یک نرم‌افزار آزاد و متن باز واژه پرداز است. اسم «AbiWord» (تلفظ به صورت [æbi:]، مثل اسم، «Abby» + کلمه [word]) از ریشهٔ اصلی کلمهٔ اسپانیایی «æbierto» به معنی «باز» مشتق شده.
ابی‌ورد در اصل توسط شرکت SourceGear به عنوان اولین بخش برنامهٔ AbiSuite شروع شد اما بعد از تغییر تجارت SourceGear به توسعه‌های قراردادی، توسط توسعه دهندگان متن باز مورد حمایت قرار گرفت. ابی‌ورد الان روی لینوکس، مایکروسافت ویندوز، ReactOS، سولاریس، AmigaOS 4.0 (با استفاده از Cygnix X11)، میگو (روی تلفن هوشمند Nokia N9)، و دیگر سیستم‌های عامل اجرا می‌شود.
سیستم عامل Mac OS X از سال ۲۰۰۵ از نسخهٔ ۲٫۴ این نرم‌افزار استفاده می‌کند. همچنین نسخهٔ فعلی این نرم‌افزار به طور عادی روی Mac OS X با استفاده از X11.app قابل اجراست.
ابی‌ورد بخشی از پروژهٔ AbiSource است که شماری از ابزارهای مرتبط با ادارات را توسعه می‌دهد.
ابی‌ورد هر دو ویژگی واژه پردازی نظیر لیست‌ها، دندانه دندانه کردن و فرم کاراکتری و ویژگی‌های پیچیده‌تر نظیر جدول‌ها را پشتیبانی می‌کند، استایل‌ها، سربرگ و زیربرگ صفحات، پانویس، قالب‌ها، چند نمایی، ستون صفحات، بررسی املایی، و بررسی گرامری. از شروع نسخهٔ ۲٫۸٫۰ ابی‌ورد یک افزونهٔ همکاری را نیز شامل می‌شود که اجازهٔ اتصال با AbiCollab.net، یک سرویس بر پایهٔ وب که به چند کاربر به طور همزمان اجازهٔ کار روی یک سند به صورت کاملاً هماهنگ را می‌دهد. دید ارائه‌ای (Presentation view) ابی ورد که اجازه می‌دهد ارائه‌های آماده شده توسط ابی‌ورد به راحتی روی صفحاتی به اندازهٔ صفحه نمایش نشان داده شوند، یک ویژگی دیگر است که در کمتر واژه پردازی دیده می‌شود.
کریستوفر آدام "کریس" داتری (متولد ۲۶ دسامبر ۱۹۷۹) نوازنده و موسیقیدان آمریکایی و خواننده گروه راک داتری و به عنوان شرکت‌کننده فصل چهارم امریکن آیدل شناخته شده‌است وی پس از حذف در مه ۲۰۰۶ در سری مسابقات امرین آیدل یک قرارداد با شرکت آرسی‌ای رکوردز بسته و گروه خود را با نام داتری تشکیل می‌دهد. و هم‌اکنون فروش بیش از یک میلیون البوم در کارنامه خود دارد.
تک آهنگ home محبوب‌ترین کار اوست .
https://en.wikipedia.org/wiki/Home_(Daughtry_song)
«پایان» یازدهمین و آخرین آهنگ آلبوم The Doors از گروه دورز می‌باشد که در چهارم ژانویه ۱۹۶۷ منتشر شد. متن این آهنگ که توسط جیم موریسون نوشته شده درباره پایان رابطه‌اش با دوست دختر خود ، مری وربیلو (Mary Werbelow) است. این ترانه در سکانس شروع فیلم اینک آخرالزمان ساخته فرانسیس فورد کاپولا و همچنین به هنگام کشتن شخصیت کورتز در این فیلم استفاده شده است.
قانون (منتشر شده از ۱۸۹۰ م تا ۱۸۹۸م) نشریه‌ای است فارسی‌زبان که میرزا ملکم خان ناظم‌الدوله سفیر مستعفی ایران در لندن منتشر می‌کرد.http://www.irdc.ir/fa/content/17745/default.aspx مرکز اسناد انقلاب اسلامی از این روزنامه امروز ۴۱ شماره به جا مانده‌است. ملکم خود می‌گفت که چهل پنجاه شماره منتشر کرده‌است.(روزنامه قانون، به کوشش هما ناطق، مقدمه، صفحه ۴ تا ۵) قانون از ادبیات مشروطه بود و نقش مهمی در بیداری ایرانیان و شروع انقلاب مشروطه داشت.
این روزنامه به نظام حکومتی قاجار با لحنی تند انتقاداتی وارد می‌کرد. این نظام را استبدادی می‌دانست و معتقد بود باید سیستم حکومتی تغییر کند.(روزنامه قانون، انتشارات کویر، چاپ اول، تهران ۱۳۶۹) به همین دلیل انتشار این روزنامه با محدودیت‌هایی از سوی دولت وقت مواجه بود.(چالش‌های عصر مدرن در دوران قاجار، نوشته محمدعلی اکبری، صفحه ۹۷) بیشتر خوانندگان قانون از فارغ‌التحصیلان و محصلان دارالفنون بودند.
چند شماره از قانون با همکاری کسانی در کنار ملکم نوشته شده‌است از جملهٔ این کسان سید جمال‌الدین اسدآبادی است.(روزنامه قانون، مقدمه، صفحه ۶ تا ۷) روزنامه قانون با وجود مخالفت حکومت به دست خوانندگان می‌رسید. برای برخی به صورت مستقیم و به نشانی خودشان ارسال می‌شد و برای پیروان ملکم و افراد فراموشخانه به صورت محرمانه فرستاده می‌شد.(میرزا ملکم خان، زندگی و کوشش‌های سیاسی او نوشته اسماعیل رائین، صفحه ۱۱۳)
مقایسه نثر روزنامه قانون با روزنامه‌های پیش از آن، که اتفاقاً همگی نیز با کارکرد مشابه یعنی اطلاع‌رسانی منتشر می‌شدند، به سادگی نشانگر تأثیرگذاری او بر نثر زمانه خویش است. جملات قانون بسیار کوتاه‌ترند و فاصله میان فعل و فاعل بسیار کم شده‌است. از جملات متعدد وابسته و معترضه و تلمیحات به آیات و احادیث در نثر ملکم خبری نیست. سجع و صنایع صوری نیز در نثر او دیده‌نمی‌شود؛ و جالب‌تر از همه این که نثر ملکم یک‌نفره نیست و داستان‌گوست. او سخنش را از زبان راوی متکلم وحده بیان نمی‌کند بلکه مخاطبش را در گفتگوهایی برساخته به چالش می‌کشد.جایگاه میرزا ملکم‌خان در دگردیسی نثر فارسی، مسعود بُربُر، روزنامه شرق ۱۴ امرداد ۱۳۹۱، ویژه نامه سالگرد امضای فرمان مشروطه
ملکم در گزینش واژگان و یکپارچگی عبارات و درستی سخن دقت بسیار می‌کرد و به این ترتیب نثرش در عین سادگی و روانی از فصاحت و بلاغت و حسن انشا بی بهره نبود.از صبا تا نیما، جلد نخست، یحیی آرین پور، ص ۳۲۰
هیچ‌کس در این مملکت هیچ چیز نیست زیرا که قانون نیست. حکم تعیین می‌کنیم بدون قانون. سرتیپ معزول می‌کنیم بدون قانون. حقوق دولت را می‌فروشیم بدون قانون. بندگان خدا را حبس می‌کنیم بدون قانون. شکم پاره می‌کنیم بدون قانون.
در هند در پاریس در تفلیس در مصر در اسلامبول حتی در میان ترکمن هرکس می‌داند که حقوق و وظایف او چیست.
در ایران احدی نیست که بداند تقسیر چیست و خدمت کدام.
فلان مجتهد را به چه قانون اخراج کردند.
مواجب فلان سرتیپ را به چه قانون قطع کردند.
فلان وزیر به کدام قانون مغضوب شد.
فلان سفیه به کدام قانون خلعت پوشید.
هیچ امیر و شاهزاده نیست که از شرط زندگی خود به قدر غلامان سفرای خارجی اطمینان داشته باشد.
حتی برادران و پسرهای پادشاه نمی‌دانند فردا صبح به عراق عرب نفی خواهند شد یا به ملک روس فرار خواهند کرد.
جمیع حرکات دولت بعد از این باید مبنی بر قانون باشد.
عزل و نصب عمال باید موافق قانون. تحصیل مالیات موافق قانون. محکمات موافق قانون. حبس موافق قانون. جزا موافق قانون. مصارف دولت موافق قانون. حکمرانی سلطنت موافق قانون. سختی و عدات فرمایی و اطاعت همه باید به حکم قانون باشد.
ایران مملو است نعمات خداد. چیزی که همه این نعمات خداد را باطل گذاشته، نبود قانون است.
واضح است که حرف ما در اینجا بر عدالت شخص پادشاه نیست.
کل ایران شهادت می‌دهد که عادل تر و ریوف تر از امروز پادشاهی نداشتیم. اما عدالت شخصی پادشاه، بدون قوانین حسنه و بدون دیوانخانه‌های منتظم در میان این دریای مظالم به فریاد کدام بیچاره خوهد رسید.
تاریخ دنیا به حیرت ثبت کرده‌است که در این چهل ساله سلطنت هنوز در ایران یک کلمه قانون وضع نشده‌است.
در ملک انوشیروان با همه ترتیات دنیا و با همه کمالات دولت پرور وزرای ما، امروز اداره جمیع امور ایران عبارت است از دلبخواه روسا.
در ملکی که هیچ‌کس ماذون نباشد لفظ قانون و اسم حقوق به زبان بیاورد، در ملکی که مال و جان و ناموس و تمام زندگی خلق موقوف به بوالهوسی روسا باشد، در ملکی که هر جاهل نانجیب بتواند بر مسند وزارت، خود را مالک رتاب کل ملت قرار بدهد، در آن ملکت همت ملوکانه و عدالت ظل اللهی چه معنی خواهد داشت
مطلب اصلی و فریاد خلق این است که عدالت باید حکماً مبنی بر قانون باشد، و ما در ایران هنوز هیچ قانون نداریم و از این ناله ما، مقصود هیچ وجه این نیست که در ایران قانون خوب نوشته نشده‌است.
کتب ما و سینه علمای ما پر است از قوانین خوب حرف در اجرای آنها است.
قوانین خوب در این چند هزار سال به واسطه انبیا و حکما به شروح کامل نوشته شده و الان به ترتیب صحیح جمع و حاضرند.. و اصول اکمل قوانین را در شرع اسلام مثل آفتاب در پیش روی خود موجود و روشن می‌بینیم.
اشکال مطلب به هیچ وجه در انتخاب قوانین نیست.
اصل مسئله در این است که قوانین خوب خواه آسمانی خواه عقلی از هر کجا که انتخاب و به هر زبان که چاپ نماییم و کتابخانه‌های خود را هر قدر از این قوانین پر بکنیم محال است که خود به خود مجرا بشود.
پس اگر قانون می‌خواهیم قبل از اقدام به کار باید از عقل و همت خود بپرسیم که بعد از انتخاب قانون چه باید کرد که آن قانون مجرا بشود. در این مسئله بزرگ حرف‌های تازه خیلی خواهیم داشت.
یکی از حرفهای تازه ما این است که، ترقی دنیا پس از هزار قسم امتحان از برای اجرای قوانین، بعضی تدابیر
مخصوص اختراع کرده که ما اهل ایران تا امروز از معانی و اثر آن به کلی بی‌خبر بوده‌ایم.
علما و عقلای ایران همه وقت از قوانین حسنه اطلاع داشته‌اند. نقص کار این بوده که هرگز ندانسته ند از برای اجرای قوانین چه تدبیر و چه راه باید پیش گرفت.
هنوز بر این اعتقاد هستند که اجرای قوانین کار وزرا است. می‌گویند ما قوانین خوب در سینه خود حاضر داریم اما چه کنیم که وزرا مجرا نمی‌دارند
ای عاقل مکرم. آن وزرا که طالب و قادر اجرای قانون می‌شوند آنها در این نوع شوره زارها به عمل نمی‌آیند. پس از این انتظارها حال دیگر قبیح خواهد بود که ما و شما باز تکلیف خود را منحصر به این قرار بدهیم که قوانین خوب پیدا نماییم.
بعد از این باید تکلیف دولت خواهی و وظیفه انسانیت ما این باشد که سعی نماییم بفهمیم چه باید کرد که قوانین خوب در ایران مجرا بشوند.
ما چند نفر که به سعادت بخت و به تقدیر الهی مؤسس این جریده قانون شده‌ایم بر ذمت دولت پرستی خود حتم کرده‌ایم که از روی علوم و سرمشقهای دنیا به قدری که در قوه ما باشد خلق ایران یاد و نشان بدهیم که از برای اجرای قوانین چه نوع همت و چه قسم مساعی باید به کار ببرند.
اگر اعلیا حضرت اقدس شاهنشاهی مثل بعضی سلاطین سابق منکر و دشمن قانون می‌شد ما نیز به اقتضای آئین شاه پرستی اسم قانون به زبان نمی‌آوردیم.
ولیکن با نهایت وجد مشاهده می‌کنیم که این اوقات پادشاه ما مصرتر از هر حکیم و مجدتر از هر رعیت هواخواه و داوطلب قانون شده‌است.
موفق اخبار طهران این روزها در آستان همایون به جزء تمجید قانون و تأکید بر لزوم قانون حرف دیگر نبوده‌است
از برای شاهد این معنی بعضی مضامینی که بر سر همین مسئله قانون در مجلس وزرا به زبان مبارک جاری شده و یکی از دوستان ما از طهران فرستاده‌است محض روشنایی قلوب اهل ترقی در اینجا با هزار لسان تشکر چاپ می‌نماییم.
پس از شرح امنیت و آبادی فرنگستان اینطور فرمودند.
همه این ترقیات و آسایش سایر ملل از میامن استقرار قوانین است.
در نظر ما مثل آفتاب روشن شده‌است که بدون قانون نه از برای سلاطین امنیت خواهد بود و نه از برای ملت آسایش.
تا بحال گردش جمیع امور این دولت بسته به اراده شخصی ما و اغلب موقوف به میل و اغراض وزرا بود.
مناصب دیوان و حقوق ملت همه توی در هم. کل صنوف نوکر و رعیت در زندگی خود متحیر. هیچ عملی در دولت ما نیست که مبنی بر قانون باشد.
بی قانونی دولت و اغراض و عدم کفایت بزرگان وضع این دولت و بقای این سلطنت را موجب حیرت و اسباب ترحم دنیا ساخته‌است.
لهذا قلباً و قویاً مصمم شده‌ایم که سیل همه این مصایب را به سد قوانین دفع نماییم.
ولیکن باید این حقیقت بزرگ را همه خوب ملتفت بشوید که استقرار قانون فقط با اراده پادشاه میسر نخواهد بود.
تا وزرا و عقلا بلکه تا عموم خلق یک ملک طالب قانون نباشند وضع قانون در آن ملک یک واقعه موقتی و عوض اینکه یک درخت برومند باشد یک گیاه بی ریشه خواهد بود.
و این فقره را هم باید به خلق ایران درست حالی نمایید که این دولت تنها مال من نیست مال همه ماست. اگر شما در بند قانون نباشید و اگر خلق ایران از ما قانون نخواهند همت ما و دلسوزی دیگران از برای رفاه شما چه حاصلی خواه داشت.
نظم دولت باید به اتفاق خلق باشد و شما معنی اتفاق را به کلی فراموش کرده‌اید.
مایه کلی اغتشاش دولت ما از عدم اتفاق شما است. گر واقعاً نظم و قانون می‌خواهید باید از روی جد در طلب قانون با هم متفق و یک دل بشوید. و این هم کافی نخواهد بود که فقط شما چند نفر با هم اتفاق نمایید باید آنچه قدرت و تدبیر دارید بکار ببرید که عموم اهل ایران طالب اتفاق و محرک و حامی قانون باشند.
باید مجتهدین و علما و ارباب قلم و اصحاب کلام فواید قانون و لزوم اتفاق را در مدارس و بر منابر و بر سر کوچه و بازار شب و روز گوشزد خلق ایران بسازند.
باید ایران را طوری مملو صدای قانون نمایید که کل صنوف مردم ملا و تاجر سرتیپ و سرباز شاهزاده و رعیت در طلب قانون هم رای و هم زبان و همدست بشوند. بالاتر از اینها باید معنی قانون را در قلب مردم چنان جایگیر بسازید که از برای تحصیل و حفظ قانون هیچ نوع فداکاری حتی جان خود را مضایقه نکنند..
راه نظم و شرط احیای دولت اینست که پس از شیر اوضاع سایر دول و بعد از پنجاه سال تجربه به شما و به خلق ایران اعلام می‌نماییم.
اگر واقعاً طالب حفظ دولت خود هستید قبل از همه چیز در طلب قانون و در تدبیر اتفاق باشید.
این فرمایشات ملکوتی سمات را یقین فرشتگان اسلام به خط طلا بر در و دیوار مساجد ما خواهند نوشت
پرتو و فیوض این فرمایشات شاهنشاهی جاده تکالیف ما را به طوری صاف و روشن می‌سازد که بعد از این طی مراحل آدمیت از برای ارباب غیرت یک عیش روح پرور خواهد بود.
بعد از این آن عقولی که از انوار معرفت شعاعی دیده‌اند و آن قلوبی که به همت و ترحم سرشته شده‌اند چه اشکالی خواهند داشت که خلق ایران را از این خواب نکبت بیدار نمایند.
ما از سفرای دول متحابه بی‌نهایت ممنون هستیم که محسنات و وجوب قوانین را به دولت ما حالی کردند.
آن سفرا که دوست آدمیت و حقیقته دولتخواه ایران هستند انشاء الله باز هم در هر موقع، خاطر نشان اولیا دولت ما خواهند کرد که بعد از این بقای دول ممکن نخواهد بود مگر بر اساس قوانین عدلیه.
ما نمی‌گوییم قانون پاریس یا روس یا قوانین هند را می‌خواهیم.
اصول قوانین خوب همه جا یکی است و اصول بهترین قوانین همان است که شریعت خدا به ما یاد می‌دهد. اما از عدم اجرای این اصول به جدی ضرر و ستم دیده‌ایم و الان به طوری محتاج و تشنه قانون هستیم که راضی شده‌ایم به هر قانون اگر چه قانون ترکمن باشد؛ زیرا که پست‌ترین قوانین بهتر از بی قانونی است..
سال گذشته یعنی سنه ۱۸۸۹ عیسوی از خاک فرانسه موافق حساب‌های گمرک‌ها مبلغ هزار و سی دو کرور تومان امتعه به خارج حمل شده.
و از قرار حساب گمرکهای داخله و خارجه از ممالک ایرانی سالی پانزده کرور تومان مال به خارج می‌رود.
مملک ایران خیلی وسیع تر. خاک ایران خیلی حاصل خیز. خلق ایران خیلی باهوش. خیلی کارکن. پس چرا از استعداد ملک و از هنرهای ذاتی خود به این درجه کمتر از دیگران منفعت می‌برند.
سببش این است که در سایر ممالک قانوم مجرا است و در ایران هنوز لفظ قانون معمول نیست.
یک شخصی بسیار محترم که می‌توان گفت مملو دولتخواهی است از ایران می‌نویسد. از این دولت علیه چندین فقره طلب بی حرف دارم در این چند سال از برای ابطال طلبهای من هیچ بلایی نیست که بر سر من نیاورده باشند.
بعضی از غربا که واقف مظلومیت من هستند می‌گویند چرا نمی‌روی به عدالتخوانه.[؟]
تعصب ذاتی قبول نمی کندکه جواب بگویم کدام دیوانخانه. کدام قانون. کدام انصاف. کدام انسانیت.
اولیلی ما صد تومان پیشکش می‌گیرند و یکی از نوکرهای خود را امیر دیوانخانه قرار می‌دهند و بعد به ما یعنی به این ملت سیاه بخت ایران می‌گویند اگر طلب و حقی دارید بروید به دیوانخانه.
خدا در این سی سال به من و چندین هزار امثال من حوصله داد. حالا دعا می‌کنم که هم به من و هم به خلق ایران یک قدری هم شعور و یک فی الجمله غیرت کرامت فرماید.
ادبیات مشروطه
رساله یک کلمه
در نظریه گراف، مجموعه گره‌های بازخورد مجموعه‌ای از گره‌های گرافی است که برداشتنشان گراف را بدون دور می‌کند. به سخنی دیگر، مجموعۀ بازخورد دست‌کم گره‌ای را از هر دور در گراف دارد. از دید نظریه پیچیدگی محاسباتی، مجموعه گره بازخورد ان‌پی کامل است. مجموعه گره بازخورد یکی از ۲۱ پرسشی است که کارپ پیچیدگی رایانشی‌شان را بررسی کرده‌است. مجموعه گره‌های بازخورد کاربردی گسترده در سامانۀ عامل، پایگاه داده و زمینۀ تراشه‌های وی‌ال‌اس‌آی دارد.
نمونۀ تصمیمی مجموعه گره‌های بازخورد:
نمونۀ بهینه‌سازی، مجموعۀ کمینۀ گره‌های بازخورد، کمترین شماری از گره‌ها را می‌جوید که با برداشتنشان گراف بدون دور می‌گردد. گراف برون‌داد جنگل است. می‌توان نشان داد که یافتن جنگل بیشینه دوگانه‌ی‌ یافتن گره‌های بازخورد کمینه است: یافتن جنگل بیشینه هم‌ارز است با یافتن گره‌های بازخورد کمینه.
نشان دادکه مسئله مجموعه گره بازخورد برای گراف‌های جهت دار، NP-کامل است.مسئله NP-کامل روی گراف‌های جهت دار بادرجهٔ ورودی و خروجی 2، وروی گراف‌های جهت دار دو طرفه با درجه داخلی و خارجی 2 باقی می‌ماند..unpublished results due to Garey and Johnson, cf. : GT7
کاهش کارپ همچنین کامل بودن NP مسئله مجموعه گره بازخورد را روی گراف‌های بدون جهت ذکر می‌کند،جایی که مسئله روی گراف‌هایی از بیشینه درجه 4 ،NP سخت باقی می‌ماند.مسئله مجموعه گره بازخورد می‌تواند در زمان چندجمله‌ای روی گراف‌هایی از حداکثر درجه 3 حل شود.
توجه کنید مسئله پاک کردن "یال ها" برای ایجاد گراف بدون دور معادل است با پیدا کردن یک درخت پوشای کمینه،که می‌تواند در زمان چندجمله ای انجام شود.در تضاد بااین،مسئله پاک کردن یال‌ها از یک گراف جهت دار برای بدون دور کردنش،مسالع یال‌های بازخورد،NP-کامل است، را ببینید.
مسئله بهینه‌سازی NP متناظر با پیدا کردن یک مجموعه گره بازخورد کمینه می‌تواند در زمان"O"(1.7347"n"), حل شود،جایی که "n" تعداد گره‌ها گراف است.. این الگوریتم در واقع یک جنگل مشتق شده بیشینه را محاسبه می‌کند،و و قتی که جنگلی به دست آمد، مکمل آن مجموعه گره بازخورد کمینه است.تعداد مجموعه‌های گره بازخورد در یک گراف به وسیلهٔ "O"(1.8638"n"). محدود می‌شود.مسئله گره بازخورد جهت دار هنوز می‌تواند در زمان "O*"(1.9977"n"), حل شود،جایی که  "n" تعداد گره‌ها در گراف جهت دار داده شده‌است..Razgon (2007) نسخه پارامتری شده از مسائل جهت دار و بدون جهت ،هر دو غیر بغرنج باپارامتر ثابت هستند.Chen et al. (2008)
مسئله APX-کامل است،که مستقیماً به دنبال کامل بودن APX از مسئله پوشش گره می‌آید و وجود یک حفظ تقریبی کاهش L از مسئله پوشش گره که برای آن می‌آید. معروفترین تخمین روی گراف‌های بدون جهت به وسیلهٔ یک عامل دو است.
مطابق با نظریه Erdős–Pósa اندازه مجموعه گره بازخورد کمینه در داخل یک عامل لگاریتمی از حداکثر تعداد گره‌ها غیرمرتبط دورها در گراف داده شده‌است.
در سیستم‌های عامل ،مجموعه گره بازخورد نقشی برجسته در مطالعه بازیابی بن بست بازی می‌کند.در به انتظار نشستن برای گراف از یک سیستم عامل،هردور جهت دار متناظر با یک موقعیت بن بست است.به منظور حل کردن همهٔ بن بست ها،بعضی از فرایندهای مسدود شده باید کنارگذاشته شوند.یک مجموعه گره بازخورد در این گراف متناظر است با یک حداقل تعداد از فرایندهایی که احتیاج به کنارگذاشته شدن دارد.
علاوه براین،مسئله مجموعه گره بازخورد،کاربردهای فراوانی درطراحی چیپ وی‌ال‌اس‌آی (cf. ) و مونتاژژنوم دارد.
اسپیس دیسکو یک سبک درهم‌آمیخته با موسیقی دیسکو است که در واقع حاصل ادغام موسیقی دیسکو با تم‌ها، صداها، و تصاویر آینده گرانه است. اسپیس دیسکو یکی از زیرسبک‌های کم عمر موسیقی یورو دیسکو بود که نخستین بار در حدود ۱۹۷۶-۷۷ در صحنهٔ موسیقی دیسکوی اروپا پا گرفت و در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ به محبوبیت دست یافت.
اسپیس دیسکو نتیجهٔ ادغام دیسکو و علم و تخیل بود؛ که هر دو در اواسط تا اواخر دههٔ ۱۹۷۰ به فرهنگ عامّهٔ بین‌المللی راه یافتند. ایدهٔ اصلی‌ای که در پس این سبک وجود داشت، کشف شگفتی‌های فضای بیرونی به وسیلهٔ انسان بود. علاوه بر این، بسیاری از گروه‌ها مواردی همچون اشکال روباتیک، روشنایی لیزر، و صفحهٔ نمایش رایانه را نیز به اجراهای زندهٔ خود می‌افزودند. خود هنرمندان این سبک نیز اغلب لباس‌هایی الهام گرفته از لباس‌های خوانندگان سبک گلم راک و سایر مدهای آینده‌گرانه می‌پوشیدند.
محمدحسین محمدی (زاده در مزارشریف) نویسنده ادبیات معاصر افغانستان است.
محمدحسین محمدی دربارهٔ سالروز تولدش می‌گوید:
محمدحسین محمدی در سال ۱۳۶۱ به ایران مهاجرت کرد و تحصیلاتش را تا کلاس دوازدهم در مشهد گذراند و در سال ۱۳۷۵ به شهرش بازگشت ""... تا شهریار خود باشد"" و در دانشکدهٔ طبی بلخ مشغول به تحصیل شد. ولی پس از جنگ‌های سال ۱۳۷۶ و سقوط مزارشریف به دست طالبان، تا دو قدمی اسارت - شاید هم مرگ - پیش رفت اما توانست از چنگ آنها فرار کرده و دوباره در فصل پاییز به ایران کوچید.
محمدحسین محمدی در کنار نوشتن و کار در مطبوعات، برای گذران زندگی، مدتی را خیاطی کرد تا اینکه در سال ۱۳۷۹ وارد دانشگاه صدا و سیمای ایران شد و در رشتهٔ کارگردان تلویزیونی به تحصیل پرداخت. محمدی از سال‌های آخر مدرسه به داستان‌نویسی روی آورد.
محمدحسین محمدی در سال ۱۳۷۴ در مسابقات دانش‌آموزی سراسر ایران با داستان "کوکوگل" مقام نخست را بدست آورد که به گفتهٔ داوران آن مسابقه، چون به فارسی دری نوشته بود، دوم اعلام شد.
هم‌چنین در سال ۱۳۸۱ با داستان "عبدل بیتل آمده بود این‌جا بمیرد" در پنجمین جشنوارهٔ شعر و قصه دانشجویان سراسر ایران مقام نخست (مشترک) و در همان سال در چهارمین کنگرهٔ شعر و قصه جوان ایران با داستان "مردگان" بار دیگر، مقام نخست را به دست آورد.
داستان "مردگان" هم‌چنین در سال ۱۳۸۲ (در بخش داستان کوتاه) برندهٔ نخست اولین دورهٔ جایزه ادبی اصفهان و برندهٔ سوم (مشترک) جایزه ادبی بهرام صادقی شد. در زمستان همان سال نیز با داستان "دشت لیلی" مقام نخست پنجمین گنگرهٔ شعر و قصه جوان ایران را به خود اختصاص داد.
مجموعه داستان "انجیرهای سرخ مزار" برندهٔ بهترین مجموعه‌داستان نخست سال ۱۳۸۳ از طرف بنیاد هوشنگ گلشیری و برندهٔ سومین جایزهٔ ادبی اصفهان شناخته شد.
رمان کوتاه "از یادرفتن" برندهٔ جایزهٔ بهترین رمان ایران از سوی انجمن منتقدان مطبوعات ایران شده‌است.
محمدحسین محمدی دارای مدرک کارشناسی ارشد تولید سیما (گرایش کارگردانی برنامه‌های تلویزیونی) از دانشگاه صدا و سیما در ایران است. او که مدتی استاد رشته روزنامه‌نگاری در دانشگاه ابن سینا بود در جریان بمب‌گذاری عاشورای ۱۳۹۰ در افغانستان بود اما آسیبی ندید.شاه قاسمی، الف. (۱۳۹۴). سفر قندهار، جامعه و رسانه در افغانستان. پاریس: نشر یوتوپیا.
محمدی سردبیر ماهنامهٔ "غچی" (۱۳۷۷ تا ۱۳۷۹) برای کودکان و ماهنامهٔ "گلستانه" (۱۳۷۹) برای نوجوانان و سردبیر ماهنامهٔ "طراوت" و مدیرمسؤول فصلنامهٔ ادبب هنری فرخار و روایت بوده‌است.
از محمدی علاوه بر آثار داستانی‌اش دو اثر پژوهشی "فرهنگ داستان‌نویسی افغانستان" (تهران، ۱۳۸۵) و جلد نخست تاریخ تحلیلی داستان‌نویسی افغانستان (تهران، ۱۳۸۸) نیز منتشر شده‌است.
محمدی در سال ۲۰۱۰ (میلادی) به دهمین دورهٔ جشنواره ادبیات برلین دعوت شد و در شهر برلین داستانی‌خوانی داشت. برخی از داستان‌های او به زبان‌های انگلیسی، آلمانی، و ترکی استانبولی برگردان و منتشر شده‌اند. همچنین کتاب "انجیرهای سرخ مزار" به زبان فرانسوی ترجمه و توسط انتشارات آکتس‌سود در فرانسه منتشر شده‌است. نرگس صمدی این کتاب را به زبان ایتالیایی ترجمه و در کشور ایتالیا منتشر کرده‌است.
تقی بختیاری (محمد جان) (زاده سال ۱۳۵۴ هجری شمسی) یکی از نویسندگان معاصر افغانستان است. از بختیاری دو رمان به نامهای "بلوای خفتگان" و "گمنامی" و تعدادی داستان کوتاه به چاپ رسیده است، این دو رمان تاثیر عمیقی در بین مخاطبینش داشته و بختیاری را در رده برترین نویسندگان معاصر افغانستان قرار داده است.
تقی بختیاری در قریه سرخ‌بیدگ از توابع ولایت غزنی دیده به جهان گشود. در مکتب ابتدایهٔ (کته‌سنگ) جاغوری سواد آموخت، در لیسه عالی فیضیه صنف دوازده را به پایان رساند و سپس در دانشگاه بلخ ود در رشته‌ٔ روزنامه نگاری فارغ‌التحصیل گردید.
از تقی بختیاری چند داستان کوتاه به‌طور پراکنده در نشریات افغانی داخل و خارج از کشور چاپ شده‌است. وی مدتی مدیر مسئول هفته نامه «نگاه نو» در کابل بود. وی اکنون در خارج از افغانستان و در استرالیا زندگی را می‌گذراند.
بلوای خفتگان اولین رمان تقی بختیاری با واکنش‌های مثبتی رو به رو گردید ومورد توجه داستان نویسان بزرگی چون زریاب و جواد خاوری و... قرار گرفته‌است. «بلوای خفتگان» رمانی است که سبک تازه‌ای از نویسندگی را در افغانستان نشان می‌دهد و از این نظر دارای اهمیت ویژه ایست. این رمان در ۳۵۰ صفحه و در سالهای ۱۳۸۸-۱۳۸۰ به نگارش در آمد.بی‌بی‌سی فارسی http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2009/10/091023_a-af-book-bolaw-e-khoftagan.shtml کتاب دوم وی تحت عنوان گمنامی دومین اثر وی است که در سال در ۲۷۲ صفحه در سال ۱۳۹۱ به چاپ رسید.
بلوای خفتگان
 بلوای خفتگان (رمان)
کابل، خانه ادبیات افغانستان، چاپ اول، ۱۳۸۸، ۱۰۰۰ نسخه، ۳۵۲ ص. تهران، نشر افراز، ۱۳۸۹، ۱۲۰۰ نسخه، ۳۵۶ ص.
خلاصه:
داستان با تحولاتی آغاز می‌شود که طی آن افغانستان حاکمیت‌های متفاوت را از سر گذراند و با تجربه جنگ‌های پیهم وارد قرن بیست و یک شد. کمتر از یک قرن قبل مردمی که زمین‌های حاصلخیز و هموارشان مصادره شده بود، به نقطه‌ای در کوه‌پایه‌های مرکزی پناه آورده و قریه «بلاق‌دره» را بنا نهادند. داستان با شرح دشواری‌های زندگی در این قریه آغاز می‌شود. دشواری‌هایی که صرفاً زاده قهر و خشونت طبیعت نیستند، بلکه عامل عمده آن سلطه انسان بر انسان است.
سیدمردان‌شاه آخوند، از قریه «شش‌دره» سعی دارد بلاق‌دره‌ای‌ها را تحت قیمومیت خودش نگهدارد. او به این منظور تلاش می‌کند که مردم بلاق‌دره به مسجد و قبرستانی که در قریه او و از آن اوست، وابسته بمانند. اما ناگهان قحطی فرامی‌رسد و سرما در بلاق‌دره جان شانزده تن را می‌گیرد. قدم زوار، خسته از انتقال مرده‌ها به قبرستان قریه مجاور و برسم اعتراض تابوت منقش به آیات قرآنی را آتش می‌زند. با این وجود او از سرما نجات نمی‌یابد و هر ده انگشت پاهایش سیاه و قطع شده در حومه بلاق‌دره دفن می‌شوند. به این ترتیب، برای اولین بار بلاق‌دره به قبرستان و سپس به مسجدی دست می‌یابد که از آن خودش است.
حاجی ملک فرد زمیندار و پرنفوذ، باور دارد که از مسجد بی ملا، درمسال هندو بهتر است و بنابرین مردم بازهم دست به دامن سیدمردان‌شاه آخوند می‌شوند. او هم از روی خیرخواهی و دوراندیشی سید مونس آخوند را در مسجد بلاق‌دره به ملایی می‌گمارد. نخستین عاشورایی که در مسجد بلاق‌دره برپا می‌شود با آمدن دو حواله دار حکومتی اخلال می‌گردد. حواله‌دارها «مراد» این تنها فرد باسواد قریه را باخود می‌برند. مراد دو ونیم سال خدمت زیر بیرق را در کنر به پایان می‌رساند اما ترخیص او سال‌ها به تعویق می‌افتد، زیرا حکومت‌های مختلف هرکدام یک دوره‌ای او را به خدمت می‌گیرند. مراد با سی‌وپنج تن از افسران قول اردوی اسمار به اسارت مجاهدین در می‌آید. با قرار گرفتن در جوخه اعدام مرمی‌ها بر بازو و رانهایش اثابت می‌کند و از مرگ حتمی نجات می‌یابد اما مراد تا ماه‌ها حاضر نمی‌شود که بگوید او زنده است. در پنجشیر پای درس مولوی آستانه می‌نشیند و به عناصر اقلیدس و کتاب سید قطب مصری آشنا می‌شود. مراد از پنجشیر تا بامیان و دایکندی در جبهات گوناگون برضد حکومت مرکزی می‌جنگد.
زیور خواهر و یگانه بازمانده مراد برای تنها برادرش دلتنگی می‌کند. قدم زوار برای یافتن مراد راهی کابل می‌شود اما مدت‌ها بعد بجای یافتن مراد خودش را در پایتخت بلوچستان پاکستان در هیئت یک قوماندان زبردست و ماهر می‌یابد. او همراه با حاجی ملک اتحادیه اسلامی مجاهدین بلاق‌دره را تأسیس می‌کند. دربازگشت جنگ‌های خونینی میان گروه آنان و حزب پر قدرت شورای اتفاق انقلاب اسلامی افغانستان (ش‌اااا) به نمایندگی سیدمردان شاه آخوند در می‌گیرد. حاجی ملک اعدام و قدم زوار فراری و در منطقه «چیک‌تومور» پناه می‌برد. او درانجا به تجدید قوا می‌پردازد. قدم زوار علی‌رغم بی‌سوادی‌اش بگونه‌ای غریزی خطابه‌های پرشوری ایراد می‌کند. مردم در کنار او و همه باهم یک جاده موتر رو را از چیک تومور تا بلاق‌دره و با عبور از سنگلاخ‌ها به سمت شمال اعمار می‌کنند. اینک مردم بلاق‌دره که روزگاری از دیدن پودر خشک که «آب را به شیر تبدیل می‌نمود» حیرت می‌کردند، اکنون شاهد جنگ‌افزارها و لاری‌های پیشرفته «بیورکولن» هستند.
قوماندان مراد که سال‌ها در ارزگان و بامیان برای حزب ش‌اااا جنگیده بود، با رهبر این حکومت که در ورس موقعیت دارد، اختلاف‌نظر یافته و انشعاب می‌کند. مراد با افراد تحت امرش و پس از جنگ‌های فراوان در دره ترکمن، ناهور و غزنی سرانجام به بلاق‌دره می‌رسد. مراد در بلاق‌دره استقرار می‌یابد و خیلی زود قلمرو حاکمیتش را تا چندین دره دیگر وسعت می‌بخشد. بدلیل حاکمیت دولت مرکزی بر شاهراه‌های مواصلاتی، بلاق‌دره تنها راه عبور و مرور کاروان‌های اکمالاتی و نقطه وصل شمال و جنوب کشور می‌گردد. تورگل یکی از همراهان دوران سربازی قوماندان مراد در بلاق‌دره از مشرقی به او ملحق می‌شود.
سال‌ها قبل، حاجی بیگم (بیوه حاجی ملک) و زیور خواهر مراد که در خفا دل به قدم زوار سپرده بوده، هردو به دسیسه حاجی بنیادکربلایی و سید مونس آخوند گرفتار شده بودند. اولی بخاطر میراث شوهر اعدام شده‌اش و دومی بخاطر تن دست نخورده‌اش.