moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
اوبـِرون یکی از ۲۷ ماه سیاره اورانوس است. دیگر قمرهای مهم اورانوس عبارت‌اند از: تیتانیا، آریل و میراندا.
آسیموف، ایزاک، دانشنامه جهان، شماره ۱۳، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۳خ، ص۳۲.
اومبریل تیره‌رنگ‌ترین قمر سیارهٔ اورانوس است.آسیموف، ایزاک، "دانشنامهٔ جهان، " شمارهٔ ۱۳، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۳خ، ص۳۲.
قطر اومبریل ۱٬۱۸۵ کیلومتر است و در فاصلهٔ ۲۶۴٬۸۰۰ کیلومتری از مرکز اورانوس قرار دارد.هفت‌آسمان، دانشنامهٔ ستاره‌شناسی، بازدید: سپتامبر ۲۰۰۸.
اومبریل سطح تیرهٔ دهانه‌دار یکنواختی دارد و تنها یک دهانهٔ درخشان به قطر ۱۴۰ کیلومتر دارد.
در میان پنج قمر بزرگ اورانوس، فعالیت درونی این ماه از همه کمتر است.نجوم ، بازدید: سپتامبر ۲۰۰۸.
یکی از حفره‌های برخوردی سطح اومبریل نامی فارسی دارد و پری نامیده می‌شود.
تنها نگاره‌های نمای نزدیکی که تاکنون از اومبریل گرفته شده توسط کاوشگر وییجر ۲ بوده‌است. این کاوشگر، به هنگام گذر خود از اورانوس در ژانویهٔ ۱۹۸۶ مشاهداتی از اومبریل انجام داد. در هنگام این گذر، نیمکرهٔ جنوبی اومبریل رو به خورشید بود و این کاوشگر توانست تنها این نیمه را مشاهده کند.ویکی‌پدیای انگلیسی.
قانون تیتیوس-بوده قانونی بود که توسط یوهان تیتیوس و یوهان بوده وضع شده بود و فاصله هر سیاره را از خورشید تعیین می‌کرد. قانون بده به کشف تعدادی سیارک انجامید.
این قانون قبل از کشف اورانوس وضع شده بود و پس از کشف اورانوس معلوم شد که فاصله آن با این قانون تطابق دارد ولی نپتون از این قانون پیروی نمی‌کرد. نظریه واهلش دینامیکی دلیل این نقص را تأثیر گرانش سیارات همسایه می‌داند. این قانون با بازی ریاضی توسط این دو دانشمند وضع شد، در آن زمان کمبربند سیارک ها بین دو سیاره مریخ و مشتری کشف نشده بود بنابراین j=۳ در جدول مربوط به این قانون خالی گذاشته شد. این موضوع باعث شد تا ستاره شناسان در آن منطقه به دنبال سیاره ای بگردند که به سیاره ی x معروف شد. چندی بعد با پیدا شدن سرس توسط جوزپه پیاتسی، پنداشته شد که سیاره x پیدا شده است. اما در دهه ۱۸۵۰ میلادی زمانی که اشیاء دیگری در مدار مشابه کشف شدند به عنوان یک سیارک طبقه بندی شد.
فرمول: formula_1
که در آن d بر حسب واحد نجومی (Au) و j عدد اطلاق شده به هر سیاره است.
آسیموف، ایزاک، "دانشنامه جهان،" شماره ۱۳، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۳خ، ص۳۲، نجوم به زبان ساده.
قانون بُده
سیاست عمومی، طبق نظر ویلیام جنکینز در کتاب "«تحلیل سیاستها»" مجموعه‌ای از تصمیمات به‌هم‌وابسته است که به‌وسیله گروه‌ها یا بازیگران سیاسی با هدف دستیابی به اهداف خاص یا به‌دست آوردن ابزار مناسب برای دستیابی به آن اهداف اتخاذ می‌شود. (Jenkins, 1978: 10)
توماس بیرکلند در کتاب «مقدمه‌ای بر فرایندهای سیاسی» تعدادی تعریف به شرح زیر آورده‌است (Birkland, 2001: 21)
با توجه به ویژگی‌های بالا، می‌توان تعریف فراگیرتری از سیاست عمومی ارائه داد: «مجموعه تصمیماتی به نام عموم از سوی حکومت که در شکل مقررات و دستورها به اجرا در می‌آید و دارای تأثیرات مستقیم یا غیرمستقیم در زندگی همه شهروندان می‌باشد (قلجی٫ ۱۳۸۷: ۵۹).
در ستاره‌شناسی به قطعاتی از ماده که گرد برخی از سیارات از جمله کیوان و اورانوس می‌گردند حلقه گفته می‌شود.حلقه های زحل از تکه ها یخ تشکیل شده اند. این حلقه ها از اندازه یک غالب یخ تا یک ماشین است.
آسیموف، ایزاک، "دانشنامه جهان،" شماره ۱۳، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۳خ، ص۳۲.
دهانهٔ برخوردی در ستاره‌شناسی به فرورفتگی، حفره یا گودالی در خاک اجرام آسمانی؛ از جمله زمین، که در اثر برخورد شهاب‌سنگ پدید آمده باشد گفته می‌شود.
گونه‌ای دیگر از دهانه در خاک سیارات نیز وجود دارد که بر اثر فوران آتشفشانی پدید می‌آید.
در یک میلیارد سال نخست تاریخ سامانهٔ خورشیدی، بمباران بزرگی از شهاب‌سنگ‌ها در همهٔ سیاره‌ها رخ داده که دهانه‌های برخوردی نتیجهٔ این بمباران هستند. شیوهٔ دگرگونی این دهانه‌ها و مقدار فرسایش آن‌ها اطلاعات زیادی در مورد تاریخ تحولات و فعالیت‌های جغرافیایی سیارات به‌دست می‌دهد. برای نمونه، فرسوده بودن بیشتر دهانه‌های سیاره بهرام (مریخ) نشان‌دهندهٔ فعالیت زیاد زمین‌شناختی در این سیاره است.Miles, Frank, and Piet Smolders. 1988. Wedloop naar Mars: het nieuwe avontuur van de ruimtevaart. Ede [etc.]: Zomer & Keuning p.102.
دهانه‌های برخوردی عوارض جغرافیایی و زمین‌چهره‌های بسیار رایج در بسیاری از اجرام منظومه خورشیدی هستند از آن جمله در ماه، عطارد، کالیستو، گانیمد و بیشتر ماه‌ها و سیارات کوچک. در دیگر سیارات و اقمار که فرایندهای زمین‌شناسی مانند فرسایش و جابه‌جایی صفحات زمینی در سطح آن‌ها فعال است دهانه برخوردی به مرور محو شده و کمتر دیده می‌شوند. زمین، زهره، مریخ، اروپا، آیو و تیتان نمونه‌هایی از این اجرام هستند. به دهانه‌های برخوردی فرسوده و دیگرگون شده اصطلاحاً ساختار برخوردیImpact structure می‌گویند.
پیشینه ی دهانه‌سازی در سطوح بسیار باستانی مانند عطارد، ماه، و ارتفاعات جنوب مریخ، نشان‌دهنده ی وجود یک دوره از بمباران‌های سنگین شهاب‌سنگی در محدوده ی درونی منظومه خورشیدی در حدود ۳٫۹ میلیارد سال پیش است.
از آن زمان، میزان تولید دهانه ی برخوردی بر روی زمین به‌طور قابل توجهی کمتر بوده‌است. از آن دوره به بعد کره زمین به‌طور میانگین هر یک‌میلیون سال، یک تا سه برخورد شهاب‌سنگی را تجربه می‌کند که اندازه ی آن‌ها برای ایجاد دهانه‌های ۲۰ کیلومتری کافی است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که نسبت به آنچه که تاکنون کشف شده باید به مراتب تعداد بیشتری دهانه ی برخوردی نسبتاً جوان بر روی کره ی زمین وجود داشته باشد.Carr, M.H. (2006) "The surface of Mars;" Cambridge University Press: Cambridge, UK, p. 23.Grieve R.A. ; Shoemaker, E.M. (1994). The Record of Past Impacts on Earth in "Hazards due to Comets and Asteroids," T. Gehrels, Ed. ; University of Arizona Press, Tucson, AZ, pp. 417-464.
آهنگ و نرخ دهانه‌سازی در بخش درونی منظومه ی خورشیدی به میزان برخورد سیارک‌ها در کمربند سیارکی بستگی دارد و این برخوردها دسته‌هایی از پاره‌سنگ‌های بزرگی به‌وجود می‌آورند که به‌طور دسته‌جمعی به مناطق داخلی منظومه خورشیدی فرو می‌بارند.
باور بر این است که دسته‌ای از سیارک‌ها که دسته بپتیستینا نام‌گذاری شده و ۱۶۰ میلیون سال پیش به‌وجود آمده بوده باعث افزایش شدید تعداد برخوردها شده و شاید برخورد بزرگ به خلیج مکزیک که دهانه چیکشلوبChicxulub نام دارد نیز بر اثر فعالیت همین دسته رخ داده‌باشد؛ برخورد شهاب‌سنگ به چیکشلوب همان برخورد بزرگی است که به احتمال بسیار زیاد موجب انقراض دایناسورها در ۶۶ میلیون سال پیش شده‌است.http://www.bbc.com/news/uk-scotland-glasgow-west-21379024
اولین و تنها دهانه های برخوردی که در ایران کشف شده است، دهانه برخوردی یا گودال زیروکی در استان سیستان و بلوچستان می باشد.
سیارک‌هاhttps://wiki.apll.ir/word/index.php/Asteroid اجسام کوچکی هستند که از سنگ یا فلز ساخته شده‌اند. سیارک‌ها معمولاً اجسام نامنظمی هستند و بر گرد خورشید حرکت می‌کنند.
میلیون‌ها سیارک در منظومه خورشیدی ما وجود دارند. بسیاری از آن‌ها میان مدار بهرام (مریخ) و مدار هرمز (مشتری) قرار گرفته‌اند و گرد خورشید می‌گردند. دسته‌ای دیگر از آن‌ها در مکان‌های دیگر منظومه خورشیدی یافت می‌شوند. به نظر می‌رسد علت اینکه اغلب آن‌ها در فاصلهٔ مریخ و مشتری دیده می‌شوند این است که احتمالاً در مدار بین این دو سیاره، سیارهٔ دیگری نیز وجود داشته‌است که به علت گرانش شدید مشتری متلاشی شده‌است و سیارک‌ها پدید آمده باشند.
به سیارک‌هایی که بر اثر نیروی گرانش سیاره‌ها در مداری گیر افتاده باشند «سیارک اسیر» می‌گویند. در این صورت سیارهٔ نام‌برده به گرد سیاره بزرگ‌تر می‌گردد. (در منظومه شمسی میلیاردها اجرام فضایی دیگر علاوه بر سیاره‌ها و قمرهای آن‌ها وجود دارند که به آن سیارک می‌گویند)
فقط یک سیارک به نام «۴ وستا»، که دارای سطح نسبتاً بازتابی است، معمولاً با چشم غیر مسلح قابل مشاهده است، و این تنها در آسمانهای بسیار تاریک در هنگام قرار گرفتن در موقعیت مناسب امکان‌پذیر است. به ندرت، سیارک‌های کوچک که از نزدیکی زمین عبور می‌کنند، آن هم برای برای مدت کوتاهی، ممکن است با چشم غیر مسلح قابل مشاهده باشند.از فوریه ۲۰۲۰، مرکز Minor Planet داده‌های مربوط به تقریباً ۸۵۸۰۰۰ شیء در منظومه شمسی داخلی و خارجی را در اختیار داشت، از این تعداد حدود ۵۴۲٬۰۰۰ مورد اطلاعات کافی برای تعیین شماره‌های اختصاصی داشتند.
در آغازین روزهای ژانویهٔ ۱۸۰۱ جوزپه پیاتسی (۷ ژوئیهٔ ۱۷۴۶–۲۲ ژوئیهٔ ۱۸۲۶) جرمی را در آسمان رصد نمود که ابتدا یک شهاب سنگ به نظر می‌رسید ولی زمانی که مدار آن به‌درستی تعیین گردید، مشخص شد که سیاره بسیار کوچکی است، آنقدر کوچک که آن را در رده جدیدی به نام سیارک‌ها دسته‌بندی کردند. پیاتسی آن را سرس نامید. تا چند سال بعد سه سیارک جدید دیگر کشف شدند و تا پایان آن قرن صدها عدد از آن‌ها شناسایی شده بودند. تا به امروز تعداد این سیارک‌ها به چند صد هزار رسیده‌است و هنوز اکتشاف آن‌ها ادامه دارد. تعدادی از سیارک‌ها چنان کوچکند که از زمین قابل رؤیت نیستند اما بزرگ‌ترین آن‌ها همان سِرِس است که شماره یک را بر پیشانی خود دارد. بازیابی‌شده در تاریخ ۳ ژوئیه ۲۰۱۰
همین‌که مدار سیارکی مشخص می‌گردد، عددی به ترتیبِ زمانِ کشف بدان نسبت داده می‌شود و به دنبال آن نامی می‌آورند که نام را معمولاً کاشف برمی‌گزیند؛ مثلاً ۱ سِرِس. در آغاز نام‌های زنانه از اسطوره‌های یونان و روم انتخاب می‌شد. بعدها نام‌هایی از نمایش‌نامه‌های شکسپیر و اپراهای واگنر برگزیده شدند. بسیاری از سیارک‌ها را کاشفان به نام‌های زنان، دوستان و حتی سگ‌ها و گربه‌های خود نامیدند. همواره نام‌هایی مؤنث به‌کار رفته‌است، جز در مورد چند سیارک که مدارهایی نامتعارف دارند، نام‌های مذکر نهاده شده‌است.
کمربند سیارک‌ها همان‌طور که گفته شد ناحیه‌ای بین مریخ و مشتری است که سیارک‌ها در آن قرار دارند و بیشتر به مریخ نزدیک است تا به مشتری و سیارک‍های این ناحیه در حدود ۳۰۰ – ۶۰۰ میلیون کیلومتر با خورشید فاصله دارند. (ناحیه داخلی منظومه شمسی سیارک‌ها). مدار سیارک‌ها بیضی شکل هست. بعضی از آن‌ها هنگام گردش از داخل مدار ناهید عبور می‌کنند و بعضی در دام گرانش مشتری گیر کرده و از کمربند سیارک‌ها خارج می‌شوند و بعضی در دام مریخ می‌افتند یا با یکدیگر برخورد می‌کنند. قمرهای فوبوس و دیموس مریخ ممکن است سیارک‌هایی باشند که در دام آن افتاده‌اند.
همان‌طور که در شکل می‌بینید این کمربند شامل سه بخش دیگر نیز می‌باشد:
Trojans: تروجان‌ها یا سیارک‌های تراوایی مدار مشترک با مشتری دارند و با هر یک دور مشتری یک دور می‌زنند
Hildas: هر دو دور مشتری به دور خورشید برابر ۳ دور آن‌ها به دور خورشید است.
Greeks: تعداد دور این سیارک‌ها متغیر است.
علاوه‌بر این‌ها سه مدار دیگر نیز وجود دارد که برخی سیارک‌ها در آن قرار دارند که در شکل زیر مشخص است:
آپولوها: مدار زمین را قطع می‌کنند
آتن‌ها: همیشه از زمین به خورشید نزدیکترند
آمورها: سیارک‌های بین زمین و مریخhttp://en.wikipedia.org/wiki/Asteroid
تا عصر مسافرت در فضا، اشیاء موجود در کمربند سیارکی حتی در بزرگ‌ترین تلسکوپ‌ها نورهای مبهمی بودند و شکل و جنس آنها به صورت رمز و راز باقی مانده بود. بهترین تلسکوپ‌های مدرن نصب شده روی زمین و تلسکوپ فضایی هابل می‌توانند مقدار کمی از جزئیات را بر روی سطح بزرگ‌ترین سیارک‌ها نشان دهند، اما حتی این موارد نیز نمایی کمی بهتر از حباب‌های فازی نشان می‌دهند. اطلاعات محدودی در مورد شکل و ترکیبات سیارک‌ها را می‌توان از منحنی‌های نوری آن‌ها (تغییر در میزان روشنایی در چرخش آن‌ها) و از خصوصیات طیفی آنها استنباط کرد و اندازه سیارک‌ها را می‌توان با زمان‌بندی طول انقباضات ستاره (هنگامی که یک سیارک مستقیماً از جلوی یک ستاره عبور می‌کند) تخمین زد. تصویربرداری راداری می‌تواند اطلاعات خوبی در مورد اشکال سیارک‌ها و پارامترهای مداری و چرخشی به خصوص در مورد سیارک‌های نزدیک به زمین به‌دست‌آورد. از نظر delta-v و الزامات پیشرانه، NEOها راحتتر از ماه قابل دسترسی هستند.
سیارک‌ها معمولاً بر اساس دو معیار طبقه‌بندی می‌شوند: ویژگی‌های مدار آن‌ها و ویژگی‌های طیف بازتاب آن‌ها.
بسیاری از سیارک‌ها بر اساس ویژگی‌های مداری آنها در گروه‌ها و خانواده‌ها قرار داده شده‌اند. جدا از گسترده‌ترین تقسیمات، مرسوم است که نام گروه سیارک‌ها را با توجه به نام اولین عضو آن گروه که کشف شده نام گذاری کنند. گروه‌ها عموماً ا پیوندهای قابل گسست تری نسبت به خانواده سیارک‌ها، که ناشی از انفجار یک سیارک بزرگ والد در گذشته هستند، دارند. شناسایی خانواده‌ها در کمربند اصلی سیارک معمول تر و آسان‌تر است، اما چندین خانواده کوچک در میان تروجان‌های مشتری گزارش شده‌است. خانواده‌های کمربند اصلی برای اولین بار در سال ۱۹۱۸ توسط شناخته شدند و اغلب به احترام وی خوانده می‌شوند.
در سال ۱۹۷۵، یک سیستم طبقه‌بندی سیارک مبتنی بر رنگ، سپیدایی و خط طیف نوری توسط ، و بن زلنر توسعه یافت. تصور می‌شود این خصوصیات با ترکیب مواد سطح سیارک مطابقت داشته باشد. سیستم طبقه‌بندی اصلی دارای سه دسته است: انواع C برای اشیاء کربنی تیره (شامل ۷۵٪ سیارک‌های شناخته شده)، نوع S برای اشیاء سنگی (شامل ۱۷٪ سیارک‌های شناخته شده) و U برای آنهایی که در هیچ‌یک از دو گروه قبلی جای نمی‌گرفتند. از آنجا که این طبقه‌بندی شامل بسیاری از انواع سیارک‌ها است، این طبقه‌بندی همواره گسترش یافته‌است. با مطالعه بیشتر سیارک‌ها، تعداد آنها همچنان رو به رشد است.
تا سال ۱۹۹۰ تنها ۳ راه برای اندازه‌گیری قطر سیارک‌ها وجود داشت.
روش اول :استفاده از تلسکوپ و اندازه‌گیری فاصله آن از خورشید و محاسبه مقدار نوری که از خورشید بر سطح سیارک تابیده شده یا مقدار انرژی گرمایی آزاد شده از آن (میزان نور منعکس شده یا گرمای آزاد شده از سیارک متناسب با اندازه آن می‌باشد).
روش دوم: استفاده از تلسکوپ و محاسبه مدت زمانی که سیارک از دید خارج شده و به پشت یک ستاره رفته و ایجاد سایه کند.
روش سوم: استفاده از رادیو تلسکوپ‌ها و تهیه عکس از سیارک.
از سال ۱۹۹۱ دانشمندان از روش چهارمی نیز استفاده نموده‌اند که از دقت بیشتری در مقایسه با روش‌های فوق بر خوردار است؛ و آن استفاده از مأموریت‌ها و اکتشافات فضایی می‌باشد(Space Probes). در آن سال اولین مأموریت فضایی آمریکا برای عکس‌برداری از سیارک‌ها آغاز شد و سیارک Gaspra اولین سیارکی بود که توسط فضاپیمای گالیله مورد عکسبرداری واقع شد. مأموریت گالیله سیاره مشتری بود که در راه رسیدن به آن باید از کمربند سیارک‌ها عبور می‌کرد. در سال ۹۶ ناسا مأموریت NEAR (Near Earth Asteroid Rendezvous) را انجام داد که به ۱۲۱۶ کیلومتری سیارک متیلدا رسید. این مأموریت در عین حال اولین موردی بودکه ناسا موفق شد فضاپیمایی را بر روی یک سیارک فرود آورده و اطلاعات وسیعی دربارهٔ ماهیت و منشأ ان کسب نماید. این فضا پیما در فوریه ۲۰۰۱ در ساعت ۳:۰۱ بر روی سیارک eros فرود آمد. در سال‌های بعد این فضاپیما به سیارک‌های دیگر رسید.
ازمنابع آلی و معدنی موجود در سیارک‌ها می‌توان برای تأمین مواد و آب مورد نیاز جهت ساخت تجهیزات فضایی و مداری استفاده نمود. اینک بسیاری از مراکز پژوهشی مرتبط با فناوری فضایی در حال مطالعه امکان سفر به سیارک‌ها و برداشت از ذخایر طبیعی آن‌ها هستند.
به تازگی و با کشف یخ آب بر سطح سیارک تمیس-۲۴، ایده‌هایی به منظور برداشت آب از آن‌ها جهت استفاده آب مصرفی فضانوردان و تأمین اکسیژن و هیدروژن به وسیلهٔ الکترولیز نمودن آب برای تنفس یا سوخت فضاپیماهای آینده مطرح شده‌است. بازیابی‌شده در تاریخ ۳ ژوئیه ۲۰۱۰ اگر مدار سفرهای فضایی آینده را بتوان به گونه‌ای طراحی کرد که هر بار سیارک دارای ذخایر یخ آب در مسیر قرار داشته باشد می‌توان به سادگی تأسیسات لازم برای یک ایستگاه سوخت‌گیری فضایی را بر سطح آن سیارک بنا نمود. تأسیساتی تمام اتوماتیک که انرژی تابشی خورشید را توسط صفحات خورشیدی دریافت و به الکتریسیته تبدیل نمایند و سپس با استفاده از این انرژی الکتریکی، یخ آب موجود در خرده سیارک را با یک اجاق مایکروویو ساده ذوب کرده و آب حاصله را با یک دستگاه ساده الکترولیز به هیدروژن و اکسیژن تجزیه نمایند. در انتها هیدروژن و اکسیژن به دست آمده در مخازن جدا از هم ذخیره خواهند شد. این طرح هنوز در مرحله ایده قرار داشته و به مرحله عمل نرسیده‌است.
برای اکتشاف معادن در سیارک‌ها باید بتوان روی آن‌ها فرود آمد و این کاری است مشکل و شاید غیرممکن. به این خاطر دانشمندان در اندیشه راهی برای توقف چرخش سیارک‌های پیرامون زمین هستند.
برای این کار جیپ‌هایی در نظر گرفته شده که با نیروی موشکی کار می‌کنند. برای یک سیارک با قطر ۱۰۰ متر که ۴ بار در روز حول محور خود می‌چرخد، ۲۹ تن سوخت نیاز است تا از چرخش بازداشته شود.
آگاتا کریستی، DBE (زاده ۱۵ سپتامبر ۱۸۹۰ – درگذشته ۱۲ ژانویه ۱۹۷۶) نویسنده مشهور انگلیسی و خالق داستان‌های جنایی و ادبیات کارآگاهی بود. کریستی، نویسنده‌ای است که کتاب‌هایش بیشترین ترجمه را به زبان‌های مختلف دنیا داشته‌است.Index Translationum, UNISCO Culture Sector.
وی همچنین طولانی‌ترین نمایشنامه جهان را به نام The Mousetrap که از سال ۱۹۵۲ تا ۲۰۲۰ در West End اجرا شد و همچنین شش رمان با نام مستعار Mary Westmacott نوشت. در سال ۱۹۷۱، وی بخاطر کمک به ادبیات به یک Dame (DBE) تبدیل شد. رکوردهای جهانی گینس کریستی را به عنوان پرفروش‌ترین نویسنده داستان در تمام دوران‌ها معرفی می‌کند، رمان‌هایش بیش از دو میلیارد نسخه فروش داشته‌اند.
کریستی در یک خانواده ثروتمند از طبقه متوسط در تورکی، دوون به دنیا آمد و عمدتاً در خانه تحصیل می‌کرد. او در ابتدا یک نویسنده ناموفق بود و شش رد پی در پی داشت، اما این در سال ۱۹۲۰ با انتشار "ماجرای مرموز در استایلز " با حضور کارآگاه "هرکول پوآرو" تغییر کرد. شوهر اول او آرچیبالد کریستی بود. آنها در سال ۱۹۱۴ ازدواج کردند و قبل از طلاق در سال ۱۹۲۸ صاحب یک فرزند شدند. در طول هر دو جنگ جهانی، وی در بیمارستان‌های بیمارستان خدمت کرد و دانش کاملی در مورد سمومی که در بسیاری از رمان‌ها، داستان‌های کوتاه و نمایشنامه‌های وی وجود داشت را بدست آورد. پس از ازدواج با ماکس مالوان باستان‌شناس در سال ۱۹۳۰، او هر ماه چندین ماه را در حفاری‌ها می‌گذراند در خاورمیانه و دانش دست اول او در حرفه خود را در داستان خود استفاده کرد.
طبق فهرست ترجمه، او ترجمه شده‌ترین نویسنده فردی است؛ و پس از آن هیچ کتابی با فروش تقریبی ۱۰۰ میلیون فروش، یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های تاریخ است. نمایش صحنه‌ای کریستی با نام The Mousetrap رکورد جهانی طولانی‌ترین اجرای اولیه را به خود اختصاص داده‌است. در تاریخ ۲۵ نوامبر ۱۹۵۲ در سالن تئاتر سفیران در وست اند لندن افتتاح شد و تا سپتامبر ۲۰۱۸ بیش از ۲۷۵۰۰ اجرا داشته‌است. این نمایش در مارس ۲۰۲۰ به دلیل همه‌گیری ویروس کرونا بسته شد.
در سال ۱۹۵۵، کریستی اولین دریافت کننده جایزه استاد بزرگ اسرارآمیز آمریکا بود. اواخر همان سال، شاهد دادستان دریافت جایزه ادگار برای بهترین بازی. در سال ۲۰۱۳، او توسط ۶۰۰ رمان‌نویس حرفه‌ای انجمن نویسندگان جنایت، به عنوان بهترین نویسنده جنایی و قتل راجر آکروید به عنوان بهترین رمان جنایی تاکنون شناخته شده‌است. در سپتامبر ۲۰۱۵، "سپس هیچ‌کدام باقی نماندند" در رای‌گیری با حمایت مالی املاک نویسنده، «کریستی مورد علاقه جهان» لقب گرفت. بیشتر کتاب‌ها و داستان‌های کوتاه کریستی برای تلویزیون، رادیو، بازی‌های ویدیویی و رمان‌های گرافیکی اقتباس شده‌است. بیش از سی فیلم سینمایی بر اساس کارهای او ساخته شده‌است.
آگاتا کریستی با نام اصلی آگاتا مری کلاریسا میلر در دون شایر انگلستان به دنیا آمد. پدر آمریکایی‌اش فردریک میلر نام داشت. مادرش کلارا بومر انگلیسی و از خانواده‌ای اشرافی بود. آگاتا به دلیل آمریکایی بودن پدر می‌توانست تبعه ایالات متحده نیز باشد، ولی هرگز از آن کشور تقاضای تابعیت نکرد. آگاتا دارای یک خواهر و یک برادر بود که هردوی آن‌ها از وی بزرگ‌تر بودند.
آگاتا در زمان جنگ جهانی اول در بیمارستان و سپس در داروخانه کار می‌کرد؛ شغلی که تأثیر زیادی بر نوشته‌های او داشته‌است: بسیاری از قتل‌هایی که در کتاب‌هایش رخ می‌دهند از طریق خوراندن سم به مقتولان صورت می‌گیرند.
در هشتم دسامبر ۱۹۲۶ وقتی در سانینگ دیل واقع در برکشر زندگی می‌کرد به مدت ده روز ناپدید گردید و روزنامه‌ها در این مورد جاروجنجال فراوانی به پا کردند. اتومبیل او در یک گودال گچ پیدا شد و خود او را نیز نهایتاً در هتلی واقع در هروگیت یافتند. آگاتا اتاق هتل را با نام خانمی که اخیراً شوهرش اعتراف کرده بود با وی رابطه عاشقانه دارد کرایه کرده بود و در توضیح این ماجرا ادعا کرده بود که در اثر ضربه روحی ناشی از مرگ مادر و خیانت شوهر دچار فراموشی گردیده بوده‌است. در مورد این که آیا کل این ماجرا یک کار تبلیغاتی بوده‌است یا خیر، کماکان نظرات ضدونقیض‌اند. در آن زمان نگاه کلی مردم نسبت به ناپدید شدن آگاتا منفی بود و بسیاری بر این باور بودند که آن ترفند تبلیغاتی مبالغ قابل توجهی هزینه روی دست مالیات دهندگان کشور گذاشته‌است. در سال ۱۹۷۹ این ماجرای ناپدید شدن دست مایه فیلمی شد به نام "آگاتا" که در آن وانسا ردگریو در نقش آگاتا کریستی ظاهر می‌شود.
آگاتا در سال ۱۹۳۰ با باستان‌شناسی به نام سِر ماکس مالووان که ۱۴ سال از او جوان‌تر بود ازدواج کرد و با او به سفرهای فراوانی رفت. رد پای این سفرها و شهرها و کشورهایی را که او از آن‌ها دیدن می‌کرد می‌توان در بیشتر داستان‌هایش که وقایع آن‌ها در کشورهای شرقی (خاورمیانه) رخ می‌دهند دید. ازدواج او با مالووان در ابتدا ازدواجی موفق و شاد بود. این ازدواج توانست با وجود ماجراجویی‌های عشقی خارج از ازدواج مالووان مدتی نسبتاً طولانی دوام بیاورد.
آگاتا کریستی رمان "قتل در قطار سریع‌السیر شرق" را در سال ۱۹۳۴ وقتی در هتل پرا پالاس استانبول سکونت داشت نوشت. استانبول آخرین ایستگاه شرقی قطار سریع‌السیر اورینت بود که در آن زمان بین غرب و شرق اروپا در تردد بود. اتاقی که آگاتا کریستی در آن می‌زیست توسط مقامات هتل پرا پالاس به‌عنوان یادبود این نویسنده نامدار در همان حال و هوای زمان اقامت کریستی حفظ و نگهداری شده‌است.
آگاتا در سال ۱۹۱۴ با یک سرهنگ نیروی هوایی به نام آرچیبالد کریستی ازدواج کرد که بعد از ۱۴ سال به جدایی انجامید. دختری به نام روزالیند حاصل این ازدواج بود.
او تنها یک فرزند به نام رزالیند داشت که او نیز در ۸۵ سالگی به تاریخ ۲۸ اکتبر ۲۰۰۴ درگذشت. در حال حاضر تمام حقوق مربوط به نشر و فروش کتاب‌های آگاتا کریستی در اختیار و مالکیت نوهٔ او ماتیو پریچارد است.
آگاتا کریستی در ۱۲ ژانویه ۱۹۷۶ در ۸۵ سالگی درگذشت.
«کریستی در طرح نقشه‌های هیجان انگیز و دسیسه‌های پیچیده و به دست دادن کلید معماهای روانی، نویسنده‌ای چیره دست است. گره گشائی‌ها در پایان وقایع مرموز داستان‌های او به نحوی ترتیب می‌یابد که خواننده هرگز در جریان داستان انتظار آن را نداشته است.» از کتاب‌های مشهور آگاتا می‌شود به قتل راجر آکروید، ماجرای اسرارآمیز در استایلز، قتل در زمین گلف و پرده اشاره کرد.
او با نام مستعار مِری وستماکوت داستان‌های عاشقانه و رومانتیک نیز نوشته‌است، ولی شهرت اصلی‌اش به خاطر ۶۶ رمان جنایی اوست. داستان‌های آگاتا کریستی، به خصوص آن دسته که دربارهٔ ماجراهای کارآگاه هرکول پوآرو یا خانم مارپل هستند، نه تنها لقب «ملکه جنایت» را برای او به ارمغان آوردند بلکه وی را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و مبتکرترین نویسندگانی که در راه توسعه و تکامل داستان‌های جنایی کوشیده‌اند نیز معرفی و مطرح کردند.
آگاتا کریستی در کتاب رکوردهای گینس مقام اول در میان پرفروش‌ترین نویسندگان کتاب در تمام دوران‌ها و مقام دوم (بعد از ویلیام شکسپیر)در میان پرفروش‌ترین نویسندگان در هر زمینه‌ای را به خود اختصاص داده‌است. تخمین زده شده‌است که یک میلیارد نسخه از کتاب‌های او به زبان اصلی (انگلیسی) و یک میلیارد نسخه دیگر در ترجمه‌های گوناگون به ۱۰۳ زبان دنیا به فروش رسیده‌است.وبگاه رسمی آگاتا کریستی محبوبیت جهانی کریستی به آن درجه است که به‌طور مثال در کشوری چون فرانسه تعداد کتاب‌هایی که از او تا سال ۲۰۰۳ به فروش رسیده بالغ بر ۴۰ میلیون جلد بوده‌است.
"تله موش" زندگینامه آگاتا کریستی که یکی از آثار معروف اوست اولین بار در ۲۵ نوامبر ۱۹۵۲ در لندن (تئاتر آمباسادورها) به روی صحنه رفت و از آن تاریخ تا زمان حاضر و در طول بیش از ۵۰ سال همیشه بر روی صحنه بوده‌است و از این نظر رکورددار است. این نمایش‌نامه تاکنون فقط در لندن بیش از ۲٬۰۰۰ بار به روی صحنه رفته‌است.
در سال ۱۹۵۵ آگاتا کریستی نخستین کسی بود که جایزهٔ استاد اعظم را از مجمع معمایی‌نویسان آمریکا دریافت کرد.زندگینامه آگاتا کریستی در انتشارات کاروان در همان سال نمایش‌نامه او به نام "شاهد پرونده" به‌عنوان بهترین نمایشنامه برندهٔ جایزه ادگار گردید.
بیشتر کتاب‌ها و داستان‌های کوتاه او (و بعضی‌ها از آن‌ها چندین بار) به فیلم درآمده‌اند که از آن میان می‌توان فیلم‌های "قتل در قطار سریع‌السیر شرق"، "مرگ در رودخانه نیل" و "" نام برد. بسیاری از نوشته‌های آگاتا کریستی بارها برای تهیه برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی نیز مورد استفاده قرار گرفته‌اند.
در سال 2013 خانواده کریستی از انتشار داستان جدیدی از پوآرو، "قتل‌های تک‌نگاره" نوشته نویسنده بریتانیایی سوفی هانا حمایت کردند. هانا بعدتر سه ماجرای دیگر از پوآرو به نام های "The Killings at Kingfisher Hill" , تابوت بسته , "منتشر کرد."
از روی آثار او بازی‌های رایانه‌ای هم ساخته شده‌اند:
آن‌گونه که علی دهباشی سردبیر مجلۀ بخارا چند سال قبل در «شب آگاتا کریستی» گفت او به خاطر علایق باستان‌شناسی همسرش بارها (۶ مرتبه) به ایران سفر کرده بود و محمد علی سپانلو هم در سال ۱۳۴۵ از این فرصت استفاده و با او گفت‌و‌گو کرد و آگاتا کریستی وقتی پذیرفت که دانست طرف مصاحبۀ او جدای روزنامه‌نگاری، نویسنده‌، شاعر و حقوق‌دانی صاحب‌نام است و بعدها نیز از این گفت و گو با خاطرۀ خوش نقل می‌کرد.
لکهٔ سرخ بزرگ نام بزرگ‌ترین توفان عظیم چرخان در سطح سیارهٔ هرمز (مشتری) است. نام انگلیسی این سیاره ژوپیتر است. این توفان در راستای کمربندها و منطقه‌های مشتری جریان دارد.آسیموف، ایزاک، "دانشنامهٔ جهان،" شمارهٔ ۱۳، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۳خ، ص۳۲. از زمان کشف این لکه تا کنون، بارها دیده شده که قطر آن تا سه برابر قطر زمین افزایش یافته‌ است.
ابعاد لکهٔ سرخ ۲۴٬۰۰۰ تا ۴۰٬۰۰۰ کیلومتر در جهت شرق به غرب و ۱۲٬۰۰۰ تا ۱۴٬۰۰۰ کیلومتر در جهت شمال به جنوب است.ویکی‌پدیای انگلیسی
رنگ این لکه در سال‌های اخیر، نارنجی سوخته کمرنگ شده ‌است.انجمن نجوم آماتوری ایران این لکه در اصل یک توفان واچرخندی دائمی در ناحیهٔ °۲۲ در جنوب استوای مشتری است که دست‌کم ۱۷۷ سال است که وجود دارد و احتمالاً ۳۴۲ سال دیگر نیز ادامه خواهد داشت.ویکی‌پدیای انگلیسی. بزرگی این توفان به گونه‌ای است که آن را می‌توان با تلسکوپ از زمین دید. لکهٔ بزرگ سرخ تا پیش از سال ۱۶۶۵ وجود داشته اما لکهٔ امروزی، نخستین مرتبه در سال‌های پس از ۱۸۳۰ میلادی مشاهده گردید و تنها پس از برجستگی مشهود و ظاهری سال ۱۸۷۹ مورد مطالعهٔ جدی قرار گرفت. طوفانی که در سدهٔ هفدهم دیده شده‌است ممکن است متفاوت از طوفانی باشد که امروز وجود دارد.
از زمان کشف آن در سدهٔ ۱۷ میلادی تا آغاز مطالعات جدی مربوط به سال ۱۸۳۰ یک فاصله طولانی و مجهول وجود دارد و نمی‌توان گفت در این مقطع آیا لکهٔ اصلی پراکندگی پیدا کرده و یا اصلاح و متمرکز شده است و همین‌طور آیا محوتر گردیده است چرا که سوابق و مطالعات بصری در آن مقطع ناچیز است.Beebe (1997), 38-41. به عنوان مثال، احتمال داده می‌شود که اولین رصدگر لکهٔ سرخ بزرگ رابرت هوک بوده‌است. وی در ماه مهٔ ۱۶۶۴ نقطه‌ای را در این سیاره توصیف کرد. هر چند، محتمل است که مکانی که هوک به آن اشاره داشته در مدار دیگری قرار داشته (مدار استوایی شمال مشتری و برخلاف موقعیت امروزی که مدار استوایی جنوبی) است. با همهٔ این احوال توصیفات جووانی دومنیکو کاسینی حول محور اشاره و پرداختن به مقولهٔ یک "نقطهٔ پایدار" که در سال‌های بعد مطرح شد، متقاعدکننده‌تر است.Rogers (1995), 6.
درهٔ مارینر (به لاتین: Valles Marineris) نام دره ژرف بسیار بزرگی بر سطح کره بهرام (مریخ) و یکی از بزرگ‌ترین دره‌ها در منظومه خورشیدی است.
نام دره مارینر به مدارگرد مارینر ۹ اشاره دارد.
درازای این دره بیش از 4 هزار کیلومتر یعنی تقریباً برابر با طول ایالات متحده است. دره‌وار مارینر ۲۰۰ کیلومتر عرض دارد و در بعضی جاها حتی پهن‌تر است یعنی پهنای آن بزرگتر از طول گرند کنیون روی زمین است. ژرفای دره‌وار مارینر نیز ۷ کیلومتر، یعنی طولانی‌تر از بلندترین کوه‌ها بر روی زمین است.
دره مارینر می‌تواند محل خوبی برای برپا کردن پایگاه جهت اسکان بر روی مریخ باشد، زیرا فشار جوی در آن بیشتر از سطح عادی مریخ است. میانگین فشار جوی بر روی مریخ به‌طور معمول ۱۷۰ بار ضعیف‌تر از کره زمین است اما در کف دره‌وار مارینر این فشار ۹۰ بار کمتر از زمین است.
هنوز جواب قطعی برای چگونگی پدید آمدن این دره وجود ندارد. یکی از گمانه‌ها این است که به خاطر فرسایش با آب به‌وجود آمده یعنی در میلیاردها سال گذشته که گمان می‌رود بر روی این سیاره آب وجود داشته‌است. دره‌وار مارینر به ناحیه وصل است که بر روی آن کانال‌های پرشماری دیده می‌شود که ظاهراً جریان آب آن‌ها را کنده‌است و این مسئله این گمانه را تقویت می‌کند.
گمانه دیگر این است که روان شدن گدازه‌ها در کندن این دره‌وار دست داشته‌اند.
مارینر ۹ نهمین کاوشگر در بین سری ۱۰ کاوشگر مارینر ایالات متحده آمریکا بود که در ماه مه سال ۱۹۷۱ میلادی از زمین به سمت سیاره مریخ پرتاب شد و در ماه نوامبر همان سال به آن سیاره رسید. این کاوشگر پس از قرار گرفتن در مدار این سیاره و چرخش به دور آن، عکس‌های پرشماری از مریخ گرفت و نخستین ماهواره شد که در مدار سیاره‌ای به غیر از زمین، قرار گرفت.
از فوریه ۲۰۲۲، مکان مارینر ۹ ناشناخته است. یا هنوز در مدار است، یا قبلاً در جو مریخ سوخته یا به سطح مریخ سقوط کرده است.
ناسا تاریخ های متعددی را برای ورود مارینر ۹ به جو مریخ ارائه کرده است. در سال ۲۰۱۱، ناسا پیش بینی کرد که مارینر ۹ در حدود سال ۲۰۲۲ می‌سوزد یا به مریخ سقوط می‌کند. با این حال، صفحه ماموریت مارینر ۹ در سال ۲۰۱۸ توسط ناسا انتظار داشت که مارینر ۹ در حدود سال ۲۰۲۰ به مریخ سقوط کند. در زمان مأموریت، مارینر ۹ در مداری رها شد که حداقل تا ۵۰ سال انرژی خود را از دست ندهد و سقوط نکند.
پوشش دائمی یخ در دو سو یا دو قطب یک سیاره را کلاهک یخی قطبی می‌گویند. در دو قطب سیاره بهرام (مریخ) کلاهک یخی وجود دارد.
دانشمندان مجدداً دلایل به وجود آمدن کلاهک یخی شنال در مریخ را مورد بررسی و تحقیق بیشتر قرار دادند، پس از این بررسی به این نتیجه رسیدند که شکاف موجود در کلاهک یخی بسیار بزرگ حتی بزرگتر از گراندکانیون است که شامل مسیرهای پیچ در پیچ و مارپیچی می‌باشد.
دو دانشمند از دانشگاه تگزاس ایالات متحده آمریکا به نام‌های جک هالت و دیگری ایساک اسمیت اطلاعات آماری به دست آمده از مدارپیمای ناسا MRO را مورد بررسی قرار دادند.
آسیموف، ایزاک، "دانشنامه جهان،" شماره ۱۰، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۴خ، ص۳۲.
بهرام (سیاره)
زمینی‌سازی به آماده‌سازیِ جَو، دما، مکان‌نگاریِ پوسته یا بوم‌شناسیِ یک سیاره یا قمر به سبکِ کرهٔ زمین برای زندگی انسان می‌گویند.
طرح‌هایی وجود دارد که روند و فرایندِ تغییرِ درازمدتِ محیطِ سیارات، ماه‌ها و دیگر اجرام فضایی را پیشنهاد می‌کنند؛ بصورتی که جَو و خاک آن اجرام به صورتی درآیند تا سازگار با سکونتگاه‌های بشری گردند. زمینی‌سازی گونه‌ای از مهندسی سیارات است.
مفهوم زمینی‌سازی هم از داستان‌های علمی-تخیلی و هم از محافل علمی ریشه می‌گیرد. سازندهٔ این اصطلاح احتمالاً جک ویلیامسون بوده‌است که در یکی از داستان‌ها در یک مجله آمریکایی علمی-تخیلی به نام «علمی-تخیلی حیرت‌آور» (Astounding Science Fiction) آن را به‌کار برده‌است. Retrieved on 2006-06-16. ولی خود مفهوم پیش از آن هم شناخته‌شده بود.
اولاف استپلدون در کتاب واپسین و نخستین انسان نمونه‌ای به‌دست می‌دهد که در آن سیارهٔ ناهید پس از جنگی طولانی و نابودگرانه با بومیانِ آن دستخوشِ تغییراتِ محیطی می‌شود.
کارل سیگن (ستاره‌شناس و فضانورد) در سال ۱۹۶۱، روشِ مهندسی سیاره‌ایِ زُهره را در مقاله‌ای در مجلهٔ ساینس منتشر کرد. "سیگن" بذرپاشیِ جَوّ زُهره را با جلبک پیشنهاد کرد که آب، نیتروژن و دی اکسید کربن را به ترکیباتِ آلی تبدیل خواهد کرد.
بَدر، ماه کامل، ماه پُر یا پُرماه، حالتی از کره ماه است که زمین میان ماه و خورشید قرار می‌گیرد به طوری که تمام ماه در نظر ما روشن است.
هنگامی که ماه به نقطه مقابل زمین نسبت به خورشید می‌رسد یا به عبارت دیگر فاصله زاویه‌ای ماه و خورشید ۱۸۰ درجه می‌شود، تمام قرص ماه روشن به نظر می‌رسد که بدر نامیده می‌شود و ماه در این موقعیت در حالت مقابله است.
این مرحله ماه در حدود نیمه ماه بعد از مقارنه ماه با خورشید حاصل می‌شود، البته در این موقع، ماه که درست در مقابل خورشید نسبت به زمین قرار می‌گیرد، اگر بر روی دائرةالبروج هم قرار داشته باشد، ماه گرفتگی اتفاق می‌افتد.
بعد از این مرحله قسمت شرقی قرص ماه (بجای سمت غربی آن) توسط اشعه نور خورشید روشن می‌شود و فازهای ماه با ترتیب برعکس از تثلیث تا تربیع آخر و سپس تا هلال و بالاخره تا ماه نو تکرار می‌شود.
در شرایط مناسب اتمسفری، قسمت تاریک قرص ماه، به صورت خیلی ضعیف قابل رؤیت است. قابل رؤیت بودن قسمت تاریک ماه، به سبب بازتاب نور خورشید از سطح کره زمین به سطح ماه است.دانشنامهٔ رشد
تِک
که در متن ساده به صورت TeX نوشته می‌شود، سیستم حروف‌چینی است که توسط دونالد کنوث ایجاد شده‌است. در کنار زبان برنامه‌نویسی متافونت برای توصیف (ایجاد) قلم‌های کامپیوتری، و با خانوادهٔ قلم‌های Computer Modern، با دو هدف اساسی طراحی شده‌است: اول این‌که هر کسی بتواند با تلاشی محدود و منطقی کتاب‌هایی با کیفیت عالی تولید کند، و دیگر این که سیستمی ایجاد کند که بر روی کامپیوترهای مختلف نتایج یکسان تولید نماید. تک رایگان است و در محیط‌های آکادمیک، به خصوص در ریاضیات، فیزیک، علوم کامپیوتر و جامعهٔ مهندسین شهرت و استفادهٔ زیادی دارد. تک، به صورت گسترده‌ای جایگزین troff، دیگر نرم‌افزار حروف‌چینی در محیط یونیکس شده‌است.
تک معمولاً بهترین راه حروف‌چینی فرمول‌های پیچیدهٔ ریاضی به‌شمار می‌رود، اما به خصوص در قالب LaTeX و دیگر بسته‌ها و الگوها، اکنون برای مقاصد بسیار متنوعی در حروف‌چینی استفاده می‌شود.
زمانی که اولین نسخهٔ کتاب «هنر برنامه‌نویسی رایانه» توسط دانلد نوث در ۱۹۶۹ منتشر شد، این کتاب توسط مونوتایپ، با فناوری قرن نوزدهمی حروف‌چینی شد که نوث از «ظاهر مناسب و کلاسیک» آن راضی بود. اما هنگامی که نسخهٔ دوم در ۱۹۷۶ به چاپ رسید، تمام کتاب باید دوباره حروف‌چینی می‌شد. چرا که فناوری مونوتایپ به صورت گسترده با روش‌های عکس‌برداری جایگزین شده بود و قلم‌های قبلی دیگر در دسترس نبودند. به هر صورت، هنگامی که دانلد نوث پیش‌نمایش کتاب جدیدش را در ۳۰ مارس ۱۹۷۷ دریافت کرد، متوجه شد که بسیار بدشکل هستند. در این زمان، نوث برای اولین بار خروجی با کیفیت حروف‌چینی دیجیتال را مشاهده کرد، و به حروف‌چینی دیجیتال علاقه‌مند شد. پیش‌نمایش‌های مأیوس‌کننده در نهایت موجب شدند که او تصمیم بگیرد با طراحی سیستم حروف‌چینی خود این مشکل را یک بار، و برای همه حل کند. در ۱۳ می۱۹۷۷، او یادداشتی برای خود نوشت که ویژگی‌های اولیهٔ تک را شرح می‌داد.
او تصمیم گرفت که این کار را در ۱۹۷۸ به پایان برساند، اما آنچه که اتفاق افتاد این بود که در نهایت در ۱۹۸۹، یعنی ده سال بعد این کار متوقف شد. گای استیل در تابستان ۱۹۷۸، هنگامی که نوث مشغول ایجاد اولین نسخهٔ تک بود، در استنفورد بود. هنگامی که او در پاییز به‌ام. آی. تی بازگشت، سیستم ورودی/خروجی تک را بازنویسی کرد تا تحت سیستم‌عامل آی. تی. اس. اجرا شود. اولین نسخهٔ تک به زبان «سیل» نوشته شده بود تا بر روی یک پی. دی. پی. ۱۰ تحت سیستم‌عامل وایتس استنفورد اجرا شود. برای نسخه‌های بعدی تک، نوث شیوهٔ «برنامه‌نویسی لفظی» را ابداع کرد که شیوه‌ای برای تولید کد منبع سازگار و مستندات با کیفیت بالا و پیوندیافته (که البته با تک حروف‌چینی می‌شود) از پروندهٔ اصلی می‌باشد. زبان استفاده شده وب نامیده
می‌شود و برنامه‌هایی به زبان پاسکال تولید می‌کند.
نسخهٔ جدید تک، بازنویسی و تک۸۲ نامیده شد و در سال ۱۹۸۲ منتشر گشت. از چیزهای قابل ذکر در مورد این نرم‌افزار می‌توان به الگوریتم فاصله‌گذاری اشاره کرد با الگوریتمی از فرانک لیانگ جایگزین شده بود. تک۸۲ همچنین از حساب ممیز ثابت به جای ممیز شناور استفاده می‌کرد تا از بازآفرینی نتایج بر روی سخت‌افزارهای متفاوت، اطمینان حاصل شود، و نیز شامل یک زبان برنامه‌نویسی واقعی و کامل از نظر تورینگ بود که به پیشنهاد گای استیل در آن گنجانده شده بود.
در سال ۱۹۸۹، دونالد نوث نسخهٔ جدیدی از تک و متافونت عرضه نمود. با وجود این که او می‌خواست برنامه را پایدار نموده و از تغییرات پرهیز نماید، دریافت که ۱۲۸ نماد مختلف ورودی برای استفاده در زبان‌هایی غیر از انگلیسی کافی نیست؛ بنابراین مهم‌ترین تغییر در نسخهٔ ۳٫۰ تک، قابلیت استفاده از ورودی ۸ بیتی بود که اجازه می‌داد ۲۵۶ نماد مختلف به صورت هم‌زمان در متن ورودی استفاده شوند.
از نسخهٔ ۳، تک سیستم نسخه‌گذاری جدیدی را استفاده کرده‌است، به این صورت که به روز رسانی نرم‌افزار با افزودن رقم جدید در انتهای بخش اعشاری نسخهٔ قبلی مشخص می‌شود، و به این ترتیب این عدد به ثابت پی نزدیک می‌گردد. این نشان دهندهٔ این واقعیت است که تک اکنون بسیار پایدار است، و تنها به روزرسانی‌های جزئی بر روی آن انجام می‌گردد. نسخهٔ جاری تک ۳٫۱۴۱۵۹۲ می‌باشد، و آخرین بار در دسامبر ۲۰۰۲ به روزرسانی شده‌است. طراحی نرم‌افزار از نسخهٔ ۳٫۰ تغییری نکرده‌است و هیچ ویژگی جدید یا تغییر اساسی بعد از آن افزوده نخواهد شد، و بدین ترتیب نسخه‌های جدید تنها شامل رفع اشکال خواهند بود. با وجود این که حتی دانلد نوث، خود نیز پیشنهاد کرده‌است که در برخی زمینه‌ها تک امکان بهبود دارد، اشاره نموده‌است که بدون تغییر نگاه داشتن سیستم که موجب تولید خروجی‌های یکسان -کنون و در آینده- خواهد شد، مهم‌تر از معرفی ویژگی‌های جدید است. به همین دلیل، او تأکید کرده‌است که «آخرین تغییری که در تک (بعد از مرگ من) داده خواهد شد، این است که شمارهٔ نسخهٔ به پی تغییر کرده و بدین ترتیب باگ‌های باقی‌مانده، «ویژگی» محسوب خواهند شد.
اما، از آن‌جا که کد منبع تک در «مالکیت عمومی» است (پایین‌تر را ببینید)، برنامه‌نویسان دیگر اجازه دارند (و صراحتاً ترغیب شده‌اند) که این سیستم را بهبود بخشند، اما باید از نام دیگری برای توزیع تک تغییر یافته‌استفاده نمایند، و این بدان معنی است که کد منبع همچنان تحول می‌یابد. به‌طور مثال، پروژهٔ امگا پس از سال ۱۹۹۱ با هدف اصلی ارتقاء تک برای حروف‌چینی چندزبانه ایجاد شد. دانلد نوث، خود نیز نسخه‌هایی «غیررسمی» مانند «تک-زت» ایجاد کرده‌است، که به کاربر اجازه می‌دهد تا متنی که از چپ به راست نوشته می‌شود با متن راست به چپ در یک سند ترکیب نماید.
دستورهای تک معمولاً با یک بک‌اسلش (back slash) شروع می‌شوند، و با یک جفت آکولاد، گروه‌بندی می‌گردند. به هر صورت، تقریباً تمام ویژگی‌های نحوی تک در هر لحظه قابل تغییر می‌باشند؛ و این کار تحلیل معنایی ورودی تک را برای هر چیزی جز خود تک بسیار دشوار می‌سازد. تک زبانی ماکرویی و مبتنی بر نشانه است: بسیاری از دستورها، از جمله دستورهای تعریف‌شده توسط کاربر، در همان‌جا بسط داده می‌شوند، تا آن‌جا که تنها نشانه‌های غیرقابل بسط باقی بمانند و آن دستورها اجرا می‌شوند. بسط در عمل بدون تغییر جانبی است. ارجاع پیاپی ماکروها نیاز به حافظه‌ای ندارد، و ساختار اگر-آنگاه-غیر نیز در دسترس است. این از تک، یک زبان کامل از نظر تورینگ، حتی در سطح گسترش می‌سازد.
این سیستم، قابل تقسیم به چهار سطح است: در سطح اول، نمادها از ورودی خوانده می‌شوند و به هر کدام یک کد بخش تخصیص می‌یابد. ترکیب یک بک‌اسلش (در حقیقت هر نماد از گروه صفر) با یک حرف (نمادهای گروه ۱۱) یا یک تک‌نماد دیگر، با نشانهٔ کنترلی جایگزین می‌شوند. به این معنی، این مرحله مانند تحلیل نحوی است، با این تفاوت که از ارقام، عدد نمی‌سازد. در مرحلهٔ بعد، دنباله‌های کنترلی (مانند شرط‌ ها و ماکروهای تعریف‌شده) با متن جای‌گزین آن‌ها تعویض می‌شوند. با این ترتیب، ورودی مرحلهٔ ۳ شامل جریانی از نمادها (از جمله آن‌هایی که معنای خاصی دارند) و نیز دنباله‌های کنترلی غیرقابل گسترش (معمولاً مقدارها و دستورهای نمایشی) خواهد بود. در این مرحله، نمادها در بندها قرار می‌گیرند. الگوریتم شکستن خط در تک با بهینه‌سازی نقاط شکست در سراسر بند انجام می‌گیرد. چهارمین مرحله، فهرست طولی خط‌ها و چیزهای دیگر را به صفحه‌ها می‌شکند.
سامانهٔ تک اطلاعات دقیقی از اندازهٔ تمام نمادها و سمبل‌ها دارد و با استفاده از این اطلاعات، بهترین حالت چینش حروف در هر خط، و خطوط در صفحه را محاسبه می‌نماید. سپس، یک پروندهٔ خروجی دی. وی. آی. (مستقل از ابزار) تولید می‌نماید که شامل محل‌های نهایی تمام نمادهاست. این پروندهٔ دی‌وی‌آی می‌تواند با راه‌انداز مناسب به چاپ برسد، یا به قالب‌های دیگر تبدیل شود. این روزها، معمولاً از پی‌دی‌اف تک برای صرف نظر از دی‌وی‌آی؛ و تولید قالب پی‌دی‌اف استفاده می‌شود.
سیستم مبنایی تک در حدود ۳۰۰ دستور — که اولیه‌ها نامیده می‌شوند — را درک می‌کند. به هر صورت، این دستورهای سطح پایین، به‌ندرت توسط کاربران به‌کار می‌روند، و بیش‌تر کارایی تک توسط پرونده‌های تعریف قالب (تصویرهای پایین‌گذاری‌شده از تک، بعد از بارگذاری مجموعهٔ بزرگی از ماکروها) انجام می‌گیرد. قالب پیش‌گزیدهٔ اصلی نوث، که بیش از ۶۰۰ دستور را به تک اضافه می‌نمود، متن ساده نام دارد (که از طریق سیتان در دسترس است). قالبی که بیش از همه مورد استفاده قرار می‌گیرد، لاتک است، که ابتدا توسط لزلی لمپارت ایجاد شد، و شیوه‌های سند برای کتاب، نامه، اسلاید و… و نیز پشتیبانی فهرست منابع و تولید خودکار شمارهٔ بخش‌ها و معادله‌ها را اضافه نمود. دیگر قالبی که زیاد مورد استفاده قرار می‌گیرد، ای‌ام‌اس تک نام دارد که توسط جامعهٔ ریاضی آمریکا تولید شده‌است، و دستورهای کاربرپسند بسیاری را ارائه می‌نماید که می‌تواند توسط مجلات برای سازگاری با شیوهٔ خاصشان مورد استفاده قرار گیرد. بیش‌تر ویژگی‌های ای‌ام‌اس تک با استفاده از «بسته»‌های ای‌ام‌اس در لاتک مورد استفاده قرار گیرند. این به ای‌ام‌اس لاتک تعبیر می‌شود. قالب‌های دیگری مانند کانتکست وجود دارند که عموماً برای نشر رومیزی استفاده می‌شوند. بخش اعظم کانتکست توسط هانس هاگن از شرکت پراگما نوشته شده‌است.
نرم‌افزار تک چیزهایی را ارائه می‌کند که قبل از ارائهٔ تک، در سامانه‌های حروف‌چینی دیگر، یا موجود نبودند، یا از کیفیت پایینی برخوردار بودند. بعضی از این نوآوری‌ها، بر مبنای الگوریتم‌های جالبی بنا نهاده شده‌است، و منجر به ارائهٔ تعدادی تز توسط دانش‌جویان نوث گشته‌است. با وجود این که برخی از این یافته‌ها اکنون در سیستم‌های حروف‌چینی دیگر نیز قرار داده شده‌است، اما بعضی از این ویژگی‌ها، مانند فاصله‌گذاری ریاضی، هنوز در نوع خود منحصربه‌فرد هستند.
از آن‌جا که هدف اصلی تک حروف‌چینی کتاب «هنر برنامه‌نویسی رایانه» با کیفیت بالا بود، نوث توجه زیادی به انتخاب قواعد فاصله‌گذاری مناسب برای فرمول‌های ریاضی نمود. او سه کار را به عنوان استاندارد کیفیت برای حروف‌چینی کامپیوتری در نظر گرفت: کتاب‌هایی که توسط ادیسون-وزلی، ویرایش‌گر «هنر برنامه‌نویسی رایانه» منتشر شده بودند، و به‌طور خاص کارهای هانس ولف. نسخه‌هایی از مجلهٔ آکتا متمتیکا با تاریخ حدود ۱۹۱۰؛ و یک نسخه از اینداگیشنز متمتیکا، یک مجلهٔ ریاضی آلمانی. نوث به دقت در این مثال‌ها کندوکاو کرد، تا قواعد فاصله‌گذاری مناسب برای تک را استخراج نماید. با وجود این که تک تعدادی قواعد پایه‌ای ارائه می‌نماید، و ابزارهایی برای مشخص نمودن فاصله‌گذاری مناسب لازم است، اما پارامترهای حقیقی به قلم مورد استفاده برای حروف‌چینی فرمول بستگی دارد. برای مثال: فاصله‌گذاری برای قلم «مدرن کامپیوتری» نوث، در طول سال‌ها به دقت تنظیم شده، و دیگر تغییر نخواهد کرد. اما قلم‌های دیگر مانند ای. ام. اس. اویلر، اولین بار که توسط نوث استفاده شدند، پارامترهای فاصله‌گذاری جدیدی برای آن‌ها باید تعریف می‌شد.
در مقایسه با حروف‌چینی دستی، مشکل چینش در سیستم‌های دیجیتالی مانند تک به راحتی قابل حل است. تک نقاط مناسبی برای شکستن خط ارائه می‌کند، و می‌تواند به صورت خودکار فاصلهٔ بین کلمه‌ها را افزایش دهد تا خط پر شود؛ بنابراین مسئلهٔ یافتن نقاط شکستی است که بهترین نتایج را ارائه کند. بسیاری از الگوریتم‌های شکست خط، از روش اولین تناسب استفاده می‌کنند که در آن برای هر خط یکی پس از دیگری محاسبه می‌شوند، و هیچ نقطهٔ شکستی پس از تعیین تغییر داده نمی‌شود. چنین سامانه‌ای قادر به تعریف یک نقطهٔ شکست در خط، یا تشخیص تأثیر آن بر خط‌های بعدی نیست. در قیاس با آن، الگوریتم تناسب کامل که توسط تک استفاده می‌شود، و توسط دانلد نوث و مایکل پلس ایجاد شده‌است، تمام حالت‌های ممکن نقاط شکست در یک بند را در نظر می‌گیرد، و بهترین ترکیب شکست خط را می‌یابد که بهترین چینش سراسری را ایجاد می‌نماید.
به‌طور رسمی‌تر، الگوریتم یک مقدار به نام «میزان بدی» تعریف می‌کند که به هر شکست خط ممکن تخصیص داده می‌شود. اگر لازم باشد که فاصله‌های موجود در خط افزایش پیدا کنند تا خط طول کافی داشته باشد، این میزان بدی افزایش پیدا می‌کند. اگر شکست خط ناخواسته باشد، میزان بدی به مقدار زیادی افزایش می‌یابد. مثلاً در حالتی که نیاز به شکستن کلمه‌ای وجود داشته باشد، یا دو کلمه در دو خط پشت سرهم باید شکسته شود، یا یک خط گسترده با یک خط فشرده دنبال شود چنین اتفاقی می‌افتد. سپس این الگوریتم شکست‌هایی را می‌یابد که مجموع مربعات میزان بدی خط‌های حاصل شده (با در نظر گرفتن افزایش‌های خاص ذکر شده در بالا) را کمینه می‌کنند. اگر بند شامل n شکست خط ممکم باشد، تعداد حالت‌هایی که باید بررسی شوند، ۲ به توان n حالت است. به هر صورت با استفاده از تکنیک برنامه‌سازی پویا، پیچیدگی این الگوریتم تا n به توان ۲ کاهش می‌یابد. ساده‌سازی‌های بیشتر (به‌طور مثال، بررسی نکردن حالات غیرممکن مانند شکست اولین کلمهٔ بند) منجر به الگوریتمی کارآ می‌گردد که زمان اجرای آن تقریباً از مرتبهٔ n است. به هر صورت، در حالت کلی مقاله‌ای از مایکل پلس نشان می‌دهد که چگونه الگوریتم شکست صفحه می‌تواند NP-کامل باشد، که این به خاطر پیچیدگی اضافی چینش عکس‌ها در صفحه‌است. الگوریتم مشابهی برای تشخیص بهترین راه شکستن یک بند در طول دو صفحه وجود دارد که از بندهای تک‌خطی (تک‌خط حاضر در یک صفحه که بقیهٔ آن در صفحهٔ قبل یا بعد از آن قرار دارد) جلوگیری می‌کند.
الگوریتم شکست خط تک، در بسیاری از نرم‌افزارهای دیگر مانند برنامهٔ نشر رومیزی ادوبی این‌دیزاین و دستور خط فرمان گنو اف. ام. تی. در یونیکس، الگوبرداری شده‌است.
اگر هیچ شکست خط مناسبی یافت نشود، این سامانه سعی می‌کند که یک کلمه را بشکند. نسخهٔ اولیهٔ تک، بر مبنای یک الگوریتم شکست کلمه با مجموعه‌ای از قوانین حذف پیش‌وند و پس‌وند کار می‌کرد و از آن برای تشخیص این که آیا باید یک شکست بین دو هجای صدادار در یک الگو به فرم بی‌صدا-صدادار-صدادار-بی‌صدا (که در اکثر مواقع ممکن است) قرار دهد بهره می‌برد. تک۸۲ از یک الگوریتم شکست خط جدید، که توسط فرانک لیانگ در ۱۹۸۳ طراحی شده بود، استفاده می‌کرد که به نقاط شکست در یک کلمه، اولویت‌هایی اختصاص می‌داد. در ابتدا فهرستی از الگوهای شکست کلمه به صورت خودکار و در قالب تعدادی کلمهٔ شکسته شده (در حدود ۵۰٬۰۰۰ کلمه) تولید می‌شد.
با این که متافونت صریحاً بخشی از تک نیست، اما ابزاری لازم برای این سامانهٔ حروف‌چینی می‌باشد. متافونت یک سامانهٔ توصیف (شرح) قلم است که به طراحان اجازه می‌دهد که نمادها را به صورت الگوریتمی توصیف نمایند. این سامانه از منحنی‌های بزیه به شیوهٔ استاندارد برای تولید نماد خروجی برای نمایش استفاده می‌نماید، اما نوث توجه زیادی به مسئلهٔ نقطه‌ای شدن بر روی صفحه نمایش پیکسلی دارد. تز دیگری توسط جان هابی، مسئلهٔ «خط سیر قلم» را بیش‌تر بررسی می‌نماید. این عبارت از آن‌جا آمده‌است که متافونت نمادها را به این صورت توصیف می‌کند که آن‌ها توسط قلم‌هایی انتزاعی رسم می‌شوند.
امکان استفاده از تک و لی‌تک بدون استفاده از متافونت هم وجود دارد. می‌توان از قلم‌های ادوبی پست اسکریپت (نوع ۱) به جای آن استفاده نمود. تک (و لی‌تک) انتظار دارند که قلم‌های نقطه‌ای با اندازهٔ مناسب در اختیارشان قرار گیرد، اما پست‌اسکریپت یک شرح برداری مقیاس‌پذیر در ابعاد متفاوت است، و این کار را کمی پیچیده می‌کند. با کمک تعدادی بستهٔ از پیش تعیین‌شده، تک و لی‌تک قادر به استفاده از قلم‌های پست‌اسکریپت می‌باشند. ضمناً این توجه لازم است که «نوع ۱»(Type 1) و «T1» در مستندات به دو چیز متفاوت اشاره می‌کنند: قلم‌های ادوبی پست‌اسکریپت، و کدگذاری T1 تک برای نگاشت از مقدارهای بایتی به گلیف‌ها.
برای نوشتن برنامهٔ سنتی Hello, World در تک ساده، پرونده‌ای به نام myfile.tex با محتویات زیر می‌سازیم:
به‌طور پیش‌گزیده، هر چیزی در یک خط که قبل از آن یک علامت % وجود داشته باشد، یک توضیح است، و تک از آن صرف‌نظر می‌کند. اجرا کردن تک بر روی این پرونده (به‌طور مثال با تایپ کردن tex myfile.tex (خط فرمان، یا با فراخوانی آن از رابط گرافیکی مورد استفاده)، پروندهٔ خروجی با نام myfile.dvi را تولید خواهد کرد، که محتویات صفحه را به صورت مستقل از ابزار(DVI) ارائه می‌دهد. این خروجی هم به وسیلهٔ یک نمایش‌گر DVI قابل نمایش و چاپ می‌باشد، و هم به وسیلهٔ برنامهٔ dvips، قابل تبدیل به یک قالب معمول‌تر مانند پست‌اسکریپت می‌باشد. این به دلیل آن است که تک به صورت معمول از قلم‌های نقطه‌ای استفاده می‌کند که برای نمایش مناسب در اندازهٔ مشخصی طراحی شده‌اند، در حالی که پست‌اسکریپت معمولاً از قلم‌های اندازه‌پذیر نوع ۱ استفاده می‌کند. اکنون این امکان وجود دارد که با کمی دست‌کاری، خروجی dvips از قلم‌های اندازه‌پذیر استفاده کند (نسخه‌های جدید گاست اسکریپت از آن پشتیبانی می‌کنند).
برای دیدن نتایج بیشتر از تک در عمل، به قالب‌بندی رابطه‌های ریاضی توسط آن توجه کنید. به‌طور مثال برای نوشتن رابطهٔ معروف معادلهٔ درجه دوم، کافی است وارد کنید:
تک را بر روی پروندهٔ بالا اجرا نمایید، خروجی حاصل باید مثل این باشد:
توجه کنید که این رابطه به شیوه‌ای نوشته می‌شود که یک شخص آن را با دست می‌نویسد، یا حروف‌چینی می‌نماید. در یک سند، وارد شدن به حالت ریاضی، با وارد کردن یک $ شروع می‌شود و پس از وارد کردن رابطه با نحو تک، با یک $ دیگر بسته می‌شود. نمایش ریاضی، یا حالتی که فرمول‌ها بر روی یک خط جدید و در وسط آن ظاهر می‌شوند، با استفاده از $$ انجام می‌شود. به‌طور مثال، معادلهٔ درجهٔ دوم بالا در حالت نمایش ریاضی به صورت زیر انجام می‌گیرد:
و به شکل:
نمایش می‌یابد.
کد منبع اصلی برای نسخهٔ جاری تک، به زبان وب نوشته شده‌است، که ترکیبی از مستندات نوشته شده به زبان تک و مقدار محدودی کد به زبان پاسکال برای اطمینان از قابل حمل بودن برنامه می‌باشد. به‌طور مثال، تک تمام تخصیص‌های حافظهٔ پویا را خود به صورت آرایه‌هایی با اندازهٔ ثابت انجام می‌دهد و تنها از اعداد اعشاری با ممیز ثابت برای محاسبات داخلی خود استفاده می‌کند. در نتیجه، تک تقریباً به تمام سیستم‌عامل‌ها انتقال یافته‌است، و این کار معمولاً با برنامهٔ web2c که برای تبدیل کد منبع به سی به جای کامپایل کردن مستقیم کد پاسکال انجام می‌گیرد.
تک معمولاً به صورت یک توزیع عرضه می‌گردد، که مجموعه‌ای آماده به نصب، متشکل از تک به همراه متافونت و دیگر قلم‌های ضروری، قالب‌های مستندات و ابزارهای کمکی لازم برای سیستم حروف‌چینی است. در سیستم‌های سازگار با یونیکس، مانند گنو/لینوکس و مک‌اواس اکس، تک به صورت توزیع تی‌تک(http://tug.org/teTeX) عرضه می‌شود. در ویندوز، توزیع میک‌تک (http://www.mixtex.org) (که توسط پروتک(http://tug.org/protex) توسعه داده شده‌است) و نیز اف. پی. تک(https://web.archive.org/web/20060926022745/https://xemtex.groups.foundry.supelec.fr/xemtex-web-gb-2-5.html) وجود دارد.
سامانه‌های پردازش سند بسیاری بر مبنای تک ایجاد شده‌اند که از آن میان می‌توان به جیدتک، که از تک برای خروجی چاپی موتور دی. اس. اس. اس. ال. جیمز کلارک استفاده می‌کند، و نیز تک‌اینفو که سامانهٔ پردازش مستندات پروژهٔ گنو می‌باشد، اشاره کرد. تک از سال ۱۹۸۴، نرم‌افزار حروف‌چینی رسمی پروژهٔ سیستم‌عامل گنو می‌باشد.
زی‌تک یک موتور جدید تک است که از یونی‌کد پشتیبانی می‌کند و این سامانه در ابتدا از فناوری‌های پیشرفتهٔ قلم خاص مک او اس اکس استفاده می‌کرد، اما اکنون از اپن تایپ پشتیبانی نموده و در لینوکس و ویندوز مایکروسافت نیز در دسترس است.
ضمایم و اضافات بسیاری برای نرم‌افزار تک موجود است. از آن میان می‌توان به بایب‌تک اشاره کرد که به همراه لی‌تک توزیع می‌شود و برای ایجاد کتاب‌شناسی به کار می‌رود. پی‌دی‌اف تک که به جای خروجی دی وی آی، خروجی را در قالب پی‌دی‌اف شرکت ادوبی تولید می‌کند، و امگا که به تک اجازه می‌دهد تا از مجموعه نمادهای یونی‌کد استفاده نماید. اغلب ضمایم تک به صورت رایگان از سی‌تان قابل تهیه می‌باشند. سی‌تان(CTAN) سرنام Comprehensive TeX Archive Network (شبکهٔ جامع آرشیو تک) می‌باشد.
ویرایش‌گر تک‌مکس، یک ویرایش‌گر ویزی‌ویگ علمی است که خواسته‌است با تک و ای‌مکس سازگار باشد. این ویرایش‌گر از قلم‌های نوث استفاده می‌کند و می‌تواند خروجی تک تولید کند. لیکس یک سیستم پردازش مستندات وی‌زی‌ویم است که بر روی بسیاری از سیستم‌عامل‌ها از جمله لینوکس، ویندوز(۹۸، ۲۰۰ و بالاتر) و نیز مک او اس اکس اجرا می‌شود. تک‌شاپ (برای مک او اس اکس) و وین‌شل (برای ویندوز) ابزارهای مشابهی هستند که یک محیط مجتمع تولید(IDE) برای کار کردن با تک و لی‌تک فراهم می‌آورند. گنو ای‌مکس تعداد زیادی بستهٔ توکار و نیز غیررسمی دارد که برای این کار استفاده می‌شوند. یکی از بهترین این بسته‌ها، اوک‌تک می‌باشد. برای ویرایش‌گر وی آی ام نیز محیط وی آی ام لی‌تک(http://vim-latex.sourceforge.net) وجود دارد.
نوث یک فهرست بسیار دقیق و شامل جزئیات اشکالات یافت‌شده در تک و تغییرات داده شده در آن از ۱۹۸۲ تهیه کرده‌است، که تا سال ۲۰۰۵ شامل ۴۱۹ مورد است که البته این شامل تغییر نسخه‌ها نمی‌شود، که این کار بعد از مرگ او به عنوان آخرین تغییر انجام خواهد گرفت.
دانلد نوث، بارها تأکید کرده‌است که کد منبع تک در مالکیت عمومی قرار گرفته‌است، و او قویاً تغییرات و آزمون کد منبع را توصیه می‌نماید. به هر صورت او به قابلیت تولید مجدد خروجی تمام نسخه‌های تک بسیار اهمیت می‌دهد. نسخه‌های تغییر یافتهٔ تک نباید تک یا چیزی مشابه آن نامیده شوند. برای تقویت این قانون، جامعهٔ ریاضی‌دانان آمریکا، نام تجاری تک را به ثبت رسانده‌است، و هر پیاده‌سازی از این سامانه باید از یک آزمون خاص که آزمون تریپ() نام دارد بگذرد تا اجازه داشته باشد تک نامیده شود.
نام تک باید به صورت تِکْ (آی. پی. ای. /tɛx/) تلفظ شود که در آن ک مشابه حرف j اسپانیایی اروپایی، یا صدای پایانی loch در اسکاتلندی یا اسم هنرمند آلمانی Bach تلفظ شود. حرف X برای نشان دادن حرف یونانی χ(خی) به کار رفته‌است. تک خلاصهٔ تخنه (τέχνη) است که کلمه‌ای یونانی به معنی «هنر» و «صنعت» است و منبع کلمهٔ technical(فنی) در انگلیسی می‌باشد. انگلیسی زبان‌ها عموماً آن را به صورت tek تلفظ می‌کنند که مشابه بخش اول کلمهٔ technical می‌باشد. برای حروف‌چینی درست نرم‌افزار، E باید پایین‌تر از خط باشد و فاصلهٔ بین حروف کاهش یابد (این، همان‌گونه که در کتاب «تک بوک» دانلد نوث به آن اشاره شده‌است، برای ایجاد تمایز بین تک و نام سامانه‌های دیگر مانند TEX شرکت «هانی ول» (که سرنام Text Executive producer است) انجام شده‌است).
سامانه‌هایی که از اندیس و کاهش فاصله پشتیبانی نمی‌کنند، از تقریب "TeX" بهره می‌برند. طرفداران این سامانه علاقه دارند که نام‌های دیگری از کلمهٔ تک بسازند. مانند تکنیسین(TeXnician، کاربر نرم‌افزار تک)، تکسپرت(TeXpert)، تک‌هکر (برنامه‌نویس تک)، تک‌مستر (برنامه‌نویس بسته‌های تک)، تک هکس و نیز تکنیک(Texnique).
دانلد نوث به کسانی که در تک اشکالی بیابند و آن را گزارش کنند، جایزهٔ نقدی می‌دهد. جایزهٔ هر اشکال از ۲/۵۶ دلار آغاز شده و هر سال دو برابر شده‌است تا این‌که که به مقدار کنونی آن یعنی ۳۲۷/۶۸ دلار رسیده‌است. این باعث فقر نوث نشده‌است، چرا که تعداد بسیار کمی باگ گزارش شده‌است. علاوه بر این، افراد معمولاً به جای نقد کردن چک، آن را قاب می‌گیرند تا ثابت کنند در تک اشکالی یافته‌اند.
نیل الدن آرمسترانگ (به ؛ ۵ اوت ۱۹۳۰ – ۲۵ اوت ۲۰۱۲) یک فضانورد و مهندس هوافضای آمریکایی بود و نخستین انسانی است که طی مأموریت آپولو ۱۱ در ۲۰ ژوئیه ۱۹۶۹ بر کره ماه گام نهاد. وی همچنین هوانورد نیروی دریایی، خلبان آزمایش و استاد دانشگاه بود. پس از پایان جنگ کره آرمسترانگ به نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا راه یافت و بیش از ۹۰۰ پرواز انجام داد. او فارغ‌التحصیل دانشگاه پردو است و تحصیلات خود را در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی تکمیل کرد.