moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
نادیه فضل در بهار ۱۳۴۵ خورشیدی در باغ نواب شهر کابل زاده شد. پدر او از سرای خواجه کهدامن و مادر وی از روستای شکردره کهدامن بود. نادیه در دبیرستان محجوبه هروی در کابل تحصیل کرد. پس از پایان صنف ششم به لیسه عالی آریانا رفت و موفقانه از آنجا نیز فارغ شد. سپس چندگاهی در دانشگاه کابل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی تحصیل کرد ولی پس از ازدواج و تولد پسرش سهیل سادات، راهی غربت شد و از سال ۱۹۸۵ میلادی در جمهوری فدرال آلمان زندگی می‌کند. سال ۱۹۸۹ پسر دومش سیاوش سادات به دنیا آمد. نادیه فضل در آلمان هم درس خواند و اکنون کارمند رادیو صدای آلمان است. شاعران معاصر افغانستان صفحه ۱۱۲ چاپ سال ۲۰۰۲ کابل -افغانستان</ref/>وبسایت فارسی بی‌بی‌سی BBC Persian
دفترهای شعر «پرنیان خیال» را در ۱۹۹۷ و «جوانه‌های سبز غزل» را در ۲۰۰۶ و مجموعه شعر «ابرها برشانه» را در نوروز ۱۳۹۱ خورشیدی برابر به بیستم ماه مارس ۲۰۱۲ میلادی راخوانندگان شعر وی به خوانش گرفتند. نادیه فضل همچنین دو سی دی دکلمه شعر دارد به نام‌های «چلچراغ» و «جوانه‌های سبز غزل».شاعران معاصر افغانستان صفحه ۱۱۲ چاپ سال ۲۰۰۲ کابل -افغانستانوبسایت فارسی بی‌بی‌سی BBC Persian برای نادیه فضل زبان فارسی و شعر فارسی دری جایگاه ویژه دارد، بدین مفهوم که وی زبان و شعر فارسی را به مثابهٔ یک اصل جدایی ناپذیر تثبیت فرد با هویت اصلی‌اش می‌داند.نادیه فضل، وب‌گاه آریایی
نادیه فضل علاوه بر شعر، مقاله‌ها و نوشتارهای اجتماعی بسیاری نیز دارد که در آن‌ها بیشتر به دردهای زنان افغانستان با هدف تحقق برابری و عدالت پرداخته‌است، از جمله فراخوانی به نام «سنگسار، آغازی برای اندیشیدن» و نوشته‌های وی پیرامون قوانین زن ستیزی که در روزهای ابتدای سال ۱۳۸۸ در افغانستان به تصویب رسیده است.
عروس هفتم
یک شاخه غزل
جِهاز یا جَهاز وام‌واژه زبان عربی در زبان فارسی است که ممکن است یکی از کاربردهای معنایی زیر را داشته باشد:
مارک آلمان، (دویچه مارک) یکای پول آلمان غربی و پس از اتحاد دو آلمان در سال ۱۹۹۰ یکای پول آلمان متحد شد. این پول در سال ۱۹۴۸ یعنی با اشغال آلمان توسط متفقین به جای رایش مارک یکای پول رایش سوم رایج شد و در سال ۲۰۰۲ با آمدن یورو، جای خود را به یکای پول اروپایی داد. هر مارک از ۱۰۰ فنیگ آلمان تشکیل می‌شد.
وضعیت اقتصادی آلمان پس از جنگ جهانی اول بسیار وخیم شد و نرخ تورم بسیار بالا رفت. در اوج تورم، بیش از ۳۰ کارخانه کاغذسازی و ۱۵۰ چاپخانه و دو هزار ماشین چاپ به طور شبانه روزی برای برآوردن نیاز به پول کار می‌کردند. نرخ تورم به قدری زیاد بود که مقدار پول در گردش از سرعت افزایش قیمت‌ها کمتر بود. اسکناس‌ هایی که به مقدار فراوان و با مبلغ اسمی ده‌ها هزار مارک چاپ شده بود، قبل از اینکه از چاپخانه خارج شود، مجدداً زیر ماشین چاپ می‌رفت و مبلغ اسمی آن به ارقام میلیونی تبدیل می‌شد. کارگران دستمزدهای خود را با کیسه‌های خرید و حتی گاه با چرخ دستی پر از پول و آن هم روزی دو بار دریافت می‌کردند، دستمزد صبح فقط صرف ناهار ظهر می‌شد، زیرا بیم آن می‌رفت نرخ ارز که بعدازظهر اعلام می‌شد، تغییر کند و قیمت‌ها باز هم افزایش یابد. هنگامی که بهای زغال‌سنگ به میزان سرسام آوری افزایش یافت، برخی از مردم دستمزدهای بعدازظهر را به جای زغال‌سنگ در اجاق آشپزخانه می‌سوزاندند. سرانجام کار به جایی رسید که با یک دلار آمریکا می‌شد ۴ تریلیون و ۲۰۰ میلیارد مارک آلمان خریداری کرد."تاریخ اقتصادی و اجتماعی اروپا"، فرانک ب. تایپتون و رابرت آلدریچ، ترجمه کریم پیرحیاتی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۵، جلد اول، صفحه ۲۲۹
فَرسَنگ یا فرسخ واحدی برای اندازه‌گیری مسافت و نزدیک به ۶٫۲۴ کیلومتر است.فرهنگ یکاهای اندازه‌گیری - محمدرضا محمدی فرد - ناشر مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی صفحه 347 بر اساس نوشته‌های «میر سید علی جناب» در «کتاب الاصفهان» دو نوع فرسنگ وجود دارد:کتاب الاصفهان، نوشته میر سید علی جناب، چاپ ۱۳۰۳ هجری شمسی، نمره ۵۲۸ وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه
در ایران باستان و قبل از ورود اسلام، کلمه فرسنگ به صورت پرسنگ تلفظ می‌شد که معادل تقریبی ۵ کیلومتر بود. با ورود اسلام، این واژه به صورت معرب (عربی شده) درآمد و با توجه به اینکه در زبان عربی حروف «پ» و «گ» وجود ندارد، واژهٔ فرسخ متداول شد.
ایر ساپلای(به انگلیسی: Air Supply)، نام گروه موسیقی سافت راکی بود که در اواخر دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد از شهرت جهانی برخوردار بود.
دانیلا چیکارلی لیموس (؛ زاده )، مُدل سابق لباس، و مجری شبکهٔ تلویزیونی ام‌تی‌وی برزیل است. او همسر سابق ستاره فوتبال برزیل، رونالدو بوده‌است.
در سپتامبر ۲۰۰۶ ویدئویی از رابطه جنسی چیکارلی با دوست پسرش در ساحل تاریفا در اسپانیا،Justiça mantém liminar que obriga sites a tirar vídeo de Cicarelli com namorado do ar به‌سیلهٔ پاپاراتزی میگوئل تمپانو و در برنامهٔ تلویزیون «Dolce Vita» در ایستگاه اسپانیایی تِلِسینکو منتشر شد. این ویدیو در سراسر اینترنت پخش شد.
مسجد جامع کبیر نی‌ریز، یکی از کهن‌ترین مسجدهای ایران و به باور برخی از آتشکده‌های زرتشتیان بوده که در دوره اسلامی به مسجد تبدیل شده‌است. ایوان اصلی به جا مانده از این مسجد به شیوهٔ معماری دوره ساسانیان ساخته شده‌است.
این بنا در نهم مرداد ۱۳۱۲ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و هم‌اینک زیر پوشش و پشتیبانی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران قرار دارد.
برابر نوشتهٔ مقدسی، تاریخ‌نگار سدهٔ چهارم هجری، ایوان اصلی این مسجد در سال ۳۴۰ هجری قمری ساخته شده‌است.
در بازسازی‌هایی که در سال‌های ۳۶۳، ۴۶۰ و ۵۶۰ هجری قمری انجام شد، ساختمان و محوطهٔ مسجد گسترش یافت و ایوان کوچک‌تری روبروی ایوان اصلی بنا گردید.
یکی از اصلی‌ترین قسمت‌های این مسجد تک ایوان اصلی آن می‌باشد که می‌توان آن را اولین مسجد تک ایوانی دانست که در سبک خراسانی بنا شده‌است. البته این ایوان در قدیم قسمت اصلی مسجد بوده و بعدها به آن ایوان دیگری اضافه شده‌است. این ایوان به صورت ناودانی ممتدی است رو به قبله که انتهای جنوبی آن کاملاً بسته شده و محراب در آن جای گرفته‌است. ساخت ایوان مربوط به قبل از عصر سلجوقیان است و به گفته‌ای با معماری ساسانی ساخته شده‌است. اندره گدار در کتاب آثار ایران تاریخ ساخت این ایوان را متعلق به اواسط قرن چهارم هجری می‌داند.
در گذشته بر هر یک از اضلاع جانبی این ایوان پنج طاق نمای گود وجود داشته‌است که امروزه این شکل را از دست داده و پشت تکیه‌گاه‌های ایوان بخش‌هایی به رنگ سیاه (یعنی قدیمی) که پایه‌های پشتیبان بنا می‌باشد.
جدای از اصل مسجد اولیه این مسجد طی قرن‌ها تغییرات کمی‌کرده و بیوتات، مناره، ایوان روبه‌رو و... به آن اضافه شده که با این حال به راحتی می‌توان اصل بنا را جدا نمود. این بناها بجز مناره و نمای ورودی‌ها بقیه ارزشی ندارد.
ضلع شمالی ایوان کاملاً باز است و روبه‌روی آن حیاط مسجد است. ضلع‌های شرقی و همین‌طور غربی این ایوان از هر طرف به واسطه پنج طاق محرابی شکل که عمیق هستند به شبستان‌های مسجد متصل شده‌اند.
در ایوان اصلی بنا محرابی زیبا و هنرمندانه به سبک محراب الجایتو ساخته شده که به صورت گچبری برجسته از اشکال هندسی و گل و گیاه و آیاتی از قرآن مجید و همچنین کتیبهای از نام معصومین در اطراف محراب وجود دارد.
۱و۲. حقیقت، عبدالرفیع، "تاریخ نهضت‌های فکری ایرانیان: از آغاز قرن چهارم تا پایان قرن ششم هجری (از ظهور رودکی تا شهادت سهروردی)"، شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، آذر ۱۳۵۷ خورشیدی، جلد دوم، صفحهٔ ۶۲۰.
رنگ روغن یا نقاشی روغن یکی از مواد به‌کار رفته در نقاشی و همچنین نام دسته‌ای از تکنیک‌های نقاشی است که از این ماده استفاده می‌کنند.
روغن به کار رفته در رنگ روغن با روش‌های مختلف تولید می‌شود که رایج‌ترین آنها، جوشاندن بذر گیاه کتان و گرفتن روغن آن است. سپس این روغن را با مواد رنگی مخلوط می‌کنند. رنگ‌دانه‌ها نیز معمولاً با پایه سرب و کادمیوم یا سنتتیک و پلیمری هستند.همچنین برای استفاده از رنگ روغن در نقاشی، از حلال‌های گوناگونی از جمله تینر و روغن‌های گیاهی استفاده می‌شود. امروزه مکمل‌های گوناگونی برای استفادهٔ بهتر از رنگ روغن ساخته شده‌اند که نقاشان بر اساس سبک و هدف خود از آن‌ها بهره می‌گیرند. رنگ روغن به عنوان رنگ پایهٔ روغن، دارای ویژگی‌های متفاوتی است که آن را ماندگار و پر استفاده کرده. به طوری که بخش زیادی از نقاشی‌هایی که از گذشته‌های دور به جا مانده‌اند را نقاشی‌های رنگ روغنی تشکیل می دهند. مارک‌های مختلف ساخت رنگ در تلاش هستند تا رنگ روغن‌هایی با رنگ دانه‌های قویتر و یکدست تری را تولید کنند.
برای پاک کردن رنگ روغن از تینر استفاده می‌شود.
روغن به کار رفته در رنگ روغن از مواد متفاوت و با روش‌های مختلف تولید می‌شود که رایج‌ترین آن‌ها روغن بزرک، روغن دانهٔ خشخاش، روغن گردو و روغن گلرنگ است.انتخاب نوع روغن با توجه به طیف وسیع خواص آن، مانند مقدار زمان زرد یا خشک شدن روغن صورت می‌گیرد. همچنین تفاوت‌های مشخص روغن‌ها در درخشندگی رنگ‌ها قابل مشاهده است. یک هنرمند ممکن است از چندین روغن مختلف در یک نقاشی بسته به نوع رنگدانه و اثرات مطلوب روغن استفاده کند.
از حدود ۱۴۰۰ م به بعد به نقاشی ای مستقل از دیوار برمی‌خوریم که آن را تابلوی رنگ روغن می‌نامیم. کشیشی به نام گوت فیلد با بهره‌گیری از آثار هنر شرقی (چین) که توسط شرق شناسان به اروپای شمالی رسیده بود که در آن نقاشان چینی روی نقاشی ای را که رنگ شده بود، لاک (صمغ عربی) می‌کشیدند تا جلای نقاشی از بین نرود. گوت فیلد برای اولین بار به جای ترکیب رنگ (پیگمنت پودر) با آب و زرده تخم مرغ از روغن بزرک Linseed Oil استفاده کرد. سپس برادران وان آیک Eyck (یان و هوبرت) با تأثیر از استاد فلاماندری رنگ روغن با تأسی از گوت فیلد رواج دادند. وان آیک با تابلوی رنگ روغن خود به نام جوانی آرنولفینی و نوعروسش در سال ۱۴۳۴م مشهوریتی بهم زد. از این مقطع به بعد،ما به جای دیوار یا تخته چوب به عنوان ساپورت یا تکیه گاه، بوم ساخته شده با متقال را داریم که به آن کانواس Canvas گویند. آنتونلو و جووانی بلینی Bellini (1516. 1430 م، بنیانگذار مکتب ونیز) دو نقاش ونیزی، روش رنگ روغن را از اروپای شمالی به ایتالیا می‌آورند که روش کارشان کاربرد صمغ در رنگ روغن است. بوم به شکل امروزی خود به سال ۱۵۲۰ م در ونیز عمومیت کامل یافته و به جای حرفه تخته نقاشی سازی، حرفه‌ای به نام بوم‌سازی رایج شد.
نخستین نمونه‌های نقاشی رنگ روغن نقش‌های بودا در غارهای بامیان (مناطق مرکزی افغانستان) است که در سال‌های 650 میلادی ترسیم شده‌اند.
رنگ روغن بر دو نوع می‌باشد:
رنگ روغن براق: دوام وماندگاری این نوع نقاشی،نسبت به رنگ روغن مات بیشتر است. به همین خاطر در مواردی که بیشتر در معرض نور آفتاب قرار دارند و همچنین دربهای آهنی را باید با استفاده از رنگ روغنی براق نقاشی نمود.
رنگ روغن مات: از این نوع رنگ در داخل ساختمان و بر روی سطوح گچی و بیشتر روی کارهایی که از نظر زیرسازی ایراد دارد و قابلیت ترمیم آن مشکل است انجام می دهند تا شکل و ایراد کار با رنگ‌آمیزی روغنی مات بر طرف گردد.
مرزوقیان یا ( مرزوقی ) به عربی «المرازیق» قبیلهٔ بزرگی از قبائل عرب بادیهٔ نشینان نجد در بیابان شبه جزیره عربستان هستند. ایشان از تبار «آل بوسلطان» و از شاخهٔ قبیله «العجمان» از نسل: ( نشوان بن مرزوق بن علی بن هشام از بطون یام )، و نسب این قبیله، به قبیلهٔ بزرگ الهمدان (به سکون میم) می‌رسد. این قبیله در قرن ده هم هجری قمری به جنوب ایران می‌رسند، وسالیان دراز در مناطق گسترده‌ای از جنوب ایران و سواحل ومناطق «شیبکوه» حکمران بوده‌اند.
هجرت اول «مرزوقیان» از بادیهٔ نجد در اواخر سده دهم هجری قمری رخ داده‌است، و در بادیء الأمر این قبیلهٔ عریق به سوی سواحل عمان که آن زمان به نام امارات ساحل عمان معروف بود می‌کوچند، پس از مدتی استقرار در امارت رأس الخیمه که آن زمان جلفار نام داشته‌است، به سوی ساحل شمالی خلیج فارس می‌کوچند.
قبیلهٔ مرزوقیان هجرت دوم خودرا از منطقهٔ جلفار به وسیلهٔ کشتی بادی به سوی سواحل «بر فارس» آغاز می‌کنند و در سال ۱۱۶۹ هجری قمری وارد منطقه شیبکوه می‌شوند، در ابتداء امر در روستای «دیوان غربی» یا گافرغان (کنونی) نشیمن می‌گزینند، و پس از مدتی از گافرغان به مغویه نقل مکان می‌کنند، در این انتقال سرپرستی قبیلهٔ مرزوقی، بزرگ ایشان شیخ راشد بن مطر مرزوقی به عهده داشتند.
واز آن به بعد روستای مغویه را مقر حکم وفرمانروایی خود قرار می‌دهند.
این خاندان از سده ده هم هجری قمری تا اوائل سدهٔ چهارده هم هجری قمری براین منطقه حاکم بوده‌اند، وتحت نظارت خوانین بستک که از جانب حکومت مرکزی به حکومتی منطقهٔ بستک و جهانگیریه رسیده بودند، مأموریت دفاتر ثبت و ضبط دخل و خرج وخراج مالیات دولت به عهده داشته بودند و از جانب حکومت مرکزی نظارت می‌شده‌اند، همچنین حکام مرزوقیان که منطقهٔ گسترده‌ای از بنادر وجزایر جنوب و شیبکوه تحت نفوذ داشتند از جانب فرمانروایان بستک و جهانگیریه نظارت می‌شده‌اند. با ورود قبیلهٔ مرزوقیان به این منطقه و اختصاصی محلی از آن به دفاتر ثبت و ضبط دخل و خرج‌ها، آن منطقه را دیوان یعنی
«جای حسابگری» نامیدند، وبدستور حکومت مرکزی ونمایندگی خوانین بستک سیستم اخذ مالیات از مردم منطقه اجرا گردید و مردم پرداخت مالیات را نوعی دین می‌دانستند که می‌بایست سالیانه به دولت مرکزی پرداخته شود، لذا آن محل را محل اخذ دین نامیده و دیوون نامیده‌اند و بعد از آن به دیوان تغییر نام یافته‌است.
پس از استقرار در مغویه وبرقراری امن وامنیت در منطقه، بدستور خان بستک و جهانگیریه حکم «جزیرهٔ فرور» و روستاهای مجاور مغویه مانند: «دیوان غربی»، حَسینه، «راولوه»، کندران، سورو، ارمک، چاه مسلم، و کهورستان به حوزهٔ قلمرو فرمانروائی شیخ راشد بن مطر مرزوقی افزود می‌شود.
فرمانروایان مرزوقی «مرزوقیان» که از قرن ده هم هجری قمری در این منطقه حکم می‌رانده‌اند ومناطق گسترده‌ای از جنوب ایران ومنطقهٔ شیبکوه تحت نفوذ داشته بودند عبارت‌اند از:
شیخ احمد بن علی بن احمد بن راشد مرزوقی به سبب سوء اداره وحکم وکم توجهی به امور منطقه ونیازمندیهای مردم، واهمال شدید وعدم رسیدگی به مشکلات منطقه، در سال ۱۳۸۵ هجری قمری از سوی مردم مغویه از حکم منطقه خلع می‌شود. ویکی از اعیان مغویه به نام عبدالله محمد عبدالله سالم به عنوان حاکم وتیسیر امور موقت منطقه برگزیده می‌شود.
بابرکناری شیخ احمد بن علی المرزوقی آخرین «حاکمان عرب از آل المرازیق» دورهٔ حکومتی ۲۰۰ سالهٔ قبیلهٔ «مرزوقی» از منطقه برچیده شد.
در هجرت سوم مرزوقیان وبازگشت به سوی موطن اصلی خود، در سال ۱۴۰۰ هجری قمری عدهٔ زیادی از این قبیله به اتفاق شیخ احمد بن علی المرزوقی آخرین حاکم از سلالهٔ مرزوقی در مغویه ومنطقهٔ شیبکوه، در هجرت معاکس از مغویه به امارات متحده عربی مهاجرت کردند. در این هجرت بزرگ از «بر فارس» به سوی موطن اصلی «مرزوقیان» بیشتر وجهاء وافراد این قبیله در شهر ابوظبی پایتخت امارات متحده عربی مستقر شدند. وعده‌ای نیز به عربستان سعودی بازگشتند.
در طول فرمانروایی وسالیان دراز حکمرانی قبیلهٔ مرزوقی بر این منطقهٔ گسترده که بیش از ۲۰۰ سال بطول انجامیده‌است، آثارهای زیادی از خود برجای گذاشته‌اند که بارزترین آن‌ها کاخ بزرگ قبیلهٔ مرزوقی در دهستان مغویه‌است، این کاخ به نام قلعه شیخ سلطان معروف است. شیخ سلطان المرزوقی این کاخ بزرگ در بین سالهای ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۵ هجری قمری بنا نهاده‌است. این کاخ زیبا از یادگار حکمرانان (مرزوقی) از قبیله العجمان که در منطقه مغویه وبندر لنگه از توابع استان هرمزگان حاکم بودند باقی‌مانده‌است.
در حال حاضر پراکندگی افراد قبیلهٔ مرزوقیان در این مناطق می‌باشد:
«مسجد تاریخی کُوردان» در ضلع شمالی غربی «روستا» واقع شده‌است. بنای این مسجد برسبک معماری قدیم و سقف بغدادی می‌باشد. این مسجد چند بار مرمت شده‌است، تاریخ بنای آن دقیقاً مشخص نیست، برخی گویند که از بناهای دورهٔ قاجار است، اما به روایت دیگر تاریخ بنای آن به دورهٔ قاجاریه دانسته‌اند. در ساختمان این مسجد، از سبک معماری و شبستان مساجد تقلیدی بستک تقلید شده‌است. شبستان و ستون‌ها چهار ضلعی هستند. مصالح به کار رفته در بنای مسجد از سنگ، گچ، چوب و گاهی از ساروج در پایه ی‌های شالده‌ها به کار برده‌اند. در ساختمان اولیه مسجد از جهت به کار بردن قطعات سنگ‌تراشی شده نقوش گل و بوته قابل ملاحظه بوده‌است. پوشش تزئینی تاق و سردرها و زینت‌کاری رواق‌ها با قطعات سنگ‌تراشیده شده آهکی وبا تزیینات گچبری فوق‌العاده جالب و ظریف صورت گرفته بوده‌است . نقوش این رواق‌ها، از سبک نقش و نگار هندی تأثیر گرفته بوده‌است، اما در اثر عوامل طبیعت، زلزله، و تعمیر و بازسازی پی در پی دیگر از این رسوم‌ها و نگاره‌ها خبری نیست. سقف مسجد از چوب مخصوصی به نام صندل یا (چندل) که از هندوستان و مومباسا آورده می‌شد ساخته شده‌است.
بنگله بستکی توسط مرحوم محمدرضا خان مشهور به سطوت الممالک حاکم بستک و جهانگیریه ساخته شده‌است و بعداً محمد شریف بستکی آن را خریده‌است.
این عمارت که یکی از بناهای اواخر دوره قاجاریه و اوایل دورهٔ پهلوی در شهر بندرلنگه است، در یک طبقه ساخته شده و از ویژگی‌های معماری چشم‌گیری برخوردار است و تزئینات برجسته آن مشتمل بر منبت‌کاری و گچ‌بریهای زیبا بوده‌است.
این بنا در تاریخ ۳ اسفند ۱۳۷۷ با شمارهٔ ۲۲۳۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است.
متأسفانه این بنای تاریخی در سایه کم‌توجهی در حال تخریب است و سقف کلیه اتاق‌های آن کاملاً فرو ریخته و اتاق‌ها و دیوارهای آن هم رو به تخریب کامل است.
.محمدیان، کوخردی، محمد ، " (شهرستان بستک و بخش کوخرد) "، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است.
«مسجد چالهٔ کوخرد» در سمت قسمت جنوبی روستا و در لبهٔ رودخانه مهران واقع شده‌است.
این مسجد از بناهای دورهٔ قاجاریه است. مسجد مذکور چندبار تعمیر شده‌است. این مسجد نیز مانند سایر مساجد منطقه دارای شبستان زیر زمینی و ستون‌های آن از جهت به کار بردن قطعات و نقوش گل و بوته قابل ملاحظه‌است. پوشش تزئینی تاق و سردرها و زینت‌کاری رواق‌ها با قطعات سنگ‌تراشیده شده آهکی فوق‌العاده جالب و ظریف صورت گرفته‌است. نقوش این رواق‌ها، از سبک نقش و نگار هندی تأثیر گرفته‌است. سقف مسجد از چوب مخصوصی به نام صندل یا (چندل) که از هندوستان و مومباسا آورده می‌شد ساخته شده‌است.الکوخردی، محمد، بن یوسف، "(کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River)" الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
بنای مسجد چالهٔ کوخرد مشتمل بر صحن، ایوانی با دو ردیف ستون و شبستانی با یک ردیف ستون چهارتایی است. سردر ورودی دارای طاق و ایوان، تیر و چوبی است. اما پوشش شبستان برخلاف دیگر مساجد قدیمی شهرستان بستک به وسیله طاق و گنبد صورت گرفته‌است. به شیوه خاصی با تزیینات گچی به صورت مربع‌های متداخل تزیین و نماسازی شده‌است. مصالح مورد استفاده در بنا سنگ و گچ در مواردی از جمله پوشش بیرونی بایه‌ها ساروج است.
حوضچهٔ وضو در ناحیهٔ جنوبی صحن واقع شده‌است. این مسجد در سال ۱۴۱۸ هجری قمری به‌طور کامل توسط بعضی از خیرین ساکنان کشورهای شیخ نشین‌های خلیج فارس تعمیر و بازسازی شده‌است. و مناره‌ای و منبر و محرابی جدید با تزیینات زیبا به مسجد اضافه شده‌است.محمد، صدیق «تارخ فارس» صفحه‌های (۵۰ ـ ۵۱ ـ ۵۲ ـ ۵۳)، چاپ سال ۱۹۹۳ میلادی.
قلعهٔ میمون قلعه‌ای تاریخی واقع در بین دهستان فداغ و دهستان خلیلی از توابع شهرستان گراش در جنوب استان فارس، یکی از نقاط دیدنی استان فارس در جنوب ایران است.
در ۱۳ کیلومتری غرب فداغ و در نزدیکی روستاهای بشیرآباد و لب اشکن کوهی گرد و مجزا از کوه‌های دیگر قرار دارد. قلعهٔ میمون طبق شواهد و آثار بر جای مانده در حدود ۲۵۰۰ سال قدمت دارد. گویند این قلعه تا ۲۵۰ سال پیش از رونق خاصی برخوردار بوده‌است، رونق اقتصادی و نظامی داشته‌است. همچنین فعالیت کشاورزی نیز در پایین قلعه جریان داشته‌است. ارتفاع قلعه از سطح زمین در حدود ۴۵۰ متر می‌باشد که به وسیلهٔ پلکان و تونل‌های مخفی پایین قلعه را به بالا متصل می‌کرد.
فاصله این قلعه از خلیج فارس حدود ۷۳ کیلومتر می‌باشد که به گفته بزرگان از این کوه خلیج فارس پیداست در روزهایی که هوا صاف است.
در کتاب فارسنامهٔ ناصری از این مکان یاد شده‌است؛ همچنین در شاهنامهٔ حکیم فردوسی نیز با این مضمون از آن یادشده:
گویند که منظور از این بیت قلعهٔ میمون است.
در نزدیکی و کوه‌های اطراف فداغ، روستای دیده‌بان نیز وجود دارد.
قلعه میمون طبق آمارجغرافیایی ازآثار باستانی روستای فداغ بوده که شاعر باقر فداغی که حدود ۱۵۰ سال قبل زندگی می‌کرده‌است هم در آنجا اعدام و کشته شده‌است البته روستای همجوارش همچون لب اشکن ک قدمت ان به ۸۰ سال هم نمی‌رسد به تازگی مدعی شده‌است که قلعه میمون متعلق به انجاست ک این ادعای آنها در سازمان محیط زیست رد شده‌است
وزارت جهاد کشاورزی از وزارت‌خانه‌های جمهوری اسلامی ایران است که در سال ۱۳۷۹ با ادغام دو وزارت جهاد سازندگی و کشاورزی تشکیل شد. تصدی این وزارت را محمدعلی نیکبخت بر عهده دارد.
پیش از دوره قاجاریه نامی از اداره فلاحت یا وزارت فلاحت در هیچ کتابی نیست، بلکه همه جا گفتگو از املاک شاه و دیوان خالصجات یا اداره خالصجات است. در زمان مظفرالدین شاه در سال ۱۲۶۹ طبق تصویب‌نامه هیئت وزرا اداره‌ای به نام اداره‌کل فلاحت و تجارت تأسیس شد. در سال ۱۳۰۹ وزارت فلاحت و تجارت و فواید به ۲ وزارت‌خانه تقسیم شد، وزارت اقتصاد ملی و وزارت راه اداره‌های فلاحت و تجارت و معادن، وزارت اقتصاد ملی را تشکیل می‌داد.
در شهریورماه ۱۳۱۰ وزارت اقتصاد ملی به سه اداره‌کل تقسیم شد که عبارت بود از اداره‌کل فلاحت، اداره‌کل صناعت و اداره‌کل تجارت. در سال ۱۳۱۱ از دو اداره‌کل فلاحت و صناعت، یک اداره‌کل به نام اداره‌کل صناعت و فلاحت شکل گرفت که پس از دو الی سه سال از هم جدا شدند و دوباره اداره‌کل فلاحت و اداره‌کل صناعت هر یک جداگانه تأسیس شد و پس از چند سال نام اداره‌کل فلاحت به اداره‌کل کشاورزی تبدیل شد.
از شهریورماه ۱۳۲۰ اداره‌کل کشاورزی به وزارت کشاورزی ترفیع یافت. ایران هفتم آذرماه ۱۳۳۲ عضو فائو گردید. کارشناسان این سازمان بین‌المللی در سال‌های ۱۳۳۲ تا ۱۳۵۰ بخش چشمگیری از ذخایر ژنتیکی گندم، جو و یولاف ایران را تحت عنوان تحقیقات و بررسی گردآوری کرده و ارزیابی نمودند اما سپس آنان را از ایران خارج نموده و به بریتانیا، کانادا و دیگر کشورهای خارجی منتقل کردند.
در سال ۱۳۳۵ هدف و وظایف وزارت کشاورزی و شرح وظایف آن تدوین شد. در سال‌های ۱۳۴۶ و ۱۳۴۷ با تصویب قوانینی چهار وزارت‌خانه کشاورزی، اصلاحات ارضی، منابع طبیعی، تولیدات کشاورزی و مواد مصرفی فعالیت‌های مربوط به بخش کشاورزی را عهده‌دار شدند. در سال ۱۳۵۰ وزارت منابع طبیعی منحل شد و وزارت کشاورزی و منابع طبیعی به وجود آمد. در سال ۱۳۵۶ از ادغام وزارت کشاورزی و منابع طبیعی و وزارت تعاون و امور روستاها وزارت کشاورزی و عمران روستایی تشکیل شد وسازمان آن در سال ۱۳۵۸ به تصویب رسید. در سال ۱۳۵۹ براساس یک لایحه قانونی مراکز خدمات کشاورزی، روستایی و عشایری شکل گرفت. در سال ۱۳۶۲ وظایف عمران روستایی و سازمان امور عشایری از وزارت کشاورزی جدا و به وزارت جهادسازندگی محول شد. در سال ۱۳۶۶، سازمان شیلات و آبزیان از وزارت کشاورزی جدا و جزو وزارت جهادسازندگی شد. در سال ۱۳۶۸ بنا به تصویب مجلس شورای اسلامی امور بازرگانی چای از وزارت بازرگانی جدا و به وزارت کشاورزی محول شد. در سال ۱۳۶۹، منابع طبیعی و امور دام براساس قانون تفکیک وظایف وزارت‌خانه‌های کشاورزی و جهادسازندگی مصوب ۱۱ شهریور ۱۳۶۹ مجلس شورای اسلامی به وزارت جهادسازندگی واگذار شد.
سرانجام به‌منظور رفع نابسامانی‌ها و نارسایی‌ها در بخش کشاورزی براساس قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در جهت اصلاح نظام اداری، کاهش تصدی‌های غیر ضروری، ارتقای بهره‌وری و کارایی نیروی انسانی و مدیریت دستگاه‌های اجرایی، حذف موازی کاری‌ها و تجمع امور کشاورزی و توسعه و عمران روستایی، لایحه ادغام وزارت جهاد سازندگی و وزارت کشاورزی و تشکیل وزارت جهاد کشاورزی توسط سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تهیه شد و در تاریخ ۲۶ مرداد ۱۳۷۹ با قید یک فوریت به مجلس شورای اسلامی رفت. این لایحه در تاریخ ۶ دی ۱۳۷۹ به تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی رسید و در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۷۹ توسط شورای نگهبان تأیید شد.
یک‌شنبه ۴ اردیبهشت ۱۴۰۱ وب‌سایت وزارت جهاد کشاورزی توسط یک گروه هکری به نام «از قیام تا سرنگونی» هک شد و تصاویری از مسعود رجوی و مریم رجوی رهبران سازمان مجاهدین خلق ایران و شورای ملی مقاومت ایران به همراه تصویر سید علی خامنه‌ای با ضربدر قرمز در صفحه اصلی این وب‌سایت منتشر شد.
نشان رسمی این وزارت‌خانه با الهام گرفتن از نشان جهاد سازندگی سابق، با تفاوت مختصری در شعار آن شکل گرفت.
قسمت بالای این نشان آیه "«قل إنما اعظکم بواحدة أن تقوموا لله»"، شعار مرکز این نشان، "«همه با هم جهاد کشاورزی»" و در قسمت زیرین این آرم، "«۱۳۷۹»" سال تشکیل این وزارت‌خانه آمده‌است.
این آیه، نماد توجه به خداوند و یادآور این نکته است که گرچه کشاورز، دانه می‌کارد، ولی این خداوند است که آب از آسمان فرو می‌فرستد، زمین را سیراب می‌کند، حاصل آن را از دل زمین بیرون می‌کشد و مواد غذایی به شکل‌های گوناگون به انسان عطا می‌کند.
یال سمت راست آرم، یک خوشه گندم به شکل داس و یال سمت چپ آرم، داس به‌عنوان ابزار پایه جمع‌آوری دسترنج کشاورزان است. شعار «همه با هم» این آرم نماد همدلی مردم و وحدت در خدمت‌رسانی از سوی این وزارت‌خانه است. کلمه «جهاد» با تأکید بیشتر و با قلم درشت‌تر در وسط آرم درج شده‌است که نماد روحیه جهادی در آبادانی و تولید کشور است. کل شاکله این نشان به شکل دایره، نمادی از کشاورزی در عرصه کره خاکی است.
گرسنگی پنهان به‌مفهوم عدم احساس گرسنگی به‌دلیل مصرف فراورده‌های نشاسته‌ای سیرکننده اما فاقد توانایی لازم برای برطرف‌کردن همهٔ نیازهای بدن انسان می‌باشد. این پدیده بیشتر به‌صورت کمبود آمینواسیدهای ضروری، کمبود آهن، کمبود ویتامین‌ها و کمبود اسیدهای چرب ضروری می‌باشد که در بیشتر موارد منجر به انواع بیماری‌ها، اختلالات رشدی، کم‌خونی، کندذهنی، اختلالات روانی، اختلالات عصبی و همچنین آسیب‌پذیری دربرابر میکروب‌های بیماری‌زا می‌گردد.
در ایران اکنون میانگین مصرف گوشت هر ایرانی شش کیلوگرم در سال و برای خانوارهای کارگران سه کیلوگرم در سال است که ۶۰ درصد از میانگین جهانی پایین‌تر و یک‌چهاردهم میانگین میزان مصرف سرانهٔ گوشت در کشورهای توسعه‌یافته است. در لبنیات نیز مصرف سرانهٔ هر ایرانی ۵۰ تا ۶۰ کیلوگرم در سال است که ۷۰ درصد کمتر از میانگین جهانی است. این میزان در کشورهای توسعه‌یافته میان ۲۴۰ کیلوگرم در سال تا ۴۳۰ کیلوگرم در سال متغیر است؛ بنابراین مصرف سرانه در ایران یک‌هشتم تا یک‌پنجم کشورهای توسعه‌یافته می‌باشد.
در مقابل میانگین مصرف سرانهٔ گندم، به‌ازای هر ایرانی سالانه ۱۶۷ کیلوگرم است که سه‌برابر مصرف گندم سرانه در کشورهای توسعه‌یافته‌است. همچنین میانگین سرانهٔ مصرف برنج در ایران نیز ۳۶ کیلوگرم در سال است که ۶ تا ۶٫۵ برابر سرانهٔ کشورهای اروپایی است.
در دهه‌های نخست جمهوری اسلامی به‌ویژه دوران وزارت عیسی کلانتری، ترویج مصرف کودهای ازته و فسفره در ایران توسط این وزارت انجام گرفت، اما با وجود اهمیت کاربرد درست کودهای شیمیایی، در میان کشاورزان ایرانی تنها استفاده از کودهای نیتروژنه (مانند اوره و آمونیوم) و کودهای فسفره آن‌هم به‌صورت نامتناوب و یکباره رایج است؛ که عدم مصرف کودهای پتاسه و عدم مصرف کودهای ریزمغذی (مانند آهن)، منجر به عدم جذب متوازن کودها نسبت به نیاز گیاه، و بالطبع افت بسیار شدید عملکرد محصولات کشاورزی ایران، به‌علاوه انباشت کودهای نیتروژنه در بافت گیاهان به‌صورت خام و مصرف‌نشده (تجمع نیترات) گردیده که خود منجر به نارسایی‌های گوارشی و حتی سرطان در مصرف‌کنندگان و مرجوعی بسیاری از محصولات کشاورزی ایران از بازارهای صادراتی گشته‌است.
برای مصرف سمومی مانند آفت‌کش‌ها و قارچ‌کش‌ها دوره‌ای تحت عنوان دوره کارنس تعریف می‌شود که دیرترین زمان مصرف سم تا برداشت را نشان می‌دهد و برروی بسته‌بندی این محصولات درج می‌گردد؛ به‌طور مثال اگر سمی دارای دوره کارنس ۲۰ روزه است، دیرترین زمانی که می‌توان اقدام به مصرف آن در مزرعه، باغ یا گلخانه نمود، ۲۱ روز تا برداشت است و در این مدت نباید محصول برداشت شده تا بقایای آن سم در گیاه زنده، تجزیه شده و به مقدار ناچیز برسد. اما در ایران بنابر گزارش‌ها دوره کارنس به‌ندرت مراعات شده و کشاورزان در این زمینه آموزشی ندیده‌اند، به‌علاوه سموم نیز دارای استانداردهای جهانی نیستند؛ درنتیجه محصولات کشاورزی دارای بقایای سموم بالایی می‌باشند که بدون نظارت بازرس و انجام آزمایش‌های کیفی و بهداشتی وارد بازار مصرف می‌گردند.
برای مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در پرورش دام، طیور، آبزیان و زنبورعسل استانداردهایی علمی مانند دوره پرهیز یا همان دوره منع مصرف تعیین شده‌است که پیش از سپری‌شدن زمان منع مصرف، دامپزشک نباید اجازه ارسال دام و طیور به کشتارگاه یا مصرف شیر و دیگر فراورده‌های جانوری را بدهد. به‌علاوه از آنتی‌بیوتیک در ایران به‌عنوان محرک رشد در تولید محصولات دام، طیور، آبزیان و زنبورعسل نیز استفاده می‌شود که در ادبیات عامه به‌اشتباه به‌نام گوشت و مرغ هورمونی شناخته شده‌است. اما در بسیاری از کشورها و مناطق توسعه‌یافته مانند اتحادیه اروپا، به‌کارگیری آنتی‌بیوتیک به‌عنوان محرک رشد گیاه یا جانور ممنوع است. از زیان‌های عدم رعایت دوره پرهیز و به‌کارگیری آنتی‌بیوتیک‌ها به‌عنوان محرک رشد، می‌توان به افزایش تولید هورمون‌های رشد و مردانه در بدن مصرف‌کنندگان، ایجاد مقاومت‌های آنتی‌بیوتیکی و ابتلا به سرطان در آنان اشاره کرد. در پژوهش‌های انجام‌شده، باقی‌مانده آنتی‌بیوتیکی تخم‌مرغ تا حدود ۱۲ تا ۱۴ درصد بالاتر از حد مجاز و رسوب آنتی‌بیوتیکی شیر تا ۳۰ درصد بالاتر از حد مجاز نیز، در برخی استان‌های ایران گزارش شده‌است.
آلوده‌شدن محصولات کشاورزی و دامپروری ایران به توکسینهای بسیار خطرناک و سرطان‌زا مانند آفلاتوکسین که توسط میکروب‌های گنده‌رو تولید می‌شوند، نیز به‌دلیل عدم رعایت اصول علم پسابرداشت در هنگام برداشت گیاه، کشتار یا دوشش دام، ترابری، نگهداری یا فرآوری تولیدات گیاهی و جانوری در صنایع تبدیلی؛ یکی دیگر از مسائل ترویجی کشاورزی است که توجهی در ایران بدان نشده‌است.
این وزارت‌خانه شامل هفت معاونت با نام‌های زیر می‌باشد:
جیوه، (قدیمی‌تر: ژیوه)لغت‌نامه دهخدالغت‌نامه دهخدا یا سیماب نام یک عنصر شیمیایی با نماد Hg و عدد اتمی ۸۰ است. جیوه در زبان فارسی به معنی زنده است و نام آن در برخی زبان‌های دیگر نیز نقرهٔ زنده معنی می‌دهد. واژه سیماب، از سیم به معنی نقره و آب تشکیل شده‌است.
جیوه یک عنصر سنگین بلوک دی است و تنها فلزی است که در شرایط استاندارد دما و فشار مایع است. عنصر دیگری که در این شرایط مایع باشد، برم است. فلزهای دیگر مانند سزیم، فرانسیم، گالیم و روبیدیم در دمایی بالاتر از شرایط استاندارد ذوب می‌شوند. دمای ذوب و نقطهٔ جوش . جیوه نیز از این قرار است.
رسوبهای جیوه در سراسر زمین پیدا می‌شود، اما بیشتر به صورت شنگرف (سولفیدهای جیوه) این رنگدانهٔ قرمز شنگرفی بیشتر از راه کاهش شنگرف به‌دست می‌آید. شنگرف بسیار سمّی است به ویژه اگر گرد و غبار آن بوییده یا خورده شود. راه دیگر مسمویت جیوه قرار گرفتن در برابر ترکیب‌های حل شدنی جیوه در آب است مانند کلرید جیوه(II) یا متیل‌جیوه، تنفس بخار جیوه یا خوردن خوراک‌های دریایی آلوده به جیوه.
جیوه در دماسنج، فشارسنج (بارومتر، مانومتر)، فشارسنج خون، کلید جیوه‌ای، شیرهای شناور و دیگر ابزارها. البته به دلیل زهرآگین بودن این عنصر، تلاش شده تا از فشارسنج‌های خون و دماسنج‌های جیوه‌ای در بیمارستان‌ها پرهیز شود و به جای آن از ابزارهای الکلی، آلیاژهای اوتکتیک مانند گالینستان، ابزارهای الکترونیکی یا با پایهٔ ترمیستور بهره برده شود. اما همچنان کاربرد جیوه در زمینهٔ پژوهش و ساخت مواد آمالگام دندانی برای پرکردن دندانها پابرجا است. جیوه کاربرد نوری هم دارد: اگر جریان الکتریسیته از بخار جیوهٔ درون یک لولهٔ فسفری گذرانده شود، موج‌های کوتاه فرابنفش پدید می‌آید در اثر این موج‌ها فسفر به درخشش می‌افتد و نور مرئی تولید می‌شود (مانند لامپ مهتابی).
اتم‌های جیوه شرایط متفاوتی را می‌تواند نسبت به موقعیت مغناطیس، میدان مغناطیس، میدان الکتریکی و دما داشته باشد.
ذات عملکردی جیوه از نوع دیا مغناطیس یا دفع کننده مغناطیس است، اما مولکول جیوه جذب پذیری بالائی دارد و نسبت به شدت جریان جذب پذیری تغییر یافته و نمی‌تواند آن بار الکتریکی یا مولکولی و الکترونی جذب شده را به شکل مولکول خود تغییر دهد و دوباره تابش نماید.
مولکول جیوه تحت شرایط متفاوت به وضعیت و حالت‌های موقت بنابر جریان وارد شده تأثیر می‌پذیرد و وضعیت مولکولی جیوه و شکل جیوه تغییر می‌نماید.
از آنجا که وضعیت مولکول درونی جیوه قابلیت تغییر داشته و مولکول جیوه خرد یا کوچک می‌شود و انرژی بخود گرفته و از دست می‌دهد و اکسید نیز می‌شود عوامل تأثیر پذیری رفتار جیوه نسبت به وضعیت‌های گوناگون دارای تفاوت می‌باشد.
همین جریانات موجب می‌گردد که جیوه به‌صورت موقت حالت فرومغناطیس نیز بخود گرفته یا مولکول‌های آن تغییر یافته یا تحت تأثیر جریانات مغناطیسی و الکتریکی قرار بگیرد، و شرایط مولکولی جیوه می‌تواند در مدت زمانی که تحت جریانات قرار دارد مغلوب شده و تغییر نماید؛ به‌خصوص در موقعیتی که جیوه تحت تأثیر میدان الکترومغناطیس با شدت مغناطیس بالاتر یا فرکانس قرار بگیرد حالت و شکل خود را از دست داده یا در اصل تغییر می‌نماید و با توجه به اینکه مولکول‌های جیوه تحت جریان نیرو یا دما به هم نزدیک یا از هم دور می‌شوند دارای توان تأثیر پذیری بالائی از جریانات وارده است.
با توجه به آنکه شرایط مولکولی جیوه در وضعیت‌های متفاوت تغییر می‌نماید شرایط دسته فلزات دیا مغناطیس دائم مانند طلا، نقره، مس و آلومینیوم فلز شور شده را ندارد و رفتار مولکولی جیوه مانند طلا ثابت نمی‌باشد که جیوه بتواند اثر جریانات وارده را شبیه وضعیت مولکولی خود نموده و مانند وضعیت ثابت خود تابش نماید و آن دسته فلزات دیامغناطیسی که رفتار مولکولی ثابت ندارند تحت شرایط جریانات متفاوت می‌توانند تغییر وضعیت دهند.
واژهٔ جیوِه، زیوَه یا ژیوَهأ. -ش. ابراهیم، ص. 72
در پارسی میانه به صورت ژیوگ بوده‌است که از فعل زیویدن (شکل دیگری از زیستن) ساخته شده‌است و به معنای زنده است. در زبانهای دیگر هم این عنصر به نام نقره زنده خوانده می‌شود.فرهنگ دهخداhttps://ar.wikipedia.org/wiki/زئبق#.D8.A7.D9.84.D8.AA.D8.A7.D8.B1.D9.8A.D8.AE در اشعار فارسی هم به جنبه زنده بودن جیوه اشاره زیادی شده‌است.
زیوَگ/ژیوَگ در عربی به صورت «زیبَق» درآمده و باز به پارسی برگشته است:http://www.almaany.com/fa/dict/ar-fa/زيبق/
نام دیگر جیوه، «سیماب» است. واژهٔ «سیماب» خود از دو بخش ساخته شده‌است: سیم به معنای نقره، و «آب» به معنای «مایع». جالب آن که در یونانی باستان بدان hydrargyros به معنای «نقرهٔ آب» یا همان «سیماب» می‌گفتند. نشان شیمیایی این عنصر یعنی Hg کوتاه شدهٔ نام یونانی آن است. این نام یونانی از دو بخش ساخته شده‌است، بخش نخست که hydr که کوتاه شدهٔ hydro به معنای «آب» است و بخش دوم آن argyros به معنای «سیم» یا «نفره» است.
جیوه فلزی سنگین و سفید-نقره‌ای است. نسبت به دیگر فلزها رسانایی گرمایی پایینی دارد اما رسانای خوب جریان برق است.Hammond, C. R The Elements in به عنوان یک فلز بلوک دی دارای نقطهٔ ذوب بسیار پایینی است. توضیح این ویژگی به دانش مکانیک کوانتوم نیازمند است. اما کوتاه شده می‌توان چنین توضیح داد: جایگیری الکترون‌ها به دور هستهٔ جیوه از ترتیب پیروی می‌کند. چنین جایگیری الکترون‌ها به سختی آمادهٔ ازدست دادن الکترون می‌شود برای همین از این نظر جیوه مانند گازهای نجیب رفتار می‌کند، پس پیوندهای درونی ضعیف است و نقطهٔ ذوب پایینی دارد (به آسانی ذوب می‌شود) پایداری تراز ۶s به دلیل وجود تراز پُرشدهٔ ۴f است. نبود تراز پایین‌تر "f" در عنصرهایی مانند کادمیم و روی دلیل داشتن نقطهٔ ذوب بالاتر این عنصرها است. یادآوری می‌شود که هر دوی این عنصرها به آسانی ذوب می‌شوند و افزون بر این به گونهٔ نامعمولی نقطهٔ جوش پایینی دارند. فلزهایی مانند طلا نسبت به جیوه اتم‌هایی با یک الکترون کمتر در 6s دارند. چنین الکترون‌هایی آسان‌تر جدا می‌شوند و میان اتم‌های طلا به اشتراک گذاشته می‌شوند و پیوندهای فلزی برقرار می‌کنند.
جیوه با بیشتر اسیدها واکنش نمی‌دهد، مانند اسید سولفوریک رقیق. هرچند که اسیدهای اکسیدکننده مانند اسید سولفوریک غلیظ و اسید نیتریک یاتیزاب سلطانی جیوه را حل می‌کند سولفات، نیترات و کلرید جیوه(II) را برجای می‌گذارد. مانند نقره با سولفید هیدروژن هوا واکنش می‌دهد. جیوه حتی با تکه‌های کوچک جامد گوگردی هم واکنش می‌دهد. این مواد در کیت‌های نشت جیوه برای جذب بخارهای جیوه به کار می‌رود.
به هر آلیاژی از جیوه، ملغمه گفته می‌شود. به عبارت دیگر ملغمه همان جیوه-فلز است که می‌تواند مایع یا جامد باشد. جیوه می‌تواند با طلا، روی و بسیاری از فلزهای دیگر ملغمه بسازد. آهن یک استثناء است برای همین به صورت سنتی برای تجارت جیوه از ظرف‌های آهنی بهره برده می‌شد. فلزهای دیگر که با جیوه ملغمه نمی‌سازند عبارتند از تانتال، تنگستن و پلاتین. ملغمهٔ سدیم یک عامل کاهندهٔ پرکاربرد در ساخت مواد آلی است. همچنین در لامپ‌های سدیمی فشاربالا هم بکار می‌آید.
هنگامی که جیوه و آلومینیم خالص در تماس با هم قرار گیرند به آسانی با هم ترکیب می‌شوند و ملغمهٔ آلومینیم-جیوه را می‌سازند. اکسید آلومینیم که پوشش محافظ آلومینیم در برابر اکسیدشدگی است در برابر این ملغمه به آسانی از میان می‌رود برای همین حتی اندازه‌های اندک جیوه هم برای آلومینیم بسیار خورنده‌است. به این دلیل در بیشتر شرایط اجازهٔ ورود جیوه به درون هواپیما داده نمی‌شود.
جیوه هفت ایزوتوپ دارد که فراوان‌ترین آن‌ها است (۲۹٫۸۶٪). با نیمه‌عمر ۴۴۴ سال و پس از آن با نیمه‌عمر ۴۶٫۶۱۲ روز دارای درازترین نیمه‌عمر در میان ایزوتوپ‌های پرتوزای جیوه‌اند. غیر از این دو، بیشتر ایزوتوپ‌ها دارای نیمه‌عمری کمتر از یک روزاند. و به ترتیب با اسپین‌های و ایزوتوپ‌هایی اند که بیشترین پژوهش تشدید مغناطیسی هسته-هستهٔ فعال بر روی آن‌ها صورت گرفته‌است.
گذشتهٔ جیوه به سال ۱۵۰۰ پیش از میلاد بازمی‌گردد. دیرینه‌ترین نشانه از این عنصر در آرامگاه‌های مصر باستان بوده‌است.
مردم در چین و تبت گمان می‌کردند که جیوه باعث درازی عمر، درمان آسیب‌ها و درمجموع، سلامتی بهتر افراد می‌شود. تا آنجا که در افسانه‌ها گفته شده یکی از شاهان چین به نام چین شی هوان در آرامگاهی از سرزمینش به خاک سپرده شده که رودهایی از جیوه را دربرداشته به عنوان نمادی از رودهای چین. این پادشاه خود در اثر نوشیدن آمیخته‌ای از جیوه و گَرد یشم سبز که کیمیاگران دربار دودمان چه‌این آن را درست کرده بودند، کشته شده بود. او گمان می‌کرد با نوشیدن این معجون، جاودان خواهد شد. او با نوشیدن این معجون دچار نارسایی کبد، مسمومیت جیوه و در پایان مرگ مغزی شده بود.
در یونان باستان جیوه به عنوان یک مرهم یا روغن کاربرد داشت. مصریان و رومیان باستان هم از آن به عنوان ابزار آرایشی که گاهی باعث دگرگونی چهره می‌شود، بهره می‌بردند. در لامانه، یکی از شهرهای اصلی تمدن مایا یک استخر جیوه پیدا شده بود که در زیر یک زمین بازی (با توپ) در آمریکای میانه جای داشت. تا سال ۵۰۰ پیش از میلاد، جیوه در ساخت ملغمه، آلیاژی با دیگر فلزات به کار برده می‌شد.
کیمیاگران گمان می‌کردند جیوه نخستین مادهٔ جهان بوده و دیگر فلزها از آن پدید آمده‌اند. آن‌ها بر این باور بودند که می‌توان با تغییر کیفیت و کمیت گوگرد افزوده شده به جیوه، فلزهای گوناگون را پدیدآورد. همچنین این باور وجود داشت که خالص‌ترین فلزها، طلا است برای همین در تلاش شان در دگرگونی فلزهای ناخالص به طلا از جیوه بهره می‌بردند. به انجام رسانیدن چنین واکنشی، آرزوی دیرینهٔ بسیاری از کیمیاگران بود.
آلمادن در اسپانیا، مونته آمیاتا در ایتالیا و ایدریا در اسلونی امروزی معدن‌های اصلی جیوه بوده‌اند. نزدیک به ۲۵۰۰ سال از عمر معدن آلمادن می‌گذرد.
جیوه عنصری به شدت کمیاب در پوستهٔ زمین است. فراوانی آن در پوسته برپایهٔ جرم ۰٫۰۸ بخش در میلیون (ppm) است. البته چون این عنصر از دیدگاه زمین‌شیمی با عنصرهایی که بیشترین فراوانی را در پوسته دارند ترکیب نمی‌شود به همین دلیل سنگ معدن‌های جیوه نسبت به سنگ‌های معمولی دارای غلظت بالایی از این عنصرند. داراترین سنگ معدن‌های این عنصر تا ۲٫۵٪ جرمی و فقیرترین آن‌ها دست کم ۰٫۱٪ جیوه دارند (۱۲٬۰۰۰ برابر فراوانی میانگین جیوه در پوسته). جیوه هم به صورت یک فلز (کمیاب) و هم در کنار عنصرهای دیگر در کانی‌هایی مانند شنگرف، کوردرویت، لیوینگ ستونیت و… پیدا شده‌است. HgS یا شنگرف معمول‌ترین سنگ معدن جیوه است. سنگ معدن‌های جیوه بیشتر در کمربندهایی که سنگ‌هایی با چگالی بالا با نیروی بزرگی به بیرون پوسته هُل داده شده‌اند پیدا می‌شود به ویژه در فصل‌های داغ یا ناحیه‌های آتشفشانی.
از سال ۱۵۵۸ با به‌دست آوردن فرایندی که در آن بتوان با کمک جیوه، نقره را از سنگ معدنش بیرون کشید، جیوه ارزش بالایی در اقتصاد اسپانیا و سرزمین‌های آمریکایی زیر پوشش پیدا کرد. در اسپانیای نو و پرو این ارزش بیشتر دیده می‌شد. در آغاز معدن آلمادن در جنوب اسپانیا، فراهم‌کنندهٔ همهٔ جیوهٔ مورد نیاز اسپانیایی‌ها بود. در بازهٔ سه سده بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ تُن جیوه از معدن‌ها بیرون کشیده شد و روند نیاز به جیوه تا پایان سدهٔ ۱۹ برای به‌دست آوردن نقرهٔ بیشتر همچنان ادامه داشت.
پس از اسپانیا در ایتالیا، آمریکا، مکزیک و اسلوونی هم معدن‌های مهم جیوه پیدا شد و به بهره‌برداری رسید. اما امروز در بسیاری از این معدن‌ها بسته‌است. برای نمونه معدن مک‌درمیت در نوادا که آخرین معدن آمریکا بود در سال ۱۹۹۲ بسته شد. بسیاری از این بسته شدن‌ها به دلیل افت ارزش جیوه بوده‌است. ارزش جیوه در سال‌های گوناگون بسیار بالا و پایین شده برای نمونه در سال ۲۰۰۶ ارزش جیوه برای هر فلاسک، برابر با ۷۶ پوند یا ۳۴٫۴۶ کیلوگرم، ۶۵۰ دلار بوده‌است.
با حرارت دادن شنگرف در برابر جریان هوا و سپس متراکم کردن بخار آن به جیوه می‌رسیم. این واکنش به ترتیب زیر است:
در سال ۲۰۰۵ چین بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ جیوه بود. گمان آن می‌رود که کشورهای دیگر هم با کمک فرایندهای الکتریکی استخراج، تولیدکنندهٔ جیوه بوده‌اند اما داده‌ای را ثبت نکرده‌اند.
به دلیل سمی بودن بالای جیوه، هم در فرایند معدن کاری و هم در جداسازی، آسیب‌های فراوانی از این ماده در گذشته تاکنون به جای مانده‌است. به همین دلیل در دههٔ ۱۹۵۰ شرکت‌های خصوصی در اردوگاه‌های کار اجباری از زندانیان برای کندن معدن‌های جیوه استفاده می‌شد. هزاران زندانی به کار گرفته می‌شدند تا تونل‌های تازه بکنند. افزون بر این سلامتی کارگران در هنگام کار در معدن به شدت در خطر بود.
اتحادیهٔ اروپا در سال ۲۰۱۲ به دلیل نیازش به لامپ‌های مهتابی چین را به بازگشایی معدن‌های مرگبارش تشویق می‌کرد تا جیوهٔ مورد نیاز آن‌ها فراهم شود. با این روند محیط زیست در برابر خطرهای جدی قرار می‌گرفت به ویژه در منطقه‌های جنوبی فوشان و گوانگ‌ژو، و در استان گوئیژو در جنوب غرب.
معدن‌های جیوه که پس از بهره‌برداری رها شده‌اند دارای توده‌های بزرگ و خطرناک شنگرف حرارت داده شده‌اند. بررسی‌ها نشان داده که آبی که از این منطقه‌ها می‌گذرد بسیار برای طبیعت آسیب‌رسان است. برای همین تلاش می‌شود تا از این منطقه‌ها به گونهٔ ویژه‌ای دوباره بهره‌برداری شود. برای نمونه در سال ۱۹۷۶ شهرستان سانتا کلارا یک معدن کهنه را خرید و در آن یک پارک محلی درست کرد و البته برای پاک‌سازی محیطی و امنیت آن بسیار هزینه کرد.
جیوه دارای دو ظرفیت ترکیبی مهم است، جیوه (I) و (II). البته جیوه‌های با ظرفیت بالاتر هم شناسایی شده‌است اما چندان مهم نیستند. برای نمونه فلوئورید جیوه (IV) ترکیبی است که در شرایط بسیار ویژه به‌دست می‌آید.
خطرات استفاده از جیوه توسط مصریان باستان که از بردگان جهت کار در معادن جیوه استفاده می‌کردند، کشف شده بود. احتمالاً به خاطر سمّی بودن ملغمهٔ جیوه در استخراج طلا، بردگانی که در معادن شنگرف (HgS) رومی‌ها کار می‌کردند، بعد از ۶ ماه می‌مردند. از اوایل سدهٔ هجدهم میلادی توجه دانشمندان به احتمال روبرویی شغلی و تماس افراد عادی با جیوه جلب شد. انواع ترکیبات جیوه، سمیّت متفاوتی دارند، ترکیباتی مانند فنیل مرکور و الکوکسی الکیل، کمترین میزان آسیب، و ترکیبات الکیل جیوه بیش‌ترین آسیب را می‌رسانند.
جیوه از راه تنفس، گوارش و نیز از طریق پوست قابل جذب می‌باشد، بخار جیوه به دستگاه اعصاب مرکزی تمایل دارد، اما هدف اصلی کلیه‌ها و کبد است. تاکنون مدارک محدودی در ارتباط با سرطانزا بودن جیوه ارائه شده‌است.
مطالعات جهانی نشان می‌دهند که در نتیجهٔ تماس مستقیم یا استنشاق بخارات جیوه، اختلالات مختلفی به وجود می‌آید که برخی از آن‌ها عبارتند از: اختلال دستگاه خود-ایمنی، اختلال در عملکرد کلیه، ناباروری، تأثیرات منفی روی جنین، مشکلات رفتاری– عصبی، ناکارآمدی قلبی، آلزایمر، تأثیرات مخرب بر دستگاه عصبی مرکزی و محیطی، تأثیرات چشمی، مشکلات دهانی، نارسایی حاد تنفسی، التهاب پوست، زوال عقل، تهوع، استفراغ، اسهال، درد شکم، همانوری، سرخی چشم، برونشیت، سینه‌پهلو، ورم شش، تب بخار فلزی و اختلالات عصبی، اثر بر روی غده تیروئید، تولید مثل و سمیت ژنی.
استنشاق بخار جیوه به ریه‌ها، کلیه‌ها و دستگاه عصبی آسیب زده و باعث تحریک‌پذیری شدید، بی‌ثباتی احساس، لرزش، کاهش وزن، ورم لثه، سردرد، کاهش رشد، التهاب شش‌ها و آماس پوست می‌شود. این عوارض ممکن است در جمعیت‌های عمومی در مواجهه با نیز مشاهده گردد.
پس از بخار جیوه، متیل جیوه خطرناک‌ترین شکل جیوه‌است. استفاده از متیل جیوه به عنوان قارچ‌کش برای محافظت دانه‌ها سبب کاهش قابل ملاحظه پرندگانی شد که از این دانه‌ها مصرف کرده بودند و همچنین صدها مرگ در عراق و آمریکا از مصرف نانی که دانه‌های گندم آن با متیل جیوه در تماس بوده گزارش شده‌است. ورود سمی‌ترین شکل جیوه یعنی متیل جیوه به بدن انسان، بیماری میناماتا ایجاد می‌کند. این بیماری نخستین بار در دههٔ ۱۹۵۰ در خلیج میناماتای ژاپن مشاهده شد. بروز این بیماری در انسان با عوارض گوناگون عصبی از جمله اختلال در حواس پنج‌گانه، بروز آلزایمر در سنین پیری و در موارد حاد با مرگ بیمار، همراه‌است. متیل جیوه نسبت به نمک‌های سمّ قوی تری است، زیرا علاوه بر انحلال‌پذیری در بافت چربی، قابلیت تجمع و بزرگ‌نمایی زیستی دارد. همچنین می‌تواند از سد خونی- مغزی و جفت جنین عبور کند.
فرایند متیل‌دار شدن جیوه در ته‌نشست‌های گل‌آلود رودخانه‌ها و به ویژه در شرایط ناهوازی توسط متیل کوبالامین صورت می‌گیرد. بیشتر جیوهٔ موجود در بدن انسان به صورت متیل جیوه بوده و اغلب از طریق خوردن ماهی وارد بدن انسان می‌شود. متیل جیوه از راه دستگاه گوارش به ویژه در دستگاه عصبی مرکزی و کلیه‌ها توزیع شده و به صورت اختلالات عصبی تأخیری تظاهر می‌کند. برخی از این اختلالات عبارتند از: ناهماهنگی حرکت ماهیچه‌ها، خواب‌رفتگی و گزگز اندام‌ها، لرزش، کاهش بینایی، شنوایی، بویایی و چشایی، از دست دادن حافظه، زوال عقل پیش‌رونده، بافت‌مردگی کانونی، تخریب سلول‌های گلیال، اختلالات حرکتی و مرگ.
دستگاه عصبی احتمالاً حساس‌ترین اندام‌واره در برابر تماس با بخارات جیوه است. طیف گسترده‌ای از اختلالات تنفسی، روانی، قلبی‌عروقی، معده‌ای‌روده‌ای، تولید مثلی، کبدی، کلیوی، خونی، پوستی، استخوانی‌ماهیچه‌ای، ایمنی بدن، حسی و ادراکی و ژنوتوکسیک از اثرات جیوه می‌تواند باشد.
قطع فوری تماس، درمان‌های حمایتی و درمان با ترکیبات کلیتور (شلاتور)، راه‌های اصلی درمان مسمومیت با جیوه می‌باشند. جیوه فلزی با کلیتورها واکنش نمی‌دهد، مع‌ذلک حدود ۸۰٪ جیوه فلزی در بدن به اکسید شده و به کلیتورها جواب می‌دهد. در مقایسه با سایر فلزات سنگین، استفاده از EDTA در درمان مسمومیت با جیوه، نسبت به ترکیبات دارای گروه سولفیدریل از اهمیت زیادی برخوردار نیست. ترکیبات منو تیول مانند گلوتاتیون، سیستئین، پنی سیلامین و مشتق N-استیله آن‌ها قادر به حذف جیوه از پروتئین‌ها و مولکول‌های زیستی می‌باشند. ترکیبات دی تیول مانند یا DMSA (دی مرکاپتوسوکسینیک اسید) با ایجاد یک ساختار ۵ ضلعی محکم، به عنوان کلیتورهای مؤثر در درمان مسمومیت با جیوه کاربرد دارند.
با توجه به این که این فلز خطرناک ممکن است از طریق مغازه‌ها، وسائلی مانند فشارسنج و ترمومتر به صورت ناخواسته در دسترس اطفال قرار گیرد، لذا لازم است اطلاع‌رسانی مناسب در زمینه خطرات و رعایت اصول کار با جیوه و ترکیبات آن مورد توجه بیشتری قرار گیرد.جیوه در صنعت، مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، مهدی علی گل کارشناس ارشد بهداشت حرفه‌ای
دماسنج های جیوه ای در صورت شکسته شدن، تهدیدی جدی برای سلامتی افراد و محیط زیست هستند. بر این اساس روش ایمن سازی محیط پس از این اتفاق تعریف شده است. البته کاربرد کمتر این نوع از دماسنج بهتر است.
روش پیشنهادی اداره حفاظت از محیط زیست آمریکا به‌صورت خلاصه شامل چند مرحله است:
قلعه دولو (dolow) دژی تاریخی واقع در روستای دیده‌بان از توابع بخش مرکزی شهرستان لار در جنوب استان فارس، یکی از نقاط دیدنی استان فارس در جنوب ایران است.
این قلعه از استحکامات دفاعی مهم ساکنان اولیه دیده‌بان که آئین زرتشتی داشتند در دوران گذشته‌است که موقعیت سوق الجیشی خاصی داشته بوده‌است، و مهم‌ترین انبار آذوقه محل بوده‌است. این قلعه در شمال شرقی دیده‌بان بر فراز تپه‌ای بلند به ارتفاع حدود۳۰۰۰ متر واقع شده و در ان آب‌انباری برکه وجود دارد که در مواقع خشکسالی یا جنگ ومحاصره دشمن از آن استفاده می‌کردند. هنوزآثاری ازمصالح به کاررفته ازجنس ساروج در آن مشاهده می‌شود. در وسط قلعه چاهی عمیق ومرموز وجود دارد که قطر ان ۶ مترمی باشد وعمق آن مشخص نبوده، و به مرور زمان قسمتی از دیواره هابش به داخل آن ریخته شده‌است.
در روستاهای کوهستانی مانند بار ، بربار و تخت گرو از سالهای اولیه هجری قمری وبا ورود اسلام به این مناطق مساجد ساخته شده‌است، قدیمی‌ترین آن‌ها مسجد بربار است که در «روستای بربار»
قرار دارد. این مسجد یک بار در اثر زلزله به‌طور کامل ویران شده‌ اما بازسازی شده‌است. مسجد دارای صحن خارجی و شبستان است.
ستوهای مسجد دایره‌ای مانند و از تزیین وگچبری مخصوص وزیبا، با طاق‌های اکلیل و گچ بری‌های زیبا از نقاشی وگچبری خواصی برخوردار است. این بنای تاریخی در ضلع شمالی روستا و در پایهٔ کوه بربار و
تپهٔ
چشمه واقع شده‌است. «چشمهٔ آب بربار» دقیقاً از جلو مسجد می‌گذرد و به سوی نخلستان می‌رود، مصالح مورد استفاده در بنا از سنگ، گچ، چوب و شاخهٔ نخل خرما استفاده شده‌است. ورودی صحن مسجد از جبهه خاوری است و در آن حوض جهت وضو تعبیه شده‌است. شبستان مسجد دارای دو ستون اصلی در میانه و دو نیم ستون در میانه اضلاع شمالی و جنوبی است. پوشش مسطح تیر و چوبی این شبستان بر روی ستون‌های میانی و جرزهای کناری قرار گرفته‌است. تزیینات منحصر به آرایه‌های گچی است. مسجد مانند سایر مساجد قدیمی فاقد مناره است. گویا تاریخ اولیهٔ این بنا به دورهٔ زندیه می‌رسد.
سد گُمپو سدی تاریخی واقع در دهستان فداغ از توابع شهرستان گراش در جنوب استان فارس، یکی از نقاط دیدنی استان فارس در جنوب ایران است. این سد تاریخی در چند کیلومتری جنوب شرقی محمدزینا واقع شده و از آثار دوره ساسانیان است. مصالح ساختمان سد از سنگ و ساروج می‌باشد. ارتفاع تاج سد حدود۲۵متر و عرض آن۲۰متر و ضخامت سد۶متر می‌باشد و در جریان حمله افغان‌ها قسمتی از آن تخریب شده‌است. در پایین دشت سد چشمه ای واقع شده که آبش برای درمان بیماری پوستی و روماتیسم مفید است. این بنا در تاریخ ۱۳۷۸/۱/۹ باشماره ۲۲۸۸در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است.
یاردیملی (به ترکی آذربایجانی: "Yardımlı") بخشی در جنوب شرقی جمهوری آذربایجان و هم‌مرز با ایران در استان اردبیل و با مرکزی به همین نام است که در فاصله کمی از شهر گرمی قرار دارد.
مساحت قلعه ۴۰۰۰ متر مربع است و دارای چهار برج است که محل نگهبانی تفنگ چیان خارک بوده‌ است. قلعه دارای ۱۵ اتاق و یک حمام است که حمام دارای خزینه بوده و همیشه آب گرم داشته‌است.
پوشش سقف از بوریا و چوب بسیار محکمی به نام چندل جهت تیرپوش استفاده شده‌ است. اتاق‌ها از چوب ساج بوده و از ملاطی محلی به نام چاری نیز استفاده شده‌ است. در قسمت پایین ساختمان زیر زمین‌هایی درست شده که مخصوص مرغ و خروس و قسمتی مربوط به نگهداری گندم و جو برای سال آینده بوده‌ است. این ساختمان که در حقیقت حیاط اندرون خان بوده، دارای چندین قسمت مختلف می‌باشد. قسمت آشپزخانه، نان پُختن خدمت گزاران، قسمت مخصوص تهیه ماست و جمع آوری روغن و کره و قسمتی نیز مخصوص زندگی سپاهیان بوده‌است. ارتفاع ساختمان بیش از ۷ متر است. این بنا از قلاع زیبای حاشیهٔ خلیج فارس است که در بزرگی و وسعت چشم گیر است.
ساخت کیهان نام کتابی است نوشتهٔ برایان گرین دربارهٔ نظریه ریسمان و کیهان‌شناسی که در سال ۲۰۰۴ پراکنش یافت.
این کتاب دربردارندهٔ جستارهای زیبایی دربارهٔ فیزیک نوین می‌باشد و پنج بخش دارد:
سلم و مترداف ("Acacia ehrenbergiana") نام یک گونه درختی مقاوم به خشکی از تیره باقلاییان است. در صحرای بزرگ آفریقا، شمال ساحل صحرا، بخش‌هایی از شرق آفریقا، شبه‌جزیره عربستان و ایران یافت می‌شود. درختی بسیار زیبا با اندامی بلند که شکل خارجی آن (از دور) شباهت زیادی به «مُظَلَه» یا (چتر) دارد. این درخت از خانوادهٔ درخت سمر است، و تقریباً شباهت زیادی نیز به درخت سُمر دارد. خارش از «خار سمر» بلندتر و برگش باریک و ریز است.
شاخه‌های درخت سَـلـَم تو برهم و دور یکدیگر است. گویند که این درخت بین ۶۰ تا ۸۰ سال عمر می‌کند. چوب این درخت قرمز مایل به قهوه‌ای و بسیار محکم است. درخت سلم در برابر خشکسالی وکم آبی نسبتاً مقاوم است، ولی سرانجام مانند سایر درختان در اثر بی‌آبی و تشنگی خشک می‌شود و می‌میرد.
درخت سَـلـَم بیشترین پوشش جنگلی کوهستانی منطقهٔ هرمزگان را دربر گرفته‌است. برگ درخت سلم غذای مخصوص شتر است، همچنین چوب درخت سمر برای زغال از چوب کُنار و چوب کهور مرغوب‌تر است. از درخت سلم در فصل تابستان گلی زرد رنگ مایل به رنگ پرتقالی می‌روید و بوی مطبوعی دارد.
زرداببختیاری، سعید. "اطلس جهان امروز". تهران: انتشارات گیتاشناسی نوین، شهریور ۱۳۹۸. (به لاتین "Zərdab") نام بخشی در مرکز جمهوری آذربایجان است با مرکزی به همین نام. نام این شهر جمهوری آذربایجان هم واژه‌ای فارسی است که احتمالاً به سبب وجود گوگرد در آب‌های منطقه از این نام استفاده شده است.
ویکی‌پدیای انگلیسی و آذربایجانی
جهان زیبا کتابی است نوشتهٔ برایان گرین که در سال ۱۹۹۹ انتشار یافت.
کتاب با فیزیک کلاسیک آغاز می‌شود و نویسنده پس از بازگویی برخی رخدادهای تاریخی به نظریه ریسمان می‌پردازد. سپس گرین بزرگ‌ترین دشواری پیش روی فیزیک نو یعنی یگانه‌سازی و اتحاد مکانیک کوانتوم و نسبیت را بررسی می‌کند. در این کتاب برایان گرین نظریه ریسمان را، راه‌یافتن این نظریه می‌داند. در سال ۲۰۰۳ برنامهٔ تلویزیونی این کتاب در برنامه‌های نوا از شبکه پی‌بی‌اس پخش شد که دوستداران فیزیک را بسیار شادمان کرد. این کتاب را مازیار نوعی ترجمه کرده و انتشارات پارسیک منتشر کرده است.
ولایت مختار کوهستان بدخشان (به خط سرلیک: Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон) ولایتی در شرق تاجیکستان است.
این ولایت از جنوب و غرب با افغانستان، از شرق با چین و از شمال با قرقیزستان همجوار است. این ولایت دارای مساحت ۶۳٬۷۱۰ کیلومتر می‌باشد و مرکز آن شهر خاروغ است که براساس سرشماری سال ۲۰۲۰ م. حدود ۳۲ هزار نفر جمعیت داشته‌است.
ولایت مختار کوهستان بدخشان ۴۴٫۵ درصد از مساحت کشور تاجیکستان را در بر می‌گیرد اما تنها ۲۲۳٬۶۰۰ نفر (سرشماری سال ۲۰۲۰) معادل ۳ درصد از جمعیت این کشور را در خود جای داده‌است. بیشتر باشندگان این ولایت تاجیک‌ها و تاجیکان پامیری هستند که به زبان فارسی تاجیکی و زبان‌های مختلفی از گروه زبان‌های پامیری از شاخهٔ ایرانی شرقی سخن می‌گویند. اقلیتی از قرقیزها نیز در این ولایت سکنی دارند. مذهب بیشتر مردم این منطقه نیز شیعهٔ اسماعیلی از شاخهٔ نزاری است.
دودمان چینگ در زمان حکومت خود که تا سال ۱۹۱۲ بر چین حکومت می‌کرد، بر تمامی کوهستان پامیر به‌عنوان بخشی از خاک خود ادعا داشت. در سال ۱۸۹۰ قراردادی مرزی میان روسیه، چین و افغانستان مرزهای سه کشور را در این ناحیه مشخص کرد اما پس از آن هم گاه این مرزها مورد اعتراض چین واقع می‌شدند تا اینکه در سال ۲۰۰۲ معاهدهٔ مرزی چین و تاجیکستان اختلاف این دو کشور را حل کرد.China's Territorial and Boundary Affairs Ministry of Foreign Affairs, the People's Republic of China
ولایت خودمختار بدخشان کوهستانی رسماً در ۲ ژانویهٔ ۱۹۲۵ تشکیل شد و پس از بنیانگذاری جمهوری تاجیکستان در سال ۱۹۲۴، منطقهٔ بدخشان نیز جزئی از این جمهوری گشت.
طی دههٔ ۱۹۵۰ بسیاری از مردم بومی کوهستان بدخشان که به پامیری‌ها معروفند به اجبار به مناطق جنوب غربی تاجیکستان کوچانده شدند.
پس از استقلال تاجیکستان از شوروی، نام منطقهٔ خودمختار کوهستان بدخشان به ولایت (استان) خودمختار بدخشان کوهستانی تغییر کرد.
در جریان جنگ داخلی تاجیکستان که از ۱۹۹۲ آغاز شد، حکومت محلی ولایت خودمختار بدخشان کوهستانی در سال ۱۹۹۲ اعلام استقلال کرد. در جریان جنگ داخلی، بسیاری از پامیری‌ها هدف حملات کشندهٔ گروه‌های رقیب قرار گرفتند و بدخشان یکی از دژهای گروه‌های مخالف دولت شد. مدتی پسان‌تر ولایت خودمختار بدخشان کوهستانی اعلام استقلال خود را ملغی کرد.
بلندترین کوه‌های رشته‌کوه پامیر و سه قله از پنج قلهٔ ۷٬۰۰۰ متری منطقهٔ آسیای میانه شوروی پیشین در این ولایت قرار گرفته‌است.