moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
او در سال ۱۹۵۱ برای دفاع از عنوان خود به دیدار دیوید برونشتین رفت و با نمایشی ضعیف به نتیجه ۵ برد و ۵ شکست و ۱۴ تساوی دست یافت و طبق قوانین عنوان در اختیار قهرمان باقی ماند. همین نتیجه در سال ۱۹۵۴ دوباره تکرار شد و این بار حریف باتوینیک واسیلی اسمیسلوف بود که نتوانست عنوان قهرمانی را از دست بتوینیک درآورد اما بتوینیک در سال ۱۹۵۷ مقام قهرمانی را با نتیجه ۳ برد و ۶ شکست و ۱۳ تساوی به واسیلی اسمیسلوف واگذار کرد اما در رویارویی انتقامی در سال بعد با نتیجه ۷ برد و ۵ شکست و ۱۱ تساوی او را شکست داد. همین اتفاق در سال ۱۹۶۰ و ۱۹۶۱ برای میخائیل تال اتفاق افتاد. بتوینیک در ۱۹۶۰ با نتیجه ۲ برد و ۶ شکست و ۱۳ تساوی عنوان خود را به میخائیل تال واگذار کرد اما سال بعد در رویارویی انتقامی با نتیجه ۱۰ برد و ۵ شکست و ۶ تساوی عنوان خود را پس گرفت. در سال ۱۹۶۳ تیگران پتروسیان او را با نتیجه ۵ برد و ۲ شکست و ۱۵ تساوی شکست داد و فیده دیگر به او فرصت بازی انتقامی که برای پس‌گرفتن عنوان قهرمانی برگزار می‌شود را نداد. او در اعتراض به این امر دیگر در هیچ بازی قهرمانی شرکت نکرد.
باتوینیک با ۶ قهرمانی شوروی در سال‌های ۱۹۴۵، ۱۹۴۴، ۱۹۳۹، ۱۹۳۳، ۱۹۳۱و ۱۹۵۲ به همراه میخائیل تال از این حیث رکورددار است.
بتوینیک پایه‌گذار آنالیز مدرن در شطرنج است و از اولین افرادی است که به نقش تمرینات ورزشی در شطرنج پی برد. او هم‌چنین بنیان‌گذار مدرسه شطرنج بتوینیک در شوروی بود که قهرمانان بسیاری از جمله آناتولی کارپف و گری کاسپارف را تربیت کرده‌است.
آلکساندر آلکساندرویچ آلخین (زاده ۱۸۹۲ - درگذشته ۱۹۴۶) قهرمان نامدار شطرنج جهان از سال ۱۹۲۷ تا ۱۹۳۵ و از سال ۱۹۳۷ تا زمان مرگش در ۱۹۴۶ بود.
او در سال ۱۹۲۷ در بوئنوس آیرس یک مسابقه جنجالی خوزه رائول کاپابلانکا را با ۶ برد ۳ باخت و ۲۵ تساوی شکست داد. در سال ۱۹۳۵ در کمال شگفتی از ماکس اویوه شکست خورد. این شکست با مصرف بیش از حد نوشیدنی الکلی قبل از بازی بی‌ارتباط نبود. او دو سال بعد و در یک مسابقهٔ انتقامی او را شکست داد و مقام قهرمانی را تا زمان مرگش حفظ کرد.
آلخین به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شطرنج‌بازان تهاجمی در طول تاریخ شطرنج شناخته می‌شود. او توانایی بسیاری در کاربرد ترکیب داشت و معمولاً بازی‌هایی بسیار پیچیده داشت.
علی شریعتی در مورد عادت شدن محدودیت‌ها در کتاب هبوط در کویر نوشته‌است:
آلخین قهرمان بزرگ شطرنج جهان در سالن بسیار بزرگی به‌طور همزمان با چهل نفر مسابقه می‌داد.
حاضران با شگفتی مشاهده کردند که وقتی او در سالن قدم می‌زند و از کنار میزهای مسابقه می‌گذرد، هرگز در یک جهت بیش از شش قدم برنمی‌دارد و قبل از آن که گام هفتم را بردارد بر می‌گردد یا به جهتی دیگر در راست یا چپ می‌پیچد!
پس از تحقیق متوجه شدند آلخین سابقاً سال‌ها در جریان جنگ جهانی اول زندانی بوده و سلول زندان او اتاقی بوده‌است شش قدم در شش قدم!
آلخین در ۱۹۴۶ درگذشت و مقبره وی در گورستان مون‌پارناس است.
خوزه رائول کالابلانکا (José Raúl Capablanca) شطرنج‌باز و دیپلمات اهل کوبا بود. او قهرمان شطرنج جهان از سال ۱۹۲۱ تا سال ۱۹۲۷ بود.
استعداد ذاتی او در بازی شطرنج و توانایی او در حل مسائل و موفقیت در پوزیسیون‌های پیچیده او را یکی از مهم‌ترین شطرنج‌بازان تاریخ کرده‌است.
او نخستین شخصی بود که خطر تبدیل شطرنج به یک بازی متکی بر حافظه و خالی شدن از حرکات خلاقانه و مساوی‌های پیاپی در بازی‌های مهم شطرنج را پیش‌بینی کرد و پیرو آن صفحه جدیدی را برای شطرنج طراحی کرد که ده ستون و هشتاد خانه داشت و از دو مهره جدید که یکی توانایی حرکت هم به شکل رخ و هم به شکل اسب (سمت شاه)، و دیگری هم به شکل فیل و هم به شکل اسب (سمت وزیر) را برخوردار بود.Capablanca Chess by Hans L. Bodlaender
او در سال ۱۹۲۱ امانوئل لاسکر را با ۴ برد و ۱۰ تساوی و بدون باخت شکست داد و عنوان قهرمانی جهان را به دست آورد. ۱۶ سال پیش امانوئل لاسکر در مجله شطرنج لاسکرها از استعداد حیرت‌انگیز این نوجوان ۱۶ ساله کوبایی در شطرنج خبر داده بود.CHESS NEWS FROM EVERYWHERE at Lasker's Chess Magazine, Feb 1905, No 4 در سال ۱۹۲۷ در بوئنوس آیرس پس از ۳ برد و ۶ باخت و ۲۵ تساوی از الکساندر آلخین بزرگ، شکست خورد و عنوان قهرمانی را واگذار کرد.Capablanca vs Alekhine 1927
از او به عنوان بالاترین استعداد طبیعی شطرنج نام برده می‌شود. او درک پوزیسیونی بسیار بالایی داشت و به راحتی مشکل‌ترین حرکات را پیدا می‌کرد.
ویلهلم اشتاینیتس (زاده ۱۷ مه ۱۸۳۶ در پراگ، بوهم، امپراتوری اتریش ـ درگذشته ۱۲ اوت ۱۹۰۰ در نیویورک سیتی، آمریکا) شطرنجباز اتریشی آمریکایی و نخستین قهرمان رسمی شطرنج جهان از سال ۱۸۸۶ تا سال ۱۸۹۴ بود."The World Chess Championship", by I.A. Horowitz, 1973, Macmillan, New York, pp. 23–24, Library of Congress Catalog Card Number 72-80175
بعضی او را از سال ۱۸۶۸ قهرمان غیررسمی شطرنج جهان می‌شناسند. او در سال ۱۸۶۸ آدولف آندرسن را با ۸ برد و ۶ تساوی شکست داد و ادعای قهرمانی شطرنج جهان را کرد.
در سال ۱۸۸۶ در اولین مسابقه رسمی قهرمانی جهان او سوکرتورت را با ۱۰ برد و ۵ تساوی و ۵ باخت شکست داد. ۸ سال بعد عنوان قهرمانی را به امانوئل لاسکر واگذار کرد. اشتاینیتس پایه‌گذار شطرنج پوزیسیونی و علمی شناخته می‌شود و کارهای فراوانی در پیشبرد تئوری شطرنج انجام داده است.
تیگران وارطانی پطروسیان (؛ ۱۹۲۹–۱۹۸۴) استادبزرگ شطرنج ارمنی‌تبار اهل اتحاد شوروی بود.
او قهرمان شطرنج جهان از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۹ میلادی بود.
او قهرمانی جهان را در سال ۱۹۶۳ میلادی با پیروزی بر میخائیل باتوینیک (۵ برد، ۲ باخت و ۱۵ تساوی) به دست آورد. در ۱۹۶۶ میلادی با پیروزی بر بوریس اسپاسکی از عنوان خود دفاع کرد و در ۱۹۶۹ با شکست از اسپاسکی (۶ باخت، ۴ برد و ۱۳ تساوی) عنوان را به او واگذار کرد. پطروسیان در سال‌های ۱۹۶۹، ۱۹۶۱، ۱۹۵۹ و ۱۹۷۵ میلادی به قهرمانی شوروی دست یافت.
مهارت پطروسیان در بازی پوزیسیونی، دفاع غیرقابل نفوذ و بازی متقابل بود و برخی او را شکست‌ناپذیرترین شطرنج‌باز تاریخ می‌دانند.
تیگران پطروسیان ۱۳ اوت ۱۹۸۴ میلادی در سن ۵۵ سالگی درگذشت و در گورستان ارامنه مسکو به خاک سپرده شد.
پاول چارلز مورفی (۲۲ ژوئن ۱۸۳۷ - ۱۰ ژوئیه ۱۸۸۴) شطرنجباز آمریکایی در اواسط قرن نوزدهم میلادی بود. او پس از شکست دادن قهرمانان بنام در کشور خود در سال ۱۸۵۸ به اروپا آمد و در طی دو سال اکثر استادان بنام شطرنج اروپا از جمله آندرسن و هارویتس را شکست داد. او پس از آن به آمریکا بازگشت و شطرنج را کنار گذاشت. او تأثیر بسزایی در رشد شطرنج داشت و بازی‌های باز امروزه از سبک بازی او الهام گرفته‌اند.
پاول مورفی در ۲۲ ژوئن سال ۱۸۳۷ در خانواده‌ای متمول و ثروتمند در شهر نیواورلئان ایالات متحده آمریکا متولد گردید.
پدرش « آلونز مایکل مورفی » قانون‌گذار ایالت، وکیل و دادستان عالی‌رتبهٔ دیوان عالی و مادرش دختر یکی از استعدادهای درخشان موسیقی از یک خانوادهٔ سرشناس فرانسوی بود.
از این رو پاول جوان در فضایی مملو از نزاکت نجیب‌زادگان، ادب اصیل‌زادگان، فرهنگ، موسیقی و البته شطرنج رشد و ترقی نمود.
البته مورفی شطرنج را از کسی نیاموخت. وی با تکیه بر نبوغ سرشار خود تنها با نظاره بازی پدر و عمویش به رمز و راز این بازی زیبا پی برد و از همان موقع بود که شیفتهٔ آن گردید.
پس از سال ۱۸۵۰ مورفی برای مدت زیادی شطرنج بازی نکرد و تحصیلات را ارجح دانست. در سال ۱۸۵۴ از کالج «اسپرینگ هیل» فارغ‌التحصیل شد. سال بعد را به آموختن ریاضیات و فلسفه اختصاص داد. در این سال مدرک A.M. که بالاترین نشان علمی بود را دریافت نمود. سپس توسط دانشگاه لوئیزیانا برای تحصیل در رشته حقوق پذیرفته شد و در ۷ آوریل ۱۸۵۷ مدرک L.L.B. این دانشگاه را دریافت نمود بطوری‌که که گفته می‌شد وی تمامی کتب دانشگاه را به همراه کُدها و مواد قوانین به خاطر سپرده‌است.
نظیر چنین خوش‌شانسی‌هائی در زندگی بعضی از بازیکنان بزرگ دیگر از قبیل امانوئل لاسکر و بابی فیشر نیز پیش آمده‌است.
«پائلسن» (Paulsen) بعدها حقانیت خود را بعنوان یک بازیکن عالی و یک استراتژیست به اثبات رساند. یک قرن بعد، بسیاری از ایده‌های او در مورد گشایش‌ها توسط استادان بزرگ مورد استفاده قرار گرفت.
اینکه مورفی توانست این استاد دفاع را شکست دهد شاید نشانه و دلیل بهتری از توانائی او نسبت به پیروزی فوق‌العاده تحسین‌برانگیزش بر «آدولف آندرسن» باشد.
در غروب ۱۰ ژوئیه ۱۸۸۴ جسد مورفی در وان حمام عمارت بزرگ و پهناورش یافته شد. کالبد شکافی علت مرگ را شوک حاصل از آب سرد در برابر راه‌پیمایی سخت و طاقت‌فرسای وی در ظهر آن روز تشخیص داد.
چِشمِه به آب‌های زیر زمینی که خود به خود به سطح زمین راه پیدا می‌کنند گفته می‌شود. در زبان پهلوی، چَشمَگ یا چِشمَک، نقطه‌ای است که آب سفره آب به سطح زمین بیرون زند و روان یا جمع شود.
در زمین‌شناسی چشمه یک جزء هیدروسفر است.
چشمه محل تلاقی سفره‌های زیرزمینی با سطح زمین است. بسته به ثبات منبع آب، یک چشمه می‌تواند موقتی، دائمی یا خودجوش (آرتزین) باشد. در محل ظهور چشمه گاه حوضچه‌ ها یا نهر هایی پدید می‌آیند.
از انواع چشمه‌ها می‌توان از چشمه آب گرم و چشمه آب معدنی نام برد.
در برخی زمین‌های ماسه‌ای و مسطح، مانند زمین‌های هلند، آب‌های زیرزمینی از نقاطی نزدیک به هم به روی زمین می‌جوشد که یه این پدیده، چشمه‌های نشتی گفته می‌شود.
آب چشمه‌ها به دلیل عبور از بین کارست‌ها و ماسه‌ها معمولاً زلال، گوارا و قابل شرب هستند.
استفاده از آب چشمه‌های معدنی به عنوان درمان، سابقهٔ چندهزار ساله دارد ولی طی قرن اخیر بر اثر پژوهش‌ها و بررسی‌های علمی انجام شده روی آب‌های معدنی، استفادهٔ درمانی آن‌ها به‌طور جدی روز به روز گسترش یافته‌است. آب‌های معدنی بر حسب نوع و نمک‌های معدنی موجود در آن‌ها دارای کاربردهای گوناگون هستند، ولی علاوه بر خواص فیزیک و شیمیایی آب باید به عواملی مانند آب و هوای منطقه، ارتفاع از سطح دریا، روش درمان و وضعیت سلامت افراد توجه کرد. به عنوان مثال استفاده از آب‌های گرم معدنی به بیماران فشار خونی، قلبی، عروقی، مسلول، کلیوی و سرطانی توصیه نمی‌شود. ضمناً باید دورهٔ درمان، فصل استفاده و نیز منظم بودن درمان رعایت گردد. حتی ممکن است عکس‌العمل افراد در دوره‌های مختلف درمان با هم متفاوت باشد و مثلاً فردی در یک دوره، عکس‌العمل مناسب و در دورهٔ دیگری واکنش نامناسب نشان دهد که در این صورت نباید درمان را قطع نمود.
به علاوه ممکن است عکس‌العمل افراد مختلف نسبت به یک روش خاص متفاوت باشد و بستگی به شرایط بیمار دارد. عده‌ای از افراد پس از استفاده از آب‌های معدنی دچار برخی عوارض می‌شوند که به بحران آبمعدنی معروف است. موردهایی همچون خستگی، تعرق زیاد، بالارفتن فشار خون و دمای بدن، تنگی نفس، کوفتگی، بدخوابی، اضطراب، افزایش ضربان قلب، بی اشتهایی و بی حوصلگی از آن جمله‌اند. طول مدت درمان از یک تا چهار هفته، بنابر توصیهٔ پزشک تغییر می‌کند و در این مدت استراحت، ورزش، رژیم غذایی مناسب، آرامش، نظم و استفاده از هوای آزاد در کارایی درمان بسیار مؤثر است.
روش‌های مختلف درمان عبارتند از: نوشیدن، استحمام کردن، دوش گرفتن، شست‌وشو دادن موضعی، تزریق کردن، بخور دادن و گل درمانی.
آبهای معدنی دارای سه منشأ سطحی، عمقی و مخلوط هستند. آب‌های با منشأ سطحی که به آب‌های ژئوترمال معروفند، دارای منشأ خارجی هستند و از فرورفتن آب به عمق زمین و گاهی تا اعماق زیاد به وجود می‌آیند. در حین نفوذ بسیاری از مواد شیمیایی را در خود حل می‌کنند و سپس از طریق شکاف‌های زمین به خارج جریان پیدا می‌کنند. آب‌های ژئوترمال اغلب گرم هستند و حرارتی در حدود ۳۵ تا ۴۰ درجه سانتیگراد دارند و خواص فیزیکو شیمیایی آن‌ها بستگی به زمین‌هایی دارد که از آن عبور کرده‌اند.
آبهای با منشأ عمقی معمولاً از اعماق زیاد زمین نشات گرفته‌اند و حاصل بخار آخرین مرحلهٔ مگمای درون زمین هستند. (مواد مذاب و سیال درون زمین را مگما گویند) این آبها معمولاً منشأ آتشفشانی دارند و نیروی بیرون ریزندهٔ آن‌ها بخار آب و گازهای پرفشار محلول در آن‌ها است. اغلب آب‌های موجود در طبیعت، منشأ خارجی دارند و فقط کمی از آن‌ها دارای منشأ عمقی‌اند.
اما آب‌های معدنی با منشأ مخلوط معمولاً آمیزه‌ای از انواع سطحی و عمقی هستند. این آب‌ها به هنگام بیرون آمدن با آب‌های سطحی درآمیخته می‌شوند.
آب چشمه‌های معدنی غالباً پس از طی مراحلی از لایه‌های مختلف زمین عبور می‌کند و از محلی به نام مظهر چشمه به خارج جریان می‌یابد. منطقهٔ خروج آب معمولاً در نقاط پایین دست مانند کف دریاها یا مجاور بستر رودخانه‌ها است؛ ولی بعضی چشمه‌ها نیز در ارتفاعات زیاد دیده شده‌اند. به هرحال وجود کوه‌های فراوان، چین خوردگی‌ها و به خصوص شکستگی و گسل‌ها از عوامل مهم خروج آب چشمه‌های معدنی هستند. اغلب این آب‌ها در هنگام خروج از خود رسوباتی به جای می‌گذارند یا در مورد آب‌های آهن‌دار به ایجاد رگه‌های فلزی منجر می‌شوند که گاه به رنگ‌های مختلف در می‌آید و منظرهٔ بسیار زیبایی را به وجود می‌آورد. وجود گل و لای نیز در اغلب چشمه‌های معدنی سبب کاربرد درمانی می‌شود. آب‌های معدنی اگر به جای خروج از یک شکاف، از شکافهای متعدد خارج شوند، مظهرهای چندگانه به وجود می‌آورند. چنانچه در منطقه، عوامل آلاینده وجود داشته باشد منجر به آلودگی آب می‌شود؛ بنابراین لازم است ضوابط بهداشتی جهت استفاده از آب‌های معدنی کاملاً در نظر گرفته شود.
کار بهره‌برداری از آب‌های معدنی کاپتاژ نامیده می‌شود که باید با روش صحیح و اصولی انجام شود تا از کاهش آب‌دهی چشمه جلوگیری شود و کیفیت آب مانند درجه حرارت و غلظت و گازهای مختلف در آن حفظ شود و از آلوده‌شدن آن نیز کاملاً جلوگیری به عمل آید. مسئلهٔ مهم دیگر وجود آب‌های رادیواکتیو است که اغلب دارای گاز رادون هستند و باید از اتلاف آن پرهیز شود؛ زیرا هم گران‌قیمت هستند و کاربرد درمانی دارند و هم برای گیاهان و دام‌ها خطرناک هستند. گاهی لازم است گازهای رادیواکتیو را به نحوی از آب جدا کرد و به صورت اختصاصی مورد استفاده قرار داد. به علاوه آب‌های معدنی هنگام خروج نباید با آب‌های سطحی مخلوط شوند، زیرا از اثرات درمانی آن‌ها کاسته می‌شود. در هر حال عمل استخراج و بهره‌برداری باید با نهایت دقت و با توجه به تجربیات و بررسی‌های زمین‌شناسی و تحت ضوابط بهداشتی ویژه انجام شود، بنابراین در این رابطه همکاری متخصصان زمین‌شناسی، آب‌شناسی، مهندسان فنی، شیمی‌دان‌ها و میکرب‌شناسان کاملاً ضروری است.
Wikipedia contributors, "Spring (hydrosphere)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Spring_(hydrosphere)&oldid=197642283
نانایمو دومین شهر پرجمعیت جزیره ونکوور در استان بریتیش کلمبیای کانادا است.
جمعیت شهر نانایمو در سرشماری سال ۲۰۱۱ کانادا ۸۳۸۱۰ نفر بوده است.
فانوس ساحلی اسکندریه ، یکی با تلفظی دیگر: فانوس) به معنای چراغ دریایی را برای این نوع ساختمان‌ها و مناره‌هایی که چراغ دریایی بر فراز آن است به کار می‌برند. برج دریایی اسکندریه در زمان پادشاهی جانشین اسکندر، یعنی «بطلمیوس دوم» (۲۴۷ – ۳۰۴ پیش از میلاد) به وسیله معماری به نام «سوستراتوس» ساخته شد.
آنچه تاریخ دربارهٔ ارتفاع برج ذکر کرده‌است باورکردنی نیست. یونانی‌ها می‌گویند در حدود ۲۷۲ متر ارتفاع داشته، ولی اعراب که ۱۰ قرن بعد توانستند قدم به مصر گذارند گفته‌اند بلندای ویرانه برج دریایی اسکندریه به ۱۶ متر می‌رسید. این برج روی پایه‌ای چهارگوش که ۶۹ متر ارتفاع آن بوده از دیواری ۸ ضلعی و ۳۸ متری بالا رفته‌است که برج ۹ متری دیگری روی آن بنا شده‌است که بر فراز برج اخیر فانوس دریایی پرتوافکن بود. فانوس دریایی اسکندریه برفراز برج عظیم آن روشن بوده و این برج تا سده ۱۲ جایگاه فانوس دریایی بوده‌است. در سال ۱۳۷۵ میلادی بر اثر زمین‌لرزه شدیدی که در اسکندریه و سایر نقاط اطراف آن روی داد، برج دریایی اسکندریه زیر و رو شد و از ویرانه‌های آن هم چیزی به دست نیامد.
گفته می‌شود بر روی برج یک آینه غول پیکر نصب بوده‌است.
یک سال پس از آنکه اسکندر مصر را تسخیر کرد و در پایتخت قدیمی مصر به نام «ممفیس» به عنوان فرعون مصر تاج بر سر نهاد یعنی در ۱۶ آوریل سال ۳۳۱ پیش از میلاد، این فرمانروای جوان که آن هنگام تازه ۲۵ سال سن داشت، طی مراسم جشن و سروری، چهار گوشی به ابعاد (۱۲۵۳×۵۳۷۰ متر) را با قدم، اندازه‌گیری کرد. پشت سر او یک روحانی در جای قدم‌های او آرد جو می‌پاشید. غیبگویی گفته بود که آرد جو، کرامت خدایان را برخواهد انگیخت و خواسته‌های شاه را محقق خواهد کرد؛ زیرا در اینجا، درست در غربی‌ترین نقطهٔ دلتای نیل، قرار بود «اسکندریه»، نخستین بنیان شهری به نام اسکندر (که بعدها باید شهرهای متعددی در خاور نزدیک از پی آن ساخته می‌شدند) تأسیس شود. شاه مقدونی می‌خواست با تأسیس اسکندریه فرهنگ و اقتصاد یونان را در مصر رواج دهد. این شهر باید یک کانون بازرگانی و بندر عمده و مهم می‌شد.
نقشه‌های شهر جدید را اسکندر خود طرح‌ریزی کرده بود. او مکان میدان گردهم‌آیی و مرکز بازرگانی را خود انتخاب کرد. او حتی تعداد و محل پرستشگاه‌ها را معین کرد و مشخص نمود که هر معبد باید ویژهٔ کدام خدا باشد. و بالاخره او دستور داده بود که بر فراز یک صخرهٔ دریایی در کنار جزیرهٔ «فاروس» که در جلوی شهر اسکندریه قرار گرفته بود، یک برج روشنایی بسازند که بزرگتر و بلندتر از تمام برج‌های دریایی باشد که تا آن زمان ساخته شده بود.
اسکندریه آن شد که اسکندر به هنگام بنیادگذاری آن با خود عهد کرده بود. طی مدت کوتاهی اسکندریه تبدیل به شهری شکوفا و پررونق با ۶۰۰٬۰۰۰ تن جمعیت شد که اکثر آنها از مهاجران یونانی، مصریها و یهودیان بودند. اسکندریه مهم‌ترین شهر در دریای مدیترانه شد. اسکندر خود به دیدار «فانوس دریایی» نائل نشد و در سال ۳۲۳ پیش از میلاد یعنی ۲۳ سال پیش از ساختن برج درگذشت.
ایجاد برج، کار ساختمانی عظیمی بود. بر زیربنایی به طول و عرض ۳۰×۳۰ متر ساختمان چهار گوشه‌ای با زاویه‌های قائم به ارتفاع ۷۱ متر که به سمت بالا، قطر آن کمی کاهش می‌یافت، برافراشته شد. بر روی سکوی فوقانی دومین بخش برج قرار داشت که ساختمانی هشت گوشه به ارتفاع ۳۴ متر بود. بر روی این قسمت باز ساختمانی استوانه‌ای قرار داشت که در آن تأسیسات روشنایی استقرار یافته بود. بر فراز این قسمت استوانه‌ای روی ستونهایی، سقفی گنبدی شکل قرار داشت و در قسمت انتهایی برج بر بالای گنبد تندیس زئوس از ارتفاع ۱۳۰ متری به دریا می‌نگریست.
قسمت زیرین برج به ۱۴ طاق منحنی که همدیگر را می‌پوشانید، تقسیم می‌شد. به دور دیوارهای داخلی سطح شیبداری به طرف بالای برج امتداد داشت. این سطح دارای پهنایی بود که روی آن دو حیوان بارکش به راحتی می‌توانستند پهلوی هم بالا بروند. در میان برج تونلی وجود داشت که از زیرزمین تا اتاق تأسیسات روشنایی امتداد داشت. یک بالابر طنابی می‌توانست مواد و تجهیزات را تا بالاترین طبقهٔ برج حمل کند.
نمای خارجی برج از سنگ مرمر سفید بود. برای ساختمان برج حدود ۸۰۰ تالنت (معادل ۲۰۸۰۰ کیلوگرم نقره) هزینه شده بود. برج اسکندریه احتمالاً مانند تمام نشانه‌های دریانوردی آن زمان در ابتدا به عنوان یک برج دریانوردی برای استفاده در «روز» ساخته شده بود. کشتیها در آن دوران، عصرها پیش از غروب آفتاب همه روزه بندری را می‌یافتند و در آن پهلو می‌گرفتند تا شبها بر روی آب نباشند. به هر حال بندر اسکندریه خارج از انتظار و خیلی سریع شکوفا و پر رفت‌وآمد شد. در بندر داخلی که در دهانهٔ رود نیل واقع می‌شد، غلات و انواع سبزی از درهٔ پربار نیل تخلیه می‌شد؛ در بندر رو به دریا کشتی‌های بزرگ با انواع نوشیدنی از یونان، ادویه از شرق، فلز از اسپانیا و بسیاری کالاهای بازرگانی دیگر از نقاط گوناگون جهان پهلو می‌گرفتند و بارهای خود را تخلیه می‌کردند. آنها مسافر هم با خود می‌آوردند: دانشجویانی که در دانشگاه پیشرفته و نوپای اسکندریه می‌خواستند به آموزش ستاره‌شناسی و فلسفه بپردازند؛ بیمارانی که تندرستی خود را از پزشکان نامدار اهل اسکندریه طلب می‌کردند؛ سیاستمداران و بازرگانان و نیز جهانگردانی که می‌خواستند شهر جدید کنار رود نیل را ببینند و آن را تحسین کنند، نیز به آنجا می‌آمدند.
از اسکندریه در آن زمان بیش از هر چیز دیگر، شیشه، پاپیروس (نوعی الیاف گیاهی که از آن کاغذ می‌ساختند) و کتان صادر می‌شد. چون آمدوشد کشتی‌ها در بندر اسکندریه پرحجم و پرتراکم شد، کشتیها می‌بایست در شب نیز وارد بندر می‌شدند و پهلو می‌گرفتند یا اینکه از بندر خارج و بادبان می‌کشیدند. برای این منظور یک تأسیسات روشنایی قوی در برج ایجاد شد که در آن صمغ درخت و روغن سوزانیده می‌شد. چوب، گران بود و باید وارد می‌شد و فقط برای ساخت خانه و کشتی از آن استفاده می‌شد. این تأسیسات روشنایی، نخستین تأسیسات هدایت نوری در تاریخ کشتیرانی و دریانوردی بود؛ بنابراین برج اسکندریه به معنای واقعی نخستین «برج روشنایی» بود که پدید آمد. نور ایجاد شده را آینهٔ کاو یا مقعری بازمی‌تاباند. گفته می‌شود این نور آنقدر قوی بوده‌است که انسان می‌توانست آن را «تا انتهای جهان!» ببیند. این نورافکن قوی نیز به همراه ساختمان عظیم برج، یکی از دلایلی بوده‌است که فانوس دریایی را بلافاصله پس از پایان ساخت آن در سال ۲۷۹ پیش از میلاد، جزو شگفتی‌های هفتگانهٔ جهان قرار داده‌است.
جغرافیای سیاسی به عنوان یکی از شاخه‌های علوم جغرافیایی به مطالعه بُعد سیاسی فضای جغرافیایی می‌پردازد، بدین معنی که در فضای جغرافیایی اعم از مقیاس محلی تا جهانی و فرا کروی سویه‌ها، پدیده‌ها و ساخت‌هایی وجود دارند که اساساً ماهیت فضایی/جغرافیایی دارند که با مؤلفه سیاست درآمیخته اند؛ بنابراین، بن مایه فلسفی جغرافیای سیاسی را مکانها، فضاها و پدیده‌هایی تشکیل می‌دهند که در آفرینش، واقعیت و نمود دارند.
همچنین باید افزود که جغرافیای سیاسی به مطالعه ادعاها و منازعات انسانی دربارهٔ استفاده، شراکت، مالکیت زمین و منابع آن می‌پردازد. این منازعات در سطوح بسیار متفاوتی به وقوع می‌پیوندد. از جمله ادعاهای ارضی میان قبایل رقیب یا گروه‌هایی از ملیت‌های مختلف که در یک سرزمین زندگی می‌کنند، بروز کند یا امکان دارد میان کشورهای همسایه به وقوع بپیوندد یا به صورت رقابت‌هایی بر سر نفوذ جهانی میان بلوکهای بزرگ قدرت رخ دهد. بنیادی‌ترین جنبه‌های جغرافیای سیاسی به «سیاست‌های ناشی از مکان» می‌پردازد.
شاخه‌های تخصصی جغرافیای سیاسی
۱_ ژئوپلیتیک: Geopolitics
ژئوپلیتیک یکی از شاخه‌های تخصصی جغرافیای سیاسی است که دربارهٔ موضوع و مفهوم آن طیفی از دیدگاه‌های متفاوت مطرح شده‌است. از دید حافظ نیا تعریف علمی ژئوپلیتیک در قالب یک مفهوم ترکیبی تبیین پذیر است که در آن سه عنصر اصلی یعنی جغرافیا، قدرت و سیاست خصلت ذاتی دارند. ترکیب سه متغیر جغرافیا، قدرت و سیاست و پدیده‌ها و الگوهای رفتاری گروه‌های متشکل انسانی را نسبت به یکدیگر تعیین می‌کنند که آنها را در کنش‌های رفتاری مختلف همانند نوسان قدرت، رقابت، همگرایی، واگرایی، نفوذ، بحران، سلطه، زیر سلطه، ائتلاف، صلح، همکاری، جنگ، امنیت، آرامش و ثبات، بازرگانی و دادوستد و غیر آن می‌توان پی گرفت.
۲_ جغرافیای انتخابات: Electoral Geography
طی چند دهه اخیر جغرافیای انتخابات به عنوان زیر مجموعه دانش جغرافیای سیاسی کندوکاو گسترده‌ای در قلمرو مفاهیم دموکراسی، مشارکت، خاستگاه آرا، وزن مکانی حوزه‌های انتخاباتی، نقش مکان‌ها و غیره داشته‌است.
۳_ جغرافیای مرز: Geography of The Border
تا اوایل دهه ۱۹۶۰ که جغرافیای سیاسی تحت تأثیر مطالعات کالبدی واحدهای سیاسی به ویژه کشور قرار داشت موضوع کشمکش‌های مرزی توجه زیادی به خود جلب کرده بود.
۴_ جغرافیای سیاسی شهر:
Political Geography of The City
جغرافیای سیاسی شهر به بررسی کارکرد نهادها، سازمان‌ها و جنبش‌های اجتماعی در شکل‌گیری مناسبات فضایی شهر می‌پردازد. فرایندها و پیامدهای فضایی برخاسته از تعامل میان سه عنصر سیاست، شهروندان و شهر را بررسی می‌کند.
منبع: کتاب فلسفه جغرافیای سیاسی اثر دکتر محمد رضا حافظ نیا و دکتر مراد کاویانی راد و ترجمهٔ کتاب درآمدی نو بر جغرافیای سیاسی اثر ریچارد میور، مترجمان دکتر دره میر حیدر و دکتر یحیی صفوی.
تاریخ جغرافیای سیاسی به عنوان یک رشته علمی را می‌توان به سه دوره تقسیم کرد: دوره پیشرفت از اواخر قرن نوزدهم تا جنگ جهانی دوم، دوره انزوا از دهه ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰ و دوره احیا از دهه ۱۹۷۰ به بعد.
البته ردپای تفکرات مربوط به جغرافیای سیاسی را می‌توان د ر دوره‌های پیش از این تاریخ‌ها جستجو کرد؛ ارسطو ۲۳۰۰ سال پیش در یونان قدیم، مطالعات دولت را با یک رویکرد جبر محیطی و در مورد مسائلی مانند مرزها، شهر کانونی و تناسب میان جمعیت و مکان مورد مطالعه قرار داد.
- استرابو جغرافی‌دان یونانی - رومی نیز روشن کرد که چگونه امپراتوری روم قادر به غلبه بر مشکلات ناشی از وسعت زیاد خود است.
- دلبستگی به مؤلفه‌های شکل دهنده به شکل سرزمین‌های سیاسی در اروپای روشنفکری در قرون شانزدهم تا بیستم شدید بود. یکی از موارد مورد توجه سر ویلیام پتی، دانشمند و اقتصاد دادن انگلیسی، تبیین زیربناهای مردم‌شناسی و سرزمینی قدرت حکومت بریتانیا در ایرلند در کتاب کالبدشناسی سیاسی ایرلند در سال ۱۶۷۲ بود. برای پیدا کردن بنیان‌گذار واقعی جغرافیای سیاسی لازم است بر تاریخ آلمان در سده نوزدهم مروری بکنیم.
آلمان مهد جغرافیایی سیاسی است. آلمان مدرن که در سال ۱۸۷۱ ایجاد شد تحت رهبری جاه‌طلبانهٔ پروس خود را قدرتی بزرگ در رقابت با بریتانیا، فرانسه، اتریش و روسیه می‌دید. با توجه به شرایط ویژهٔ آلمان که حکومتی محصور در خشکی و دارای مشکلاتی در راه توسعهٔ سرزمین خود بود، در دههٔ پایانی قرن نوزدهم، نظریاتی دربارهٔ ارتباط میان سرزمین و قدرت حکومت در میان طبقهٔ روشنفکر جدید این کشور به ویژه راتزل به عنوان بنیان‌گذار جغرافیای سیاسی، مطرح گردید.
بسیاری از تفکرات راتزل برای پیدا کردن توجیه حقوقی و روشنفکری برای توسعهٔ سرزمینی آلمان بود. وی به هنگام پایه‌گذاری جغرافیای سیاسی مفاهیم زیادی را از تئوری تکامل تدریجی داروین و پیروان او، به ویژه دارونیسم اجتماعی مشهور به نئولامارکیسم، استفاده کرد.
به اعتقاد راتزل، کشور می‌تواند به عنوان یک ارگانیسم زنده به حساب آید و حکومت مانند سایر ارگانیسم‌های زنده نیازمند سرزمین کافی برای تغذیهٔ خود است که فضای حیاتی برای ارگانیسم ویژه می‌نامد.
او در جهت گسترش این عبارت‌های استعاری، می‌گوید کشورها وقتی جمعیت شان افزایش می‌یابد نیازمند فضای حیاتی بیشتری می‌شوند و به این ترتیب قوانینی را برای رشد فضایی حکومت ارائه داد؛ از جمله:
حکومت باید در جهت الحاق سرزمین‌های کوچک توسعه یابد.
حکومت باید تلاش کند سرزمین‌های با موقعیت‌های بالقوه باارزش را تصرف کند.
توسعهٔ کشور امری مُسری است که از کشوری به کشوری دیگر گسترش می‌یابد.
تئوری راتزل مورد قبول رودلف کیلن واقع شد. کیلن تلاش می‌کرد قدرت جهانی آن روز را شناسایی کرده و کشورهای امپریالیستی قاره‌ای بزرگ آینده را پیش‌بینی کند.
او در سال ۱۸۹۸ واژهٔ گئوپلیتیک را در زبان آلمانی به کار برد که تا آن زمان در هیچ جا مطرح نشده بود. این واژه در سال ۱۹۲۴ به ژئوپلیتیک در زبان انگلیسی ترجمه شد. ژئوپلیتیک از دیدگاه وی عبارت بود از بخشی از جغرافیای سیاسی که به روابط خارجی، استراتژی و سیاست کشورها مربوط می‌شد، و در پی استفاده از دانش جغرافیا برای اهداف سیاسی بود.
علاوه بر راتزل و کیلن، هلفورد مکیندر بریتانیایی، از دیگر بنیان‌گذاران جغرافیای سیاسی، نیز به گسترش و ترویج جغرافیای سیاسی مدرن اقدام کرد.
در ایالات متحده نیز آلفردهامان، افسر بازنشستهٔ نیروی دریایی، قدرت نظامی جهان را وابسته به قدرت دریایی دانست و عوامل جغرافیایی که موجب کسب قدرت دریایی می‌شوند را به‌طور کامل توضیح داد.
پس از شکست آلمان در جنگ جهانی اول و از دست دادن بسیاری از سرزمین‌های خود و خلع سلاح، عقاید جغرافیایی راتزل و مکیندر برای در پیش گرفتن مسیر احیای قدرت آلمان مورد استفاده قرار گرفت. فرد برجستهٔ این جریان کارل هاوس هوفر، افسر ارتش و جغرافی‌دان عضو حزب نازی بود. هوفر در پی جلب حمایت عمومی از سیاست‌های توسعه‌طلبانهٔ جدید به وسیلهٔ روی‌کردی مردمی به ژئوپلیتیک بود.
او با استفاده از نظریهٔ فضای حیاتی راتزل و حتی فراتر از آن، معتقد بود جهت توسعهٔ آلمان لازم است از سرزمین‌های مازاد کشورهای کم جمعیتی مانند لهستان و چکسلواکی استفاده شود. گئوپلیتیک هوفر توجیهات علمی لازم را برای الحاق لهستان و چکسلواکی به آلمان، اتحاد میان هیتلر و استالین، و حملهٔ نافرجام آلمان به شوروی را فراهم آورد.
زیاده‌روی گئوپلیتیک آلمان، جغرافیای سیاسی را پس از جنگ جهانی دوم در محاق فرو برد. هارتشورن جغرافیدان آمریکایی، در سال ۱۹۵۴ با ارائه رویکردی کارکردی به جغرافیای سیاسی برای سیاست‌زدایی از آن، معتقد بود جغرافیای سیاسی نه تنها باید به شکل‌دهی استراتژی‌های سیاسی توجه کند، بلکه باید به پویایی‌های داخلی و عملکردهای خارجی حکومت نیز توجه نماید.
جغرافیای سیاسی که بلافاصله پس از جنگ دوم تجربه شد تفاوت کمی با جغرافیای ناحیه‌ای داشت و به‌طور گسترده‌ای بر روی حکومت سرزمینی، به عنوان موضوع مورد مطالعه آن تمرکز یافت. این خود سانسوری دو نتیجه در پی داشت: نخست، جغرافیای سیاسی از توسعه تئوریک صورت گرفته در سایر شاخه‌های جغرافیا به ویژه در زمینه انقلاب کمی دهه ۱۹۶۰ عقب ماند؛ دوم، جغرافیای سیاسی در درون جغرافیا به حاشیه رانده شد.
جغرافیای سیاسی در سال‌های اخیر از نظر اندازه و سرزندگی در حال رشد بوده‌است. شهرت مجدد آن به عنوان یک زیرشاخه پیشرو در جهان منعکس کننده ظهور گروهی قوی از دانشمندان در اوایل کار است که موضوعات تحقیقاتی جدیدی را در کنار برخی از نگرانی‌های سنتی این حوزه مطرح کرده‌اند.
در اواسط دهه ۱۹۷۰ ریچارد مویر جغرافی‌دان انگلیسی تلاش‌هایی را برای احیای جغرافیای سیاسی آغاز کرد. از دهه ۱۹۸۰ جغرافیای سیاسی رویکرد اقتصاد سیاسی را به‌طور جدی اتخاذ کرد. یکی از افرادی که تلاش می‌کند اقتصاد سیاسی را در جغرافیای سیاسی مطرح کند. پایه‌گذار مجله معروف political geography می‌باشد که در تحلیل نظام جهانی از آن استفاده می‌کند.
از اواخر دهه ۱۹۸۰ و طی دهه ۱۹۹۰، بعد فرهنگی جغرافیای سیاسی رشد یافت. در این بخش مسائلی مانند هویت ملی، شهروندی، درگیری‌ها و برخوردهای میان فرهنگ‌ها، جغرافیای مقاومت، نقش چشم‌انداز در هدایت و چالش قدرت مورد مطالعه قرار گرفت. تحت تأثیر مباحث میشل فوکو، جغرافیدانانی مانند سیمون دالبی و اوتوتایل رویکرد «ژئوپلیتیک انتقادی» را مطرح کردند. این رویکرد به آزمون و بررسی نقش استعاره‌های جغرافیایی مانند هارتلند و کانتینمنت در پی‌ریزی استراتژی‌ها و کشف تأثیر رسانه‌های فرهنگی مانند فیلم، ادبیات، گزارش‌های خبری و کارتون در دانش ژئوپلیتیک همت گمارد.
همپوشانی قابل توجه جغرافیای سیاسی با جغرافیای فرهنگی و اجتماعی در برخی از این تحقیقات باعث ایجاد سایت‌های جدیدی برای مطالعهٔ سیاست (به عنوان مثال، بدن، عواطف) و برخی نوآوری‌های روش‌شناختی شده‌است. برای نمونه، امروزه علاوه بر بعد فرهنگی، بعد فمنیسم نیز تحت تأثیر تئوری‌های فمینیستی گسترش یافته‌است. برخی تلاش‌ها برای جغرافیای سیاسی فمینیستی صورت گرفته‌است، اما تعاملات با فمینیست‌ها ماهیت مردانه جغرافیای سیاسی سنتی را روشن کرده‌است و راه‌هایی را برای بهبود این وضع پیشنهاد می‌کند.
کارهای اخیر در جغرافیای سیاسی انرژی و منابع نیز به شدت با تحقیقات جامعه - محیط‌زیست همپوشانی دارد، در حالی که ارتباطات قوی با جغرافیای اقتصادی و شهری در کار بر روی مناطق جدید و شهرهای جهانی مشهود است. این حوزه ارتباطات مؤثری با جغرافیای سیاسی آمریکای شمالی دارد که بسیاری از چهره‌های برجسته آن در بریتانیا آموزش دیده‌اند. پیوندهای میان‌رشته‌ای مهم دیگری نیز با روابط بین‌المللی وجود دارد.
اولین مؤلف کتاب‌های جغرافیا به منظور تدریس در دانشگاه آقای مسعود کیهان بود که در سال‌های ۱۳۱۰ تا ۱۳۱۲ جغرافیای مفصل ایران مشتمل بر سه بخش طبیعی، سیاسی و اقتصادی را در سه جلد تألیف کرد. جلد دوم این کتاب مربوط به جغرافیای سیاسی بود که با بیش از ۵۵۰ صفحه و ۲۸ نقشه و ۷۳ گراور در سال ۱۳۱۱ منتشر شد. در این کتاب در آغاز پس از شرح سرحدات قدیم و مختصری از تاریخ جغرافیایی، حدود و ثغور امپراتوری مورد بحث قرار گرفته و سپس سرحدات کنونی ایران و در ادامه دربارهٔ نژاد، خط، مذهب و آداب و رسوم مردم ایران، ایلات و طوایف شناخته شده ایران بحث شده‌است. بقیه کتاب تحت عنوان طرز حکومت و تشکیلات مملکتی ایران، به جزئیات تقسیمات کشوری در آن زمان پرداخته‌است.
از سال ۱۳۱۵ به بعد سری کتاب‌های جغرافیای سیاسی با زمینه نظامی به دست سپهبد حاجعلی رزم آرا در هجده جلد تألیف شد و بیشتر آشنایی با حدود و ثغور مرزهای ایران و تأکید بر شناخت مسائل نظامی بود.
وجود تاریخ یک صد ساله جغرافیای سیاسی در جهان، در ایران مدت زیادی از تاریخ آن نمی‌گذرد. نخستین متخصص در جغرافیای سیاسی در ایران دکتر دره میرحیدر است؛ با پیوستن وی به گروه جغرافیای دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۲، زمینه برای توسعه این شاخه از جغرافیا بیشتر فراهم شد.
با تصویب پذیرش دانشجو در دوره کارشناسی ارشد جغرافیا از سال ۱۳۴۳ در دانشگاه تهران، چند واحد درسی در زمینه جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک نیز در نظر گرفته شد.
در مقطع کارشناسی ارشد جغرافیای دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۳ دو درس تحت عنوان «ژئوپلیتیک» و «مسائل جغرافیای سیاسی جهان» ارائه شد که درس «ژئوپلیتیک» آن را دکتر میرحیدر و «مسائل جغرافیای سیاسی جهان» را دکتر مستوفی تدریس می‌کردند.
آموزش جغرافیای سیاسی در دوره‌ای به ایران راه یافت که بخش ژئوپلیتیک آن در اثر جریان‌های جنگ جهانی دوم و ظهور ژئوپلیتیک خاص آلمان تحریم شده بود.
روند رو به گسترش علمی این رشته در دهه ۱۳۵۰ به دلایل شرایط حاکم در ایران تا انقلاب اسلامی با وقفه مواجه گردید.
تألیفات و ترجمه‌ها در زمینه جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک پس از انقلاب اسلامی ادامه یافت و با توجه به شرایط گسترش جهانی این علم و نیز جنگ عراق علیه ایران توسعه گسترده‌ای یافت.
دانشگاه تربیت مدرس با پذیرش اولین دانشجویان دوره دکتری با گرایش جغرافیای سیاسی در سال ۱۳۶۶ این رشته را به صورت علمی - آکادمیک به جامعه علمی ایران عرضه کرد. دهه ۱۳۷۰ و اوایل دهه ۸۰ را باید انقلاب علمی جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک در ایر ان دانست. تهیه و تصویب برنامه رشته مستقل جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک در مقطع کارشناسی ارشد در سال ۱۳۷۱ در دانشگاه تربیت مدرس و دانشگاه امام حسین موجب نگرش‌های جدیدی به این رشته در ایران گشت.
بر اساس این برنامه دانشگاه‌های امام حسین، تهران، تربیت مدرس و آزاد اسلامی اقدام به پذیرش مستمر دانشجو نمودند. برنامه مقطع دکتری جغرافیای سیاسی به عنوان یک رشته مستقل آکادمیک را دانشگاه تربیت مدرسدر سال ۱۳۷۷ پیشنهاد کرد و به تصویب شورای عالی برنامه‌ریزی رسید و از همان سال دانشگاه‌های تربیت مدرس، تهران و آزاد اسلامی اقدام به پذیرش دانشجو در مقطع دکتری کردند.
خاستگاه جغرافیای سیاسی در ایران به عنوان یک گرایش یا رشته را می‌بایست فعالیت گروه جغرافیای دانشگاه تربیت مدرس دانست. دانشگاه تربیت مدرس بر اساس برنامه دوره دکتری جغرافیا که در تاریخ ۲۷/۴/۱۳۶۶ به تصویب شورای عالی برنامه‌ریزی رسیده بود در همان سال اقدام به برگزاری آزمون دوره دکتری نمود.
در حقیقت دانشگاه تربیت مدرس برای اولین بار در کشور رشته جغرافیای انسانی با گرایش سیاسی را تأسیس کرد. در این دوره جغرافیای سیاسی به عنوان گرایشی از جغرافیای انسانی محسوب می‌شد که دانشجوی پذیرفته شده پس از گذراندن دروس مشترک و در صورت علاقه‌مندی می‌توانست این گرایش را انتخاب کند.
در اولین دوره پذیرش دانشجو در این دانشگاه، آقای محمدرضا حافظ نیا و آقای یدالله کریمی پور به عنوان اولین دانشجویان این دوره شروع به تحصیل نمودند. دکتر محمدرضا حافظ نیا به عنوان اولین دانش آموختهٔ رشتهٔ جغرافیای سیاسی در ایران شناخته می‌شود.
با وجود سابقه بیشتر دانشگاه تهران در زمینه جغرافیای سیاسی و وجود متخصص جغرافیای سیاسی (دکتر دره میرحیدر)، اولین دوره پذیرش دانشجوی دکتری در این دانشگاه در سال ۶۹–۷۰ با پذیرش دو دانشجو (بهرام امیراحمدیان و غلامحسن حیدری) آغاز شد.
بر اساس برنامه مستقل رشته کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی نیز که دانشگاه تربیت مدرس در سال ۱۳۷۱ پیشنهاد کرد و در تاریخ ۸/۶/۱۳۷۱ به تصویب شورای عالی برنامه‌ریزی رسید و جهت اجرا به دانشگاه‌های کشور ابلاغ گردید، دانشگاه تهران نیز در سال تحصیلی ۷۵–۷۴ اولین دوره کارشناسی خود را به رشته جغرافیای سیاسی ارائه نمود.
با موافقت شورای گسترش وزارت علوم و تحقیقات و فناوری گروه جغرافیای دانشگاه فردوسی مشهد از سال تحصیلی ۱۳۸۸–۱۳۸۷ در مقطع کارشناسی ارشد و از سال تحصیلی 1396-1397 در مقطع دکتری اقدام به جذب دانشجو در رشته جغرافیای سیاسی نمود .
هم‌اکنون آقای دکتر سید هادی زرقانی، آقای دکتر هادی اعظمی و آقای دکتر محسن جان پرور تدریس دروس جغرافیای سیاسی را بر عهده دارند.
زمینه مطالعاتی گروه جغرافیای سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد بیشتر در زمینه مطالعات مرزی، مولفه های قدرت ملی و آسیای مرکزی است؛ همچنین آقای سید جواد موسوی زارع به عنوان اولین دانش آموختهٔ مقطع دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد شناخته می‌شود.
دانشگاه امام حسین بر اساس برنامه مصوب یادشده، اولین دانشجویان دوره کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی را در قالب دوره‌های معادل پذیرش کرد که تمامی دانشجویان آن از نیروهای رسمی سپاه پاسداران بودند. در اولین دوره کارشناسی ارشد مزبور که در سال ۱۳۷۱ آغاز گردید، آقایان سید یحیی صفوی، محمد اخباری و سه دانشجوی دیگر به عنوان اولین دانشجویان دوره کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی در این دانشگاه پذیرش شدند.
دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران نیز از سال ۱۳۶۸ در مقطع دکتری اقدام به پذیرش دانشجو نمود که دکتر زهرا پیشگاهی فرد به عنوان اولین فارغ‌التحصیل این دانشگاه در مقطع دکتری در سال ۱۳۷۱ از رساله خود دفاع کرد. در مقطع کارشناسی ارشد نیز این دانشگاه از سال تحصیلی ۸۰–۱۳۷۹ اقدام به پذیرش هفت دانشجو نمود که این روند گسترش یافته و واحد تهران مرکز این دانشگاه نیز در سال‌های اخیر اقدام به پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد نموده‌است.
این دانشگاه اولین دوره کارشناسی ارشد رشته ژئوپلیتیک را در سال تحصیلی ۹۸–۱۳۹۷ برگزار کرد و از وجود اساتیدی چون دکتر عزت‌الله عزتی پدر ژئوپلیتیک ایران، دکتر محمدرضا حافظ نیا، دکتر سیروس احمدی، دکتر فرهاد قاسمی، دکتر محمدحسین افشردی (سرلشکر محمدحسین باقری) بهره جست.
اولین مؤلف کتاب‌های جغرافیا به منظور تدریس در دانشگاه آقای مسعود کیهان بود که در سال‌های ۱۳۱۰ و ۱۳۱۱ جغرافیای مفصل ایران مشتمل بر سه بخش طبیعی، سیاسی و اقتصادی را در سه جلد تألیف کرد. جلد دوم این کتاب مربوط به جغرافیای سیاسی بود که با بیش از ۵۵۰ صفحه و ۲۸ نقشه و ۷۳ گراور در سال ۱۳۱۱ منتشر شد. جلد سوم این کتاب مربوط به اقتصاد ایران است که با بیش از ۵۰۰ صفحه و ۸ نقشه و ۱۱ گراور در همان سال منتشر شد.
جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک تا ورود دکتر میر حیدر به دانشگاه تهران به مفهوم علمی در دانشگاه‌های ایران مطرح نبود و تألیف کتاب اصول و مبانی جغرافیای سیاسی در سال ۱۳۴۷ گامی بلند در اعتلای علمی جغرافیای سیاسی ایران و نقطه عطفی در روند تفکرات جغرافیای سیاسی در ایران محسوب می‌شود.
از دیگر کتب نوشته شده در زمینه جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک در ایران می‌توان به کتاب اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک نوشته محمدرضا حافظ‌نیا را نام برد.
از دیگر انتشارات می‌توان به کتاب مرزها و جهانی شدن (با نگاهی کوتاه به مرزهای ایران) نوشته دکتر محمدرضا حافظ نیا و دکتر محسن جان پرور
و کتاب الگوی مدیریت مرزهای سرزمینی (مورد: مرزهای دریای ایران درخلیج فارس) نوشته دکتر محمدحسین افشردی و دکتر محسن جان پرور، کتاب نگرشی نو به مطالعات مرزی نوشته دکتر محسن جان پرور و کتاب مخاطرات انسانی نوشته دکتر محسن جان پرور و دکتر اکرم تقی‌زاده ساروکلایی، کتاب ژئوپلیتیک برای همه تألیف دکتر محسن جان پرور، کتاب ژئوپلیتیک شهری تألیف محسن جان پرور و آرش قربانی، کتاب نگرشی نو به مطالعات مرزی (مفاهیم، اصول و نظریه‌ها) تألیف محسن جان پرور اشاره کرد.
تاریخ انجمن‌های جغرافیایی در ایران، از سال ۱۳۲۶ شروع شد. در سال‌های پس از آن، پی‌گیری جامعه جغرافیای ایران موجب تشکیل انجمن جغرافیا در نیمه دوم دهه ۱۳۲۰ گردید که این انجمن متشکل از نه شعبه بود و شعبه دوم آن شامل جغرافیای سیاسی بود که به بحث تقسیمات کشوری، مرزها و آمار جغرافیایی می‌پرداخت. همچنین شعبه ششم آن نیز، شعبه جغرافیای نظامی نام داشت.
این روند ادامه یافت تا این که بروز انقلاب اسلامی انجمن علمی ژئوپلیتیک در ایران تأسیس گردد. این انجمن نهایتاً در سال ۱۳۸۱ با کمک استادان برجسته علمی در دانشگاه‌های تربیت مدرس، تهران، امام حسین و آزاد اسلامی در کشور تأسیس گشت تا ابعاد علمی جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک را تعمیق و گسترش دهد و زمینه را برای نیاز کشور در زمینه‌های سیاست داخلی و خارجی، امنیت ملی و به‌طور کلی استراتژی‌های ژئوپلیتیک مناسب در روابط بین‌المللی فراهم نماید. در حال حاضر این انجمن با حدود ۱۳۰ عضو یکی از انجمن‌های علمی معتبر فعال کشور می‌باشد.
هستهٔ اولیهٔ انجمن ژئوپلیتیک ایران در اواسط دهه ۷۰ شکل گرفت. این جلسات که با هدف همگرایی علمی و تبادل نظر بین استادان جغرافیای سیاسی دانشگاه‌های کشور تشکیل می‌شد، زمین‌های فراهم ساخت تا پس از سال‌ها لزوم تأسیس یک انجمن علمی متشکل از استادان و دانشجویان و علاقه‌مندان رشته جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک مطرح گردد.
پیشنهاد تأسیس انجمن علمی ژئوپلیتیک ایران ابتدا توسط آقای دکتر محمدرضا حافظ نیا استاد جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس در خرداد ماه ۱۳۸۰ مطرح گردید که در پی آن فرمها، اطلاعات و راهنماییهای لازم از دفتر انجمنهای علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اخذ گردیده و پس از طرح موضوع تأسیس انجمن با ۱۴ تن از استادان و فارغ التحصیلان و تنی چند از دانشجویان مقطع دکتری رشته جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک اقدام به تکمیل فرم تقاضای تأسیس انجمن توسط افراد فوق گردید.
در مرحلهٔ بعد اقدام به تنظیم اساسنامه انجمن بر اساس فرمت مصوب دفتر انجمنهای علمی، معاونت پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری گردید که پس از تأیید توسط دفتر فوق نسبت به اخذ پرسشنامه مشخصات اعضای هیئت مؤسس و هیئت مدیره و تکمیل آن توسط اعضاء اقدام شد و ۳۷ نفر از استادان و دانشجویان دکتری رشته جغرافیای سیاسی همراه با احکام کارگزینی و تصویر آخرین مدرک تحصیلی آن‌ها دریافت شد. همچنین تصویر برخی انجمن‌های مشابه در سایر کشورها و نامهای تحت عنوان «سابقه شکل‌گیری انجمنهای ژئوپلیتیکی و ضرورت تأسیس انجمن ژئوپلیتیک در ایران» در تاریخ ۱۸/۴/۱۳۸۰ تحویل دفتر فوق گردید تا در جلسه کمیسیونهای علمی مطرح گردد. اولین باری که در جلسه این کمیسیون موضوع مطرح گردید. برخی اعضاء با نام نهادن واژه ژئوپلیتیک برای انجمن مخالفت ورزیدند که از سوی دبیر کمیسیون انجمنهای علمی ایران موضوع به اطلاع رسید که بلافاصله اقدام به تهیه متنی توجیهی در خصوص انگیزهٔ نامگذاری انجمن، تحت عنوان (توجیه تأسیس انجمن ژئوپلیتیک ایران) شد تا در جلسه بعدی کمیسیون در اختیار اعضاء گذارده شود. در جلسه مورخ ۱۱/۲/۱۳۸۱ کمیسیون فوق بار دیگر موضوع تأسیس انجمن ژئوپلیتیک را مطرح کرد و خوشبختانه مورد تصویب قرار گرفت که در پی اعلام دبیر کمیسیون نسبت به تهیه اسامی اعضای انجمن و آدرس و تلفن محل کار آن‌ها اقدام و در تاریخ ۱۷/۲/۱۳۸۱ تحویل دفتر انجمنهای علمی ایران گردید.
انجمن ژئوپلیتیک ایران پس از اخذ مجوز تأسیس از سوی کمیسیون انجمنهای علمی کشور، در تاریخ ۳۱/۳/۸۲ تحت شماره ۱۵۴۶۶ موفق به ثبت انجمن در ادارهٔ ثبت شرکت‌ها و مؤسسات غیر تجاری گردید. کمیته پذیرش ضمن تعیین نمایندگان انجمن در دانشگاه‌ها، اقدام به عضوگیری نمود که در همان دوره در حدود ۷۰ نفر از استادان، فارغ‌التحصیلان و دانشجویان مقطع دکتری و کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی در قالب عضویت پیوسته، دانشجویی و وابسته ثبت نام نمودند و با توجه به جدید التأسیس بودن انجمن، هیئت مدیره، طی برگزاری ۷ جلسه اقدام به تعیین خط مشیها و سیاست‌های کلی و نیز انجام امور مزبور به اعضای هیئت مدیره نمود و با پشت سرگذاشتن اقدامات ضروری و اولیه در خصوص تثبیت انجمن، برگزاری دومین جلسه مجمع عمومی در تاریخ ۳۰/۸/۸۳ فصل جدیدی از فعالیت‌ها و برنامه‌های انجمن آغاز گردید.انجمن ژئوپلیتیک ایران
کدبانوهای وامانده یک مجموعه تلویزیونی کمدی درام آمریکایی است که مارک چری تهیه‌کننده آن می‌باشد و از ۳ اکتبر ۲۰۰۴ تا ۱۳ می ۲۰۱۲ توسط شبکه ای‌بی‌سی پخش می‌شد و این مجموعه با مخاطب تقریبی ۱۱۹ میلیون بیننده پرطرفدارترین مجموعه در سراسر جهان است و تا کنون جایزه‌های اِمی و گلدن گلوب را برده‌است.
این مجموعه در خیابان خیالی «ویستریا لین» در حومهٔ شهر آمریکایی «فیر ویو» در ایالت خیالی «عقاب» رخ می‌دهد و در آن زندگی چهار زن از دید همسایهٔ مردهٔ آن‌ها دنبال می‌شود. اوا لونگوریا نقش گابریل، مارسیا کراس نقش بری، فلیسیتی هافمن نقش لِنِت و تری هچر نقش سوزان را بازی می‌کنند.
"در رده‌بندی مجموعه‌های تلویزیونی آمریکا (در ۰۵–۲۰۰۴، بر مبنای میانگین کل بینندگان بر قسمت)" دارای رتبهٔ چهارم شده‌است (۲۳/۷ میلیون بیننده).
پخش سری اول مجموعه در سوم اکتبر ۲۰۰۴ در آمریکا و کانادا و در پنجم ژانویه ۲۰۰۵ در انگلستان شروع شد. ۲۳ قسمت این سری با خودکشی مرموز مری-آلیس یانگ آغاز شده و او پس از مرگ، روایتگر این داستان است. چهار دوست و همسایهٔ مری-آلیس هر کدام شیوهٔ زندگی خاص خود را دارند و هر یک به دلیلی از زندگی خود راضی نیستند. "گابریل" با باغبان کم سن و سال خود رابطه دارد، "بری" که خواهان همه چیز به نحو ایده‌آل است درمی یابد که زندگی زناشوییش در حال از هم پاشیدن است، "لِنِت" که دارای شغل مهمی بوده و به دلایل شخصی کار خود را رها کرده دیگر تحمل زندگی خانه‌داری را ندارد و "سوزان" تلاش می‌کند که طلاق خود از کارل را پشت سر بگذارد.
"در رده‌بندی مجموعه‌های تلویزیونی آمریکا (در ۲۰۰۶–۲۰۰۵، بر مبنای میانگین کل بینندگان بر قسمت)" دارای رتبهٔ چهارم شده‌است (۲۲/۲ میلیون بیننده).
سری دوم از ۲۵ سپتامبر ۲۰۰۵ در آمریکا و کانادا و از ۱۸ ژانویه ۲۰۰۶ در انگلستان شروع شد که دارای ۲۳ قسمت (شامل یک قسمت پایانی دو ساعته) و دو کلیپ شو (قسمتی از فلش بک‌های پی در پی که روشن کنندهٔ بسیاری از نکات است) می‌باشد. بعد از فهمیدن راز تکان دهندهٔ مری-آلیس، این چهار دوست سعی در ادامهٔ زندگی عادی خود دارند اما همسایهٔ جدید و مرموز "بتی اپل وایت" فکر آنان را درگیر خود می‌کند.
"در رده‌بندی مجموعه‌های تلویزیونی آمریکا (در ۲۰۰۷–۲۰۰۶، بر مبنای میانگین کل بینندگان بر قسمت)" دارای رتبهٔ دهم شده‌است (۱۷/۵ میلیون بیننده).
سری سوم از ۲۴ سپتامبر ۲۰۰۶ در آمریکا و کانادا و از ۳ ژانویه ۲۰۰۷ در انگلستان شروع شد و دارای ۲۳ قسمت و یک کلیپ شو است.
سری چهارم از ۳۰ سپتامبر ۲۰۰۷ پخش شد و ۱۷/۵۲ میلیون بیننده داشت. این فصل شامل ۱۷ قسمت است. در این فصل همسایه جدیدی به نام کاترین(Katherine Mayfair) به ویستریالین نقل مکان می‌کند که مانند همه همسایه‌ها رازهای فراوانی را همراه دارد. در انتهای این فصل سریال پنج سال به جلو می‌رود و تغییرات چشم‌گیری که برای تمام افراد سریال ایجاد شده را نشان می‌دهد.
سری پنجم از ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۸ پخش شد و ۱۵/۶۶ میلیون بیننده را به خود اختصاص داد و شامل ۲۴ قسمت می‌باشد، در این فصل سریال متحول شده و پنج سال جلوتر را نشان می‌دهد. این فصل با یک تصادف هولناک شروع می‌شود. «ایدی» که در فصل قبل از طرف همسایه‌ها طرد شده بود بازمی‌گردد به همراه شوهر جدید خود «دیو» و اما «دیو» آدم مرموزیست و در ارتباط است با تصادف اول فصل، در پایان این فصل «ایدی» بر اثر حادثه ای جان می‌بازد و «دیو» هم به بیمارستان روانی منتقل می‌شود.
سری ششم از ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۹ پخش شد و ۱۲/۸۳ میلیون بیننده را دارا بود. این فصل دارای ۲۳ قسمت می‌باشد.
سری هفتم این مجموعه از ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۰ نمایش داده شد و دارای ۱۱/۸۵ میلیون بیننده بود و دارای ۲۳ قسمت می‌باشد.
سری هشتم این مجموعه از ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۱ شروع به پخش کرده‌است. به نقل از صفحه تویتر اوا لونگوریا که نقش گابریل سولیس را ایفا می‌کند این فصل پایان بخش این سریال می‌باشد.
این مجموعه موفقیت بزرگی در ۲۰۰۵–۲۰۰۴ بود، و تحسین‌های فراوانی را به دست آورد. همراه با پیشرفت مجموعه، عبارت «کدبانوهای وامانده» در آمریکا تبدیل به عبارتی فرهنگی شد و زنان بسیاری با این نام به برنامه‌های معروف مانند اپرا وینفری و دکتر فیل آورده شدند. این مجموعه به همراه مجموعهٔ گمشده باعث جان گرفتن دوبارهٔ شبکه ای‌بی‌سی شدند. چهره‌های شاخصی مانند اپرا وینفری، میشل لی، الن دجنرس و حتی لورا بوش خود را به عنوان طرفداران این مجموعه معرفی کردند.
لاست یا گمشده یا گمشدگان یک مجموعهٔ تلویزیونی آمریکایی است که زندگی بازماندگان سقوط هواپیمایی را که از سیدنی به لس‌آنجلس می‌رفته، به تصویر می‌کشد. آن‌ها در جزیرهٔ مرموز و گرمسیری در اقیانوس آرام جنوبی گیر افتاده‌اند. در طول هر قسمت، معمولاً بخش‌هایی از زندگی شخصیت‌های داستان در جزیره و بخش‌هایی از زندگی گذشتهٔ (یا گاهی آیندهٔ) آن‌ها را می‌بینیم. در این مجموعهٔ تلویزیونی از گذشته‌نمایی Flashback بسیار زیاد استفاده می‌شود و گاهی نیز آینده‌نمایی Flash forward به کار می‌رود. لاست توسط جفری لیبر، جی. جی. آبرامز و دیمون لیندلوف ساخته شده. آن‌ها به صورت مشترک فیلم‌نامه قسمت اول سریال را نوشتند و آبرامز آن را کارگردانی کرد. در طول پخش سریال لیندلوف و کارلتون کیوز، با تعداد زیادی از سازندگان اختصاصی و نویسندگان همکاری داشتند. با توجه به دست‌اندرکاران و بازیگران زیاد فیلم و فیلم‌برداری در بهترین مکان‌ها در اوآهو در هاوایی، این سریال یکی از پرخرج‌ترین سریال‌های تلویزیونی است.موسیقی لاست توسط مایکل جاکینو ساخته و به وسیلهٔ ارکستر هالیوود استودیو اجرا گردیده‌است.
لاست بیش از ۴۸۰ بار نامزد دریافت جایزه در زمینه‌ها و جشنواره‌های مختلف شده و ۱۰۶ جایزه را از آن خود کرده‌است. از جمله آن که لاست در سال ۲۰۰۵ برندهٔ سریال برجسته درام در جشنواره امی و در سال ۲۰۰۶ برنده سریال برجسته درام در گلدن گلوب شد. همچنین جوایز دیگری از جمله بهترین کارگردانی، بهترین آهنگسازی، بهترین جلوه‌های ویژه، بهترین بازیگری و… را از آن خود کرده.
این سریال یکی از بهترین سریال‌های تاریخ به‌شمار می‌رود و ابتدا بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۰ در ۶ فصل، شامل ۱۲۱ قسمت از شرکت پخش رسانه‌ای آمریکا (ABC) پخش شد. در این مجموعه تلویزیونی بازیگرانی چون متیو فاکس، اوانجلین لیلی، جاش هالووی، دامینیک مانهن و تری اوکوئین بازی کرده‌اند که نامزد دریافت جایزه‌های فراوانی در جشنواره‌های مختلف شده‌اند و برخی از آن‌ها را از آنِ خود کرده‌اند. به‌طور مثال در سال ۲۰۰۶ مجموعه بازیگران لاست برندهٔ جایزهٔ عملکرد برجسته گروهی بازیگران مجموعه تلویزیونی درام شده‌اند
این مجموعه تلویزیونی، تحسین فراوان مردم و منتقدین را برانگیخت و منتقدان این سریال را در بین ۱۰ سریال برتر تاریخ تلویزیون آمریکا قرار دادند.این سریال به انتخاب مجله تایم به عنوان برترین سریال تاریخ برگزیده شد.و یکی از ۲۵۰ سریال برتر سایت imdb است.فصل اول آن، به عنوان چهارمین سریال برتر سال ۲۰۰۴ متاکریتیک بر اساس رأی منتقدان برگزیده شد. این فصل همچنین بر اساس رأی کاربران این سایت یکی از بهترین‌های تمام دوران‌هاست. فصل دوّم لاست در راتن تومیتوز موفق به کسب امتیاز ۱۰۰ درصدی شد. هر قسمت از فصل اول این سریال، به‌طور میانگین ۱۵٫۶۹و فصل ششم و پایانی آن ۱۰٫۰۸ میلیون نفر بیننده در آمریکا داشت.
در فصل اول، سقوط هواپیمای اقیانوسیه -پرواز شماره ۸۱۵- در یک جزیره متروکه رخ می‌دهد. بازماندگان این حادثه مجبور به همکاری مشترک می‌شوند تا بتوانند در این جزیره دور افتاده زنده بمانند. این بازماندگان توسط عوامل مختلفی همچون خرس‌های قطبی، جانوری دیده نشده که در جنگل گردش می‌کند، و ساکنان بدخواه جزیره که به "دیگران" معروفند، تهدید می‌شوند. رویارویی با یک زن فرانسوی به نام دنیله روسو که ۱۶ سال قبل به علت غرق شدن کشتی وارد جزیره شده و یافتن یک دریچه فلزی مرموز مدفون شده در زیر زمین، از دیگر رویدادهای فصل اول است. در حالی که دو شخصیت سریال سعی می‌کنند وارد این دریچه بشوند، چهار نفر دیگر سعی می‌کنند با یک قایق (کلک) از جزیره خارج شوند.
در فصل دوم، بیشتر ماجرا مربوط به ۴۵ روز پس از سقوط است. درگیری بین "دیگران" و "نجات‌یافتگان" افزایش می‌یابد. هم‌چنین بین بازماندگان بحث‌های با موضوع علم و ایمان درمی‌گیرد. در حالی که برخی از اسرار حل شده‌اند، سوالات جدید مطرح می‌شوند. شخصیت‌های جدیدی به سریال اضافه می‌شود که آن‌ها دیگر سرنشینان هواپیما بوده‌اند و در قسمت دیگر جزیره ساکن‌اند. جزئیات بیشتری از گذشته نجات یافتگان و افسانه‌های جزیره آشکار می‌شود. راز "دریچه" کشف می‌شود و وجود "ابتکار دارماً و بانی" آن آشکار می‌شود. شخصی به نام دزموند هیوم در اتاقی که آن دریچه به آن راه دارد زندگی می‌کند و باید هر ۱۰۸ دقیقه یک‌بار دکمه‌ای را فشار دهد تا از نابودی جزیره جلوگیری کند. هم‌چنین مشخص می‌شود که دلیل سقوط هواپیما، دزموند بوده‌است. همانگونه که حقیقت مرموز دربارهٔ "دیگران" شروع به آشکار شدن می‌کند، یکی از "بازماندگان" به گروه خود خیانت می‌کند.
در فصل سوم، بازماندگان سقوط هواپیما اطلاعات جدیدی در مورد دیگران کسب می‌کنند. آن‌ها از رازهای آنان مطلع می‌گردند و می‌فهمند که آنان مدت زیادی است در این جزیره زندگی می‌کنند. یکی از افراد "دیگران" به "بازماندگان" می‌پیوندد، در حالی که یکی از "بازماندگان" هم به گروه "دیگران" ملحق می‌شود. جنگی میان بازماندگان و دیگران شکل می‌گیرد و در ادامه بازماندگان موفق می‌شوند با تیم نجات تماس بگیرند.
فصل چهارم، برخورد بازماندگان با گروهی که با نیت‌های خطرناک به جزیره آمده‌اند را روایت می‌کند. در این فصل آینده‌نمایی‌هایی نشان داده می‌شود. در این آینده‌نمایی‌ها، مشخص می‌شود که شش تن از بازماندگان از جزیره فرار خواهند کرد. این شش شخص به «شش نفر اوشینیک» (به انگلیسی:Oceanic Six) ملقب می‌شوند.
فصل پنجم دو داستان مختلف را نشان می‌دهد. اول نشان می‌دهد که بقیه بازماندگانی که در جزیره جا مانده‌اند، به سال ۱۹۷۴ منتقل شده‌اند و عضو ابتکار دارماً شده‌اند. داستان دوم، زمان واقعی را نشان می‌دهد. زندگی شش نجات یافته‌ای که سه سال بیرون از جزیره زندگی کرده‌اند. آن‌ها تصمیم می‌گیرند تا به جزیره برگردند. هر شخص برای این بازگشت انگیزهٔ خاصی دارد. آن‌ها با پرواز خطوط هوایی آجیرا -پرواز شمارهٔ ۳۱۶- که دوباره بر روی جزیره سقوط می‌کند، به جزیره بازمی‌گردند. بعد از سه سال، هم‌اکنون در جزیره سال ۱۹۷۷است.
در فصل ششم دوباره داستان دو گروه روایت می‌شود. داستانی از دنیای دیگر که پرواز اوشینک ۸۱۵ سالم بر زمین می‌نشیند و زندگی همه با زندگی‌ای که ما تا کنون در سریال دیده‌ایم، فرق می‌کند. آن‌ها همدیگر را نمی‌شناسند. در طرف دیگر داستان حضور دوباره "بازماندگان" در جزیره نشان داده می‌شود. همچنین رازهای بزرگ سریال برملا می‌شود. مانند این که جیکوب چه کسی است و قضیه مربوط به غول دود چیست.
در این مجموعه تلویزیونی از گذشته‌نمایی Flashback بسیار استفاده می‌شود. معمولاً در هر قسمت از سریال یکی از شخصیت‌ها در مرکز توجه قرار می‌گیرد و در لابه‌لای داستان، گذشته‌ای از زندگی او نمایش داده می‌شود که اطلاعاتی مربوط به دورهٔ قبل از سوار شدن به پرواز به بیننده می‌دهد. در قسمت‌های پایانی فصل سوم و قسمت‌های پخش شدهٔ فصل چهارم، گاهی حالتی برعکس رخ می‌دهد به این نحو که تصاویری از آینده نمایش داده می‌شود. در اصطلاح سینمایی به این کار آینده‌نمایی Flash forward گفته می‌شود.
داستان ساخت این سریال در ژانویهٔ ۲۰۰۴ شروع شد. زمانی که لوید براون، به ای‌بی‌سی رفت و درخواست فیلمنامه‌ای بر اساس رمان سالار مگس‌ها، فیلم معروف دورافتاده و سریال تلویزیونی جزیره گیلیگان و برنامه ریالتی شو ارائه داد. ای‌بی‌سی هم سریالی را در سال ۱۹۶۹ دربارهٔ بازماندگان سقوط یک هواپیما و با نام مردم جدید The New People روی ایر فرستاده بود. گادی پولاک قسمتی از داستان را بر اساس یک بازی رایانه‌ای و با نام میست Myst نوشت. براون با جی جی آبرامز تماس گرفت که با تاچ استون استودیوز (ای‌بی‌سی استودیوز کنونی) برای نوشتن پیش‌نویس داستان قرارداد داشت و سریال تلویزیونی آلیاس را قبلاً نوشته بود. اگرچه آبرامز برای پذیرفتن کار مردد بود، ولی گفت که داستان فراطبیعی خواهد بود؛ و با دیمون لیندلوف برای همکاری در ساختن سبک و شخصیت‌ها تماس گرفت.«مردی که لاست را کشف کرد ». دیلی تلگراف لیندلوف و آبرامز قبلاً با هم سریال کتاب مقدس Bible را کار کرده بودند. آن‌ها با هم افسانهی داستان را برای ۴ یا ۵ فصل ریختند.«وقتی استیون کینگز پسران گمشده را ملاقات کرد».Entertainment Weekly پیشبرد کار با ضرب‌الاجل همراه بود، که بعداً چرخ ساختن سریال را به حرکت درآورد. اما با وجود زمان کم، تیم تهیه برای انتخاب بازیگران وقت کافی گذاشت.بر مبنای صحبت‌های جی‌جی آبرامز و لیود براون در قسمت‌های اضافی دی‌وی‌دی فصل اول
دو قسمت اول سریال بیشترین هزینهٔ تاریخ شبکه‌های تلویزیونی را داشتند. هزینه‌های این قسمت بین ۱۰ تا ۱۴ میلیون دلار برآورد می‌شود.تیم رایان. «سریال جدید گمشده در دست ساخت » سریال در ۲۲ سپتامبر ۲۰۰۴ هزینه‌هایش بالا گرفت و به نقطه‌ای بحرانی رسید. اما با همراهی سریال‌های کدبانوهای وامانده و آناتومی گری، لاست کمک کرد تا بخت به سوی ای‌بی‌سی برگردد.رابرت بیانکو. «فصل خوب، دلیل خوب». یواس‌ای تودی
لوید براون توسط مدیران اجرایی ای‌بی‌سی و دیزنی به دلیل امتیاز پایین در شبکه، ریسک و صرف هزینهٔ بسیار زیاد برای ساخت سریال اخراج شد. قسمت آزمایشی این سریال روز ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۴ در کامیک‌کانِ سن دیگو پخش شد.