moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
این وزارت موظف گردید تا به خاطر سمت‌دهی و سازماندهی کلیه سیستم‌های تحصیلات عالی ملکی در مملکت و به منظور تحقق طرح‌های کوتاه و درازمدت برای تربیت کادرهای ملی، هماهنگی در تهیه مواد درسی، تنظیم برنامه‌های معین تحصیلی، پژوهشی، چاپی، افزایش سطح دانش اعضای کادر علمی، بررسی مداوم وضع زندگی استادان و محصلان، ایجاد روابط سالم علمی و دانشگاهی با مؤسسات علمی و فرهنگی ملی و بین‌المللی برای پیشرفت کمی و کیفی نهادهای تحصیلی، رفع نیازمندی‌های جامعه، از رهگذر آماده‌سازی متخصصان جوان، تلافی عقب‌ماندگی کشور از کاروان علم و معرفت جهانی، ایجاد گروه‌های مشورتی برای بخش‌های مختلف اقتصادی، مهندسی، طبی، تعلیم و تربیت، حقوق، زراعت، ساختمان‌های دولتی و شهری، علوم شرعی، طرح اساسنامه‌ها، قوانین، مقررات، لوایح و راهکارها در عرصه تحصیلات عالی، برگزاری همایش‌ها و جشنوراه‌های علمی مطابق مقتضیات جامعه، تدویر دوره‌های تکمیلی تخصصی، توسعه موسسات آموزشی مورد نیاز ادارات رسمی، ارزیابی وضع موسسات تحصیلی در مطابقت با شرایط کشور، لغو، ادغام و تأسیس مراکز تحصیلی و علمی- تطبیق یکسان و بلا انحراف تمام اسناد تقنینی و کنترل از تحقق به موقع آن با ارزیابی اسناد علمی کار و فعالیت کند.
برای نخستین بار هسته تحصیلات عالی در کشور در تاریخ اول عقرب ۱۳۱۱ه-ش با تأسیس دانشکده طب در شهر کابل گذاشته شد. در سال ۱۳۲۵ دانشگاه كابل، در سال ۱۳۴۳ دانشگاه ننگرهار و در سال ۱۳۴۸ دانشگاه پولی تخنیک کابل تاسیس گردیدند.
در سال ۱۳۵۶ برای انسجام مؤسسات تحصیلات عالی کشور، گسترش و توسعه نهادهای تحصیلی، وزارت تحصیلات عالی و مسلکی به مثابه بزرگترین ارگان فرهنگی تأسیس گردید. پس از آن تمام پیداگوژی‌های افغانستان که دارای نظام درسی لیسانس بودند؛ با تمام تشکیلات و پرسونل به وزارت تحصیلات عالی ادغام شدند.
در سال ۱۳۷۳ بخش تعلیمات تخنیکی، مسلکی و حرفوی از وزارت تحصیلات عالی و مسلکی به وزارت معارف ملحق گردید که در نتیجه آن مؤسسه تخنیکی، مسلکی و حرفوی با تمام تشکیلات از وزارت تحصیلات عالی خارج و برای تشکیل وزارت معارف، به آن وزارتخانه ادغام گردید.
انکشاف و بازنگری در فرایند تحقیقات؛ بهبود آموزش و بازنگري نصاب تحصیلی؛ تقویت برنامه­ های ارتقای ظرفیت؛ تطبیق HEMIS و ریفورم و محو فساد اداری؛ بازنگری اسناد تقنینی؛ بازنگری در فرایند رفاهی محصلین؛ بهبود و تجدید نظر در ساختارها و فرایندها؛ ایجاد مراکز عایداتی؛ انکشاف همکاری با نهادهای داخلی و خارجی؛ ایجاد اداره ­ی مستقل ارتقای کیفیت و اعتبار دهی مراکز علمی.
برخورداری از سیستم مدیریت معلوماتی موثر، کارآمد، شفاف و ساده؛ برخورداری از سیستم ارزیابی عملکرد معقول و دقیق؛ انکشاف واحدهای اداری مطابق با نیازها؛ برخورداری از کادر علمی شايسته و متخصص در تراز دانشمندان جهانی؛توانمندی در ایجاد فرصت­‌های آموزشی، تحقیقاتی و فرهنگی مادام ­العمر برای جامعه افغانستان؛ برخورداری از نصاب تحصیلی پیشرفته متناسب با نیازهای کشور؛ پيشرو در تولید خدمات علمی و توسعه‌ی پایدار کشور؛
وزارت تحصیلات عالی بر آن است که با استفاده از نیروی انسانی کارآمد و تکنالوژی­‌های نوين، نظام تحصیلی پیشرفته با اداره‌ی شفاف و پویا در افغانستان بسازد تا جایگاه ممتاز در تربیت نیروی انسانی متعهد، متخصص، كارآفرین و پيشرو در سطح منطقه داشته باشد.
تربیت نیروی انسانی متعهد، متخصص، كارآفرین و خلاق؛ نهادينه ­سازی تفكر پژوهش­ محوری؛ نوآوری در دانشگاه ­ها، مراکز تحقیقاتی، افراد و سازمان ­ها با استفاده از فرصت­‌های جهانی؛ ايجاد، انتقال، جذب، بومی ­سازی، انتشار و به ­كارگيری تکنالوژی مدرن با هدف افزايش اقتدار ملی، توليد ثروت و تأمين رفاه اجتماعی؛ فراهم­ آوری امکانات دسترسی عادلانه و رقابتی به تحصیلات عالی کیف؛ راه اندازی تحقیقات علمی هدفمند و ارایه­‌ی آن؛ ایجاد منابع عایداتی و تولید ثروت بر پایه‌­ی علم­ آفرینی؛ تأسیس پایگاه ملی ثبت دستآوردهای تحقیقاتی و پایان­ نامه‌­های تحصیلی؛ نظارت و ارزش یابی و کنترول کلیه­‌ی امور تحقیقاتی؛ راه ­اندازی سیستم گرنت تحقیقاتی برای کادر علمی دانشگاه ها؛ بهبود ارایه ­ی خدمات برای محصلان.
وزارت تحصیلات عالی به­ منظور آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص، كارآفرین و پيشرو در فرایند علم آفرینی، با استفاده از تکنالوژی‌های نوين آموزشی، اداره شفاف و نظام تحصیلی پویا؛ تلاش می‌کند در سطح کشورهای منطقه پاسخگوی نیازمندی‌های جامعه باشد.
دانشکده طب دانشگاه کابل در سال ۱۳۱۱ تاسیس گردید که تحت سرپرستی یکی از متخصصین ترکی به نام پروفسور رفقی کامل بیگ با ۸ تن استاد شروع بکار کرد. فعالیت‌های ابتدائی این نهاد نو بنیاد را شعبات طبی کوچکی تشکیل می‌داد. تعداد محصلان (دانشجویان) آن که زمانی از ۵۰۰ نفر تجاوز نمی‌کرد تا سال‌های ۱۳۸۰ به ۶۰۰۰ تن رسید و تا سه دهه قبل برجسته‌ترین متخصصین را دارا بود که از جمله ۳۰ تن آن پروفسور در سطح جهان بود.
دانشکده حقوق و علوم سیاسی در ۱۱ میزان ۱۳۱۷ ایجاد گردید. دانشکده ساینس در سنبله ۱۳۲۱ ایجاد شد. دانشکده ادبیات و علوم بشری در سال ۱۳۲۳ تاسیس شد.
دانشکده‌های فوق تا سال ۱۳۲۵ از طرف وزارت معارف رهبری می‌شد؛ بنابراین دولت برآن شد تا دانشگاه کابل را ایجاد کند، این مؤسسه که بعداً رسماً در کتاب سبز یونسکو ثبت گردید، به عنوان یگانه دانشگاه افغانستان در سال ۱۳۲۵ تأسیس شد و دانشکده‌های شبانه برای آن عده از جوانان که بر اثر نامساعد بودن شرایط نتوانسته بودند تحصیلات دوره لیسانس را تکمیل کند فراهم گردید.
به تعقیب دانشگاه کابل دومین مؤسسه تحصیلات عالی در ولایت ننگرهار در سال ۱۳۴۳ تأسیس گردید.
دانشگاه پولی‌تخنیک که تهداب آن در سال ۱۳۴۲ گذاشته شده بود در سال ۱۳۴۸ رسماً افتتاح گردید. پولی تخنیک کابل در سال ۱۳۸۳ به دانشگاه پولی تخنیک ارتقا کرد.
انستیتوت طب کابل که در تشکیل دانشگاه کابل (دانشگاه کابل) بود در سال ۱۳۶۳ به نام انستیتوت دولتی و در سال ۱۳۸۳ به نام دانشگاه طبی کابل مسمی گردید.
برای بلند بردن نیازمندی‌های معارف افغانستان انستیتوت پیداگوژی کابل در سال ۱۳۸۲ به نام دانشگاه تعلیم و تربیه کابل ارتقا نمود.
مئوسسات تحصیلات عالی:
اصغر رفیعی جم (زاده ۱۳۲۹ در تهران) مدیر فیلم‌برداری و تهیه‌کنندهٔ ایرانی است. وی کارش را از عکاسی شروع کرده و سپس‌تر به فیلم‌برداری روی آورده‌است. رفیعی جم با فیلم‌سازان برجسته‌ای چون بهرام بیضایی و ایرج قادری و مسعود کیمیایی و واروژ کریم‌مسیحی همکاری کرده‌است.
اپسونیت با از مجموعه کانی هاست و نام محل اکتشاف آن Epson است. درهوای آزاد آب خودراازدست داده و مات می‌شود. درآب محلول است - مزه آن شوروتلخ است. MgO:۱۶٫۳۶٪ SO۳:۳۲٫۴۸٪ H2O:۵۱٫۱۶٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - آسیکولار، رنگ: سفید - متمایل به زرد - متمایل به سبز - متمایل به قرمز - صورتی، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - ابریشمی، رخ: کامل، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن هالوتریکیت - پیکرینژیت- هالوتریکیت- ملانتریت است
کاربرد آن: در گذشته در پزشکی مصرف داشته‌است.، از نظر ژیزمان آگرگاتهای رشته‌ای - پوسته‌ای یا قشری - استالاگتیتی - پودر فراوان است و بیشتر در روسیه، انگلستان، آمریکا و چک اسلواکی و انگلستان یافت می‌شود.
کانی اپسومیت در قسمت زیرزمین معدن سرب و روی کوشک(بافق- یزد) هم یافت می‌شود.
سیلیکات با از مجموعه کانی هاست و سفید محلول در HCl CaO:۶٫۰۱٪ Al2O۳:۱۰٫۹۳٪ SiO۲:۷۳٫۴٪ H2O:۹٫۶۶٪ از نظر شکل بلور: هیدروترمال - بعد از آتشفشانی، رنگ: منشوری، شفافیت: نامنظم، شکستگی: شیشه ای، جلا: کامل - مطابق با سطح، رخ: سیلیکات، سیستم تبلور: اپیستیلبیت و در رده‌بندی مونوکلینیک استهمچنین خاصیت مغناطیسی شفاف - نیمه کدر و منشأ تشکیل آن ندارد. است.
کاربرد آن: چک اسلواکی، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه ریز شعاعی - کروی کمیاب است و بیشتر در ایسلند، انگلستان، چک اسلواکی، هند، آمریکا، کانادا یافت می‌شود.
اتاویت با از مجموعه کانی هاست و از اسم محل اکتشاف آن نزدیک Otavi در نامبیا گرفته شده‌است. از نظر شکل بلور: رمبوئدر، رنگ: سفید - زرد مایل به قهوه‌ای تا قرمز، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: الماسی - کدر، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی کربنات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - سروزیت- آزوریت- مالاکیت- اسمیت زونیت است
، از نظر ژیزمان بلور کمیاب است و بیشتر در ویتنام و آمریکا یافت می‌شود.
جوایز موسیقی "بیلبورد" ()، مراسمی است که در ایالات متحده و توسط مجلهٔ "بیلبورد" از سال ۱۹۹۰ هر ساله برگزار می‌شود و به برترین هنرمندان جدول‌های موسیقی "بیلبورد،"جایزه می‌دهد.
جنت جکسون و مایکل جکسون به ترتیب با دریافت ۳۳ و ۳۱ جایزه، بیشترین برندگان تاریخ تأسیس این مراسم هستند.
جوایز موسیقی بیلبورد براساس داده‌های فروش آلبوم‌ها، آهنگ‌ها و استریمینگ‌ها، فعالیت‌های رادیویی و تورهای کنسرتی صورت می‌گیرد. برنده‌های این جوایز بر اساس رأی یا شاخصه‌های آماری مشخص می‌شوند.
دسته‌های مختلف جوایز موسیقی بیلبورد شامل موارد زیر می‌شود:
1. هنرمند سال (Top Artist)
2. آهنگ سال (Top Hot 100 Song)
3. آلبوم سال (Top Billboard 200 Album)
4. هنرمند جدید سال (Top New Artist)
5. هنرمند زن سال (Top Female Artist)
6. هنرمند مرد سال (Top Male Artist)
7. گروه سال (Top Duo/Group)
علاوه بر این، جوایز دیگری نیز در بخش‌های خاصی از صنعت موسیقی اهدا می‌شود، از جمله:
- جوایز موسیقی کانتری بیلبورد (Billboard Music Awards - Country)
- جوایز موسیقی لاتین بیلبورد (Billboard Latin Music Awards)
- جوایز موسیقی R&B/هیپ‌هاپ بیلبورد (Billboard Music Awards - R&B/Hip-Hop)
- جوایز موسیقی دنس/الکترونیک بیلبورد (Billboard Music Awards - Dance/Electronic)
جوایز موسیقی بیلبورد هر ساله با حضور هنرمندان معروف و محبوب در [[صنعت موسیقی [[برگزار]] می‌شود و [[تلویزیونی]] به [[سراسر]] [[جهان]] [[پخش]] می‌شود.
این جایزه در اصل همان جایزهٔ هنرمند قرن است.
بیشترین برندگان جوایز بیلبورد از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۲ به ترتیب زیر است:
هنرمندانی که در یک شب، بیشترین تعداد جایزه را بردند: (آمار زیر تا سال ۲۰۱۱ را شامل می‌شود)
[[رده:برنامه‌های اصلی شرکت پخش رسانه‌ای آمریکا]]
[[رده:بیلبورد (مجله)]]
[[رده:جایزه موسیقی بیلبورد]]
[[رده:جوایز بنیان نهاده شده در ۲۰۰۷ (میلادی)]]
[[رده:جوایز بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۹۰ (میلادی)]]
[[رده:جوایز بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۱۱ (میلادی)]]
[[رده:ویژه‌های تلویزیونی سالانه آمریکایی]]
حزب کمونیست بولیوی (در اسپانیایی: "Partido Comunista do Brasil") حزبی کمونیست در بولیوی است.
حزب در سال ۱۹۵۰ ایجاد شد. این حزب در ابتدا کوچک بود و اولین کنگره حزب در ۱۹۵۹ برگزار شد.
وقتی در دهه ۱۹۸۰ دموکراسی در بولیوی برقرار شد، حزب به یک حزب اقلیت تبدیل شد.
حزب نشریه Unidad (اتحاد) را منتشر می‌کند. در آن زمان، وزارت امور خارجه ایالات متحده تعداد اعضای حزب را حدود ۶۵۰۰ نفر تخمین زد.Benjamin, Roger W. ; Kautsky, John H.. "Communism and Economic Development", in The American Political Science Review, Vol. 62, No. 1. (Mar. , 1968), pp. 122.
فصل دوم سریال چگونه با مادرتان آشنا شدم در ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۶ شروع شد و در ۱۴ می ۲۰۰۷ به پایان رسید. این سریال در ایالات متحده توسط شبکه سی بی اس در شب‌های دوشنبه ساعت ۸:۳۰ پخش می‌شد. این فصل شامل ۲۲ قسمت بوده که هر کدام در حدود ۲۲ دقیقه می‌باشند.
نادر مقدس (زاده ۱۳۳۷ - آمل) کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، طراح و تهیه‌کننده ایرانی است.
وی فعالیت هنری خود را از دوران نوجوانی آغاز کرد و به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان راه یافت و به تدریس در زمینه موسیقی پرداخت و فعالیت فیلمسازی خود را از همین مرکز آغاز و سال‌ها بعد موفق به ساخت چندین فیلم کوتاه ۱۶و ۳۵ میلیمتری از جمله کوره‌های آتش شد.
سیویل لا یا نظام حقوقی رومی-ژرمنی خانواده‌ای از نظام‌های حقوقی است که در درجهٔ اول بر پایه حقوق روم شکل گرفته و مهم‌ترین ویژگی آن نقش عمدهٔ قانون و تدوین مجموعه قوانین است که منبع اصلی آن به‌شمار می‌روند، به همین جهت به "حقوق مدون" و "حقوق نوشته شده " نیز شهرت دارد.
قواعد حقوقی در این نظام به عنوان قواعد کلی رفتارهای اجتماعی و انسانی تلقی شده و در ارتباط نزدیک با عدالت و اخلاق است. این حقوق به‌طور تاریخی برای تنظیم روابط خصوصی بین افراد ایجاد شده و حقوق مدنی در آن پیش از همه پدید آمده و بیش از بخش‌های دیگر گسترش داشته از همین رو در زبان فرانسه آن را «حقوق سنتی مدنی» "(droit de tradition civiliste)" نیز می‌نامند. از آن‌جا که شکل‌گیری قواعد این نظام حقوقی بیشتر در دانشگاه‌های کشورهای لاتینی و ژرمنی اروپا صورت گرفته آن را «رومی-ژرمنی» و با توجه به نقش اساسی حقوق روم در آن "حقوق رومانیستی" هم می‌نامند، هرچند باید توجه داشت نظام‌های حقوقی امروزین پیرو این خانواده تفاوت‌های فاحش با حقوق روم دارند.
حقوق رومی-ژرمنی در بسیاری از موارد بر اثر استعمار به بسیاری از کشورهای جهان وارد شده و علاوه بر آن بسیاری از کشورهای دیگر هم به پذیرش ارادی آن اقدام کرده‌اند. در نتیجه سرزمین‌های بسیار گسترده‌ای امروزه بر پایه این نظام حقوقی اداره می‌شوند.
ادینگتونیت با از مجموعه کانی هاست و از نام کاشف آن ادینگتون (Edington) اخذ شده‌است محلول در HCl BaO:۳۱٫۳۲٪ Al2O۳:۲۰٫۸۲٪ SiO۲:۳۶٫۸۲٪ H2O:۱۱٫۰۴٪ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: پیرامیدال، رنگ: سفید - خاکستری - صورتی، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه ای، رخ: کامل و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد. و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن وکنش‌های شیمیایی و اشعه Xژملینیت - گیزموندیت- کلسیت- فیلیپسیت- هارموتوم و غیره است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده‌ای کمیاب است و بیشتر در انگلستان و سوئد یافت می‌شود.
اریتریت با از مجموعه کانی هاست و با چاقو بریده می‌شود-قابل انعطاف-دارای لومینسانس نارنجی از کلمه یونانی eruthros به معنای قرمزگرفته شده‌است. محلول در HNO۳ رنگ شعله را سبز روشن می‌کند روی شعله ذوب می‌شود ویک پرل خاکستری بابوی سیرتولید می‌کند و آب خود را از دست می‌دهد. CaO:۳۷٫۵۴٪ As2O۵:۳۸٫۳۹٪ H2O:۲۴٫۰۷٪ برای اولین بار در آلمان شرقی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - آسیکولار (شیاردار)، رنگ: قرمزارغوانی - قرمز روشن تا بنفش، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: الماسی - صدفی، رخ: کامل - مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - فارماکولیت- آنّابرژیت- کلوآنتیت و غیره است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای شعاعی، خاکی و پودری تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان، فرانسه، چک اسلواکی، اطریش، انگلستان، کانادا، مکزیک، مراکش یافت می‌شود.
اسپانگولیت با از مجموعه کانی هاست و دراسیدها محلول و درآب غیر محلول است. از نام N.Spang (آمریکا) گرفته شده‌است. دراسیدها محلول و درآب غیر محلول است. CuO:۵۹٫۸۲٪ Al2O۳:۶٫۳۹٪ SO۳:۱۰٫۰۳٪ Cl:۴٫۴۴٪ H2O:۲۰٫۳۲٪ برای اولین بار در یونان کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای کوتاه - پهن و کوتاه، رنگ: سبزتیره - سبزمتمایل به آبی - سبز زمردی، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه ای، رخ: کامل - مطابق با، سیستم تبلور: هگزاگونال و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - تیرولیت- آزوریت- آدامیت- مالاکیت است
، از نظر ژیزمان بلوری تقریباْ کمیاب است و بیشتر در رومانی، یونان، ایتالیا، انگلستان و آمریکا یافت می‌شود.
اسپریلیت با و با Pt:۵۶٫۵۸٪ As:۴۳٫۴۲٪، از مجموعهٔ کانی‌ها است و از منابع پلاتین به‌شمار می‌رود. نام آن از نام شیمیدان کانادایی L.J.Sperry گرفته شده و برای اولین بار در آفریقای جنوبی کشف شده‌است. این کانی در اسیدها نامحلول است. شکل بلور آن هگزائدر، هگزا اکتائدر و ایرومتریک است و به رنگ سفید قلعی یافت شده‌است.
اسپریلیت کانی کمیابی است و بیشتر در کانادا، آمریکا و آفریقای جنوبی یافت می‌شود.
این کانی را باید در گروه پیریت‌ها جای داد و طبیعی است که مقداری از ویژگی‌های پیریت‌ها را در خود داشته باشد. همچنین در بعضی سنگ‌های این کانی، رده پایی از مس، آهن و آنتیموان نیز پیدا شده‌است. اسپریلیت در اثر دگرگونی مجاورتی تشکیل می‌شود.
کانی مشابه اسپریلیت، پلاتین است؛ برای تشخیص آن از کانی‌های مشابه اش باید به سختی، تبلور، چگالی و رنگ خط اثر آن توجه کرد.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اورانیوم، پنتلاندیت، پلاتین، پیروتین و پیریت است.
اسپسارتیت با از مجموعه کانی هاست و خواص فیزیکی و شیمیایی اسپسارتیت شبیه گروناست از نام محل Spessart در آلمان غربی گرفته شده‌است. گاه حاوی Ti می‌باشد. (Schorlomite) متغیر - برای ایزومورف‌های مرتبه بالای آن عناصر Mg- Fe - Ca- Al- V -Cr -Zr -Ti -Mn - Y در کانیها به صورت اولیه یافت می‌شوند. برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - پهن و کوتاه، رنگ: زرد نارنجی تا قهوه‌ای قرمز، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن ماگمائی - پگماتیتی - دگرگونی است.
کاربرد آن: گاه به عنوان سنگ ظریف و تزئینی مصرف می‌شود.، از نظر ژیزمان فراوان است و بیشتر در آلمان، لهستان، فنلاند، سوئد، روسیه، ماداگاسکار، کانادا، آمریکا، برزیل، سری لانکا، ژاپن، استرالیا یافت می‌شود.
اسپودومن با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس سبز - کرم تا نارنجی دارد. از منابع مهم لیتیوم به‌شمار می‌رود. ار واژه اسپودیوس اخذ شده‌است. نامحلول در اسیدها - رنگ شعله را قرمز می‌کند. Li2O۸:۸٫۱٪ Al2O۳:۲۷٫۴٪ SiO۲:۶۴٫۵٪ برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: قرصی شکل - طویل - منشوری - ماکله، رنگ: خاکستری - سیاه جواهری - قرمز (شبیه هیدنیت) صورتی تا بنفش (مشابه کونزیت)، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: مات - شیشه ای، رخ: ضعیف - مطابق با سطح، کامل - مطابق با، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد. و منشأ تشکیل آن پگماتیتی - مجاورتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - اشعه Xاسکاپولیت - آمیتست- لپیدولیت- کوارتز- بریل- تورمالین است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات فشرده - دسته علفی - شعاعی- رخ دار کمیاب است و بیشتر در سوئد، انگلستان، ایرلند، ماداگاسکار، زیمبابوه، برزیل و آمریکا یافت می‌شود.
استانیت با از مجموعه کانی هاست و در مواد کربن دار و آلی یافت می‌شود. از واژة لاتین Stannum یعنی قلع اقتباس شده‌است. در HNO۳ حل شده و رنگ آن را آبی می‌کند. Cu:۲۹٫۵۸٪ Fe:۱۲٫۹۹٪ Sn:۲۷٫۶۱٪ S:۲۹٫۸۲٪ از نظر شکل بلور: اسکالنوئدر - تترائدر - ماکل‌های فراوان، رنگ: خاکستری فولادی - سبز زیتونی، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: فلزی، رخ: ناقص، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی سولفور است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن رنگ، واکنش‌های شیمیائی و اشعه Xتترائدریت- تترائدریت- پیریت- آرسنوپیریت- کاستریت و غیره است
، از نظر ژیزمان توده‌ای - دانه ریز با بلورهای کامل فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی، چک اسلواکی، انگلستان، استرالیا، بولیوی یافت می‌شود.
استرنژیت با از مجموعه کانی هاست و نام یک کانی‌شناس آلمانی J.A.Streng است. Fe2O۳:۴۲٫۷۲٪ P2O۵:۳۸٪ H2O:۱۹٫۲۸٪ با Al برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد. از نظر شکل بلور: اکتائدر،ورقه‌ای، پهن و کوتاه منشوری رنگ: بنفش روشن تا تیره و قرمز. شفافیت: شفاف، نیمه شفاف. جلا: شیشه‌ای. رخ: خوب، مطابق با سطح. سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی فسفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است. همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن: تیفیلیت، مگنتیت، تریپلیت، هماتیت و فسفات‌های دیگر است.
از نظر ژیزمان بلور، اگرگات اسفالریتی، درخشان تقریباْ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، سوئد، آمریکا و چک اسلواکی یافت می‌شود.
استرونتیانیت با از مجموعه کانی هاست و کانیهای شبیه آن آراگونیت و ناترولیت است. از محلی در اسکاتلند به نام Strontian گرفته شده‌است. SrO:۷۰٫۱۹٪ CO۲:۲۹٫۸۱٪ برای اولین بار در بریتانیای کبیر کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - آسیکولار، رنگ: سفید - خاکستری - زرد - صورتی - سبز - بنفش، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: ناصاف، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناقص، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی کربنات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - رسوبی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن آراگونیت - ناترولیت- کلسیت- باریتین است
، از نظر ژیزمان بلوری - اگرگات الیافی درخشان نسبتاًْ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، اطریش، بریتانیای کبیر و آمریکا یافت می‌شود.
استفانیت با از مجموعه کانی هاست و با آب تمیز می‌گردد و از نور محفوظ بماند-کانیهای مشابه پلی بازیت و آکانتیت که از نظر فرم بلورها، سختی و چگالی قابل تفکیک است. از نام مدیر معادن اتریشA.Stephan مشتق شده‌است. با شعله ذوب می‌شود. دراسیدنیتریک گرم حل می‌شود. با آب تمیز می‌گردد. Ag:۶۸٫۳۳٪ Sb:۱۵٫۴۲٪ S:۱۶٫۲۵٪ با انکلوزیون‌های As,Fe,Cu برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشورهای کوتاه - پهن و ضخیم، رنگ: سیاه، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: صدفی - نامساوی، جلا: فلزی - مات، رخ: ناقص، سیستم تبلور: رمبوئدریک است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کانیهای - پلی بازیت - آکانتیت- نقره- پیرارگیریت- آکانتیت است
کاربرد آن: کانسار نقره، از نظر ژیزمان بلوری - تجمع دانه‌ای - توده‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، چک اسلواکی، ایتالیا، آمریکا، مکزیک یافت می‌شود.
استورولیت با از مجموعه کانی هاست و کانی شبیه آن گرونا می‌باشد. از کلمه یونانی Stauros بمعنای صلیب و lithos یعنی سنگ گرفته شده‌است. متغیر - برای ایزومورف‌های مرتبه بالای آن عناصر Mg- Fe - Ca- Al- V -Cr -Zr -Ti -Mn - Y در کانیها به صورت اولیه یافت می‌شوند. برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری کوتاه - منشوری بلند - ماکله - ضمائم متعدد، رنگ: قهوه‌ای - قهوه‌ای سیاه، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - مات، رخ: خوب - مطابق با، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن دگرگونی - آبرفت‌ها است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن گرونا- موسکویت- سیانیت- کوارتز- آلماندین و غیره است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای تقریباًََ کمیاب است و بیشتر در آلمان، سوئیس، اتریش، چک اسلواکی، انگلستان، ایرلند، روسیه، آمریکا، نامبیا، هند و استرالیا یافت می‌شود.
استیبیکونیت با از مجموعه کانی هاست و از کلمه لاتین stibium اخذ شده‌است. محلول در اسیدها - در کربنات‌ها به صورت بنفش تیره‌است. Sb:۷۶٫۳۷٪ O:۲۱٫۷۵٪ H2O:۱٫۸۸٪ (متغیر) برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر، رنگ: زرد روشن - سفید - قهوه‌ای - زرد، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - مات - چرب، رخ: ناشناخته، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ژیزمان‌های ثانوی Sb دار است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اشعه X و واکنش‌های شیمیائیبیندهمیت - وانتیت - رومئیت- استیبین- سروانتیت- رومئیت و غیره است
، از نظر ژیزمان آگرگات نامنظم و فشرده - نیمه شکل دار کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، مکزیک، چین، الجزایر، پرو، آمریکا، URSS، استرالیا یافت می‌شود.
استیبین با از مجموعه کانی هاست و محلول دراسید نیتریک و کلریدریک گرم - به آسانی قابل ذوب است - درKOHسیاه و با آب تمیز می‌شود. Sb:71.38% S:۲۸٫۶۲٪ با انکلوزیون‌های As,Ag,Bi,Zn,Fe,Pb,Au,Cu رنگ برای اولین بار در رومانی کشف شد و از نظر شکل بلور: بلورهای منشوری طویل و شیاردارو گاه خمیده - رشته‌ای - آسیکولار - ماکله، رنگ: خاکستری سربی یا فولادی باکمی تمایل به آبی سبزرنگ - تجمع اغلب سیاه، شفافیت: کدر (اپاک)، شکستگی: صدفی، جلا: فلزی، رخ: کامل - مطابق با سطح - سطوح رخ دارای جلای، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن برتیئریت- بیسموتینیت- گالن- منیزیت- پیرولوزیت- زرنیخ- رآلگار- طلا- برتیئریت- سینابر- آرسنوپیریت- مارکاسیت است
کاربرد آن: در آلیاژها - در صنایع کائوچو - در صنایع شیشه - در صنایع طبی، از نظر ژیزمان بلورهای نازک ستونی - تجمع رشته‌ای - دانه‌ای - خردشده - متراکم فراوان است و بیشتر در آلمان شرقی، چک اسلواکی، رومانی، روسیه، فرانسه، یوگسلاوی، پرتغال، الجزیره، مکزیک، بولیوی، ایتالیا، آمریکا، استرالیا، بزرگترین ژیزمان درچین و ژاپن، (۶۰ سانتی مترطول و ۵ سانتی مترعرض) زغال درشعله اکسیدان می‌دهد-درKOHسیاه وباآب تمیز می‌شود کانیهای مشابه:برتیئریت، بیسموتینیت، گالن، منیزیت، پیرولوزیت که ازنظرچگالی ازبیسموتیت ضعیفتروگالن دارای رخ کامل در۳جهت است وازمنیزیت ازلحاظ اثر خط وسختی م یافت می‌شود.
استیکتیت با از مجموعه کانی هاست و از نام روبرت استیک R.Sticht مدیر یک شرکت معدنی گرفته شده‌است. MgO:۳۶٫۹۸٪ Cr2O۳:۲۳٫۲۴٪ CO۲:۶٫۷۳٪ H2O:۳۳٫۰۵٪ برای اولین بار در آفریقای جنوبی (باربرتون) کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - فلسی، رنگ: بنفش، جلا: شیشه ای، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی کربنات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - کرومیت- سرپانتین است
، از نظر ژیزمان فلسی - توده‌ای - رشته‌ای - پیازی کمیاب است و بیشتر در آفریقای جنوبی، کانادا و تاسمانی یافت می‌شود.
استیلبیت با CaO:۷٫۹۶٪ Al2O۳:۱۴٫۴۷٪ SiO۲:۵۹٫۶۷٪ H2O:۱۷٫۹۰٪ از مجموعه کانی هاست و از کلمه یونانی Stilbe یعنی جلا گرفته شده‌است. برای اولین بار در ایسلند کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه‌ای (پهن و کوتاه) - فلسی، رنگ: سفید - قرمز - زرد - قهوه ای، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل، سیستم تبلور: مونوکلینیک است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - آتشفشانی (پست ولکانیک) است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن هولاندیت - پرهینیت- هولاندیت- لومونیت- چابازیت است
، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات درخشان فراوان است و بیشتر در ایسلند، بریتانیای کبیر، آمریکا یافت می‌شود.
اسکاپولیت با از مجموعه کانی هاست و از واژه یونانی Skapos یعنی ساقه و lithos اخذ شده‌است. به سختی در HCl حل می‌شود و به رنگ سیاه در می‌آید. سری ایزومورف با ماریالیت و مژونیت تشکیل می‌دهد. برای اولین بار در فنلاند کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - تیغه‌های ریزدانه، رنگ: سفید - خاکستری - خاکستری سبز - متمایل به آبی - صورتی - بنفش، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن پنوماتولیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - واکنش‌های شیمیایی -انحلال در HClفلدسپات ها- گارنت ها- پیروکسن ها- اپیروت- وزوویانیت و غیره است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات رشته‌ای - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، نروژ، سوئد، ایتالیا و URSS یافت می‌شود.
اسکرودیت با از مجموعه کانی هاست و دارای بوی سیر است. از کلمه یونانی Skorodon به معنای سیر گرفته شده‌است. Fe2O۳:۳۴٫۶۰٪ As2O۵:۴۹٫۷۹٪ برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: بی پیرامید - منشوری، رنگ: زرد - سبز آبی - سبز تا سیاه - سبز، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - چرب، رخ: ناقص، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن ناحیه اکسیداسیون است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - آرسنوپیریت- لیمونیت- پیریت است
، از نظر ژیزمان توپی - اگرگات الیافی - خاکی - دانه‌ای تقریباً کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، اطریش، URSS و برزیل یافت می‌شود.
اسکوترودیت با از مجموعه کانی هاست و دارای قابلیت خوب هدایت الکتریکی بوده و از کانسارهای کبالت و نیکل است. از نام محل کشف آن در نروژ (Skutterud) گرفته شده‌است. محلول در HNO۳ متغیر - نسبت Co به Ni مهم است. برای اولین بار در نروژ کشف شد و از نظر شکل بلور: هگزائدر - اکتائدر - پنتاگونودودکائدر، رنگ: خاکستری فولادی روشن، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: فلزی، رخ: بسیار ناقص، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی سولفور است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - اشعه X - واکنشهای شیمیاییآرسنوپیریت - کلوآنتیت - اولمانیت- سافلوریت- کلوآنتیت- نیکلین و غیره است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده‌ای - دانه‌ای - خشن کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، چک اسلواکی، اطریش، نروژ، مراکش یافت می‌شود.
اسکورزالیت با از مجموعه کانی هاست و از نام کانی‌شناس برزیلی E.Scorza اخذ شده‌است. به سختی در اسیدها حل می‌شود. MgO:۶٫۳۴٪ FeO:۱۱٫۳٪ Al2O۳:۳۲٫۰۶٪ P2O۵:۴۴٫۶۳٪ H2O:۵٫۶۷ Mg/Fe:۱:۱ برای اولین بار در روسیه (سیبری) کشف شد و از نظر شکل بلور: بی پیرامیدال - قرصی شکل، رنگ: آبی تیره تا آبی سبز، شفافیت: غیر شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - مات، رخ: ناقص- مطابق با سطح، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی فسفات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن پگماتیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن واکنش‌های شیمیایی - انحلال دراسیدها و چگالیلازوریت- برازیلیانیت- آپاتیت- آلبیت و غیره است.
، از نظر ژیزمان آگرگات توده‌ای - فشرده - دانه‌ای کمیاب است و بیشتر در برزیل، آمریکا یافت می‌شود.
اسلاوی کیت با از مجموعه کانی هاست و نام یک کانی‌شناس اهل چک F.Slavik است. برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: زرد مایل به سبز، شفافیت: شفاف، جلا: شیشه ای، رخ: نامشخص، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - آلونژن- هالوتری کیت- پیریت است، از نظر ژیزمان بلوری تقریباْ کمیاب است و بیشتر در چک اسلواکی، اطریش و ایتالیا یافت می‌شود.
اسمیت زونیت با از مجموعه کانی هاست و از نام کانی‌شناس انگلستانی اسمیت سون J.Smithson اخذ شده‌است. محلول در اسیدها ZnO:64.9% CO۲:۳۵٫۱٪ برای اولین بار در استرالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: رمبوئدر، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل، سیستم تبلور: ارترومبیک همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن زون اکسیداسیون است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - واکنش هایشیمیایی و اشعه Xکلسیت - همی مورفیت - کالسدونیت- گالن- هیدروزینکیت- اسفالریت- همی مورفیت است
، از نظر ژیزمان بلوری - بخشی استالاکتیتی - آگرگات دانه‌ای و اولیه فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، اتریش، یونان، ایتالیا، انگلستان، نامبیا، الجزایر، آمریکا، ویتنام، استرالیا، URSS یافت می‌شود.
اگزنیت یا اکسنیت با از مجموعه کانی هاست و قهوه‌ای قرمز محلول در HF -H2SO۴ - KOH بسیار متغیر از نظر شکل بلور: پگماتیتی، رنگ: منشوری، شفافیت: صدفی - نامنظم، شکستگی: چرب - نیمه فلزی، جلا: ناشناخته، رخ: اکسید، سیستم تبلور: اگزنیت و در رده‌بندی ارترومبیک است همچنین خاصیت مغناطیسی نیمه شفاف
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن گاه به عنوان عناصر کمیاب اورانیوم و توریوم مصرف می‌شود. است
کاربرد آن: نروژ، از نظر ژیزمان بلوری - دانه‌ای تقریباًَ کمیاب است و بیشتر در نروژ، برزیل، ماداگاسکار، فنلاند یافت می‌شود.
الکزیت با از مجموعه کانی هاست و درآب گرم کمی قابل حل است و دارای لومینسانس سفیدرنگ است. در اثر حرارت ابتدا حجیم شده و سپس سریعاْ ذوب می‌شود و رنگ شعله را زرد می‌نماید. درآب سرد شسته شده و تمیز می‌گردد. کانی مشابه شامل کوله مانیت (Colemanite) است. از نام شیمیدان آلمانی G.L.Ulex گرفته شده‌است. Na2O۷:۷٪ CaO:۱۳٫۸٪ B2O۳:۴۳٪ H2O:۳۵٫۵٪ برای اولین بار در ترکیه (باندیرما) کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - سوزنی شکل، رنگ: بیرنگ - سفید، شفافیت: شفاف، جلا: شیشه‌ای - ابریشمی - رشته ای، رخ: کامل - مطابق باسطح، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی بورات است و منشأ تشکیل آن دریاچه‌های برات دار است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کوله مانیت- براکس- کوله مانیت- اینیوئیت است.
کاربرد آن: صنایع شیمیائی - اغلب به صورت سنگ قیمتی (جواهر)، از نظر ژیزمان به‌طور نادر به صورت بلور- تجمع رشته‌ای - شعاعی تقریباََ کمیاب است و بیشتر در آمریکا، پرو، آرژانتین، روسیه، ترکیه و ایتالیا یافت می‌شود.
الیونیت با از مجموعه کانی هاست و به دلیل رنگ آن که زیتونی است. CuO:۵۶٫۲۲٪ As2O۵:۴۰٫۶۰٪ H2O:۵۳٫۱۸٪ برای اولین بار در بریتانیای کبیر کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: سبز زیتونی - قهوه‌ای - زرد تا سفید، جلا: شیشه‌ای - چرب - ابریشمی، رخ: ناقص، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی آرسنیات است و منشأ تشکیل آن ثانوی - ناحیة اکسیداسیون است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن ‌آتاکامیت - لیبتینیت- تیرولیت- کلینوکلاس- کالکوپیریت است
، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات خاکی و الیافی تقریباََ کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی، بریتانیای کبیر، چک اسلواکی، URSS، یونان، شیلی و آمریکا یافت می‌شود.
اِنستاتیت با از مجموعه کانی هاست و از واژه یونانی انستاتیت enstates اخذ شده‌است. نامحلول در HCl MgO:۴۰٫۱۶٪ SiO۲:۵۹٫۸۴٪ برای اولین بار در نروژ کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - قرصی شکل، رنگ: خاکستری - قرمز - قهوه ای، شفافیت: غیر شفاف - نیمه کدر، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: ناقص، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی (اولترابازیک) - متئوریت‌ها است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - رخفلوگوپیت - هیپراستی- فلوگوپیت- آپاتیت- برونزیت- اولیوین است
، از نظر ژیزمان بلوری - بلورهای ناقص - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای - اسفرولیتی فراوان است و بیشتر در آلمان غربی، نروژ، چک اسلواکی، اطریش، ایتالیا، آمریکا، برزیل و مکزیک یافت می‌شود.
انیدریت با از مجموعه کانی هاست و از کلمه یونانی anhudros به معنای بدون آب گرفته شده‌است. CaO:۴۱٫۲٪ SO۳:۵۸٫۸٪ برای اولین بار در چکسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: ورقه ای(لایه‌ای) - منشوری - هگزائدر - ماکله - دارای سطوح، رنگ: سفید - آبی - خاکستری - قرمز یا بنفش، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: عالی- مطابق با سطح خوب - مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سولفات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - رسوبی - است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن ژیپس - کریولیت - کلسیت - باریتین- هالیت- ژیپس- پلیهالیتآتشفشانی - ماگماییشیارداردر اشکال منشوری است
، از نظر ژیزمان بلور- اگرگات دانه‌ای - الیافی - دانه‌ای فراوان است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، فرانسه، اطریش، آمریکا، شیلی و روسیه یافت می‌شود.
اوانسیت با از مجموعه کانی هاست و نام یک معدنچی انگلستانی B.Evans است. حل شونده در اسیدها Al2O۳:۳۹٫۶۰٪ P2O۵:۱۸٫۴۰٪ H2O:۴۲٪ با Cu,Pb برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: رمبوئدر، رنگ: سفید - زرد - آبی، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: ندارد، سیستم تبلور: آمرف و در رده‌بندی فسفات است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن کالسدونی- آلوفان- لیمونیت و غیره است
، از نظر ژیزمان استالاکتیت - اگرگات توده‌ای تقریباْ کمیاب است و بیشتر در چک اسلواکی، رومانی، فرانسه، اسپانیا، آمریکا، ماداگاسکار یافت می‌شود.
اوپال آتشی با از مجموعه کانی هاست و از نظر خواص فیزیکی و شیمیایی مشابه اوپال است ولی ازنظر رنگ قرمز آتشی از آن تمیز داده می‌شود. محلول در KOH , HF برای اولین بار در مکزیک کشف شد و از نظر شکل بلور: دودکائدر، رنگ: سفید - زرد - قرمز - سبز - قهوه‌ای قرمز - آبی - سیاه، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - چرب - مات، رخ: ندارد و در رده‌بندی اکسید است
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - اوپال نوبل- هیالیت است
، از نظر ژیزمان قلوه‌ای شکل - استالاکتیتی - کنکرسیونی - قشری - پسودومورف کمیاب است و بیشتر در ترکیه، مکزیک، اطریش، چک اسلواکی یافت می‌شود.
اوپال لیگنوس با از مجموعه کانی هاست و ساختمان نواری در این نوع اوپال در هر قشر یا نوار به رنگ خاصی است که شاخص این کانی است. دراصل تنه‌ها و شاخه‌های درختان بوده‌اند که سیلیسی شده و اوپال بافت‌ها و ساختمان‌های چوبی را فراگرفته‌است. ازنظر ساختمان اصلی که چوبی بوده‌است. محلول در KOH , HF متغیر - درصد H2O بین ۲۷–۱ درصد در تغییر است و ادخال‌های Ca-Mg-Al Fe,As نیز دارد. برای اولین بار در آمریکا کشف شد و از نظر شکل بلور: بی‌شکل، رنگ: زرد روشن - قهوه‌ای - قرمز - قهوه‌ای - سیاه - گاه نوارهای سیاه و سفید، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - چرب - مات، رخ: ندارد، سیستم تبلور: آمرف و در رده‌بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن بعد از آتشفشانی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - انحلال در اسیدها (اوانسیت) -چگالی - خواص نوری - اشعه Xکالسدوئن - اوانسیت- اوپال کامون- هیالیت- کالسدوئن است
، از نظر ژیزمان قلوه‌ای شکل - استالاکتیتی - کنکرسیونی - قشری - پسودومورف به‌طور محلی فراوان است و بیشتر در چک اسلواکی، آمریکا، رومانی، URSS، آرژانتین، مصر یافت می‌شود.
اوپال نوبل با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس قرمز - قهوه‌ای نشان می‌دهد. از نظر ظرافت رنگها محلول در KOH , HF برای اولین بار در استرالیا کشف شد و از نظر شکل بلور: بی شکل، رنگ: سفید - زرد - قرمز - سبز - قهوه‌ای قرمز - آبی - سیاه، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، شکستگی: صدفی - نامنظم، جلا: شیشه‌ای - چرب - مات، رخ: ندارد، سیستم تبلور: آمرف و در رده‌بندی اکسید است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن بعد از آتشفشانی - رسوبی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - انحلال در اسیدها (اوانسیت) -چگالی - خواص نوری - اشعه Xکالسدوئن - اوانسیت- مارکاسیت- هیدروفان- هیالیت و غیره است
، از نظر ژیزمان قلوه‌ای شکل - استالاکتیتی - کنکرسیونی - قشری - پسودومورف کمیاب است و بیشتر در چک اسلواکی، آلمان، آمریکا، مکزیک، هندوراس، استرالیا، URSS و برزیل یافت می‌شود قدیمی‌ترین اوپال نوبل‌های مربوط به آلمان هستند یافت می‌شود.
اوتونیت با از مجموعه کانی هاست و دارای لومینسانس زرد متمایل به سبز و رادیواکتیویته قوی- رنگ شعله را قرمز نارنجی می‌کند-کانی مشابه آن توربرنیت است. از نام شهر Autun در فرانسه گرفته شده‌است. محلول در اسیدنیتریک CaO:۵٫۶۹٪ UO۳:۵۸٪ P2O۵:۱۴٫۳۹٪ H2O:۲۱٫۹۲٪ برای اولین بار در فرانسه کشف شد و از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه - ماکله، رنگ: زرد تا سبز روشن، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: صدفی - شیشه ای، رخ: خوب، سیستم تبلور: کوادراتیک و در رده‌بندی فسفات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن توربرنیت- میکاهای اورانیوم دار است
کاربرد آن: کانسار اورانیوم، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگاتهای فلسی و خاکی فراوان است و بیشتر در آلمان، چک اسلواکی، پرتغال، فرانسه، انگلستان، آمریکا، استرالیا یافت می‌شود.
سیلیکات با از مجموعه کانیهاست و در اسیدها حل می‌شود. برای اولین بار در ۵ کشف شد و از نظر شکل بلور: ماگمایی، رنگ: قرصی شکل - رمبوئدر- منشوری، شفافیت: صدفی - نامنظم - خشن (تراشه‌ای)، شکستگی: شیشه‌ای، جلا: ناقص، رخ: سیلیکات، سیستم تبلور: اودیالیت و در رده‌بندی ارترومبیک است همچنین خاصیت مغناطیسی نیمه شفاف و منشأ تشکیل آن ندارد است.
کاربرد آن: روسیه، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در URSS، نروژ، گروئنلند، گینه، ماداگاسکار، آفریقای جنوبی، آمریکا، کانادا یافت می‌شود.
اورانولیت با از مجموعه کانی هاست و دارای رادیواکتیویته شدید است - لومینسانس ضعیف سبز زرد دارد. این نام توسط Websky در سال ۱۸۵۳ میلادی به این کانی داده شده‌است. CaO:6.55 UO2:66.8% SiO2:14.03% H2O:۱۲٫۶۲٪ برای اولین بار در فنلاند کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری - آسیکولار، رنگ: زرد لیموئی -زرد - سبز، شفافیت: شفاف - نیمه شفاف، جلا: شیشه‌ای - مات، رخ: عالی، سیستم تبلور: مونوکلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است و منشأ تشکیل آن پگماتیتی- ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن - کانی‌های اورانیوم دار است
، از نظر ژیزمان بلوری - اگرگاتهای خاکی - اسفرولیتی - شعاعی فراوان است و بیشتر در آلمان، چک اسلواکی، لهستان، زئیر، کانادا و آمریکا یافت می‌شود.
اوری کلسیت با از مجموعه کانی هاست و احتمالاْ از کلمه یونانی oreikhalkos به معنای مس کوهستان گرفته شده‌است. دراسیدها و همچنین در آمونیاک محلول است CuO:۱۹٫۹۲٪ ZnO:۵۴٫۰۸٪ CO۲:۱۶٫۱۱٪ H2O:۹٫۸۹٪ برای اولین بار در مکزیک کشف شد و از نظر شکل بلور: سوزنی - بلورهای ورقه‌ای - پهن و کوتاه، رنگ: آبی روشن - آبی متمایل به سبز، شفافیت: نیمه شفاف، جلا: صدفی - ابریشمی، رخ: کامل مطابق با، سیستم تبلور: رمبوئدریک و در رده‌بندی کربنات است و منشأ تشکیل آن ثانوی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن لدهیلیت - سیاتوتریکیت - کریزوکل- هیدروزنسیت- لیمونیت- اسمیت سونیت- همی مورفیت است
، از نظر ژیزمان بلورهای کوچک - آگرگاتهای دانه‌ای یا اسفنجی (کف مانند) تقریباْ کمیاب است و بیشتر در ایتالیا، یونان، مکزیک، ژاپن، آمریکا، ایران، روسیه و رومانی یافت می‌شود.
سیلیکات با از مجموعه کانی هاست و خاکستری-سبز محلول در اسیدها بجز HF متغیر با ادخال‌های هم شکل پایدارAg , Fe و گاهی Ti, از نظر شکل بلور: ماگمایی (بازیک) - دگرگونی، رنگ: منشوری - قرصی شکل - ماکله، شفافیت: صدفی - نامنظم، شکستگی: شیشه ای، جلا: کامل- مطابق با سطح، رخ: دوجهتی بازاویه ۹۰، سیستم تبلور: اوژیت و در رده‌بندی مونوکلینیک است همچنین خاصیت مغناطیسی غیر شفاف - نیمه شفاف و منشأ تشکیل آن ندارد است.
کاربرد آن: ایتالیا، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات توده‌ای - دانه‌ای اشباع شده فراوان است و بیشتر در گدازه‌های بازالتی، دیابازی و ملافیری، چک اسلواکی، آلمان غربی، ایتالیا و فرانسه یافت می‌شود.
اولمانیت با از مجموعه کانی هاست و قابلیت هدایت الکتریکی دارد. از نام کانی‌شناس آلمانی اولمان Ch.Ullmann اخذ شده‌است. محلول در HNO3 Ni:۲۷٫۶۲٪ Sb:۵۷٫۳۰٪ S:۱۵٫۰۸٪ برای اولین بار در آلمان غربی کشف شد و از نظر شکل بلور: مکعبی - پنتاگونودودکائدر - تترائدر- ماکله، رنگ: سفید نقره‌ای - خاکستری - فولادی، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: نامنظم، جلا: فلزی، رخ: کامل، سیستم تبلور: مکعبی و در رده‌بندی سولفور است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن محتوای Sb - اشعه X - واکنش هایشیمیاییگالن - اسکوترودیت - گرسدورفیت- کالکوپیریت- سیدریت- گرسدورفیت- نیکلین و غیره است.
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در آلمان غربی و شرقی، اطریش و ایتالیا یافت می‌شود.
اولیگوکلاز با از مجموعه کانی هاست و از واژه اولیگوس اخذ شده‌است. رنگ شعله را سبز رنگ می‌کند- نامحلول در اسیدها آمیزش‌های مختلف آلبیت تا آنورتیت. از نظر شکل بلور: منشوری - قرصی شکل - ماکله، رنگ: سیاه - خاکستری سیاه - آبی - مرواریدی - قرمز، شفافیت: شفاف - نیمه کدر، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه‌ای - صدفی، رخ: کامل - مطابق با سطح، سیستم تبلور: تری کلینیک و در رده‌بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن ماگمایی - پگماتیتی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن سختی - چگالی - انحلال در اسیدها -اشعه X - خواص نوری - واکنش هایشیمیاییآمبلی گونیت - اسکاپولیت - ژهلنیت -میلیلیت - اورتوز - سانیدین -میکروکلین- مسکویت- بیوتیت- اورتوز- کوارتز است
، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات دانه‌ای - توده‌ای کمیاب است و بیشتر در نروژ، ایتالیا و روسیه یافت می‌شود.
کانی الیوین (/ˈɒl. ɪˌvi:n/) یک سیلیکات آهن منیزیم با فرمول شیمیایی (Mg2+, Fe2+)2SiO4 است. این کانی نوعی نسوزیلیکات یا ارتوسیلیکات است.
فورستریت خالص از منیزیم، اکسیژن و سیلیکون تشکیل شده‌است. همچنین فورستریت به عنوان زیرمجموعه کانی‌های الیوین است و این به این معناست که الوین غنی از منیزیم فورستریت بوده و هر الیوینی فورستریت نیست. فورستریت عمدتاً از آنیون SiO-4 و کاتیون Mg+2 در نسبت مولی ۱: ۲ تشکیل شده‌است. که سیلیکون اتم مرکزی در آنیون SiO-4 است. هر اتم اکسیژن توسط یک پیوند کووالانسی منفرد به سیلیکون متصل می‌شود. چهار اتم اکسیژن به دلیل پیوند کووالانسی با سیلیکون دارای بار منفی جزئی هستند؛ بنابراین، اتم‌های اکسیژن برای کاهش نیروی دافعه بین آنها باید از یکدیگر دور باشند. بهترین هندسه برای کاهش دافعه، شکل چهار گوش است. کاتیونها دو مکان مختلف هشت ضلعی دارند که M1 و M2 هستند و پیوندهای یونی را با آنیونهای سیلیکات تشکیل می‌دهند. M1 و M2 کمی متفاوت هستند. سایت M2 بزرگتر و منظم تر از M1 است همان‌طور که در شکل ۱ نشان داده شده‌است.
فورستریت با فرمول شیمیایی MgSiO سرامیک جدید زیست‌فعال است، که در مقایسه با هیدروکسی آپاتیت(HA)، چسبندگی و استخوان‌سازی خوبی داشته و متعلق به گروه معدنی الیوین است و به نام طبیعت‌شناس آلمانی یوهان فورستر نام‌گذاری شده‌است. فورستریت درخشان، شیشه‌ای با ظاهری نیه‌شفاف تا شفاف است و به صورت جرم جامد به رنگ سبز یا زرد کم‌رنگ مایل به سفید وجود دارد.
فورستریت دارای ساختار بلوری اورترومبیک-دیپیرامیدال با اندازه پارامترهای a=۰٫۴۹، b=۱٫۰۴ و c=۰٫۶۱ نانومتر و نقطه‌ذوب C ˚۱۸۹۰ می‌باشد.
منیزیم یکی از مهم‌ترین عناصر معدنی در میان ۷۸ عنصر معدنی موجود در بدن انسان است. تقریباً نیمی از منیزیم فیزیولوژیک درون بدن، در بافت استخوانی ذخیره شده‌است. منیزیم عامل بسیاری از آنزیم‌ها است و ساختارهای RNA و DNA را تثبیت می‌کند و این مسئله به‌خوبی شناخته شده‌است.
تغییر سطح زیست‌سرامیک‌های حاوی یون Mg+2 به‌طور قابل‌توجهی سلول‌های استئوژنیک فونوتایپ را هم در شرایط محیط آزمایشگاه و هم درون بدن تحت تأثیر قرار می‌دهد. فعل و انفعالات سطح سلول‌های بیولوژیکی استئوبلاست به‌طور عمده توسط گیرنده‌های چسبنده غشای سلولی (اینتگرین)، که منیزیم در آن نقش مهمی ایفا می‌کند، انجام می‌شود. Mg+2 زیرواحدها بپیوندد و با تغییرات خارج سلولی می‌تواند میل سلول‌ها به سطح ماده بیولوژیک را تعدیل کند.
سرامیک‌ها و شیشه‌های زیست‌فعال حاوی منیزیم به دلیل زیست‌سازگاری، زیست‌فعالی و همچنین خواص مکانیکی دارای جذابیت هستند. علاوه بر این، مشخص شده که محصولات تخریب این سرامیک‌ها در مایعات فیزیولوژیک مانند Si , Ca و Mgمی‌تواند چسبندگی، تکثیر و تمایز سلول‌های استئوبلاست را ترغیب نماید، که آن‌ها را به نامزدهایی امیدوارکننده برای برنامه‌های مهندسی بافت تبدیل می‌کند. همچنین مطالعات جدید نشان داده‌است که زیست‌سرامیک‌های سیلیکاتی حاوی منیزیم توانایی القاء رگ‌زایی در شرایط بیولوژیکی را دارد.
همچنین سیلیکون یک عنصر اساسی در رشد اسکلت به‌شمار می‌رود. با توجه به مطالعات انجام شده گزارش شده‌است که فورستریت خواص‌مکانیکی و زیست‌سازگاری بهتری نسبت به هیدروکسی آپاتیت دارد. روش‌های زیادی مثل: ماتریس پلیمر، زینترینگ ماکروویو، سل-ژل و خوداحتراقی برای تولید فورستریت خالص مورد استفاده قرار گرفته‌است. به‌طور کلی، خلوص فاز فورستریت در درجه حرارت بالاتر به دلیل سرعت انتشار آهسته سیستم‌های سیلیکات منیزیم حاصل می‌شود، که از این چالش‌ها با استفاده از بالمیل کردن، فشرده‌سازی پیش‌سازها یا فعال‌سازی مکانیکی در هنگام سنتز، جلوگیری به‌عمل می‌آید.
با توجه به جدول مشاهده می‌شود که فورستریت نسبت به هیدروکسی‌آپاتیت در خواص‌مکانیکی مثل: سختی ویکرز، استحکام خمشی، مدول‌یانگ و تافنس‌شکست(K) دارای برتری مشهودی است. در مورد زیست‌سازگاری فورستریت گزارش‌ها از مطالعات انجام شده حاکی از آن است که طبق آزمایش MTT، فورستریت بدون اثرات سمی باعث افزایش تکثیر سلول‌های استئوبلاست شده‌است. در مورد هیدروکسی‌آپاتیت نیز هیچ سمیت سلولی یافت نشده‌است و تجزیه و تحلیل بافت‌شناسی اتصال قوی و گستردگی بهتر سلول‌های فیبروبلاست بر روی آن را نشان داده‌است.زیست‌فعالی فورستریت با استفاده از آنالیز ALP مورد بررسی قرار گرفته‌است که نتایج حاکی از افزایش کشت سلولی در فورستریت بوده، درحالی که براساس نتایج کشت سلولی در هیدروکسی‌آپاتیت کاهش یافته‌است، همچنین بر طبق شبیه‌سازی‌های آزمایشگاهی گفته شده‌است که فورستریت دارای واکنش‌پذیری بالاتر، زیست‌فعالی خوب و همچنین تشکیل آپاتیت بهتری است.
اومانژیت با از مجموعه کانی هاست و کانیهای شبیه آن پورنیت است و دارای شکستگی ناصاف است. از نام Umango در آرژانتین است. محلول در HNO۳ برای اولین بار در چک اسلواکی کشف شد و از نظر شکل بلور: ناشناخته، رنگ: قرمز تیره با انعکاس بنفش روی سطح شکستگی، شفافیت: کدر(اپاک)، شکستگی: ناصاف، جلا: فلزی، رخ: دردوجهت، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی سولفور است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن پورنیت- برزلیانیت- تیمانیت- کالکوپیریت- برنیت است
، از نظر ژیزمان اگرگات دانه‌ای تقریباًَ کمیاب است و بیشتر در آلمان شرقی و غربی، چک اسلواکی، آرژانتین و سوئد یافت می‌شود.
اونکیت با از مجموعه کانی هاست و پلاستیک، شکل‌پذیر و قابل‌انعطاف است. با آب سرد تمیز می‌شود. از نور خورشید و حرارت باید محفوظ بماند. کانی‌های مشابه آن کهربا، کلسیت و ایدریالیت است که از نظر چگالی، سختی، رَخ و ذوب از آن متمایز هستند. نام آن از نام منطقه اِوِنکی در سرزمین کراسنویارسک روسیه گرفته شده‌است. محلول در آب گرم و اسیدها می باشد و کمی ذوب می‌شود. درحرارت بالای ۴۵ درجه سانتی گراد تبخیر می‌شود. در بلورهای پهن و کوتاه یافت می شود. سیستم تبلور آن مونوکلینیک و در رده‌بندی مواد آلی است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال-آتشفشانی است.
همایند کانی‌شناسی (پاراژنز) آن کهربا- کلسیت- ایدریالیت- کلسیت- مارکاسیت- کالسدوئن- ایدریالیت است، از نظر ژیزمان بلوری - تجمع دانه‌ای - توده‌ای - آغشتگی کمیاب است. برای اولین بار در روسیه کشف شده (در یک معدن جیوه) سپس در چک اسلواکی نیز در معدن جیوه پیدا شده‌است.
ایدریالیت با از مجموعه کانی هاست و لومینسانس آبی روشن (Idria)، زرد متمایل به سبزیاسبزروشن-باآب مقطرتمیزمی‌شود-کانی مشابه آن اونکیت است. از نام محل Idria در یوگسلاوی گرفته شده‌است. دراسید سولفوریک محلول است -در حرارت بین ۲۶۰ تا ۳۶۰ درجه سانتی گرادذوب می‌شود - باآب مقطرتمیزمی‌شود. C:۹۴٫۹۲٪ H:۵٫۰۸٪ از نظر شکل بلور: پهن و کوتاه، رنگ: زرد متمایل به سبز - سبز- خاکستری - قهوه‌ای روشن - قهوه‌ای سیر، شفافیت: نیمه شفاف، شکستگی: صدفی، جلا: شیشه‌ای - الماسی، رخ: کامل - مطابق با سطح با شکستگی صدفی، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده‌بندی مواد آلی است و منشأ تشکیل آن هیدروترمال - آتشفشانی است.
همایند کانی‌شناسی (پارانژ) آن اونکیت- اونکیت- سینابر- کلسیت- مارکاسیت- کالسدوئن است
، از نظر ژیزمان تجمع دانه‌ای - توده‌ای - پیازی - آغشتگی با سینابر تقریباً کمیاب است و بیشتر در یوگسلاوی (ایدریا)، چک اسلواکی و آمریکا یافت می‌شود.
ایلمنیت ، همچنین به عنوان manaccanite شناخته می شود ، یک ماده معدنی اکسید تیتانیوم-آهن با فرمول ایده آل FeTiO3 است
این ماده جامد، سیاه و سفید یا خاکستری با قابلیت مغناطیسی ضعیف است. از نظر تجاری، ایلمنیت مهمترین سنگ معدنی تیتانیوم است. ایلمنیت منبع اصلی دی اکسید تیتانیوم است که در رنگ، جوهر چاپ، پارچه، پلاستیک، کاغذ، ضد آفتاب، مواد غذایی و آرایشی استفاده می شود.
ایلمنیت در سیستم مثلثی متبلور می شود. ساختار کریستال ایلمنیت از مشتق مرتب ساختار کوراندوم تشکیل شده است. در کوراندوم همه کاتیون ها یکسان هستند اما در یون های +Fe2 و +Ti4 ایلمنیت لایه های متناوب عمود بر محور c مثلثی را اشغال می کنند. ایلمنیت حاوی مراکز آهنی با دور زیاد، مغناطیسی است.
ایلمنیت معمولاً در سنگهای آذرین تغییر یافته با حضور یک محصول دگرسان سفید، ماده معدنی شبه لوکوکسن شناخته می شود. غالباً ایلمنیت ها با پوشانده می شوند، كه باعث می شود ایلمنیت از مگنتیت و سایر اکسیدهای آهن - تیتانیوم متمایز شود. مثالی که در تصویر سمت راست نشان داده شده است نمونه ای از ایلمنیت حاوی لوکوکسن است.
در نور منعکس شده ممکن است با پلوکروازیسم انعکاس بارزتر و رنگ صورتی قهوه ای از مگنتیت متمایز شود.
نمونه های ایلمنیت واکنش ضعیفی به آهنربا دستی نشان می دهند.
در سال 1791 ویلیام گرگور ایلمنیت را، در نهری که از دره درست در جنوب روستای ماناکان (کورنوال) عبور می کند ، و برای اولین بار تیتانیوم را به عنوان یکی از ترکیبات ایلمنیت شناسایی کرد، کشف کرد.
ایلمنیت اغلب حاوی مقادیر قابل توجهی منیزیم و منگنز است و فرمول شیمیایی کامل را می توان به صورت Fe,Mg,Mn,Ti)O3) بیان کرد.
3. ایلمنیت با ژکیالیت (MgTiO3) و پیروپانیت (MnTiO3) که اعضای نهایی منیزیم و منگنز از سری محلول های جامد هستند، یک محلول جامد تشکیل می دهد.
اگرچه شواهدی از طیف کاملی از مواد شیمیایی معدنی در Fe,Mg,Mn,Ti)O3) که به صورت سیستم طبیعی بر روی زمین اتفاق یافت می شود، بخش عمده ای از ایلمنیت ها محدود به FeTiO ایده آل و مناسب به صورت ترکیب با درصد مول جزئی از منگنز و منیزیم وجود دارد. یک استثنا کلیدی در ایلمنیت های کیمبرلیت است که در آن ماده معدنی معمولاً حاوی مقادیر عمده ای از مولکول های ژکیالیت است و در برخی از سنگ های فلسیک که بسیار متفاوت هستند، ایلمنیت ها ممکن است حاوی مقادیر قابل توجهی از مولکولهای پیروفانیت نیز باشند.
در دمای بالاتر نشان داده شده است که یک محلول جامد کامل بین ایلمنیت و هماتیت وجود دارد. در دمای پایین تر، یک شکاف قابل اختلاط وجود دارد که منجر به همزیستی این دو ماده معدنی در سنگ ها می شود اما هیچ محلول جامدی وجود ندارد. این همزیستی ممکن است منجر به ایجاد لامل های برون زدایی در ایلمنیت های خنک شده با آهن بیشتری در سیستم شود تا اینکه به طور همگن در شبکه کریستالی جای بگیرد.
ایلمنیت تغییر یافته ماده معدنی لوکوکسن را تشکیل می دهد، که به عنوان منبع مهمی از تیتانیوم در رسوبات سنگین ماسه های معدنی سنگین در نظر گرفته می شود. لوكوكسن يك جز معمولي در گابرو و ديوريت تغيير يافته است و به طور كلي نشانگر ايلمنيت در سنگ بدون تغييرداده شده است.
ایلمنیت یک ماده معدنی جانبی رایج است که در سنگ های دگرگونی و آذرین یافت می شود. در غلظتهای زیاد، در نفوذهای لایه ای یافت می شود که در آنجا به عنوان بخشی از یک لایه تجمع یافته در چینه نگاری سیلیکات از نفوذ ایجاد می شود. ایلمنیت به طور کلی در قسمت پیروکسنیتی چنین نفوذهایی (سطح " داخلی پیروکسن") رخ می دهد.
ایلمنیت مغناطیسی نشان دهنده پاراژنز کیمبرلیت است و بخشی از انجمن MARID مواد معدنی (میکا-آمفیبول-روتیل-ایلمنیت-دیوپسید) از زنولیت گلیمریت را تشکیل می دهد. ایلمنیت منگانیفر در سنگهای گرانیتی و همچنین در نفوذهای کربناتیت یافت می شود که ممکن است حاوی نیوبیوم غیرطبیعی نیز باشد.
بسیاری از سنگ های آذرین مافیک حاوی دانه های مگنتیت و ایلمنیت درون دانه هستند که در اثر اکسیداسیون اولووسپینل تشکیل شده اند. ایلمنیت همچنین به صورت دانه های گسسته، معمولاً با مقداری هماتیت در محلول جامد وجود دارد و محلول جامد کامل بین دو ماده معدنی در دمای بالاتر از 950 درجه سانتیگراد وجود دارد.
تیتانیوم برای اولین بار توسط ویلیام گرگور در سال 1791 در ایلمنیت از دره ماناکان در کورن وال ، جنوب غربی انگلیس شناسایی شد.
ایلمنیت به دلیل محل کشف در کوههای ایلمنسکی ، نزدیک میاس روسیه نامگذاری شده است.
ایلمنیت، بیشتر برای تولید دی اکسید تیتانیوم استخراج می شود. در سال 2011، حدود 47٪ دی اکسید تیتانیوم تولید شده در سراسر جهان از این ماده تولید شده است.ایلمنیت و/یا دی اکسید تیتانیوم در تولید فلز تیتانیوم استفاده می شود.
از دی اکسید تیتانیوم بیشتر به عنوان یک رنگ دانه سفید استفاده می شود و صنایع عمده مصرف کننده رنگ دانه های TiO2 رنگ و پوشش سطح، پلاستیک و کاغذ و مقوا هستند. سرانه مصرف TiO2 در چین حدود 1.1 کیلوگرم در سال است ، در حالی که برای اروپای غربی و ایالات متحده 2.7 کیلوگرم است.
ایلمنیت را می توان از طریق فرآیند سولفات یا فرآیند کلرید به دی اکسید تیتانیوم در درجه رنگ دانه تبدیل کرد.
ایلمنیت همچنین می تواند با استفاده از فرایند Becher به روتیل اصلاح و خالص شود.
سنگ معدن ایلمنیت همچنین می تواند با استفاده از فرآیند ذوب به آهن مایع و سرباره غنی از تیتانیوم تبدیل شود.
سنگ آهن ایلمنیت به عنوان فلاکس توسط فولادسازان برای نسوز کردن کوره بلند استفاده می شود.
شن و ماسه ایلمنیت همچنین به عنوان عامل سندبلاست در تمیز کردن قالب های تخلیه استفاده می شود.
از ایلمنیت می توان برای تولید فروتیتانیوم از طریق احیا آلومینوترمی استفاده کرد.
استرالیا با حدود 1.3 میلیون تن تولید، بزرگترین تولید کننده سنگ ایلمنیت جهان در سال 2011 بود و پس از آن آفریقای جنوبی، کانادا، موزامبیک، هند، چین، ویتنام، اوکراین، نروژ، ماداگاسکار و ایالات متحده قرار گرفتند.
اگرچه بیشتر ایلمنیت از کانسارهای سنگین ماسه های معدنی سنگین بازیابی می شود، ایلمنیت را می توان از منابع نفوذی لایه ای یا منابع سنگ تیتانیوم "سنگ سخت" نیز بازیابی کرد.
چهار تولیدکننده ایلمنیت و روتیل در سال 2010 گروه های ریوتینتو، منابع ایلوکا ، اکسزارو و کنمار بود که در مجموع بیش از 60٪ از منابع جهان را تشکیل می داد.
دو معدن بزرگ ایلمنیت ریخته گری جهان عبارتند از:
معدن Tellnes واقع در Sokndal ، نروژ که توسط Titania AS اداره می شود (متعلق به Kronos Worldwide Inc.) با ظرفیت 0.55 Mtpa و ذخیره 57Mt ماده TiO2.
معدن لاک تیو متعلق به گروه ریو تینتو واقع در حوالی هاور سن پی یر، کبک در کانادا با ظرفیت 3 Mtpa و ذخیره 52Mt.