moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
چندین سطح سازماندهی قبایل پشتون وجود دارد. «قبیله» به گروه‌های خویشاوندی تقسیم می‌شود که هر یک خیل و زی هستند. خیل یا زی بیشتر به پلارینا تقسیم می‌شود که هر کدام از چندین خانواده گسترده تشکیل شده‌است. [۸] یک قبیله بزرگ اغلب دارای ده‌ها قبیله است که اعضای آن ممکن است بسته به موقعیت اجتماعی خود را متعلق به هر یک، برخی یا همه زیرشاخه‌های شجره خانوادگی خود بدانند: تعاونی، رقابتی یا تقابلی. [۹]قبیلهٔ (همت خیل) یکی از قوم‌های بزرگ پشتون افغانستان هستن. قبیلهٔ همت خیل اکثراً در ولایات (پکتیکا) و (بغلان) و تعدادی هم در کشور پاکستان در ولایت بلوچستان و در ایران حضور دارند. قوم (همت خیل) زیر شاخهٔ (گادی) زیرشاخهٔ (سلیمان خیل) که زیرشاخهٔ (غلجی) می‌باشد
. قبایل درانی پشتون که مبتنی بر دو پایه زیرک zirak و پنج پایع panjpao می باشد
زیرک zirak عبارت از اچکزای , الکوزی , پوپلزای , محمدزای , بارکزای , سدوزای , 6 قبیله میباشند . پنج پایه panjpao عبارت از . علیزی , نورزی , و اسحاقزی . یعنی 3 قبیله میباشد . از جمله پرنفوس ترین قوم درانی همین قوم نورزی میباشد که دراینجا به خاندان طایفه نورزی می پردازیم . این طایفه ازچندین طایفه بزرگ دیگر تشگیل شده. اولاد NURZAI نورزی عبارت است از " درزی , ادین زی, مدیزای(مهدیزای) قوریزی , علیزی , بدیزای , بهادرزی ,چلکزی , گرگن ,جمالزی , جیجی , کوریزی , میرجیان , پاتیز , سامیزی ,و عمرزی .اولاد ها نیز به اقوام دیگر تقسیم میشوند
کامیلو بنسو کاوور ، (زاده ۱۰ اوت ۱۸۱۰ – درگذشته ۶ ژوئن ۱۸۶۱) سیاستمدار ایتالیایی بود.
زادروز وی (۱۰ اوت ۱۸۱۰) در تورین و در همان‌جا در روز (۶ ژوئن ۱۸۶۱) درگذشت. او لیبرالیست میانه‌رو بود و در مقام وزیر، از سال (۱۸۵۰) و در مقام نخست‌وزیری پادشاهی ساردنی، از سال (۱۸۵۲) خدمت می‌کرد و از شخصیت‌های کلیدی وحدت ایتالیا به‌شمار می‌رود.
کاوور با شرکت دادن ساردنی در جنگ کریمه در سال (۱۸۵۵) با اینکه شرکت در این جنگ عملاً برای این کشور سودی نداشت موفق شد نظر موافق ناپلئون سوم را برای حمایت از ایتالیا در جنگ علیه اتریش در سال ۱۸۵۹ جلب نماید. او موفق شد که اتحاد بخشی از ایتالیا را به کمک شم دیپلماسی خود تحقق بخشد. کاوور با سیاست مخصوص به‌خود توانست مبارزات گاریبالدی را با منافع سیاسی خود تلفیق نموده و از یک درگیری بین‌المللی جلوگیری کند.
سعی او در جهت انصراف پاپ از تشکیل یک حکومت کلیسائی عقیم ماند.
جوزپه ماتزینی (؛ زاده ۲۲ ژوئن ۱۸۰۵ در جنوا – درگذشته ۱۰ مارس ۱۸۷۲ در پیزا) آزادیخواه ایتالیائی و رهبر سیاسی عقیدتی جنبش «ریسورجیمنتو» (اتحاد ایتالیا) بود.
او در سال ۱۸۳۱ در فرانسه تشکیلات مخفی «ایتالیای جوان» را بنا نهاد و در سال ۱۸۳۴ با سازمان مشابه‌ای ادغام و به نام «اروپای جوان» اعلام موجودیت نمود. او در دهه‌های ۱۸۳۰ و ۱۸۴۰ از رهبرانی بود که سهم مؤثری در هماهنگی بین قیام‌های مردمی ایتالیا داشت.
ماتزینی از جمهوریخواهان تندرو و یک بشمار می‌آید. او همگام با جوزپه گاریبالدی در سال ۱۸۴۹ فرماندهی و دفاع از شهر رم را در مقابل تهاجم فرانسویان به عهده داشت و پس از کاپیتولاسیون به انگلستان فرار کرد و اقدام به تشکیل کمیته مرکزی دموکرات‌های اروپا نمود.
او با اتحاد ایتالیا به عنوان شاهنشاهی مخالفت نمود و اندکی پیش از مرگ به میهنش بازگشت. او تعداد زیادی مقاله و رساله در باب مسائل سیاسی منتشر نموده‌است.
ویتوریو امانوئله دوم ، (۱۴ مارس ۱۸۲۰ – ۹ ژانویه ۱۸۷۸) پادشاه ساردنی میان سال‌های ۱۸۴۹ تا ۱۸۶۱ و پادشاه ایتالیا تا سال ۱۸۷۸ بود. او پدر اومبرتوی یکم و پدر بزرگ ویکتور امانوئل سوم بود. ویتوریو امانوئله دوم پس از کناره‌گیری پدرش، کارل آلبرت، به تخت پادشاهی ساردنی نشست و با دادن اختیار تام به نخست‌وزیر خود، کامیلو دی کاوور، در فراهم نمودن زمینه یکپارچه کردن ایتالیا، دست او را باز گذاشت. ویتوریو امانوئله دوم سرانجام در ۹ ژانویه ۱۸۷۸ درگذشت و در پانتئون دفن گردید. پس از او پسرش اومبرتوی یکم بر تخت پادشاهی ایتالیا نشست.
منطقه سمیران در بخش طارم قزوین بوده و در فاصله ۲۰ کیلومتری شهر منجیل و ارتفاع ۲۷۰متری از سطح آب‌های آزاد و عرض و طول ۱۷.۸۵ و۳۸.۶۸ درجه جغرافیایی قراردارد.
قدمت سمیران به دوره دیلمیان باز می‌گردد که مردمی بودند که پیشینه تمدنشان به دوره مادها می‌رسد و در زمان ساسانیان و حتی پیش از آنان حکمرانی از خود داشتند و مسنقل عمل می‌کردند. دیلمیان پیش از ورود اقوام ایرانی به گیلان در قسمت کوهستانی آن زندگی می‌کردند و از همسایگان شمالی مادها محسوب می‌شدند و در طول تاریخ حکومت مستقلی داشتند. پس از حمله اعراب به ایران با استفاده از موقعیت کوهستانی منطقه سال‌ها در برابر تازیان ایستادند و خاندان‌هایی از جمله خاندان «جستان» از خود آن‌ها شکل گرفت و لیکن در نهایت در ۲۹۰ ه. ق به شیعه زیدیه وارد شدند و سرانجام پنجاه سال پس از پذیرفتن اسلام خاندانهایی از دیلمیان پیدا شدند که بر بخش بزرگی از عالم اسلام فرمانروایی یافتند: از اولین آن‌ها کنگریان (۳۸۷-۳۰۴ ه. ق) و از سلسله‌های معروف سلسله آل بویه بوده‌است.
قلعه سمیران تا اواخر قرن چهارم هجری قمری مقر حکمرانی آل مسافر بوده که نخستین فرد از این خاندان محمدبن مسافر بوده‌است.
از آثار مهرازی سمیران می‌توان به قلعه سمیران اشاره کرد که نقشه‌ای نامنظم دارد و در دوران پیش از اسلام پی ریزی شده‌است و نیز چهار برج از غرب به شرق در این مجموعه قراردارند که از سنگ و آجر ساخته شده‌اند و به دوره آل بویه نسبت داده شده‌اند. از بناهای دیگر آن چهار طاقی و سه بنای گنبد خانه و امامزاده قاسم است.
اسپرماتکا کیسه‌ای توپی شکل در بدن ملکه زنبور عسل است که اسپرم‌ها را در خود جای می‌دهد.
ملکه تنها یکبار عملیات جفت گیری را انجام می‌دهد و در این بین تمامی اسپرمهای مورد نیاز برای بارور نمودن تخم‌ها در اسپرماتِکا اندوخته می‌کند.
در زمان تخم گذاری ملکه با فشار میزان اسپرم مورد نیاز برای بارور نمودن تخم‌ها را از اسپرماتکا خارج می‌کند.
دُن یکی از لقب‌های افتخاری برای بزرگان و اشراف است که در اسپانیا، ایتالیا، پرتغال و فیلیپین استفاده می‌شود.
این واژه برای دانشجویان و معلمان یک دبیرستان یا دانشگاه، به‌ویژه دانشگاه‌های کالج سنتی مانند آکسفورد و کمبریج در انگلستان نیز استفاده می‌شد.For background information and opinion, see a recently published selection of short articles by Cambridge don Mary Beard: "It's a Don's Life", London: Profile, 2009.
سر قسمتی از یک جاندار است که معمولاً شامل گوش‌ها، مغز، پیشانی، گونه‌ها، چانه، چشم‌ها، بینی و دهان می‌شود که هر یک به ترتیب به عملکردهای حسی مختلف مانند بینایی، شنوایی، بویایی و چشایی کمک می‌کنند.
سَر بالاترین بخش بدن انسان است و یکی از اندام موجود در بیشتر موجودات است. مغز انسان و بیشتر موجودات در سر آن‌ها قرار دارد.
دستگاه عصبی مرکزی قسمتی از دستگاه عصبی است که در درون محفظه‌ای استخوانی به نام استخوان جمجمه و ستون فقرات قرار گرفته‌است و شامل: مغز و نخاع می‌باشد. از نظر ساختمانی در دستگاه اعصاب مرکزی دو قسمت به نام‌های ماده سفید و ماده خاکستری قابل تشخیص می‌باشد. مغز شامل قسمت‌های متنوعی است که هر کدام از آن‌ها در عین حال که با یکدیگر در ارتباط هستند کارهای متفاوتی را انجام می‌دهند.
در فاصله بین عنکبوتیه و پرده داخلی مایع شفافی قرار گرفته‌است که از ترشحات رگ‌های خونی است. این مایع را مایع مغزی-نخاعی می‌گویند و کار آن محافظت از بافت عصبی است. مخ بزرگ‌ترین قسمت مغز است و دارای دو نیمکره است که توسط رشته‌های عصبی محکم و سفید رنگی بهم متصل‌اند و ارتباط دو نیمکره نیز از طریق همین رشته‌های عصبی صورت می‌گیرد. قسمت سطحی مخ، خاکستری رنگ است و قشر مخ نامیده می‌شود. قشر مخ در انسان به علت وسعت زیاد خود و جای گرفتن در فضای محدود حالت چین خورده دارد. در زیر قشر مخ ماده سفید رنگی وجو دارد که از اجتماع رشته‌های عصبی میلین دار تشکیل شده‌است و این رشته همان دنباله‌های نورون‌هایی هستند که در قشر خاکستری با سایر قسمت‌های دستگاه عصبی قرار دارند.
شاه‌انگبین از محصولات زنبورعسل می‌باشد. این محصول با نام‌های دیگری مانند ژل رویال، ژل سلطنتی، غذای ملکه یا شیر زنبور عسل نیز شناخته می‌شود.
شاه‌انگبین نوعی ماده غذایی است که توسط زنبورهای عسل تهیه می‌شود و معمولاً همه لاروها در روز اول زندگی از شاه‌انگبین تغذیه می‌کنند، اما این جیره غذایی از روز چهارم تغییر می‌کند و جای آن را مخلوطی از عسل و گرده می‌گیرد، و تنها ملکه تا آخر عمر از شاه‌انگبین تغذیه می‌کند و به نظر می‌رسد که این نوع غذا باعث به وجود آمدن اختلافات اساسی بین زنبورهای ماده و ملکه می‌گردد به‌طوری‌که طول مدت زندگی ملکه بیش از پنجاه و دو برابر طول زندگی زنبورهای کارگر است و از لحاظ حجم نیز ملکه دو تا سه برابر کارگرها می‌باشد.
شاه انگبین یک ترشح پروتئینی است که از غدد هیپوفارِنکس و فک پایینی زنبور عسل کارگر خارج می‌شود. تنها غذایی که در طول عمر ملکه به او داده می‌شود و همچنین همه لاروهای کوچک در سه روز اول پس از تخم درآمدن با شاه‌انگبین تغذیه می‌شوند.
این سوخت زنبوری دارای ویژگی‌های مختلف بیولوژیکی مفید برای سلامت انسان مانند فعالیت‌های آنتی‌اکسیدانی، اثرات ضد باکتری، افزایش ایمنی و اثرات ضد تومور است.
پنجاه درصد وزن خشک شاه‌انگبین را پروتئین تشکیل داده. گزارش شده که ۹ تا از پروتئین‌های اصلی شاه‌انگبین ۸۰ الی ۹۰ درصد کل پروتئین‌ها را تشکیل می‌دهند. دیگر پروتئین‌ها مانند آلفا گلوکوزیداز، گلوکز اکسیداز و آلفا آمیلاز نیز شناسایی شده‌اند.
انگبین به معنای عسل می‌باشد. [اَ گ َ / گ ُ] (اِ) عسل. شهد. (برهان قاطع) (ناظم الاطباء) (دهار).
(یادداشت مؤلف):
همچنان گبتی که دارد انگبین
چون بماند داستان من بدین.
شاه‌انگبین توسط زنبورهای کارگر پرستار تولید می‌شود. این زنبورها در روز ششم زندگی اقدام به ترشح شاه‌انگبین می‌کنند که در حقیقت مایعی سفید رنگ است که در تغذیه لاروهای جوان و به ویژه ملکه به کار می‌رود. اما این ترشحات در روز دوازدهم قطع می‌گردد و لاروهای پرستار این وظیفه را به نسل دیگری از زنبورها که سن آن‌ها کمتر است می‌سپارند.اسرار درمان با عسل، تألیف: سوفی لاکوست، ترجمه دکتر احسان مقدس، انتشارات نیلوبرگ تهران، چاپ اول بهمن ۱۳۸۷
زنبورهای کارگر دارای دو غده بر روی سر خود می‌باشند غدد زیرحلقیHypopharyngeal نامیده می‌شود که توانایی تولید این ماده را از سن ۶ الی ۱۵ روزگی دارند. رنگ شاه‌انگبین از سفید شیری تا زرد روشن بوده و ترش مزه می‌باشد. ملکه در زمان زندگی تنها با شاه‌انگبین تغذیه می‌شود. تمامی لاروهای زنبور عسل (نر و ماده) در روزهای آغازین دوران لاروی خود با این ماده تغذیه می‌شوند. تغذیهٔ لاروهای ملکه‌ها در تمام دوران لاروی و حتی بعد از تولد در تمام طول عمر با شاه‌انگبین ادامه می‌یابد. اما زنبوران نر و کارگران، فقط در سه روز ابتدایی دوران لاروی خود با شاه‌انگبین تغذیه می‌شوند و ادامهٔ روند تغذیهٔ آن‌ها تا تولد و حتی بعد آن با گرده و عسل انجام می‌شود. شاه‌انگبین زود فاسد می‌شود و باید بعد از برداشت مصرف شود؛ یا این که در یخچال، فریز گردد.
شاه‌انگبین به صورت قرص و خشک شده در بازار غذایی موجود می‌باشد. شاه‌انگبین دارای ویتامین‌های آ، سی، ای و دی به ویژه ب۱۲، ب۶، ب۲ و ب۱ می‌باشد.کتاب پرورش زنبور عسل دکتر نعمت‌الله شهرستانی و کتاب زنبور عسل مهندس سید جاود سعادتمند و همچنین نشریه طب سنتی و مکمل.
دربارهٔ فواید شاه‌انگبین نظرات بسیار متعددی وجود دارد و تحقیقات بسیار زیادی دربارهٔ خواص شاه‌انگبین و اثرات آن انجام و اثبات شده‌است.
بر اساس نتایج آزمایشی منتشر شده در سال ۲۰۰۱ از مجله International Immunopharmacology شاه‌انگبین می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی کمک کند. در این آزمایش، واکنش هیستامین به آلرژن‌ها فورا سرکوب شد و نشان داد که امکان دارد شاه‌انگبین بتواند به کاهش علائم آلرژی فصلی کمک کند.
پژوهش‌های اخیر میگوید شاه‌انگبین می‌تواند حافظه کوتاه مدت را تقویت کند زیرا ثابت شده به‌طور کلی نقش تقویتی روی عملکرد اعصاب دارد. می‌دانیم بیماری آلزایمر به‌طور کلی یعنی اختلالات حافظه و یادگیری، برای همین آزمایشی برای بررسی تاثیر شاه‌انگبین روی یادگیری و حافظه، در نهاد تحقیقات بیومدیک پیشرفته (Advanced Biomedical Research) مطرح شد.
به دلیل اینکه بافت مغز اسیدهای چرب سیر نشده زیادی در خود دارد که به ویژه در برابر حمله رادیکال‌های آزاد ضعیف اند، مواد آنتی اکسیدان موجود در شاه‌انگبین می‌توانند نقش مهمی در درمان و پیشگیری بیماری‌های مختل‌کننده اعصاب داشته باشد.
نتایج تحقیقات منتشر شده در مجله داروهای گیاهی ابن سینا (Avicenna Journal of Phytomedicine) فواید شاه‌انگبین روی پارامترهای اسپرم، درجه تستوسترون و مالون دی آلدئید در موش را ارزیابی کرده‌است. تعداد اسپرم، میزان تحرک، زنده بودن، تکامل و بی نقصی DNA آن‌ها در این آزمایش آنالیز شدند. نتایج اشاره بر این دارد که درمان توسط شاه‌انگبین می‌تواند ناباروری جنس نر را بهبود بخشد.
مطابق نتایج بدست آمده مشخص شده‌است که شاه‌انگبین توانایی بالابردن توان جسمی و رفع خستگی در ورزشکاران و برطرف‌کننده سردردهای میگرنی نیز می‌باشد .
طبق تحقیقات پزشکان طب سنتی و ایرانی مشخص شده که شاه‌انگبین با توجه به اینکه توان جسمی را قدرت می‌بخشد در بیمارانی که در دوران شیمی درمانی به سر می‌برند، کیفیت زندگی و بهبود عمکرد سیستم ایمنی بدن را افزایش می‌دهد.
دوز پیشنهادی روزانه ۱ تا ۵ گرم، به مدت یک دوره ۳۰ تا ۹۰ روزه و سپس ۱۰ تا ۳۰ روز توقف مصرف است.
مواردی هستند که نیاز به دوز بالاتر اما برای دوره‌های کوتاه‌تر و زمان توقف بیشتری بین آن‌ها دارند. شاه‌انگبین باید به صورت ناشتا و حداقل ۱۵ دقیقه پیش از وعده غذایی مصرف شود.
به طور کلی ژل رویال تازه بسته به اینکه به چه شیوه‌ای نگهداری می‌شود، ماندگاری متفاوتی خواهد داشت. شیوه‌های نگهداری زیر معممول‌ترین شیوه‌های نگهداری ژل رویال هستند.
۱. نگهداری ژل رویال تازه در یخچال (دمای ۳ تا ۵ درجه):در این روش ژل برای مدت زمانی حدود ۶ ماه خواص خود را حفظ خواهد کرد.
۲. نگهداری ژل رویال تازه در فریزر (دمای ۱۸- درجه):در این شیوه ژل برای مدت زمانی حدود ۲ سال خواص خود را حفظ خواهد کرد.
۳. ترکیب ژل و عسل در دمای اتاق:در این روش ژل رویال تا ۲ سال و بیشتر خواص خود را حفظ خواهد کرد.
اگر روزانه یک تا پنج گرم مصرف شود هیچ عارضه‌ای ندارد در صورت زیاده روی در مصرف شاه‌انگبین ممکن است در انسان‌ها باعث ایجاد واکنش آلرژیک و حساسیت شود. این واکنش می‌تواند اعم از کهیر، آسم یا حتی آنافیلاکسی باشد. وقوع واکنش آلرژیک در افرادی که شاه‌انگبین به‌طور بی‌رویه مصرف می‌کنند نامشخص است. خطر وقوع حساسیت و واکنش آلرژیک در افرادی که حساسیت‌های دیگری دارند، بالاتر است.
اینطور می‌توان نتیجه‌گیری کرد:
شیخ یکی از دو لقب‌های عربی و اسلامی و به معنی پیر است. این کلمه معادل فیلارک (انگلیسی:phylarch، یونانی : φύλαρχος، لاتین : phylarchus) و به معنای حاکم قبیله است. این کلمه از ریشه فیل phyle به معنای قبیله و آرچین archein به معنای حکومت گرفته شده است.
در زمان پیش از اسلام، در نظام شیخوخیت، به رئیس و ریش سفید ، بزرگ یک قبیله یا اتحادی قبایل گفته می‌شده‌است. این عنوان به شاهزادگان برجسته متحدان عرب امپراتوری در شرق اعطا می شد.
در ایران قدیم یکی از اصطلاحات صوفیان نیز بوده‌است.
در تمدن اسلامی، شیخ، لقبی ویژه برای برخی از عالمان بزرگ مسلمان مانند شیخ الاسلام غزالی یا شیخ انصاری بوده‌است.
امروزه در ایران شیخ یک عنوان رسمی نیست و به هر کسی که در مدارس دینی (حوزه علمیه) درس خوانده باشد و لباس روحانی بر تن کند و عمامه بر سر بگذارد و سید نباشد شیخ می‌گویند.
سَر بالاترین بخش بدن انسان و یکی از اندام موجود در بیشتر جانداران است.
سر همچنین ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
سِر «لقبی تشریفاتی»چه کسانی نشان افتخار ملکه بریتانیا را نپذیرفتند؟، بی‌بی‌سی فارسی است که به شوالیه‌ها یا بارون‌ها گفته می‌شد که این رویه در بریتانیا تا امروز همچنان ادامه دارد.
واژه سر برای اولین بار در ۱۲۹۷ در اسناد مکتوب دیده می‌شود و از زبان‌های لاتین (مشتق از Senex به‌معنای پیر)و فرانسه میانه به انگلیسی راه یافته‌است.
بارون یا معادل مؤنث آن بارونِس حرف واو به‌صورت اُ تلفظ می‌شود، مثل بارُن از القاب اشرافی غرب اروپا است و به واسال‌هایی گفته می‌شد که زمین و املاک خود را مستقیماً از پادشاه دریافت می‌کردندThe Late Middle Ages written by James A. Corrick این لقب بیشتر در کشورهای آلمانی زبان (مانند هلند، لیختن اشتاین، دانمارک) و اتریش-مجارستان مرسوم بوده‌است. هم‌اکنون این لقب در مجلس اعیان بریتانیا به کار می‌رود.
بارون واژه‌ای فرانسوی است که خود از واژه "baro" فرانکی قدیم به معنی «آزاده، رزمنده» گرفته شده‌است. این واژه بعدها با خویشاوند خود در انگلیسی قدیم یعنی beorn (به معنی مرد اشرافی) ادغام شد.
ترک می‌تواند به مفهوم‌های زیر اشاره داشته باشد:
کارهای خیریه یا نیکوکاری هرگونه یاری‌رسانی به موجودات زنده و مردمان نیازمند آن است. کمک کالایی و پولی و دادن پول یا دیگر کمک‌های مادی به تهیدستان و مستمندان و دریوزگان با انگیزه‌های مردم دوستیانسان‌دوستانه نیز نیکوکاری است. نیکوکاری در ادیان و کیش‌های اندیشه ای گوناگون، کاری پسندیده و سفارش‌شده‌است.
همازور نام بخشی از سرود اوستای کُشتی در خُرده اَوستا و از نیایش‌های مزدیسنا است. در این سرود در می‌یابیم که سرایندهٔ سرود، از شنوندگان و باشندگان خواستار است و آرزو می‌کند تا "نیکوکاری گسترش یابد" و "بداندیشی و کژروی نابود گردد"؛ بنابراین "سرودِ همازوری" را می‌توان سفارشِ هم‌بستگی، هم‌باوری، هم‌پیمانی، هم‌راهی، هم‌دلی و هم‌اندیشی نامید. گهنبار نیز از با شکوه‌ترین و مهندترین جشن‌های مردمی مزدیسنان است و برجسته‌ترین انگیزه آن، "بار دادن" که همان بخشش و دادودَهش و، پدیداری همبستگی و همازوری و پی بردن زرتشتیان از ایستار و جاور یکدیگر در جامعه و هازمان و یاری هم‌وندان خود است. گزاره‌های همچون "اَشوداد"، "اَهُلوُداد" و "روانیگان" نیز در راستای "هم‌یاری" هستند.
نیکوکاری در ادیان هندی همچون بودیسم، هندوئیسم و جاینسم با نام دانه تعریف (واگران) شده‌است و به چم دادن و داتاری و بخشش است.William Owen Cole (1991), Moral Issues in Six Religions, Heinemann, , pages 104-105Krishnan & Manoj (2008), Giving as a theme in the Indian psychology of values, in Handbook of Indian Psychology (Editors: Rao et al.), Cambridge University Press, , pages 365–366.
در اسلام با مفهوم زکات توضیح داده شده و از ارکان اسلام شمرده شده‌است.
در یهودیت با واژهٔ عبری زِدَکَه از آن نام برده شده‌است و در واژه به چم و ماناک دادگری و برابری و عدالت استRabbi Hayim Halevy Donin; "To Be A Jew". Basic Books, New York; 1972, pp. 48. ولی کمابیش به چم و ماناک نکوکاری و به "پایندانی دینی" یا تعهد مذهبی و ""انجام آنچه درست است"" فرنام می‌یابد.Tzedakah vs The Myth of Charity; by Yanki Tauber; Retrieved 03-11-2012.
عشریه بخشی از دهمِ چیزی (مانند: دو دهم - یک پنجم) است که به عنوان کمک یا وظیفه به یک سازمان مذهبی یا امور خیریه پرداخت می‌شود. عشریه انواع مختلفی دارد اما یکی از معروف‌ترین آن در بین یهودیان، دادن یک دهم از درآمد برای امور خیریه است.
"وقف" یا همان ورستاد آیینی بس کهن است که پیش از اسلام از بنیانهای دین زرتشتی بود مردم ایران پس از رسیدن اسلام به این کشور با واژه وقف آشنا شدند. در زبان پهلوی واژه‌های "اَشوداد"، "اَهُلوُداد" و "روانیگان" کم‌وبیش چنین کاربردی دارند. همچنین "وقف" به ماناک پیشکش جاویدان برای پریستکاری همگانی یا نگه داشتن خود آن چیزی و روان بودن سود و کاربری آن در راستای کارهای نیک و خرسندی و خوشنودی خداست. به واگران درست (ماده ۵۵ قانون مدنی) برپایه نوشته آن وقف عبارت است از این‌که «عین مال حبس و منافع آن تسبیل شود». جمع این واژه اوقاف است و به دارایی و زمین وقف شده، موقوفه گفته می‌شود.
لوشان از جمله شهرهای بخش مرکزی شهرستان رودبار در استان گیلان است. جمعیت لوشان در سال ۱۳۹۵برابر ۱۱،۰۰۰ نفر برآورد شده‌استسرشماری سال ۱۳۹۵. لوشان در میانه راه قزوین به رشت قرار دارد و اولین شهر استان گیلان می‌باشد.
لوشان در پیش از نیمه اول قرن نهم هجری محل سکونت ایل شاملو که منشعب شده از ایل بیگدلی بودند؛ بوده است.دانشنامه جهان اسلام:امرای‌ یکی‌ از طوایف‌ اوجی‌، از طوایف‌ مشهور شاملو سومر، ص‌ 209، 211، پیش‌ از نیمة‌ اول‌ قرن‌ نهم‌ در قریة‌ لوشان‌، از روستاهای‌ طارم‌، سکونت‌ داشتند مرعشی‌، ص‌ 260,261
به دلیل عدم دسترسی به اسناد تاریخی و صرفاً با بررسی گفته‌های مردمی مشخص شده‌است که زندگی در این منطقه به صورت شهری تنها پس از ساخت کارخانه سیمان لوشان در حدود سال ۱۳۳۰ آغاز گردیده‌است. البته به دلیل وجود چند امامزاده معلوم می‌گردد که سابقه حضور جمعیت در این منطقه طولانی است. یکی از دلایل دیگر پیشینه تاریخی شهر لوشان، وجود پل تاریخی آن است که به گفته برخی به دوره قاجار بر می‌گردد. همچنین وجود کاروانسرای شاه عباسی خرزان که در نزدیکی لوشان قرار دارد دلیل دیگری بر قدمت این منطقه می‌باشد. از دیگر عوامل اهمیت این شهر استراتژیک بودن مسیر قدیمی قزوین به رشت است که همیشه محل رفت‌وآمد مردم، لشکریان و بازرگانان بوده و در نتیجه لوشان به عنوان اقامتگاه مورد توجه قرار داشته‌است.
البته در آینده با بررسی بیشتر اسناد قدیمی دولتی می‌توان اطلاعات بیشتری در این زمینه بدست آورد.
مختصری دربارهٔ پل تاریخی لوشان (اسامی دیگر: پل خشتی - پل آجری - پل قاجاری)
پل خشتی لوشان: این پل در شهرستان لوشان، جنوبی‌ترین شهر استان گیلان و در مسیر رشت – قزوین در فاصله ۹۰کیلومتری مرکز استان، واقع است. پل خشتی لوشان روی رودخانه شاهرود (یکی از شاخه‌های سفید رود) ساخته شده‌است. رابینو دربارهٔ این پل می‌نویسد: «پل لوشان بنایی زیبا از آجر است که مرکب از یک طاق کوچک و دو طاق بزرگ است و تاریخ بنایش به دوران خسروخان می‌رسد. روس‌ها شیب این پل را که تند بود ملایم نمودند». (در قرن نوزدهم، ساخته مهندس لوشانسکی روسی که به دستور دولت ایران به راه‌سازی مشغول بود) پل لوشان دارای چهار دهانه به ابعاد مختلف و نیز موج برگردان‌هایی در قسمت پایه‌ها است. کوره پوش‌هایی در میان پایه‌ها از سنگینی پل، می‌کاهد و در مواقع افزایش سطح آب، گذر رود را تسهیل می‌کند. طول کلی این پل ۱۰۰متر و عرض آن هفت متر است. در دو طرف مسیر عبور عابر، جان پناه وجود دارد و کف پل با قلوه سنگ‌فرش شده‌است. پل لوشان پس از زلزله سال ۱۳۶۹ توسط اداره کل میراث فرهنگی گیلان مرمت اساسی شد.
اقتصاد شهر لوشان ریشه در گذشته آن دارد و به زمان ساخت کارخانه سیمان بر می‌گردد. با هجوم مهاجران به این منطقه شکل و شمایل شهر دستخوش تغییرات زیادی گردید بطوریکه لوشان را تبدیل به یکی از شهرهای صنعتی نمود. پس از آن با ساخت کارخانه سیمان خزر این رونق دوچندان گردید. از دیگر فعالیت‌های اقتصادی این منطقه
معادن زغال سنگ، سنگ آهک، پوزولان، سنگ لاشه، و . . .
نیروگاه برق
شرکت‌های متعدد و پراکنده اطراف شهر
مرغداریهای صنعتی و کشتارگاه
باغات زیتون
کشت گندم و پیاز
مردم لوشان و منجیل عمدتا جمعیتی ترک از عمارلو به همراه تات ها و کردها بودند.Both Lowšān and Manjil had a mainly Turkish population from the ʿAmmārlu tribe, together with Tats and Kurds, and belonged to the ʿAmmārlu district
زبان‌های رایج در شهر لوشان امروزه شامل ترکی، لری، لکی، رودباری و کرمانجی است. گیلکی رودباری در جنوب گیلان، در رستم‌آباد، رودبار، منجیل و لوشان و ... رایج است.
کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران زبان‌های رایج در این شهر را ترکی و گیلکی ذکر کرده است.رزم‌آرا، حاجعلی (۱۳۳۰)، فرهنگ جغرافیائی ایران (آبادیها)؛ جلد ۲، صفحه ۲۷۶: استان ۱ آذربایجان، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی کشور، انتشارات دایره جغرافیائی ستاد ارتش. همچنین زبان لری نیز توسط گروهی از مردم لر که در دوره رضاشاه به این منطقه کوچانده شده‌اند استفاده می‌شود.https://iranicaonline.org/articles/lori-language-iihttp://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html نقدی بر کتاب رضاشاه و جنگ‌های لرستان: تاریخ را باید در زمان خودش خواند. در حال حاضر اقوام ترک، لر، تات، گیلک و کرد در شهر لوشان ساکن هستند.دانانیوز؛ نخستین جشنواره فرهنگ اقوام شهرستان رودبار برگزار شد:سیروس غیاثوند در گفتگو با خبرنگار زیتون خبر، همدلی و همزبانی را از اساس توسعه جامعه دانست و اظهار کرد: نخستین همایش اقوام شهرستان در راستای ایجاد مودت و همدلی بین اقوام مختلف برگزار شد.وی ادامه داد: شهرستان رودبار به ویژه شهر لوشان دارای قومیتهای ترک، لر، تات، گیلک، کرد و… است که در صفا و همدلی در کنار یکدیگر زندگی می کنند.
پس از زمین‌لرزه سال۶۹ به دلیل مهاجرت روستائیان از روستاهای دیگر به این منطقه و همچنین ورود مهاجران جویای کار از سایر نقاط به لوشان ترکیب جمعیتی این شهر دستخوش تغییر شد. این موضوع در خصوص منجیل نیز صادق است.زبان مردم لوشان و منجیل بازدید: اردیبهشت۱۳۸۸مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی گیلان. بازدید: اکتبر ۲۰۱۱.
کباب برگ نوعی از کباب‌ ایرانی است.
کباب برگ ممتاز را از گوشت لخم گوسفند یا مغز ران گوساله تهیه می‌کنند، معمولاً کباب برگ با چلو خورده می‌شود.
گوشت کباب برگ را برای ترد شدن مدتی در پیاز خلال شده، گرد انجیر به مدت کم (بسته به میزان انجیر) یا در ماست و نمک می‌خوابانند. کباب برگ از آن دسته غذاهای ایرانی است که بیشتر در چلوکبابی‌ها صرف می‌شود.
تُرشی یکی از چاشنی‌ها به ویژه در آشپزی خاورمیانه ومخصوصا ایران و بالکان است. ترشی گذاشتن یکی از فرایندهای نگهداری طولانی مدت تره‌بار است که خوراکی مورد نظر را درون محلول آب نمک یا سرکه با پی‌اچ پایین و دارای حالت اسیدی قرار می‌دهند. اگر ماده خوراکی خود دارای آب کافی باشد، تنها افزودن نمک برای ساختن ترشی بس است. فرایند ترشی گذاشتن برای نگهداری از مواد خوراکی و بهره‌گیری از آن‌ها در بیرون از فصل برداشت به‌وجود آمد.
ترشی مخلوط
ترشی بندری
ترشی لیته
ترشی بامیه
ترشی فلفل
ترشی سیر
ترشی بلغاری
ترشی اسپانیایی
ترشی یونانی
کَباب یکی از معروف‌ترین و محبوبترین غذاهای مورد علاقه مردم خاورمیانه، به‌خصوص ایران و قفقاز است. در تهیه و پخت بیشتر کباب‌ها از گوشت قرمز بریده یا چرخ شده بره، گوسفند، گاو یا گوساله استفاده می‌شود. همچنین در مراحل تهیه اکثر کباب‌ها از پیاز و ادویه‌جات استفاده زیادی می‌شود. نوعی از آنچه در ایران با نام کباب چنجه نامیده می‌شود نیز در کشورهای غربی با نام شیش‌کباب شناخته شده و معروف است. همچنین آنچه در ایران با نام کباب کوبیده معروف است در قفقاز به نام کلی کباب یا در برخی نقاط به نام لوله‌کباب شناخته می‌شود. دنده کباب یکی از قدیمی‌ترین کباب‌ها در ایران است که مخصوص گلپایگان
چربی فراوری نشده‌ای که در هنگام طبخ غذا از بافت‌های پرچربی یا استخوان‌های گوسفند یا گاو و نیز در هنگام کباب کردن از گوشت خارج می‌شود به «اشک کباب» معروف است.
نشانه‌های تاریخی از این حکایت می‌کند که شاهان قاجار خدمت بزرگی به آشپزی ایرانی کرده‌اند.
به این ترتیب که کباب کوبیده اصالتا قفقازی است و گویا ناصرالدین‌شاه کباب را به آشپزانش معرفی کرده و کباب قفقازی با دست و پنجه آشپزهای ایرانی تبدیل به کباب کوبیده ایرانی شده است.
از معروفترین انواع کباب‌های ایران می‌توان به کباب گلپایگان ،دنده کباب کرمانشاهی، کباب چنجه، کباب ترش، کباب کوبیده، کباب برگ، کباب سلطانی، کباب دوش، جوجه کباب، جوجه کباب دورنگ، کباب چوبی، کباب ترخونی، کباب حسینی، جوجه کباب بوقلمون، کباب شیشلیک، کباب بختیاری و… را نام برد.
واژه کباب به وفور در ادبیات کهن و شعر پارسی بکار گرفته شده است. برای نمونه در اشعار فردوسی در شاهنامه که بیش از هزار سال پیش نوشته شده است بارها این واژه پارسی بکار برده شده است.
برافروختند آتش و زان کباب | بخوردند و کردند سر سوی آب. فردوسی.
همی پرورانیدشان سال و ماه | به مرغ و کباب و بره چند گاه. فردوسی.
پلاشان یکی آهو افگنده بود | کبابش بر آتش پراگنده بود. فردوسی.
بشد شیده نزدیک افراسیاب | دلش چون بر آتش نهاده کباب. فردوسی.
نبیره ٔ جهاندار افراسیاب | که از پشت شیران بریدی کباب. فردوسی.
او سخن می گوید و دل می برد | او نمک می ریزد و مردم کباب. سعدی.
لب و دندانت را حقوق نمک | هست بر جان و سینه های کباب. حافظ.
۲. از کتاب آشپزی طلایی، قسمت خوراکیها، کباب
کَباب کوبیده یکی از انواع کباب، یکی از خوراک‌های ملی ایران و از خوراک‌های ایرانی است که مخلفات اصلی آن را گوشت چرخ کرده تشکیل می‌دهد. این غذا اکثراً به همراه چلو خورده می‌شود.
این کباب پر مصرف‌ترین کباب در بین ایرانیان است. کباب کوبیده مانند خورش قورمه سبزی از آن دسته غذاهایی است که کمتر کسی را می‌توانید پیدا کنید که از آن خوشش نیاید.
کباب کوبیده را می‌توان با گوشت‌های مختلفی همانند: گوشت گوسفند، گاو و مرغ درست کرد. محبوب‌ترین کباب کوبیده، کباب کوبیدهٔ تهیه شده با گوشت گوسفند با مقداری چربی است که طعم پیاز موجود در آن مناسب باشد.
کباب کوبیده اصیل ایرانی با گوشت گوسفندی تهیه می‌شود ولی امروزه این کباب با گوشت گوساله نیز طبخ می‌شود. در این دستور برای تهیه کباب کوبیده از مخلوط گوشت گوسفندی (قلوه گاه) و گوشت گوساله (راسته) استفاده شده‌است که تقریباً بهترین ترکیب برای کباب کوبیده‌است
کالری کباب کوبیده: هر سیخ بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ کالری
ابتدا پیاز‌ها را پوست بگیرید و بشورید سپس چرخ کنید. در صورت تمایل می‌توانید پیازها را با رنده ریز رنده کنید. پس از اینکه پیازها را رنده یا چرخ کردید پیازهای رنده شده را با دست فشار دهید تا آب اضافی شان خارج شود.
آب پیاز را کنار بگذارید و پیاز رنده شد را داخل یک کاسه مناسب بریزید. در مرحله بعدی باید گوشت را چرخ کنید. به همین منظور گوشت را به صورت قطعات کوچکتر خرد کنید و چرخ کنید. بهتر است گوشت را دو بار چرخ کنید تا منسجم تر شود یا از چرخ گوشت استفاده کنید.
در مرحله بعدی زعفران دم کرده را به همراه مقداری نمک و فلفل سیاه به مخلوط گوشت چرخ کرده و پیاز اضافه کنید. در این مرحله باید مایه کباب کوبیده را به خوبی ورز دهید تا کاملاً منسجم و یکدست شود تا زمان کباب کردن از سیخ نریزد.
پس از اینکه مایه کباب کوبیده را به خوبی ورز دادید یک سلفون روی کاسه بکشید و آن را به مدت حداقل ۲ ساعت در یخچال قرار دهید تا به اصلاح عامیانه گوشت بیات شود و به سیخ بچسبد. پس از گذشت ۲ ساعت مایه کباب کوبیده را از یخچال خارج کنید. سپس به مدت ۱۰ دقیقه دیگر ورز دهید. پس از اینکه مایه کباب کوبیده را به خوبی ورز دادید یک کاسه مناسب انتخاب کنید و آب پیاز را داخل آن بریزید.
برای سیخ کردن باید ابتدا دست خود را با آب پیاز تر کنید سپس مقداری از مایه کباب کوبیده بردارید از بالای سیخ شروع به فشار دادن مایه کباب کوبیده روی سیخ کنید تا سیخ را به خوبی پوشش دهد. در پایان پس از اینکه سیخ کردن تمام شد با فشار انگشت روی گوشت بر آمدگی ایجاد کنید. این برآمدگی‌ها باعث می‌شود کباب مغز پخت شود. به همین ترتیب تمام مایه کوبیده را سیخ کنید. اگر عجله ندارید بهتر است سیخ‌های کباب را به مدت یک ساعت درون یخچال قرار دهید. در همین حین منقل ذغال را آماده کنید به طوری که ذغالها کاملاً قرمز و یکدست روشن شوند در ابتدا با سرعت باد بزنید تا گوشت خودش را بگیرد سپس سیخ‌ها را به صورت متداوم بچرخانید تا گوشت به صورت یکنواخت کباب شود. در همین مرحله گوجه فرنگی‌ها را از وسط برش بزنید و به سیخ زده و کباب کنید پس از اینکه کباب‌ها آماده شد آنها را به همراه نان یا برنج(چلو کباب")" سرو کنید. نکته مهم دیگر اینکه کباب کوبیده را می‌توانید با سماق و سبزیجاتی مانند ریحان و پیاز و … میل کنید.
این‌طور که میرزا محمدرضا معتمدالکتاب نویسنده کتاب تاریخ قاجار نوشته، پای کباب را ناصرالدین شاه به ایران باز کرد. می‌گویند به دستور شخصی ناصرالدین شاه که اصلیتی قفقازی داشته و نوعی غذای قفقازی به ایران وارد شده‌است که بعدها آشپزهای درباری شیوه پخت آن را کمی تغییر داده‌اند و کباب امروزی به عنوان یک غذای کاملاً ایرانی ماندگار شده‌است.
بر اساس داستانی که توسط دوستعلی خان معیرالممالک از نوادگان ناصرالدین شاه نقل شده‌است، حکایت از آن دارد که ناصرالدین شاه ۸۷ همسر داشته‌است که ۴ نفر از آن‌ها رسمی بوده‌اند و بقیه صیغه. هنگامی‌که یک روز جمعه شاه قصد زیارت عبدالعظیم در شهرری داشته‌است، پیشخدمت‌های او مجبور بودند روز پنجشنبه به آن منطقه بروند و در حدود ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ کباب را بر اساس دستور شاه برای خود او و ۱۰۰۰ همراه و خدمه و همسرانش آماده کنند و کبابها نیز همیشه همراه با سبزی خوردن و پیاز سرو می‌شده‌است.
اعتمادالسلطنه در نوشته‌هایش نقل می‌کند و می‌نویسد اولین چلوکبابی نامش نایب بوده‌است که در بازار تهران قرار داشته‌است و شبیه رستورانهای اروپائیان غذا را بر روی میز سرو می‌کرده‌است؛ ولی اسناد دیگری نیز موجود می‌باشد که اولین چلوکبابی در تبریز نزدیک مرز با قفقاز تأسیس شده بوده‌است. پیشخدمتهای رستوران نایب در آن زمان برنج‌ها را به صورت هرم در بشقابها قرار می‌دادند و همراه آن تکه کره‌ای نیز سرو می‌شده‌است. پیشخدمت‌ها یکی یکی برنجها را بر سر میزها می‌بردند و بلافاصله نفر بعدی کباب‌ها را با سیخ در بشقابها قرار می‌داده‌است. در آن زمان هر نفر می‌توانسته هر چند تا مایل بوده‌است کباب بخورد و مبلغی که از مشتریان گرفته می‌شده، یکسان بوده‌است.
اعتمادالسلطنه وزیر انتشارات ناصرالدین شاه و رئیس دفتر مترجم در آن زمان برای پرداخت بهترین چلوکباب که توسط چلوکبابی نایب ارائه می‌شد بین ۳ تا ۵ ریال آن زمان پرداخت کرده‌است.
همچنین در سال ۱۲۹۵ عبداله بهرامی معاون اداره امنیه تهران (پلیس امروزی) بیشترین مبلغی که برای هر وعده چلوکباب پرداخت می‌کرده‌است ۴ تا ۵ ریال بوده‌است. حدود بیست سال بعد در سال ۱۳۲۰ روزنامه اطلاعات برای یک پرس چلوکباب مبلغ ۵ ریال دریافت می‌شده‌است که شامل کباب برگ بزرگ، کره ۳۳۰ گرم برنج، پیاز و نان بوده‌است. در همان زمان چلوکباب کوبیده مبلغ ۴ ریال قیمت داشته‌است.
یکی دیگر از چلوکبابی‌های معروف تهران هم راه افتاد که مردم نام آن را «مرشد چلویی» گذاشته بودند. میرزا احمد عابد نهاوندی معروف به «مرشد چلویی» در ضلع شرقی مسجد جامع بازار تهران غذا فروشی داشت. او که به خاطر داشتن درجات عرفانی و شاعر بودنش مورد احترام مردم بود، روی تابلوی مغازه اش نوشته بود: «نسیه و وجه دستی داده می‌شود حتی به جنابعالی به قدر قوه.»
دربارهٔ مرشد چلویی روایت‌های زیادی به یادگار مانده‌است.
عبدالحی حبیبی (۱۲۸۹–۱۳۶۳) تاریخ‌نگار، نویسنده، شاعر و متخصص زبان و ادبیات فارسی اهل افغانستان بود که به دو زبان، فارسی و پشتو مسلط بود.
عبدالحی حبیبی فرزند ملا عبدالحق در ۱۲۸۹ (خورشیدی) مطابق ۱۹۱۰ (میلادی) در قندهار به دنیا آمد. پدر کلانش مولوی عبدالرحیم و جدش مولوی حبیب‌الله، محقق قندهاری است. به همین نسبت تخلص خود را حبیبی انتخاب نموده‌است. از لحاظ تبار قومی به قبیله کاکر پشتون پیوند دارد.
عبدالحی در ۱۲۹۹ در مکتب ابتدائیه شالیمار شامل گردید. بعد از ختم دوره شش سالهٔ مکتب، در ۱۳۰۴ شمسی، پای درس مولوی عبدالواسع و مولوی ابوالوفای قندهاری، استاد مدرسه نظامیه دکن، نشست.
بعد از آن دیگر تحصیلات دانشگاهی را ادامه نداد و با مطالعه نشریات افغان، ایرانی و هندی چون سراج الاخبار، حبل‌المتین، کاوه، ایرانشهر، ارمغان، الهلال، صور اسرافیل و دیوان اشعار کلاسیک‌های ادبی دری محشور شد و آشنایی با دیدگاه‌ها و نوشته‌های محمود طرزی افغان و سیدحسن تقی‌زاده محمد قزوینی، سیدکاظم، ایرانشهر، جمال زاده ایرانی، جرجی زیدان مصری، شبلی نعمانی هندی، سلیمان ندوی و دیگران به ارتقای شخصیت علمی خویش پرداخت.
آموزش زبان‌های عربی، اردو و انگلیسی را آغاز کرد و با زبان‌های اوستایی، سانسکریت، فارسی باستان آشنایی یافت.
حبیبی در ۱۵ سالگی آغاز به وظیفه رسمی کرد و در ۲۲ سالگی در سال ۱۳۱۱ شمسی با نوشتن تاریخچه سبک‌های شعر پشتو (به فارسی) به کتاب‌نویسی و تألیف پرداخت، هرچند قبل از آن در مجله هفتگی طلوع افغان مقالات می‌نوشت.
تاریخ مختصر افغانستان نام کتابی است که توسط پژوهشگر و تاریخنگار معاصر افغانستان آقای عبدالحی حبیبی نوشته شده‌است.
این کتاب که از کتب مهم در زمینه تاریخ افغانستان است در سال ۱۳۴۶ خورشیدی در مطبعه دولتی افغانستان در کابل به چاپ رسید.
آدمک‌های آزمایش تصادف کپی تمام‌قد از بدن انسان هستند که برای شبیه‌سازی رفتار بدن انسان به هنگام تصادفات رانندگی، پروازی و غیره بکار می‌روند.
این آدمک‌ها از نظر وزن و لولابندی به گونه‌ای طراحی شده‌اند که تا اندازه دقیقی رفتار بدن انسان را بازسازی کنند. در این آدمک‌ها همچنین ابزاری برای سنجش سرعت برخورد، نیروی تخریب، مقدار تاشدگی، گشتاور بدن، و مقدار کاهش شتاب پس از تصادف تعبیه شده‌است.
قاسم کشکولی (زادهٔ ۶ مهر ۱۳۴۲ در لنگرود) نویسنده ایرانی است.
او که یکی از داستان نویسان پیشروی معاصر ایران است،روایت قاسم کشکولی از «سوانح» غزالی به چاپ دوم رسید ، مهر
داستان نویسی را به شکل حرفه‌ای از زمستان ۱۳۶۹ آغاز کرد. نخستین داستانش «پنجره» در هفته‌نامه نقش قلم به چاپ رسید.به تازگی در برنامه به وقت کتاب تلویزیون اینترنتی لنگر خبر، با اجرای هنرمند لنگرودی محمد امین آثار کشکولی برای مخاطبان این رسانه معرفی شد.
کمدی بزن‌بکوب یا اسلپ‌استیک (Slapstick) گونه‌ای کمدی است که در آن تحرک بدنی نقش اول را بازی می‌کند. اسلپ‌استیک پر از صحنه‌های حرکت و جنجال و زدوخورد و سروصدا و مسخره‌بازی است و در آن از تصادم‌های عجیب‌وغریب و شوخی‌های فیزیکی به شکلی مبالغه‌آمیز استفاده می‌شود.
از استادان کمدی اسلپ‌استیک می‌توان به لورل و هاردی، چارلی چاپلین و از هنرپیشگان معاصر به جیم کری و روآن اتکینسون (مستر بین) اشاره کرد.
در شیمی پیوند آروماتیک یا شش ضلعی به پیوندی گفته می‌شود که در آن یک حلقه جفت از پیوندهای غیراشباع، جفتهای تکی یا اربیتال‌های خالی یک استواری قویتر از استواری جفتسازی تنها را از خود نشان می‌دهند.
واژه آروماتیک به معنی ترکیبات شش ضلعی خوشبو است.
آروماتیک‌ها، دسته وسیعی از ترکیبات را تشکیل می‌دهند که شامل بنزن و ترکیباتی باشند که از نظر رفتار شیمیایی مشابه بنزن می‌باشند. برخی از این مواد، حتی به‌ ظاهر شباهتی به بنزن ندارند. برخلاف آلکن‌ها و آلکین‌ها، بنزن و سایر ترکیبات آروماتیک، تمایلی برای انجام واکنش‌های افزایشی از خود نشان نمی‌دهند، ولی در واکنش های جانشینی شرکت می‌کنند که یکی از صفات شاخص این دسته از مواد می‌باشد.
اگر گروه‌های عاملی روی حلقه قرار بگیرند، بر واکنش‌پذیری حلقه اثر خواهند گذاشت. واکنش‌پذیری عوامل متصل به حلقه نیز به‌وسیله بخش آروماتیک تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد.
مولکولهایی آروماتیک هستند و خصلت آروماتیکی از خود نشان می‌دهند که تعداد الکترون‌های سیستم π آنها، ۲ و ۶و
۱۰و … باشد. این ضرورت، قاعده هوکل یا ۴n+۲ نامیده می‌شود. سپس ترکیباتی که برای آن‌ها n=۰, ۱ , ۲ ,… می‌باشد، آروماتیک خواهند بود.
افزون بر بنزن و ترکیبات هم خانواده آن مثل نفتالین و آنتراسین و…، مواد دیگری نیز وجود دارند که به‌ظاهر هیچ شباهتی به بنزن ندارند، ولی رفتاری مشابه بنزن دارند و به‌عبارت ساده‌تر، آروماتیک هستند. از ویژگی‌های این مواد می‌توان به نکات زیر اشاره نمود:
۱. گرمای هیدروژن دار شدن و گرمای سوختن آن‌ها پایین است.
۲. برای انجام واکنش‌های افزایشی، تمایل زیادی نشان نمی‌دهند
۳. در واکنش‌های جانشینی الکترونخواهی شرکت می‌کنند.
بررسی‌های تجربی مثل مطالعه خواص فیزیکی و انرژی هیدروژن‌دار شدن سیستم‌ها با تعداد الکترون‌های π مختلف به این نتایج منجر شده‌است که:
۱. مولکولهایی آروماتیک هستند و خصلت آروماتیکی از خود نشان می‌دهند که تعداد الکترون‌های سیستم π آنها، ۲ و ۶و ۱۰و… باشد. این ضرورت، قاعده هوکل یا ۴n+۲ نامیده می‌شود. پس ترکیباتی که برای آن‌ها n=۰, ۱ , ۲ ,… می‌باشد، آروماتیک خواهند بود.
۲. مولکول باید ساختمان مسطح داشته باشد. تمام ترکیباتی که این دو شرط اساسی در آن‌ها رعایت شده باشد، زوایای پیوندی در آن‌ها طبیعی، همپوشانی اوربیتال‌های π مناسب و غیر مستقر شدن الکترون‌ها به خوبی میسر باشد، پایداری مولکول بیشتر خواهد بود.
واکنش ۳- کلرو سیکلوپروپن با SbCl۵، ماده پایداری به فرمول C3H3SbCl۶ ایجاد می‌کند که در حلال‌های دی‌اکسید گوگرد مایع به خوبی حل نشده، ولی در حلال‌های غیرقطبی نامحلول است. مطالعه طیفNMR این ماده، سه پروتون هم‌ارزش را به نمایش می‌گذارد. این نتایج، با تشکیل کاتیون سیکلوپروپن که کوچک‌ترین مولکول آروماتیک می‌باشد، مطابقت دارد.
نتایج تجربی حاصل از واکنش‌های هیدروژن دار شدن هیدروکربن‌های جوش خورده دو حلقه‌ای و سه حلقه‌ای و… نشان می‌دهد که هر چه تعداد الکترون‌های بیشتری در رزونانس شرکت کرده باشند، انرزژی آزاد شده بیشتر و پایداری نسبی نیز بیشتر خواهد بود.
برخی از مشتقات بنزن، نام مخصوص به خود دارند، مثلاً هیدروکسی بنزن را فنول (C6H5OH)، متوکسی بنزن را آنیزول (C6H5OCH3)، متیل بنزن را تولوئن (C6H5CH3)، ایزوپروپیل بنزن را کیومن و آمینوبنزن را آنیلین می‌گویند.
نام سیستماتیک یا آیوپاک در مورد مشتق‌های بنزن کمتر متداول است زیرا این ترکیب‌ها سال‌هاست که به عنوان واکنشگرهای صنعتی به کار می‌روند. برای نامگذاری خیلی از مشتق‌های بنزن، نام گروه یا استخلاف به صورت پیشوند بر کلمه بنزن افزوده می‌شود. مثلاً فلوئورو بنزن، نیتروبنزن، اتیل بنزن. جهت نامگذاری مشتقات دو استخلافی بنزن از پیشوندهای اورتو، متا یا پارا (که محل استخلاف‌ها را مشخص می‌کنند)، استفاده می‌شود. اغلب به جای کلمات مذکور به‌طور اختصار از علائم (اورتو= o)و (پارا =p) و (متا=m) استفاده می‌کنند.
البته در روش آیوپاک برای مشخص نمودن موقعیت استخلاف‌های بنزن از شماره استفاده می‌شود. وقتی سه یا بیش از سه استخلاف بر روی حلقه بنزن باشد برای مشخص کردن موقعیت استخلاف‌ها از شماره استفاده می‌شود. شماره‌گذاری باید به نحوی انجام شود که مجموع اعداد بکار رفته حداقل باشند. همچنین ترتیب نوشتن اسامی استخلاف‌ها بر اساس حروف الفبا می‌باشد. اگر خود حلقه بنزن به عنوان یک استخلاف بر روی یک مولکول قرار گیرد، در نامگذاری از کلمه فنیل (Ph) استفاده می‌شود. نامگذاری گروه فنیل مانند یک گروه آلکیل می‌باشد.
نقطه ذوب برای مشتق‌های بنزن، نسبت به ترکیب‌های آلیفاتیک مشابه، بالاتر است. به نظر می‌رسد در این دسته از ترکیب‌ها به علت شکل‌گیری ساختارهای متقارن‌تر این اتفاق رخ می‌دهد. به طریق مشابه، بنزن‌های دو استخلافی پارا متقارن‌تر از ایزومرهای مشابه اورتو و متا می‌باشند و از این رو در دماهای بالاتری ذوب می‌شوند.
نقطه جوش عمدتاً تحت تأثیر قطبت است. برای مثال نقطه جوش دی کلروبنزن از ممان دو قطبی آن‌ها تبعیت می‌کند. پارا- دی بروموبنزن متقارن است و ممان دو قطبی صفر دارد و نقطه جوش کمتری نسبت به متا-دی‌بروموبنزن را داراست. نفاط جوش آنلین و فنول نیز به علت ایجاد پیوندهای هیدروژنی (هرچند مختصر) نسبت به ترکیب‌ها هم وزن خود بالاتر است.
تفاوت واکنش‌های بنزن در این است که به جای واکنش افزایشی، واکنش استخلافی انجام می‌دهد. اتم‌های هیدروژن در بنزن از موقعیت یکسانی نسبت به هم برخوردار هستند و از جایگزینی هریک از اتم‌های هیدروژن با یک الکتروندوست محصول مشابهی بدست خواهد آمد. چنین واکنشی را «واکنش استخلافی الکترون‌دوست آروماتیک» گویند. این نوع واکنش‌ها می‌تواند با انواع الکترون دوست‌ها انجام گیرد. به‌طور کلی واکنش‌های جانشینی الکتروندوستی در دو مرحله انجام می‌گیرند. مرحله اول که شامل افزایش الکتروندوست به حلقه آروماتیک است. در این مرحله که مرحله تعیین‌کننده سرعت نیز می‌باشد، جزء الکتروندوست به حلقه بنزنی اضافه شده و آروماتیستی حلقه که عامل اصلی پایداری است، از بین می‌رود. از این رو واکنش شدیداً گرماگیر می‌باشد. کربوکاتیون بدست آمده دارای یکسری فرم‌های رزونانسی می‌باشد. مرحله دوم بسیار سریع رخ می‌دهد و شامل حذف پروتون توسط گونه بازی می‌باشد که در نتیجه آن حالت آرماتیستی به مولکول باز می‌گردد. در واقع واکنش‌های جانشینی الکتروندوستی، همانند افزایش الکتروندوستی، یک فرایند چند مرحله‌ای هستند که در آن یک کربوکاتیون واسطه‌ای دخالت دارد. مرحله تشکیل کربوکاتیون، مرحلهٔ کند و تعیین‌کننده سرعت واکنش می‌باشد. در مراحل بعدی، کربوکاتیون حاصل با از دست دادن پروتون به ترکیب پایدار تبدیل می‌گردد.
واکنش استخلافی الکتروندوستی بنزن با هالوژن‌ها نیازمند حضور یک کاتالیزور اسیدلویس (مثل FeCl یا FeBr) می‌باشد. مکانیسم واکنش به صورت زیر است. همان گونه که قبلاً نیز اشاره کردیم، اسید لوئیس زوج الکترون می‌پذیرد. وقتی از Br در حضور FeBr استفاده می‌کنیم، همانند اسید و باز لوئیس عمل می‌کنند و در نتیجه کمپلکسی حاصل می‌گردد که در آن پیوند Br-Br قطبی می‌شود و یکی از برم‌ها خاصیت الکتروندوستی پیدا می‌کند. مرحله اضافه شده الکتروندوست به حقله بنزن مرحلهٔ کند و تعیین‌کننده سرعت واکنش است که در نتیجه آن ساختار آروماتیک حلقه از بین می‌رود. در این مرحله حدواسط کاتیونی غیرآروماتیک، کاتیون هگزادی‌اِنیل، حاصل می‌شود. در مرحله آخر، FeBr تشکیل شده در مرحله قبل، همانند یک باز عمل می‌کند و با جذب یک پروتون از حدواسط، نه تنها باعث می‌شود حلقه بنزن مجدداً خاصیت آروماتیک خود را بدست آورد، بلکه کاتالیزور اولیه، FeBr، نیز مجدداً آزاد می‌گردد. کلردار شدن بسیار شبیه به برم‌دار شدن می‌باشد. کلر نیز همانند برم، به اندازه کافی قدرت الکتروندوستی ندارد تا به حلقه بنزن حمله کند؛ ولی در حضور کاتالیزور اسید لوئیس این واکنش رخ می‌دهد.
از آنجایی که در شرایط معمول، نیتروژن موجود در HNO، قدرت الکتروندوستی ندارد و همانند واکنش بنزن با هالوژن‌ها باید ابتدا فعال‌سازی روی اسیدنیتریک انجام شود. در واکنش نیتراسیون بنزن، از اسیدنیتریک گرم و غلیظ در حضور اسید سولفوریک (به عنوان کاتالیزور) استفاده می‌شود. گونه الکتروندوست در این واکنش یون نیترونیوم (NO+) است و همان‌طور که در بالا نشان داده شده‌است، از واکنش اسیدنیتریک و اسید سولفوریک بدست می‌آید. یون نیترونیوم الکتروندوست بسیار قوی محسوب می‌شود که عملاً با حلقه بنزن وارد واکنش می‌شود. در اثر این واکنش، حالت آروماتیک حلقه از بین می‌رود و حدواسطی با بار مثبت ایجاد می‌گردد. در مرحله آخر، آنیون -HSO در قالب یک باز از حدواسط کاتیونی یک پروتون جذب می‌کند و حلقه بنزن و اسیدسولفوریک مجدداَ تشکیل می‌گردند. به‌طور خلاصه واکنش بدین گونه است.
به وسیله اسیدسولفوریک غلیط و حرارت می‌توان طی یک واکنش جانشینی الکتروندوستی، بنزن را به بنزن یولفونیک اسید تبدیل کرد. مرحله اول شامل یک تعادل اسید و بازبین دو مولکول اسید سولفوریک می‌باشد که در نتیجه آن گوگردتری‌اکسید، SO، که جزء الکتروندوست می‌باشد تولید می‌گردد. در مرحله بعدی SO به حلقه بنزن اضافه می‌گردد و در نهایت بنزن سولفونیک اسید تولید می‌گردد. این واکنش در دمای اتاق پیش نمی‌رود، لذا برای غلبه بر این مشکل از شکل فعال‌تر شده اسیدسولفوریک با نام اسیدسدلفوریک دودکننده، اولئوم، استفاده می‌شود. اولئوم به محلولی۷٪ از SOدر HSO غلیظ گفته می‌شود. در این ترکیب SO نقش الکترون‌دوست را بر عهده دارد. یکی از ویژگی‌های این واکنش تعادلی بودن آن است. واکنش برگشت که در حضور آب و حرارت تسریع می‌گردد، به واکنش سولفون‌زدائی معروف است. بنزن‌سولفونیک اسید یک اسید قوی محسوب می‌شود و در شراسط بازی به راحتی پروتون از دست می‌دهد و به آنیون بنزن سولفونات تبدیل می‌گردد. بنزن سولفونات‌ها از لحاظ تجاری نیز بسیار مهم می‌باشند و به‌طور گسترده در تولید مواد شوینده مورد استفاده قرار می‌گیرند. سولفوندار کردن بنزن که در موقعیت پارا یک زنجیر کربنی با ۱۰ تا ۱۴ کربن دارد (آلکیل بنزن)، آلکیل بنزن سولفونیک اسید را تولید می‌کند که در واکنش با باز، آنیون آلکیل بنزن سولفونات ایجاد می‌گردد که خاصیت پاک‌کنندگی دارد.
اگر مقدار کمی آلومینیم کلرید (AlCl) بدون آب را به مخلوطی از بنزن و متیل‌کلرید (CH-Cl) اضافه نمائیم، واکنش شدیدی اتفاق می‌افتد، گازهیدروژن کلرید(HCl)آزاد می‌شود، و تولوئن می‌تواند از مخلوط واکنش بازیابی شود. این واکنش در سال ۱۸۷۷ در دانشگاه پاریس به وسیله تیم شیمیدانان فرانسوی- آمریکائی، چارلز فریدل و جیمز کرافتس کشف گردید. واکنش آلکیل‌دار شدن فریدل- کرافتس یک واکنش استخلافی آروماتیکی است. در این واکنش حلقه آروماتیک به کربوکاتیون الکترون‌دوست حاصل از واکنش اسید لوئیس و هالوآلکان حمله کرده و در نهایت حلقه آروماتیک آلکیل‌دار شده ایجاد می‌کند. واکنش به سادگی با مخلوط نمودن سه جزء انجام می‌گیرد؛ معمولاً تنها مسئله معتدل نمودن واکنش به وسیله سردکردن و جذب گاز هیدروژن‌هالید می‌باشد. مکانیسم واکنش به صورت زیر خواهد بود. با توجه به اصلاحات گوناگونش، واکنش فریدل-کرافتس مهم‌ترین روش برای اتصال زنجیرهای جانبی آلکیل به حلقه آروماتیک می‌باشد. برای انجام واکنش، ایجاد خاصیت الکتروندوستی بر روی کربن توسط اسیدلوئیس بسیار مهم است زیرا باعت فعال شدن کربن برای انجام واکنش می‌شود. به جای آلومینیم‌کلرید، می‌توان از اسیدهای لویس دیگر مانند BF, HF و فسفریک اسید استفاده نمود.
واکنش آلکیل‌دار شدن فریدل- کرافتس دارای محدودیت‌هایی نیز می‌باشد. از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
-آلکیل‌هالیدها را در واکنش فریدل- کرافتس می‌توان به کار برد ولی آریل‌هالیدها، مثل کلروبنزن نمی‌توانند واکنش دهند.
- اتصال یک زنجیر جانبی آلکیل، حلقه آروماتیک را به حمله بعدی حساس‌تر می‌نماید (حلقه فعالتر می‌شود)
-حلقه‌های آروماتیکی که با گروه‌های الکترون‌کشنده مانند استخلاف نیترو یا هالوژن غیرفعال‌تراز بنزن گردیده‌اند، تحت واکنش فریدل- کرافتس قرار نمی‌گیرند یا محصول بسیار کمی تولید می‌کنند.
-وجود استخلاف‌ها با جفت الکرون‌های غیرپیوندی مانند OH و NH، باعث واکنش اسیدلوئیس (کاتالیزور واکنش) با زوج الکترون‌های غیر پیوندی روی O و N (باز لوئیس) می‌شود و واکنش آلکیلاسیون رخ نمی‌دهد
- امکان نوآرایی کربوکاتیون‌ها وجود دارد. علت این امر، امکان ایجاد کربوکاتیون پایدارتر در اثر جابه‌جایی هیدروژن می‌باشد.
برای آلکیل‌دار کردن حلقه آروماتیک می‌توان از واکنش آسیل‌دار شدن نیز استفاده کرد. آسیل‌دار کردن فریدل- کرافتس نسبت به واکنش آلکیل‌دارکردن فریدل- کرافتس چند مزیت دارد. از جمله آنکه نوآرایی کربوکاتیون در این واکنش رخ نمی‌دهد و همچنین در مورد ترکیب‌های که گروه‌های NH و NHR دارند (باز لوئیس) نیز قابل استفاده می‌باشد. یون آسیلینیوم حاصل از واکنش آسیل کلرید (R-CO+X-) و اسیدلوئیس، به عنوان الکتروندوست با بنزن واکنش می‌دهد. حد واسط این واکنش یون آسیلیوم است که از طریق رزونانس پایدار شده نمی‌تواند نوآرایی کند. در این واکنش محصول حاصل یعنی فنیل کتون غیرفعال‌تر از بنزن است که امکان پلی‌آلکیله شدن از بین می‌رود.
همان گونه که قبلاً اشاره شد حلقه بنزن بر خلاف سایر ترکیب‌ها غیراشباع (آلکین، آلکن) نسبت به اکسایش، حتی توسط واکنشگرهای قوی، مثل پتاسیم پرمنگنات، بی‌اثر است. اما گروه‌های آلکیل متصل به حلقه آروماتیک را می‌توان توسط این اکسیدکننده‌ها، اکسید کرد و به گروه‌های کربوکسیل تبدیل کرد. برای انجام این واکنش شاخه آلکیل باید دارای حداقل دو هیدروژن بر روی کربن متصل به حلقه باشد. در مقایسه با شرایط استاندارد هیدروژندار شدن آلکن‌ها، تنها اگر دما و فشار بالا باشد امکان کاهش ترکیب آروماتیک وجود خواهد داشت. همچنین توسط برخی مواد کاهنده می‌توان گروه نیترو بر روی حلقه بنزن را به گروه آمینی کاهش داد.
مرحله تشکیل کربوکاتیون در واکنش‌های الکتروندوستی بنزن (ترکیب‌ها آروماتیک)، مزحله کند و تعیین‌کننده سرعت است. استخلاف‌ها را بر اساس نوع تأثیرشان روی این حدواسط به دو دسته می‌توان تقسیم نمود: آن‌هایی که حدواسط کربوکاتیونی را پایدار می‌کنند (حلقه آروماتیک را فعال می‌کنند) و آن‌هایی که حدواسط کربوکاتیونی را ناپایدار می‌کنند (فعالیت حلقه آروماتیک را کاهش می‌دهند). یک استخلاف الکترون‌دهنده بر روی یک حلقه آروماتیک باعث غنی‌تر شدن آن ترکیب از لحاظ الکترونی نسبت به بنزن می‌شود و لذا در برابر الکترون‌دوست‌ها خیلی فعالتر عمل خواهد کرد. الکترون دادن یا الکترون گرفتن یک استخلاف در حلقه آروماتیک به دو طریق می‌تواند انجام پذیرد: از طریق رزنانس یا از طریق القایی. اثرات القایی ناشی از الکترونگاتیوی ذاتی اتم‌هاست و لذا در گروه‌های عاملی از قطبیت پیوندها ناشی می‌گردد. برای مثال هالوژن‌ها، گروه‌های کربونیل، و گروه‌های نیترو با القاء، الکترون‌ها را طریق پیوند سیگما از حلقه می‌کشند و باعث کاهش فعالیت حلقه می‌شوند. گروه‌های آلکیل به مقدار کمی الکترون‌دهنده هستند و به همین جهت فعالیت حلقه را اقزایش می‌دهند. اثرهای روزنانسی با دادن یا کشیدن الکترون‌ها از طریق پیوندها و به وسیله همپوشانی یک اوربیتال از استخلاف با یک اوربیتال p از حلقه آروماتیک عمل می‌نمایند. برعکس، استخلاف‌هایی مانند هیدروکسیل و آمین حلقه آروماتیک را با اثرهای رزونانسی فعال می‌کنند و در این اثر الکترون‌های غیرپیوندی از استخلاف به حلقه داده می‌شود و روی حلقه یک بار منفی ایجاد می‌کنند در نتیجه حلقه در مقابل الکترون دوست‌ها خیلی فعال می‌شود. اثر القاء اکسیژن (الکترونگاتیوی) بسیار کم است و اثر رزونانسی بر القاء غلبه می‌کند. هنگامی که واکنش جانشینی الکتروفیلی بر روی آنیلین رخ می‌دهد، حمله به موقعیت اورتو و پارا ارجح است. از آنجا که اتم‌های O و N الکترونگاتیو هستند، از طریق القایی الکترون‌کشنده هستند ولی زوج الکترون آزاد روی این اتم‌ها در رزنانس شرکت می‌کنند. علت آنکه محصولات پارا و اورتو محصولات عمده هستند، ایجاد فرم رزنانسی است که در آن تمامی اتم‌ها قاعده اکتت را رعایت کرده‌اند (هشت‌ تائی همه اتم‌ها کامل است). این فرم رزنانسی شدیداً پایدار می‌باشد. اما در مورد موقعیت متا این امتیاز وجود ندارد و درصد بسیار کمی از محصول نهایی متا خواهد بود.
به‌طور کلی اثرالکترون‌دهندگی توسط رزنانس در اینجا بسیار مهمتر از اثر القایی است. اما شرایط در مورد استخلاف‌های الکترون‌کشنده متفاوت می‌باشد. این دست استخلاف‌ها کلیه موقعیت‌های حلقه را برای واکنش جانشینی الکتروفیلی غیرفعال می‌کند. به‌طور مثال به واکنش جانشینی الکترون‌دوستی نیتروبنزن منجر به ایجاد محصول متا به عنوان محصول اصلی خواهد شد. وقتی حمله در موقعیت اورتو و پارا رخ می‌دهد، یک فرم رزنانسی بسیار ناپایدار به وجود خواهد آمد. در این فرم رزنانسی علاوه بر مجاورت کربن با بار (+) با گروه نیترو، قرار گرفتن دو بار مثبت، یکی روی N و دیگری C در کنار هم باعث ناپایداری شدید این فرم خواهد شد. اما وقتی حمله در موقعیت متا رخ می‌دهد دیگر فرم رزنانسی همانند آنچه در اورتو و پارا مشاهده شد به وجود نمی‌آید و همان‌طور که در نمودار انرژی پتانسیل دیده می‌شود، حمله به موقعیت متا سطح انرژی کمتری نسبت به اورتو و پارا خواهد داشت.
در مورد هالوژن‌ها یک استثناء وجود دارد. استخلاف‌های هالوژن از طریق القائی چگالی الکترونی را از حلقه کم می‌کنند ولی از طریق اثر رزنانسی الکترون‌دهنده هستند. درمجموع اثرالقائی ارجح می‌شود. این ترکیب‌ها بر خلاف ماهیت الکترون‌کشندگی خود هدایت‌کنندگی اورتو و پارا دارند. حمله به موقعیت‌های پارا و اورتو به ساختمانی منجر می‌شود که بار (+) را به کربن مجاور کلر منتقل می‌کند. این ساختار اگر چه از نظر القائی نامناسب است ولی رزنانس و الکترون‌دهندگی کلر به کربن مجاور خود باعث غیرمستقر شدن بار (+) می‌شود و باعث مطلوب شدن این ساختار می‌گردد. همه این گروه‌ها هدایت‌کننده پارا می‌باشند.
اگر حلقه بنزنی بیش از یک استخلاف داشته باشد، الکتروندوست بعدی به کدام موقعیت حمله می‌کند؟ نقش استخلاف‌های قبلی در این تعیین موقعیت به چه شکل خواهد بود؟ در این حالت چند امکان وجود دارد:
- ممکن است استخلاف‌های روی حلقه اثرات (هدایت‌کنندگی) یکدیگر را تقویت کنند.
- اگر هدایت‌‌کنندگی گروه‌ها مخالف یکدیگر باشد (یکسان نباشد)، در این حالت گروه‌های فعال‌کننده قوی‌تر بر فعال‌کننده ضعیف و غیرفعال‌کننده مقدم خواهند بود و هدایت‌کنندگی را کنترل می‌کنند.
اگر گروه‌های الکترون‌کشنده قوی در موقعیت اورتو یا پارا نسبت به استخلاف هالید (یا برخی ترک‌کننده‌های خوب) وجود داشته باشند، هسته‌دوست‌ها می‌توانند جایگزین یون‌های هالید در آریل‌هالیدها بشوند. برخلاف واکنش‌های استخلافی الکترون‌دوست در آروماتیک‌ها، واکنش‌های استخلافی هسته‌دوستی در آروماتیک‌ها کاربرد خیلی محدودی دارند و برای تعداد کمی از واکنش‌ها و سنتزها مفید هستند. در واکنش‌های استخلافی الکترون‌دوست یک الکترون‌دوست قوی جایگزین یکی از پروتون‌های حلقه آروماتیک می‌شود، در صورتی‌که در واکنش‌های هسته‌دوستی یک هسته‌دوست قوی جایگزین یک گروه ترک‌شونده‌ای مانند هالید می‌گردد. به‌طور کلی این واکنش را می‌توان دو مرحله در نظر گرفت.
۱- حمله هیدروکسید (هسته‌دوست) و تولید کمپلکس سیگمای پایدار شده با رزونانس
۲- از دست ‌رفتن یون کلرید (ترک‌کننده) و تولید محصول