moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
نیود-ا-پاپین گردهمایی مسابقه زیبایی در آمریکا، برای برهنگان مرد و زن در رقص شهوانی است. این مراسم از سال ۱۹۷۵ میلادی تاسیس شده‌است و به صورت سالانه در ایالات متحده آمریکا برگزار می‌شود و به صورت نمادین می‌باشد. این مراسم توسط یک نهاد تفریحی سازمان‌دهی می‌شود. همچنین بازخوردهای منفی و انتقاداتی نیز دریافت کرده‌است.
این رویداد برای اولین بار در 1975 در ایندیانا برگزار شد. مسابقه زیبایی "کهکشان برهنه" به اواسط دهه 70 برمی گردد. نیود-ا-پاپین کمک قابل توجهی به اقتصاد محلی می کند. این تفرجگاه در طول مسابقه برای اعضای خود بسته است و بلیط های یک روزه را فقط می توان به طور جداگانه خریداری کرد.  هزینه حضور در این رویداد در سال 2005، 50 دلار بود اما تا سال 2016 به 60 دلار افزایش یافته است.  تا سال 2003 ، یک رویداد در ماه جولای و دیگری در آگوست برگزار شد ، اما از سال 2004 نیود-ا-پاپین به یک آخر هفته در جولای کاهش یافت.  رویداد 2020 به دلیل همه گیری COVID-19 لغو شد .
ماردی گرای سیدنی رویداد سالانه رژه دگرباشان در شهر سیدنی است. این رویداد یکی از بزرگ‌ترین رژه‌های دگرباشان در نوع خود است که هر ساله جمعیت زیادی در آن حضور می‌یابند.
جنگ بین روسیه و سوئد در سالهای ۱۵۹۰ تا ۱۵۹۵ توسط بوریس گودونوف به امید بازپس گرفتن قلمرو دوک استونی از سوئد انجام شد. این قلمرو از زمان جنگ لیوونی به تصرف سوئد درآمده بود. به محض پایان اعتبار معاهده پلوسا در سال ۱۵۹۰ ارتشی بزرگ به رهبری گودونوف و شوهر خواهرش فیودور اول روسیه از مسکو به سمت ولیکی نووگورود لشکر کسی کرد. در ۱۸ ژانویه از رود ناروا عبور کردند و قلعه سوئدی ناروا را به تصرف درآوردند. قلعه مهم دیگری به نام کینگیسپ در عرض دو هفته به تصرف روسها درآمد. در آن واحد روسیه در استوونی تا تالین و در فنلاند تا هلسینکی پیش رفت.Sundberg, Ulf (1998). Svenska krig 1521-1814. Stockholm: Hjalmarson & Högberg. sid. 74-86
در ۲۵ فوریه، حاکم محلی سوئدی کلاس هنریکسون هورن مجبور به امضای آتش‌بس شد، که به موجب آن سوئد می‌بایست زمین‌هایی را که در معاهده پلوسا - یعنی ایانگورود، کینگیسپ، و کوپوریه - را به روسیه پس بدهد. این قرارداد موجب نارضایتی جان سوم سوئد شد، و لشگری را برای محافظت از ایانگورود فرستاد ولی اقدام برای بازپس گیری قلعه به جایی نرسید.Sundberg, Ulf (1998). Svenska krig 1521-1814. Stockholm: Hjalmarson & Högberg.
در این دوران مقاومت‌هایی از سوی دهقان‌های فنلاندی صورت گرفت که به علت کمبود نیروی انسانی به موفقیت نینجامید گودونوف در نهایت توانست بر این شورش‌ها پیروز شود. در ماجرای این درگیری‌ها فنلاند ویران شد. سه سال طول کشید تا سوئد در ماه می ۱۵۹۵ به امضای معاهده تئوسنیا تن داد. طبق این معاهده تمام زمین‌هایی را که روسیه در معاهده پلوسا از دست داده بود، به جز ناروا، را به آنها بازگرداند و در مقابل روسیه می‌بایست دست از مالکیت استوونی دست برمی‌داشت. مالکیت سوئد بر استوونی در سال ۱۵۶۱ مورد تأیید روسیه قرار گرفت.Isacson, Claes Göran: Vägen till stormakt, Norstedts 2006
معاهده پلوسا یا صلح پلوسا (روسی: Плюсское перемирие، سوئدی Stilleståndsfördrag vid Narva å och Plusa) قرارداد صلحی بود که پس از پایان جنگ لوونی در سالهای (۱۵۸۳-۱۵۵۸) بین کشورهای روسیه و سوئد برقرار شد. این معاهده در تاریخ ۱۰ اوت ۱۵۸۳ کنار رودخانه پلوسا، واقع در شمال شهر پسکوف به امضای دو طرف رسید. این قرارداد تا تاریخ ۱۵۸۶ دارای اعتبار بود. بنابراین معاهده شهرهای ایانگورود، کینگیسپ، و کوپوریه به سوئد تعلق می‌گرفت و روسیه مسیری باریک برای دسترسی یه دریای بالتیک را در اختیار داشت.Hösch, Edgar (1996). Geschichte Russlands. Vom Kiever Reich bis zum Zerfall des Sowjetimperiums (in German). Kohlhammer. p. 99
در سال ۱۵۹۰ با تمام شدن اعتبار این معاهده روسیه به سوئد حمله کرد. در ابتدای سال ۱۵۹۳ مذاکرات صلح خود را که به مدت دو سال به طول انجامید آغاز کردند. در نهایت دو کشور معاهده تئوسنیا را در سال ۱۵۹۵ امضا کردند.Perrie, Maureen (2002). Pretenders and Popular Monarchism in Early Modern Russia. The False Tsars of the Time and Troubles. Cambridge University Press. p. 24
ارمنی‌ستیزی در جمهوری آذربایجان از آغاز قتل‌عام ۶ فوریهٔ ۱۹۰۵ در باکو آغاز شده و در واقع دنبالهٔ سیاست نسل‌کشی ارمنیان در ترکیه می‌باشد. امروز احساسات ضد ارمنی در جمهوری آذربایجان گسترده‌است. بر طبق گزارش کمیسیون اروپا علیه نژادپرستی و عدم تحمل، ارمنی‌های جمهوری آذربایجان، «آسیب‌پذیرترین گروه در جمهوری آذربایجان در زمینهٔ نژادپرستی و تبعیض نژادی است.»
بر اساس یک نظرسنجی در سال ۲۰۱۲ میلادی ۹۱ درصد از مردم جمهوری آذربایجان، ارمنستان را به عنوان «بزرگ‌ترین دشمن جمهوری آذربایجان.» می‌دانستند.
واژهٔ «ارمنی» (erməni) به‌طور گسترده به عنوان یک توهین در جمهوری آذربایجان استفاده می‌شود. «به عنوان کلیشه‌ای منفی در مورد ارمنیان در اکثر رسانه‌های گروهی در جمهوری آذربایجان می‌باشد.»
قتل‌عام باکو قتل‌عامی بود که در سال‌های ۶ فوریهٔ ۱۹۰۵ میلادی و ۱۵ سپتامبر ۱۹۱۸ و ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۹۰ میلادی علیه ساکنان ارمنی‌تبار شهر باکو توسط سربازان جمهوری آذربایجان انجام گرفت.Touraj Atabaki, Sanjyot Mehendale, Central Asia and the Caucasus: Transnationalism and Diaspora, Routledge, 2005, p. 85 By Edward W. Walker,Dissolution: sovereignty and the breakup of the Soviet Union,Rowman & Littlefield, 2003, p.92 Stuart J. Kaufman, Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War, Cornell University Press, 2001, p.77 در حقیقت کشتار ۱۹۹۰ ادامهٔ کشتارهای مشابهی بود که پان‌ترکیست‌ها در سال‌های ۱۹۰۵ و ۱۹۱۸ میلادی علیه ارامنه در باکو به مورد اجرا گذاشته بودند.De Waal, Thomas. Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through War and Peace. New York: New York University Press, 2003, p.90
بعد از قتل‌عام ارمنی‌های باکو سیاست ارمنی ستیزی و پاکسازی قومی ادامه داشته و در سال ۱۹۲۰ میلادی کشتار شوشی رخ داد.
کشتار شوشی واقعه‌ای بود که در سال ۱۹۲۰ میلادی توسط سربازان آذربایجانی علیه ارمنی‌تبار شهر شوشی صورت گرفتWorld Directory of Minorities - Page 145 by Minority Rights Group, Miranda Bruce-MitfordGiovanni Guaita (2001). "Armenia between the Bolshevik hammer and Kemalist anvil". 1700 Years of Faithfulness: History of Armenia and its Churches. Moscow: FAM. . "A month ago after the massacres of Shushi, in April 19, 1920, prime-ministers of England, France and Italy with participation of the representatives of Japan and USA collected in San-Remo..."Armenia in Crisis: The 1988 Earthquake - Page 6, by Pierre VerluiseLa construction de l'État en Arménie: un enjeu caucasien - Page 69 by Gérard J. Libaridian و برآورد می‌شود که نزدیک به ۳۰٬۰۰۰ نفر از مردم ارمنی این شهر توسط نیروهای آذربایجانی به قتل رسیده باشند.Giovanni Guaita (2001). "Armenia between the Bolshevik hammer and Kemalist anvil". 1700 Years of Faithfulness: History of Armenia and its Churches. Moscow: FAM. .
بعد از کشتار شوشی قتل‌عام گنجه صورت می‌گیرد که ادامهٔ همان سیاست قوم‌ستیزی و ارمنی‌ستیزی بوده‌است.
قتل‌عام گنجه یا قتل‌عام کیروف‌آبادنام پیشین شهر گنجه در دوران شوروی از سال ۱۹۳۵ تا ۱۹۹۱ میلادی کشتاری بود که در نوامبر ۱۹۸۸ میلادی توسط نیروهای آذربایجانی علیه مردم ارمنی‌تبار شهر گنجه صورت گرفت.Stuart J. Kaufman, Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War, Cornell University Press, 2001, p.77 Touraj Atabaki, Sanjyot Mehendale, Central Asia and the Caucasus: Transnationalism and Diaspora, Routledge, 2005, p. 85.Imogen Gladman (2004). Eastern Europe, Russia and Central Asia. Taylor & Francis Group. pp. Page 131. . علی‌رغم تلاش سربازان روسی برای جلوگیری از وقوع این قتل‌عام بیش از ۱۳۰ نفر از ساکنان ارمنی این شهر کشته و بیش از ۲۰۰ نفر نیز مجروح شدند."130 Died, Sakharov Says". The New York Times. 1988-11-26. p. 6
کشتار سومقاییت و تکرار وقایع خونی آن در جمهوری آذربایجان، در سال‌ها ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۲ میلادی، که با حملهٔ مسلحانه به ارمنیان قره‌باغ در سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۴ م به اوج خود رسید، ریشه‌های روانی و تاریخی‌ای دارد که در جمهوری آذربایجان غیرعادی نیست. درست است که تحریکات هدفمند یکی نیروی خارجی در این ماجرا دخیل است، لیکن علت زیر بنایی آن جنایات، همانا تعصبات، نفرت‌ها و کوته‌فکری‌های ضد ارمنی است.
کشتار سومقاییت آغازگر جنگ قره‌باغ بود. ارمنیان قره‌باغ و ارمنستان برای دفاع از خاک قره‌باغ و جلوگیری از نسل‌کشی دیگری که شبیه آنچه که در ترکیه صورت گرفت اقدام به دفاع از مردم خود نمود و باعث آغاز جنگ قره‌باغ شد.
سهل‌انگاری جوامع حقوقی بین‌المللی، و بی‌اعتنایی مقامات دولتی و قضایی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به کشتار و چپاول ارمنیان سومقاییت، موجب شد عاملان آن از مجازات‌های کیفری مصون بمانند و به تکرار جنایاتشان بی‌اندیشند. به‌خصوص در روز ۹ ژانویه، صدها ارمنی بی‌دفاع و بی‌گناه، قربانی ارمنی‌ستیزی جنون‌آمیز ملی‌گرایان جمهوری آذربایجان شدند.
در ماه مهٔ ۱۹۸۸، مقامات ارشد کمونیسم محلی شهر شوشی، ارمنیان بومی را از محل کار و اقامتشان بیرون راندند. در سپتامبر همان سال، ارمنی‌های بسیاری در خواجه‌لی کشته و مجروح شدند. در ماه‌های نوامبر و دسامبر ۱۹۸۸، کشتار ارمنیان در سراسر جمهوری آذربایجان فراگیر شد و شهرهای باکو، کیروف‌آباد (گنجه) شهرستان شماخی، شهرستان شمکیر، مینگه چویر و نخجوان صحنهٔ قتل و غارت ارمنی‌ها شدند.
بیش از ۴۰ ناحیهٔ ارمنی‌نشین، در شمال قره‌باغ، شامل خان‌لر (گوی‌گول)، کارهاد (شهرستان داش کسن)، شمخور، شهرستان گدابیگ، و ۴۰٬۰۰۰ نفر سکنهٔ ارمنی شهر کیروف‌آباد (گنجه) به اجبار خانه و کاشانه‌شان را ترک کردند.
پس از آن، به جز بخش خودمختار قره‌باغ منطقهٔ شاهومیان و چهار روستای منطقهٔ خان‌لر (گتاشن، مارتوناشن، آزاد و کامو) ارمنیان مقیم جمهوری آذربایجان بسیار کاهش یافتند. اکثر ارمنی‌ها در باکو اقامت داشتند و در آن زمان حدود ۵۰٬۰۰۰ نفر می‌شدند، در صورتی که درآغاز سال ۱۹۸۸، قریب به ۲۱۵٬۰۰۰ نفر ارمنی در باکو زندگی می‌کردند.
ضرب و شتم، کشتار، غارت، و یورش به ارمنی‌ها در سال ۱۹۸۹ م. هم ادامه یافت و در این زمینه نیز برآورد دقیقی از خسارات جانی و مالی در دست نیست. در ماه‌های اوت، سپتامبر، و دسامبر ۱۹۸۹، ارمنیان آماج حملات غیرمنتظرهٔ آذری‌ها شدند و مردم وادار به ترک باکو شدند. کار به جایی رسید که براساس برخی محاسبات، در ژانویه ۱۹۹۰، حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار نفر ارمنی در باکو باقی‌مانده بودند و آن‌ها نیز اکثراً سالمندان و ناتوانانی بودند که راه گریز نداشتند و مجبور بودند اوضاع را تحمل کنند.
در طول جنگ قره‌باغ کشتار دیگری رخ داد که کشتار ماراقا بود.
کشتار ماراقا واقعه‌ای بود، که منجر به کشتار مردم ارمنی‌تبار روستای ماراقا توسط سربازان جمهوری آذربایجان شد. روستای ماراقا یکی از بزرگ‌ترین روستاهای قره‌باغ بود. این کشتار در آوریل ۱۹۹۲ میلادی و در طول جنگ قره‌باغ اتفاق افتاد.De Waal, Thomas. Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through War and Peace. New York: New York University Press, 2003, pp. 175-176.بی‌بی‌سی روسی در این واقعه دست‌کم ۴۰ نفر ارمنی کشته و بیش از ۴۳ نفر نیز ربوده شدند.Azerbaijan: Seven years of conflict in Nagorno-Karabakh By Human Rights Watch/HelsinkiDe Waal. Black Garden, p. 176.
عملیات حلقه ، نام رمز عملیاتی است که از ۳۰ آوریل تا ۱۵ مهٔ ۱۹۹۱ میلادی، نیروهای امنیت داخلی شوروی و وزارت امور داخلی جمهوری شوروی آذربایجان توسط نیروهای ویژه موسوم به OMON,بیشتر سربازان از نیروهای جمهوری شوروی آذربایجان تشکیل شده بودلشکر چهارم شوروی و گروهان ۲۳ نیروهای زرهی،پس از فروپاشی شوروی بقایای این گروهان نظامی وارد ارتش جدید جمهوری آذربایجان گردید که مجهز به تانک، بالگردهای نظامی و توپخانه بودند به بهانهٔ خلع سلاح کردن نیروهای فدایی ارمنی (گروهای داوطلب ارمنی) و چک کردن پاسپورت،علت عملیات چک کردن پاسپورت این بود که بعضی از سربازان داوطلب ارمنی در منطقه از کشورهای دیگر آمده بودند به شهرهای شوشی، شاهومیان، هادروت، مارتاکرت و به ۲۴ روستا حمله کردند.De Waal, Thomas. "Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War." - New York: New York University Press, 2003, p. 114. .Caroline Cox and John Eibner. Ethnic Cleansing in Progress, War in Nagorno Karabakh. - Institute for Religious Minorities in the Islamic World, Zurich, London, Washington, 1993Michael Kambeck. "Europe's Next Avoidable War: Nagorno-Karabakh." - Publisher: Palgrave Macmillan; 2013 edition March 5, 2013.p.148.
طی این حمله صدها غیرنظامی زخمی و کشته شدند و هزاران نفر از شهرها و روستاهای خود اخراج شدند. برخی از نویسندگان این اقدام مشترک شوروی و جمهوری سوسیالیستی شوروی آذربایجان را پاکسازی قومی نامیدند؛Melander, Erik in "State Manipulation or Nationalist Ambition" in "The Role of the State in West Asia", eds. Annika Rabo and Bo Utas. New York: I.B. Tauris, 2006, p. 173. . که با نقص گسترده حقوق بشر همراه بوده‌است.Human Rights Watch/Helsinki (1994). "Azerbaijan: Seven years of conflict in Nagorno-Karabakh". New York: Human Rights Watch, p. 9.
بر اساس ادعای ارمنیان حادثهٔ مورد ادعای (خوجالی) با هدف تحت‌الشعاع قرار دادن قتل‌عام‌های ارامنه توسط جمهوری آذربایجان در "سومقاییت"، "گنجه" و "باکو" و "ماراقا" که در طول جنگ قره‌باغ اتفاق افتاد (که همگی سال‌ها پیش از حادثهٔ مورد ادعا دربارهٔ خوجالی رخ داده‌اند) مطرح می‌شوند.
نگرانی دولت‌های خارجی از دستیابی جمهوری آذربایجان به تسلیحات و مهمات باقی‌مانده شوروی در قلمرو آن کشور بود. رافی هُوانسیان، در مسکو و در حضور آندره کوزیراف، حسین آقا صدیق اف، همتای آذربایجانی خود، را به قبول استقرار نیروهای کلاه آبی سازمان ملل یا نیروهای صلح مشترک کشورهای تازه استقلال یافته ترغیب می‌کرد.Hovannisian, Garin K. (2010). Family of Shadows: A century of murder, memory, and the Armenian American dream. New York: HarperCollins. -3.
در ۲۵ فوریه ۱۹۹۲م، لوون تر-پتروسیان، بار دیگر خواستار دخالت رهبران چهارده کشور جهان برای جلوگیری از تشدید جنگ از سوی جمهوری آذربایجان و خصوصاً اقدامات بازدارندهٔ روسیه در دستیابی آذربایجان به تسلیحات به جای مانده از روزهای حکومت شوروی در آن کشور شد. اعتقاد راسخ بر آن بود که ارمنستان هیچ گونه ادعای مرزی ندارد و حل مناقشهٔ آرتساخ فقط در بطن مذاکرات مستقیم دولت آذربایجان و کادر رهبری قره‌باغ ممکن است.Geukjian, Ohannes (2011). Ethnicity, Nationalism and Conflict in the South Caucasus: Nagorno-Karabakh and the Legacy of Soviet Nationalities Policy. Farnham: Ashgate. p. 154. ISBN 978-1-4094-3630-0.
دخالت، میانجی‌گری و وساطت سازمان‌ها و دولت‌های دیگر مانع ادامه و تشدید خون‌ریزی نشد چرا که شاید فاجعهٔ جنگ همیشه هم‌زمان با مذاکرات صلح به اوج خود می‌رسد. رخدادهای خوجالو نیز از این قاعده مستثنا نبود.
خوجالی مسلماً گواه اسف بارترین رخدادهای مناقشهٔ قره‌باغ بوده‌است. درطی هیچ‌یک از عملیات جنگی این تعداد از افراد بی‌دفاع، خصوصاً زنان و کودکان، کشته نشده بودند. شمار کشته‌شدگان تا به امروز نیز به درستی اعلام نشده‌است.
دولت جمهوری آذربایجان از ۱۹۸۸ م. ترک‌های مسختی اخراج شده از ازبکستان را در خوجالی اسکان داده بود.http://www.regnum.ru/news/962004.html
نیروهای جمهوری آذربایجان مستقر در خوجالی توسط ب‌ام-۲۱ گراد و راکت اندازها شهر استپاناکرت را مورد هدف قرار می‌داد. در استپاناکرت بیش از ده‌ها نفر از ساکنان شهر جان خود را از دست دادند و زخمی شدند. ۴٬۵۰۰ بمب، از جمله سه هزار موشک گراد، در طول فقط چند ماه بیش از ۸۰ در صد شهر استپاناکرت را ویران کرده بود. تعداد تلفات ۱۱۱ نفر و زخمی‌ها ۳۳۲ نفر از بین ساکنان شهر گزارش شد.Cox's book of modern saints and martyrs By Caroline Cox, Catherine Butcher - page 100
شلیک موشک‌ها از مرکز مسکونی شهر خوجالی، بنابر قانون جنگ، خود شهر خوجالو را به هدف اصلی آتش دشمن تبدیل کرد و طبیعتاً منجر به قتل ساکنان بی گناه شهر شد.
ساموئل بابایان، از فرماندهان قره‌باغ، تعبیر دیگری از رخدادها داشت. او می‌گوید که:
چنگیز مصطفی یفچنگیز فؤاد اوغلی مصطفی یف، گزارشگر مستقل آذری که در ۲۸ فوریه ۱۹۹۲ از صحنه فاجعه خوجالی ویدئوهایی تهیه کرده بود، راجع به ادعاهای مقامات آذربایجان دربارهٔ روند به وجودآمدن فاجعه تردید داشت، لذا خود مستقلاً شروع به تحقیقات کرد. لیکن، اولین گزارش او دربارهٔ احتمال دست داشتن نیروهای آذربایجانی در فاجعه خوجالی به” D-Press “آژانس خبری مسکو، به قیمت جانش تمام شد. وی در همان زمان، در ۱۵ ژوئن ۱۹۹۲ در نزدیکی آقدام در شرایط مشکوکی به قتل رسید. می‌نویسد: «بسیار امکان داشته که واحدهای مسلح آذری مستقر در آقدام کوچ کنندگان را در تاریکی شب با مهاجمان ارمنی اشتباه گرفته و به روی آن‌ها آتش گشوده‌اند. سپس، برای پنهان کردن آثار اشتباه مرگبار خود، جسدها را تا حد غیرقابل شناسایی مثله و صبح روز بعد با بوق و کرنا ارمنیان را مسئول این جنایت معرفی کرده‌اند.»Mustafayev, Vahid (15 June 1992). "Chingiz Mustafayev in Action". Azer.com. Retrieved 28 April 2014.
«چند روز مانده به جنگ خوجالو، بلندگوهای ارتش ارمنیان خبر حملة نهایی برای اشغال خوجالو و اختصاص دالان فرار برای ساکنان غیرنظامی دهکده را پخش می‌کردند و در حالیکه بالگردهای ارتش ما بارها بر فراز خوجالو در پرواز و ناظر بر اوضاع بودند، کسی را نگران سرنوشت خود نمی‌دیدیم. درآن شرایط نه فقط قدمی برای نجات ما برداشته نشد، هیچ کمکی دریافت نکردیم و بدتر از همه، هنگامی که امکان خروج زنان، اطفال و افراد سالخورده از مسیر دالان فرار وجود داشت، ما را به ماندن ترغیب می‌کردند.»de Waal, Thomas (2004). Black garden: Armenia and Azerbaijan through peace and war. ABC-CLIO. p. 172. .
به نظر می‌آید که دلیل نشر این اطلاعات غیرواقع این باشد که اول: مدافعان شکست خورده خوجالی عملکرد، و در واقع بی عملی خود را نزد هموطنانشان بتوانند توجیه کنند و دوم: این اولین بار بود که آنان می‌دیدند نیروهای دفاعی قره باغ از ادوات و خودروهای زرهی استفاده می‌کنند.
مسجد جامع شوشی یا مسجد پناه خان اشاره کرد. آغاز ساخت این بنای که احتمالاً در ۱۱۸۲ق/ ۱۷۶۸م به دست ابراهیم خلیل جوانشیر افتتاح شده، به سال ۱۱۶۹ق، در دورهٔ پناه خان، بازمی‌گردد. بنای عظیم این مسجد، که آن را "مسجد گوهریه" نیز می‌نامند، در میدان قدیمی و اصلی شهر واقع شده‌است.
مسجد گوهریه، که بسیاری از دولتمردان باکو آن را ویرانه‌ای بیش نمی‌دانند و در تمامی رسانه‌ها و اخبار خود ارمنیان را به تخریب آن متهم می‌کنند، هم‌اکنون بازسازی شده‌است و هیچ‌گاه نیز مورد بی‌احترامی ارمنیان قره باغ قرار نگرفته. با توجه به اطلاعاتی که از ۱۹۹۸م در دست است این مسجد به علت جنگ و عدم استفاده تقریباً به مخروبه‌ای تبدیل شده بود که خوشبختانه دولت قره باغ، با به وجود آوردن آرامش، از ۲۰۰۶م شروع به بازسازی آن کرده‌است. تعمیر سقف، خاکبرداری از صحن مسجد، تعمیر کتیبه‌های آسیب دیده، صاف کردن سنگ قبرهای افتاده و نصب پله‌های جدید از جمله اقداماتی بود که این مسجد مخروبه را به بنایی قابل قبول در شأن نام یک مسجد تبدیل کرده‌است.
حد نهایت این نابودسازی فرهنگی در منطقهٔ جلفا اتفاق افتاد. در کنارهٔ رود ارس و در نزدیکی خط مرزی ایران، حدود سه هزار چلیپاسنگ (سنگ صلیب) مربوط به سده‌های نهم تا شانزدهم میلادی قرار داشت که آثاری منحصر به فرد محسوب می‌شدند.
در ۱۹۹۸م جمهوری آذربایجان با کمک ماشین‌آلات سنگین پس از خرد کردن این چلیپاسنگ‌ها شروع به حمل آن‌ها با قطار به محلی نامعلوم کرد که با اعتراض دولت ارمنستان و دخالت یونسکو تخریب این چلیپاسنگ‌ها متوقف شد اما به دلیل عدم قاطعیت سازمان‌های بین‌المللی در جلوگیری از نابودسازی فرهنگی درمنطقهٔ نخجوان دولت آذربایجان تخریب این آثار را از سر گرفت و در نوامبر ۲۰۰۴م، با اعزام حدود دویست سرباز طی چند روز کلیهٔ سنگ‌صلیب‌ها خرد شد، آن‌ها را به داخل رود ارس ریختند و سپس، در محل این آثار با ارزش تاریخی میدان تیر بنا کردند.
در قبال رامیل صفرف افسر جمهوری آذربایجان نیز چنین برخوردی انجام گرفت. او که در ۱۹ فوریه ۲۰۰۴ در دوره آموزش زبان انگلیسی سازمان ناتو شرکت کرده بود، تبری خریداری کرد و گورگن مارگاریان افسر ارمنی هم دوره‌ای خود را در خواب به قتل رساند.
دادگاه او را به حبس ابد محکوم کرد؛ ولی وی از سوی مقامات مجارستان به جمهوری آذربایجان تحویل داده شد. پس از ورود به کشور از او استقبالی همچون یک قهرمان ملی به عمل آمد. جمعیتی که در خیابان‌ها حضور یافته بود علاقه خود را به "صفرف" ابراز داشتند و دولت آذربایجان نیز به وی منزلی جدید اهدا کرده و با پرداخت حقوق معوقه هشت ساله درجه نظامی او را نیز ارتقاء داد.
مقدمات این بازگشت "غرور آفرین" مدت‌ها پیش تدارک دیده شده بود. براساس تبلیغات رسانه‌های جمهوری آذربایجان، گورگن مارگاریان پرچم آذربایجان را مورد اهانت قرار داد بود. ادعایی که هیچ‌گاه در دادگاه به اثبات نرسید.
از هر سو که بنگریم آنچه که مورد اصابت ضربات تبر قرار گرفته نه گورگن مارگاریان بلکه حقوق بین‌الملل است. مجارستان که هم اینک غرق در بدهی است وعده‌هایی برای کمک مالی از جمهوری آذربایجان دریافت کرده بود. از جمله این که جمهوری آذربایجان اوراق قرضه دولتی این کشور به ارزش سه میلیارد دلار را خریداری کرده‌است.
در نتیجه این تصمیم پر حاشیه دولت مجارستان با انتقاد پارلمان اروپا و دیگران روبرو شد و ارمنستان روابط خود با این کشور را به حالت تعلیق درآورد.
پس از اتخاذ این تصمیم همه آحاد ملت ارمنی در معرض حمله قرار دارند.
پیام این تصمیم این چنین است:
«یک ارمنی را مورد هدف قرار بده و ترفیع درجه بگیر، این است عدالت موجود در جمهوری آذربایجان.»
اکرام آیلیسی نویسنده‌ای است آذربایجانی که برای بیان واقعیات مربوط به رویدادهای فاجعه بار سال ۱۹۸۸–۱۹۹۰ سومقاییت و باکو با به مخاطره انداختن جان و مال خود و بستگانش قلم به دست گرفت و رمانی را تحت عنوان "رویاهای سنگی" به رشته تحریر درآورد.
اکرام آیلیسی
اکرم آیلسلی تنها کسی نیست که به اعمال غیرانسانی جمهوری آذربایجان واقف باشد. بسیاری از شهروندان جمهوری آذربایجان مخالف سیاست‌های ارمنی ستیزی دولتمردان باکو بوده و خواهان افشاء حقایق مسکوت مانده می‌باشند.
اکرام آیلیسی در مصاحبه‌ای با یکی از رسانه‌های باکو در ارتباط با کتاب خود چنین گفته‌است:
«آثار ادبی را نمی‌توان در قالبهای سیاسی گنجاند. این غیرقابل قبول است. هر کس قانوناً «مجاز به خلق آثار خود است و در قانون اساسی صریحاً» به این موضوع اشاره شده‌است. اگر به من احترام قایل نیستند، اقلاً به قانون اساسی احترام بگذارند.»
از مطالعهٔ کتاب‌های درسی تاریخ جمهوری آذربایجان این گونه استنباط می‌شود که در این کتاب‌ها از تشکیل کشور آذربایجان نوین در آینده، که بخشی از خاک ارمنستان، گرجستان، روسیه و ایران را در بر می‌گیرد، به صورت علنی و آشکار صحبت شده‌است.
مساحت مورد ادعا برای تشکیل آذربایجان بزرگ بین ۵۱۴ تا ۵۴۰ هزار کیلومتر مربع است که در این میان چهارصد هزار کیلومتر مربع از خاک ایران، ۸۶٬۶۰۰ کیلومتر مربع مساحت جمهوری آذربایجان فعلی، ۷٬۹۰۰ کیلومتر مربع از اراضی ارمنستان ـ چخور سعد تاریخی ـ ۸٬۷۰۰ کیلومتر مربع از اراضی "قوبرنیا"ی تفلیس شامل "قرایازی"، آخالکالاکی و بخش جنوبی "سیقناق" و مابقی هم اراضی داغستان روسیه را در بر می‌گیرد.
مشخصات عمومی کتاب‌های درسی تاریخ جمهوری آذربایجان:
باشگاه فوتبال آی ان ای سی کوبه لئونسا یکی از باشگاه‌های فوتبال ژاپن و نمایندهٔ شهر کوبه است که در سال ۲۰۰۱ تاسیس شد. آی ان ای سی (به انگلیسی:INAC) مخفف International Athletic Club (به معنای: باشگاه ورزشی بین‌المللی) و لئونسا به زبان ایتالیایی به معنای شیرهای ماده است. آنها در سال ۲۰۰۶ به لیگ برتر فوتبال زنان ژاپن (با نام رسمی:نیهون جاشی ساکا ریکو) راه یافتند و از آن پس در این لیگ بازی می‌کنند. سال ۲۰۰۸ با کسب عنوان نایب قهرمانی و قهرمانی در جام ملکه در سال ۲۰۱۱ با ضربات پنالتی توانستند بخشی از پیشرفت این باشگاه در سال های اخیر رقم بزنند که بردن این دو جام با دهمین سالگرد این باشگاه نیز قرین شده بود. از بازیکنان شاخصی که در این باشگاه بازی کرده‌اند می‌توان به ساوا همر بازیکن سال فوتبال زنان در سال ۲۰۱۱ اشاره کرد.
سر ماکس فاکتور (؛ زاده درگذشته ) یک شیمی‌دان اهل ایالات متحده آمریکا بود.
آگوست فروند (؛ زاده درگذشته ) یک شیمی‌دان در زمینه شیمی آلی اهل آلمان بود.
موسس ولف گلدبرگ (؛ زاده ۳۰ ژوئن ۱۹۰۵ درگذشته ۱۷ فوریه ۱۹۶۴) دانشمند در زمینه شیمی اهل استونی بود.
آدولف لیبن (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند در زمینه شیمی اهل اتریش بود.
الکساندر پاینز (؛ زاده ) یک دانشمند در زمینه شیمی اهل ایالات متحده آمریکا است.
فیلیپ آبلسون (؛ زاده ۲۷ آوریل ۱۹۱۳ – درگذشته ۱ اوت ۲۰۰۴) یک دانشمند در زمینه فیزیک هسته‌ای اهل ایالات متحده آمریکا بود.
فرد آلیسون (؛ زاده درگذشته ) یک شیمی‌دان اهل ایالات متحده آمریکا بود.
جان آگوست آرفودسون (؛ زاده ۱۲ ژانویه ۱۷۹۲ درگذشته ۲۸ اکتبر ۱۸۴۱) یک دانشمند در زمینه شیمی اهل سوئد بود. وی تعدادی از ترکیبات لیتیم را کشف کرد و در سال ۱۸۱۷ فلز لیتیم را به‌صورت آزاد به‌دست‌آورد.
آنتوان جروم بالارد (؛ زاده درگذشته ) یک شیمی‌دان اهل فرانسه بود.
گریگوریو بارو (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند در زمینه پرتوشیمی و شیمی هسته‌ای اهل Argentine بود.
جرج برندت (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند در زمینه شیمی و کانی‌شناسی اهل سوئد بود.
کارل ارنست کلاوس (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند در زمینه شیمی، داروسازی، و گیاه‌شناسی اهل روسیه بود.
برنار کورتوی (؛ زاده - درگذشته ) یک شیمی‌دان اهل فرانسه که در سال 1811 عنصر ید کشف نمود.
اکسل بردریک کرونستد (؛ زاده ۲۳ دسامبر ۱۷۲۲ درگذشته ۱۹ اوت ۱۷۶۵) یک دانشمند در زمینه شیمی و کانی‌شناسی اهل سوئد بود.
آندره-لویس دبیرن (؛ زاده – درگذشته ) یک شیمی‌دان اهل فرانسه بود.
فردریک ارنست دورن (؛ زاده درگذشته ) یک فیزیک‌دان اهل آلمان بود.
مصطفی ایزدی می‌تواند به افراد زیر اشاره کند:
فائوستو الهویار (؛ زاده ۱۱ اکتبر ۱۷۵۵ درگذشته ۶ فوریه ۱۸۳۳) یک دانشمند در زمینه شیمی اهل اسپانیا بود.
خوان خوسه الویار (؛ زاده ۱۵ ژوئن ۱۷۵۴ - درگذشته ۲۰ سپتامبر ۱۷۹۶) یک شیمی‌دان و کانی‌شناسی اهل اسپانیا بود.
کاژیمیش فایانس (؛ زاده درگذشته ) یک فیزیک‌دان در زمینه شیمی اهل ایالات متحده آمریکا بود.
یوهان گادولین (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند در زمینه شیمی اهل فنلاند بود.
یوهان گوتلیب گاهن (؛ زاده ۱۹ اوت ۱۷۴۵ درگذشته ۸ دسامبر ۱۸۱۸) یک دانشمند در زمینه شیمی اهل سوئد بود.
او برای نخستین بار در سال ۱۷۷۴، منگنز را به صورت ناخالص جداسازی کرد.
آلبرت گیورسو (؛ زاده ۱۵ ژوئیه ۱۹۱۵ درگذشته ) یک دانشمند در زمینه علوم هسته‌ای اهل ایالات متحده آمریکا بود.
فردریش اسکار گیزل (؛ زاده درگذشته ) یک شیمی‌دان در زمینه پرتوشیمی اهل آلمان بود.
لارنس ای. گلندنین (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند اهل ایالات متحده آمریکا بود.
جان گوفمان (؛ زاده ۲۱ سپتامبر ۱۹۱۸ - درگذشته ۱۵ اوت ۲۰۰۷) یک دانشمند در زمینه زیست‌شناسی، شیمی، و فیزیک بود.
گوفمان به‌عنوان یک مدافع هشدار‌دهنده در مورد خطرات ناشی از انرژی هسته‌ای عمل کرد. از سال 1971 به بعد، او رئیس کمیته مسئول انرژی هسته‌ای بود.
ویلیام گرگور (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند در زمینه کانی‌شناسی اهل بریتانیا بود.
توماس چارلز هوپ (؛ زاده ۲۱ ژوئیه ۱۷۶۶ درگذشته ۱۳ ژوئن ۱۸۴۴) یک دانشمند در زمینه شیمی اهل بریتانیا بود.
کارل ساموئل لبرچت هرمان (؛ زاده – درگذشته ) یک شیمی‌دان اهل آلمان بود.
چارلز هاچت (؛ (زاده ۲ ژانویه ۱۷۶۵ – درگذشته ۱۰ مارس ۱۸۴۷)GRO Register of Deaths: MAR 1847 III 40 CHELSEA – Charles Hatchett, age unknown شیمیدان بریتانیایی بود که عنصر نیوبیم را کشف کرد.
هاچت در خیابان لانگ ایکر لندن زاده شد. پدرش جان هاچت سازنده کالسکه بود.
در سال ۱۸۰۰ در محله چیزیک لندن کاری در ارتباط با شیمی بنیانگذاری کرد.
در سال ۱۸۰۱ هنگام کار برای موزه بریتانیا در لندن، هاچت یک تکه کانی کلومبیت موجود در مجموعه این موزه را بررسی کرد. مشخص شد که کلومبیت مادهٔ معدنی بسیار پیچیده‌ای است، و هاچت کشف کرد که آن کانی خاک جدیدی دارد که نشانه وجود عنصر جدیدی است. او عنصر جدید را به افتخار کاشف آمریکا، کریستف کلمب، کلمبیوم نامید. وی در ۲۶ نوامبر همان سال کشفش را در برابر اعضای انجمن سلطنتی اعلام کرد.عنصر بعدها دوباره کشف شده و به نام نیوبیم نام فعلی‌اش نامگذاری شد.
بعدها هاچت از کار به عنوان یک شیمیدان دست کشید تا به‌طور تمام وقت به حرفه خانوادگی‌اش یعنی ساخت کالسکه بپردازد.
او از سال ۱۸۰۷ تا ۱۸۱۹ در مآنت کلیر، روهامپتون زندگی کرد.
هاچت در چلسی لندن درگذشت،http://archives.wellcomelibrary.org/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqDb=Catalog&dsqPos=33&dsqSearch=(Sources_guides_used=%27Tropical%20Medicine%27) و در همان کلیسایی که ویلیام هرشل دفن شده بود، به خاک سپرده شد.
چارلز جیمز (؛ زاده درگذشته ) یک شیمی‌دان اهل انگلستان بود.
مصطفی ایزدی (زاده ۱۳۳۵ نجف‌آباد) فرمانده نظامی ایرانی است، که هم‌اکنون به‌عنوان معاون امور راهبردی و اشراف ستاد کل نیروهای مسلح فعالیت می‌کند، همچنین فرماندهی قرارگاه سایبری و تهدیدات نوین قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا را برعهده دارد.۱۴ سرلشکر ایرانی - خبرگزاری صراط وی یکی از ۱۲ نظامی ارشد، با درجه سرلشکری در نیروهای مسلح ایران می‌باشد.
ایزدی دانش‌آموخته کارشناسی مهندسی الکترونیک از دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی است و فعالیت نظامی را از سال ۱۳۵۸ در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی آغاز کرد و در طول جنگ ایران و عراق از فرماندهان میانی سپاه محسوب می‌شد. وی از ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۲ فرمانده سپاه پاسداران استان کردستان، از ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۴ فرمانده قرارگاه حمزه سیدالشهدا و از ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۶ فرمانده قرارگاه نجف اشرف بود.نقش فرمانده از اولویت‌های مهم در مسیر تعالی معنوی نیروهای مسلح است - خبرگزاری ایرنا او از ۱۳۶۶ تا ۱۳۶۸ معاونت عملیات ستاد مشترک سپاه پاسداران را برعهده داشت و در فاصله سالهای ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۱ به‌عنوان فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران فعالیت می‌کرد. ایزدی از ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۵ معاون طرح، برنامه و بودجه ستاد کل نیروهای مسلح بود.انتشار تاریخ شفاهی فرماندهی غرب کشور در ۲۰۰ جلد کتابراهبرد ما تهدید در برابر تهدید است/اقدام نظامی اسراییل یعنی پایان این رژیم - خبرگزاری فارس
ایگناتیوس گوتفرید کایم (؛ زاده ۱۷۴۶ - درگذشته ۱۷۷۸) یک شیمی‌دان اهل اتریش بود.
مارتین هاینریش کلاپروت (؛ زاده درگذشته ) شیمیدانِ آلمانی و کاشفِ اورانیوم و زیرکونیم بود.
کلاپروت یک سیستم‌ساز اصلی شیمی تحلیلی، و مخترع مستقل آنالیز وزنی بود. توجه او به جزئیات و امتناع از نادیده گرفتن اختلافات در نتایج منجر به بهبود در استفاده از دستگاه شد. او یکی از شخصیت‌های اصلی در درک ترکیب مواد معدنی و توصیف عناصر بود. کلاپروت اورانیوم (۱۷۸۹) و زیرکونیوم (۱۷۸۹) را کشف کرد. او همچنین در کشف یا کشف مشترک تیتانیوم (۱۷۹۲)، استرانسیم (۱۷۹۳)، سریم (۱۸۰۳) و کروم (۱۷۹۷) شرکت داشت و اکتشافات قبلی تلوریم (۱۷۹۸) و بریلیم (۱۷۹۸) را تأیید کرد.
کلاپروت عضو و مدیر آکادمی علوم برلین بود. او در سطح بین المللی به عنوان عضوی از انجمن سلطنتی لندن، انستیتو فرانسه، و آکادمی سلطنتی علوم سوئد شناخته شد.
کلاپروت در ورنیگرود متولد شد. او پسر یک خیاط بود و به مدت چهار سال در مدرسه لاتین در Wernigerode شرکت کرد.
او در بیشتر عمر خود حرفه داروسازی (عطاری) را دنبال کرد. در سال ۱۷۵۹، زمانی که 16 سال داشت، در کوئدلینبورگ شاگردی کرد. در سال 1764، او یک کارآموز شد. او در داروخانه ها در Quedlinburg (1759-1766) آموزش دید. هانوفر (1766-1768، با آگوست هرمان برنده)؛ برلین (1768); و دانزیگ (1770).
در سال 1771، کلاپروت به برلین بازگشت تا برای والنتین رز بزرگتر به عنوان مدیر تجارت خود کار کند. پس از مرگ رز، کلاپروت معاینات لازم را برای تبدیل شدن به مدیر ارشد گذراند. پس از ازدواجش در سال 1780، او توانست مؤسسه خود، Apotheke zum Baren را بخرد. بین سال های 1782 و 1800، کلاپروت ۸۴رمقاله بر اساس تحقیقات انجام شده در آزمایشگاه آپوتک منتشر کرد. مغازه او پربارترین سایت تحقیقات شیمی صنایع دستی در اروپا در آن زمان بود.
از سال 1782، او ارزیاب داروسازی برای هیئت معاینه Ober-Collegium Medicum بود. در سال 1787 کلاپروت به عنوان مدرس شیمی در توپخانه سلطنتی پروس منصوب شد.
در سال 1788، کلاپروت یکی از اعضای بدون حقوق آکادمی علوم برلین شد. در سال 1800، او مدیر حقوق بگیر آکادمی علوم برلین شد. او داروخانه را فروخت و به آکادمی رفت و در آنجا دانشگاه را متقاعد کرد که آزمایشگاه جدیدی بسازد. پس از تکمیل در سال 1802، کلاپروت تجهیزات را از آزمایشگاه داروخانه خود به ساختمان جدید منتقل کرد.[2] هنگامی که دانشگاه برلین در سال 1810 تاسیس شد، او به عنوان استاد شیمی انتخاب شد.
او در روز سال نو در سال ۱۸۱۷در برلین درگذشت.
کلود-آگوسته لامی (؛ زاده درگذشته ) یک شیمی‌دان اهل فرانسه بود.
پل-امیل لکو د بویسباودران (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند اهل فرانسه بود.
کارل جاکوب لوویگ (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند در زمینه شیمی اهل آلمان بود.
ژان شارل گالیسار دو ماریناک (؛ زاده ۲۴ آوریل ۱۸۱۷ – درگذشته ۱۵ آوریل ۱۸۹۴) یک دانشمند در زمینه شیمی اهل سوئیس بود.
کارل گوستاف موساندر (؛ زاده ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۴ درگذشته) یک دانشمند در زمینه شیمی اهل سوئد بود. شهرت او به خاطر کشف عنصرهای خاکی کمیاب لانتان، اربیوم و تربیم می باشد.
لارس فردریک نیلسون (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند در زمینه شیمی و اهل سوئد بود.
ایدا نوداک (؛ زاده ۲۵ فوریه ۱۸۹۶ درگذشته ) شیمی‌دان و فیزیک‌دان اهل آلمان بود.
والتر نوداک (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند اهل آلمان بود.
ماساتاکا اوگاوا (؛ زاده درگذشته ) یک شیمیدان اهل ژاپن بود.
فلز رنیوم توسط ماساتاکا اوگاوا کشف گردید. او برای نخستین بار موفق به جداسازی این عنصر از ترکیبات دیگر گردید.
هیرونیموس تئودور ریشتر (؛ زاده درگذشته ) یک شیمی‌دان اهل آلمان بود.
آندرس مانوئل دل ریو (؛ زاده – درگذشته ) یک دانشمند در زمینه تاریخ طبیعی و شیمی اهل اسپانیا بود.
دانیل رادرفورد (؛ زاده ۳ نوامبر ۱۷۴۹ درگذشته ۱۵ دسامبر ۱۸۱۹) دانشمند شیمی‌دان اهل بریتانیا بود. او کاشف نیتروژن است.
نیلز گابریل سفستروم (؛ زاده درگذشته ) دانشمند اهل سوئد بود.
او در سال ۱۸۳۰ وانادیم را کشف کرد.
ژاک-لویس سورت (؛ زاده – درگذشته ) یک شیمی‌دان اهل سوئیس بود.
فریدریش اشترومیر (؛ زاده درگذشته ) یک شیمی‌دان در زمینه شیمی‌ اهل آلمان بود. او عنصر کادمیم را کشف کرد.
آنتونیو د اویوآ (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند اهل اسپانیا بود.
ژرژ اورباین (؛ زاده درگذشته ) یک شیمی‌دان اهل فرانسه بود.
لویس نیکلاس واکوئلین (؛ زاده درگذشته ) یک دانشمند در زمینه داروشناسی و شیمی اهل فرانسه که کاشف فلز برلیوم بود.
کلمنز وینکلر (؛ زاده درگذشته ) یک شیمی‌دان اهل آلمان بود.
ویلیام هاید والستن (؛ زاده درگذشته ) یک شیمی‌دان و فیزیک‌دان اهل انگلستان بود. دستگاه اتاقک روشن توسط وی ابداع شد.همچنین او نیز کاشف چندین عنصر جدول تناوبی است.
دکتر ژوزف-اینیاس گیوتَن (۲۸ مه ۱۷۳۸ – ۲۶ مارس ۱۸۱۴) پزشک و سیاست‌مدار فرانسوی بود. شهرت وی بیشتر به خاطر اختراع گیوتین دستگاهی است که به‌طور اتوماتیک سرِ مجرمان را از بدن جدا می‌کرد. دستگاه اختراعیِ وی در دوران انقلاب فرانسه به‌وفور استفاده شد. او گیوتین را با این هدف اختراع کرد که از شکنجهٔ محکومان جلوگیری شود و آنان کمتر درد بکشند.
او پزشک بود.
پیانوساز آلمانی، «توبیاس اشمیت» ، در سال ۱۷۹۲ به دستور جلاد سانسون نخستین نمونه‌های کاربردیِ گیوتین را ساخت و کارایی این نمونه‌ها را که تیغه‌ای منحنی‌شکل داشتند، روی گوسفندان و جسد انسان‌ها آزمایش کرد و نتیجه گرفت که تیغهٔ منحنی گردن را کاملاً جدا نمی‌کند. اولین اعدام رسمی به وسیلهٔ دستگاه ثبت‌اختراع‌شدهٔ اشمیت در تاریخ ۲۵ آوریل ۱۷۹۲ اجرا شد. دکتر گیوتَن، بابت حق‌الزحمه، اجرت هنگفتی معادل ۹۶۰ لیور فرانسه (Livre) به توبیاس اشمیت پرداخت.اما قصه ژوزف گیوتین و اختراعش به همین‌جا ختم نشد؛ با پیروزی انقلابیون، سرِ او هم به زیر اختراع خودش رفت (بر خلاف این‌افسانه رایج که گیوتین خود با گیوتین گردن زده شد، وی در سال ۱۸۱۴ در سن ۷۵ سالگی به مرگ طبیعی درگذشت)
کوآتی کوهی شرقی (نام علمی: " Nasuella meridensis") نام یک گونه از سرده بینی‌خرسک‌ها است.
باریک‌خرس جلگه غربی (نام علمی: " Bassaricyon medius") نام یک گونه از سرده باریک‌خرس است.
زباد نخلی طلایی نم‌نشین (نام علمی: " Paradoxurus aureus") نام یک گونه از سرده ناسازنماها است.
ارنی چمبرز (؛ زاده ) یک سیاستمدار اهل ایالات متحده آمریکا است.
گردباد آتشین یا پیچند آتشین هنگامی روی می‌دهد که گرمای شدید و باد آشفته با هم ترکیب شده و جریان متلاطم چرخان هوا را پدید می‌آورد. این جریان‌های متلاطم می‌توانند به هم نزدیک تر شده و ساختاری پیچندمانند را پدید آورد که خار و خاشاک سوزان و گازهای اشتعال پذیر را به درون خود می‌مکد.
در ریاضیات دو نوع انتگرال اویلر وجود دارد:Jeffrey, Alan; and Dai, Hui-Hui (2008). Handbook of Mathematical Formulas 4th Ed. Academic Press. . pp. 234–235
۱. "انتگرال اویلر نوع اول" یا تابع بتا:
۲. "انتگرال اویلر نوع دوم" یا تابع گاما:
برای اعداد طبیعی "m" و "n" داریم:
بوریس فیودوروویچ گودونوف (۱۵۵۱–۱۶۰۵) بین سالهای ۱۵۸۵ تا ۱۵۹۸ نایب السلطنه و بین سالهای ۱۵۹۸ تا ۱۶۰۵ تزار روسیه بود.
بوریس گودونوف برجسته‌ترین عضو خانواده‌ای کهن (اکنون منقرض شده‌اند) با اصالتی تاتار بود که در قرن ۱۴ میلادی از اردوی زرین به کوستروما مهاجرت کرده بودند. او از نوادگان شاهزاده تاتار چت است که از اردوی زرین به کوستروما رفت و در آنجا صومعه ایپاتیف را بنا نهاد. بوریس فرزند فئودور ایوانوویچ گودونوف «کریووی» (به معنای تک چشم) بود. برادر جوان بوریس، واسیلی در جوانی از دنیا رفت.Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press
گودونوف کار خود را در دربار ایوان چهارم روسیه ملقب به ایوان مخوف آغاز کرد. او در سال ۱۵۷۰ به خاطر مهارت تیراندازی اش مورد توجه قرار گرفت. یک سال بعد، به عنوان یکی از اعضای پلیس مخفی ایوان چهارم و محافظ شخص او برگزیده شد. در سال ۱۵۷۰ با دختر رئیس پلیس مخفی ازدواج کرد و بدین وسیله جایگاه خود را در دربار مستحکم تر کرد. در سال ۱۵۸۰ تزار خواهر گودونوف، ایرنا گودونوف را برای پسر دوم خود فیودور اول روسیه، وارث تخت، به عنوان همسر برگزید. پس از آن گودونوف به درجه بویار ترفیع پیدا کرد. گودونوف در سال ۱۵۸۱ در صحنهٔ قتل پسر اول تزار به دست خود تزار حاضر بود. گودونوف تلاش کرد مداخله کند ولی محافظان تزار مانع این کار شدند.Troyat, Henri (1993). Ivan le terrible. Flammarion. p. 284
در سال ۱۵۸۴ فیودور اول روسیه تزار روسیه شد و گودونوف به عنوان عضو گروهی که نیابت سلطنت را به عهده داشتند درآمد. تنها رقیب او در این گروه نیکیتا رومانوویچ بود که با مرگ وی در سال ۱۵۸۶ گودونوف رقیبی برای خود در این گروه نمی‌دید. در توطئه‌ای که توسط دیگر بویارها صورت گرفت، آنها سعی کردند باعث طلاق خواهر گودونوف که بچه‌ای نداشت از فیودور شوند، این توطئه نتیجه‌ای نداشت و توطئه گران به صومعه فرستاده شدند. پس از این واقعه گودونوف به قدرت مطلق دست یافت و با شاهزادگان خارجی به عنوان مقام برابر برخورد می‌کرد. طی جنگ‌های بی روسیه و سوئد وی موفق شد زمین‌های از دست رفته روسیه را از سوئد بازپس بگیرد. او از مخالفان ترکهای عثمانی در کریمه حمایت کرد و به حاکم کریمه برای مقابله با سلطان عثمانی کمک مالی کرد.Durant, Will (1961). The Story of Civilization. VII—"The Age of Reason Begins". Simon & Schuster. p. 513
پس از مرگ فیودور اول روسیه که فرزندی نداشت، در تاریخ ۷ فوریه ۱۵۹۸ گودونوف تزار روسیه شد. در سالهای ابتدای سلطنتش متوجه عقب ماندگی روسیه نسبت به کشورهای غربی شد و سعی در پیش برد اصلاحات اجتماعی و آموزشی نمود. او اولین تزاری بود که معلم‌های خارجی را به صورت گسترده به کشور روسیه دعوت کرد، افراد زیادی را برای تحصیل به خارج از روسیه فرستاد، و اجازه تأسیس اولین کلیسای پروتستان در روسیه را صادر کرد. وی در جنگ‌های روسیه و سوئد (۹۵-۱۵۹۰) به پیروزی‌های چشم‌گیری دست پیدا کرد. وی در تاریخ ۱۳ آوریل ۱۶۰۵ پس از بیماری دراز مدت و بر اثر سکته مغزی درگذشت. پس از وی فیودور دوم روسیه، پسرش تنها چند ماه تزار روسیه بود. فیودور دوم و بیوه گودونوف توسط دشمنان گودونوف در مسکو در ۲۰ ژوئن ۱۶۰۵ به قتل رسیدند.Pushkareva, Natalia (1997). Women in Russian History: From the Tenth to the Twentieth Century (New Russian History). M. E. Sharpe, Inc. p. 319 الکساندر پوشکین با الهام از زندگی بوریس گودونوف نمایش نامه ای را به نام او نگاشت.
خرخر گربه صدایی است که گربه‌سانان تولید می‌کنند. بلندی، فرکانس و آهنگ این صدا در هر یک از گونه‌ها و نژادهای گربه‌سانان از دیگری متفاوت است. خرخر گربه اهلی تقریباً با ۳۰ تا ۱۷۰ لرزش در ثانیه ایجاد می‌شود اما خرخر انواع بزرگتر گربه‌سانان فرکانس بسیار پایین‌تری (صدای عمیق‌تر) دارد. این که گربه‌ها چگونه و به چه دلیل این صدا را تولید می‌کنند همچنان یک معما باقی مانده‌است و فرضیات مختلفی برای آن ارائه شده‌است.
گربه‌سانان تنها پستاندارانی هستند که این صدای منحصربه‌فرد را ایجاد می‌کنند اما هیچ عضو منحصربه‌فردی در بدن این حیوانات وجود ندارد که بتوان آن را با تولید این صدا مرتبط دانست. بر اساس یک فرضیه این صدا با انقباض و انبساط بسیار سریع عضلات حنجره تولید می‌شود.Why do cats purr? www.whydocatspurr.org
بیشتر انسان‌ها خرخر گربه را به معنای رضایت و لذت او تفسیر می‌کنند اما این صدا همیشه بیانگر لذت نیست چون گربه‌ها هنگامی که عصبی هستند یا درد دارند هم خرخر می‌کنند. در نتیجه گروهی از کارشناسان اعتقاد دارند که این صدا در واقع روشی برای التیام‌بخشی به خود است.آشنایی با علل خرخر کردن گربه‌ها روزنامه همشهری، ۵ دی ۱۳۹۲ دیده شده که گربه‌ها در هنگام زایمان، جراحت، بیماری و مرگ خرخر می‌کنند. با توجه به همین موضوع برخی معتقدند که عمل خرخر کردن باعث آزادسازی ترکیباتی هورمونی در مغز گربه می‌شود که به عنوان یک مسکن درد طبیعی عمل می‌کنند.
بر اساس یک فرضیه خرخر گربه‌ها ابتدا به عنوان روشی برای ارتباط برقرار کردن آن‌ها با بچه‌هایشان ایجاد شده‌است. سپس این صدا به عنوان یک علامت ارتباطی در مورد داشتن نیت دوستانه یا تسلیم‌طلبانه نسبت به دشمنان احتمالی درآمده‌است. این نکته که بچه گربه‌ها قبل از اینکه توانایی «میو کردن» داشته باشند، از توانایی خرخر برخوردارند اهمیت بنیادین این صدا را برای گربه‌ها نشان می‌دهد.
علاوه بر این گربه‌های دست‌آموز از خرخر برای ارتباط برقرار کردن با انسان سرپرست خود استفاده می‌کنند. مطالعات نشان داده که با عمیق‌تر شدن رابطه یک انسان و یک گربه، صاحب گربه ناخودآگاه با تغییر فرکانس خرخر گربه در شرایط مختلف متوجه نیازها و خواسته‌های او می‌شود.
محققان دانشگاه دیویس در کالیفرنیا نیز خرخر گربه را به عنوان مکانیسمی شفابخش برای تقویت عضلات و جلوگیری از پوکی استخوان تعبیر کرده‌اند. با توجه به اینکه دوره‌های خواب و استراحت طولانی گربه‌ها می‌تواند خطری برای حجم و قدرت عضلات و تراکم مغز استخوان آن‌ها باشد. فرکانس خرخر گربه‌ها به طرز عجیبی در هنگام دم و بازدم تغییر نکرده و در حدود ۲۵ هرتز باقی می‌ماند. تحقیقات نشان داده که این فرکانس تراکم استخوان را هم در حیوانات و هم در انسان‌ها بهبود می‌بخشد. به گفته دکتر لاینز یکی از محققان این مطالعه این یافته می‌تواند برای فضانوردانی که برای مدت طولانی در محیط جاذبه پایین زندگی می‌کنند مفید باشد. سیستم اسکلتی-عضلانی فضانوردان در طول اقامت فضا دچار ضعف شدید می‌شود چون فشاری در فعالیتهای معمول مثل نشستن و ایستادن بر بدن آن‌ها وارد نمی‌شود. ایجاد صدایی با فرکانس مشابه با خرخر گربه می‌تواند برای کاهش عوارض مخرب وضعیت جاذبه پایین مفید باشد.
شارِب به نوع ویژه‌ای از مو یا پرهای حسگر در بعضی جانوران، به ویژه پستانداران و پرندگان، گفته می‌شود. این موهای دراز و از جنس کراتین به عنوان نوعی حسگر طبیعی مسئول انتقال نوسان‌های خود به پایه‌شان در پوست و از آنجا به مغز هستند. در انتهای هر کدام از موهای شارب در پوست عصب‌های فشرده‌ای قرار دارند که مسئول حس چنین نوسان‌هایی هستند. همهٔ نخستیان به جز انسان دارای شارب‌های حسگر هستند.
شارب‌ها را می‌توان در پستاندارانی چون سگ، گربه، خرس، و خوک دریایی یافت. در بعضی از این جانوران وجود شارب‌ها بسیار مهم و حیاتی هستند و سیگنال‌های رسیده از حسگرهای شاربی بخش بزرگی از توانایی مغز در پردازش سیگنال‌های لمسی را از آن خود دارند. برای نمونه در سگ‌ها اغلب بخش‌های مغز که مختص پردازش اعصاب لمسی صورت هستند در ارتباط با بخش‌های آرواره بالایی و شارب‌ها هستند. می‌توان هر یک از شارب‌های یک سگ را به بخش معینی در مغز آن پیوند داد.
تالاب سولقان (سولگان)، تالابی در مجاورت شهر ناغان در استان چهارمحال و بختیاری می باشد که با مساحتی حدود ۱۱۵هکتار، به دلیل قرار گرفتن در جاده شهرکرد-اهواز از اهمیت ویژه‌ای برخورداراست. حضور عشایر و زیست پرندگان مهاجر و رویش گلهای رنگارنگ در برخی فصول سال زیبایی این مکان را چند برابر می‌کند.
تالاب از دو بخش شرقی و غربی تشکیل شده که تالاب غربی به ولگان نیز شناخته می‌شود. این تالاب زیبا و با شکوه در ۷۰ کیلومتری شهرکرد در مسیر شهرکرد به ایذه قرار گرفته‌است. تالاب سولقان در شرایط ایده‌آل ظرفیت ذخیره‌سازی بیش از ۷۰۰ میلیون متر مکعب آب را دارا است.
به دلیل عمق کم‌آب آن محل مناسبی برای زندگی مرغان آبی بود و انواع مختلف پرندگان مهاجر را به خود جلب می‌کرده ولی به علت عدم توجه کافی و بهره‌برداری‌های نامعقول و غیراصولی از آب و زمین‌های حاشیهٔ این تالاب، تعداد پرندگان مهاجر رو به کاهش گذاشته و فضای زیبای آن تخریب شده‌است. از انواع پرندگانی که در این تالاب مورد شناسایی قرار گرفته‌اند می‌توان به چنگر، یوزگنبی، قورقور و قزل غاز اشاره کرد. تالاب سولقان در زمان پرآبی یکی از مناطق ارزشمند زادآوری پرندگان به خصوص اردک‌ها است. تالاب سولقان به دلیل عمق مناسب آب، محل مناسبی برای زندگی مرغان آبی است و انواع مختلف پرندگان مهاجر را به خود جلب می‌کرده اما اکنون به علت عدم توجه کافی و بهره‌برداری‌های غیراصولی از آب و زمین‌های حاشیه این تالاب، تعداد پرندگان مهاجر رو به کاهش گذاشته‌است.
۱۹۰۰ یا قرن بیستم فیلمی حماسی محصول سال ۱۹۷۶ کشور ایتالیا و به کارگردانی برناردو برتولوچی است که رابرت دنیرو، دونالد ساترلند، دومنیک سندا، ژرار دوپاردیو، آلیدا والی و برت لنکستر در آن به ایفای نقش می‌پردازند. این فیلم که در سرزمین پدری برتولوچی در امیلیا-رومانیا بازی شده، زندگی دو مرد در حین آشفتگی‌های سیاسی که در نیمه اول قرن بیستم دامنگیر ایتالیا شده بود را روایت می‌کند. فیلم در جشنواره فیلم کن ۱۹۷۶ هم به روی صحنه رفت، اما نتوانست به دور نهایی راه یابد.
با مدت زمان ۳۱۷ دقیقه در نسخه اصلی خود، ۱۹۰۰ به عنوان یکی از طولانی ترین فیلم های تجاری منتشر شده شناخته شده است. طولانی بودن آن منجر به ارائه آن در دو بخش شد که در ابتدا در بسیاری از کشورها از جمله ایتالیا، آلمان شرقی و غربی، دانمارک، بلژیک، نروژ، سوئد، کلمبیا، پاکستان و ژاپن منتشر شد. در کشورهای دیگر، مانند ایالات متحده، یک نسخه ویرایش شده از فیلم منتشر شد. ۱۹۰۰ به طور گسترده ای به عنوان یک فیلم کلاسیک کالت در نظر گرفته شده است، و چندین نسخه ویدیوی خانگی را از توزیع کنندگان مختلف دریافت کرده است. نسخه مرمت‌شده فیلم خارج از رقابت در هفتاد و چهارمین جشنواره فیلم ونیز در سال ۲۰۱۷ به نمایش درآمد.
سینه‌چنبری‌ها (نام علمی: "Cistothorus") نام یک سرده از تیره الیکایی است.
الیکایی‌های غارنشین (نام علمی: "Troglodytes") نام یک سرده از زیرراسته پرنده آوازخوان است.
الیکایی‌های درختی (نام علمی: "Henicorhina") نام یک سرده از تیره الیکایی است.
الیکایی‌های کج‌بینی (نام علمی: "Cyphorhinus") نام یک سرده از تیره الیکایی است.
الیکایی‌های زه‌پر (نام علمی: "Pheugopedius") نام یک سرده از تیره الیکایی است.
بوریاخواه‌ها (نام علمی: "Thryophilus") نام یک سرده از تیره الیکایی است.
Family Troglodytidae IOC World Bird Names version 2.10.
کنارخوان‌ها (نام علمی: "Cantorchilus") نام یک سرده از تیره الیکایی است.
بالیموف (به لاتین: Bolimów) در لهستان با جمعیت ۹۳۰ نفر است که در Gmina Bolimów واقع شده‌است.
اُسِر (به فرانسوی: Auxerre) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۳۸٬۸۰۰ نفر است که در شمال غربی منطقه بورگوین-فرانش-کنته واقع شده‌است.
اسر با داشتن ۳۵ بنای تاریخی ثبت شده و سه موزه از مجموعه موزه‌های فرانسه از سال ۱۹۹۵ به عنوان یکی از شهرهای تاریخی و هنری فرانسه شناخته می‌شود؛ و به دلیل ترکیب معماری قرون وسطی و حفظ بناهای تاریخی شهری یکی از شهرهای توریستی فرانسه محسوب می‌شود.
آراس (به فرانسوی: Arras) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۴۳٬۶۹۳ نفر است که در پا-دو-کاله واقع شده‌است.
پلانواز (به فرانسوی: Planoise) یک سکونتگاه مسکونی در فرانسه با جمعیت ۲۱٬۰۰۰ نفر است.
وردَن (به فرانسوی: Verdun) یک کامین در فرانسه با جمعیت ۱۹٬۶۲۴ نفر است که در Arrondissement of Verdun واقع شده‌است.
وردن ۳۱٫۰۳ کیلومترمربع مساحت و ۱۹٬۶۲۴ نفر جمعیت دارد.
بایو، فرانسه (به فرانسوی: Bayeux) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۱۳٬۴۷۸ نفر است که در Canton of Bayeux قرار دارد.
بلی (به فرانسوی: Belley) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۸٬۷۵۰ نفر است که در Canton of Belley واقع شده‌است.
دینان، فرانسه (به فرانسوی: Dinan) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۱۰٬۹۵۳ نفر است که در Canton of Dinan-Est واقع شده‌است.
نانتوآ (به فرانسوی: Nantua) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۳٬۶۳۳ نفر است که در Canton of Nantua واقع شده‌است.
آمبلئون (به فرانسوی: Ambléon) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۱۲۰ نفر است که در Canton of Belley واقع شده‌است.
بلگارد-سور-والزرین (به فرانسوی: Bellegarde-sur-Valserine) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۱۱٬۴۰۴ نفر است که در Canton of Bellegarde-sur-Valserine واقع شده‌است.
بونیفاچیو، کرس جنوبی (به فرانسوی: Bonifacio, Corse-du-Sud) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۲٬۸۷۲ نفر است که در Canton of Bonifacio واقع شده‌است.
گنگام (به فرانسوی: Guingamp) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۷٬۴۷۷ نفر است که در Canton of Guingamp واقع شده‌است.
ژِکس، اَن (به فرانسوی: Gex, Ain) یک کُمون در فرانسه با جمعیت ۹٬۶۹۴ نفر است که در کانتونِ ژکس (Canton of Gex) واقع شده‌است.
آرانک (به فرانسوی: Aranc) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۲۹۷ نفر است که در Canton of Hauteville-Lompnes واقع شده‌است.
آرتمار (به فرانسوی: Artemare) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۱٬۱۲۶ نفر است که در Canton of Champagne-en-Valromey واقع شده‌است.
آرمیکس (به فرانسوی: Armix) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۲۰ نفر است که در Canton of Virieu-le-Grand واقع شده‌است.
آنگلفر (به فرانسوی: Anglefort) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۹۶۰ نفر است که در Canton of Seyssel واقع شده‌است.
فالز، کالوادس (به فرانسوی: Falaise, Calvados) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۸٬۳۸۷ نفر است که در کالوادوس واقع شده‌است.
کلونی، فرانسه (به فرانسوی: Cluny) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۴٬۸۳۵ نفر است که در Canton of Cluny واقع شده‌است.
آبرژمان، کلمانسیا (به فرانسوی: L'Abergement-Clémenciat) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۷۷۷ نفر است که در کانتون شاتیو سور شالارون واقع شده‌است.
آپرمن، ان (به فرانسوی: Apremont, Ain) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۳۵۲ نفر است که در Canton of Nantua واقع شده‌است.
آربینیو (به فرانسوی: Arbignieu) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۴۷۱ نفر است که در Canton of Belley واقع شده‌است.
آر-سور-فرمان (به فرانسوی: Ars-sur-Formans) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۱٬۳۲۶ نفر است که در Canton of Reyrieux واقع شده‌است.
باژه-ل-شاتل (به فرانسوی: Bâgé-le-Châtel) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۷۹۵ نفر است که در Canton of Bâgé-le-Châtel واقع شده‌است.
برنود (به فرانسوی: Brénod) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۵۳۱ نفر است که در Canton of Brénod واقع شده‌است.
تول، فرانسه (به فرانسوی: Toul) یک کامین در فرانسه با جمعیت ۱۶٬۹۴۵ نفر است که در Canton of Toul-Nord واقع شده‌است.
برون (به فرانسوی: Bron) یک کامین در فرانسه با جمعیت ۳۹٬۴۸۸ نفر است که در رون واقع شده‌است.
امبلین' (به انگلیسی: 'Amblin)، فیلم کوتاهی محصول سال ۱۹۶۸ آمریکا است. این فیلم، اولین فیلم کامل استیون اسپیلبرگ با دوربین ۳۵میلی‌متری است. فیلم یک داستان کوتاه عاشقانه است، که دورهٔ هیپی‌ها در اواخر دههٔ ۱۹۶۰ را روایت می‌کند و در مورد یک زوج زن و شوهر جوان است که راه خودشان را از طریق بیابان به یک ساحل بهشتی می‌گیرند. این فیلم صامت است، اما با یک موسیقی گیتار آکوستیک به عنوان موسیقی‌متن فیلم، از آعاز تا پایان همراه است.
نانوبروتیک یک میدان فناوری در حال ظهور است که ماشین آلات یا روبات‌هایی را ایجاد می‌کند که اجزای آن در مقیاس نانومتر) یا ۱۰ تا ۹ متر (یا در نزدیکی باشند.]۱[ ]۲[ ]۳[به‌طور خاص ، نانو ربات‌ها)بر خلاف میکروبیوتیک( به رشته مهندسی نانوتکنولوژی است طراحی و ساخت نانوروبوت‌ها اشاره دارد ، با دستگاه‌هایی که در ابعاد آن از ۰٫۱-۱۰ میکرومتر قرار دارند و از اجزای نانو یا مولکولی ساخته شده‌اند.]۴[ ]۵[اصطلاحات nanomachine ,nanite ,nanoid ,nabob یا nanomite نیز برای توصیف چنین دستگاه‌هایی که در حال حاضر تحت تحقیق و توسعه هستند استفاده شده‌است.]۶[ ]۷[
نانوماشین‌ها عمدتاً در مرحله تحقیق و توسعه هستند ، ]۸[اما برخی از ماشین‌های مولکولی بدوی و نانوموتورها مورد آزمایش قرار گرفته‌اند. به عنوان مثال یک سنسور دارای سوئیچ تقریباً ۱٫۵ نانومتر در طول ، قادر به شمارش مولکولهای خاص در نمونه شیمیایی است. اولین کاربردهای مفید نانوماشینها ممکن است در نانومادیسین باشد. به عنوان مثال ،]۹[ماشین‌های بیولوژیکی می‌توانند برای شناسایی و از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده شوند.]۱۰[ ]۱۱[ یکی دیگر از کاربردهای بالقوه ، شناسایی مواد شیمیایی سمی و اندازه‌گیری غلظت آنها در محیط است. دانشگاه رایس یک اتومبیل تک مولکولی را نشان داده‌است که توسط یک فرایند شیمیایی ساخته شده‌است و شامل چرخ‌های Buckminsterfullerenes (buckyballs)برای چرخ‌ها است. این با کنترل دمای محیط و با قرار دادن نوک میکروسکوپ تونل اسکن فعال می‌شود.
تعریف دیگر ]که؟[ یک ربات است که امکان تعامل دقیق با اشیاء نانو را فراهم می‌کند ، یا می‌تواند با وضوح نانو مقابله کند.
چنین دستگاه‌هایی بیشتر به جای توصیف نانوبارها به عنوان ماشین‌های مولکولی ، بیشتر مربوط به میکروسکوپ یا میکروسکوپ پروب اسکن هستند. با استفاده از تعریف میکروسکوپ ، حتی یک دستگاه بزرگ مانند میکروسکوپ نیروی اتمی را می‌توان در صورت پیکربندی برای انجام نانوموپیلاسیون یک ابزار نانو ربات‌ها در نظر گرفت. برای این دیدگاه ، روبات‌های ماکرو مقیاس یا میکروبوت‌ها که قادر به حرکت با دقت نانو هستند نیز می‌توانند نانوبار در نظر گرفته شوند.
نظریه نانو ربات‌ها
ریبوزوم یک دستگاه بیولوژیکی است.
به گفته ریچارد فاینمن ، این دانشجوی سابق فارغ‌التحصیل و همکار او آلبرت هیبز بود که در ابتدا به او پیشنهاد کرد )حدود ۱۹۵۹( ایده استفاده پزشکی برای میکرو دستگاه‌های نظری فاینمن )به دستگاه بیولوژیکی مراجعه کنید(. هیبز اظهار داشت که ممکن است روزی برخی از دستگاه‌های تعمیر به اندازه ای کاهش یابد تا جایی که از نظر تئوری این امکان وجود دارد که )همان‌طور که فاینمن گفته‌است( «جراح را بلعید». این ایده در مقاله ۱۹۵۹ فاینمن وجود دارد اتاق زیادی در پایین است. ]۱۲[از آنجایی که نانو ربات‌ها از نظر اندازه میکروسکوپی باشند ، احتمالاً برای تعداد بسیار زیادی از آنها برای انجام کارهای میکروسکوپی و ماکروسکوپی لازم است]به گفته چه کسی؟[ این swarmsهای نانو ربات ، هم قادر به تکرار نیستند )مثل مه‌های ابزار( و هم قادر به تکثیر بدون محدودیت در محیط طبیعی )مانند گو خاکستری و زیست‌شناسی مصنوعی( ، در بسیاری
از داستانهای علمی تخیلی مانند Borg nano یافت می‌شود. پیش نمایش در Star Trek و Outer Limits قسمت «نژاد جدید». برخی از طرفداران نانو روباتیک ، در واکنش به سناریوهای goo خاکستری که در گذشته به آنها کمک کرده بودند ، تصور می‌کنند که نانو ربات‌ها قادر به تکثیر در خارج از یک محیط کارخانه محدود هستند ، بخشی ضروری از یک فناوری نانو تولیدی مورد نظر را تشکیل نمی‌دهند ، و که روند تکثیر خود ، در صورت توسعه هر زمان ، می‌تواند ذاتاً ایمن باشد. آنهاهمچنین ادعا می‌کنند که برنامه‌های فعلی آنها برای توسعه و استفاده از تولید مولکولی در واقع شامل تکرار کننده‌های ماده غذایی آزاد نیست. ]۱۳[ ]۱۴[
بحث نظری مفصلی در مورد نانو ربات‌ها
از جمله موضوعات طراحی خاص مانند سنجش ، ارتباط برق ، ناوبری ، دستکاری ، حرکات و محاسبه پردازنده ، در زمینه پزشکی نانو پزشکی توسط رابرت فریتاس ارائه شده‌است. ]۱۵[ ]۱۶[برخی از این مباحث]که؟[ در سطح عمومی غیرقابل انکار باقی مانده و به سطح مهندسی تفصیلی نزدیک نمی‌شوند.