moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
اصطلاح «سرگرد» را سال ۱۳۱۴ فرهنگستان زبان ایران با پیشنهاد انجمن واژه‌گزینی ارتش شاهنشاهی ایران، به معنای «فرمانده گردان» جایگزین درجهٔ «یاور» کرد، که برابر درجهٔ «ماژور» (از فرانسه‌ای major > لاتینی maior «مهتر، سردار») بود. همزمان واژهٔ «گردان» نیز با پیشنهاد انجمن واژه‌گزینی ارتش جایگزین اصطلاح فرانسوی «باطالیون» (از > «دسته» > «گروه») شد.
سپاه چند یگان ۵٬۰۰۰ نفری را در بر می‌گرفته که "گند" () نامیده می‌شده‌اند و فرمانده آنها "گندسالار" () بوده‌است."Kaveh Farrokh", "Gholamreza Karamian", "Katarzyna Maksymiuk". A Synopsis of Sasanian Military Organization and Combat Units, Siedlce-Tehran 2018. — ISBN 978-83-62447-22-0 — c. 13 هر "گند" از چند یگان ۱۰۰۰ نفری تشکیل می‌شده که "درفش" () نام داشتند و فرمانده آنها "درفش‌سالار" () خوانده می‌شد. این هنگ‌ها از چند یگان ۵۰۰ نفره تشکیل می‌شده‌اند که برابر با گردان‌های امروزی بوده و «"وَشت"» () نام داشته‌اند و فرمانده آنها "وشت‌سالار" () بوده‌است. هر "وشت" یا "گردان" چند گروهان را دربرداشته که «"تَهم"» () نامیده و فرمانده آن "تهم‌دار" () خوانده می‌شدند. احتمال می‌رود که کوچک‌ترین یگان در سپاه شاهنشاهی ساسانی "رده" () نام داشته‌اشت.
در دوره پهلوی اول، این درجه را «یاور» می‌نامیدند.از فرمان شاهنشاهی تأسیس نیروی هوایی تا دژ پرنده آمریکایی در تهران "خبرگزاری فارس" درجه سرگردی یکی از درجات افسری ارشد ارتش است که فرد نظامی ای که از درجه سروانی ترفیع می‌گیرد و به درجه سرگردی دست پیدا می‌کند و از ردهٔ افسران جزء در ردهٔ افسران ارشد قرار می‌گیرد، باید دو خوشهٔ طلایی گندم هلالی شکل (یک ردیف خوشه) که نشانهٔ افسران ارشد است و آن‌ها را از افسران جزء متمایز می‌کند را روی نقاب کلاه نظامی خود که باید کمی بلندتر از کلاه‌های معمولی (کلاه درجه داران و افسران جزء) باشد نصب کند؛ و این کلاه خوشه دار (با یک ردیف خوشه) تا بعد از درجهٔ سرهنگ تمامی برای فرد نظامی قابل استفاده است و وقتی که یک فرد نظامی به درجهٔ سرتیپ دومی که فرد نظامی را از ردهٔ افسران ارشد در ردهٔ امرا و سرداران (امیر و سردار نظامی) قرار می‌دهد دست پیدا کند باید یک ردیف خوشهٔ دیگر که باید کوچک‌تر از ردیف قبلی باشد (دو خوشهٔ هلالی کوچک) باید روی نقاب کلاه نظامی خود و در بین دو خوشهٔ بزرگ قبلی نصب کند که جمعاً چهار خوشه (دو بزرگ و دو کوچک) روی نقاب این افراد نصب شده‌است.
درجهٔ سرگردی برابر با درجهٔ ناخدا سومی در نیروی دریایی است.
مَنگور نام یکی از ایل‌های کرد مکریان است که مابین منطقه سردشت، پیرانشهر و مهاباد واقع در استان آذربایجان غربی زندگی می کنند. عشایر ایل منگور در روستاهای عشایری بین سردشت، پیرانشهر، مهاباد و بشدر و همچنین تا مرز عراق پراکنده شده‌اند و از تلفیق کشاورزی و دامداری، گذران زندگی می‌کنند. مناطق ییلاقی این ایل ییلاق‌های سران، گده و هنگون در اطراف مهاباد و آلواتان و دشت وزنه در سردشت است که معمولاً از اواسط اردیبهشت به مدت چهار ماه منبع تغذیه دام‌های ایل را تشکیل می‌داد. اما هم‌اینک به دلیل وضع خاص منطقه کوچ صورت نمی‌گیرد. منطقه‌ای که منگورها در آن سکونت دارند را «مَنگورایَتی» می‌نامند.
جدا از شهرهای پیرانشهر و مهاباد که به ترتیب مرکز شهرستانهای پیرانشهر و مهاباد محسوب می‌شوند، اکثریت جمعیت این ایل در دو دهستان منگور غربی و منگور شرقی سکونت دارند و بخش منگور سردشت در ناحیه میرآباد قرار دارد. دهستان منگور غربی تابع پیرانشهر و دهستان منگور شرقی از توابع مهاباد می‌باشد.
ایل منگور از شش طایفه مروت، زین، امان، زرین، شم و خدر تشکیل شده‌اند که اکثریت با طایفه مروت در مهاباد می‌باشد و بقیه به طور پراکنده در مهاباد و پیرانشهر و ناحیه میرآباد و شهر ربط در سردشت سکونت دارند.
شاخه ساکن مهاباد این ایل در جنوب مهاباد به سر می‌برد که امروزه یکجانشین شده‌اند. منطقه ییلاق (تابستانی) آنان کده، لسیو و کاکن می‌باشد. گذران زندگی آنان از گله داری و کشت توتون، گندم، جو، چغندر و حبوبات است. ایشان مسلمان و پیرو مذهب شافعی هستند. در حال حاضر ایل منگور با جمعیتی نزدیک به ۱۲ هزار نفر در نواحی مهاباد، پیرانشهر و بوکان و تا مرز عراق ساکن هستند.
در گذشته سه ایل منگور مامش و پیران باهم درگیر می شوند که ایل مامش با عثمانی ها دست میدهد تا منگور ها را شکست بدهند که ایل پیران با رهبری محمدامین اقا با منگور ها دست همکاری میدهد که پایانش شکست عثمانی و مامش ها بود.
مامش نام یکی از ایل‌های کرد ایران است. مامش از ایل‌های مکری ساکن در منطقه نقده، مهاباد، پیرانشهر و پسوه و بوکان واقع در استان آذربایجان غربی ایران است که اکنون یک‌جانشین هستند.
ایل مامش در سرزمین کوهستانی دشت لاجان میان پیرانشهر تا مهاباد، اشنویه و نقده زندگی می‌کنند.
این ایل در سرزمینی که از شمال به «نقده» و از جنوب به «پیرانشهر» و از مشرق به مهاباد و آبادی‌های پیرامون سقِّز و از مغرب به «اشنویه» پیوسته‌است در یکصد و سی روستا زندگی می‌کنند. این ایل مسلمان سنی شافعی هستند.
گورک شامل روستاهای زیر (در بخش دلوار شهرستان تنگستان استان بوشهر):
ایل و امارت امیرنشینی بیگزاده مُکری مجموعه ای از طوایف بیگزاده در مکریان ایران و کوردستان، عراق، ترکیه و سوریه هستند که نیای مشترک آنان شخصی بنام امیرسیف‌الدین خان مکری است. بر اساس اسناد تاریخی نوادگانش از اوایل قرن نهم ق تا قرن سیزدهم بر سرزمین وسیعی از گاودول و مکریان گرفته تا رواندوز، سوران (اربیل) و سلیمانیه، امارت و حاکمیت داشته‌اند.روحانی، بابامردوخ، تاریخ مشاهیر کورد، ج 3، ص. 363؛ زکی بیگ، محمدامین، زبده تاریخ کورد و کوردستان، ج2، ص. 252.
ایل بیگزاده مکری شامل چند طایفه است از جمله: ایل بیگزاده شیربیگی شامل طوایف (بیگزاده عباسی ترگور، بیگزاده باریک، آقابیگی، شیربیگی، علی پاشایی، حسنخالی، قاسملو، سیلکه)، طوایف فیض الله بیگی، مردان بیگی، سلطان بیگی، امیربیگی، بیگزاده‌های اسماعیل آقا سمکۆ، بیگزاده‌های عبدالله بیگی، بیگزاده‌های یاڵاوه، خانزاده‌های موسی سلطان، سرداران مکری (مرادبیگی)، حیدری‌ها، پاشازادگان بابان، میرابدالی‌ها، گردی ها؛حیدری، هوشنگ، امرای مکری و بابان و شجره نامه هزارساله بیگزادگان مکری؛ آریامنش، امید و ایل بیگزاده شیربیگی که به زبان کردی مرکزی و به گویش مکریانی سخن می‌گویند. بیگزادگان شیربیگی مکری یا بیگزاده باریک از پرجمعیت‌ترین شاخه ایل بیگزاده مکری، از نوادگان شیربیگ ایلخان مکری ملقب به «خانی باریک» حاکم ساوجبلاغ مکری و سر سلسله ایل بیگزاده شیربیگی و از نوادگان بهرام بیگ فرزند بداق سلطان بودند که همواره دارای مناصب حکومتی افشار، زند و قاجار بوده‌اند.آریامنش، امید، ایل بیگزاده شیربیگی و ثنایی، کامران، تاریخ ولایت مکری ج 1، ص. 61-63 و 357-361. مُکری‌های دۆڵ باریک رئیس ایل خود را میر خطاب می‌کردند و مرکز حکومت آنان محال دۆڵ باریک (نواحی چم مجیدخان تتهو و شامات کنونی) و شیرقلعه مهاباد (تپه باستانی کنونی شایگان) بود. شاخه ای از این ایل موسوم به بیگزاده برده سور یا بیگزاده عباسی، حکمرانی و مالکیت نواحی ترگور ارومیه را به مرکزیت برده سور تحت تملک داشتند. در واقع در گذشته مرکز مکریان سابلاغ مکری (مهاباد امروزی) بود،آریامنش، امید، ایل بیگزاده شیربیگی و راد، پرویز، نگاهی به تاریخ ایل زرزا و ثنایی کامران، تاریخ ولایت مکری ج 1 ص. 61-63؛ بیگزاده میرمحمد، خاطرات و دستنوشته ها مکریان از شمال به دریاچهٔ ارومیه و جلگه‌های نقده، از شرق به جلگه‌های میاندوآب و تکاب، از جنوب به سرحد اقلیم کردستان و خاک پشدر و از مغرب به مرزهای ایران محدود می‌شود.
امیر سیف‌الدین خان مکری از اجداد بیگزاده‌های مکری بود که برخی منابع از شجاعت و زیرکی و کاردانی آن سخن گفته‌اند. تبار او از سلاطین ایوبی و پادشاهان هزبانی عنوان شده‌است.
از زمان حکومت آق‌قوینلوها است که منطقهٔ مکریان دوباره اهمیت می‌یابد. زمانی که ناحیه دریاز زیر سلطهٔ ترکان آق‌قویونلو از بقایای قراتاتارها بوده، امیرسیف‌الدین خان، با سپاهی بسیار، متشکل از اکراد بابان و دیگر عشایر ناحیه، بر حکام این ناحیه تاخته و نواحی دریاس، دۆڵ باریک، آختاچی و ایل تیمور را تصرف نموده و به تدریج نواحی تحت فرمانروایی خود را گسترش داده و نواحی جنوبی دریاچهٔ ارومیه را تحت تصرف خود درآورد. در طی این وقایع، این نواحی به نام " امارت مکری و مکریان " مشهور می‌گردد. امیرسیف الدین خان پس از چند سال فرمانروایی وفات نموده و از وی دو پسر به اسم‌های صارم بیگ و باباعمر (بابامیر) مکری به جای می‌ماند.روحانی بابامردوخ، تاریخ مشاهیر کورد، جلد سوم ص۳۶۳ و زکی بیگ محمدامین، زبده تاریخ کورد و کوردستان، جلد دوم ص ۲۵۲ و ثنایی کامران، تاریخ ولایت مکری جلد اول ص۱۵۶ تا ۱۵۸ و حکیم زاده فریدون، ساوجبلاغ مکری مهاباد در آیینه اسناد تاریخی ص۱۵ و حیدری هوشنگ، امرای مکری و بابان جلد اول
صارم بیگ مکری در دورهٔ سلطنت شاه اسماعیل صفوی (۹۰۷ هـ ق) بر تخت فرمانروایی مکری‌ها جلوس نموده‌است. شاه اسماعیل چندین بار در طی سال‌های (۹۰۹ یا ۹۱۱–۹۱۲ ه‍.ق)، برای تصرف نواحی مکری و برانداختن حکمرانی امرای مکری بدین نواحی لشکرکشی نموده‌است در دورهٔ اول نبردها سپاهیان اعزامی شاه اسماعیل اول توسط جنگجویان ایل مکری به شدت شکست می‌خوردند. بار دیگر شاه اسماعیل سپاهی به فرماندهی شخصی به اسم عبدی بیگ و دو تن دیگر را به جنگ با صارم بیگ می‌فرستد و این بار هم ایل مکری، شکست سختی را به سپاه صفوی وارد می‌کند. اما در ارتباط با دورهٔ دوم نبردها دو روایت متضاد آمده‌است. بر اساس یک دسته روایت‌ها سپاهیان اعزامی شاه اسماعیل نتوانستند در این دوره نیز موفقیتی کسب نمایند و بر اساس روایات دیگر سپاهیان اعزامی شاه اسماعیل توانستند بر منطقهٔ مکریان دست یابند و شمار زیادی از نیروهای صارم‌بیگ را اسیر کنند و شاه اسماعیل اول به منظور انتقام کشته‌شدگان قزلباش دستور قتل اسرای مکری را به طرز فجیعی صادر می‌کند.صارم بیگ در دورهٔ فرمانروایی پدرش (امیرسیف الدین خان)، که سلطان سلیمان پادشاه عثمانی بود، به همراه چند تن از امرای کورد جهت عرض ارادت به بارگاه رفته و از جانب سلطان عثمانی به گرمی مورد استقبال واقع می‌شود. به همین دلیل پس از اینکه صارم بیگ به تخت فرمانروایی می‌نشیند، مورد لطف و احترام دربار عثمانی قرار می‌گیرد. در همان دوره صارم بیگ اقدام به آبادانی نواحی تحت فرمانروایی خود نموده و پس از مدتی فوت می‌نماید و بنابه وصیتش در تپه‌ای واقع در جاده مهاباد میاندواب به نام «که‌لکی به‌گزادان» یا تپهٔ بیگزاده‌ها به خاک سپرده می‌شود. این تپه باید گورستان خانوادگی بیگزاده باشد چون بیگزاده‌های زیادی در این مکان به خاک سپرده شده‌اند.
صارم بیگ سه پسر به نام‌های قاسم بیگ، ابراهیم بیگ و حاج عمر داشته که هر سه در جوانی فوت می‌کنند. باباعمر برادر صارم بیگ، پسری به اسم رستم بیگ داشته و ایشان نیز سه پسر به اسامی حیدربیگ، میرنظر و میرخضر. این سه تن، پس از وفات پسران صارم بیگ، نواحی تحت فرمانروایی مکری را بین خود تقسیم می‌کنند. بدینگونه که نواحی دریاز، سلدوز، دوڵ باریک و آختاچی، به برادر ارشد یعنی حیدر بیگ رسیده، ناحیه ایل تیمور به میرنظر و محمدشاه (مه‌حمه شه) نیز به میرخضر می‌رسد. بنابه مصلحت هر سه برادر از اطاعت شاه عثمانی سرباز زده و بر همین اساس شاه سپاهی بسیار از حاکمان کورد عثمانی از جمله حسین بیگ حاکم عمادیه، زینل بیگ میر حکاری و حاکم برادوست را جهت سرکوب میران مکری به نواحی مکری می‌فرستد که در عاقبت هرسه برادر به قتل می‌رسند. از حیدربیگ دو پسر به نامهای میره‌بیگ و حسین بیگ، از میرنظر پسری به اسم بهرام بیگ و از میرخضر دو پسر، میرحسن و الغ بیگ بجای می‌ماند. ناگفته نماند که میره‌بیگ اول (پس حاج عمر پسر صارم بیگ) که مردی بسیار متدین و ادیب بوده سی سال بعنوان فرمانروای مکری حکمرانی نموده‌است که وی نیز پسری به اسم مصطفی بیگ داشته‌است.روحانی، بابامردوخ، تاریخ مشاهیر کورد، ج 3، ص. 364؛ زکی بیگ، محمدامین، زبده تاریخ کرد و کردستان، ج 2، ص. 252-253؛ ثنایی، کامران، تاریخ ولایت مکری، ج 1، ص. 158-177، حکیم زاده، فریدون، ساوجبلاغ مکری مهاباد در آیینه اسناد تاریخی، ص. ۱۶؛ حیدری هوشنگ، امرای مکری و بابان، ج 1.
میره‌بیگ دوم پسر حیدربیگ پس از وفات میره‌بیگ اول به فرمان شاه طهماسب صفوی فرمانروای مکری می‌گردد. در زمان سلطنت شاه حسین صفوی در سال (۱۱۰۵ هـ ق)، میره‌بیگ دوم به همراه چند تن از امرای کورد و لرستان که از جور و ستم ترکان قزلباش به ستوه آمده‌بودند، نخست نزد محمدپاشا، میرمیران وان رفته سپس به دربار سلطان مراد عثمانی پناه می‌برند تا از آنان حمایت کنند. سلطان مراد که از میره‌بیگ بسیار خوشش آمده بود، حاکمیت موصل را به ایشان واگذار نموده و حکومت اربیل (هه‌ولێر) را نیز به پسران ایشان می‌دهد. زمستان همان سال میره‌بیگ به همراه محمدپاشا میر وان، برای تسخیر مراغه که بکتاش قلی بیگ حاکم آن بود لشکر کشید.
حاکم مراغه که توانایی مقابله تا در خود نمی‌دید از مراغه فرار نموده و تمامی اسب‌های اصیل شاه صفوی بدست میره‌بیگ افتاد. پس از این پیروزی میره‌بیگ از جانب شاه عثمانی لقب «پاشا» یی و حاکمیت مراغه را می‌گیرد. میرحسن که پسرعموی امیره‌پاشا (میره‌بیگ دوم) بود، هنگامی که امیره‌پاشا مشغول جنگ بود، نزد سلطان عثمانی رفته و نواحی دریاز را متصرف می‌شود، پس از مراجعت امیره‌پاشا از جنگ، از میرحسن می‌خواهد که دریاز را به او پس بدهد ولی میرحسن نپذیرفته و از ترس امیره‌پاشا در قلعه دیاز خود را مخفی می‌کند که سرانجام بدست سربازان امیره‌پاشا به قتل می‌رسد.
چند سال بعد، تبریز به دست جعفرپاشا، وزیر دربار عثمانی تسخیر می‌شود، در همین راستا جعفرپاشا به بهانه اینکه قبلاً مراغه تحت ملوک تبریز بوده از امیره‌پاشا می‌خواهد از وی دستور بگیرد، اما امیره‌پاشا که لقب پاشایی داشته خود را کمتر از وی نمی‌بیند و از این خواسته سر باز می‌زند. جعفرپاشا از وی کنیه به دل گرفته و نزد سلطان عثمانی از وی شاکی می‌شود که امیره‌پاشا از امر سلطان سرباز زده، سلطان نیز بر همین اساس حاکمیت موصل و اربیل را از امیره‌پاشا سلب می‌کند. جعفرپاشا بار دیگر بهانه گرفته که مراغه تحت نظر تبریز هست و امیره‌پاشا باید آنجا را ترک کند و به زور مراغه را متصرف می‌شود.روحانی، بابامردوخ، تاریخ مشاهیر کرد، ج 3، ص. 365؛ زکی بیگ، محمدامین، زبده تاریخ کرد و کردستان، ج 2، ص. 252-253؛ ثنایی، کامران، تاریخ ولایت مکری، ج 1، ص. 177-188، حکیم زاده، فریدون، ساوجبلاغ مکری مهاباد در آیینه اسناد تاریخی، ص. ۱۶–۱۷؛ حیدری، هوشنگ، امرای مکری و بابان، ج 1.
پس از فوت امیره‌پاشا، پسرش حیدربیگ دوم فرمانروای مکری می‌گردد. که در همان اوان جعفرپاشا سپاهی را جهت سرکوب امیر مکری روانه می‌دارد. حیدربیگ به دربار شاه عباس صفوی رفته و از ایشان تقاضای کمک نمود. شاه عباس به گرمی ایشان را قبول کرد. سپاهی را جهت مقابله با جعفر پاشا به همراه وی فرستاد. حیدربیگ آذربایجان، نخجوان، چغرسعد و ایروان را فتح نموده که خود در همان جنگ در قلعه چغرسعد به قتل می‌رسد.
پس از حیدربیگ، پسرش قبادخان بیگ اگرچه کودکی هفت ساله بیش نبود، اما به امر شاه عباس صفوی بعنوان فرمانروای مکری انتخاب می‌گردد. اما قرار شد تا هنگامی که وی به بلوغ می‌رسید، بزرگمردان مکری و مادرش به نیابت باید فرمانروایی را اداره میکرند. هنگامی که قبادخان به سن جوانی رسید، عده‌ای بنابه کینهٔ قبلی نزد شاه عباس دسیسه چینی کردند. در همان اوان شاه عباس شخصی به اسم اعتمادالدوله را جهت سرکوب میر برادوست یعنی خان لپ زرین روانه داشت و از قبادخان هم درخواست همکاری نمود ولی قبادخان بیگ بنابه دلایلی از جمله حضور عمویش بداق بیگ در قلعه دمدم برادوست از مشارکت در این جنگ سرباز زد.
شاه عباس از عمل خشمگین و کینه به دل گرفت اما اقدامی نکرد. چندی بعد هنگامی که شاه عباس طی سفری در کوهستان‌های قره‌باغ اقامت گزید، قبادخان به همراه چند تن از بزرگان ایل مکری نزد شاه عباس رفت که مبادا شاه عباس تلافی کند. شاه ظاهراً وی را بخشید ولی مدتی بعد به سوی کوهستان‌های کردستان روی نهاد. در نزدیکی مراغه در قلعه گاودۆل که مقر حکمرانی مکری‌ها بود، قبادبیگ به همراه تعداد زیادی از بزرگان ایل مکری پیشواز وی رفت و در همان هنگام شاه عباس دستور قتل قبادخان و دیگر مردان مکری را داد. پس از آن سپاهی را جهت تسخیر گرمرود که برادر دیگر قبادخان در آن حاکم بود فرستاد و بدین شیوه مکری‌ها در آن نواحی نیز مورد قتل‌عام شدیدی واقع گردیدند.روحانی، بابامردوخ، تاریخ مشاهیر کرد، ج 3، ص. 366؛ زکی بیگ، محمدامین، زبده تاریخ کرد و کردستان، ج 2، ص. 253؛ ثنایی، کامران، تاریخ ولایت مکری، ج 1، ص. 188-242؛ حکیم زاده، فریدون، ساوجبلاغ مکری مهاباد در آیینه اسناد تاریخی، ص. 17 و حیدری، هوشنگ، امرای مکری و بابان، ج 1.
پس از این قتل‌عام درسال ۱۰۱۹ هـ ق، شیرخان بیگ (شیرسلطان) برادر قبادخان بیگ بعنوان فرمانروای مکری انتخاب گردید. وی چندسال را به آبادانی نواحی تحت امر پرداخت سرزمین مکری را باردیگر زنده و رونق بخشید. اما کینهٔ شاه عباس را هنوز در دل داشت! شیرسلطان در سال ۱۰۳۴ هـ ق به نواحی مراغه یورش برده و به تلافی قتل برادر و دیگر بزرگان مکری بدست قزلباش‌ها، مراغه را به آتش کشید و بسیاری از قزلباش‌ها به قتل رساند.
شاه عباس وقتی باخبر شد، زمان بیگ را با چهارهزار سرباز و امام قلی خان را از فارس جهت سرکوب شیرخان به نواحی مکری گسیل داشت. اما در این جنگ سپاه ایران و قزلباش‌ها به شدت شکست خورد. در این گیرودار حافظ پاشا، وزیر دربار عثمانی، سپاه بسیاری را در نزدیکی مرزهای ایران مستقر کرده بود. شاه عباس که بسیار نگران شده بود مصلحت ندید بیش از این شیرشاه را رنجیده خاطر گرداند گرچه هنوز کینه بر دل داشت. فرمان داد یکی از افراد نزدیک خود نزد شیرخان رفته و پیغام شاه را برساند که: اگرچه شیرخان علیه شاه صفوی قدعلم کرده بود ولی ما او را بخشیدیم. با این وصف شیرخان توانست امارت مکری را از دسیسه ترکان قزلباش و سپاه ایران حفظ نماید و مکرراً مشغول سر و سامان دادن سرزمین مکری شد.روحانی، بابامردوخ، تاریخ مشاهیر کرد، ج 3، ص. 363؛ زکی بیگ محمدامین، زبده تاریخ کرد و کردستان، ج 2، ص. 252-253؛ ثنایی، کامران، تاریخ ولایت مکریج 1، ص. 245-259؛ حکیم زاده، فریدون، ساوجبلاغ مکری مهاباد در آیینه اسناد تاریخی، ص. ۱۸؛ حیدری، هوشنگ، امرای مکری و بابان، ج 1.
پس از شیرسلطان، پسرش بداق سلطان بعنوان فرمانروای مکری بر تخت می‌نشیند. بداق سلطان مکری متولد ۹۶۷ شمسی در روستای میراباد سردشت می‌باشد. بداق سلطان در دورهٔ حکمرانی پدرشان برناحیه گاودۆڵ مراغه و ساوجبلاغ مکری که در آن دوران دهکده‌ای کوچک بیش نبود (۹۹۷ شمسی)، به پیشنهاد پدر و حکم شاه عباس صفوی به عنوان حکمران ناحیه ساوجبلاغ انتخاب می‌گردند، به همین دلیل از میراباد سردشت به ساوجبلاغ هجرت می‌نماید. ایشان فرمانروایی مقتدر، عادل و خیّر، هنر دوست و ادب پرور زمانه خویش بوده‌اند و شواهد و مدارک موجود تأیید کنندهٔ شخصیت والا و روشنفکری و آزادگیشان می‌باشد. بطوریکه پس از چندین قرن، مقبره‌شان هنوز زیارتگاه خاص و عام باقی مانده‌است.
ایشان در دورهٔ حکمرانی خود کارهای عام المنفعهٔ بسیار زیادی داشته‌اند از جمله: ایجاد پل سرخ (پردی سوور) در سال ۱۰۳۸ شمسی، ساخت مسجد سرخ (مزگه‌وتی سوور) در سال ۱۰۴۸ شمسی، احداث بزرگ‌ترین کتابخانه منطقه در سال ۱۰۶۸ شمسی با چند صد جلد کتاب و بنانهادن دارالمساکین برای فقرا و قرائت خانه‌های عمومی و همچنین ایجاد حمام و بند روستای لج و دارلک.
مسجد سرخ مهاباد، در دورهٔ صفویه بدستور بداق سلطان ساخته شد و با شمارهٔ ۸۸۲ به ثبت آثار ملی رسیده‌است. به پیشنهاد بداق سلطان، ملاجامی، جهت تدریس و اشاعهٔ فرهنگ دینی از روستای چور مریوان به ساوجبلاغ مکری آمد. ایشان همچنین باوسیله درایت و کاردانی خود ساوجبلاغ را که روستایی کوچک بود رونق و گسترش داده و به شهر مبدل نمودند. که هم‌اکنون با نام مهاباد شناخته شده‌است. مقبره بداق سلطان در زمان حیاتشان و بدستور خودشان اقدام به ساخت گردید و در سال ۱۳۷۹ شمسی باشماره ۳۴۸۵ به ثبت آثار ملی رسید.روحانی، بابامردوخ، تاریخ مشاهیر کرد، ج 3، ص. 367-268؛ ثنایی، کامران، تاریخ ولایت مکری، ج 1، ص. 274-281؛ حکیم زاده، فریدون، ساوجبلاغ مکری مهاباد در آیینه اسناد تاریخی، ص. 18-20؛ حیدری، هوشنگ، امرای مکری و بابان، ج 1.
هنری راولینسون که در اکتبر ۱۸۳۸ از مکری‌ها دیدن کرده بود آن را یکی از قوی‌ترین و مقتدرترین ایل‌ها در ایران توصیف کرده‌است. این قبیله تا آن هنگام یکجانشین شده بود و در منطقه‌ای به عرض ۶۵ کیلومتر و پهنای ۸۰ کیلومتر در جنوب دشت میاندوآب و در غرب زرینه‌رود زندگی می‌کرد. به گفته راولینسون، ایل مکری بیش از ۱۲۰۰۰ خانواده داشت و مرکزش ساوجبلاغ (مهاباد امروزی) بود. راولینسون تیره‌های مکری را اینگونه برمی‌شمارد: بابامیری، سهرابی، خانه بگی، کاظمی، دهبکری، خلکی، شیخ شرفی، ایل سلکی، حسن خالی، کاریش، سیلکی، سکیر، ایل گورک، فکیسی، خسروی، ابلس، ایل باریک، ایل سلیمانی، فرزند سلیمان، ایل بیی، امربیل، مرزنک، لتاو ماوت، شیوزایی گرچه بیشتر این طوایفی که نام برده از عشایر منطقه مکریان هستند نه ایل مکری [این طوایف هم‌جرش یا هم‌پیمان هم بوده‌اند که اتحادیه ایلی مکری را تشکیل می‌داده‌اند].
در نوشته‌های الی بانستر سوان که احتمالاً بر اساس روایات و حکایات قومی خود مکری‌ها نوشته‌است، آمده‌است که بسیاری از پادشاهان ایران از جمله شاه عباس صفوی «به مکری‌ها به خاطر شرکتشان در جنگ‌های گوناگون وابسته بودند.» شاه عباس «بسیاری از ایشان را به عنوان افسران رده‌بالای لشکرش برگزید.» و اینکه در ۱۶۲۴ میلادی «بخش بزرگی از لشکر شاه عباس را کردهای مکری تشکیل می‌دادند که در نبردهای مهمی در برابر ترکان ایستادگی کرده بودند.»
اسکندر بیگ ترکمان منشی می‌نویسد پس از فتح آذربایجان توسط عثمانی‌ها، «امیره بی» امیر مکری به سلطان مراد سوم عثمانی ابراز وفاداری نمود و مکری‌ها موجی از غارت و کشتار به راه انداختند، و حتی به املاک شاه در قره‌چوق حمله کردند. پس از مرگ امیره بی این کارها در زمان پسرش شیخ حیدر نیز ادامه یافت تا زمان بازپس‌گیری آذربایجان توسط شاه عباس صفوی در ۱۶۰۳ میلادی. پس از آن شیخ حیدر وفاداری‌اش را به شاه اعلام کرد و شاه نیز کارهای گذشتهٔ او را بخشید و حکومت مراغه را به او داد. شیخ حیدر نیز در مقابل، شاه را در لشگرکشی‌اش به شمال ارس همراهی کرد اما در جریان محاصره ایروان در همان سال کشته شد.
سپس قبادخان، پسر شیخ حیدر جانشین او شده و امیر مکری و حاکم مراغه شد. او از یک سو رابطه خود را با شاه عباس حفظ کرده و خواهرش به همسری شاه درآمده بود اما از سوی دیگر در زمان او مکری‌ها دوباره به غارتگری به ویژه نسبت به قزلباشان و رعایای ساکن مراغه پرداختند. قبادخان املاک و تیول قزلباشان صفوی را نیز مصادره کرد. سرانجام در سال ۱۶۰۹–۱۰ م که قبادخان از فرمان شاه عباس برای همراهی قشون ارتش در جنگی سرپیچی کرد، شاه تصمیم گرفت علیه وی اقدام کند. شاه عباس قبادخان را به خیمه خود فراخواند و او را به همراه خویشان و همراهانش کشت. سپس بیشتر مکری‌ها را کشتند و بسیاری از زنان مکری نیز به اسارت گرفته شدند.
سپس شاه عباس یکی از مکریان به نام شیر بیگ (یا شیر خان) را امیر طایفه مکری و ایشیک آغاسی دربار کرد، اما یکی از سران ایل مقدم را به حاکمیت مراغه گماشت. به همین دلیل شیرخان نیز در ۱۶۲۴–۲۵ شورش کرد و به مراغه حمله کرده و بسیاری از ساکنان آن را کشت و شهر را غارت کرد. شاه عباس هیئتی را برای تنبیه شیرخان فرستاد که پایتختشGāvdul را تصرف کرده و او را وادار به فرار به کوهستان کردند.
در دورهٔ قاجار، سردار عزیزخان مکری از ایل مُکری به جایگاه سیاسی مهمی در دولت قاجار ایران رسید. برخلاف سابق در این دوره، دیگر ساوجبلاغ (مهاباد کنونی) به‌عنوان مرکز همهٔ مُکری‌ها و دهبکری‌ها شناخته نمی‌شد. با آمدن عزیزخان به بوکان از نستان سردشت و ساخت قلعهٔ در آنجا، بوکان به محلِ سکونتِ کُردهای مُکری صاحب قدرت در دورهٔ ناصرالدین شاه تبدیل شد. این اهمیت بوکان تا دورهٔ علی‌خان مُکری (نتیجهٔ عزیزخان سردار) ادامه داشت.
از نامدارترین نواده‌های ایشان در طول تاریخ می‌توان به: پسرشان سهراب بیگ، کریم خان کور مکری حاکم مهاباد، عبدالله خان مکری حاکم مهاباد، مجیدخان مکری که رودخانه ای به نام ایشان می‌باشد «چۆم مجیدخان»، فرخ پاشا مکری حاکم ولایت مکری، مراغه و اورمیه در دوره افشار، کیخسروبیگ (خسروخان_خسروپاشا) حاکم ولایت مکری در دوره زندیه، میربهرام بیگ مکری بابامیری مشهور به آقابیگ بزرگ حاکم مهاباد، شیربیگ ایلخان مکری سرسلسلهٔ ایل بیگزاده شیربیگی و باریک- مشهور به برهان الدین و خانی باریک- حاکم مهاباد و میاندوآب که جاده و روستای برهان به اسم ایشان می‌باشد، عباس بیگ (میرعمادالدین) جد بیگزادگان ترگور، شیخعلی خان شجاع الملک، فیض الله بیگ مکری، علیمردان بیگ مکری، عبدالرحمن بیگ مکری، مجیدخان شجاع السلطان میرمکری فرماندار میاندواب، سردار احمدبیگ مکری، عبدالله بیگ مصباح الدیوان ادب، اسماعیل آقا سمکۆ، عزیزخان مکری سردار کل ایران، پاشاخان مظفرالدوله مکری (شجاع الملک)، یزدان‌شیربیگ (میرطه بیگ) مکری، محمودپاشا مکری، خلیل پاشا باریک مکری خانی ده رش، نوری بیگ بیگزاده، عبدالرحمان شرفکندی (ماموستا هژار)، دکتر عبدالرحمان قاسملو، میر رحیم بیگ خان ده رش، آقارش مکری بابامیری نامدار جد بیگزاده‌های یالاوه، آقا قوچ بیگ ترجان حاجی تاغی خوخوره مشهور به حاتم طایی کوردستان، ماموستا حسن زیرک مشهور به بلبل کوردستان، آقامجیدخان ساوجبلاغچی (مالک سه دانگ شهر نقده در سال ۱۳۲۷) و صدها بزرگ‌مرد دیگر اشاره نمود.حیدری، هوشنگ، امرای مکری و بابان، شجره نامه هزارساله بیگزادگان مکری؛ آریامنش، امید، تاریخ ایل بیگزاده شیربیگی.
دیباچه :
بلباس . [ ب ِ ] (اِخ )ناحیه ای در حوالی ساوجبلاغ (مهاباد) مرکز کردهایی که به لهجه ی بلباس سخن میگویند. (فرهنگ فارسی معین ).
ایل بلیاس که خود جزو ایل روژکی بوده از ان جدا و مستقل شده که متشکل از دوازده طایفه بوده است بلباس یا به زبان کردی بڵباس بِلْباس bilbas اتحادیه ای مرکب از چند طایفه بزرگ کرد در شمال غربی ایران و شمال شرقی عراق که حکام آن با عنوان موروثی مَزین (مَزِن ) یا آغا شناخته می شدند. در دویست سال اخیر، هر یک از اعضای این اتحادیه ، از آن جدا شده و در مناطقی اسکان یافته اند که بعدها به نام آنان خوانده شده است .
طوایف پیران . منگور ، مامش ،گورک،رمک ، سِن، کاخِذِری، کاک آقاعثمان ،آکو ،قضا، زودی (یا زادی ) و بالک ، از اعضای عمده آن به شمار می آمده و در اطراف رودخانه لاوین، در بخش علیای رودزاب، اقامت داشته اند. بعد از دگرگونی جدید ایل بلباس طوایف بزرگش ادعای استقلال کردند که پیران منگور مامش و گورک به ایل تبدیل شدند.
معنی نام و نشان ایلات بزرگ کُرد موسوم به بلباس
نام بلباسها در شرفنامه امیر اشرفخان بدلیسی متعلق به دوره صفویان ذکر گردیده است. ریشه این نام باید سوارکاران تازنده و پرواز و جهش کننده با اسب باشد؛ چون کلمات بالباز و بل بون در زبان کُردی به ترتیب به معنی “سربازان سوارکار و جنگجو” و “تازنده” و “پرواز و جهش کننده با اسب” است. بر این پایه به ظاهر به نظر میرسد که نام کُردان توژیک (تازندگان، سواران جنگی تازنده) هم که کاردار تزاری واسیلی نیکی تین در تهران در کتاب خود از ایشان به عنوان قبیله نظامی و سوارکار و جنگجو یاد میکند، از همین تبار بلباسها بوده اند اما نام ایشان را در تاریخ و جغرافیای کهن عثمانی در نواحی دور تر در منطقه درسیم می بینیم. گر چه به هر حال وجود کلمه بال در نام بلباس ما را به سوی توتمهای کوتیان (سگپرستان) و کیمریان (سگسان دارای شاخ بزکوهی) از بومیان دیرین کردستان رهنمون میگردد. چون می دانیم در نقش برجسته دوغو بایزید تمثالی از یک سگسان شاخدار توتمی و قدسی و خدایگانی بر سنگ نقش بسته است که دو روحانی محلی (ارمنی- کُرد زازایی) او را در دو سوی پس و پیش از کنار بر روی اریکه ای که وی بر آن ایستاده است، همراهی می نمایند. ولی در این رابطه صرفاً نام کًردان زازا (=توژیکان، منسوبین به تازی) در شمال دریاچه وان مطرح است نه بلباسها در نواحی جنوب غربی اورمیه. چون نام زازا به صورت زاوه ذا به معنی پرستنده ایزد سگسان علم و دانش تیر است که در رابطه با توتم کیمری و سکا (شکا) و تورِ سگسان- بزکوهی شاخ ایشان بسیار قابل توجه میگردد؛ چه نام دیگر این مردم یعنی دملی را نیز به زبان کُردی می توان دارندگان توتم حیوان دراز دم (روباه دم) گرفت. این توتم در اساطیر اوستایی تحت نام تخموروپه (پهلوان سگسان دراز دم یا روباه دم) در مقام پادشاهی پیشدادی (میتانی، کُرد مادی تبار) ظاهر می شود. ایرانیان مادی و پارسی نیز تخموروپه (تهمورث) را همانند تیر- توژیک- زازای کًردان کیمری و ارامنه ایزد کتابت و خط و دبیری به شمار می آوردند.
علی پور صفر قصابی نژاد چنین اطلاعاتی را در باب بلباسها جمع آوری نموده است: بِلْباس اتحادیه ای مرکب از چند طایفه بزرگ کرد در شمال غربی ایران و شمال شرقی عراق که حکام آن با عنوان موروثی مَزین (مَزِن ) شناخته می شدند. در دویست سال اخیر، هر یک از اعضای این اتحادیه ، از آن جدا شده و در مناطقی اسکان یافته اند که بعدها به نام آنان خوانده شده است.
طایفه بلباس که جزو ایل روژکی بوده در سال 579 ملک الشرف یکی از شاهزادگان ایل روژکی که از طایفه بلباس بوده همراه با صلاح الدین ایوبی توانسته دوباره در جنگ با شكست عمادالدين ابوالفتح زنگى بن مودود، امير زنگى، شهر های خود را پس بگیرند
جلالی نام یکی از ایل‌های کرد ایران در شمال استان استان آذربایجان غربی در شهرستان‌های ماکو ،شوط ،پلدشت ،چایپاره ،چالدران و خوی است. داستان های مختلفی در خصوص ایل جلالی روایت شده است اما آنچه مسلم است، این ایل از ایلات بزرگ کرد ایران در استان آذربایجان غربی و جزء ده ایل بزرگ ایران بشمار می آید و زبان گفتاری این ایل کردی کرمانجی است. امروزه بیشتر اعضای ایل جلالی یکجانشین شده و در شهرهای ارومیه ، خوی ، ماکو ، چالدران ، چایپاره ، پلدشت ساکن شده‌اند. اسکندری نیا، ابراهیم: ساختار و سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی
ایل جلالی بزرگ‌ترین ایل استان آذربایجان غربی است که حدود ۴۸/۲درصد از خانوارهای کوچنده استان را شامل می‌شود. این ایل از ۱۰ طایفه و ۵۹ باو و ۲۴۷ اوبه تشکیل شده و به دلیل داشتن جمعیت فراوان و گستردگی طوایف آن به نام جلالی مشهور شده‌است. طوایف ده گانه ایل جلالی در ایران عبارتند از: قزلباش، خلکانلو، مصرکانلو، جنکانلو، اوتایلو، علم هلو، حسوخلف(دربازکی)، بلخکانلو، ساکان و قندکانلوافندی و حیدرانلو . براساس روایت عشایر نام بنیانگذار ایل «جلال» بوده‌است. قبل از متمرکز شدن قدرت در کشور و جهت در امان ماندن از حوادث و جنگ‌ها در دوره پهلوی و زمان پادشاهان قبلی ایران در نظام زندگی ایل جلالی قدرت مرکزی از آن رئیس ایل بوده و نظیر سایر قدرتهای ایلی موروثی می‌باشد. بعد از رئیس ایل، رئیس طایفه و بعد از او «سراوبه» در راس هرم قدرت قرار دارند. هر طایفه از چند باو تشکیل می‌شود و هر باو نیز بزرگ و ریش سفیدی دارد که به هنگام ضرورت مورد مشورت قرار می‌گیرد. در گذشته قدرت مرکزی ایل اهمیت خاص داشته و حیات ایل در گرو تصمیمات وی بوده‌است. اما هر چه طوایف گسترده‌تر می‌شدند و اوبه‌ها فراوانتر، به همان اندازه از حیطه قدرت مرکزی دور شده و بر قدرت طایفه افزوده می‌شده‌است.
‏برخی منابع هم طوایف جلالی را به شرح زیر تقسیم می کند:
جلالوند
در دوران رضاشاه به دلیل ناآرامی های سمت ترکیه مانندوقایع جمهوری ارارات ودر خواست کشور ترکیه به دلیل ارتباط این ایل با این شورش تبعید ایل جلالی ابعادی وسیع به خود گرفت، از ۵٬۰۰۰ خانوار تبعیدی ایل جلالی که از شهرستانهای ماکو،شوط ،پلدشت ،چالدران و خوی به نواحی مرکزی ایران مانند قزوین ،تهران ،کرج،کرمان،بلوچستان و شمال ایران تبعید شده بودن تنها ۵۰۰ خانوار بعد از شهریور ۱۳۲۰و تبعید رضا شاه از ایران،به مناطق خودشان بازگشتند.رحیم قاضی. قاضی محمد و جمهوری کردستان. ص ۹۲
میلان نام یکی از ایلهای کرد ایران است که درشهرهای شمالی استان آذربایجان غربی می‌باشد. بخشی از مردم این ایل در حوزه شهرستان مهاباد، کرج و تهران نیز زندگی می‌کنند. زبان مرسوم و جاری بین مردم ایل میلان کردی کرمانجی است.
بیشتر مردم این ایل در شمال استان آذربایجان غربی در شهرستان‌های ماکو ،شوط ،پلدشت ،چایپاره ،چالدران و خوی ساکن هستند. ایل میلان دارای ادبیات خاص خود است که تاریخ های گذشته را با یک ادبیات خاص غنایی تحت عنوان کلام بیان می‌کند. کسی که کلام را می‌گوید {دنگبژ} است و مشهورترین دنگبژ که شاگرد نیز ملقب به ﴿شاکرو﴾ باشند از افراد مورد علاقهٔ این ایل است. این ایل در تواریخ گذشته به دلیل قدرت بزرگی که داشته یکی از ایل‌های مهم در حکومت‌های گذشتهٔ ایران به‌شمار می‌آمده‌است و به همین دلیل برخی از شاه‌های ایران برخی از طوایف این ایل را به قسمت‌های مختلف ایران تبعید کرده‌اند. ایل میلان به دو دسته بزرگ به نام «میلان» و «خلکانی» تقسیم می‌شود.
میلان دارای طوایف متعددی است که می توان به قوردویی، بروکی، دودکانلو، مصرکانلو، قلیکی، دلائی، شیخ کانلو ، مروئی، کچلانلو تقسیم می‌شود.
قسمتی از ارومیه، سلماس، خوی، قره ضیاالدین، پلدشت، شوط، چالدران و ماکو متشکل از اقوام میلان هستند و حتی بخش های از استان وان ترکیه را نیز شامل می‌شوند.
نوشتار ایل میلان، در گاهنامه هنر و مردم
دهبُکری یا دِهْ‌بُکْری (دهبوکری - دیبوکری) نام یکی از ایل‌های استان آذربایجان غربی است. دهبکری‌ها عمدتاً در شهرستان بوکان و در بخش‌هایی از شهرستان مهاباد و بخشی کوچکی در میاندوآب ونقده ساکن هستند. دهبکری‌ها مسلمان و سنی شافعی مذهب هستند.
دهبکری‌ها با حکومت‌های مرکزی ایران ارتباط نزدیکی داشتند و در سرکوب شورش شیخ عبیدالله نهری، اسماعیل سیمیتقو و جمهوری مهاباد نقش داشتند. در دورهٔ ناصرالدین شاه، عزیزخان مکری تعدادی از روستاهای بوکان را به آن‌ها بخشید و به مرور توانستند در حکومتِ قاجار نیز نفوذ پیدا کنند.
هنری راولینسون که در ۱۸۳۸ میلادی از کُردهای مکریان دیدن کرده بود و دهبکری را تیرهای از ایل مکری شمرده‌است. همچنین بازیل نیکیتین، دهبکری‌ها را از ساکنان اولیهٔ منطقهٔ مکریان دانسته که بعداً در ایل مکری جذب شده‌اند. نیکیتین احتمال می‌دهد که نام ده‌بُکری از «ده‌مُکری» برگرفته شده باشد.
براساس روایت‌های قومی، ایل دهبکری در اواخر سلطنت نادر شاه افشار از دیاربکر ترکیه کوچ نموده و در داخل منطقه مکریان ساکن شدندنگاهی به تاریخچه ایل دهبکری در موکریان و نام دهبکری نیز برگرفته از ریشه آن‌ها دیاربکر است. اما مینورسکی می‌گوید به احتمال قوی‌تر دهبکری برگرفته از نام روستا (ده) بُکر در ۱۲ کیلومتری جنوب غربی مهاباد است. این طوایف عمدتاً شهرنشین و در شهرهای بوکان و مهاباد ساکن هستند. گفتنی است که این ایل در گذشته قبل از کوچ بیرم آقا با نام قهرمانلو (قهرمانی) شناخته می‌شد که هنوز هم نام یکی از تیره‌های این ایل قهرمانی است.
نام ایل دهبکری قبل از دهبُکری، ایل قهرمانلو که این نام ریشهٔ کُردی دارد بوده‌است که به دلیل مهاجرت به جنوب آذربایجان غربی و اقامت در روستای دهبکر از توابع شهرستان مهاباد به دهبکری تغییر نام یافته‌است.
خَربُزه ایرانی یا خربزه گیاهی از تیره کدوییان که میوه‌اش درشت و شیرین و آب‌دار است. بوتهٔ آن کوتاه و ساقه‌هایش روی زمین می‌خوابد. خربزه گیاهی از خانوادهٔ Cucurbitaceae با نام علمی Cucumis melo var.inodorus است. خربزه جزو صیفی‌جات به‌شمار می‌آید.
خربزه دارای مقدار زیادی ویتامین A,C و سلولز است. به‌طورکلی، خانوادهٔ خربزه شامل انواع گرمک و طالبی نیز می‌شود که البته این دو نوع کم‌آب‌تر و شیرینی کمتری نسبت به خربزه دارند. معمولاً هرچه رنگ خربزه زرد تیره مایل به نارنجی و خطوط سفید رنگ روی آن بیشتر باشد، شیرین‌تر است.
توصیه شده‌است که این گیاهان بر ردیف‌هایی از برآمدگی‌های خاکی و به صورت گروهی یا دسته‌ای کاشته شود. کاشت به صورت جوی و پشته‌او توسط بذر یا نشا انجام می‌شود.
خربزه حاوی مقدار زیادی ویتامین A , C , E, K و همچنین آهن و روی است.خربزه در درمان سنگ کلیه و بیماری‌های مثانه و مجاری ادرار مفید است.خواص خربزه
[[رده:خربزه| ]]
[[رده:کدوییان]]
[[رده:گیاهان جالیزی]]
[[رده:میوه‌ها]]
[[رده:میوه‌های خوراکی]]
بادیه به معنی صحرا است و به جایی گفته می‌شود که دشتی گسترده باشد و در آن چراگاه‌ها و آب‌های فراوانی برای دام و دامداران و درختان بزرگ و سایه‌دار وجود داشته باشند که صحراگردها و صحرانشینان در سایه آن‌ها خود و دام‌هایشان را نگهدارند و ایل و عشایر در آن خیمه (یُرد) زنند و زندگی کنند. صحرا و بیابان وسیعی که در حاشیه کوه‌ها قرار داشته باشد، مانند بادیه سماوه در عراق و بادیه شام و بادیه نجد در شبه جزیره عربستان که در آن علوفه و آب و چراگاه‌ها و چشمه‌های فراوانی وجود دارند.
هنر و مردم ماهنامه‌ای هنری، فرهنگی و ادبی به زبان فارسی در زمان دودمان پهلوی در ایران بود. حیات این نشریه شامل سه دوره می‌شود.
این نشریه ابتدا از سوی اداره روابط بین‌الملل و انتشارات، یکی از ادارات تابعه اداره کل هنرهای زیبای کشور منتشر می‌شد. سپس انتشار آن به عنوان ارگان وزارت فرهنگ و هنر ادامه یافت. در ابتدا مدیر مسئولی آن با ابوالقاسم خدابنده‌لو و سردبیر آن عنایت‌الله خجسته بود. از شمارهٔ ۱۳۳، آبان ماه ۱۳۵۲، بیژن سمندر به عنوان سردبیر نشریه تعیین و از شمارهٔ ۱۶۸، مهر ماه ۱۳۵۵، سردبیر آن هیئت تحریریه گردید. آخرین شمارهٔ این دورهٔ نشریه، شمارهٔ ۱۹۳، مربوط به آبان و آذر سال ۱۳۵۸ است.
شمارهٔ اول این نشریه در ۲۴ صفحه در چاپخانهٔ سازمان سمعی و بصری هنرهای زیبا ی کشور چاپ و نشر گردیده و سر مقالهٔ شمارهٔ اول آن با عنوان «سخنی با شما دربارهٔ مجله‌ای به نام هنر و مردم» بود که با این عبارات آغاز گردیده:
اولین مقاله از شمارهٔ اول این نشریه با عنوان «غیاث نقش بند: نقاشی توانا، شاعری خوش قریحه و بافنده‌ای چیره‌دست» به قلم یحیی ذکاء به رشتهٔ تحریر درآمده و آخرین مقاله از این نشریه که در شمارهٔ ۱۹۳ به چاپ رسیده‌است، نوشتهٔ مهدی پرتوی آملی و تحت عنوان «در ریشه‌های تاریخی امثال و حکم» می‌باشد.
امروزه شماره‌های دوره دوم این مچله از سوی مرکز اسناد و مدارک وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بر روی اینترنت قرار داده شده و در دسترس همگان قرار گرفته‌است.
مرکز اسناد و مدارک میراث فرهنگی، با توجه به بی همتا بودن این مجموعه در میان منابع پژوهشی با موضوع هنر و فرهنگ و کم‌یاب بودن آن، تصمیم به انتشار مجدد این مجموعهٔ با شیوه‌ای مناسب گرفت. از این رو متن کامل ۱۷۰۰ مقاله با استفاده از روش "OCR" به صورت متن و در قالب یک مجله الکترونیکی بر روی اینترنت آماده و ارائه شده تا با امکانات جستجو و ذخیره به همراه پیوندهای فرا متنی در دسترس همگان قرار گیرد. این مجموعه هم چنین به شکل لوح فشرده منتشر شذه است.
افسار ابزاریست که به دهان، سر و گردن چهارپایان برای مهار کردن آنها می‌بندند. افسار شامل سه بخش است: ۱- دهنه ۲- بند افسار ۳- سر افسار (یا دنباله افسار). دهنه قطعه ایست آهنین که در دهان حیوان قرار می‌گیرد. بند افسار، دهنه را به سر افسار متصل می‌کند که در دست سوارکار جای پیدا می‌کند. بند افسار معمولاً تسمه‌ای چرمیست اما می‌تواند از زنجیر یا ریسمان هم باشد.
از واژه‌های زمام، عنان و مهار نیز ممکن است برای برای اشاره به افسار نیز به کار رود. اما این واژه‌ها خاص شتر می‌باشند.
نوعی افسار محکم که بر اسب‌های سرکش بسته می‌شود «مهار کافر-افسار» نام دارد.
فرهنگ دهخدا، سرواژهٔ دهنه.
فرهنگ معین، سرواژهٔ دهنه.
خار یا تیغ در گیاه‌شناسی به برجستگی‌های نوک‌تیزی گفته می‌شود که به جای شاخه یا در میان شاخه‌ها بر روی تنهٔ برخی گیاهان می‌روید. اگر این برجستگی‌ها شکل‌های تغییریافتهٔ شاخه باشند به آن‌ها خارThorn گفته می‌شود، اگر ادامهٔ قشر روپوست گیاه باشند به آن‌ها تیغprickle گفته می‌شود؛ و اگر در اصل دگرگون‌شدهٔ برگ‌ها باشند به آن‌ها تیغچهspine گفته می‌شود.Van Wyk, Braam (2007). How to Identify Trees in Southern Africa (illustrated ed.). Struik. pp. 184. , 9781770072404. با این‌که این سه گونه، از دید فنی گیاه‌شناسی تفاوت دارند ولی در زبان روزمره گاه برای هر سه از لفظ خار یا تیغ استفاده می‌کنند. خار یک ساز و کار حفاظتی برای گیاهان است.
کُمبردُه راهی مالرو در کوه لاور شیخ که از آن راه درزمان قدیم به‌وسیله الاغ، اسب و شتر و پیاده به لاور می‌رفتند قبل از اینکه راه شوسه جیپ رو ایجاد شود.
تصویر روبرو: کُمبردُه راه قدیم لاور شیخ، مردم از این راه به‌وسیله شتر و الاغ به لاور شیخ می‌رفتند.
سد یا «بَند» سازه‌ای است که بر روی یک رودخانه یا بدنه آبی برای نگهداری، منحرف کردن یا کنترل آب ساخته می‌شود. معمولاً به بدنه آب ذخیره شده در پشت سد، مخزن یا دریاچه گفته می‌شود. سدها سیلاب‌ها را مهار کرده و از آب ذخیره شده در پشت آنها برای فعالیت‌هایی مانند آبیاری، مصارف انسانی، استفاده‌های صنعتی، پرورش آبزیان و کشتیرانی استفاده می‌شود. غالباً همراه با سدها از برق‌آبی برای تولید برق استفاده می‌گردد. همچنین می‌توان از یک سد برای جمع‌آوری یا ذخیره آب استفاده کرده و سپس این آب به‌طور مساوی بین مکان‌های مختلف توزیع شود. عموماً هدف اصلی ساخت سدها نگهداری آب است، در حالی که از سازه‌های دیگر مانند سیلاب‌گیر یا خاکریز برای مدیریت آب یا جلوگیری از جاری شدن آب به مناطق خاصی از زمین استفاده می‌شود. اولین سد شناخته شده سد جاوا در اردن است که مربوط به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد است.
سدها و مخازن مرتبط با آنها، توانایی ذخیره آب برای استفاده در آینده، تأمین انرژی آبی و ایجاد سطحی از محافظت در برابر بارش‌های شدید را فراهم می‌کنند. اگر سدها به درستی طراحی شوند، امکان دسترسی به آب را در مواقعی فراهم می‌کنند که در غیاب سد در دسترس نخواهد نبود، به این طریق منابع آب تجدیدپذیر قابل بهره‌برداری افزایش می‌یابد. این امر به ویژه برای کشورهایی که آب موجود در آنها در فصول مرطوب و خشک به‌طور قابل توجهی متفاوت است، اهمیت دارد. سدها همچنین ممکن است اجازه دهند رواناب اضافی که به‌طور معمول بدون استفاده به سمت اقیانوس جریان می‌یابد برای استفاده در دسترس قرار گیرد. با این حال، سدها و مخازن، به‌ویژه سدهای بزرگ نیز می‌توانند تأثیرات منفی بر جوامع بشری داشته باشند و نیاز به اسکان مجدد برخی از مردم داشته باشند و منجر به اختلالات اجتماعی شوند. سدها همچنین شبکه رودخانه را تغییر می‌دهند و کاهش جریان یکی از اصلی‌ترین پیامدهای منفی اکولوژیکی سدها و مخازن محسوب می‌شود. همچنین، آب ذخیره شده ممکن است با سرعت بیشتری نسبت به آب جریان آزاد تبخیر شود. به‌طور خلاصه، سدها دارای مزایا و معایبی هستند، به طوری که ویژگی‌های طراحی آنها باید به دقت ارزیابی شود.
در ایالات متحده بیش از ۹۱۰۰۰ سد وجود دارد که عمر متوسط آنها ۶۰ سال بوده و حدود ۷۵٪ از آنها به عنوان سدهای خطرناک طبقه‌بندی شده‌اند. فقط ۳٪ از این سدها قابلیت تولید برق دارند.
از دیدگاه استاتیکی، سدها به دو گروه عمده تقسیم می‌گردند:
سدهای پایه دار، سدهای پشت بنددار و سدهای چوبی از دیگر انواع سد محسوب می‌شوند.
اساس نیروی غلبه بر فشار آب در این سدها، انتقال این نیرو به دیواره‌های دره و در حقیقت شکل هندسی سد است. این سدها حداقل در مقیاس‌های بزرگ، غالباً از بتن غیر مسلح ساخته می‌شوند. به منظور جلوگیری از ورقه ورقه شدن سطوح مختلف بتن روی یکدیگر، بسیاری از سدهای بزرگ از این نوع، به صورت لایه لایه و معمولاً به صورت لایه‌های ۲ یا ۳ متری بتن‌ریزی می‌گردد. سطح هر لایه بتن ریزی شده بلافاصله شسته می‌گردد تا بتن لایه (مرحله) بعدی به بتن قبلی خوب بچسبد و از ورقه ورقه شدن سطوح مختلف بتن روی یکدیگر جلوگیری گردد. این سدها به صورت بلوک بلوک ساخته شده و در انتها بین بلوک‌ها که درزه نامیده می‌شود دوغاب سیمان تزریق می‌گردد تا سد به صورت یکپارچه عمل کند.
از آنجایی که باید در برابر فشار بسیار زیاد آب، مقاومت مناسبی به‌وسیلهٔ وزن سازه سد صورت پذیرد، این نوع از سدها معمولاً حجم بسیار عظیمی دارند. بدیهی است در ساخت سازه‌ای با این حجم، اقتصادی‌ترین مسئله، بحث تأمین مصالح است؛ بنابراین این سدها معمولاً از مصالح موجود در محل احداث خود بهره می‌برند. بدیهی است که در دسترس‌ترین این گونه مصالح سنگ و خاک است. سدهای وزنی به همین دلایل امروزه در دو نوع سدهای بتنی و سدهای خاکی ساخته می‌شوند.
در ساخت سدهای خاکی، آنچه که در واقع جلوی آب را می‌گیرد، یک هسته نسبتاً نازک رسی است. خاک رس این خاصیت را دارد که با مرطوب شدن، به عایق خوبی برای نفوذ آب تبدیل می‌گردد. (از همین رو بام خانه‌های قدیمی کاهگل می‌شده‌است) بجز هسته رسی، مابقی حجم سد را سنگ و خاک غیر محلول در آب تشکیل می‌دهد. چرا که سنگ‌های محلول پس از مدتی باعث کاهش وزن سد و به هم خوردن نتایج محاسبات خواهند شد.
سدهای خاکی همواره با مشکل محدودیت ارتفاع مواجهند و بیشتر برای دره‌های عریض و کم شیب مناسب هستند (سد پانزده خرداد دلیجان). بر عکس سدهای قوسی مناسب دره‌های عمیق و کم‌عرضند مانند: (سد کرج)
سد رودخانه‌ای نوع خاصی از سد است که از یک رشته دروازه بزرگ تشکیل شده‌است که می‌تواند برای کنترل میزان عبور آب از سد باز یا بسته شود. دروازه‌ها بین پایه‌های کناری قرار دارند که وظیفه پشتیبانی بار آب را بر عهده دارند و اغلب برای کنترل و تثبیت جریان آب برای سیستم‌های آبیاری استفاده می‌شوند. نمونه‌ای از این نوع سدها، سد انحرافی Red Bluff در رودخانه ساکرامنتو نزدیک رد بلوف کالیفرنیا است که اکنون از رده خارج شده‌است.
مطالعات زیست‌محیطی به مجموعه مطالعاتی گفته می‌شود که اثر تغییرات ایجاد شده توسط سد و دریاچهٔ آن و همچنین تقلیل آب پایین دست را بر روی زیست‌بوم منطقه شناسایی، محاسبه و هزینه یابی می‌کنند.
علاوه بر این، این اثر باید بر روی شهرها و روستاها و سایر المان‌ها (همچون آثار باستانی در مورد سد سیوند) در کنار ارزیابی تاثیرها بر محیط زیست مورد بررسی قرار گیرند تا در محاسبه‌های سود و زیان کلی پروژه، و گزینش‌های پایانی در نظر گرفته شوند؛ که در کنار این شناخت بااستفاده از مدل‌سازی اطلاعات ساختمان می‌توان به بهینه‌ترین برنامه تعمیرات و نگهداری هر ساختمانی از جمله سازه سد رسید که بهره‌برداران را در راهبری این گونه سرمایه‌های ملی یاری می‌دهد.ستوده بیدختی، امیرحسین، 1393، مقدمه‌ای بر استفاده از مدل‌سازی اطلاعات ساختمان BIM در مدیریت بهره‌برداری و نگهداری ساختمان‌ها، اولین کنفرانس ملی شهرسازی، مدیریت شهری و توسعه پایدار، تهران، مؤسسه ایرانیان، انجمن معماری ایران، https://www.researchgate.net/publication/283504429_________________?ev=prf_pub
ساخت یک نیروگاه برق آبی به زمان طولانی برای انجام مطالعات سایت، مطالعات هیدرولوژیکی و ارزیابی اثرات زیست‌محیطی نیاز دارد و در مقایسه با تولید برق مبتنی بر کربن، پروژه‌های مقیاس بزرگی هستند. در هرکشوری تعداد سایت‌هایی که می‌توان از نظر اقتصادی برای تولید برق‌آبی توسعه داد محدود است؛ سایت‌های جدید معمولاً دور از مراکز جمعیتی هستند و معمولاً به خطوط انتقال برق گسترده نیاز دارند. میزان برق تولیدی توسط نیروگاه‌های برق‌آبی می‌تواند توسط عواملی از قبیل تغییرات بارندگی، تغییر سطح آب‌های زیرزمینی و سطحی، و ذوب یخچال‌ها تحت تأثیر قرار بگیرد، که برای مقابله با آن باید ظرفیت مخازن سدها را با هزینه اولیه بیشتر، بزرگتر ساخت تا در سال‌های کم‌آب تولید برق دچار مشکل نشود.
نیروگاه‌های برق‌آبی پس از تکمیل، در صورتی که صحیح طراحی شده باشند و به خوبی نگهداری شوند، معمولاً منابع نسبت خوب و قابل اطمینانی برای تولید برق محسوب می‌شوند. این نیروگاه‌ها هیچ نوع سوخت و آلایندگی خاصی نداشته و به عنوان یک منبع انرژی تمیز، از نیروگاه‌های بادی و هسته‌ای ارزان‌تر هستند. این نیروگاه‌ها نسبت به نیروگاه‌های بادی بسیار آسان‌تر قابل تنظیم برای تولید برق بیشتر برای زمان اوج مصرف هستند.
جریان آب و رسوب را می‌توان با برداشتن سدها از مسیر رودخانه دوباره برقرار کرد. برداشتن سد زمانی مناسب تلقی می‌شود که سد قدیمی بوده و هزینه‌های نگهداری آن بیش از هزینه حذف آن باشد. برخی از اثرات حذف سد عبارتند از: از بین رفتن رسوب ذخیره شده در مخزن سد، افزایش عرضه رسوب در پایین دست، افزایش عرض و شاخه‌های رودخانه، برقراری مجدد دمای طبیعی آب و شکل‌گیری زیستگاه‌هایی که قبلاً به دلیل وجود سدها در دسترس نبودند.
تاریخچه سدسازی در ایران به دوران باستان و زمان هخامنشیان می‌رسد.
زبان شیوه‌نامه گسترش‌پذیر با کوته‌نوشت اکس‌اس‌ال در علم رایانه، خانواده‌ای از زبان‌ها است که از آن برای تبدیل و ارائه (تحویل) اسناد XML استفاده می‌شود.
در آغاز، اکس‌اس‌ال تلاشی برای آوردن توانمندی DSSSL ، به‌ویژه، در زمینهٔ نویسه‌چینی و چاپ حرفه‌ای به اکس‌ام‌ال بود. یک گروه کاری W۳C پیرامون اکس‌اس‌ال در دسامبر ۱۹۹۷ شکل گرفت، شارون ادلر و استیو زایلز با هم رئیس و کریس لیلی رابط اعضای آن بود. گروه نخستین پیش‌نویس کاری همگانی را در ۱۸ اوت ۱۹۹۸ بیرون داد و اکس‌اس‌ال در ۱۵ اکتبر ۲۰۰۱ تبدیل به پیشنهاد W۳C شد.
در مقایسه با سی‌اس‌اس که برای افزودن و تغییر دادن سبک و استیل سندهای اچ‌تی‌ام‌ال مورد استفاده قرار می‌گیرد، اکس‌اس‌ال را به منظورهای مشابه، ولی، این بار برای اسناد اکس‌ام‌ال به‌کار می‌گیریم. به‌زبان ساده‌تر، اسناد اکس‌اس‌ال دستورالعمل‌های لازم جهت چگونگی و نحوهٔ ارائهٔRendering داده‌های اکس‌ام‌ال را به برنامه‌های کامپیوتری می‌دهند.IWWW, p. 544
خانوادهٔ زبانی اکس‌اس‌ال دارای سه فناوری عمده به صورت زیر است:IWWW, pp. 544 - 545
مشخصات این سه زبان از پیشنهادهای W۳C هستند.
مقالهٔ اصلی: تبدیلات اکس‌اس‌ال
اکنون پیاده‌سازی‌های زیادی از اکس‌اس‌ال‌تی در دست‌اند. چندین مرورگر وب، از جمله، اینترنت‌اکسپلورر (به کمک متن‌شکن اکس‌ام‌ال ام‌اس‌اکس‌ام‌المایکروسافت این متن‌شکن اکس‌ام‌ال را در مرورگرهای آی‌ای تعبیه می‌نماید)، فایرفاکس، موزیلا و نت‌سکیپ (همگی به کمک موتور TransforMiiX) از تبدی اکس‌ام‌ال به اچ‌تی‌ام‌ال به یاری اکس‌اس‌ال‌تی پشتیبانی می‌کنند. دیگر پیاده‌سازی‌های شایسته گفتن زاکسن‌ها و Xalan و Altova هستند.
مقالهٔ اصلی: "اشیای فرمت‌دهی اکس‌اس‌ال
اشیای فرمت‌دهی اکس‌اس‌ال ((XSL - Formatting Objects (FO) کمتر از پشتیبانی گسترده بهره می‌گیرند. و بیشتر پیاده‌سازی‌های کنونی جزئی هستند.FOP از پروژه آپاچی می‌تواند بخش بزرگی از مشخصات اشیای قالب‌بندی اکس‌اس‌ال را برای PDF و دیگر قالب‌های خروجی بیرون دهد. بسته PassiveTex پیاده‌سازی دیگری است که تک را به کار می‌گیرد تا خروجی یک قالب‌برگ XSL-FO را به PDF بنگارد.
قالب‌های پرونده دیگری نیز به درجات گوناگون پشتیبانی می‌شوند.
مقالهٔ اصلی: زبان مسیر اکس‌ام‌ال
زبان مسیر اکس‌ام‌ال (اکس‌پت) را تبدیلات اکس‌اس‌ال برای توصیف چگونگی دسترسی به بخش‌های گوناگون یک پرونده اکس‌ام‌ال به کار می‌گیرد و همچنین بخشی از خانواده اکس‌اس‌ال شناخته می‌شود.
اکس‌کوئری یک پروژه دیگر W۳C است که قرار است توانایی‌های همانندی برای پرس و جو پیرامون پرونده‌های اکسمل به کمک اکس‌پت فراهم کند.
عباسقلی گلشاییان (۱۲۸۱ تهران – ۱۹ مهر ۱۳۶۹ تهران) از کارگزاران مهم اقتصادی و قضائی دوره پهلوی بود. قراردادی که با شرکت نفت ایران و انگلیس بست، جرقه نهضت ملی نفت را در ایران زد و با نام او در تاریخ ثبت شد.
عباسقلی گلشاییان در تهران زاده شد. در پنج سالگی پدرش درگذشت و مدتی در فقر زیست. تحصیلات مقدماتی را در خانه انجام داد و سپس به مدرسه آلیانس و بعد به دارالفنون رفت. بعد از تحصیل در مدرسه حقوق که عدلیه برپا کرده بود، در سال ۱۳۰۰ به استخدام عدلیه درآمد و مترجم مخصوص مسیو پرنی مستشار عدلیه شد، مدتی هم در مشاغل کوچک قضائی انجام وظیفه کرد تا اینکه علی‌اکبر داور در اواخر سال ۱۳۰۵ به وزارت عدلیه منصوب شد و او را منشی خود کرد.
در سال ۱۳۰۶ که داور تشکیلات عدلیه را به هم ریخت تا بنای دادگستری نوین ایران را بگذارد، گلشاییان را بازپرس کرد. سپس بازپرس دیوان کیفر کارکنان دولت و پس از چندی دادستان تهران و در نهایت، دادستان دیوان کیفر شد و در این مقام، از تیمورتاش بازجویی کرد. در سال ۱۳۱۲ که داور وزیر مالیه شد، عده‌ای از قضات، از جمله گلشاییان را با خود به آن وزارت‌خانه برد.
گلشاییان در وزارت مالیه ابتدا رئیس رسومات و بعد، رئیس مالیاتهای غیرمستقیم شد. سپس به مدیر کلی وزارت دارایی ارتقاء یافت تا اینکه سرتیپ رضاقلی امیرخسروی در کابینه احمد متین دفتری وزیر دارایی شد و تشکیلات وزارت دارایی را تغییر داد. او این وزارتخانه را به دو بخش اقتصاد و دارایی تقسیم کرد، معاونت دارایی را به الله‌یار صالح و معاون اقتصادی را به گلشاییان داد و هر دو را در چهارم بهمن ۱۳۱۸ به مجلس معرفی کرد. سپس همه موسسات و شرکتهای دولتی را که با حق انحصار دولت بر عواید اقتصادی تأسیس شده بودند، مانند انحصار تریاک، دخانیات، قند و شکر و غیره برچید و پس از تسویه حساب‌های آنها، باقی‌مانده سرمایه آنها را در اختیار «سازمان اقتصادی وزارت دارایی» گذاشت. که گلشاییان در رأس آن بود.
در خرداد ۱۳۲۰ سرتیپ امیرخسروی مغضوب رضا شاه و برکنار شد. گلشاییان کفالت (سرپرستی) وزارت دارایی را به عهده گرفت و در شهریور آن سال و پس از اشغال ایران که محمدعلی فروغی نخست‌وزیر شد، از ۲۳ شهریور به وزارت رسید. وزیر شدن او همزمان با انتشار شایعاتی شد دربارهٔ اینکه رضا شاه جواهرات سلطنتی را با خودش از کشور خارج کرده‌است. حتی در مجلس شورای ملی هم در همان روزی که گلشاییان به عنوان وزیر معرفی شد، از او در این باره توضیح خواسته شد. گلشاییان با اشاره به اینکه جواهرات سلطنتی از بعد از مشروطیت در قفسه‌ها و صندوق‌هایی ممهور به مهر وزیر دربار، وزیر دارایی و رئیس بیوتات سلطنتی در تالار موزه و صندوقخانه کاخ گلستان نگاهداری می‌شد، توضیح داد که بخشی از این جواهرات که ارزش تاریخی نداشته، از سال ۱۳۱۶ به بانک ملی انتقال یافته و در ۳۳ صندوق همراه با ۲۲ صندلی دارای روکش طلا در خزانه بانک ضبط و تحویل هیئت نظارت اندوخته بانک شده‌است. کلید خزانه‌ها هم در پاکتی ممهور به مهر اعضای هیئت نظارت بر اندوختهٔ اسکناس (دو نماینده مجلس، وزیر دارایی، دادستان کل کشور، مدیر کل بانک ملی، خزانه‌دار کل و بازرس دولت) در صندوق مخصوصی در وزارت دارایی نگاهداری می‌شود.
در مورد جواهراتی که ارزش تاریخی داشته، گلشاییان توضیح داد که این جواهرات همچنان در قفسه‌های تالار موزه و صندوق‌های نسوز کاخ گلستان است اما چون در اطراف کاخ گلستان و تالار موزه ساختمان‌هایی می‌شده که ماندن جواهرات با گرد و خاک و رفت و آمد زیاد دور از احتیاط به نظر می‌رسیده، آن‌ها را نیز در چهارم شهریور ۱۳۲۰ به خزانه بانک ملی انتقال داده و در شش صندوق و یک بسته ممهور در خزانه گذاشته شده و کلید خزانه نیز همان گونه که توضیح داده شد در وزارت دارایی است. پس از توضیحات گلشاییان، عبدالوهاب مؤید احمدی نماینده شهرکرد که از جانب مجلس عضو هیئت نظارت بر اندوختهٔ بانک ملی بود توضیح داد که درهای گاوصندوق‌های بانک ملی که از خارج وارد کرده‌اند، هم بسیار محکم است و هم رمز دارد، پاکت کلیدها را هم هر وقت بخواهند باز کنند، اول باید اعضای هیئت ناظران بانک ملی حاضر شوند و بررسی کنند که مهر پاکت شکسته نشده، سپس مطابق مقررات و تشریفات در را باز کنند.
احمد مهبد در مصاحبه خود با تاریخ شفاهی هاروارد تعریف می‌کنید که رضاشاه یک صندوق جواهرات را بهمراه خود برده بود. وی بهمراه علی قوام مأمور برای پس گرفتن آن می‌شوند. در اصفهان به رضاشاه که در حال رفتن به جنوب بود رسیده صندوق را از او گرفته پس می‌آورند.
دوران وزارت دارایی گلشاییان تنها یک هفته به طول انجامید و در ترمیم کابینه در سی‌ام شهریور، فروغی معاونت اقتصادی وزارت دارایی را با وزارت بازرگانی ادغام کرد و گلشاییان وزیر بازرگانی و اقتصاد شد. در یازدهم اسفند همان سال، فروغی در ترکیب جدید کابینه‌اش گلشاییان را به عنوان وزیر دادگستری به مجلس معرفی کرد اما یک ساعت پس از اینکه دولت از مجلس رأی اعتماد گرفت، فروغی استعفا کرد و کابینه تازه هیچگاه شکل نگرفت.
سال بعد، داود طوسی نماینده بجنورد در مجلس شورای ملی علیه گلشاییان اعلام جرم و او را متهم کرد که بر خلاف قانون انحصار بازرگانی خارجی که صدور کتیرا را تنها به شرکت دولتی کتیرا اختصاص داده، به مراد اریه سرمایه‌دار یهودی اجازه صدور کتیرا داده‌است. چون قانوناً تخلفات وزیران باید در مجلس رسیدگی می‌شد، کمیسیون دادگستری مجلس در موضوع تحقیق کرد و گلشائیان به کمیسیون توضیح داد که تصور می‌کرده، قانون انحصار بازرگانی خارجی لغو شده و این مجوز را صادر کرده، پس از آن هم که به اشتباه خود پی‌برده از گمرک خواسته که از صدور محموله مراد اریه جلوگیری کند اما دیر شده و کالا صادر شده بوده‌است.
کمیسیون کار گلشائیان را تخلف تشخیص داد اما به این نتیجه نرسید که او از اریه رشوه دریافت کرده باشد و تخلف را در حدی که پیگرد قضائی در مورد آن لزومی داشته باشد، تشخیص نداد.
گلشاییان بعداً شهردار تهران شد. استانداری فارس و سپس آذربایجان مشاغل بعدی او بودند تا سال ۱۳۲۴ که در کابینه صدرالاشراف وزیر پیشه و هنر شد. با پایان دولت کوتاه صدرالاشراف در همان سال، استاندار خراسان شد. دولت کوتاه بعدی که در آن حضور داشت، دولت عبدالحسین هژیر بود که در آن، وزیر دادگستری بود.
در سال ۱۳۲۷ عباسقلی گلشاییان در کابینه محمد ساعد مراغه‌ای به وزارت دارایی تعیین و مأمور شد قرارداد تازه‌ای با شرکت نفت ایران و انگلیس امضا کند. سرانجام پس از مذاکرات مفصل با سِر نویل گَس قرارداد مشهور به گس-گلشائیان را با او امضا کرد که به قرارداد الحاقی نیز معروف است. با تسلیم همین قرارداد برای تصویب به مجلس، جنجال نفت بر پا خاست و فصلی تازه در تاریخ معاصر گشوده شد. در این جنجال، ‏ گلشاییان در افکار عمومی وجهه خود را از دست داد.