افغانستان برخی از پیچیده‌ترین و متنوع‌ترین زمین‌شناسی را در خود دارد. در این کشور قدیمی‌ترین سنگ‌ها از دوره‍ آرچین ۳٬۸۰۰ میلیون سال پیش و سنگ‌هایی از دورهٔ پروتوزوئیک (۲٬۵۰۰–۵۷۰ میلیون سال پیش) فنیروزوئیک ۵۷۰ الی ۱٫۶ میلیون سال پیش تا امروز دیده می‌شود. این کشور همچنین دارای پیشینهٔ طولانی و پیچیدهٔ تکتونیکی است. دلایل آن تا حدودی مربوط به موقعیت آن در انتهای غربی هیمالیا، تصادم نیم‌قارهٔ هند، تشکیل کوه‌های هندوکش، تصادم چندین پارچه‌های جدا شده زمین (Plate tectonics) و غیره مسائل می‌باشد. بدین لحاظ ذخایر معدنی افغانستان از نوع ماگمایی، پگماتیک، کار بونیتک، اسکارن، هیدروتورمال، دگرگونی متحوله و رسوبی می‌باشد. این کشوربه نسبت کوهستانی بودنش دارای ذخایر معدنی متنوع و فراوان می‌باشد.جیولوجی افغانستان نوشتهٔ ریاست سروی جیولوژی افغانستان طبق اظهارات اخبار اندیپندنت و سروی جیولوژی ایالات متحدهٔ آمریکا ارزش نفت و گاز افغانستان ۲۲۲٬۸۹۲٬۳۵۰٬۰۰۰ دلار و ارزش معادن افغانستان ۹٬۰۰۸٬۹۴۸٬۰۰۰٬۰۰۰ دلار ارزش مجموعی آن ۹٬۱۳۱٬۸۴۰٬۳۵۰٬۰۰۰ دلار یا ۹٫۱۳۱٫۸۴۰ تریلیون دلار می‌باشد. افغانستان از لحاظ معادن غنی و دارای معادن متعدد است. تحقیقات زمین‌شناسی به اثبات رسانیده‌است که در افغانستان ۱٬۴۰۰ نوع منرال و سنگ معدنی شناخت گردیده‌است. در این اواخر گروهی از ناسا آمریکا با وسایل اشعهٔ لیزر توانستند معادن عمق کوه‌ها و زمین‌های افغانستان را کشف، عکسبرداری و تثبیت تقریبی نمایند. تا فعلاً ۲۸۶ معدن فلزات، ۵ میدان گازی در شمال، تیل مایع وسایر معدنیات کشف شده‌است. معدن فلزات افغانستان به تنهایی وجود ندارد بلکه به‌طور درصدی پیدا می‌شود، مثلاً مس در ۲۴۰ نوع سنگ پیدا می‌شود. زیادترین آن در بورنیت CuFeS4 دارای اعیار (۶۳٫۳٪) مس و باقی‌مانده آهن و سلفر است. معادن آهن در افغانستان از اهمیت بسزایی برخوردارند، یکی از مشهورترین معادن آهن در این کشور معدن آهن حاجیگک است که دارای ۱٫۸ میلیارد تن آهن می‌باشد. معادن طلا در چهار منطقهٔ زرکشان غزنی، بدخشان، خاک‌ریز قندهار و تخار وجود دارد. معادن کرومیت در حصارک لوگرو و در ولسوالی زن‌خوان غزنی و غیره مناطق وجود دارد. معادن زغال‌سنگ در یازده محل از جمله ۵ معدن آن قابل استخراج می‌باشد، معدن لاجوردبدخشان دارای ۱٬۳۰۰ تن لاجورد در سرسنگ بدخشان، معدن مس عینک لوگر دارای ذخایر آهن ۱۱٫۳ میلون تن، ذخایر نفت وگاز شمال ۱٫۸ میلیارد مترمکعب و ذخایر نفت و گاز در هرات هلمند کتواز، معادن سرب و روی در هشت محل و هم دارای معادن مرمر «سفید و رنگه» می‌باشد. افزون بر این در این کشور معدن یورانیوم خانشین در ولایت هلمند، تیتانیوم، لیتیم در نمکسار هرات، کنر و تخار، معادن آهن در ۱۰۰ محل، مس در دوازده محل، آلومینیم ولایت زابل معدن نقره، منیزیم، قلعمی‌باشد. افغانستان دارای منرال‌های کم قیمت و گران‌قیمت است. منرال‌های قیمتی از قبیل کورندوم امیتس توپاز، یاقوت در دو ناحیه، اکومارین لعل در شغنان بدخشان، عقیق سیاه و رنگه، گرانیت، زمرد پنجشیر فیروزه، بیرایت، تورمالین (شاه مقصود) می‌باشد. هکذا معادن نمک این کشور در اندخوی فاریاب، دولت‌آباد تالقان و نمکسار هرات، می‌باشد. افزون بر این دارای معادن فلورایت، گچ، چونه می‌باشد. معدن باروت، گوگرد در کوه البرز مزارشریف، مواد خام سمنت در کوه جبل السراج، غوربند، تالک (تباشیر) در ننگرهار، ابرک، گانزیت، برلیم نیوبیوم سزیوم روبیدیوم، سنگ سلیت، معدن بیروچ ولایت نورستان، معدن بیرات در غوربند و پروان، معدن سیماب در ولایت غور، فلورامیت ارزگان، سنگ رخام در هلمند، معادن مولیدین در زابل، بغلان و لوگر، معدن بریل در ولایت کنر، معدن تنتال در نورستان، معدن بارایت سنگلان هرات، معدن شاه مقصود در ماهیپر کابل، و غیره معادن را دارا بوده و تعداد آن تا هنوز کشف نشده‌است. البته ضخامت پوست زمین در نواحی پامیر الی ۷۵ کیلومتر در نواحی هموار ۵۰ کیلومتر ضخامت رسوبات از چند صد متر الی ۲۰ کیلومتر می‌باشد که مواد معدنی در میان این‌ها به‌شکل مواد کانی و رسوبی وجود دارد. تا اکنون تقریباً از این معادن بهره‌برداری نشده‌است.