moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
گوزن شمالی یکی از شمالی‌ترین پستانداران بزرگ است. آنها در بخش‌های بزرگی از شمال آمریکای شمالی و اوراسیا ساکن هستند. گوزن شمالی حتی در جزایر مرتفع قطب شمال مانند سوالبارد، جزیره السمر و گرینلند نیز یافت می‌شود. برای جلوگیری از زمستان قطبی، گله‌های گوزن شمالی در صورت امکان مهاجرت‌های طولانی را انجام می‌دهند، برخی تا ۵۰۰۰ کیلومتر - طولانی‌ترین مهاجرت منظم پستانداران خشکی تاکنون.
در سرزمین اصلی اروپا، تنها جمعیت کمی از گوزن‌های شمالی وحشی در هاردانگرویدا نروژی وجود دارد. گله‌های بزرگ گوزن شمالی در لاپلند و شمال شرقی روسیه منحصراً (کمی) اهلی شده و «نیمه‌وحشی» هستند که برای مثال تحت مراقبت سامی‌ها هستند.
گوزن شمالی حدود ۱۰۰۰۰ سال پیش در جزایر بریتانیا منقرض شد. در سال ۱۹۵۲، همان Mikel Utsi 29 جانور را در رشته کوه اسکاتلند Cairngorms رها کرد. امروزه حدود ۱۳۰ گوزن شمالی در آنجا زندگی می‌کنند. گله‌ای متشکل از ۸۰ جانور در محوطه کارخانه تقطیر Glenlivet زندگی می‌کنند.
گوزن شمالی به عنوان یک نئوزون به کرگولن معرفی شد. این مورد در جنوب جورجیا نیز وجود داشت، جایی که این گونه در سال ۲۰۱۴ با موفقیت توسط تک تیراندازان نروژی که توسط دولت گرجستان جنوبی حمایت می‌شد، پس از وارد کردن خسارت فراوان به پوشش گیاهی، نابود شد.
گوزن شمالی جانوران گله‌ای است. آنها برای مهاجرت‌های فصلی گرد هم می‌آیند و می‌توانند شامل ۱۰۰۰۰۰ جانور در مناطق خاص باشند. گله ای متشکل از ۵۰۰۰۰۰ جانور از آلاسکا شناخته شده‌است. بزرگ‌ترین گله گوزن‌های شمالی جهان گاهی گله رودخانه جورج در شرق کانادا بود که اکنون از حدود ۹۰۰۰۰۰ جانور (دهه ۱۹۸۰) به ۷۰۰۰0 (2011) کاهش یافته‌است. پس از مهاجرت، گله‌ها به گروه‌های کوچکتر از ده تا صد جانور تقسیم می‌شوند. این گروه‌ها با سلسله مراتبی که بر اساس اندازه شاخ‌ها است، معمولاً یا فقط از نر یا فقط ماده تشکیل می‌شوند. گاهی سلسله‌مراتب از طریق نبردهای تشریفاتی تعیین می‌شود.
در زمان جفت‌گیری در ماه اکتبر، نرها اقدام به جمع‌آوری حرمسرا می‌کنند. آنها با تعداد زیادی ماده جفت می‌شوند. پس از یک دوره بارداری حدود ۲۳۰ روزه، ماده یک توله به دنیا می‌آورد. زایمان در ماه مه یا ژوئن انجام می‌شود. جانور جوان، بر خلاف اکثر گوساله‌های آهو، خالدار نیست و مدت کوتاهی پس از تولد مستقل است. بعد از یک ساعت می‌تواند به این شکل اجرا شود. به شرطی که خشک بماند، جوان‌ها با خزشان که از موهای پر از هوا ساخته شده‌اند، از سرما محافظت می‌شوند. در هوای سرد و مرطوب، مرگ و میر گوساله‌ها زیاد است، اگرچه گوساله‌های گوزن شمالی می‌توانند تولید گرمای خود را تا پنج برابر تسریع کنند و در نتیجه توانایی‌های تنظیم حرارت فوق‌العاده‌ای دارند. جانوران پس از دو سال به بلوغ جنسی می‌رسند. آنها به‌طور متوسط بین ۱۲ تا ۱۵ سال و گاهی بیش از ۲۰ سال عمر می‌کنند.
گوزن‌های شمالی عمدتاً علف‌خوار هستند. در تابستان تقریباً از هر رژیم غذایی سبزیجاتی که پیدا کنند استفاده می‌کنند. در زمستان آنها به دلیل برف و یخ عمدتاً به گلسنگ‌ها، خزه‌ها و قارچ‌های گوزن شمالی محدود می‌شوند.
دشمنان طبیعی گوزن شمالی، گرگ، ولورین، سیاه گوش و خرس هستند. با این حال، جانوران سالم می‌دانند که چگونه با سرعت خود از این دشمنان فرار کنند؛ بنابراین شکارچیان معمولاً فقط قربانی گوزن‌های شمالی ضعیف و بیمار می‌شوند. بزرگ‌ترین طاعون انگل‌های داخلی و خارجی هستند، به ویژه پشه‌های قطبی بی شمار. علاوه بر این، توسعه صنعتی مراتع آنها نیز بر بقای آنها تأثیر می‌گذارد، همان‌طور که در نمونه گله رودخانه جورج فرض شده‌است.
در نقاط مختلف جهان، شکار گوزن شمالی را کمیاب کرده‌است. امروزه حدود ۴ میلیون گوزن شمالی وحشی و ۳ میلیون گوزن شمالی اهلی در سراسر جهان وجود دارد؛ بنابراین این گونه در خطر انقراض در نظر گرفته نمی‌شود. سه چهارم گوزن‌های شمالی وحشی در آمریکای شمالی و بیش از سه چهارم گوزن‌های شمالی اهلی در سیبری زندگی می‌کنند.
بسته به دکترین، بین ده تا بیست زیرگونه از گوزن شمالی تمایز قائل می‌شود. به‌طور سنتی، بین دو شکل اصلی، از یک طرف گوزن شمالی تاندرا، از طرف دیگر به اصطلاح گوزن شمالی جنگلی تفاوت قائل می‌شود. در میان گوزن‌های شمالی تاندرا، سه شکل جزیره‌ای کوچک در قطب شمال وجود دارد که همگی به هم مرتبط نیستند، و همچنین سه شکل خشکی وجود دارد که برخی از آنها در جزایر نیز دیده می‌شوند. شکل جزیره‌ای دیگر، ملکه شارلوت کاریبوی منقرض شده، به نظر نمی‌رسد که بر اساس شواهد ژنتیکی زیرگونه‌ای از خود را نشان دهد، اما نزدیک به شکل سرزمین اصلی کانادا بود. گوزن‌های جنگلی اوراسیا به‌طور سنتی به سه شکل تقسیم می‌شوند.
گوزن‌های شمالی را می‌توان در نقاشی‌های غار از عصر حجر یافت. نئاندرتال‌ها به دنبال آن‌ها بودند. تا به امروز، گوزن‌های شمالی در بسیاری از نقاط جهان نگهداری و شکار می‌شوند، زیرا بازی لاغر و خز آنها مورد قدردانی قرار می‌گیرد. در مناطقی که شکار بزرگ، گیاهان الیافی و مصالح ساختمانی کمیاب یا کم است، مردم تقریباً از همه قسمت‌های بدن گوزن شمالی استفاده کرده‌اند: پوست برای خز و چرم، خون به عنوان دارو ("ساینا تجلم"). شاخ و استخوان برای ساخت ابزار.
آغاز استفاده از گله‌های گوزن شمالی برای اقتصاد دامداری طبیعی (چوپانی #شوپانی گوزن شمالی) به ۵۰۰۰ سال قبل بازمی‌گردد و اولین بار در سیبری اتفاق افتاد.
مهم‌تر از همه، شیوه زندگی سنتی بسیاری از مردمان بومی شمال اوراسیا با زندگی مشترک با گوزن شمالی مشخص می‌شود. به عنوان مثال، برای ننت‌ها در سیبری، آنها بخش مهمی از زندگی و بخشی از معیشت آنها هستند: «گوزن شمالی غذای ما، گرما و وسیله حمل و نقل ما است.» این همچنین در مورد بخش کوچکی از سامی شمال اروپا.
مشخص نیست که کدام مردم برای اولین بار گوزن شمالی را اهلی کردند. استفاده از گوزن شمالی در حدود ۱۰۰۰ سال قبل از میلاد گسترش یافت. از سیبری تا اسکاندیناوی. مدل این آخرین اهلی‌سازی یک پستاندار بزرگ به وضوح توسط دامدارانی از فرهنگ‌های دهقانی یا گاوداری که به سمت شمال رانده شده بودند ارائه شد. در شمال اروپا، سامی‌ها در این زمینه موفق بودند. تا قرن هفدهم، گوزن‌های شمالی عمدتاً به‌عنوان جانوران بارکش مورد استفاده قرار می‌گرفتند. گسترش متعاقب اهلی‌سازی به کل گله‌ها تنها زمانی رخ داد که حاکمان استعماری مجبور به پرداخت مالیات بیشتری شدند. پرورش گوزن شمالی هنوز در لاپلند، شمال روسیه و بخش‌های وسیعی از سیبری (در بسیاری از موارد نیمه‌کوچ‌نشینی، بسیار به ندرت کاملاً کوچ‌نشینی) انجام می‌شود. در نروژ و سوئد این یک امتیاز سامی است، در فنلاند عمدتاً توسط فنلاندی‌ها انجام می‌شود. گله‌ها آزادانه پرسه می‌زنند، مردم از آنها پیروی می‌کنند. گوزن‌های شمالی در زمان‌های مشخصی گرد می‌شوند تا گوساله‌ها را علامت‌گذاری کنند یا جانوران انتخاب‌شده را ذبح کنند. امروزه، گله‌های بزرگ تا حدی با استفاده از هلیکوپتر و / یا ماشین برفی جمع می‌شوند.
از آنجایی که گوزن شمالی می‌تواند دمای بسیار پایین را تحمل کند، گوزن شمالی اهلی اروپایی در قرن بیستم به گرینلند، آلاسکا و کانادا معرفی شد، جایی که مردم بومی قبلاً فقط کاریبو وحشی را شکار می‌کردند و هرگز خودشان آن را اهلی نکردند. در آلاسکا، تلاش شکست خورد زیرا اسکیموها ذهنیت شکار خود را حفظ کردند. در برخی جزایر زیر قطب جنوب نیز، گوزن شمالی، در اصل توسط نهنگ‌ها، به عنوان منبعی از گوشت تازه که همیشه در دسترس بود، وارد می‌شد. پس از اینکه گوزن‌های شمالی در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ از جورجیا جنوبی خارج شدند، زیرا آسیب دیدن به پوشش گیاهی جزیره بسیار زیاد بود، جنوبی‌ترین و اکنون تنها جمعیت گوزن شمالی در نیمکره جنوبی اکنون در کرگولن است.
با این حال، آنها دمای بالاتر را به خوبی تحمل نمی‌کنند. در دهه ۲۰۱۰، مزارع یخی در مراتع تابستانی گله‌داران گوزن شمالی مغولی بیش از گذشته کاهش یافته‌است، به طوری که گوزن‌های شمالی که در حال حاضر تحت فشار دمای بالاتر قرار دارند، حتی فرصت خنک شدن را ندارند. علاوه بر این، حشرات مکنده خون در دماهای بالاتر بهتر رشد می‌کنند و برای گوزن شمالی که قبلاً در اثر استرس گرمایی ضعیف شده‌اند، دشوارتر هستند. سنت گله داری گوزن شمالی در عشایر مغولستان با افزایش دما در خطر است. بزرگ‌ترین مشکل برای آینده گوزن‌های شمالی، تغییرات آب و هوایی است، با این حال، به دلیل افزایش دفعات بارندگی در زمستان: هنگامی که آب روی برف یخ می‌زند، گوزن‌های شمالی دیگر نمی‌توانند غذای خود را دریافت کنند و باید از گرسنگی بمیرند. در برخی موارد این امر منجر به گرسنگی صدها جانور شده‌است.
گوزن‌های شمالی اهلی، بر خلاف گوزن‌های شمالی وحشی، خجالتی نیستند. در شمال فنلاند یا سوئد اغلب در جاده‌های روستایی راه می‌روند یا می‌ایستند و حتی وقتی ماشین می‌آید آنها را ترک نمی‌کنند؛ بنابراین می‌توانید بدون فرار جانوران تا حدود یک تا دو متر رانندگی کنید. با پای پیاده اما فاصله کمتر از پنج تا ده متر فقط برای جانورانی امکان‌پذیر است که انسان به آنها عادت کرده‌است.
نگهداری آنها در باغ‌وحش‌های خارج از زیستگاه آن‌ها به این راحتی نیست، زیرا علاوه بر یونجه و یونجه علف، خزه‌ها یا گلسنگ‌ها باید همیشه تغذیه شوند که تهیه آنها زمان‌بر است.
این گوزن از همه انواع دیگر بزرگ‌تر و تنهاتر است در طول تابستان در اوایل صبح و اواخر بعدازظهر این گوزن به تنهایی در باتلاق‌ها یا اطراف رودخانه‌ها تغذیه می‌کند و برای آنکه در زمین نرم آنجا فرونرود و برای حفظ تعادل بدن سنگینش پاهایش را پهن می‌کند آنها شناگران قهاری هستند و همچنین قادرند با سرعت ۵۶ کیلومتر (۳۵ مایل) در ساعت روی زمین حرکت کنند.
پرتو یا نور یک تابش با سرعت موج‌های الکترومغناطیس و حاوی فوتون است که با چشم انسان و دیگر جانوران، دیده می‌شود. نور مرئی با طول‌موجی از حدود ۳۸۰ تا حدود ۷۵۰ نانومتر در بین دو نور نامرئی فروسرخ که در طول‌موج‌های بلندتر و فرابنفش که با طول‌موج‌های کوتاه‌تر یافت می‌شود، قرار دارد. نور تابشی است که از یک سری پرتو نورانی ایجاد شده و باعث دیدن اجسام می‌شود. به عنوان یک نظریهٔ نو می‌توان گفت پرتوهای نورانی که نور را تشکیل می‌دهند به‌صورت مستقیم حرکت کرده، سرعت حرکت آن‌ها زیاد بوده، هنگام برخورد به اجسامی که بتوانند از آن‌ها رد بشوند از آن‌ها رد شده و هنگام برخورد با اجسامی که نتوانند از آن‌ها رد بشوند از آن‌ها رد نشده و بازتاب می‌شوند. نور را می‌توان به‌صورت زیر دسته‌بندی کرد:
اصولاً می‌توان گفت که دلیل سیاه‌بودن و تاریک‌بودن فضا، نبودن نور در فضا است.
نظریهٔ جیمز کلارک ماکسوِل دربارهٔ انتشار الکترومغناطیس و نور بحث می‌کند در حالی‌که نظریهٔ کوانتومی ،برهم‌کنشِ نور و ماده یا جذب و نشر آن را شرح می‌دهد، از آمیختن این دو نظریه، نظریهٔ جامعی که الکترودینامیک کوانتومی نام دارد، شکل می‌گیرد.
نظریه‌های الکترومغناطیسی و کوانتومی افزون‌بر پدیده‌های مربوط به تابش بسیاری از پدیده‌های دیگر را نیز تشریح می‌کنند بنابراین می‌توان منصفانه فرض کرد که مشاهدات تجربی امروز، کم‌وبیش در چارچوبِ ریاضی پاسخگوست. سرشت نور کاملاً شناخته شده‌است اما در مورد واقعیت نور همچنان پرسش وجود دارد.
۱)نظریهٔ نیوتن:
نور را به صورت خطّ مستقیم تصور می‌کرد و برآن انعکاس قائل بود.
با استفاده از این تئوری مسائل مربوط به آیینه‌ها، عدسی‌ها، منشور و دیگر مسائل را حل می‌کنیم.
۲)نظریهٔ هویگنس:
نور را موج تصوّر می‌کرد و به خوبی می‌توانست مسائل مربوط به طول موج مثل رنگ نور را توجیه کند.
با استفاده از این تئوری، مسائل مربوط به آزمایش یانگ، پدیدهٔ پر اش و از این قبیل را حل می‌کنیم.
۳)نظریهٔ پلانک:
نور را تشکیل شده از بسته‌های ریزی به نام فوتون می‌دانست.
با استفاده از این نظریه مسائل فیزیک مدرن را حل می‌کنیم.
هر منبع و جسمی دارای شرایط مولکولی است و هر مولکول دارای انرژی است و انرژی حرارت را شکل می دهد و حرارت تشعشع را پدید میآورد و مجموع انرژی و حرارت و تشعشع در اصل فرکانس را شکل می دهند از آنجا که هر مولکول الکترون را دارا است و حرکت الکترون ها که دارای بار الکتریکی میباشد در حرکت چرخشی در لایه ها به دور اتم ایجاد کننده انرژی و میدان الکتریکی است و جابجایی ذرات بار الکتریکی الکترون ها در حرکت چرخشی ایجاد انرژی مینماید و سپس ترکیب میدان های الکتریکی به نسبت میزان جریان بار الکتریکی خود میدان مغناطیس قوی با بار الکتریکی منفی بالا یا میدان مغناطیس ضعیف با بار الکتریکی منفی را شکل می دهد و در صورتیکه بار الکتریکی مثبت میدان الکتریکی بالا باشد در ترکیب با میدان مغناطیس ضعیف با بار الکتریکی منفی پایین میدان الکترومغناطیس با بار الکتریکی مثبت شکل می دهد و اگر بار الکتریکی منفی میدان الکتریکی بالا باشد در ترکیب با میدان مغناطیس قوی با بار الکتریکی منفی بالا میدان الکترومغناطیس با بار الکتریکی منفی شکل می دهد و از آنجا که میدان الکترومغناطیس با جریان انرژی پدید میاید در کل میتوان ابراز نمود تجمیع میدان الکترومغناطیس تحت شرایط فشار بر همدیگر نور را پدید میاورد و در اصل نور پدید آمده از میدان الکترومغناطیس شکل گرفته از فرکانس که تحت شرایط انرژی پدید میاید.
ترکیب میدان الکترومغناطیس از میدان الکتریکی و میدان مغناطیس است که در جریان همه میدان های شکل گرفته از وضعیت مولکول وجود دارد و بار الکتریکی منفی یا مثبت میدان الکترومغناطیس وابسته به شرایط بار الکتریکی الکترون آن مولکول در شکل گیری ارتعاشات اتمی و پدید نوسان در موقعیت انتقال حرکتی نوترون و پروتون و الکترون است و در زمانیکه میدان الکترومغناطیس وجود نداشته باشد شکل موج مغناطیسی یا شکل موج فرکانسی نیز پدید نمیاید که نتیجه شکل موج مغناطیسی یا موج فرکانسی به نوع وضعیت بار الکتریکی منفی یا مثبت میدان متعلق به مولکول ارتباط دارد در نتیجه در موقعیتی که الکترومغناطیس از شرایط انرژی و حرارت و تشعشع شکل دهنده فرکانس پدید میاید در جریان فشار موج در میدان های الکترومغناطیس بر یکدیگر شرایط ترکیب و تبدیل و افزایش ظرفیت و سپس تابش شکل میگیرد که انرژی مربوط به فرکانس در میدان الکترومغناطیس در این حالت فشار وارد نمودن بر هم و تجمیع شدن در وضعیت ترکیبی و انتشار بازتاب میتواند اشعه و موج سه بعدی را نیز پدید آورد و ذرات بار الکتریکی تحت فشار ترکیب و تبدیل و انتقال میدان های الکترومغناطیس بر یکدیگر در نقطه تعادل در حرکت نور را نیز ایجاد می نمایند.
ذاتاً موقعی که انرژی حالت میگیرد در اصل حرارت و تشعشع نیز پدید میاید و در همین موقعیت میدان های الکتریکی و مغناطیسی نیز در حرکت الکترون ها به نسبت بار الکتریکی منفی و مثبت شکل میگیرد و میدان الکترومغناطیس نیز ایجاد میگردد و انرژی ایجاد شده حرارت پدید میاید و از حرارت تشعشع شکل می دهد که ترکیبی از میدان های تحت فشار در طبقات حرکت الکترونی میتواند مادون قرمز را نیز شکل دهد که خود نور است؛ حال میدان های الکترومغناطیس که بر یکدیگر فشار وارد میکنند و ترکیب و تبدیل میشوند میتوانند حاصل نور را ایجاد نمایند زیرا ذرات بار الکتریکی میدان های الکترومغناطیس پدید آمده هم انرژی دارد و هم حرارت و تشعشع دارد و در ذات جریان فرکانس خود نور وجود دارد و زمانیکه تجمیع و فشار نیرو الکترومغناطیس با بار الکتریکی مثبت در حرکت فرکانس شکل میگیرد میتواند تبدیل به نور قابل مشاهده گردد ولی ذرات منتشر آن قابل رویت نمی باشد و در جریان شکل گیری میدان ها خصوصیات مربوط به فرکانس است که میتواند نور در حالت های گوناگون شکل دهد.
در زبان پارسی دربارهٔ مفهوم نور برابرهای گوناگونی آورده شده‌است. همچون «شید»، «روشنی» و «فروغ». واژه «روشنی» برگرفته از واژهٔ «روشنیه» که هم ریشه با واژگان «روْشِن» در کردی سورانی، «روژنا» در بلوچی و «رَئوْخْشْنَه» در اوستایی است. این واژه از ریشه نیا-هندو-اروپایی "*lewk-" (نور و روشنی) است. واژه «شید» برگرفته از واژه «شید» که از ریشه احتمالی نیا-ایرانی "*xšaytah" (درخشش، روشنی) هم ریشه با واژگان «خْشَئِتَه» در اوستایی و «آخْشِت» است. واژه «فروغ» برگرفته از واژه «پیروگ» است.
برخی منابع ریشه آن را از زبان سریانی و برخی از پارسی باستان می‌دانند.https://iqna.ir/fa/news/1658752/واژه-نور-و-بررسی-ريشه‌های-آن-در-زبان-سريانی-
سرعت نور در خلاء دقیقاً ۲۹۹٬۷۹۲٬۴۵۸ متر بر ثانیه است. چون هم‌اکنون در دستگاه SI از یکای متر استفاده می‌شود، سرعت دقیق نور نیز با یکای متر تعریف شده‌است. در گذشته، فیزیک‌دانان بسیاری تلاش کردند تا سرعت نور را به‌دست آورند که از میان آنان می‌توان به گالیلئو گالیله اشاره کرد که در قرن ۱۷ میلادی برای به‌دست آوردن سرعت نور تلاش کرد.
همچنین اوله رومر ، فیزیک‌دان دانمارکی در سال ۱۶۷۶ آزمایشی طراحی کرد تا با کمک یک تلسکوپ بتواند سرعت نور را اندازه‌گیری کند. وی گردش سیارهٔ مشتری و یکی از قمرهای آن آیو را زیر نظر گرفت. او محاسبه کرد که ۲۲ دقیقه طول می‌کشد تا نور، قطر مدار زمین را بپیماید."Scientific Method, Statistical Method and the Speed of Light". Statistical Science 2000, Vol. 15, No. 3, 254–278 شوربختانه در آن زمان داده‌ها کافی نبود؛ اگر رومه قطر مدار زمین را داشت، سرعتی که برای نور می‌توانست به‌دست آورد ۲۲۷٬۰۰۰٬۰۰۰ متر بر ثانیه می‌بود.
در سال ۱۸۴۹ از سوی ایپولیت فیزو ، اندازه‌گیری دقیق‌تری برای به‌دست آوردن سرعت نور انجام شد. او پرتوهایی از نور را به سمت آینه‌ای که کیلومترها دورتر بود هدایت کرد. یک چرخ‌دندهٔ در حال گردش نیز در مسیر نور در فاصلهٔ میان منبع تا آینه و مسیر برگشت تا نقطهٔ مبدأ قرار داد. او دریافت که با یک نرخِ مشخصِ گردش، نور می‌تواند در مسیر رفت از میان یکی از فضاهای خالی روی چرخ رد شود و در برگشت از فضای خالی بعدی (سوراخ‌های متوالی) عبور کند. با داشتن فاصلهٔ آینه، تعداد دندانه‌های چرخ و نرخ گردش آن، او توانست سرعت نور را ۳۱۳٬۰۰۰٬۰۰۰ متر بر ثانیه به‌دست آورد.
لئون فوکو در ۱۸۶۲ با استفاده از آینه‌های در حال چرخش سرعت نور را ۲۹۸٬۰۰۰٬۰۰۰ متر بر ثانیه به‌دست آورد. آلبرت مایکلسون از ۱۸۷۷ تا زمان مرگش، آزمایش‌های بسیاری را برای به‌دست آوردن سرعت نور طراحی کرد؛ او بیشتر بر روی آزمایش‌های فوکولت[نیاز به منبع] کار کرد و روشِ آینه‌های در گردش را پیش بُرد و تلاش کرد مدتی را که طول می‌کشد تا نور، مسیر رفت و برگشت میان کوه ویلسون تا کوه سن آنتونیو در کالیفرنیا را بپیماید به‌دست آورَد.
نور گسترهٔ طول‌موج وسیعی دارد. ناحیهٔ نور مرئی از حدود ۴۰۰ نانومتر و از آبی تا ۷۰۰ نانومتر به قرمز است که در وسط آن طول‌موج ۵۵۵ نانومتر به رنگ زرد، که چشم انسان بیشترین حساسیت را نسبت به آن دارد یک ناحیهٔ پیوسته که ناحیهٔ مرئی را در بر می‌گیرد و تا فروسرخِ دور گسترش می‌یابد. خواص نور و نحوه تولید سرعت نور در محیط‌های مختلف متفاوت است که بیشترین آن در خلاء یا به‌طور تقریبی در هوا است در نانومتر ماده به پارامترهای متفاوتی بر حسب حالت و خواص الکترومغناطیسی ماده وابسته‌است.
در طبیعت طول‌موج‌های مختلفی از نور مشاهده شده امّا مشهورترین آن نور سفید است که یک نور ترکیب شده از سایر طول‌موج هاست. تک طول‌موج‌ها را به‌وسیله لامپ‌های تخلیه الکتریکی که معرفِ طیف‌های اتمی موادی هستند که داخلشان تعبیه شده، می‌توان تولید کرد.
ایزاک نیوتن در کتاب خود در رساله‌ای دربارهٔ نور نوشت: پرتوهای نور ذرات کوچکی هستند که از یک جسم نورانی نشر می‌شوند. احتمالاً نیوتن نور را به این دلیل به صورت ذره در نظر گرفت که در محیط‌های همگن به نظر می‌رسد در امتداد خط مستقیم منتشر می‌شوند، این امر را قانون می‌نامند و یکی از مانندهای خوب برای توضیح آن، به وجود آمدن سایه است. برخی دیگر از دانشمندان نیز اظهار داشته‌اند که نور از ذرات در ارتعاش شدید تشکیل یافته‌است.Science Team Shows Light Is Made Of Particles And Waves نیوتن معتقد بود نور از درون واسطه‌ای به نام اتر گذر می‌کند که غیر مادّی است و دیده نمی‌شود. بر اساس نظریه اتر، فضا آکنده از این واسطه است. هم‌اکنون این نظریه باطل شده‌است و معتبر نیست.
هم‌زمان با نیوتن، کریستیان هویگنس (۱۶۹۵–۱۶۲۹ میلادی) طرفدار توضیح دیگری بود که در آن حرکت نور به صورت موجی است و از چشمه‌های نوری به تمام جهات پخش می‌شود. هویگنس با به کار بردن امواج اصلی و موجک‌های ثانوی، قوانین بازتاب و شکست را تشریح کرد. حقایق دیگری که با تصور موجی بودن نور توجیه می‌شوند پدیده‌های تداخلی‌اند، مانند به وجود آمدن فریزهای روشن و تاریک در اثر بازتاب نور از لایه‌های نازک یا پراش نور در اطراف مانع، مانند آزمایش دوشکاف.
بیشتر به خاطر نبوغ جیمز کلارک ماکسول (۱۸۷۹–۱۸۳۱) است که ما امروزه می‌دانیم نور نوعی انرژی الکترومغناطیسی است که معمولاً به عنوان امواج الکترومغناطیسی توصیف می‌شود. گستره کامل امواج الکترومغناطیسی شامل: موج رادیویی، تابش فروسرخ، نور مرئی از قرمز تا بنفش، تابش فرابنفش، پرتو ایکس و پرتو گاما می‌باشد.
طبق نظریه مکانیک کوانتومیِ نور، که در دو دهه اول سده بیستم به وسیله ماکس پلانک، آلبرت انیشتین و نیلز بور برای اولین بار پیشنهاد شد. انرژی الکترو مغناطیسی کوانتیده است، یعنی جذب یا نشر انرژی میدان الکترو مغناطیسی به مقدارهای گسسته‌ای به نام فوتون انجام می‌گیرد. formula_1، formula_2 بسامد و formula_3 انرژی است.
نظریه جدید نور شامل اصولی از تعاریف نیوتن و کریستیان هویگنس است. بنابرین گفته می‌شود که نور رفتار دوگانه‌ای دارد برخی از پدیده‌ها مثل تداخل و پراش رفتار موجی آن را نشان می‌دهد و برخی دیگر مانند پدیده فتوالکتریک و پدیده کامپتون با رفتار ذره‌ای نور قابل توضیح هستند.
پرتوی فروسرخ یا مادون‌قرمز تابشی است الکترومغناطیسی با طول‌موجی طولانی‌تر از نور مرئی اما کوتاه‌تر از تابش ریزموج. از آنجا که سرخ، رنگِ نور مرئی با درازترین طول‌موج را تشکیل می‌دهد، به این پرتو فروسرخ یعنی پایین‌تر از سرخ می‌گویند. تابش فروسرخ طول‌موجی میان ۷۰۰ نانومتر و ۱ میلی‌متر دارد.
با توجه به اینکه پرتوی گاما دارای تشعشع الکترومغناطیسی است، از این رو فاقد بار و جرم سکون است. پرتوی گاما موجب برهم‌کنش‌های کولنی نمی‌گردد و لذا آن‌ها برخلاف ذرات باردار به‌طور پیوسته انرژی از دست نمی‌دهند. معمولاً اشعه گاما تنها یک یا چند برهم‌کنش اتفاقی با الکترون‌ها یا هسته‌های اتم‌های ماده جذب‌کننده احساس می‌کند. در این برهم̊کنش‌ها پرتوی گاما یا به‌طور کامل ناپدید می‌گردد یا انرژی آن به‌طور قابل ملاحظه‌ای تغییر می‌یابد. گاما دارای بردهای مجزا نیست، به جای آن، شدت یک باری که پرتوی گاما به‌طور پیوسته با عبور آن از میان ماده مطابق قانون نمایی جذب کاهش می‌یابد. فروپاشی گاما، هنگامی که یک هسته تحت گذارهایی از حالات برانگیخته بالاتر به حالات برانگیخته پایین‌تر یا حالت پایه آن می‌رود، پرتوی الکترومغناطیسی منتشر می‌گردد. معادله عمومی فروپاشی گاما به صورت formula_4 است، که در آن formula_5 و formula_6 به ترتیب نشان دهنده حالت پایهٔ غیر برانگیخته و حالت با انرژی بالاتر است.
قابل ذکر است که این فروپاشی با هیچ گونه تغییر در عدد جرمی formula_7 و عدد اتمی formula_8 همراه نیست. حالت برانگیخته هسته و حالت با انرژی پایین حاصل شده در اثر نشر پرتوی گاما، فقط زمانی به عنوان ایزومر هسته‌ای در نظر گرفته می‌شود که نیمه عمر حالت برانگیخته به اندازه‌ای طولانی باشد که بتوان آن را به سادگی اندازه‌گیری نمود. زمانی که این حالت وجود داشته باشد، فروپاشی گاما به عنوان یک گذار ایزومری توصیف می‌گردد. اصطلاحات حالت نیمه پایدار یا حالت برانگیخته برای توصیف گونه‌ها در حالات انرژی بالاتر از حالت پایه نیز به کار می‌رود.
در این حالت فروپاشی گاما، اشعه گامای منتشر شده به‌وسیله یک هسته از یک فرایند فروپاشی گاما برای کلیه گذارها بین ترازهای انرژی که محدوده انرژی آن معمولاً از ۲ کیلو الکترون ولت تا ۷ میلیون‌الکترون‌ولت است، تک انرژی است. این انرژی‌های گذارها بین حالت‌های کوانتومی هسته بسیار نزدیک هستند. مقدار کمی از انرژی پس زنی هسته با هسته دختر (هسته نهایی) همراه است، ولی این انرژی معمولاً نسبت به انرژی اشعه گاما بسیار کوچک بوده و می‌توان از آن صرف‌نظر کرد.
در این حالت فروپاشی، هسته برانگیخته با انتقال انرژی خود به یک الکترون اربیتال برانگیخته می‌گردد، که سپس آن الکترون از اتم دفع می‌شود. اشعه گاما منتشر نمی‌شود. بلکه محصولات این فروپاشی هسته در حالت انرژی پایین یا پایه، الکترون‌های اوژه، پرتوی ایکس و الکترون‌های تبدیل داخلی است. الکترون‌های تبدیل داخلی تک انرژی هستند. انرژی آن‌ها معادل انرژی گذار ترازهای هسته‌ای درگیر منهای انرژی پیوندی الکترون اتمی است. با توجه به اینکه فروپاشی تبدیل داخلی منجر به ایجاد یک محل خالی در اوربیتال اتمی می‌شود، در نتیجه فرایندهای نشر پرتوی ایکس و نشر الکترون اوژه نیز رخ خواهد داد.
برای گذارهای هسته‌ای با انرژی‌های بزرگ‌تر از ۱٫۰۲ میلیون‌الکترون‌ولت تولید جفت اگر چه غیرمعمول است اما یک حالت فروپاشی محسوب می‌شود. در این فرایند، انرژی گذرا ابتدا برای به وجود آمدن یک جفت الکترون–پوزیترون و سپس برای دفع آن‌ها از هسته بکار می‌رود. انرژی جنبشی کل داده شده به جفت معادل اختلاف بین انرژی گذار و ۱٫۰۲ میلیون‌الکترون‌ولت مورد نیاز برای تولید جفت است. پوزیترون تولید شده در این فرایند نابود خواهد شد.
نور در اصل از هزاران رنگ تشکیل شده‌است که هفت رنگ اصلی دارد:قرمز، نارنجی، زرد، سبز، ابی، نیلی، بنفش. رنگ‌های زرد، قرمز، نارنجی حامل انرژی گرمایی هستند. ایزاک نیوتن، این موضوع را با عبور دادن نور از منشور فهمید. او در شیشهٔ پنجره اتاقش سوراخی ایجاد کرد و منشور را با فاصلهٔ یک متری از شیشه قرار داد در نتیجه هفت رنگ نور با فاصلهٔ یک متر از یکدیگر پراکنده شدند و سپس ذره‌بین را در مقابل هر رنگ قرار داد تا متوجه شود که گرمای نور از کجا ایجاد می‌شود.
نور سفید آمیزه‌ای از نورهای به رنگ مختلف است. فیلترهای رنگی، به جز یک طول‌موج مخصوص به رنگ خودشان، سایر طول‌موج‌های نور را سد می‌کنند و به این ترتیب از نور سفید، می‌توان نورهای رنگی مختلفی را به‌دست‌آورد.
از ترکیب نورهای اصلی، سبز، آبی و قرمز، نور سفید پدید می‌آید که به آن رنگ‌های اصلی گفته می‌شود. از ترکیب دوتایی بعضی نورهای با رنگ فرعی و یکی از نورهای با رنگ اصلی نیز می‌توان نور سفید را تولید کرد. به نور فرعی‌ای که در کنار یکی از نورهای اصلی، نور سفید را بسازد، نور مکمل می‌گویند. برای مثال از آمیختن نورهای آبی و زرد، نور سفید به‌وجود می‌آید، بنابراین، نور زرد مکمل آبی است.
شبکیه چشم انسان سه گیرنده نوری دارد که هر یک به یکی از نورهای اصلی (سبز، آبی و قرمز) حساس‌تر است. اگر نوری با ترکیبی از این سه رنگ در شدت‌های یکسان وارد چشم انسان شود، گیرنده‌های شبکیه را به یک اندازه تحریک کرده و نور به رنگ سفید دیده می‌شود. اگر یک ناحیه باریک از طول‌موج‌های نور سفید توسط ماده جذب شود، بقیه طول‌موج‌ها از ماده عبور کرده و چشم انسان آن نوری را که دیگر کاملاً سفید نیست، می‌بیند.
گاما پرتویی الکترومغناطیسی با بسامد بالا و در نتیجه انرژی بالاست. اشعهٔ گاما پرتوی یونیزان و در نتیجه برای سلامتی مضر است. پرتو گاما به‌طور معمول در نتیجهٔ فروپاشی حالت‌های انرژی بالای هسته‌های اتم تولید می‌شود، اما روش‌های دیگری نیز برای تولید آن وجود دارد. پل ویلارد دانشمند فرانسوی در سال ۱۹۰۰ در حین مطالعهٔ رادیوم موفق به کشف اشعهٔ گاما شد.
از پرتو گاما در درمان سرطان و رادیوتراپی استفاده می‌کنند. پرتو گاما و پرتو ایکس از خطرناک‌ترین پرتوها هستند. همچنین از پرتو گاما در تشخیص ترکیدگی لوله و بررسی چاه‌های نفت استفاده می‌شود. کاربرد پرتو ایکس از گاما بیشتر است.
پرتو گاما هنگام عبور از مواد با اتم‌های آن برخورد می‌کند و گاه بر اثر این برخوردها ممکن است الکترون‌ها از اتم‌های این مواد جدا شوند و یون تولید کنند. این فرایند را یونیزاسیون (یونش) گویند.
باید تا جای ممکن از پرتو گاما دوری کرد، زیرا ممکن است منجر به بیماری شود. درصورت اجبار باید از لباس مخصوص استفاده کرد.
پرتوی گاما از دیوار و سنگ نیز عبور می‌کند. هر ۹ میلی‌متر سرب یا هر ۲۵ متر هوا شدت تابش آن را نصف می‌کند. این پرتو نیز با توجه به فرکانس بسیار بالا، انرژی زیادی دارد که اگر به بدن انسان برخورد کند از ساختار سلولی آن عبور کرده و در مسیر حرکت خود باعث تخریب DNA شده و سرانجام زمینه را برای پیدایش انواع سرطان‌ها، سندرم‌ها و نقایص غیرقابل درمان دیگر فراهم می‌کند و حتی این نقایص به نسل‌های آینده نیز منتقل خواهد شد. برای جلوگیری از نفوذ تابش گاما به حدود ۱۰ سانتی‌متر دیوارهٔ سربی نیاز است.
قدرت نفوذ و تخریب این پرتو بسیار زیاد است. یک لایه ۱۵سانتیمتری بتن یا یک لایه ۲۰ سانتیمتری خاک فقط نیمی از شدت این اشعه را می‌گیرد و نیمی دیگر اثرات زیانبار خود را بر جای می‌گذارد.
با اینکه پرتو گاما به میزان زیاد ممکن است برای بدن خطرناک باشد، ولی فایده‌هایی نیز دارد. از این پرتو می‌توان برای درمان برخی بیماریهای سرطانی و ناراحتی‌های پوستی استفاده کرد. همچنین در فیزیوتراپی نیز از پرتو گاما استفاده می‌شود. درمان به وسیلهٔ پرتو گاما را رادیوتراپی می‌نامند. در صنعت نیز از پرتو گاما که از رادیم و کبالت رادیواکتیو با قدرت زیاد تابش می‌شوند، برای پیدا کردن حفره‌های ریز و شکستگی‌های قطعات فلزی استفاده می‌کنند.
از مهم‌ترین کاربردهای دیگر پرتو گاما در پزشکی می‌توان به استریلیزاسیون تجهیزات پزشکی مانند سرنگ که قابل استریل شدن در دمای بالا نیستند اشاره کرد.
فرهنگنامه کودکان و نوجوانان؛ جلد سوم؛ نشر فرهنگنامه، شرکت تهیه و نشر فرهنگنامه کودکان و نوجوانان؛ ۱۳۷۶
نخستین نشانه‌های وجود پوزیترون یعنی ضدذره سبکی که تنها اختلاف آن با الکترون در علامت بار است در سال ۱۹۳۲ به کمک اتاقک ابر ویلسون به دست آمد. در اتاقک ابر ویلسون واقع در میدان مغناطیسی رد باریکی که به‌طور آشکار مربوط به یک ذره تک بار و خیلی سبک همانند الکترون بود، مشاهده شد که در جهتی متناظر با بار مثبت منحرف می‌شد.
بعدها ثابت شد که فرایند عمده برای تشکیل پوزیترونها عبارت‌اند از: پرتوزایی مصنوعی و اندرکنش پرتوهای گامای پرانرژی وابسته به آن‌ها با هسته‌های اتم. یکی از این فرایندها را می‌توان با قراردادن اتاقک ابر ویلسون در میدان و تاباندن باریکه نازک تابش بر آن بررسی کرد. در بعضی عکسها در مسیر باریکه تابش گاما رد دوگانه خاصی دیده می‌شود.
ذرات باردار متحرک در گاز با یونیدن اتمهای گازدار انرژی از دست می‌دهد و در نتیجه پیوسته از سرعتش کاسته می‌شود. آزمون کامل این رد آشکار می‌کند که خمیدگی هر شاخه آن با افزایش فاصله از پیچیدگی رد تیز تر می‌شود. این پدیده به این معناست که ما با ردهایی از جفت ذره خارج شونده از یک نقطه سروکار داریم نه رد خم شده یک ذره. تنها با داوری از روی درجه یونش هر دو رد به رد الکترون‌ها می‌مانند.
این ردها که معرف جفت ذرات اخیر هستند در میدان مغناطیسی و در جهت‌های مختلف خم شده‌اند؛ یعنی به ذره‌هایی باردار تعلق دارند. با استفاده از مواد پرتوزا به عنوان چشمه‌های غنی پوزیترون مطالعه جزئیات خواص این مواد ممکن شده‌است. به ویژه ثابت شده‌است که جرم پوزیترون دقیقاً با جرم الکترون برابر یعنی حدود ۱/۲۰۰۰ جرم پروتون است.
نتایج اخیر ما را به این نتیجه منجر می‌کند که یکی از ذره‌ها الکترون و دیگری پوزیترون است؛ بنابراین کوانتومهای گاما که از درون ماده می‌گذرند (گاز در اتاقک ابر ویلسون) به جای ذره واحد جفت الکترون و پوزیترون تشکیل می‌دهند. این پدیده به تشکیل جفت‌های الکترون و پوزیترون معروف شده‌است (پدیده تولید جفت).
مباحث نظری نشان می‌دهد که در نتیجه اندرکنش کوانتوم با میدان الکتریکی هسته اتمی ماده این جفت تشکیل می‌شود در این فرایند کوانتوم با میدان الکتریکی هسته اتمی ماده، این جفت تشکیل می‌شود. در این فرایند کوانتوم به جفت الکترون و پوزیترون تبدیل می‌شود و هسته بدون تغییر باقی می‌ماند.
فرایند عکس تشکیل جفت الکترون و پوزیترون نیز کشف شده‌است معلوم شده‌است که با نزدیکترکردن الکترون و پوزیترون تا فاصله‌های کوتاه بر اثر نیروهای جاذبه الکترومغناطیسی ممکن است دو کوانتوم تشکیل و در جهت‌های مخالف از یکدیگر دور شوند. فرایند ترکیب الکترون و پوزیترون همراه با تبدیل آن‌ها به کوانتوم‌های گاما را نابودی جفت نامیده‌اند. نابودی به دلیل نبود پوزیترون روی زمین انتخاب شده‌است.
پس از زمان کوتاهی از تشکیل آن هر پوزیترون با یک الکترون محیط ترکیب می‌شود و به دو کوانتوم نور تبدیل می‌شوند(نابودی الکترون-پوزیترون). تشکیل جفت‌های الکترون و پوزیترون از کوانتوم‌های و ترکیب الکترونها با پوزیترون‌ها که به تشکیل دو کوانتوم منجر می‌شود اساساً فرایند جدیدی است که در آن تبدیل متقابل تابش میدان الکترومغناطیسی فوتون‌های گاما) و ذرات ماده الکترون و پوزیترون صورت می‌گیرد.
کشف پوزیترون اثباتی بر خواص موجی ذرات:
خواص ذرات از جنبه‌های زیادی با خواص میدان الکترومغناطیسی (نور) فرق دارد. عمده‌ترین اختلاف این است که همه اجسام پیرامون ما از ذرات ساخته شده‌اند ممکن است به نظر رسد که فقط نور است که عمل انتقال انرژی از بعضی اجسام به بعضی دیگر را انجام می‌دهد به این دلیل حتی در آغاز سده ۲۰ بر این باور بودند که نور (میدان الکترومغناطیسی) و ماده را سد غیرقابل گذری از یکدیگر جدا کرده‌است.
بعداً خواص ذره‌ای نور کشف شد معلوم شد که نور خواص شارش ذرات فوتون‌ها را باخواص موجی همراه دارد از طرف دیگر خواص موجی که قبلاً فقط به نور اختصاص می‌دادند و یکی از خصایص متمایز آن می‌شمردند، در ذرات ماده نیزکشف شد این اکتشافات روی شکاف میان مفاهیم نور و ماده پل زد. مهم‌تر از این بعد از کشف تبدیل‌های متقابل نور ('کوانتومهای' "گاما") و ذرات ماده (جفتهای الکترون و پوزیترون) روشن شد که ارتباط بسیار ریشه داری میان نور و ماده وجود دارد.
ذرات ماده و فوتون‌ها (میدانهای الکترومغناطیسی) دو شکل مختلف ماده‌اند. فوتون خصایص مشترک زیادی با ذرات دیگر از خود به نمایش می‌گذارد ولی ویژگی مهمی دارد و آن این است که جرم در حال سکون (جرم سکون) آن برابر صفر است. فوتون همیشه با سرعت نور حرکت می‌کند هر گاه ناگزیر به توقف شود (نظیر موقع جذب) دیگر نوری وجود نخواهد داشت.
پوزیترون را به تنهایی نمی‌توان تولید کرد زیرا ذره ناپایداری است و به سرعت ناپدید می‌شود. عموماً پوزیترون را به کمک واکنش‌های هسته‌ای بنیادی و نیز به کمک پدیده تولید جفت که در آن به همراه الکترون از نابودی یک فوتون به دست می‌آورند. سیستم آشکارسازی پوزیترون نیز همانند نحوه تولیدش به لحاظ ناپایداری پوزیترون فرایند مستقلی نیست و بیشتر از طریق پدیده نابودی جفت به وجود پوزیترون پی می‌برند.
لار شهری از توابع بخش مرکزی و مرکز شهرستان لارستان در جنوب شرقی استان فارس می‌باشد که در فاصلهٔ ۳۳۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر شیراز و ۱۹۰ کیلومتری شمال غرب بندرعباس قرار دارد. شهر لار در سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ جمعیتی برابر با ۶۲٬۰۴۵ نفر داشته و از این جهت نهمین شهر پرجمعیت استان فارس و پنجمین شهر پرجمعیت نیمهٔ جنوبی استان به‌شمار می‌رود. دین مردم شهر لار اسلام و یهود است ۶۰٪ مردم این شهر مسلمان شیعه دوازده‌امامی ۴۰٪ مسلمان اهل‌سنت شافعی و اقلیت یهودی، زرتشت و بهائی هستند.
مردم شهر لار به زبان لاری (اچمی) تکلم می‌کنند. این زبان به جا مانده از فارسی میانه و از شاخه پهلوی است و دستور و زبان خاص خود را دارد و با زبان‌های کردی و تاتی هم‌خانواده است.
بر اساس افسانه‌های قدیمی یکی از پهلوانان اساطیری ایران فردی به نام گرگین میلاد بوده‌است. این فرد شهری را در ایران پایه‌گذاری می‌کند که با الهام از نام او «لاد» نامیده می‌شود. بر طبق افسانه‌های ایرانی، این شهر به مرور زمان با عنوان شهر لار شناخته می‌شود. اما در متون تاریخی اولین بار در قرن هشتم هجری از شهری به نام لار یاد شده‌است. حمدالله مستوفی اولین نفری است که از این شهر یاد کرده‌است. او شهر لار را شهری در کنار دریا توصیف کرده که ساکنین آن مسلمان بوده و تجارت در آن رونق داشته‌است. هم‌زمان با او ابن بطوطه نیز از سفر خود به این شهر در سال ۷۳۰ هجری قمری گفته‌است. او نیز این شهر را شهری آباد با باغ‌های فراوان و بازارهای پررونق توصیف کرده‌است.
پس از زلزله مهیب شهر لار در سال ۱۳۳۹ مسئولان وقت، ساخت شهر جدیدی در فاصله ۴ کیلومتری از شهر قدیم را آغاز کردند. با توجه به تخریب ۷۰ درصدی شهر لار بر اثر زلزله این تصمیم کاملاً درست بود. در همین راستا برای پیشگیری از خطرات احتمالی، شهر جدید با ساختاری بدون کوچه و بن‌بست طراحی شد. به عبارت دیگر شهر جدید لار با خانه‌های کم‌ارتفاع مقاوم در برابر زلزله و خیابان‌های متقاطع به شهری مقاوم در برابر زلزله تبدیل شد و به تنها شهر بدون کوچه در خاورمیانه شهرت یافته‌است.
علیرغم ساخت شهر جدید با امکانات مناسب برخی از اهالی شهر زندگی در شهر قدیم را انتخاب کردند. البته وجود بناهای تاریخی با ارزشی چون بازار قیصریه نیز در این تصمیم تأثیرگذار بود. ولی برخی مردم در همان خانه‌های قدیمی و حتی کاهگلی خود ماندگار شدند. در نتیجه در حال حاضر زندگی در هر دو بافت قدیم و جدید جریان دارد. شهر قدیم به محله‌های مختلفی تقسیم شده بود که برخی از آنها هنوز از بین نرفته‌اند. محله نو، پیر غیب، دم گاله، درویشان، سبزکوی، قنبرعلی بیگی، کوریچان، کوهوویه، پاقلعه و آردفروشان از جمله محله‌های این شهر هستند.
موقعیت مکانی این شهر و شرایط آب و هوایی آن مانع از رونق کشاورزی و دامپروری در این منطقه است؛ لذا اغلب مردم این شهر در مشاغل صنعتی، بازرگانی و خدماتی فعالیت دارند. در این شهر دو منطقه صنعتی پشته سنگر وجود دارد. در نتیجه این شهر پس از شیراز در رتبه دوم واگذاری واحدهای صنعتی در استان فارس قرار دارد.
بر اساس آنچه در اسطوره‌ها و افسانه‌های قدیم ایران زمین آورده‌اند، گرگین میلاد از پهلوانانِ باستان، بنیان‌گذار شهری بود که با مشتق‌گیری از نام او احتمالاً به لاد شهرت یافت و این نام بعدها به لار دگرگون شد.
سپاهان به گودرز کشواد داد … به گرگین میلاد هم لاد داد
تأسیس لار کنونی در اواخر قرن ششم قمری بیان شده‌استاقتداری، احمد، لارستان کهن و فرهنگ لارستانی، ص۶۵/ وثوقی، محمد باقر، لارستان – از ایران چه می‌دانم، ص۵۲، به نقل از شون/ تاریخ مفصل لارستان، ص۲۳۲، به نقل از اوبن/ وثوقی، محمد باقر، شرفنامه، ص ۹۲ و ۹۳ و ذکری از آن تا قرن هفتم و هشتم قمری به میان نیامده است.تاریخ مفصل لارستان، ص ۱۰۱۵ اولین بار منابع قرن هشتم هجری از جمله حمدالله مستوفی از لار خبر داده‌است. شهرستان جهرم، قصبه سیزدهم لارستان بوده و بندرلنگه، بندر گمبرون (بندرعباس)، بستک و بحرین نیز در زمان صفویان جزئی از لارستان بوده‌اند.
ساکنان بومی بحرین هنوز هم بعد از سالها، به زبان لارستانی تکلم می‌کنند.
لارستان در دوره صفویه ولایتی مهم و وسیع در جنوب فارس بوده و سکه تجاری مخصوص خود را ضرب می‌کرده‌است.
مهم‌ترین بنای تاریخی این شهرستان، بازار قیصریه لار می‌باشد که به مادر بازارهای ایران مشهور است.
شهرستان لارستان با مساحتی معادل ۱۲۳۱۱ کیلومتر مربع که حدود ۱۰ درصد از مساحت استان را شامل می‌شود. این شهرستان در جنوب استان فارس و بین نوار ۵۳ درجه و ۸۷ دقیقه تا ۵۵ درجه ۴۴ دقیقه طول شرقی و ۲۷ درجه و ۲۱ دقیقه تا ۲۸ درجه و ۲۱ دقیقه عرض شمالی واقع شده‌است. این شهرستان از شمال به شهرستان‌های داراب و زرین‌دشت از غرب به جویم، اوز، گراش و لامرد و از شرق و جنوب به استان هرمزگان محدود می‌باشد. به لحاظ تقسیمات سیاسی شهرستان لار در سال ۱۳۹۸ از تعداد ۵ بخش، ۸ شهر و ۱۱ دهستان برخوردار بوده‌است. شهر لار مرکز این شهرستان می‌باشد. لارستان یکی از بزرگ‌ترین شهرستان‌های فارس از نظر وسعت در استان فارس است و ارتفاع آن به‌طور میانگین ۵۵۰ متر بالاتر از سطح دریا است.
لار از نظر آب و هوا جزو مناطق گرم و خشک به‌شمار می‌رود و دارای زمستان‌هایی معتدل و تابستان‌هایی بسیار خشک است.
شهر لار در سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ جمعیتی برابر با ۶۲٬۰۴۵ نفر داشته و ازین‌جهت نهمین شهر پرجمعیت استان فارس و پنجمین شهر بزرگ جنوب استان به‌شمار می‌رود. شهرستان لارستان نیز با ۱۷۳٬۱۸۹ نفر جمعیت، هفتمین شهرستان پرجمعیت استان است. شهر لار بیشترین درصد کاهش جمعیت را در بین ۲۰ شهر پرجمعیت استان دارا می‌باشد.
زبان و گویش ساکنین شهرستان، لارستانی می‌باشد. گویش لاری از گویش‌های ایرانی جنوب غربی فارسی به‌شمار می‌رود که با زبان‌های لری و تاتی هم خانواده است. دین مردم شهرستان لارستان اسلام است و ۶۰٪ جمعیت ساکنین شهر لار شیعه و ۴۰٪ ساکنین اهل سنت می‌باشند و اقلیت نیز یهودی، زرتشتی، بهائی و غیره هستند.
زلزله‌های فراوان لار را ویران کرده‌است که از۷۰۰ سال پیش تاکنون در تاریخ ثبت شده‌است. تقریباً هر ۴۵سال یا ۹۰ سال یک بار لار ویران شده‌است. زلزله قبلی در ۴ اردیبهشت ۱۳۳۹ (۲۴ آوریل ۱۹۶۰ میلادی) با ۶٫۷ ریشتر رخداده‌است و ۴۵۰ تن در لار، کشته شدند. لار در عصر صفویه به دلیل واقع شدن در جاده تجارتی اصفهان به خلیج فارس از اهمیت زیادی برخوردار بوده‌است. عصر قاجاریه را در لار می‌توان آرامش قبل از طوفان نامید. با مرگ فتحعلی خان گراشی حاکم قدرتمند منطقه، خلاء قدرت سیاسی در لار نمایان شد و در نهایت منجر به دعوت از آیت‌الله سید عبدالحسین دزفولی نجفی لاری به لار گردید.
بخش قدیمی لار موسوم به شهر قدیم، از محله‌های مختلفی تشکیل می‌شده که هم‌اکنون تعدادی از آن‌ها همچنان پابرجا هستند و تعدادی نیز در زلزلهٔ سال ۱۳۳۹ ش. ویران و به تاریخ پیوستند. نام محله‌های لار قدیم از این قرار بوده‌است:
میزان تخریب شهر در زلزلهٔ سال ۱۳۳۹ به‌گونه‌ای بود که مسئولان وقت تصمیم بر ایجاد شهری جدید گرفتند؛ شهر جدید در ۶ کیلومتری جنوب بافت آسیب‌دیده ساخته و تأسیس شد.
تیم‌های لارستانی در ورزش هندبال کشور شناخته شده هستند و در هر دو بخش زنان و مردان فعالیت دارند. تیم هندبال برادران لارستان در سال ۱۳۹۰ موفق به راهیابی به لیگ برتر کشور شد اما در آن زمان به دلیل عدم حمایت مالی از این تیم نتوانست در لیگ برتر بازی کند. باشگاه هندبال شهید چمران لارستان در لیگ برتر هندبال زنان ایران حاضر است. این تیم سابقه قهرمانی لیگ برتر هندبال زنان ایران، شرکت در مسابقات باشگاه‌های آسیا به عنوان نماینده ایران و شرکت در مسابقات قهرمانی هندبال زنان غرب آسیا به عنوان تیم ملی هندبال زنان ایران را دارد.
فاصله این شهر تا شیراز ۳۳۰ کیلومتر، و تا بندرعباس ۱۹۰ کیلومتر است. از لحاظ دسترسی به دریا کوتاه‌ترین مسیر ۱۶۰ کیلومتر است که آن را به بندر پل متصل می‌کند ولی به شکل خط مستقیم این فاصله به ۹۷ کیلومتر تقلیل می‌یابد.
فرودگاه آیت‌الله آیت‌اللهی لارستان از سال ۱۳۶۰ فعالیت خود را آغاز کرده‌است. در حال حاضر پروازهایی به مقاصد تهران، دبی، کویت، مسقط، دوحه و شارجه در این فرودگاه برقرار می‌باشد. این فرودگاه از لحاظ تعداد پروازهای خارجی در جایگاه پنجم کشور قرار دارد.https://larestan.airport.ir/39
فقیه از واژه «فقه» مشتق شده‌است. و فقه در لغت، به معنای دانستن و فهمیدن است. اما فقیه در اصطلاح علوم اسلامی، به معنای مجتهد و متخصص در علم فقه به کار رفته‌است. بنابراین، فقیه به کسی می‌گویند که قادر به استنباط احکام شرعی فرعی از منابع فقه اسلامی که عبارتند از قرآن، سنت، اجماع و عقل باشد.اصول فقه دانشگاهی - محمد رضا شب خیز - انتشارات کتاب آوا - چاپ چهارم 1392
در نوشتارهای کهن فارسی تا قرن‌های هفتم و هشتم هجری، معمولاً واژه دانشمند در زبان فارسی، به معنای فقیه در زبان عربی بکار می‌رفته است. مجتهد کسی است که حداقل دوره‌های سه‌گانه حوزوی را گذرانده و توانایی استنباط احکام فقهی را داشته باشد؛ اما فقیه، مجتهدی است که علاوه بر این در علم فقه تسلط دارد و صاحب‌نظر و نوآور است. برابر این واژه در زبان فارسی، واژه «دانشمند» است.
دسته‌بندی فُقهای شیعه
فُقهای شیعه را گاهی بر پایه زمان زندگی و گاهی بر اساس مَکاتِب اجتهادیشان دسته‌بندی کرده‌اند.
فقهای متقدم و متأخر
در نوشته‌های فقهی شیعه، غالباً فُقهای پیش از شیخ طوسی را "قدماء"، از شیخ طوسی تا پیش از علامه حلی را "متقدمان" و از علامه حلی به بعد را "فقهاء متأخر" می‌خوانند. از فقهاء معاصر هم با نام «متأخرالمتأخرین» یاد می‌شود.
فقیه باید درباره علوم یادشده در زیر آشنایی کافی داشته باشد:
به مجتهد و فقیهی که علاوه بر بعد فقاهت و تسلط بر علوم مذکور، حائز شرایط دیگری مانند عدالت، مدیریت، آشنایی به وضعیت جهان اسلام و تقوا باشد، فقیه جامع‌الشرایط می‌گویند.
از میان فقهای جامع‌الشرایط، آنکه در علوم لازم برای اجتهاد نسبت به دیگران اعلم و متخصص‌تر باشد، "فقیه مرجع" یا مرجع تقلید نامیده می‌شود.کتاب دروس القواعد الفقهیة، نگارش آیت‌الله سید رضا حسینی نسب.
اِوَز شهری در جنوب استان فارس و مرکز شهرستان اوز است. اوز در ۳۴۰ کیلومتری جنوب شرقی شیراز در دشتی میان دو رشته کوه از دنبالهٔ کوه‌های زاگرس جنوبی واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا ۹۸۶ متر است. دین مردم شهرستان اوز اسلام از مذهب اهل‌سنت ، شافعی است .
شهر اوز از شرق به گراش و لار، از شمال به بنارویه و جویم و از غرب به خنج محدود می‌شود.
اوز در مکاتبات رسمی و زبان معیار اِوَز (به کسر الف) تلفظ می‌شود اما در گویش محلی به آن اَوَز (به فتح الف) می‌گویند. به نوشته دکتر محمدشریف کمالی، مردم‌شناس اهل اوز، در توضیح ریشه و معانی واژه اوز دست کم چهار نظریه وجود دارد:
زمان شکل‌گیری اوز به دقت مشخص نیست اما شواهدی وجود دارند که بر اساس آن‌ها می‌توان قدمت اوز را تا دوره ساسانی به عقب برد. از جمله این شواهد وجود بناهای تاریخی در راه اوز به شهر کوره است. گِرد گرُپ،Gerd Gropp باستان‌شناس آلمانی در سفر خود به منطقه خبر از وجود تپه‌ای با آثار دیوار سوخته می‌دهد و به مشاهده تکه سفال‌های سیاه مربوط به دوران ساسانی در نزدیکی قلعه‌تنگ شهر کوره و روستای کهنه اشاره می‌کند. گرُپ در گزارش خود به کوره و نواحی اطراف آن به عنوان محدوده حاصلخیزی که در دوران پیش از اسلام بسیار آباد و مسکونی بوده اشاره دارد
علاوه بر آن وجود بنای قلعه پرویز (که در گویش محلی "پَروِدَ" تلفظ می‌شود) در اطراف اوز که به لحاظ معماری به دژهای دوران ساسانی شباهت دارد، این نظریه که منطقه اوز پیش از اسلام وجود داشته را تقویت می‌کند.
قدیمی‌ترین بنای شناخته شده در اوز با تاریخ مکتوب به گفته حمیرا کمال، پژوهشگر معماری و باستان‌شناسی اوز، آب‌انباری است که در اوز به آن برکه سَلَفی می‌گویند. تاریخ ساخت آب‌انبار ۸۹۱ هجری قمری (برابر با حدود ۱۴۸۶ میلادی) است یعنی اواخر دوره تیموریان.
تاریخ جدید اوز بر اساس اسناد موجود با زوال حکومت صفوی و حمله افغان‌ها آغاز می‌شود. در این دوره ساکنین مناطق مختلف منطقه فارس و جنوب ایران به اوز مهاجرت می‌کنند. مهم‌ترین عامل این مهاجرت‌ها ناامنی و ناآرامی‌های ناشی از حمله افغان‌ها به ایران است. افغان‌ها حتی تا نزدیکی لار در نزدیکی اوز پیشروی می‌کنند.
اوز در دوران زندیه و قاجاریه به وسیلهٔ حکمرانانی که از آن‌ها به عنوان کلانتر و کدخدا یاد می‌شود اداره می‌شده‌است. این حکمرانان از سوی والی فارس منصوب می‌شدند. تاریخ این دوره اما پرتلاطم و کشمکش بوده‌است. جنگ قدرت میان حاکمان اوز که گاه ابعاد منطقه‌ای پیدا می‌کرده و پای حاکمان بستک و جهانگیریه را به میان می‌کشیده‌است، سبب می‌شود تا گروهی از مردم اوز که شمارشان را تا ۱۰۰ خانوار برآورد کرده‌اند، به دلیل ناامنی از اوز به مناطق گرمسیر مانند بستک و بندرلنگه و بندرعباس مهاجرت کنند.
با روی کار آمدن رضا شاه و مدرن شدن نحوه اداره کشور کلانترها و کدخداها جای خود را به شهردارها می‌دهند.
در روز چهارشنبه دهم مهر ماه ۱۳۹۸ بخش اوز پس از هفتاد سال به شهرستان اوز ارتقا یافت.
اوز از یک قرن پیش به این سو با مشکل تأمین آب آشامیدنی روبرو بوده و خشکسالی‌ها و شوری زمین به این مشکل دامن زده‌اند. از گذشته‌ها منبع اصلی آب شرب مردم شهر اوز آب انبارهایی بوده که در شهر و اطراف آن وجود دارد. این آب‌انبارها که به دست نیکوکاران و مردم محلی ساخته شده بین اهالی لارستان به "برکه" مشهوراند.برای بحث بیشتر نگاه کنید به توضیحات دکتر محمدشریف کمالی در آب لوله‌کشی این شهر تا پیش از سال ۸۶ شور بود و برای شستشو و آبیاری گیاهان مورد استفاده قرار می‌گرفت، اما در بهمن‌ماه این سال آب شیرین از سد سلمان فارسی در شبکه لوله‌کشی شهر جاری شد. با این حال اوز هنوز هم با مشکل کمبود آب آشامیدنی روبروست و اهالی اوز برای تأمین دست‌کم بخشی از آب شیرین هنوز از آبِ باران موجود در آب‌انبارها استفاده می‌کنند. افزون بر این تأسیسات آب‌شیرین‌کن هم در اوز راه‌اندازی شده و بخشی از آب آشامیدنی مورد نیاز مردم اوز را تأمین می‌کند. البته مشکل تأمین آب آشامیدنی اوز در بیش از یک قرن پیش کمتر بوده‌است و شواهد و آثار بسیاری از قبیل سدها و فاریاب‌های مخروبه و همچنین قباله‌ها و اسناد ملکی موجود به وجود رطوبت بیشتر در منطقه گواهی می‌دهند.محمد امین کمالی، "مونوگرافی اوز"، پایان‌نامه تحصیلی، تهران: دانشگاه تهران. ۱۳۴۶.
مردم این شهر به زبان اچمی(لارستاني)(فارسی پهلوی) تکلم می‌کنند. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۴۰،۷۳۱ نفر بوده‌است.
طی همکاری مشترک بین یونیسف و وزارت کشور، 12 شهر برای پایلوت شهر دوستدار کودک در ایران انتخاب شدند که شهر اوز نیز به عنوان یکی از شهرهای منتخب برای پایلوت شهر دوستدار کودک در ایران انتخاب شده است. در سیزدهم خرداد 1399 در وزارت کشور و در چارچوب همکاری های مشترک این وزارت خانه با یونیسف برای اجرای ابتکار جهانی شهرهای دوستدار کودک در ایران، پس از بررسی نتایج ارزیابی شهرهای متقاضی پایلوت شهر دوستدار کودک، دوازده شهر بر اساس ارزیابی عملکرد به عنوان شهرهای منتخب برای پایلوت شهر دوستدار کودک انتخاب شدند. این شهها به ترتیب حروف الفبا شهرهای اوز استان فارس، بندرعباس، تبریز، تهران، رشت، سمنان، شیراز، کرمان، گرگان، مشهد، همدان و یزد هستند. مرحله پایلوت رسماً پس از امضای تفاهم نامه میان شهرداری شهرهای پایلوت و وزارت کشور شروع خواهد شد. شهر دوستدار کودک، شهر یا اجتماع محلی است که در آن نظرها، نیازها، اولویت ها و حقوق کودک، بخشی جدایی ناپذیر از سیاست ها، برنامه ها و تصمیم های عمومی باشد. شایان ذکر است که دریافت نشان و برند شهر دوستدار کودک یونیسف زمانی صورت می گیرد که شهر مورد نظر چرخه شهر دوستدار کودک را به صورت موفقیت آمیز تکمیل کرده باشد. در مرحله پایلوت، شهرها به عنوان شهردوستدار کودک به رسمیت شناخته نشده و نشان یا عنوان رسمی دریافت نمی کنند. شهر دوستدار کودک یا CFC شهرهایی هستند که به گفته یونیسف «بیشترین نقش را در تحقق حقوق کودکان داشته باشند.»
یکی از پروژه های شهر اوز ( طرح بخش مادر و کودک کتابخانه عمومی اندیشه اوز) که توسط شورای اجرایی شهر دوستدار کودک شهرداری اوز در مسابقه جوایز الهام بخش ابتکار شهرهای دوستدار کودک که در سال 2019 در شهر کلن آلمان برگزار شده بود توانست نشان برنز این رویداد را دریافت نماید، علاوه بر آن عوامل اجرایی یونیسف ضمن تقدیر و تشکر از شهر اوز، این پروژه را به عنوان یکی از پروژه های الهام بخش این دوره انتخاب نمود.
چهره‌های شناخته شده در دانش و هنر که اصالتی اوزی دارند:
جلوه‌های کهن (نگاهی به آثارتاریخی اوز) انتشارات پیروز تهران چاپ اول مجتمع کوثر لارستان تألیف احمد خضری
شاهدخت اَشرَف‌المُلوک پهلوی (۴ آبان ۱۲۹۸ – ۱۷ دی ۱۳۹۴)، که تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ با عنوان سلطنتی والاحضرت شاهدخت اشرف پهلویدو روی سکه حیات سیاسی و زندگی پرماجرای اشرف پهلوی، "رادیو فردا" از او نام برده می‌شد، فرزند رضاشاه و خواهر دوقلوی محمدرضا پهلوی بود. وی دیپلمات، رئیس کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحدمتن کامل مصاحبه واشینگتن پست با اشرف پهلوی در 1359، "ایران‌وایر" و کمیسیون حقوق زنان سازمان ملل متحد و از فعالان حقوق زنان در ایران بود.In Era of Iconoclasts, Imagination Took Wing on Beekman Place, The New York Times وی در بهار سال ۱۳۲۵ نقش مهمی در ترغیب ژوزف استالین به خروج ارتش سرخ از آذربایجان ایران داشت. از اشرف پهلوی همچنین به عنوان یکی از عوامل مؤثر جریان کودتای ۲۸ مرداد و سقوط محمد مصدق نام برده شده‌است. وی همچنین نقش مهمی در تأسیس سازمان خدمات اجتماعی و سازمان زنان ایران داشت. او روز پنجشنبه ۱۷ دی ۱۳۹۴ در نود و شش سالگی در منطقه مونت‌کارلو، شاهزاده‌نشین موناکو درگذشت.
اشرف پهلوی ۳ بار در طول زندگی تبعید شد. نخست در کنار تبعید پدرش رضاشاه به موریس. دومی تبعید او در زمان محمد مصدق و سومی تبعید پس از انقلاب ۱۳۵۷.https://archive.org/details/facesinmirrormem00pahl/page/n4/mode/1uphttps://www.omuor.com/files/UserFiles/سیاسی/دانلود%20کتاب%20چهره%20هایی%20در%20آینه%20%20خاطرات%20اشرف%20پهلوی.pdf
اشرف پهلوی خواهر دوقلوی محمدرضا پهلوی به عنوان یکی از چهره‌های اثرگذار دربار پهلوی، چهارم آبان ۱۲۹۸، پنج ساعت پس از محمدرضا در تهران با اصالت مازندرانی به‌دنیا آمد. نام اصلی وی زهرا است که پس از به سلطنت رسیدن پدرش، رضاشاه، به اشرف‌الملوک ملقب شد. مادرش ملکه تاج‌الملوک از خانواده‌های نظامی مهاجری بود که پس از انقلاب بلشویکی روسیه از آذربایجان به ایران آمده بودند. اشرف دارای چهار خواهر و برادر تنی (شمس، محمدرضا پهلوی، علیرضا) و شش خواهر و برادر ناتنی (همدم السلطنه، فاطمه، غلامرضا، عبدالرضا، احمدرضا، محمودرضا، حمیدرضا) از سه همسر دیگر رضاشاه بود.
در شش سالگی اشرف و با به سلطنت رسیدن پدرش زندگی کاخ‌نشینی این خانواده آغاز شد. اشرف‌الملوک برادر خویش را والاحضرت خطاب می‌کرد و صد تومان مقرری ماهانه از رضاشاه داشت و اسب سواری و اتومبیل به خصوص از نوع آمریکایی از چیزهای مورد علاقه وی بودند.
اشرف تحصیلات خود را در مدرسه دخترانهٔ زرتشتی‌ها گذراند و زبان فرانسه را از معلم خانوادگی دربار، مادام ارفع فراگرفت و اولین آشنایی‌های اشرف با غرب نیز از تعاریف مادام ارفع در همین‌جا شکل گرفت.
اولین سفر وی به اروپا در سال ۱۳۱۲ برای دیدار ولیعهد در سوئیس رخ داد که به‌دلیل علاقه‌مندی شدید به زندگی در اروپا و نیز تحصیل، از پدر تقاضای ماندن در کنار برادر جهت ادامهٔ تحصیلات کرد که به دلیل عدم اجازه رضاشاه پس از مدتی به ایران بازگشت.
خانوادهٔ رضاشاه و از جمله اشرف از نخستین افرادی بودند که بنابر تصمیم رضاشاه بر تغییر الگوی ایرانی بر اساس غرب، به صورت بی‌حجاب در مراسم جشن فارغ‌التحصیلی دانشسرای عالی در ۱۳۱۴ شرکت جستند.
اشرف در سن ۱۷ سالگی به توصیهٔ پدرش رضاشاه پهلوی با علی قوام پسر قوام‌الملک شیرازی ازدواج کرد که بعد از شهریور ۱۳۲۰ این ازدواج به طلاق انجامید. ثمرهٔ آن هم پسری به‌نام شهرام پهلوی‌نیا بود. رضاشاه به هنگام خروج از کشور و نیز در تبعید همواره به اشرف تأکید می‌کرد که در کنار برادر خویش مانده و مراقب وی در امر سلطنت باشد.
در سال ۱۳۲۲ اشرف برای همراهی فوزیه عازم مصر شد که در آنجا با احمد شفیق آشنا شد، این آشنایی به ازدواج منجر شد که البته چند سالی بیشتر دوام نیافت و این زوج در سال ۱۳۲۹ یعنی نه سال پیش از طلاق رسمی یکدیگر را ترک کردند. ثمرهٔ این ازدواج دو فرزند به نام‌های شهریار شفیق (که پس از انقلاب ۱۳۵۷ ترور و کشته شد) و آزاده شفیق بود. احمد شفیق مدتی رئیس کل شرکت هواپیمائی کشوری می‌شود و بعدها به تجارت می‌پردازد و مدتی بعد بر اثر سرطان فوت می‌شود.
اشرف در تعیین دولت‌های بعد از شهریور ۱۳۲۰ همچون مخالفت با قوام، روی کار آمدن هژیر و رزم آرا دخالت اساسی داشت. وی در دوران نخست‌وزیری مصدق به‌خاطر دخالت در سیاست و حمایت از مخالفان دولت از کشور تبعید شد و به فرانسه رفت. از او به‌عنوان یکی از عوامل مؤثر در کودتای ۲۸ مرداد نام برده می‌شود. وی اواخر ۱۳۳۲ به ایران بازگشت. اشرف در دههٔ ۱۳۴۰ با جوان تحصیل‌کرده‌ای به نام مهدی بوشهری در پاریس ازدواج کرد.
یکی از عمده‌ترین اقداماتی که اشرف بدان دست زد، یک سلسله فعالیت‌های اجتماعی بود، که در قالب آن به امور سیاسی، کسب درآمد و… برای خود می‌پرداخت.
اشرف پس از ازدواج با احمد شفیق در ۱۳۲۲، بنیاد خدمات اجتماعی را راه‌اندازی کرد. در اواخر ۱۳۲۶ سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی تحت ریاست محمدرضا و نیابت اشرف احداث شد. شورای عالی جمعیت زنان ایران نیز در اسفند ۱۳۲۷ به ریاست اشرف تشکیل شد. وی همچنین ریاست جمعیت زنان صلح‌جو، سازمان زنان، کمیسیون مقام زن وابسته به سازمان ملل متحد، نیابت ریاست کمسیون مبارزه با بیسوادی در ۱۳۴۲ و نیز ریاست کمیته ایرانی حقوق بشر و ریاست هیئت نمایندگی سیاسی ایران در مجمع عمومی سازمان ملل متحد از ۱۳۴۵ به بعد را بر عهده داشت و در پی دستیابی به مقام دبیر کلی سازمان ملل نیز بود که بدان نائل نشد.
او یکی از سه زنی است که از سال ۱۹۴۸ تاکنون ریاست کمیسیون سالانه حقوق بشر سامان ملل متحد را بر عهده داشته‌است.DPI Press Kit
اشرف در راستای این خدمات اجتماعی و در واقع انجام برخی مذاکرات سیاسی و… به دعوت صلیب سرخ به کشورهای مختلفی سفر کرد؛ از جمله سفر به شوروی در بهار ۱۳۲۵ با عنوان بازدید از بیمارستان‌های روسیه و ملاقات با استالین، سفر به انگلستان، سوئد، آمریکا، هندوستان، پاکستان، چین، کره شمالی و کشورهای آفریقایی که عمدتاً بعد از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بود. او در این سفرها با بسیاری از سیاست‌مداران از جمله بوتو، جواهر لعل نهرو، گاندی، استالین، مارشال تیتو، هایلا سلاسی، جان اف کندی، چائوشسکو و سوهارتو دیدار داشت.
اشرف پهلوی کتاب خاطرات خود را به نام "چهره‌هایی در یک آینه" منتشر کرد و تاکنون کتاب‌ها و مقالات متعددی در مورد او به رشتهٔ تحریر درآمده‌است که از آن جمله می‌توان از کتاب "این سه زن" اثر مسعود بهنود نام برد.
اشرف پهلوی با حمایت خود بانی تأسیس بنیاد مطالعات ایران بود.https://fis-iran.org/fa/about/trustees
پس از تبعید به آمریکا، اشرف در ویلایی در ژوان لوپن در نیس فرانسه و منزل خود در شماره ۲۹ بیکمن پلیس در منهتن، نیویورک سیتی اقامت داشت. این خانه در سال ۲۰۱۴، با قیمتی بالغ بر ۴۹ میلیون دلار رکورددار گرانترینِ خانه‌ها در نیویورک، منطقهٔ جنوب پارک مرکزی بوده‌است.http://www.nytimes.com/2014/09/09/nyregion/for-iconoclasts-of-decades-past-design-took-wing-on-secluded-beekman.html