moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
کیک ماه به صورت شیرینی‌هایی گرد یا مستطیل شکل است که قطری در حدود ۱۰ سانتی‌مر و ضخامتی بین ۴ تا ۵ سانتی‌متر دارد و داخل آن معمولاً با خمیری ضخیم از دانه‌های گل نیلوفر آبی که گاه ممکن است حاوی زردهٔ تخم‌اردک نمک‌سود شده نیز باشد پر شده است. پوسته‌ٔ بیرونی شیرینی که این خمیر را در بر گرفته است ضخامت کمی داشته و در حدود ۲-۳ میلی‌متر است. کیک ماه معمولاً در برش‌های کوچک و همراه با چای چینی صرف می‌شود.
چاه انجیر یکی از روستاهای شهرستان ممسنی، بخش ماهور میلاتی، دهستان میشان می‌باشد که دارای آب و هوایی گرم و خشک در فصل تابستان و معتدل در فصل زمستان و بهار است.
زنیت یکی از پرتابگرهای تجاری مطرح دنیا به حساب می‌آید.
دانشنامه‌ی فضایی ایران
باشگاه فوتبال اف سی نورنبرگ باشگاه فوتبال آلمانی است که در نورنبرگ یکی از شهرهای ایالت بایرن قرار دارد. این باشگاه سابقه ۹ قهرمانی در بونس لیگا آلمان و ۴ قهرمانی در جام حذفی آلمان را دارد.
باشگاه نورنبرگ در ۴ مه ۱۹۰۰ تأسیس شده‌است.
این باشگاه علاوه بر فوتبال در ورزش‌های بوکس٬ هندبال، هاکی٬ پالیزه (اسکیتینگ)٬ اسکی، شنا، تنیس نیز فعالیت دارد.ویکی‌پدیای انگلیسی
بوندس لیگا آلمان
مسجد کوچکی در مرغزار نام مجموعه تلویزیونی کانادایی است به کارگردانی زرقا نواز و تولید شرکت وست ویند پیکچرز که در شبکه تلویزیونی سی‌بی‌سی پخش می‌شود. تصویربرداری از این مجموعه در استان انتاریو و ساسکچوان کانادا انجام می‌شود.
داستان این سریال در مورد جامعه مسلمان کوچکی در شهر افسانه‌ای به نام مرسی در استان ساسکچوان در کانادا می‌باشد. در این شهر مسجدی وجود دارد به امامت عمار رشید جوان پاکستانیالاصل. این مسجد در سالن اجاره‌ای از کلیسای شهر که چسبیده به کلیسا می‌باشد واقع است. مسجد توسط یاسر حمودی لبنانیالاصل که در کار ساخت و ساز مشغول است با اجاره مکان از کلیسا به بهانه ایجاد دفتر پایه‌گذاری شد. در ابتدا امامت مسجد بر عهده بابر (استاد اقتصاد در کالج) بود تا اینکه عمار رشید برای امامت مسجد استخدام شد.
برنارد یوهان هِرمان هایتینک (۴ مارس ۱۹۲۹ – ۲۱ اکتبر ۲۰۲۱)، معروف به برنارد هایتینک ()، رهبر ارکستر نوازندهٔ ویولن، و مربی موسیقی اهل هلند بود.
او در آمستردام زاده شد و در کنسرواتوار آمستردام تحصیل کرد. مدتی به نوازندگی ویولن در ارکسترها می‌پرداخت تا آن‌که زیرنظر فردیناند لایتنر به آموختن رهبری ارکستر پرداخت. در ۱۹۵۶ جانشین کارلو ماریا جولینی (۱۹۱۴–۲۰۰۵) در رهبری تالار کنسرت آمستردام شد.
او آثار بسیاری از آهنگسازان بزرگ اروپایی، ازجمله همهٔ سمفونیهای بتهوون، برامس، چایکوفسکی، مالر، روبرت شومان، بروکنر، شوستاکوویچ، و رالف وان ویلیامز را رهبری کرده‌است.
هایتینک بارها برندهٔ جوایز و نشان‌های مختلف شده‌است؛ ازجمله جایزهٔ اِراسموس (هلند، ۱۹۹۱)، جایزهٔ گرَمی (ایالات متحدهٔ آمریکا، ۲۰۰۳ و ۲۰۰۸)، و جایزهٔ گرامافون (بریتانیا، ۲۰۱۵).
هایتینک از همسر اولش پنج فرزند دارد. او با همسر چهارمش، پاتریشیا بلومفیلد، وکیل دعاوی و نوازندهٔ سابق ویولا، در لندن زندگی می‌کرد.
هایتینک در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۱، در سن ۹۲ سالگی در لندن درگذشت.
گلن لی بک (متولد ۱۰ فوریه ۱۹۶۴)، مجریِ محافظه‌کار رادیو و تلویزیون و نیز نویسنده و صاحب‌نظری سیاسی است. گلن، هم‌اکنون مجری برنامهٔ گلن بک است، که برنامه‌ای گفتگومحور است که به صورت پخش همزمان در سراسر آمریکا پخش می‌گردد. وی همچنین مجری برنامه‌ای به نام خودش است که از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۸ در اچ ال ان، از ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۱ در شبکهٔ فاکس نیوز و هم‌اکنون در بلیز مدیا پخش می‌شود. وی به عنوان نویسندهٔ دارای ۶ کتاب در فهرست پرفروشترین کتاب‌های نیویورک تایمز است. (۵ کتاب او در زمان انتشار دارای رتبهٔ یک بودند).
بک، در اورت واشینگتن متولد شد. وی در با تعالیم کلیسای کاتولیک پرورش یافت. اولین شغل وی به عنوان یک رسانه‌ای، در ایستگاه محلی شهرش و در سن ۱۳ سالگی بود. با مرگ مادرش، بک به بلینگهام، واشینگتن مهاجرت نمود و به دبیرستان رفت. بعد از فارغ‌التحصیلی، وی در ایستگاه‌های رادیویی در پروو، یوتا٬ واشینگتن، دی‌.سی. ٬کنتیکت، نیو هیون کار کرد. در طول این مشاغل، اولین ازدواج و طلاقش در زندگی وی رخ داد. وی همچنین دچار مشکلاتی از قبیل مصرف الکل و مواد مخدر شد؛ ولی در اواسط دههٔ ۹۰ میلادی ترک نمود. بعد از ازدواج مجدد در سال ۱۹۹۹، وی به همراه همسرش به مورمونیست تغییر آیین داد.بک از طریق رسانه‌ها به شهرت و محبوبیت زیادی دست یافته‌است. این محبوبیت به خاطر بحث‌های جنجالی و انتقادیِ وی می‌باشد. طرفدارهای او نیز علت محبوبیت وی را طرفداری شجاعانه از آرمان‌های آمریکایِ سنتی، مطابق با قانون اساسی، در برابر ترقی‌خواهیِ سکولاریسم می‌دانند.اریک دیگانطرفدارهای گلن بک وی را نماینده ارزش‌های آمریکایی می‌دانند از اریک دیگان، "سنتپترزبورگ تایم", ۱۱ سپتامبر، ۲۰۰۹ منتقدانش، وی را به ترویج تئوری توطئه و لفاظی‌های آتشین برای جمع‌آوری آرای مردمی متهم می‌کنند.گلن بک با تئوری توطئه و لفاظی آتشین بیگانه نیست از " مسایل رسانه‌ای برای آمریکا"
گلن بک خود را به عنوان به محافظه‌کارِ لیبرال توصیف می‌کند.مصاحبه با کیت کوریک (در زمان ۱:۴۵مصاحبه):"شما چگونه دیدگاه سیاسی خود را توصیف می‌کنید؟ - من نمی‌دانم! من یک… لیبرال، ولی نقدهایی هم به لیبرال کرده‌ام… من هنوز به یک دفاع ملی قوی اعتقاد دارم. اگرچه هر روز بیشتر از دیروز من به به لیبرال گرایش پیدا می‌کنم."http://www.youtube.com/watch?v=sRohgYwzRMU. از میان ارزش‌هایی که بک آن‌ها را در فهرست خود قرار داده می‌توان به مؤسسه خیریه خصوصی، حق زندگی، آزادی در دین، دولت محدودشده، خانواده به عنوان رکن اصلی جامعه، اشاره نمود."احساسات رایج گلن بک: یک نمونه از دولت خارج از کنترل٬ملهم از توماس پاین"
بک و همسرش از اکتبر سال ۱۹۹۹ به کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخر الزمان پیوستند. وی عقیده داشت که خدا وی را از ورطهٔ مواد مخدر و الکل رهانیده است. در طی اجرای برنامه‌ای کوتاه در سال ۲۰۰۶ در سایت لیک‌سیتی، یوتا و بیان نمود که چگونه تحت قدرت شفابخشی مسیح، متحول شده‌است، که این برنامه دو سال بعد در یک دیسک فشرده، توسط شرکتی که متعلق به کلیسای مورمون است منتشر شد."یک فیر مورمون: داستان تحول گلن بک" - توضیحان تهیه‌کننده در"کتاب دسرت"
از سال ۲۰۰۵، گلن بک هر سال دوبار٬ در شهرهای ایالات متحده تورهایی را برگزار می‌نماید. اجراهای وی٬تلفیقی از استندآپ کمدی و سخنرانی‌هایی الهام‌بخش است. از این میان می‌توان به پروژهٔ ۹–۱۲ و تظاهرات جنبش چای، تظاهرات بازگشت افتخار می‌توان نام برد
سوخت جلبک یا زیست‌سوخت نسل سوم گونه‌ای زیست‌سوخت است که از جلبک به‌دست می‌آید. در هنگام نورساخت، جلبک‌ها و دیگر نورسازنده‌ها، گاز کربن دی‌اکسید و نور خورشید را دریافت کرده و آن را به اکسیژن و زیست‌توده تبدیل می‌کنند.
بسیاری از شرکت‌ها و سازمان‌های دولتی در تلاشند تا با فراوری مقرون به صرفه سوخت جلبک، هزینه‌ها را کاهش دهند.فراوری زیست‌سوخت از جلبک، کربن دی‌اکسید (CO) موجود در هواکره را کاهش نمی‌دهد زیرا دی‌اکسید کربن گرفته شده توسط جلبک، با سوزاندن سوخت جلبک به هواکره باز می‌گردد.
قیمت بالای نفت، رقابت برای بدست آوردن خوراک و منبع‌های زیست‌سوخت و بحران جهانی خوراک، علاقه به ساخت جلبک کشاورزی را برای بدست آوردن دانه‌های روغنی، زیست‌دیزل، زیست‌الکل و زیست‌اتانول، زیست‌بنزین، زیست‌متانول، زیست‌بوتانول و دیگر زیست‌سوخت‌ها را افزون کرده به همین دلیل زمین‌های به‌کار رفته برای فرآوری این فراورده‌ها، زمین‌های مناسبی برای کشاورزی نیستند.
جیمز تاد اسمیت (زاده ۱۴ ژانویه ۱۹۶۸) که به اسم اِل‌اِل کول جی (انگلیسی: "LL Cool J") شناخته می‌شود خواننده رپ ، کارآفرین و بازیگر آمریکایی است.
از فیلم‌هایی که اِل‌اِل کول جی در آن نقش آفرینی کرده می‌توان به اسباب بازی‌ها و سریال ، مبارزه کینه، دریای آبی عمیق و معامله اشاره کرد.
خطوط لوله گاز طبیعی در جهان یکی از فراگیرترین روش‌های انتقال گاز طبیعی بین صادرکنندگان و واردکنندگان آن می‌باشد. تجارت گاز طبیعی از طریق خط لوله شاهد سیری صعودی در دهه های اخیر بوده است.
برخی کاربرد های لوله های گازی به شرح زیر می باشد:
با وجود توسعه روز افزون شبکه گاز رسانی در کشور های مختلف، همه روزه استفاده های گسترده تری از انواع لوله گازی می‌ شود. در تولید و ساخت این لوله با وجود دانش به کار رفته، علاوه بر استفاده طیف وسیعی از نیروهای داخلی، سرمایه گذاران زیادی در ساخت و تولید این لوله سرمایه‌گذاری کرده اند. این لوله صنعتی دارای مصارف مختلفی است که برخی از آن ها عبارت اند از :
کشورهای استخراج کنندهٔ گاز به مجموعه کشوهایی گفته می‌شود که دارای ذخایر گاز طبیعی بوده و با استحصال گاز طبیعی، این محصول را به مصرف داخلی یا صادرات می‌رسانند. کشورهای تولیدکنندهٔ گاز در جهان را در ۷ منطقهٔ کلی دسته‌بندی کرده‌اند که به شرح زیر است:
آسیا و اقیانوسیه با افزایش شدید تولید در ۳۰ سال اخیر روبرو بوده‌است. به عبارت دیگر از ۵٫۱ درصد کل تولید جهان در سال ۱۹۷۰ به حدود ۱۲ درصد کل جهان در سال ۲۰۰۴ رسیده است. در این منطقه دو دستهٔ متمایز از کشورها وجود دارند: دستهٔ یکم کشورهای غنی از منابع گازی که مصرف داخلی آن‌ها محدود است؛ مثل اندونزی، مالزی و استرالیا. دستهٔ دیگر کشورهایی که منابع گازی ندارند ولی بازار مناسبی جهت عرضهٔ فرآورده‌های گازی در اختیار دارند؛ مثل ژاپن، کرهٔ جنوبی و سنگاپور. کشورهایی مانند چین، هند و بنگلادش نیز دارای ذخایر محدود گازی می‌باشند.
نهایتاً کشورهای عمدهٔ تولیدکنندهٔ گاز در این منطقه، کشورهای اندونزی، مالزی و استرالیا هستند.
آفریقا با در اختیار داشتن ۷٫۸ درصد از ذخایر گاز جهان، با سهم ۵٫۴ از تولید، سهم کمی در تولید گاز در جهان داراست. الجزایر، مصر و لیبی عمده تولیدکنندگان گاز این منطقه هستند.
آمریکای شمالی بالاترین میزان تولید گاز طبیعی در جهان را داراست. تولید گاز طبیعی این منطقه در طول ۳۰ سال گذشته تقریباً ثابت مانده است. ایالات متحدهٔ آمریکا و کانادا با ۷۳ درصد و ۲۲ درصد تولید گاز منطقه عمده کشورهای تولیدکنندهٔ گاز در این منطقه هستند. مکزیک با تولید ۵ درصدی گاز در رتبهٔ پنجم قرار دارد.
آمریکای جنوبی هم‌اکنون با تولید ۴ درصد از گاز مصرفی در جهان، کمترین میزان تولید گاز در میان مناطق جهان به خود اختصاص داده است. این در حالی است که میزان تولید گاز در این منطقه در طی ۳۰ سال گذشته ۵ برابر شده‌است. آرژانتین و ونزوئلا از مهم‌ترین کشورهای تولیدکننده گاز در این منطقه هستند.
اروپا در ۳۰ سال گذشته با بیش از ۱۵۰ میلیارد متر مکعب افزایش تولید روبرو بوده‌است. سهم تولید این منطقه از کل تولید جهان در حدود ۱۰ اتا ۱۵ درصد در نوسان بوده‌است. بریتانیا ، نروژ، رومانی، هلند عمده کشورهای تولیدکنندهٔ گاز در این منطقه بوده‌است.
آسیای میانه از حدود سال ۱۹۹۰ که مقارن با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی بوده، در ۵ سال حدود ۱۰۰ میلیارد مترمکعب با کاهش تولید همراه بوده و سهم تولید آن از ۳۸ درصد به ۳۲ درصد کاهش یافته‌است. در این منطقه روسیه با تولید حدود ۵۹۰ میلیارد مترمکعب، عمده‌ترین تولیدکنندهٔ گاز منطقه است. ازبکستان و ترکمنستان دو کشور بعدی در فهرست تولیدکنندگان در این منطقه هستند.
خاورمیانه با در اختیار داشتن حدود ۴۰٫۶ درصد از کل ذخایر گاز جهان در سال ۲۰۰۵، در همین سال حدود ۱۰٫۴ درصد از گاز طبیعی جهان را تولید کرده‌است. این موضوع به دلیل کوچک بودن بازارهای داخلی و محدود بودن تجارت این منطقه در بازار بین‌المللی گاز است. کشورهای عمده تولیدکننده گاز در این منطقه در حاشیه خلیج فارس قرار دارند و عبارتند از ایران، قطر، عربستان سعودی.
اطلاعات این جدول از کتاب حقایق جهانی استخراج شده است.CIA. The World Factbook. Natural gas - production.
کشورهای مصرف‌کننده گاز به آن دسته از کشورهایی گفته می‌شود که بخشی از انرژی مصرفی خود را به وسیلهٔ گاز طبیعی فراهم می‌کنند. بر اساس برآوردهای انجام شده بیشترین مصرف‌کنندگان گاز طبیعی تا ۲۰ سال دیگر، کشورهای در حال توسعه با برآورد میانگین ۸ درصد در مصرف سالیانه گاز طبیعی خواهند بود. مصرف این سوخت فسیلی تا سال ۱۹۹۰ سیر صعودی داشت و در دهه ۹۰ میلادی به دلیل فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، مصرف گاز در کشورهای این منطقه کاهش یافت که موجب کاهش مصرف در سطح جهان شد. زمینه‌های مصرف گاز طبیعی به ترتیب در حوزه‌های خانگی، صنعت، ترابری، تولید برق و ... خواهد بود.
خودرو موتور جلو-محور جلو (FF) به آن دسته از خودروهایی گفته می‌شود که موتور خودرو و چرخ حرکت‌کننده آن در بخش جلویی خودرو قرار داشته باشند.
خودرو موتور وسط-محور جلو (MF) به آن دسته از خودروهایی گفته می‌شود که موتور خودرو در قسمت میانی شاسی و چرخ محرک آن در قسمت جلویی خودرو قرار داشته باشند.
خودرو موتور جلو-محور عقب (FR) به آن دسته از خودروهایی گفته می‌شود که موتور خودرو در قسمت جلوی خودرو قرار گرفته و محور عقب محرک باشد
خودرو موتور وسط رو به جلو-محور عقب (FMR) به آن دسته از خودروهایی گفته می شود که موتور خودرو در قسمت جلوی خودرو کمی عقب تر از محور جلو قرار گرفته و محور عقب متحرک باشد. نمونه های از این خودروها
خودرو موتور وسط عقب-محور عقب (RMR) به آن دسته از خودروهایی گفته می‌شود که موتور خودرو در قسمت میانی و رو به عقب شاسی و چرخ محرک آن در قسمت عقب خودرو قرار داشته باشند.
خودرو موتور عقب-محور عقب (RR) به آن دسته از خودروهایی اطلاق می‌شود که موتور خودرو و چرخ محرک آن در قسمت عقبی خودرو قرار داشته باشند.
خودرو موتور عقب-محور جلو (RF) به آن دسته از خودروهایی اطلاق می‌شود که موتور خودرو در قسمت انتهایی شاسی و چرخ محرک آن در قسمت جلویی خودرو قرار داشته باشند.
آرامگاه کورش بزرگ که مقبره کوروش دوم هخامنشی است، بنایی است بی‌پیرایه با معماری منحصربه‌فرد، که در فاصله حدود یک کیلومتری جنوب غربی کاخ‌های پاسارگاد قرار دارد.آرامگاه کوروش بزرگ، کانون پژوهشهای ایران باستان این بنا از همه سوی دشت مرغاب پیداست، به‌ویژه اگر از سمت جنوب غربی از راه باستانی گذر کنیم و از تنگه بلاغی وارد دشت شویم، نخستین چیزی که جلب توجه می‌کند آرامگاه کوروش است.شهبازی ۳۵–۵۰ این اثر در سال ۲۰۰۴ میلادی به عنوان زیر مجموعه پاسارگاد تحت شماره ۱۱۰۶ در میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌است.Unesco World Heritage - Official Website
آرامگاه کوروش تنها بنایی در پاسارگاد است که توصیف آن در منابع یونانی آمده‌است.John Boardman, The Cambridge ancient history, Volume 14, 46 از قدیمی‌ترین توصیف‌های مربوط به آرامگاه کوروش می‌توان به توصیف اریستوبولوس، یکی از همراهان اسکندر مقدونی در لشکرکشی‌اش به قلمرو هخامنشیان نام برد که توسط آریان در کتاب آناباسیس اسکندر بدین شکل ثبت شده‌است:Arrian "Anabasis" 6.29 قسمت‌های پایینی آرامگاه از سنگ‌هایی تشکیل شده بود که به شکل مربع بریده شده بودند و در کل یک قاعده مستطیلی شکل را تشکیل می‌دادند. بالای آرامگاه یک اتاق سنگی بود که یک سقف و یک در داشت و به قدری باریک بود که یک مرد کوتاه قد به‌سختی می‌توانست داخل اتاق شود. در داخل اتاق یک تابوت طلایی وجود داشت که پیکر کوروش را در داخل آن قرار داده بودند. یک نیمکت نیز با پایه‌هایی از طلا در کنار تابوت قرار داشت. یک پرده بابلی پوشش آن (احتمالاً نیمکت) بود و کف اتاق نیز با فرش پوشانده شده بود. یک شنل آستین‌دار و سایر لباس‌های بابلی روی آن قرار داشتند. شلوارها و جامه‌های مادی در اتاق یافت می‌شد، بعضی تیره و بعضی به رنگ‌های دیگر بودند. گردن‌بند، شمشیر، گوشواره‌های سنگی با تزیینات طلا و یک میز نیز در اتاق بودند. تابوت کوروش بین میز و نیمکت قرار داشت. در محوطه آرامگاه یک ساختمان کوچک برای روحانیون وجود داشت که وظیفه نگهداری آرامگاه کوروش را بر عهده داشتند.
در سال ۵۲۹ پیش از میلاد، کوروش به قبایل سکاها در آسیای مرکزی (شمال شرق ایران) حمله کرد و در جنگ با ماساگت‌ها کشته شد. وی را در این مقبره دفن کردند.CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 "iranicaonline.org"
آرامگاه کوروش در گوشهٔ جنوبیِ محوطه‌ای جا دارد که زمانی بوستان شاهیِ پاسارگاد بوده‌است و از سنگ‌های آهکیِ سفیدی که به زردی متمایل است و احتمالاً از معدن سیوند تأمین شده‌است، بنا شده‌است. ساختمان آرامگاه ۲۵۰۰ سال در برابر عوامل مخرب طبیعی و غیرطبیعی پایداری کرده‌است و هنوز در دشت پاسارگاد پابرجاست. قاعده یا زیربنای اصلی آن سکویی است سنگی که طرح آن یک مربع‌مستطیل به طول ۱۳٫۳۵ متر و عرض ۱۲٫۳۰ متر می‌سازد. این ساختمان از دو قسمتِ کاملاً متمایز تشکیل شده‌است؛ یک سکوی سنگی شش‌پله‌ای، و یک اتاق با سقف شیروانی بر فراز پلهٔ ششم.شهبازی، ۳۹–۴۲
ارتفاع کلیِ بنا اندکی بیش از ۱۱ متر است. سکوی اول — که پلهٔ اول را تشکیل می‌دهد — ۱۶۵ سانتیمتر ارتفاع دارد، اما حدود ۶۰ سانتیمتر آن در اصل نتراشیده و پنهان بوده‌است؛ یعنی این هم مانند پلکان دوم و سوم دقیقاً ۱۰۵ سانتیمتر ارتفاع داشته‌است. پلکان چهارم و پنجم و ششم هر یک ۵۷٫۵ سانتیمتر ارتفاع دارند. پهنای سکوها نیم متر است و سطح سکوی ششمین که قاعدهٔ اتاق آرامگاه را تشکیل می‌دهد، حدود ۶٫۴۰ متر در ۵٫۳۵ متر است.
اتاق آرامگاه دارای ۳٫۱۷ متر طول، ۲٫۱۱ متر عرض، و ۲٫۱۱ متر ارتفاع است. دیوارش ستبر است و تا ۱٫۵ متر ضخامت دارد و از چهار ردیف سنگِ نیک‌تراشیده درست شده‌است. ردیف‌های اول و دوم بلندتر از ردیف سوم و چهارم‌اند و در ضلع شمال غربی ظاهراً دری دولنگه که به‌صورت کشویی باز می‌شد، وجود می‌داشت که اینک از بین رفته‌است. مدخل کنونی ۷۸ سانتی‌متر پهنا و ۱۴۰ سانتی‌متر بلندی دارد و آستانهٔ آن نیز عمیق است. در هر یک از دو گوشهٔ آستانهٔ کوچک، یک فرورفتگی برای پاشنهٔ درها درست کرده‌اند و شیارهایی افقی به عمق ۱۶ سانتیمتر در یک سمت و ده سانتی‌متر در سمتی دیگر، تا دو لنگه در هنگام بازشدن در آن‌ها راه یابند و جای گیرند.شهبازی، ۳۹–۴۲
در پیشانی اتاق آرامگاه، یعنی در مثلث بالای درگاه، یک گل بسیار آراسته نقش کرده بودند که امروز تنها نیمی از آن، آن هم به صورت بسیار ضعیف، باقی مانده‌است. مسافری اروپایی به نام یوهان آلبرشت فون ماندلسلو در سال ۱۶۳۸ میلادی این گل را دیده‌است و تصویر آن را نیز در نقشی که از آرامگاه کوروش کشیده، آورده‌است، ولی تا مدت‌ها این نقش از یاد رفته بود یا به صورت دیگری تعبیر می‌شد، تا آنکه دیوید استروناخ در سال ۱۹۶۴ میلادی آن را بازیافت و توصیف و تفسیر کرد. گل مورد بحث ۱۲ پَرِ اصلی می‌داشت که خارج از محوطهٔ آن ۲۴ پَرِ دیگر و بیرون از اینها ۲۴ پَرِ نوک‌دارِ دیگر آورده بودند.Stronach, "circular symbol", "Iran". این نقش به تصویر خورشید می‌ماند و با توجه به اینکه ایرانیان نام کوروش را با خورشید تطابق داده بودند، این گل خورشیدی نماد و مظهر شخص کوروش و نمودار مقام روحانی او نزد ایرانیان بوده‌است.شهبازی، ۳۹–۴۲
سقف آرامگاه از درون صاف و ساده است، ولی از بیرون شیروانی‌شکل است و شیب دوطرفهٔ ان به شکل عدد هشت است. این سقف از دو سنگ گران‌پیکر ساخته شده‌است که بر روی آن یک سنگ هرمی به قاعدهٔ ۶٫۲۵ متر در ۳ متر و به کلفتی نیم متر قرار گرفته‌است و بر روی آن، سنگ بالای سقف جای می‌داشت، که اکنون موجود نیست. گمان می‌رود که طبق سنت هخامنشی، برای سبک شدن و بهتر جابه‌جا کردن سنگ‌های گران، داخل سقف را گود کرده‌اند.شهبازی، ۳۹–۴۲ فرصت‌الدوله شیرازی به وجود فضای خالیِ میان سقف درون و سقف شیب‌بامی بیرون پی برده‌بود و آن را محل دفن مرده دانسته بود:فرصت شیرازی، "آثار عجم"، ۲۲۹
سقف آن [آرامگاه] از طرف بیرون شیب‌بامی است، ولی از درون مسطح است؛ لهذا از پشت این سقف مسطح اندرون تا زیر مقعر سقف بیرون مجوف [= خالی] است به شکل مثلث، و آنجا محل دفن مرده بوده و در زمان‌های گذشته پشت بام را سوراخ کرده و سنگ‌هایش را شکسته‌اند. بعضی از اهالی که از آنجا بالا رفته، آن دخمه را دیده‌اند، مذکور بودند که در آن تابوت از سنگ نهاده‌اند و مرده در آن تابوت بوده. اکنون جسد هَباءِ منثور است [مثل غبارِ پراکنده است].
این قسمت میان‌تهی که فرصت شیرازی از آن یاد می‌کند، عبارت است از یک گودی به طول ۴٫۷۵ متر که حدود یک متر عرض دارد و ۸۵ سانتیمتر عمق. برای این‌که درازیِ این گودی استقامتِ سقف را متزلزل نکند، آن را دوتکه‌ای ساخته‌اند.شهبازی، "راهنمای جامع پاسارگاد"، ۴۳ ولی این نظر که فضای خالی محل قرار گرفتن تابوت یا حتی دو تابوت (با توجه به تقسیم فضای میان‌تهی به دو) بوده‌است، در گذشته طرفدارانی داشته‌است.علاوه بر فرصت شیرازی، "آثار عجم"، رک به حسینی فسائی، "فارس‌نامهٔ ناصری"، گفتار دوم، ۱۵۶۰
کف اتاقِ آرامگاه از دو تخته‌سنگ سترگ تشکیل شده‌است. طبق گزارش جرج کرزن (۱۸۹۲م) تخته‌سنگ بزرگ‌تر از حفره‌های بزرگی که در آن کنده شده بود آسیب دیده بود. احتمالاً برای اینکه معلوم شود زیرش چیست.Goerge Curzon, "Persia, vol 2", 77
بنای آرامگاه بدون ملاط ساخته شده بود، ولی بست‌های فلزیِ دُم‌چلچله‌ای، سنگ‌های آن را به هم متصل می‌کرد که تقریباً همهٔ آن‌ها را کنده و برده بودند و گودی‌های ناخوشایندی به جای گذارده بودند که به استقامت بنا آسیب می‌رساند. تیمی تحت سرپرستی علیرضا شاپور شهبازی، تا آنجایی که می‌شد این گودی‌ها را با تکه‌سنگ‌هایی که از معدن سیوند آورده بودند، تعمیر کرد.شهبازی، "راهنمای جامع پاسارگاد"، ۴۶
کسانی که در قرن نوزدهم از آرامگاه بازدید کرده‌اند و مشاهداتشان را ثبت کرده‌اند، سخن از ستون‌های دورِ آرامگاه کوروش رانده‌اند.برای نمونه، رجوع کنید به Morier, "[First] Journey", 150; Porter, "Travels" vol1, 499; Curzon, "Persia" vol2, 76; Weissbach. لیک در حال حاضر اثری از این ستون‌ها و سایر بناهای اطراف آرامگاه نمانده‌است. برای نمونه، فرانتس هاینریش وایسباخ، محقق و خاورشناس آلمانی، که در اواخر قرن نوزدهم میلادی از پاسارگاد بازدید کرده و شرحی از بناهای موجود در پاسارگاد نوشته‌است، توصیفی به شرح زیر از ستون‌های دورِ آرامگاه کوروش داده‌است:F. H. Weissbach, Das Grab des Cyrus
سه طرف آرامگاه را ۲۲ ستون احاطه کرده‌اند. اثراتی از دیواری دولایه که ستون‌ها را احاطه کرده‌است دیده می‌شود. طول هر یک از ردیف ستون‌هایی که مقابل هم قرار گرفته‌اند ۳۰ متر و طول ردیف ستون‌هایی که به این دو ردیف عمود است ۳۲ متر است. طول دو ردیف مقابل هم از دیوار داخلی ۳۵ متر و طول بخش دیگر از دیوار داخلی ۴۲ متر است. در اینکه دیوار خارجی از ابتدا وجود داشته‌است، شک و تردید هست. دیوار خارجی دیوار عظیمی است که باقی‌مانده‌هایی از یک دروازه بدان تکیه کرده‌است.
چند دهه پیش از وایسباخ، کِر پورتر که در سال ۱۸۱۸م از آرامگاه دیدن کرده بود، دیده‌های خود را از وضعیت ستون‌ها چنین بیان کرده‌است:Ker Porter, "Travels", vol 1, 499
یک منطقهٔ وسیع که محدودهٔ آن به وسیلهٔ پایهٔ ۲۴ ستونِ گِرد مشخص شده‌است، ساختمان [آرامگاه] را به مانند یک مربع در میان گرفته‌است. قطر هر ستون ۳ پا و ۳ اینچ [تقریباًّ ۹۹ سانتیمتر] است. هر ضلع مربع توسط ۶ ستون کامل می‌شود که فاصلهٔ هر ستون از ستون کناری‌اش ۱۴ پا [تقریباً ۴٬۲۷ متر] است. ۱۷ ستون هنوز ایستاده هستند، ولی دور و برشان انباشته از آشغال است، و خام‌دستانه توسط دیواری گِلی به هم وصل شده‌اند.
دربارهٔ منشأ سبک معماریِ بنا نظرات متفاوتی ابراز شده‌است. طیف این نظرات گسترده است و شامل منشأ یونانیِ آسیای صغیر، میان‌رودی، مصری، عیلامی، و ایرانیِ اصیل می‌شود. بهرام فره‌وشی دربارهٔ پوشش خرپشتهای روی آرامگاه کوروش نوشته‌است که گورهای آریائیانی که نخستین بار به سیلک آمده‌اند نیز به همین ترتیب پوشانده شده‌است، و این می‌رسانَد که هنوز نخستین پادشاهان هخامنشی آرامگاه‌های خود را بنابر رسم قدیم و به‌طوری‌که در نواحی باران‌خیز شمال ایران‌زمین معمول بوده، می‌ساختند.فره‌وشی، "ایرانویج"، ۷۳.
آریان، استرابون و پلوتارک به تفصیل از مقبرهٔ کوروش سخن رانده‌اند. آریان نوشته‌است که روی آرامگاه کوروش نوشته‌ای به خط میخی پارسی باستان وجود داشت به این مضمون:متن آریان چنین است:ὦ ἄνϑϱωπε, ἐγὼ Κῦϱός εἰμι δ Καμβύσου δ τὴν ἀϱχὴν Πέϱσαις ϰαταστησάμενος ϰαὶ τῆς Ἀσίας βαδιλεύδας. μὴ οὖν φϑονήσῃς μοι τοῦ μνήματος. رک به Flavii Arriani, "Anabasis" 6.29
این نوشته با اختلاف بسیار کمی توسط استرابون و پلوتارک نیز نقل شده‌است.Strabo "Geography" 15.3.7; Plutarch, "Lives": Alexander.LXIX. متن استرابون چنین است: ὦ ἄνθρωπε, ἐγὼ Κῦρός εἰμι, ὁ τήν ἀρχὴν τοῖς Πέρσαις κτησάμενος καὶ τῆς Ἀσίας βασιλεύς· μὴ οὖν φθονήσῃς μοι τοῦ μνήματος. ترجمهٔ فارسی‌اش چنین می‌شود: «ای انسان. من کوروشم که این شاهنشاهی بنیاد کردم پارسیان را و شاه آسیا بودم. پس به این آرامگاه بر من رشک مبر.» متن پلوتارک چنین است: Ὦ ἄνθρωπε, ὅστις εἶ καὶ ὅθεν ἥκεις, ὅτι μὲν γὰρ ἥξεις, οἶδα, ἐγὼ Κῦροσ εἰμὶ ὁ Πέρσαισ κτησάμενοσ τὴν ἀρχήν. μὴ οὖν τῆς ὀλίγης μοι ταύτης γῆς φθονήσῃς ἣ τοὐμὸν σῶμα περικαλύπτει. ترجمهٔ فارسی‌اش چنین می‌شود: «ای انسان، هر که هستی و هر گاه که آیی، که دانم خواهی آمد، من کوروشم که پارسیان را این شاهنشاهی بنیاد کردم. پس به این اندک خاک که تنم را پوشانیده‌است بر من رشک مبر.» اگرچه تحقیقات جدید درستی وجود چنین نوشته‌ای در آرامگاه کوروش را زیر سؤال برده‌است اما ساختار ساده و بدون تزئین بنا مضمون همین نوشته را منتقل می‌کند.John Boardman, The Cambridge ancient history, Volume 14, 46
داندامایف معتقد است که جملهٔ «بر من رشک مبر» به‌وضوح دلالت دارد بر اینکه کتیبهٔ مزبور از آرامگاه کوروش اخذ نشده‌است، بلکه مولود افکار و خیالات واهی و بی‌اساس یونانیان است. به گفتهٔ وی در هیچ‌یک از کتیبه‌های هخامنشیان نظیر چنین مطلبی دیده نمی‌شود ولی از طرف دیگر «رشک می‌برم» غالباً بر سنگ آرامگاه‌های یونانی دیده می‌شود. وانگهی به نظر داندامایف اصلاً این عبارات مخالف تصور پارسیان قرن ششم (پیش از میلاد) دربارهٔ ناپایداری و عدم ثبات عظمت و بزرگی زمین است، در حالیکه مؤلفان یونانی برای این مطلب اهمیت خاصی قائل‌اند.
استرابون متن کتیبهٔ دیگری در آرامگاه کوروش را به نقل از اُنِسیکْریت آورده‌است: «اینجا آرامگاه من کوروش شاهنشاه است».Strabo "Geography" 15.3.7. نسخهٔ یونانی چنین است: «ἐνθάδ´ ἐγὼ κεῖμαι Κῦρος βασιλεὺς βασιλήων». در روایت انسیکریت این کتیبه به دو زبان فارسی [باستان] و یونانی ولی هر دو به خط فارسی آمده بود. داندامایف مضمون و اسلوب این کتیبه را که خالی از نظرات فلسفی یونانیان است به آنِ کتیبه‌های سایر پادشاهان هخامنشی نزدیک می‌داند؛ ولی در وجودش — بدان نحو که توصیف شده‌است — تردید می‌کند. چه به عقیدهٔ وی به خط میخی نمی‌توان زبان یونانی را نوشت. به علاوه، او انسیکریت را با توجه به روایت‌هایش از عجایب هند، نظیر داستان اسب آبی و مارهایی به طول ۴ متر، راوی موثقی نمی‌داند. داندامایف در نهایت نتیجه می‌گیرد که از آنجایی که اغلب مؤلفان یونانی دربارهٔ کتیبه‌های منقوش بر روی مقبره کوروش مطالبی نگاشته‌اند، بر روی آرامگاه کوروش در پاسارگاد در واقع کتیبه‌هایی وجود داشته‌است؛ ولی این کتیبه‌ها اولاً مضمونشان نوع دیگری بوده‌است و در ثانی امکان دارد که آن‌ها در زمان کوروش تهیه نشده باشند، بلکه بعد از مرگ وی در دوران شاهنشاهی داریوش تدوین یافته باشند، زیرا معمولاً کتیبه‌های سنگ‌های آرامگاه پس از مرگ تنظیم می‌گردد.
آرامگاه کوروش بزرگ که به احتمال زیاد پیش از مرگ وی و به فرمان خودش ساخته شده‌است،شهبازی ۳۰ در همه دوره هخامنشی مقدس به‌شمار می‌رفت و به خوبی از آن نگهداری می‌کردند. به گفتهٔ آریان، در زمان شاهنشاهی کمبوجیه، مغانی که وظیفه نگهداری از آرامگاه کوروش بزرگ را داشتند، سهمیه‌ای به شرح یک گوسپند و مقدار معینی شراب و خوراکی در روز و یک اسب در ماه جهت قربانی کردن برای کوروش بزرگ، از شاهنشاه دریافت می‌کردند.Pierre Briant, "From Cyrus to Alexander", 95 در حمله اسکندر مقدونی یکی از مقدونی‌ها در این آرامگاه را شکسته و اشیا آن را تاراج کرده و کالبد را گزند رسانده بود.شهبازی ۱۲۱؛ تابلوی سازمان میراث فرهنگی در پاسارگاد اسکندر دستور داد آرامگاه کوروش را مرمت کنند. هکل و یاردلی با اشاره به مرمت آرامگاه و نقل قولی از پلوتارک مبنی بر مجازات عاملان تعارض به آرامگاه می‌نویسند که هدف اسکندر از این کار علاقهٔ شخصی او به کوروش و حرکتی خیراندیشانه/سیاسی بود تا بتواند خود را جانشین مشروع کوروش و هخامنشیان معرفی کند.Waldemar Heckel, John Yardley, "Alexander the Great: historical texts in translation", 187 از وضعیت آرامگاه در دوره‌های اشکانی و ساسانی اطلاع چندانی در دست نیست.
در دوره اسلامی تعبیر اصلی بنا دیگر مشخص نبود و از سوی دیگر مردم هم ساخت بناهای با عظمت سنگی را خارج از قوه بشریت می‌دانستند و به سلیمان که طبق عقاید اسلامی، دیوان را برای کارهای دشوار در خدمت داشته‌است، نسبت می‌دادند. به‌همین جهت آرامگاه کوروش بزرگ را هم از بناهای سلیمان می‌شمردند و آن را به مادر او منسوب می‌کردند و «"مشهد مادر سلیمان"» می‌خواندند. در دوران اتابکان فارس به دست "سعد بن زنگی" در سال ۶۲۰ یا ۶۲۱ق با استفاده از ستون‌ها و سنگ‌های کاخ‌های پاسارگاد، مسجد جامعی در پیرامون آرامگاه ساخته و محرابی نیز بر سنگ درون اتاق آرامگاه حجاری شد. در سال ۱۳۵۰ خورشیدی به هنگام جشن‌های دوهزار و پانصد ساله سنگ‌ها به کاخ‌ها منتقل شدند.شهبازی ۱۲۱؛ تابلوی سازمان میراث فرهنگی در پاسارگاد
در آثار کلاسیک فارسی، اشاره به این بنا موجز، ناچیز و پراکنده‌است. "فارس‌نامهٔ" ابن بلخی (۵۱۰ق ~ ۱۱۱۶م) از کهن‌ترین آثار فارسی‌است که به این بنا اشاره کرده‌است:ابن بلخی، «صفت کورتهاء پارس، مرغزارهای معروف»، "فارس‌نامه"، ۱۵۴–۱۵۵
مرغزار کالان نزدیکی گور مادر سلیمان است طول آن چهار فرسنگ اما عرض ندارد مگر اندکی و گور مادر سلیمان از سنگ کرده‌اند خانهٔ بچهار سو هیچ‌کس در آن خانه نتواند نگریدن کی گویند کی طلسمی ساخته‌اند کی هر کی در آن نگرد کور شود اما کسی را ندیده‌ام کی این آزمایش کند.
دو سده و اندی پس از آن حمدالله مستوفی در "نزهةالقلوب" همین مطلب را که از ابن بلخی گرفته‌است — و خود بدین موضوع به تلویح اشاره کرده‌است — ذیل همان مرغزار کالان آورده‌است.مستوفی، «ذکر مواضع برّ و بحر مملکت فارس»، "نزهةالقلوب"، ۱۹۴
یان استرایس جهانگرد هلندی که در قرن هفدهم میلادی (۱۶۷۲م ~ ۱۰۸۲ق) از پاسارگاد بازدید کرده‌است، از "مشهد مادر سلیمان" به عنوان زیارتگاه نام می‌برد و می‌گوید که مخصوص زنان می‌بود و «مومنه‌هایی… سه بار قبر را به پیشانی می‌ساییدند و همان تعداد بار می‌بوسیدند، ذکر کوتاهی زیر لب می‌گفتند… و می‌رفتند.»John Struys, "Third Voyage, ch. XXXIII", "Voyages", 331
نخستین شخصی که دریافت "مشهد مادر سلیمان" همان آرامگاه کوروش بزرگ است که نویسندگان اروپای باستان از آن نام برده‌اند، رابرت کرپورتر جهانگرد و دیپلمات انگلیسی بود که در سال ۱۸۱۸ میلادی (~ ۱۲۳۳ق) از پاسارگاد دیدن کرده بود.شهبازی ۱۲۳ البته موریه در سال ۱۸۰۹ (~ ۱۲۲۳ق) این احتمال را پیش کشیده بودند که بنای مذکور آرامگاه کوروش باشد. لیک خود آن را رد کرده بود.Morier,"[First] Journey", 151–152 جرج کرزن، کر پورتر را نخستین انگلیسی‌ای دانسته‌است که بنای کوروش را باز شناخت و احتمال داده‌است که نخستین بازشناسنده گروتفند آلمانی بوده باشد.Curzon, "Persia", Vol 2, 78 گروتفند پس از بررسی سفرنامه موریه احتمال قوی داد که دشت مرغاب همان پاسارگاد است و بعد از بازدید از محل با مقایسه مشخصات محل با حقایق تاریخی و گزارش‌های تاریخ‌نگاران باستانی، به این موضوع و اینکه بنایی که بین افراد محلی به "مشهد مادر سلیمان" شهرت پیدا کرده‌است، همان آرامگاه کوروش بزرگ بنیان‌گذار شاهنشاهی هخامنشیان است، یقین پیدا کرد.On Pasargadae and the Tomb of Cyrus; by G.F.Grotefend; Translated by Heeren پاسکال کوست نیز در تصویری که از این آرامگاه در سال ۱۸۴۰ منتشر کرده، آن را آرامگاه منتسب به کورش نامیده‌است. با این حال در دههٔ پایانی قرن نوزدهم هنوز یکی‌بودن بنا و آرامگاه کوروش نزد بسیاری از دانشوران اروپایی مقبول نبود. برخی مخالفان محل پاسارگاد را جایی جز مرغاب می‌دانستند؛ مثلاً دارابگرد. بسیاری از مخالفان صاحب قبر را مؤنث می‌دانستند؛ البته نه مادر سلیمان پیغمبر یهود بلکه مثلاً بانویی هخامنشی.برای دانستن چکیدهٔ دلایل موافقان و مخالفان رجوع کنید به Curzon, "Persia", vol 2, 82-90. استدلال‌های کرزن در تأیید یکی‌بودن بنا و آرامگاه کوروش، از جمله استدلال له یکی بودن جای مرغاب و پاسارگاد، خواندنی‌است. وایسباخ آرامگاه کوروش بزرگ را نه بنای مورد بحث در این نوشتار، بلکه بنایی موسوم به "زندان سلیمان" در پاسارگاد می‌دانست،Weißbach, Das Grab des Cyrus. که البته با یافته‌های باستان‌شناسی امروز احتمال فراوان می‌رود که آرامگاه کمبوجیه باشد. در ویراست ۱۰ دانشنامهٔ بریتانیکا (۱۹۰۲م) نوشته شده‌است: «آرامگاه مرغاب نمی‌تواند از آنِ کوروش باشد، چنان‌که غالباً گمان می‌رود.» و محل پاسارگاد نزدیک دارابگرد دانسته شده‌است."Encyclopaedia Britannica", 10th ed. , s.v. "Cyrus the Elder (Cyrus the Great).". لیک در ویراست ۱۱ همان دانشنامه (۱۹۱۱م) دیگر محل پاسارگاد مرغاب دانسته شده‌است و آرامگاهْ از آنِ کوروش."Encyclopaedia Britannica", 11th ed. , s.v. "Pasargadae."
در همان دوران و پیش از فرارسیدن قرن ۲۰ میلادی، فرصت الدوله شیرازی در کتاب آثار عجم، در زیر نگاره‌ای که خود از آرامگاه کوروش بزرگ نقاشی کرده‌است، نوشته‌است:فرصت شیرازی، "آثار عجم"، ۲۳۰
یکی از مورخین می‌گوید چون برخی جمشید را سلیمان می‌دانند شاید مادرش در آنجا مدفون باشد لهذا باین اسم خوانده شده اما در یکی از تواریخ اروپا مرقومست که سلیمان ابی جعفر برادر هارون الرشید شهر پسارگیدی را تحویل داشته وقتی از جانب خلیفه به حکومت آنجا رفته، مادرش که همراه بوده در آن سرزمین درگذشته و بخاک مدفون آمده از آنوقت معروف به قبر مادر سلیمان گردیده و بطول زمان گمان نموده‌اند سلیمان نبی است پس مشهد ام‌النبی نیز گفته‌اند و الله اعلم. این بلوک از شهرهای بزرگ ایران و اولین بناست که نهاده شده…
حسن حسینی فسایی در "فارس‌نامهٔ ناصری" (۱۳۱۰ق ~ ۱۸۹۳م) نظری مشابه مطرح می‌کند. با این تفصیل که چون عجم جمشید و سلیمان را یکی می‌دانسته‌اند قبر مادر جمشید را قبر مادر سلیمان خوانده‌اند.حسینی فسایی، "فارس‌نامهٔ ناصری: گفتار دویم"، ۱۵۵۸. با آنکه هم فرصت‌الدولهٔ شیرازی و هم میرزا حسن حسینی فسایی با شاهان هخامنشی آشنا بوده‌اند، این بنا را متعلق به کسی از این شاهان ندانسته‌اند.
در سال‌های آغازین قرن بیستم هنوز عامهٔ مردم ایران آرامگاه را مشهد مادر سلیمان می‌دانستند. مؤمنات به زیارتش می‌رفتند و حاجت می‌طلبیدند. الیوت کروشی ویلیامز دولتمرد انگلیسی که در اوایل قرن بیستم به ایران سفر کرده بود در سفرنامه‌ای که نوشته‌است (۱۹۰۷م) با لحن خاص انگلیسیان می‌گوید: «به نظر می‌آید ایرانی افسانه را به تاریخ و خرافات را به هر دو ترجیح می‌دهد. از این رو امروز آرامگاه کوروش در سرزمین خودش با نام 'تخت مادر سلیمان' شناخته می‌شود». وی پس از انتقاداتی که شامل بی‌اعتنایی ایرانیان به تاریخ و بی‌اطلاعی ایشان از آن می‌شود می‌گوید: «چنین است که آرامگاه کوروش به طرزی مبهم نصیب 'مادر سلیمان' می‌شود و قوّت‌های فراطبیعی به این موجود الوهی که گمان می‌رود در قبر خفته‌است نسبت داده می‌شود.» مسافر انگلیسی در ادامه شرح می‌دهد که دختران و مخدرات که مشکلات عشقی یا کمبودهای عاطفی و جز آن می‌دارند پیشکش‌هایی که شامل قوطی‌های حلبی می‌شود به درون آرامگاه می‌آورند و به ریسمانی که در گوشهٔ اندرونی بسته شده‌است می‌آویزند. ویلیامز با نظر به کیفیت نازل هدایا نتیجه می‌گیرد که اعتقاد زوار یا غایت مطلوبشان ارزش چندانی نمی‌دارد. او مشاهداتش از این نمونهٔ «بی‌اعتنایی طنزآمیز زمان به خواسته‌های مردان بزرگ» را چنین به پایان می‌برد: «کتیبه‌ها از بین رفته‌است و آرامگاه، که از صاحبان اصلی‌اش بازگرفته شده‌است، به مزاری برای پیشکش‌های دونِ مردمی نادان به موجودی موهوم، فرو کاسته شده‌است. چون در انبوه دخیل‌های بسته‌شده و حلبی‌جات نگریستم با خود اندیشیدم که آیا کوروش خبر دارد و آیا اهمیت می‌دهد؟»E Crawshay Williams, "Across Persia", 231–232
اروپاییان قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، همواره با احترام از مقبره یاد کرده‌اند، مثلاً پرسی سایکس مورخ و ژنرال انگلیسی در مورد آن گفته‌است:P. M. Sykes, "A History of Persia" Vol 1, 191
در سال ۱۳۵۰ خورشیدی به مناسبت ۲۵۰۰امین سالگرد شاهنشاهی ایران، جشنهای مفصلی برگزار شد که مراسم گشایش آن با سخنرانی محمدرضا شاه پهلوی در برابر آرامگاه کوروش بزرگ شکل گرفت. وی در این سخنرانی دربارهٔ کوروش و آرامگاهش چنین گفت:سخنرانی محمدرضا شاه پهلوی در مراسم گشایش جشنهای ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران - بیستم مهر ۱۳۵۰ خورشیدی در مقابل آرامگاه کورش بزرگ
در این لحظه پرشکوه تاریخ ایران، من و همه ایرانیان، همه فرزندان این شاهنشاهی کهن که دوهزار و پانصد سال پیش به دست تو بنیاد نهاده شد، در برابر آرامگاه تو سر ستایش فرود می‌آوریم و خاطره فراموش نشدنی تو را پاس می‌داریم. همه ما در این هنگام که ایران نو با افتخارات کهن پیمانی تازه می‌بندد، تورا به نام قهرمان جاودان تاریخ ایران، به نام بنیانگذار کهنسال‌ترین شاهنشاهی جهان، به نام آزادی‌بخش بزرگ تاریخ، به نام فرزند شایسته بشریت، درود می‌فرستیم.
در ۳۰ اسفند ۱۳۹۱ و در لحظه تحویل سال ۱۳۹۲ در حالیکه جمعیت زیادی در اطراف آرامگاه کوروش حضور داشتند، فردی ناشناس یک نارنجک دستی (ترقه) به دیواره پشت آرامگاه پرتاب کرد که لکهٔ سیاهی بر روی بنای آرامگاه به‌جای گذاشت. شخص مجرم در این ماجرا شناسایی نشد.https://www.yjc.ir/fa/news/4318604/پرتاب-نارنجک-به-طرف-مقبره-کوروش-در-پاسارگاد-تصاویرhttps://www.tabnak.ir/fa/news/309980/مقبره-کوروش-مورد-اصابت-نارنجک-قرار-گرفت-عکسhttps://farda.us/tag/ترکاندن-نارنجک-در-مقبره-کورش
این آرامگاه دو بار، یکی در سال ۱۳۵۰ خورشیدی و بار دوم بین سالهای ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۷ خورشیدی مرمت و بازسازی شده‌است. بار اول عملیات مرمت به سرپرستی علی سامی (رئیس وقت مؤسسه باستانشناسی تخت جمشید) انجام شد و از ملات سیمان نیز جهت بازسازی بام آرامگاه استفاده شده بود. بازسازی‌های انجام گرفته در سال ۱۳۵۰ بیشتر به منظور آماده‌سازی آرامگاه کوروش جهت برگزاری جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران بود.
در بار دوم به گزارش خبرگزاری مهر، عده‌ای از کارشناسان میراث فرهنگی ادعا نموده‌اند که در جریان بازسازی سقف آرامگاه آسیب جدی دیده‌است. به ادعای یکی از این کارشناسان، مرمتگر این بنا مرمتگری را به‌طور تجربی آموخته‌است و در این زمینه تحصیلات علمی و دانشگاهی ندارد و پس از رفتن گروه متخصص ایتالیایی از تخت جمشید مسئولیت مرمت آرامگاه کوروش را بر عهده گرفته‌است. این کارشناس مدعی شده‌است که این مرمتگر در طول مرمت اشتباهاتی انجام داده که بیشترین آن مربوط به تخریب سقف آرامگاه است.
یکی دیگر از کارشناسان سازمان میراث فرهنگی نیز به خبرنگار مهر گفته‌است:
اگر عملیات مرمت سقف آرامگاه بر اساس شیوه‌های درست علمی صورت می‌گرفت باید دست کم این امر ۲ سال دیگر به پایان می‌رسید. این در حالی است که این امر یکماهه انجام شده و قسمتهایی از سنگ تاریخی مقبره با قدمت ۲۵۰۰ سال برداشته شده و سنگی جدید جایگزین آن شده‌است و این موضوع برای یک اثر تاریخی حکم مرگ را دارد.
کاوه فرخ نیز در برنامه میزگردی که توسط تلویزیون بخش فارسی صدای آمریکا در تاریخ ۲۹ دسامبر ۲۰۰۸ با حضور حسن راهساز، سرپرست تیم مرمت آرامگاه کوروش بزرگ، برگزار شده بود، مدعی شد که عملیات مرمت طبق اصول باستان‌شناسی انجام نشده‌است و این عملیات به آرامگاه صدمه رسانده‌است. وی خواستار شد که جهت روشن شدن موضوع تیمی از باستان‌شناسان مطرح ایرانی و خارجی مانند دیوید استروناخ، ریچارد فرای و دیگران از آرامگاه بازدید کارشناسی کنند، که مورد مخالفت راهساز "به دلایل امنیتی" قرار گرفت.Pasargardae: Are there dangers to the Tomb of Cyrus the Great?
این در حالیست که دکتر محمد حسین طالبیان مدیر بنیاد پژوهشی پارسه پاسارگاد در این باره مدعی شده‌است که عملیات مرمت این اثر تاریخی با مسئولیت یکی از استادان و کارشناسان مرمت سنگ برجسته کشور و همکاری مرمتگران بومی شهرستان پاسارگاد فارس صورت گرفته و گزارش آن را نیز به یونسکو ارسال کرده‌ایم و اگر مشکلی در امر مرمت وجود داشت به‌طور حتم یونسکو این موضوع را به ما اعلام می‌کرد، اما چنین نشده‌است.
شهرام رهبر، تدوینگر طرح مرمت آرامگاه کوروش دربارهٔ دلیل شروع بازسازی آرامگاه در سال ۱۳۸۰ می‌گوید: دراواخر سال ۷۹ و اوایل سال ۸۰ نفوذ آب به سطوح دیواره و جاری شدن آن از سقف مشاهده شده‌است که به همین منظور در سال ۸۰ داربست فلزی چندمنظوره‌ای برای زیر پاقراردادن با امکان باربری برپا شد. به گفتهٔ وی، در نیمه دوم سال ۸۰ مطالعات مربوط به حفاظت و مرمت آرامگاه آغاز شده‌است که شکسته و فاسدشدن ملات‌های سیمانی، رویش درختچه‌ها، وجود ریشه‌های درخت انجیر وحشی، جابه‌جایی بلوک‌های سنگی و وجود درزهای باز از جمله مهم‌ترین مشکلات بام آرامگاه اعلام شده‌اند.جام جم آنلاین:بازسازی آرامگاه کوروش غیراصولی است.؛ جام جم آنلاین: آرامگاه کوروش در ذهن مردم فرو ریخت ؛
به نظر می‌آید که بنایی شبیه آرامگاه کوروش چه در ایران و چه در خارج پیش از ساختش وجود نداشته‌است، اگرچه بعدها بناهایی شبیه آن ساخته شده‌است.Dusinberre, "Aspects of empire", 140.
گور دختر واقع در بخش مرکزی شهرستان دشتستان در استان بوشهر یکی از آثار تاریخی دورهٔ هخامنشی در ایران است که بسیار شبیه به آرامگاه کوروش بزرگ است. شاپور شهبازی معتقد بود که این گور به کوروش کوچک تعلق دارد.
همچنین آرامگاهی با شباهت بی‌نظیر به آرامگاه کوروش بزرگ به نام تاش کوله در سارد وجود دارد که احتمالاً در دورانی که لیدی یکی از ساتراپهای شاهنشاهی هخامنشی بود، به تقلید از آرامگاه کوروش بزرگ برای یکی از بزرگان پارسی یا لیدیایی ساخته شده‌است.Elspeth R. M. Dusinberre, Aspects of empire in Achaemenid Sardis, 138–141 این بنا در نزدیکی منطقۀ فوچا در ازمیر ترکیه قرار گرفته‌است و در بین افراد محلی به تاش کوله (به معنای برج سنگی) معروف است. این بنا همانند آرامگاه کوروش بزرگ به شکل هرم است و برای ساخت آن از سنگ آهک استفاده شده‌است.Dedeoglu, The Lydians and Sardis, p.83
بنایی دیگری که شباهت زیادی به آرامگاه کوروش بزرگ دارد و در دوران هخامنشیان به صورت ناتمام ساخته شده‌است، به "تخت گوهر" یا "تخت رستم" معروف است و در شهرستان مرودشت استان فارس، در نزدیکی بناهای نقش رستم و نقش رجب واقع است.Stronach, "Pasargadae", 300-304; شهبازی ۵۰
همچنین آرامگاه فردوسی در توس یکی از شاخص‌ترین بناهای مدرنی است، که شباهت زیادی به آرامگاه کوروش بزرگ دارد.FERDOWSI, ABU’L-QĀSEM iii. MAUSOLEUM- Encyclopædia Iranica
چند سالی است که در لحظه تحویل سال نو عده‌ای از ایرانیان برای برگزاری جشن نوروز و گرامیداشت یاد و خاطره کوروش بزرگ در آرامگاه وی گردهم جمع می‌شوند و به شادی و پایکوبی و گلباران آرامگاه بزرگ می‌پردازند. حضور گسترده جوانان در این مراسم در سال ۱۳۸۹ خورشیدی قابل توجه است.Nowruz celebrations at Pasragard in 2009 گستردن پرچم سه رنگ ایران و نهادن سبزه، هفت سین، نگاره اشو زرتشت، اوستا و خواندن گروهی سرود ای ایران، اوستاخوانی و شاهنامه‌خوانی از جمله برنامه‌های این جشن است.نگاره‌هایی از برگزاری جشن نوروز در محوطه آرامگاه کوروش بزرگ ؛ تحویل سال در پاسارگاد، بی‌بی‌سی فارسی. (بازدید ۳۱ مارس ۲۰۱۱)
خودرو موتور جلو-چهار چرخ محرک (F۴) به آن دسته از خودروهایی گفته می‌شود که موتور خودرو در قسمت جلویی شاسی و نیروی محرکه موتور به چهار چرخ خودرو منتقل می‌شود.
خودرو موتور وسط-چهار چرخ متحرک (M۴) به آن دسته از خودروهایی اطلاق می‌شود که موتور خودرو در قسمت میانی شاسی و نیروی محرکه آن بین چهار چرخ خودرو توزیع می‌شود.
خودرو موتور عقب-چهار چرخ متحرک (R۴) به آن دسته از خودروهایی اطلاق می‌شود که موتور خودرو در قسمت عقبی شاسی و نیروی محرکه آن بین چهار چرخ خودرو توزیع می‌شود.
میرزا محمدخان برازجانی ملقب به غضنفرالسلطنه برازجانی (۱۲۵۲–۱۳۰۸ خورشیدی)، ادیب، شاعر، والی برازجان و از تأثیر گذاران قیام جنوب در مقابل هجوم بریتانیا بود.
از اقدامات مهم غضنفر السلطنه اتحاد با مجاهدین و یاری رسانی شیخ حسین خان چاه کوتاهی و زایر خضر خان اهرمی در آخرین حلقه مقاومت مجاهدین در نبرد «سربست چغادک» علیه نیروهای انگلیسی (ذیحجه ۱۳۳۶ق/ سپتامبر ۱۹۱۸م) با سیصد نفر تفنگچی بود.لوائح و سوانح (اسنادی از جنبش روحانیت جنوب ایران در جنگ جهانی اول)، سید عبدالله مجتهد بلادی بوشهری، بوشهر: مرکز بوشهرشناسی (۱۳۷۱)، ص۱۶۳. وی در این نبرد از تملک اقتصادی خود هزینه نمود. در این نبرد شیخ محمدحسین برازجانی نیز شرکت داشت. مسترچیک کنسول انگلیس در بوشهر همراه با دریا بیگی از غضنفرالدوله خواستند دست از جنگ بکشد که او نظر آن‌ها را رد کرد. پس از آن نیروهای مجاهدین رو به اضمحلال رفتند و بتدریج چاهکوتاه، اهرم و برازجان بدست انگلیسی‌ها و پلیس جنوب مورد هجوم قرار گرفت و سران مجاهدین مجبور به جنگ و گریزهای نامنظم و پناه بردن به کوه‌ها شدند. در ۲۱ محرم ۱۳۳۷ قمری (۲۳ اکتبر ۱۹۱۸م) قوای انگلیس برازجان را اشغال کردند. غضنفرالسلطنه به اردوی خود در کوه‌های لرده -گیسکان- پیوست. بتدریج جاده بوشهر-شیراز تحت کنترل انگلیسی‌ها درآمد.جنبس جنوب ایران، «جلد اول»، احمد دشتی، قم، هفته نامهٔ خلیج فارس، چاپ اول، ۱۳۷۹. ص ۳۵۹–۳۶۳ وی با روی کار آمدن مصدق به سمت والی فارس دوباره موقعیت خود را بازیافت.جنبس جنوب ایران، «جلد اول»، احمد دشتی، قم، هفته نامهٔ خلیج فارس، چاپ اول، ۱۳۷۹. ص ۳۷۲ میرزا محمدخان به لرده که مکانی کوهستانی و نزدیک جاده شیراز بود رفت و شبها به سپاهیان انگلیس شبیخون می‌زد. قشون انگلیس برای دفع وی عازم لرده شد. مردان و زنان لرده ای به پشتیبانی از میرزامحمدخان با سپاهیان انگلیس آماده نبرد شدند که از آن دلاوران می‌توان حاجی و فرهاد فرزندان رئیس ملک – مشهدی علیباز- رئیس حسین – غلامرضا –نظام و از زنان جنگجو – سوگل – جانی – سلطان و گل عنبر را نام برد. در لرده بین شش تا نه زن یک تیپ انگلیسی را تار و مار می‌کنند. با تغییر موضع محمدخان جنگ سپس به قلعه رودفاریاب کشیده شد.اینجا بوشهر است، دارالحماسه ایران اسلامی «جنگ جهانی اول» پایگاه خبری تحلیلی جنوب کشور «کوگانا»
غضنفرالسلطنه بعلت هماهنگی با شورش علیه رضاخان مورد غضب حکومت مرکزی قرار گرفت. در پی اعلام سیاست خلع سلاح جنوب توسط حکومت مرکزی پهلوی اول، در ۴ آذر ۱۳۰۸ خورشیدی با مأموریت فوج گارد نادری قتل غضنفرالسلطنه نیز تصویب شد و وی در شب ۲ اسفند ۱۳۰۸ خورشیدی در نزدیکی آرامگاه شاه پسرمرد دشتستان کشته شد.رئیسعلی دلواری (مجموعه مقالات کنگره بزرگداشت هشتادمین سال شهادت رئیسعلی دلواری)، چاپخانه علوی بوشهر (۱۳۷۳). قتل وی همچنین در شب ۲۲ رمضان مطابق اواخر بهمن ۱۳۰۸ خورشیدی توسط یکی از گماشتگان دولت پهلوی نقل شده‌است.
اسحاق بن یوسف بن پولگار یا اسحاق پولگار فیلسوف، شاعر و دین‌شناس یهودی اسپانیایی بود که در نیمه اول سده چهاردهم میلادی به اوج شکوفای ی خود رسید.
دانسته‌ها در مورد زندگی اسحاق پولگار بسیار کم است و چیزی در جزییات زندگی وی در دست نیست. آنچه مشخص است او دوستی از دوستان اونر برگوسی بود و زمانی پس از این که اونر از یهودیت روی برگرداند و به مسیحیت تغییر دین دید، رساله‌ای برای پولگار فرستاد که آن را در شرح برخی دیدگاه‌های خود پیرامون عیسی و مسیحای موعود نگاشته بود. پولگار در جوابیه‌ای به اونر تلاش می‌کند برتری یهودیت بر مسیحیت را با دلایل عقلانی اثبات کند. پس از آن که پولگار این جوابیه را موسوم به "رساله کفریات" در سراسر اسپانیا منتشر ساخت، اونر در رساله‌ای با عنوان "ابطال و رد کفرگو" به وی پاسخ داد. از آن پس پولگار چاره‌ای ندید جز آن که قصیده‌ای هجوآمیز و با لحنی پر از نیش و کنایه به اونر بفرستد.
پولگار در کتاب "تکیه‌گاه ایمان" سعی می‌کند تا استدلال‌های اونر را پاسخ گوید و عقلانیت یهودیت را به کرسی بنشاند. این کتاب به پنج بخش تقسیم شده‌است که هر یک وصف دسته‌ای از منتقدان دین راستین را طبق برداشت پولگار بیان می‌کند: جاهل، شکاک، طالع‌بین، باطنی و کافر.
پولگار همچنین به خاطر ترجمه‌اش از اثر "مقاصدالفلاسفه" غزالی از عربی به عبری مشهور است. او این ترجمه را در سال ۱۳۰۷ میلادی به پایان رسانید.
Wikipedia contributors, "Isaac ben Joseph ibn Pulgar
اونر برگروسی فیلسوف و دانشمندِ یهودی‌الاصل بود که به مسیحیت گروید و به زودی به متکلمی ضدیهودیت تبدیل شد. او پس از گرویدن به مسیحیت با نامِ آلفونسو والادولید شناخته شد.
اونر برگوسی در حدود سال ۱۲۷۰ میلادی زاده شد. او در برگوس به کار پزشکی روی آورد. در این زمان، یک مسیحای دروغین در آویلا پیدا شد. آنچنان که اونر در کتابش گزارش می‌کند، خود او نیز در رویایی دیده بود که صلیبی از گریبانش آویخته است. این رویا بعلاوه گزارش‌های کسانی که جهت مداوا به نزد اونر می‌آمدند، ایمان او را به سوی مسیحیت سوق داد.
موسی ناربنی چنین شرح می‌دهد که او از کسانی نبود که می‌توانستند از یک جمعه تا جمعه دیگر به چندی نخود و لوبیا قناعت کنند و از آنجا که توانایی تحمل درد و رنج یهودیان در تبعید را نداشت، به مسیحیت گروید. با این‌حال نمی‌توان انکار کرد که این تغییر دین صرفاً به این دلایل نبوده‌است.
او پس از این تغییر دین، رونوشتی از یک رساله را برای شاگردِ پیشینش اسحاق پولگار فرستاد، و در آن رساله اندیشه‌های تازه خود را درباره عیسی و مسیحا تدوین کرد. پولگار در پاسخ اثری منتشر کرد که در آن دیدگان خاص او بیان شده بود. به دنبال آن اونر سلسله نوشته‌هایی به عبری منتشر کرد که خطاب به جامعه یهودیت منتشر شده‌بود. علاوه بر این، او با محققان یهودی بسیاری، از جمله موسی ناربنی به بحث و گفتگوهای طولانی پرداخت. در سال ۱۳۳۴ تلاش کرد دانشمندان تولدو را متقاعد کرد که آنان در تعیین تاریخ دقیق عید فصح دچار اشتباه شده‌اند.
اونر در نوشته‌هایش تلاش کرد تا گرویدنش به مسیحیت را درست بنمایاند و از سوی یک دیگر به عنوان یک فیلسوف که از طالع‌بینی طرفداری می‌کرد، به جنگ و جدال با هم‌کیشان قدیمش پرداخت. او در حدود سال ۱۳۴۷ میلادی درگذشت.
Wikipedia contributors، "Abner of Burgos،" Wikipedia، The Free Encyclopedia
اسحاق بن یهودا اَبرَونْیل یا اسحاق ابرونییل بازرگان، سیاستمدار، فیلسوف، مفسر تورات و تنخ یهودی و دین‌شناس مشهور بود.
اسحاق ابرونیل در لیسبون، پرتغال و در یکی از سرشناس‌ترین و کهن‌ترین خانواده‌های یهودی این شهر، خانواده ابرونییل، زاده شد. خانواده او در سال ۱۳۹۱ از آزار و اذیت یهودیان در کاستیل گریخته بودند و نسبشان به نسل بازارگانان و درباریان می‌رسید. اسحاق در ابتدا آموزش‌های نخستین یهودی و نیز تعالیم منطقی و اساسی را در محضر یکی از خاخامهای معتبر لیسبون به نام یوسف بن سلیمان (یوسف بن شلومو بن یحیی) - شاعر، نقاش، دین‌شناس و بازسازی‌کننده بنای کنیسه کالاتاید از نسل الدایودی و نواده حزقیا گایون- گذرانید. او از کودکی استعداد خاصی در فراگرفتن تورات، تنخ یهودی، میشنا و دیگر ادبیات خاخامی داشت. او چندین سال را نیز به مطالعه فلسفه یهودی اختصاص داد، به نحوی که در آن سرآمد شد. گفته‌اند که اسحاق ابرونییل یوسف بن شم طوو را استاد خود می‌دانست. او در بیست‌سالگی کتابی مشهور در طبایع نگاشت و چند فصل از آن را نیز به مسایل مذهبی مربوط به نبوت و پرسش و پاسخ‌ها اختصاص داد. در کنار توجه به علوم، او استعداد خاصی در مسایل اقتصادی و خزانه‌داری داشت و به همین دلیل پادشاه آلفونسوی پنجم پرتغال او را به خزانه‌داری دربارش گماشت. به احتمال قوی او این منصب را از پدرش یهودا ابرونییل به ارث برد و صاحب کسب و کاری پررونق شد. اما پس از این که توسط ژوایو دوم، که در سال ۱۴۸۱ میلادی به قدرت رسید، متهم به خیانت گشت، دو سال بعد گریخت و به خدمت فردیناند و ایزابل پادشاه و ملکه کاستیل درآمد. در سال ۱۴۹۲ ابرونییل به دنبال ابطال حکم اخراج یهودیان از اسپانیا بود، اما موفق نشد. سپس او از راه دریا به ناپل سفر کرد و در آنجا نقشی مشابه به آنچه در کاستیل در دربار فردیناند اول، پادشاه کاستیل، داشت برعهده گرفت. او که تا سال ۱۴۹۵ میلادی در دربار ماند، در سال ۱۵۰۳ در ونیز مشغول به زندگی شد و در آنجا در گفتگوهای سیاسی میان مجلس سنای ایتالیا و پرتغال شرکت داشت.
او در ونیز مُرد و در پادوا به خاک سپرده شد. آرامگاه او در کار آرامگاه خاخام یهودا مینز، خاخام پادوا است.
آثار او شامل متون مختلفی می‌شود که بیشتر آن‌ها در قرن شانزدهم به چاپ رسید:
Wikipedia contributors, "Isaac Abrabanel," Wikipedia, The Free Encyclopedia
اسلحه، میکروب و فولاد: سرنوشت جوامع انسانی کتابی است نوشته جارد دایموند، استاد جغرافیا و فیزیولوژی در دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس. در سال ۱۹۹۸ این کتاب موفق به کسب جایزه پولیتزر و جایزه اونتیس (Aventis) برای بهترین کتاب علمی شد. یک مستند تلویزیونی بر اساس این کتاب تولید شده و توسط انجمن جغرافیای ملی در ماه ژوئیه سال ۲۰۰۵ از شبکه پی‌بی‌اس پخش شد.
این کتاب همچنین تحت عنوان "اسلحه، میکروب و فولاد: تاریخی جامع از همه در ۱۳۰۰۰ سال گذشته" منتشر شده‌است.جارد دایموند "، اسلحه، میکروب و فولاد: تاریخچه‌ای مختصر از همه برای ۱۳،۰۰۰ سال گذشته"، لندن: ۲۰۰۵ [۱۹۹۷]، شابک ۰-۰۹۹-۳۰۲۷۸-۰
این کتاب پس از پیش‌درآمد شامل چهار فصل با عناوین «از عدن تا کاخامارکا»، «پیدایش و گسترش تولید خوراک»، «از خوراک تا سلاح، میکروب و فولاد» و «دور دنیا در پنج فصل» و «آینده تاریخ بشر به منزله علم» است.
کتاب تلاشی است برای توضیح اینکه چرا تمدن‌های اوراسیا (به همراه شمال آفریقا) موفق به تسخیر یا مقاومت در برابر دیگر تمدن‌ها شده‌اند، و در عین حال تلاش در رد اعتقادی می‌کند که سلطه اورآسیا را به برتری اروپایی‌ها و آسیایی‌ها از لحاظ اخلاقی، ذاتی، ژنتیکی، فکری یا حتی فرهنگی نسبت می‌دهد. دایموند استدلال می‌کند که شکاف در قدرت و فناوری بین جوامع انسانی ریشه در تفاوت‌های زیست‌محیطی دارد، تفاوت‌هایی که حلقه بازخورد مثبت آن‌ها را تقویت می‌کند (به این معنا که برتری محیطی باعث پیشرفت تکنولوژی می‌شود و برتری تکنولوژی باعث پیشرفت‌های بیشتری می‌شوند که در جای خود پیشرفت بیشتری به دنبال می‌آورد). در مواردی که تفاوت‌های فرهنگی یا ژنتیکی به نفع اورآسیایی‌ها عمل کرده‌است (به عنوان مثال دولت متمرکز در چین، یا مقاومت ژنتیکی در برابر بسیاری بیماری‌ها در میان اورآسیایی‌ها)، این مزیت‌ها تنها به دلیل تأثیرات جغرافیایی به وجود آمده‌اند و در ژن اروپایی و آسیایی ریشه ندارند.
دایموند اشاره می‌کند که تقریباً تمام دستاوردهای بشری (علمی، هنری، معماری، سیاسی و غیره) در قاره اورآسیا رخ داده‌است. مردم قاره‌های دیگر (جنوب صحرای آفریقا، بومیان آمریکا، بومیان استرالیا و گینه نو و ساکنین اصلی مناطق گرمسیری آسیای جنوب شرقی) به‌طور گسترده‌ای مغلوب و جابه‌جا شده‌اند و در برخی موارد فوق‌العاده — اشاره به بومیان آمریکا، بومیان استرالیا و بومیان خوآسان جنوب آفریقا — عمدتاً از بین رفته‌اند. دلیل اولیه این سلطه اوراسیایی‌ها برتری‌های نظامی و سیاسی آن‌ها می‌باشد که خود ناشی از پیدایش زودهنگام کشاورزی در میان این اقوام پس از آخرین عصر یخ بوده‌است. دایموند در این کتاب دلایلی برای توضیح چنین توزیع نامتناسبی از قدرت و دست‌آوردها پیشنهاد می‌کند.
عنوان کتاب اشاره‌ای است به طرقی که به وسیله آن‌ها اروپایی‌ها علی‌رغم تعداد نفرات کمتر ملت‌های دیگر را مغلوب کرده و سلطهٔ خود را حفظ کرده‌اند—سلاح‌های برتر مستقیماً منجر به برتری نظامی می‌شوند (اسلحه)؛ بیماری‌های اروپایی و آسیایی جمعیت‌های بومی را تضعیف کرده و کاهش داده، باعث می‌شوند اعمال کنترل بر آن‌ها راحت‌تر شود (میکروب) و دولت متمرکز ناسیونالیسم را ترویج داده و بستری برای سازمان‌های قدرتمند نظامی به وجود می‌آورد (فولاد). کتاب از عوامل جغرافیایی استفاده می‌کند تا نشان دهد که چگونه اروپایی‌ها چنین تکنولوژی برتر نظامی‌ای تولید کرده‌اند و چرا بیماری‌هایی که اروپایی‌ها و آسیایی‌ها نسبت به آن‌ها از حدی مصونیت برخوردار بودند جمعیت‌های بومی آمریکا را ویران کردند. اوراسیا پس از آخرین عصر یخ در حدود سال‌های ۱۳٬۰۰۰–۱۵٬۰۰۰ شانس برخورداری از ویژگی‌های مطلوب جغرافیایی، اقلیمی و زیست‌محیطی را دارا بوده‌است.
دایموند دو مزیت زیست‌محیطی اوراسیا را دلایل اصلی توسعه زودهنگام کشاورزی در این منطقه در قیاس با سایر مناطق می‌داند. بعد از آخرین عصر یخ، با اختلاف زیادی، بهترین بذرهای وحشی و حیوانات رام شدنی تقریباً بزرگ (مانند بز، سگ یا بزرگتر) در طبیعت اوراسیا یافت می‌شد. این امر مناسب‌ترین مواد اولیه را اختیار مبتکران اروپایی و آسیایی کشاورزی و به خصوص اهالی «آسیای جنوب غربی» (تقریباً بین‌النهرین و ترکیه) گذاشته بود. برتری در حیوانات رام‌شدنی عامل پراهمیت‌تربود زیرا که مناطق دیگر حداکثر دو و اغلب هیچ حیوان دیگری در اختیار ساکنان خود نمی‌گذاشتند. مزیت دیگر اوراسیا در این است که محور شرقی-غربی آن یک منطقه بسیار وسیع با عرض جغرافیایی مشابه و در نتیجه آب و هوای متشابه تشکیل می‌دهد. در نتیجه، برای مردم اورآسیا به مراتب ساده‌تر بود که شروع به استفاده از گیاهان و حیواناتی کنند که از قبل در سایر نقاط اوراسیا اهلی شده بودند. در مقابل، محور شمالی-جنوبی آمریکا و تا حدی آفریقا به دلیل تنوع گسترده در آب و هوا مانع از گسترش اهلی کردن گیاهان و حیوانات در سراسر این قاره شد. حیواناتی و غلاتی که در مرکز آفریقا یا آمریکا قابل پرورش هستند با جنوب این قاره‌ها بسیار متفاوت است.