moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
در سده ۴۶۰ پیش از میلاد، شاه واچه دوم آلبانیای قفقاز زیر سلطه شاهنشاه پیروز یکم ساسانی درآمد و پارتاو را به عنوان نشستگاه و پایتخت خود برگزید و به افتخار شاه ساسانی آن را پیروزآپات نامید و جایگزین پایتخت پیشین آلبانیای قفقاز یعنی قبله نمود."The earlier capital of Albania seems to have lain north of this river (Kur), whereas the later capital Perozapat (Partav, Barda'a) was built by the Albanian Vach'e only under the Sasanian king Peroz (457-84)": Vladimir Minorsky, "A History of Sharvan and Darband in the 10th-11th Centuries". Cambridge: Heffer and Sons, 1958. Ulubabyan, Bagrat. "«Պարտավ»". Armenian Soviet Encyclopedia. Yerevan: Armenian Academy of Sciences, 1983, vol. 9, p. 210. برپایه نقشه‌های سده هفتم، آشخاراتسوئیتس ، به نوشته جغرافی‌دان و ریاضی‌دان نامور ارمنی، آنانیا شیراکاتسی ، برده بانام پارتاو (Partaw) در روزگار باستان شناخته می‌شده و در بخش اوتی آراندزناک در استان اوتیک جای داشته که تحت سلطه آلبانیاAnania Shirakatsi (1992). "The Geography of Ananias of Širak: Ašxarhacʻoycʻ, the Long and the Short Recensions". Trans. Robert Hewsen. Wiesbaden: Reichert, p. 66. (و گاهی نویسندگان به عنوان استانی تحت‌الحمایه ارمنستان یاد می‌کرده‌اند) بوده‌است. Ulubabyan, Bagrat. "«Պարտավ»". Armenian Soviet Encyclopedia. Yerevan: Armenian Academy of Sciences, 1983, vol. 9, p. 210. In the long recension of the "Ashkharats'uyts"', this section, in Classical Armenian, reads: "Ուտի առ մտից կայ Երասխայ ընդ մէջ Արցախայ և Կուռ գետոյ. ունի գաւառս զոր Աղուանք ունին՝... Ուտի առանձնակ՝ յորում Պարտաւ քաղաք." در سال ۵۵۲، پارتاو به عنوان نشتسگاه جاثلیقی کلیسای آلبانیای قفقاز تبدیل گشت. در میانه سده هفتم، جوانشیر، از شاهزادگان خاندان مهران پهلوانی، که فرمانروا و سرور گاردمان بود، جنبشی را برای آزادسازی ایران بانام مرزپان - که منسوخ و شکست خوده بود را - از اوتیک راه انداخت و پارتاو را به عنوان مرکز فرماندهی برگزید؛ از اینرو کلیساها و ساختمان‌های بسیاری در آن شهر ایجاد کرد. Ulubabyan, Bagrat. "«Պարտավ»". Armenian Soviet Encyclopedia. Yerevan: Armenian Academy of Sciences, 1983, vol. 9, p. 210. کارها و کرده‌های این سردار ایرانی در نوشته‌های تاریخ‌دان ارمنی، مُوسِس کاغانکاتواتسی که از روستایی در همسایگی آن شهر بوده؛ یادداشت و ثبت شده‌است.
کشاورزی پیشهٔ بیشتر بومیان آن ناحیه است. اقتصاد محلی بر پایه تولید و فراوری پنبه، ابریشم، ماکیان و لبنیات بنا شده‌است. خط آتش‌بس جنگ قره‌باغ در نزدیکی غرب این سرزمین کنار رود ترتر در سال ۱۹۹۴ بسته شد.
بیله‌سوار (به لاتین: Biləsuvar) نام شهری در جمهوری آذربایجان و مرکز شهرستان بیله‌سوار است.این شهر طبق سرشماری سال ۲۰۰۸، ۱۹۶۴۹ نفر جمعیت دارد.
نام بیله‌سوار، برگرفته از واژه پارسی "پیل‌سوار" (سوار بر فیل) است.
نام این شهر برای نخستین بار در منابع در سده سیزدهم میلادی به صورت پیل‌سوار آمده که اشاره به یکی از بزرگان خاندان آل‌بویه داشت که لقبش پیل‌سوار (سوار بزرگ) بود.Nāmah-ʼi bahāristān: Maǧallah-'i bayn al-milalî muṭālaʻāt va-taḥqīqāt nush̲ahā-yi h̲aṭtị̄ = international iranian journal for research into islamic manuscripts. Vol. IV. 2003-2004. Tihrān: Kitābhānah, Muzāh va markaz-i asnād maǧlis-i šawrā-yi islāmī. p.279.
این شهر پیش از پیمان ترکمانچای در سال ۱۸۲۸ میلادی بخشی از خاک ایران بود اما پس از جنگ این شهر به دو بخش تقسیم شد و نیمی از آن در خاک ایران و نیمی از آن در امپراتوری روسیه جای گرفت.
در سال ۱۹۳۸ میلادی، به افتخار الکساندر پوشکین شاعر روس نام این شهرک به پوشکینو (Пушкино) تغییر یافت. این شهرک در سال ۱۹۶۶ عنوان شهر را دریافت کرد. در سال ۱۹۶۳ این شهر با شهرستان جلیل‌آباد ادغام شد و از سال ۱۹۶۴ دوباره به منطقه مستقل تبدیل شد. در سال ۱۹۹۱ نام تاریخی آن به شکل بیله‌سوار بازسازی شد و این شهر دوباره به نام پیشین و اصلی خود بازگشت.Географические названия мира: Топонимический словарь. — М: АСТ. Поспелов Е.М. 2001.
مردم این شهر به فعالیت‌های کشاورزی، دامداری، دامپروری، باغداری و... مشغول هستند. این شهر دارای کارخانه‌های پنبه‌ریسی و ساخت ماشین‌آلات صنعتی است.
تَرتَر شهری در شهرستان ترتر کشور جمهوری آذربایجان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۱۲٫۵۶۳ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۱۸٫۲۰۰ بوده‌است.
خاچماز شهری در منطقه‌ٔ شهرستان خاچماز کشور جمهوری آذربایجان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۲۸٫۹۹۰ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۳۸٫۲۰۰ بوده‌است.
تاریخ‌نگاران امروزه بر این باورند که نام خاچماز از قبیله "خاچماتکی" که از مردمان هون بودند گرفته شده است که در نیمه‌های سده هفتم میلادی به خاچماز تبدیل شد. در نیمه دوم قرن هفتم بخشی از قبیله به مناطقی از شهرستان اوغوز امروزی کوچ کردند و یک آبادی به این نام را ساختند و "قلعه خاچماز" نامیدند.The Ministry of Culture and Tourism of Azerbaijan: Khachmaz CityKhachmaz's History بیش‌تر ساکنان خاچماز و مناطق پیرامون آن در سده ۱۸ میلادی ارمنی بودند.
اقتصاد خاچماز تا حدی کشاورزی و تا حدی توریستی است. برخی صنایع و کارخانه‌ها هم در آن در حال فعالیت هستند.Khachmaz on Azerb.com
شهر خاچماز و پیرامون آن به ویژه شهرک نابران یک مقصد گردشگری محبوب به حساب می‌آیند. آب و هوای گرم تابستانی، جنگل‌های کنار ساحل و سواحل طولانی با ساخت شمار فراوانی هتل و آپارتمان در خاچماز آن را به یکی از مقاصد گردشگری محبوب در منطقه قفقاز کرده است.
مارتونی (خوجاوند ) شهری در استان مارتونی جمهوری آرتساخ یا شهرستان خوجاوند جمهوری آذربایجان است. بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۵ میلادی ۵٬۷۰۰ نفر جمعیت دارد.
خیزی شهری در شهرستان خیزی کشور جمهوری آذربایجان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۹۷۸ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۲۰ میلادی، ۱۶۰۰ بوده‌است.
ساعتلی شهری در شهرستان ساعتلی کشور جمهوری آذربایجان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۱۴٫۲۰۰ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۱۷٫۵۰۰ بوده‌است.
ساموخ شهری در شهرستان ساموخ کشور جمهوری آذربایجان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۴٫۶۰۴ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۵٫۸۰۰ بوده‌است.
قاخ شهری در شهرستان قاخ کشور جمهوری آذربایجان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۱۱٫۴۱۵ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۱۲٫۲۰۰ نفر بوده‌است.
قُبادلی () (از ۲۰۲۰-۱۹۹۳: کاشونیک، و وروتان، و ساناسار، ) شهری در شهرستان قبادلی جمهوری آذربایجان و مرکز این شهرستان است. این شهر میان جنگ‌های اول و دوم قره‌باغ (۲۰۲۰-۱۹۹۳) به مدت ۲۷ سال به صورت دفاکتو جزء استان کاشاتاق جمهوری آرتساخ بود.
جمعیت قبادلی در سال ۲۰۲۰ بالغ بر ۹٬۵۰۰ نفر بوده است که البته اهالی شهر در این سال به صورت مهاجر اجباری در نقاظ مختلف جمهوری آذربایجان ساکن بوده‌اند. هرچند این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۵٬۵۰۸ نفر جمعیت داشت؛ ولی با متروکه شدن آن، جمعیت ساکن در آن در سال ۲۰۱۵ به تنها ۶۰۰ نفر رسیده بود.
شهر قبادلی در ۲۱ اوت سال ۱۹۹۳ میلادی توسط نیروهای ارمنستان اشغالGENERAL ASSEMBLY ADOPTS RESOLUTION REAFFIRMING TERRITORIAL INTEGRITY OF AZERBAIJAN, DEMANDING WITHDRAWAL OF ALL ARMENIAN FORCES. un.org شده بود.1993 UN Security Council Resolutions on Nagorno-Karabakh. un.orgAdopted by the Security Council at its 3313th meeting,on 12 November 1993. un.orgAdopted by the Security Council at its 3205th meeting,on 30 November 1993. un.orgAdopted by the Security Council at its 3259th meeting,on 20 July 1993. un.orgAdopted by the Security Council at its 3292th meeting,on 14 October 1993. un.org
۲۵ اکتبر سال ۲۰۲۰ میلادی، الهام علی‌اف، رئیس‌جمهوری آذربایجان از آزادسازی شهر قبادلی از سوی نیروهای مسلح جمهوری آذربایجان در جریان جنگ ناگورنو قره‌باغ (۲۰۲۰) خبر داد.Azerbaijan liberates Qubadli from Armenian occupation. dailysabah.com سپس فیلمی تأییدی از حضور نیروهای آذربایجان در شهر قبادلی منتشر شد.@Caucasuswar (25 October 2020). "WOW... Qubadli town is under the control of Azerbaijan armed forces in Qubadli district after clashing with Armenian forces" (Tweet) – via Twitter.@Liveuamap (25 October 2020). "Azerbaijani soldiers raising flags in Qubadli" (Tweet) – via Twitter.
یک روز بعد، مقامات ارمنستان تأیید کردند، که کنترل شهر قبادلی را از دست داده‌اند.ادامه درگیری‌ها میان ارتش جمهوری آذربایجان و ارمنستان. iribnews.ir/fa"Минобороны Армении признало потерю Кубатлы" (in Russian). BBC Russian Service. 26 October 2020. Retrieved 26 October 2020.
قُبوستان یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان قبوستان واقع شده‌است. قبوستان ۳٬۹۴۵ نفر جمعیت دارد.
این شهر تا سال ۲۰۰۹ میلادی مزره (Mərəzə) نام داشت.
قوبا یا قبه شهری در شهرستان قوبا کشور جمهوری آذربایجان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۲۰٫۷۹۱ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۲۲٫۹۰۰ بوده‌است.
این شهر تا ۱۸۱۳ میلادی از شهرهای ایران بود و توسط قرارداد گلستان برای همیشه جدا شد.
قوسار شهری در شهرستان قوسار کشور جمهوری آذربایجان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۱۴٫۲۳۰ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۱۶٫۱۰۰ بوده‌است.
بر اساس فرهنگ لغات و اسامی مکان های جهان آکسفورد قوسار از ریشه "قوس" در زبان لزگی به معنی مرد است.
در سال ۱۸۳۸ میخائیل لرمانتف نویسنده و نقاش روس از قوسار دیدار کرد و آنجا با حاجی علی افندی دانشمند و فیلسوف دیدار داشت. آنجا وی داستان عاشیق غریب رااز یک عاشیق معروف به اسم عاشیق لزگی احمد شنید. لرمانتف بعداٌ اثر معروف خود "عاشیق غریب" را بر این اساس نوشت. یک موزه خانگی با تابلو یادبود در قوسار نگهداری می شود که این جمله روی آن حکاکی شده:
درود بر توای قفقاز پیر!
من در این کوه ها غریبه نیستم.
عاشق قفقاز با عظمت هستم،
وارثت پسران جنگجویت.
کَلبَجَر یا کاراواجار شهری در شهرستان کلبجر جمهوری آذربایجان می‌باشد. این شهر پیشتر در استان شاهومیان جمهوری آرتساخ واقع شده بود. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۷٫۲۴۶ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۵۳۳ بوده‌است.
این شهر برابر سازش سه جانبه جمهوری آذربایجان، روسیه و جمهوری ارمنستان روز ۲۵ نوامبر از نیروهای ارتش ارمنستان تخلیه و به ارتش جمهوری آذربایجان تحویل داده شد.https://www.rbc.ru/politics/15/11/2020/5fb109bc9a7947ef26504eb6
گورانبوی یک شهر در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان گورانبوی واقع شده‌است. گران‌بوی ۷٬۹۹۳ نفر جمعیت دارد و ۱۵۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
گوی‌چای شهری در شهرستان گوی‌چای کشور جمهوری آذربایجان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۳۰٫۹۳۴ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۳۵٫۲۰۰ بوده‌است.
گوی‌گول شهری در شهرستان گوی‌گول کشور جمهوری آذربایجان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۱۵٫۳۳۸ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۳۷٬۲۸۰ بوده‌است.
لِریک (به لاتین: Lerik، به تالشی: Lik) شهری تالش‌نشین در شهرستان لریک در جنوب شرقی کشور جمهوری آذربایجان و در نزدیکی مرز ایران است.
این کوه در میان کوه‌های تالش از کوه‌های شمال‌غربی رشته‌کوه البرز واقع شده است. این شهر در شمال جاده آستارا به اردبیل و گردنه حیران قرار گرفته است و از بلندی‌های شهرستان نمین می‌توان آن را دید. این شهر از شمال به شهر یاردیملی، از شرق به شهر لنکران و از جنوب و غرب به مرز ایران می‌رسد. این شهر ۵۶ کیلومتر تا لنکران فاصله دارد. جاده میان این دو شهر کوهستانی و بیشتر جنگلی است. این شهر مرکز اداری شهرستان لریک است.
جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۵٬۸۲۴ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۹ میلادی، ۷٬۳۰۱ بوده‌است. بیشتر مردم لریک تالش هستند اما دولت جمهوری آذربایجان آن‌ها را آذربایجانی به شمار می‌آورد.
جمعیت لریک ۱۹۳۹ (تقریباً ده سال پس از ایجاد جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان):
سرشماری ۲۰۰۹ میلادی:
زیان اصلی مردم لریک تالشی است و به زبان‌های ترکی آذربایجانی و روسی هم آشنایی دارند.
مردم لریک مسلمان و شیعه هستند.MÜSƏLMAN DİNİ İCMALAR - 2016-cı ildə qeydiyyatdan keçənlər. scwra.gov.az
لریک را می‌توان یکی از شهرها و آبادی‌های باستانی جمهوری آذربایجان دانست. نگاره‌ها و نقش‌هایی از مردم باستان در آن وجود دارد که در غارها زندگی می‌کردند. امروزه نقش‌هایی یافت شده‌اند که متعلق به برنز-نوسنگی هستند.
یکی از مکان‌های باستانی و دیدنی در نزدیکی این شهر غار بوزیر است. آثار انسانی یافت‌شده متعلق به دوران نوسنگی در این غار در سده نوزدهم میلادی به‌دست "ژاک دو مورگان" یافت شد. پس از او "پروفسور اسدالله جعفروف" یک آبادی باستانی مربوط به دوران پارینه‌سنگی را در همان ناحیه پیدا کرد.
لریک بخشی از سرزمین تالش و سال‌ها مرکز ناحیه "زووند" بود. این شهر پیش از جداشدن از سرزمین ایران در عهدنامه گلستان بخشی از خانات تالش بوده است. پس از این پیمان اعتراض‌ها و درگیری‌های پیاپی و پرشماری در تالش شمالی صورت گرفت که تاحدودی کارساز واقع شد و عباس میرزا و سربازانش همراه با مردم بومی ناحیه تالش و آذربایجان و ارّان نیروهای ارتش روسیه را وادار به عقب‌نشینی کردند؛ اما پس از مدتی ارتش روسیه به‌سرعت تمامی مناطق را از ایران بازپس گرفت و طی پیمان ترکمانچای بخشی از کوهستان‌های پیرامون لریک را که در تالش شمالی و در شمال گردنه حیران و شهر آستارا بودند را از ایران جدا کردند. شهر لریک تا مدتی در دوران شوروی مرکز ناحیه "زووند" در بخش لنکران و در فرمانداری باکو بود و از سال ۱۹۳۰ میلادی نام این منطقه به لریک تغییر نام دارد. در سرشماری سال ۱۹۳۹ میلادی تقریباً تمامی مردم لریک را تالش ثبت کرده‌اند.
بر اساس فهرست مناطق پرجمعیت فرمانداری باکو در سال ۱۸۷۰ میلادی که بر اساس سرشماری‌های سراسری از سال ۱۸۵۹ تا ۱۸۶۴ تهیه شده است، در روستای لریک ۵۸ خانوار با ۴۰۰ نفر جمعیت زندگی می‌کردند و تقریباً همگی تالشان شیعه‌مذهب بودند.
لریک در ۲۳ ژوئن ۱۹۶۲، از روستا به شهرک ارتقا یافت.
این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۷۹ میلادی، ۴۵۰۳ نفر و بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹، ۵۸۲۴ نفر جمعیت داشت.
لریک دارای هوای معتدل و کوهستان است. پاییز در لریک بیشتر بارانی و گاه برفی است. میانگین دما در ژانویه میان ۱ تا ۴- درجه سانتی‌گراد و در ژوئیه میان ۱۲ تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد است. میانگین بارش سالانه میان ۳۰۰ تا ۸۰۰ میلی‌متر است و به‌عنوان یکی از نقاط پربارش در جمهوری آذربایجان شناخته می‌شود.
یک پناهگاه حیات وحش به‌نام "زووند" در نزدیکی لریک برای نگهداری از گیاهان و جانوران ایجاد شده است. مساحت این پناهگاه ۴۰.۳ هکتار است و آکادمی ملی علوم جمهوری آذربایجان یک مرکز تحقیقات گیاه‌شناسی را در آن مستقر و فعال کرده است. این پناهگاه زیستگاه جانوران و گونه‌هایی از جمله گرگ، خرس، روباه، گربه وحشی، گراز و سایر جانوران و گیاهان و درختانی چون بلوط، زالزالک، راش، گردو و انجیلی است.
پوشش گیاهی لریک به طور عمده از چمنزارهای گسترده و کمیاب و جنگل‌های کوهستانی تشکیل شده است در جنگل‌ها بلوط، زالزالک، بادام زمینی، گردو و کاج می‌روید.
بیشتر مردم لریک به فعالیت‌های اقتصادی بومی مانند کشاورزی، باغداری، دامداری و دامپروری مشغول هستند.
لَنکَران (به تالشی: "Lankon"، به ترکی آذربایجانی: "Lənkəran"، به روسی: "Ленкорань"в русскоязычных СМИ Азербайджана употребляется транслитерация с азербайджанского названия — "Лянкяран") شهری تالش‌نشین در جنوب شرقی جمهوری آذربایجان در کرانه دریای کاسپین و در نزدیکی مرز ایران است.
لنکران شهری ساحلی است که از باکو پایتخت جمهوری آذربایجان ۲۶۸ کیلومتر و از شهر آستارا و مرز ایران ۴۵ کیلومتر فاصله دارد. این شهر با مزارع چای و باغ‌های مرکّبات خود شناخته می‌شود. در هنگام ورود به شهر از سمت باکو سماوری در کنار جاده جای دارد که نماد این شهر به شمار می‌آید.
ارتفاع این شهر بیست و هشت متر زیر سطح دریا است و در جلگه‌ای ساحلی به نام جلگه پست لنکران جای دارد. شهر لنکران و چند شهر بزرگ و پرجمعیت جمهوری آذربایجان از شهرستان‌های خود جدا هستند. این شهر و شهرستان لنکران از شمال با شهر ماساللی، از جنوب با شهر آستارا، از شرق با دریای کاسپین و از غرب با کوه‌های تالش و شهرهای لریک و یاردیملی همسایه است. این شهر مرکز ناحیه اقتصادی یا استان لنکران است.http://www.ulduztourism.com/fa/aze-cities/lankaran-city.html
جمعیت شهرستان لنکران در سال ۲۰۲۰https://web.archive.org/web/20180619221828/http://lenkeran-ih.gov.az/page/12.html برابر با ۲۳۰٬۰۰۵ نفر بوده‌است که حدود ۵۲٬۹۵۲ نفرفرمانداری لنکران آن در شهر لنکران و بقیه در قصبه‌ها و روستاهای پیرامون آن ساکن هستند. بیشتر مردم لنکران از قوم ایرانی‌تبار تالشJohn Clifton, Calvin Tiessen, Gabriela Deckinga, Laura Lucht. "Sociolinguistic situation of the Talysh in Azerbaijan". — 2005, p. 3. هستند و به زبان‌های تالشی (با لهجهٔ لنکرانی) و ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند؛ همچنین این شهر به‌عنوان بزرگ‌ترین شهر تالش‌نشین جهانJames Minahan. "Encyclopedia of the Stateless Nations: S-Z". — Greenwood Publishing Group, 2002, p. 1837.Talysh (Talishi) // Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East / Jamie Stokes. Consultants: Anthony Gorman, Andrew J. Newman — NY: Facts on File, 2009. — p. 682 — ISBN 9781438126760. هم به‌شمار می‌آید.Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi: Lənkəran rayonu (2009-cu il)
لنکران دارای بزرگ‌ترین جامعهٔ تالش‌تبار در کشور جمهوری آذربایجان است.
بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۴ میلادی تالش‌ها ۸۰٫۵۴٪ (۱۸۱٬۴۵۰)، آذربایجانی‌ها ۱۹٫۵۴٪ (۴۴٬۳۲۰)، روس‌ها ۰٫۱۹٪ (۲۸۱)، اوکراینی‌ها ۰٫۰۲٪ (۲۲)، ترک‌ها ۰٫۰۱٪ (۱۷)، کردها ۰٫۰۱٪ (۱۴)، تاتارها ۰٫۰۱٪ (۱۳)، لِزگی‌ها ۰٫۰۱٪ (۱۰) و دیگران ۰٫۰۲٪ (۲۷) جمعیت رایون (شهرستان) لنکران را تشکیل می‌دهند.
بیشتر مردم این شهر پیرو دین اسلام و مذهب شیعه هستند. جمهوری آذربایجان پس از ایران بیشترین درصد جمعیت شیعه مذهب را در جهان دارا است.Juan Eduardo Campo,"Encyclopedia of Islam", p.625 بزرگ‌ترین مساجد این شهر شامل مسجد کیچیک بازار (بازار کوچک) و مسجد بویوک بازار (بازار بزرگ) است.http://lenkeran-ih.gov.az/page/16.html
همچنین شماری از اهل سنت در لنکران و دیگر آبادی‌های تالش شمالی زندگی می‌کنند.
نام لنکران از دو واژه تالشی "لَن (به معنی نی) و کران" (به معنی خانه‌ها، آبادی) تشکیل شده و به معنای «نی‌آباد» است.Akademik Budaq Budaqovun Şəxsi Veb Portalı -Azərbaycanın Lənkəran regionu Toponimlərinin İzahlı Lüğəti Kitabı (واژه‌نامه تشریحی جاینام‌های بخش لنکران آذربایجان) علت نامگذاری آن وجود گیاهان نیشکر در مرداب‌های پیرامون این شهر است. پسوند "کران" (از واژه "که" به‌معنی "خانه" و "اُن" به‌عنوان "نشانه جمع" و در مجموع به‌معنی "خانه‌ها یا آبادی") در نام شماری از آبادی‌های دیگر منطقه تالش نیز به‌کار رفته‌است از جمله سیهه‌کران (به معنی آبادی سنگ‌ها)، اوجاکران (آبادی با فضا و نمای باز)، ترک‌کران (آبادی ترک‌ها)، شیخ‌کران (آبادی شیخ‌ها)، صیدکران (آبادی سیّدها)، سیله‌کران (آبادی سیل‌خیز)، آسخانه‌کران (آبادی آهنگران) و غیره.همان.
واژه لنکران را اما برخی دگرگون‌شده واژه فارسی "لنگرکَنان (محل برکشیدن لنگر از آب)" دانسته‌اند و در متون قدیمی‌تر از جمله نوشته‌های عباس‌قلی آقا باکیخانف، نویسنده و مورخ مشهور در کتاب "گلستان ارم" (۱۸۴۱ میلادی) و "اخبار نامه" میرزا احمد فرزند خداوردی (۱۸۸۲ میلادی) نام این شهر را به صورت "لنگرکنان" یا "لنگ‌گوران" هم می‌نوشتند.تاریخ جامع آستارا و حکام نمین – بهروز نعمت‌الهی – ص – ۲۸ – ۲۹
گروهی نیز کَران را برگرفته از واژه فارسی کَران به معنی "مرز و انتها" می‌دانند و لَن را به عنوان "اشاره‌ای به اقوام و تبار کادوس یا کاسپی" برمی‌شمارند.А. Периханян (1982), "Этимологические заметки // Историко-филологический журнал. Ереван. № 1, pp. 55-62"lənkəran on ozaramizdi.org Lənkəran haqqında tarixi coqrafi məlumat
از لنکران همیشه به عنوان یکی از آبادی های سرزمین تالش نام برده شده است. در اسناد و منابع پیش از اسلام واژه تالش دیده نشده است. برخی از پژوهشگران، تالش را با قوم «کادوس» که از آن بارها در منابع یونان و روم باستان یاد شده است، یکی می‌دانند.
واژهٔ طیلسان ظاهراً از اواسط سدهٔ ۷ق متروک، و به‌جای آن واژه «تالش» به‌تدریج وارد منابع تاریخی و جغرافیایی ایران شد. نام طیلسان معرّب واژه تالشان (طالشان) می‌باشد.
سرزمین بَبَر در اواخر دوره ساسانی و اوایل دوره اسلامی، میان گیلان و تالش از یک سو و تالش و دیلم از سوی دیگر قرار داشت. نیز آن را نزدیک دیلم، گیلان، تالش و مغان آورده‌اند. سرزمین بَبَر محدوده‌ی خلخال و منطقه مرزی تالش و گیلان را شامل می‌شود.
برخی واژه «تالش» را برگرفته از طَیلَسان به معنی روپوش بلند پشمی می‎دانند و بر این باورند که مردم تالش را به دلیل جامه‌شان این چنین نامیده‌اند. طَیلَسان معرَّب تالسان، نوعی از ردا که مردم بر دوش اندازند.
به نظر می‎رسد واژه «تالش» که تالشان آن را تِوِلِـش یا تِـوِلیش تلفظ می‎کنند، از واژه‌ی «تول» و «تِـوِل» به معنی «گِـل» گرفته شده است. مارسل ‎بازن فرانسوی می‎گوید: «واژه تالش که خود آن را تالیش یا تِـوِلِش تلفظ می‎کنند، هم برای نامیدن دامنه خاوری رشته‌کوه و هم مردمانی به همین نام به کار می‎رود».
واژه "تُول (tūl)" و "تِوِل (tevel)" در زبان تالشی به معنی گِل می‌باشد و در زبان مازندرانی واژه "تیل (til)" به معنای گِل می‌باشد و در زبان گیلکی نیز واژگان "تیول (tül)"، "تیل (til)" و "تول (tul)" به‌معنای "گِل/گل‌آلود" هستند. واژه طیلسان معرّب واژه تالشان و تولشان می‌باشد.
محمد معین با ارجاع به کسروی می‎نویسد: «تالش به قول برخی مبدَّل و محرَّف «کادوس» است و آن قومی بود که در زمان باستان بس انبوه بودند و در کوهستان شمال‌غربی ایران جایگاه داشتند و چون بارها به گردنکشی برخاستند و با پادشاهان هخامنشی از در نافرمانی درآمدند از اینجا نام ایشان در تاریخ آمده و امروز مترجمان «کادوش» را که تلفظ درست آن است، «کادوس» نویسند. جایگاهی که برای «کادوشان» در تاریخ یاد کرده‌اند امروز منطبق با جایگاه تالشان می‌باشد.»
احمد کسروی بر این باور است که بی‌گمان تالشان امروزی فرزندان و بازماندگان همان کادوس‌ها می‌باشند و واژه «تالش» از «کادوس» است. او می‌گوید: نخست باید دانست که رویه درست و ایرانی نام کادوس، کادوش یا کادِش می‌بوده که گادوش یا گادش نیز می‌گفته‌اند؛ چرا که می‌دانیم که یونانیان همچون تازیان واژه‌هایی را که می‌گرفتند، دیگر می‌گردانیده‌اند و از جمله «ش» ها را در آخر نام‌ها «س» می‌کردند؛ همچون کاسی که اصل آن کاشی است.
این شهر بر روی یک مرداب در راستای رودخانه‌ای با نام "لنکران‌چای" ساخته شده‌است. بازمانده‌هایی از شهرک‌های انسانی مربوط به دوران نوسنگی و همچنین ویرانه‌هایی از سده‌های میانی، برنز و آهن هم در این شهر و پیرامون آن وجود دارد.History of Lankaran جایگاه جغرافیایی مطلوب در کنار دریای کاسپین، روابط بازرگانی و فرهنگی با کشورهای پیرامون و قرارگیری در مسیرهای اصلی کاروان‌های بازرگانی که غرب و شرق را به هم پیوند می‌داد، به پیشرفت و رونق آن کمک کرد.
بنای شهر امروزی لنکران به سده ۱۶ میلادی برمی‌گردد. این شهر مدت‌ها پایتخت و مرکز حکومت خانات تالش بود. در سال ۱۷۳۶ میلادی، نادرشاه پس از سرنگون کردن بازمانده حکومت صفوی شخصی به نام "سید عباس" که نماینده شاخه جانبی صفویان بود را به عنوان فرمانروای تالش به رسمیت شناخت. به دستور نادرشاه او خان تالش و والی این منطقه از ایران اعلام شد. این رخداد در تاریخ‌نویسی خانات تالش به عنوان آغاز فرمانروایی "سید عباس" و تشکیل حکومت مستقل تالش تلقی می‌شود. پس از او قراخان بر مسند حکومت نشست.Введение в историю и культуру талышского народа / под ред. Г.С. Асатряна. — Ереван: "Кавказский центр иранистики", 2011. — 200 с. — ISBN ISBN 978-99930-69-69-0."Гагик Погосян /Хахбакян." Некоторые документы по истории окончательного присоединения Талышинского ханства к Российской империи // Регион и мир. — 2011. — № 1. در آغاز مرکز این خانات شهر آستارا بود که پیش‌تر مرکز حکومت اسپهبدان گیلان نیز به شمار می‌رفت. پس از مدتی پایتخت این خانات به لنکران که در آن زمان یک آبادی کوچک بود جابه‌جا شد."Э. Э. Исмаилов", Генеалогия Талышинских-Талишхановых . Баку: Абилов, Зейналов и сыновья, 2001. 78 c."Абосзода Ф." Несостоявшаяся независимость Талыша. — Минск: Медисонт, 2011. — С. 60. — 224 с. در این دوره، لنکران به یک شهر بندری مهم در کرانه‌های دریای کاسپین تبدیل شد. چندین کارگاه صنعتی کاشی‌سازی، آجرپزی، شمشیرسازی و قایق‌سازی به‌همراه کاروانسرا، گرمابه، بندر تجاری و مراکز بازرگانی در این شهر ساخته شد. همچنین شکار، ماهی‌گیری، زنبورداری، دامداری، دامپروری و پرورش کرم ابریشم رونق فراوانی گرفت و این شهر روابط بازرگانی خود با دیگر شهرهای ایران و دیگر مناطق از جمله عثمانی، روسیه، آسیای میانه، چین، هند و سایر کشورها برقرار کرد. این روابط منجر به گسترش آبادانی، صنعت، آموزش و بهداشت این شهر شد. این شهر پس از مدتی به تولیدکننده نیشکر، کتان، ابریشم، ماهی، برنج، میوه و سبزیجات تبدیل شد. بیش‌تر این محصولات در سده‌های ۱۸ و ۱۹ میلادی به روسیه فرستاده می‌شد.Баку взял курс на север Ирана / СНГ / Независимая газета
حکومت خانات تالش با مرگ نادرشاه افشار (۱۷۳۶–۱۷۴۷)، از دهه ۱۷۲۰ در دوران آشفتگی تاریخ ایران تا سال ۱۸۲۸ میلادی، تحت سلطه دودمان‌های زندیه و قاجاریه ایران قرار داشت. در نیمه نخست سده هجدهم میلادی، روس‌ها برای چندین سال طی جنگ‌های ایران و روسیه بر آن حکومت کردند. این شهر در سال ۱۷۳۲ میلادی با پیمان رشت به خاک ایران بازگشت. نخستین حکمران تالش میرجمال‌الدین بیگ (قراخان)، از سادات لنکران بود که نسب او به زید بن علی می‌رسید. میرجمال‌الدین در جنگ با لزگی‌ها در داغستان (۱۱۵۳–۱۱۵۴ خورشیدی) همراه نادرشاه بود. نادرشاه او را به سبب تیره بودن چهره‌اش قراخان لقب داده بود. نادر پس از سرکوب مردم تالش که به علت به علت فشارهای مالیاتی قیام کرده بودند، میر جمال‌الدین تالش را به حکومت آن منطقه گماشت. بعدها قره‌بیگ‌خان ضمن پیروی از جانشینان نادر و حتی کریم خان زند، توانست بر مدعیان محلی فائق‌آید و حکومت خود را در آن ناحیه تثبیت کند. میر جمال‌الدین خان پس از کشته شدن نادرشاه و در هنگامه جنگ‌های مدعیان پادشاهی ایران، مناطق دیگری را بر قلمرو خود افزود و بخش بزرگی از سرزمین تالش را تصرف کرد. جانشینان کریم خان زند نتوانستند حضور خود را در تالش حفظ کنند و این سرزمین در دوره آنان با تاخت و تاز مدعیان غیرتالش مواجه بود که بر سر کسب قدرت با یکدیگر در ستیز بودند. قراخان برای مقابله با این مدعیان به روسیه تزاری متوسل شد.
پس از درگذشت قراخان در ۱۲۰۱، فرزند بزرگش، میرمصطفی‌خان، حاکم تالش شد. نخستین سال‌های حکومت میرمصطفی‌خان مصادف با به قدرت رسیدن آغامحمدخان قاجار بود. آقامحمدخان که در صدد سرکوب قیام‌های اقوام در گوشه و کنار کشور بود، با فرستادن نامه‌هایی به خانات نواحی مختلف قفقاز و تالش از آن‌ها خواست که از حکومت مرکزی پیروی کنند. میرمصطفی‌خان به پشت‌گرمی روسیه پاسخ منفی به نامه آغامحمدخان داد و در ۱۲۰۹ خورشیدی به هنگامی که آغامحمدخان قصد تصرف گرجستان را داشت، ضد نیروهای قاجار وارد عمل شد. آغامحمدخان نیز نیروهایی را به تالش گسیل داشت و لنکران مرکز حکومت میرمصطفی‌خان را به تصرف درآورد. میرمصطفی‌خان به کوه‌های اطراف روانه شد و پس از آنکه نیروهای آغامحمدخان، لنکران را ترک کردند، به آنجا بازگشت و کوشید تا بیش از پیش قدرت و نیروهای خود را تقویت کند. میرمصطفی‌خان در آغاز سلطنت الکساندر اول، نماینده‌ای به دربار روسیه فرستاد و پشتیبانی آنان را درخواست کرد. دولت روسیه که آماده پذیرش چنین درخواستی بود، نیروهایی به تالش فرستاد و میرمصطفی‌خان نیز آنان را در قلعه کهنه آستارا و قریه گرمی اوجارود و شهر لنکران جای داد.
در دوره پادشاهی فتحعلی‌شاه قاجار و با آغاز دوره نخست جنگ‌های ایران و روسیه، عباس میرزا و قائم‌مقام فراهانی کوشیدند با گفتگو میرمصطفی‌خان را از نزدیکی به روسیه بازدارند. در این زمان میرمصطفی‌خان گاهی به سمت ایران و گاهی به سمت روسیه تمایل پیدا می‌کرد، اما سرانجام تحت شرایط حاکم بر آن زمان و نتیجه بخش نبودن مذاکرات با نمایندگان حکومت، هیئتی از جانب خود برای پذیرش تحت‌الحمایگی به دربار روسیه گسیل داشت.
در طول جنگ‌های ایران و روس در سال ۱۸۰۴، ژنرال پیوتر کوتلیارفسکی که در جریان جنگ، نیروهای روسیه را در ناحیه قفقاز رهبری می‌کرد، چندین پیروزی در نبردها و درگیری‌های گنجه، قره‌باغ و اصلاندوز به دست آورد و طی نبردی که با نام یورش به لنکران معروف و شناخته شد دژ شهر لنکران و مقر فرماندهان لنکران را اشغال کرد و بسیاری از نیروهای کشت و یا دستگیر کرد؛ اگرچه خود او نیز در این نبرد آسیب فراوانی دید.نگاهی به گذشته تالش شمالیکتاب ماه تاریخ و جغرافیا- جدایی تالش شمالی از ایران -شماره 183 میر حسن خان تالشی ملقب به اسبق‌المجاهدین آخرین حاکم مستقل تالش بود که پس از پدرش، میر مصطفی خان، به قدرت رسید.
پس از مرگ مرگ میر مصطفی خان در روز یک‌شنبه ۷ اوت ۱۸۱۴ میلادی (۱۶ مرداد ۱۱۹۳ خورشیدی)، روس‌ها به ناچار حکومت پسر ارشد وی، میر حسن خان را به رسمیت شناختند، اما میر حسن خان برخلاف روش پدر، با اهداف توسعه‌طلبانه روس‌ها به مخالفت برخاست.
به دنبال پیمان گلستان از سال ۱۸۱۳، منطقه تالش شمالی به روسیه تزاری واگذار شد و باعث اعتراضات فراوان مردم تالش آن منطقه شد. در پی آن درگیری‌های محلی گسترده‌ای بر ضد روس‌ها آغاز شد که تا حدود زیادی روس‌ها را به عقب راند. نیروهای روس با تازش ارتش محلی تالش به رهبری میر حسن خان تا شهر سالیان عقب‌نشینی کردند.
در دوره دوم جنگ‌های ایران و روسیه با شکست نیروهای ایران در نقاط مرزی و تصرف تبریز و برخی از شهرهای ایران، مقام‌های ایرانی به پای میز مذاکره کشیده شدند و عباس میرزا در پی پافشاری پاسکویچ، فرمانده لشکریان روس، ضمن انعقاد پیمان ترکمانچای در تاریخ ۲۲ فوریه ۱۸۲۸ میلادی (۲ اسفند ۱۲۰۶ خورشیدی)، تالش شمالی را به روسیه واگذار کرد. عباس میرزا از میر حسن خان درخواست کرد تالش شمالی را به روسیه تحویل دهد و در عوض حکومت شهر اردبیل همراه با ولایت کرگانرود و اسالم و ویلکیج را دریافت کند اما میر حسن خان با رد خواسته عباس میرزا، حاضر به تخلیه تالش شمالی نشد.سرانجام پس از کش و قوس فراوان و چند درگیری و نیز وارد شدن تلفات سنگین به نیروهای میر حسن خان در اثر هجوم نیروهای روسی با وجود آسیب‌های فراوان به نیروهای روس، نیروهای میر حسن خان در ژوئیه ۱۸۲۸ میلادی (تیر ۱۲۰۷ خورشیدی) از تالش شمالی خارج شدند. با این حال، با پیمان ترکمانچای در سال ۱۸۲۸ میلادی که پس از جنگ‌های بعدی و پایانی میان دو کشور ایران و روسیه رخ داد (۱۸۲۶–۱۸۲۸)، حکومت قاجار وادار شد که بدون هرگونه درگیری شهر را به روسیه تحویل دهد.Caucasus City Falls to Armenian Forces - Page 2 - New York Times
با امضای پیمان ترکمانچای در ۱۸۲۸ میان ایران و روسیه، لنکران از ایران و ناحیه گیلان جدا شد و به امپراتوری روسیه واگذار شد و پایانی بود بر تسلط ایران بر منطقه شمالی سرزمین تالش. در پی چندین سال جنگ شماری از مردم ساکن این ناحیه که تقریباً همگی تالش‌تبار بودند به سوی نواحی جنوبی‌تر یعنی جنوب رود آستارا و دیگر شهرهای ایران کوچ کردند و در آن‌ها ساکن شدند.Timothy C. Dowling "Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond" pp 728-730 ABC-CLIO, 2 dec. 2014
با وقوع قتل الکساندر گریبایدوف در روز چهارشنبه ۱۱ فوریه ۱۸۲۹ میلادی (۲۲ بهمن ۱۲۰۷ خورشیدی) و انتشار خبر آن، میر حسن خان، فرصت را مناسب یافته و با حضور در تالش شمالی، کوشید تا منطقه را از سلطه روس‌ها خارج کند، اما دستگیر شد و به بالا خان (حاکم کرگانرود) و سپس جهانگیر میرزا (حاکم اردبیل) تحویل داده شده و به دستور عباس میرزا در قلعه نمین زندانی شد. او پس از تحمل چند ماه زندان، دوباره به تالش شمالی فرار کرد و چندین بار برای تصرف منطقه کوشید که با حمله سپاهیان روس، سربازان شروانی و مزدوران تالشی، به تالش جنوبی وارد شد و سپس به انزلی گریخت و از آنجا به مازندران نزد پسر فتحعلی شاه رفت.
میر حسن خان در روز در روز پنج‌شنبه ۲۱ تیر ۱۲۱۱ خورشیدی در زندان و بر اثر بیماری استسقاء درگذشت.
این شهر در سال ۱۸۶۲ میلادی، این شهر دارای ۸۹۹ خانه (۲۹ بلوک)، دو بازار ارمنی‌ها و مسلمان، ۱ کلیسای روسی-ارتدکس (واقع در نزدیکی قلعه لنکران)، ۱ کلیسای ارمنی و ۳ مسجد بود.
در سده بیستم لنکران دو بار پایتخت کشور خودخوانده و خودگردان تالش (جمهوری شوروی مغانMusavat Party (Azerbaijan)Pan-Turkism: From Irrendentism to Coopersation by Jacob M. Landau P.55On the Religious Frontier: Tsarist Russia and Islam in the Caucasus by Firouzeh Mostashari P. 144"Ethnic Nationalism and the Fall of Empires" by Aviel Roshwald, page 100Disaster and Development: The politics of Humanitarian Aid by Neil Middleton and Phil O'keefe P. 132The Armenian-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications by Michael P. Croissant P. 14 و جمهوری تالش-مغانBBC NEWS | Europe | Azerbaijan in a stir over political prisoner) بوده‌است.
این شهر پس از فروپاشی امپراتوری روسیه، پس از انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷، در مدت زمانی کوتاه به عنوان بخشی از جمهوری خلق آذربایجان و سپس بخشی از جمهوری سوسیالیستی شوروی آذربایجان شناخته شد. اگرچه در سال ۱۹۲۰ میلادی درگیری‌های گسترده‌ای به نام خیزش لنکران رخ داد و در پی آن تمامی مناطق جنوب رود ارس از کنترل نظامی باکو درآمد اما با حملات پرشمار روس‌ها و بلشویک‌ها، قیام و خیزش مردمی در مناطق تالش‌نشین سرکوب شد و تالش شمالی به آذربایجان شوروی الحاق شد. در ژوئن سال ۱۹۹۱، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، درگیری‌هایی پراکنده برای استقلال و آزادی ناحیه جنوبی جمهوری آذربایجان صورت گرفت که منجر به تاسیس جمهوری تالش-مغان به رهبری علی‌اکرم همت‌زاده و به مرکزیت شهر لنکران شد اما پس از دو ماه این دولت توسط حکومت مرکزی کنار گذاشته شد و در نهایت بخشی از خاک جمهوری آذربایجان شد. این جمهوری از نظر جغرافیایی تمام مناطق جنوبی رود ارس را شامل می‌شد.BBC NEWS | Europe | Azerbaijan in a stir over political prisoner پس از فروپاشی این جمهوری خودگردان با حمله نظامی نیروهای باکو به آن، همت‌زاده تا سال ۲۰۰۴ در زندان بود.Azerbaijan: Council Of Europe Gives Baku Another Two Months On Issue Of Political Prisoners, By Jean-Christophe Peuch, 2003Human Rights Watch World Report 2003 - Azerbaijan او در سال ۲۰۰۴ میلادی از زندان آزاد شد اما شهروندی جمهوری آذربایجان از او گرفته شد، از این رو به هلند پناهنده شد. همت‌زاده در مهرماه سال ۱۳۸۷ نامه‌ای سرگشاده به مردم ایران نوشت و ضمن اشاره به لغو قراردادهای گلستان و ترکمنچای پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، از آن‌ها برای احقاق حقوق هموطنانشان آن‌سوی مرزها درخواست کمک نمود.
لنکران بر اساس سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن دارای اقلیم نیمه‌گرمسیری مرطوب (CFA) و آب و هوای مدیترانه‌ای است. لنکران زمستان سرد و مرطوب دارد و تابستان بسیار گرم، خشک و گاه بسیار مرطوب است. بیشینه بارش سالانه ۱۶۰۰ تا ۱۸۰۰ میلی‌متر است و این رقم بالاترین میزان بارش کشور جمهوری آذربایجان است.Всемирный погодный информационный сервис — Лянкяран Всемирная метеорологическая организация سردترین ماه سال ژانویه با میانگین دمای ۳٫۶ درجه سانتی‌گراد و گرم‌ترین ماه سال ژوئیه با میانگین دمای ۲۵٫۳ درجه سانتی‌گراد است. وضعیت کلی آب و هوای لنکران به شرح زیر است:
در نزدیکی شهر لنکران سواحل شنی فراوانی وجود دارد. چشمه‌های آب دارای سولفید، کلرید، کلسیم، سدیم و چشمه‌های معدنی اندجین (بالا و پایین) در ۱۲ کیلومتری غرب شهر واقع شده‌اند. همچنین در غرب این شهر خرابه‌های قلعه بالابور و چشمه‌ای در نزدیکی روستایی به همین نام یعنی بالابور قرار دارد.
در نزدیکی شهر لنکران یک منطقه گسترده از جنگل‌ها به نام پارک ملی هیرکان قرار دارد که در آن انواع گوناگون جانوران و گیاهان نگهداری می‌شوند. خلیج قزل آغاج دارای بیش از ۲۵۰ گونه گیاه، ۳۰ گونه ماهی و بیش از ۲۲۰ گونه پرنده است. لنکران همچنین برای درخت چوب آهن ("Parrotia persica" یا "Ironwood") که با نام انجیلی نیز شناخته می‌شود مشهور است. این درخت به‌طور طبیعی در منطقه رشد می‌کند و در پارک ملی هیرکان نیز دیده می‌شود. بر اساس داستان‌های بومی چوب آهن تنها چوبی است که در آب فرو می‌رود، از این رو نام (چوب آهن یا دمیر آغاج) است. این چوب از گذشته تاکنون برای گرم کردن مورد استفاده قرار گرفته‌است، زیرا مدت زمان سوختن و گرمادهی آن زیاد است. گونه‌هایی از پلنگ ایرانی "(Panthera pardus saxicolor)" نیز در پارک ملی هیرکان زندگی می‌کنند. در سال ۱۹۳۷ گروهی از طبیعت‌شناسان گونه‌ای از عنکبوت‌های خرمن با نام "Opilio lepidus" (عنکبوت لنکرانی) را در این ناحیه یافتند و به ثبت رساندند. پارک ملی هیرکان جمهوری آذربایجان و جنگل‌های هیرکانی ایران در سال ۲۰۱۹ به میراث جهانی یونسکو افزوده شدند.http://www.iribnews.ir/fa/news/2467496/ثبت-جنگل‌های-هیرکانی-ایران-در-یونسکو
در پیرامون این شهر و ارتفاعات شهرستان لنکران نادرترین گونه گل سوسن یا همان سوسن چلچراغ وجود دارد که تنها در ناحیه داماش استان گیلان و چند ناحیه دیگر در شمال ایران می‌روید.
بیشتر اهالی به فعالیت‌های صنعتی و کشاورزی مشغول هستند.
حوزه‌های غالب در اقتصاد لنکران عبارتند از کشت سبزیجات، کشت چای، کشاورزی، دامپروری، باغداری درختان مرکبات، زنبورداری، ماهیگیری و کشاورزی. آب و هوای نیمه گرمسیری مرطوب، دسترسی به زمین‌های مناسب کشت و زراعت، آب و منابع کافی نیروی کار در شهر، پایه خوبی برای فعالیت‌های کشاورزی و همچنین توسعه شرکت‌های کشتیرانی است.Business opportunities of the region آسیاب‌های برنج در روستای دارقوبا از توابع لنکران به صورت گسترده فعالیت می‌کنند. در این شهرستان چند کارخانه بزرگ تولید و بسته‌بندی چای وجود دارند. همچنین در این شهر نخستین کارخانه گیاه چای جمهوری آذربایجان در سال ۱۹۳۷ ساخته شده‌است. در دوران شوروی مزارع چای لنکران به عنوان تنها نقطه تولید چای این کشور از اهمیت خاصی برخوردار بوده و هم‌اکنون به بسیاری از نقاط دنیا صادر می‌شود.Tea culture in Azerbaijan
غذاهای لنکران تا حد زیادی تحت تأثیر فرهنگ‌های گوناگون اقوام ساکن در آن قرار گرفته‌است و بیشترین گوناگونی غذاها متعلق به مردم تالش است که به دلیل سکونت تالش‌ها از دیرباز و حاکمیت خانات تالش در این منطقه بوده است، از این رو تنوع زیادی در مواد غذایی لنکران وجود دارد. غذاهای معروف آن شامل لونگی، کلوچه لنکران، مرجی پلو (عدس پلو)، پلو سفید، کدو تنبل پلو و ترش‌کباب (کباب ترش) می‌باشد.Azerbaijani Cuisine: Şirniyyat Cuisine of Lankaran Azərbaycanın subtropik zonası
لنکران از سال ۲۰۱۲ همراه با شهرهای باکو و گنجه مراسم ساعت زمین را برگزار می‌کنند.
در لنکران ۲ موزه، تئاتر نمایشی، کتابخانه، ۸۷ سازمان فرهنگی و یک پارک فرهنگ وجود دارد؛ همچنین در شهرستان لنکران ۲۰ اثر باستانی با اهمیت ملی و ۵۳ اثر با اهمیت بومی وجود دارد.
بیمارستان جمهوری لنکران در سال ۱۹۲۰ میلادی در این شهر گشایش یافت. این شهر همچنین دارای مرکز درمانی، مرکز درمانی ویژه کودکان، بیمارستان کودکان، اورژانس و درمانگاه دندانپزشکی است.
در لنکران و حومه ۸۸ مدرسه، ۵۳ موسسه پیش دبستانی، دانشگاه دولتی لنکران، دانشکده پزشکی، ۳ مدرسه ورزشی و یک مرکز آموزشی ورزشی و همچنین آموزشگاه موسیقی و یک آموزشگاه هنری وجود دارد. دانشگاه دولتی لنکران - که در سال ۱۹۹۱ تاسیس شد و نخستین دانشگاه در این شهر است که دوره‌های آموزشی خود را آغاز می‌کند. Official website of Executive Power of Lankaran. Lankaran State University website
چندین هنرمند و خواننده مشهور جمهوری آذربایجان متولد شهر لنکران هستند. یکی از گروه‌های آواز سنتی و فولکلوریک "باجی‌لار" یا "خواهران" است که چندین جشنواره موسیقی در لنکران و باکو برگزار کرده‌اند و با ترانه‌های تالشی خود مشهور هستند. آن‌ها همچنین برنامه‌های فراوانی را در رسانه‌های کشور جمهوری آذربایجان اجرا کرده‌اند."Bacılar" talış folklor mahnı və rəqs kollektivi
این شهر دارای کانال منطقه‌ای جنوب و تلویزیون و روزنامه لنکران است.
این شهر دارای یک تیم فوتبال حرفه‌ای به نام باشگاه فوتبال خزر لنکران است که در لیگ برتر فوتبال جمهوری آذربایجان رقابت می‌کند. خزر لنکران تاکنون دو بار قهرمان لیگ کشوری و چندین بار نایب قهرمان لیگ شده‌است.
مهم‌ترین سالن‌های ورزشی شهر عبارتند از ورزشگاه اختصاصی خزر لنکران و مجتمع ورزشی المپیک لنکران.
این ورزشگاه یکی از مراکز مرحله گروهی جام جهانی فوتبال دختران زیر هفده سال در سال ۲۰۱۲ میلادی بود.
در سال ۲۰۱۲ میلادی، این شهر میزبان مسابقات قهرمانی وزنه‌برداری اروپا بود.
این شهر با توجه به این که از نظر جغرافیایی، تاریخی، راهبردی و سیاسی دارای اهمیت بوده است دارای افراد شناخته‌شده‌ای نیز می‌باشد، از جمله:
و شمار فراوانی از افراد دیگر. The Voice of Happiness and Optimism: Jahan Talyshinskaya by Afruz Mammadova. "Musigi-dunya.az"
یک قطار شبانه از باکو به آستارا (پس از گذر از لنکران) فعالیت دارد.Turizm müəssisələri فرودگاهی نیز در سمت باختری شهر قرار گرفته‌است که در دوره شوروی احداث شده‌است و دارای دو ترمینال پروازهای داخلی و خارجی است. بیشتر پروازهای داخلی آن به مقصد فرودگاه بین‌المللی حیدر علی‌اف در شهر باکو است. ترمینال پروازهای خارجی آن از سپتامبر ۲۰۰۸ آغاز به کار کرد و هر هفته پروازهایی به مقصد مسکو و سنت پترزبورگ دارد.Lənkəranda çay plantasiyalarının sahəsi genişləndirilir کد پستی این شهر AZ4200 است.
ماساللی (به لاتین: Masallı) شهری در شهرستان ماساللی کشور جمهوری آذربایجان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۱۴٫۷۴۶ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۹٫۸۰۰ بوده‌است.
ماسال‌لی یکی از شهرهای جنوب‌شرقی جمهوری آذربایجان است و به‌عنوان یکی از شهرهای تالش شمالی شناخته می‌شود. این شهر ۲۲۱ کیلومتر از باکو پایتخت جمهوری آذربایجان واقع شده‌است. شهر ماسال‌لی از جنوب به شهر لنکران، از خاور به ذخیره‌گاه دولتی قزل‌آغاج، از شمال به جلیل‌آباد و از باختر به کوه‌های تالش و یاردیملی می‌رسد.
بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۹ میلادی، ماسال‌لی ۸۸۶۷ نفر جمعیت داشته که از این شمار ۴۴۶۹ نفر (۵۲٫۴٪) مرد و ۴۳۹۸ نفر (۴۸٫۴٪) زن بوده‌اند.
بیشتر مردم ماساللی تالش هستند اما دولت جمهوری آذربایجان آن‌ها را آذربایجانی به شمار می‌آورد.
دین بیشتر مردم این شهر اسلام و مذهب آنان شیعه است.
این شهر بخشی از سرزمین‌های خانات تالش بود که در پیمان گلستان از ایران جدا شد. پس از این پیمان، میرحسن‌خان فرزند میرمصطفی‌خان از شناخته‌شده‌ترین خان‌های تالش همراه با سربازان خود تا مدتی در برابر نیروهای ارتش روسیه تزاری در پیرامون شهر ماسال‌لی به‌ویژه در ناحیه میان‌کوه مقاومت کردند اما در پایان عقب‌نشینی کردند.
شهرداری ماسال‌لی در سال ۱۹۶۰ تأسیس شد.Президиум Верховного Совета Азербайджанского ССР. ""Азербайджанская ССР, Административно-территориальное деление на 1 января 1961-го года"". Азербайджанское государственное издательство, Баку, 1961, стр. 9Presidium of the Supreme Soviet of Azerbaijan SSR. "In the Administrative-territorial Division of the Azerbaijan SSR on January 1, 1961". Azerbaijan state publishing house, Baku, 1961, page 9
در مورد ریشه نام شهر ماسال‌لی دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد. نام ماسال‌لی شباهت و همسانی زیادی با نام شهر ماسال در استان گیلان ایران دارد. نام ماسال برگرفته از نام تالشی "مزال" به‌معنی "کوه‌مانند" است و ماسال‌لی می‌تواند اشاره به "افراد شهر ماسال" داشته باشد که از ماسال در گیلان به این ناحیه مهاجرت کردند. نام ماسال‌لی برای نخستین بار در آثار ناحیه آران و شروان و آذربایجان در قرون وسطا و میانی دیده شده‌است. در آغاز سده هفدهم میلادی در یکی از نامه‌ها و فرمان‌های حکومتی شاه سلطان حسین صفوی از روستاهای "ماسال‌لی" و "شیخ‌لار" نام‌برده شده‌است. ("اخبارنامه"، میرزا احمد فرزند میرزا خداوردی ۱۸۸۲) برطبق این نامه، این منطقه متعلق به شخصی به‌نام "ماسال بیگ" بوده‌است.
نزدیک ۲۰۸ بنای تاریخی و باستان‌شناختی در ماسال‌لی وجود دارد.
شهر ماسال‌لی یکی از شهرهای واقع‌شده در جلگه پست لنکران است. این شهر در تابستان دارای یک دوره هوای معتدل گرم و خشک در فصل تابستان و هوای معتدل و خشک در فصل زمستان است. این بهار و پاییزی به‌نسبت پربارش دارد.
در این شهر ورزشگاهی چندمنظوره با نام آناتولی بانیشفسکی وجود دارد که ورزشگاه خانگی باشگاه فوتبال ویلش ماسال‌لی است.
در شهر ماسال‌لی فعالیت‌های اقتصادی فراوان صورت می‌گیرد. تولید مصالح ساختمانی و محصولات پلاستیکی در این شهر در حال توسعه است. فروشگاه‌های مواد غذایی از جمله نانوایی و شراب‌سازی و… در آن وجود دارد در این شهر ۲ کارخانه شراب‌سازی ۴ کارخانه چای‌سازی و ۱ کارخانه تولید آب معدنی در حال فعالیت هستند. همچنین در پیرامون و محله‌های درون شهر باغ‌های انگور به‌خوبی گسترش یافته‌اند؛ همچنین در این شهر کارخانه‌های فرآوری گیاهان کنسروی، سبزیجات، گوشت، روغن و تخمیر توتون و تنباکو، مجتمع کشت و صنعت، کارخانه فرآوری گوشت و کارخانه لبنیات و آبجوسازی (با نام "ویلش") وجود دارند.
یاردیملی شهری در شهرستان یاردیملی کشور جمهوری آذربایجان است.
این شهر در میان کوه‌های تالش و شمال‌غرب رشته‌کوه البرز جای گرفته است. یاردیملی در فاصله ۲۸۶ کیلومتری جنوب شهر باکو و ۷۶ کیلومتری شهر ماساللی قرار گرفته است. یاردیملی در بلندای ۷۲۰ متر بالاتر از سطح دریا جای دارد. این شهر از شرق با شهر ماساللی، از جنوب با شهر لریک، از شمال با شهر جلیل‌آباد و از غرب با مرز ایران همسایگی دارد.
جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۸۹ میلادی، ۳٬۴۳۸ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۳٬۹۰۰ نفر بوده است. بیشتر مردم آن اصالتاً از قوم تالش هستند و به زبان‌های تالشی و ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند. Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007.
بیشتر مردم یاردیملی مسلمان و شیعه‌مذهب هستند.MÜSƏLMAN DİNİ İCMALAR - 2016-cı ildə qeydiyyatdan keçənlər. scwra.gov.az
در پیرامون یاردیملی آثار و بناها و سازه‌های فراوانی مربوط به دوران نوسنگی و پارینه‌سنگی یافت شده است.
این شهر نزد تالشان با نام "ورقه‌دیز" یا "ورگه‌دوز" هم شناخته می‌شود. هم‌اکنون یک آبادی با نام ورگه‌دوز در نزدیکی شهر یاردیملی جای دارد. یکی از تاریخ‌نگاران جمهوری آذربایجان به نام "ضیا بنیادف" به نقشه‌هایی متعلق به قرن‌های هفتم تا نهم میلادی دست یافت که در آن موقعیت و جایگاه شهری به نام "یاردم" در شمال شهر اردبیل یاد شده بود. این جایگاه. مکانی با شهر امروزی یاردیملی تطابق زیادی دارد.
تشکیلات نخستین این شهر در سال ۱۹۳۰ میلادی با عنوان مرکز ناحیه ورگه‌دوز ایجاد شد؛ در حالی‌که در ۱۹ ژوئیه ۱۹۳۸ میلادی به "یاردیملینسکی" تغییر نام داد. یاردیملی از ۱۹ نوامبر ۱۹۶۳ رسماً با عنوان شهر شناخته شد.
این شهر آب و هوایی کوهستانی و معتدل دارد. میانگین دمای سالانه یاردیملی ۱۲.۹ درجه سانتی‌گراد است.
در پیرامون شهر یاردیملی گونه‌های جانوری پرشماری از جمله شغال، خرس، گرگ و گراز وحشی زندگی می‌کنند. همچنین بسیاری از گونه‌های گیاهی از جمله اقاقیا، انجیلی، بلوط، پلاتان و درختچه زرگین در آن وجود دارد.
در پیرامون و حومه یاردیملی معادن و ذخایر طلا، مس، پلاتین، آهن، زغال نارس و نفت وجود دارد. همچنین چشمه‌های حاوی هیدروژن سولفید، سدیم سولفات و آب‌های کربناته و سولفاته از اهمیت زیادی برخوردار هستند.
در سال ۲۰۱۳ یک خط جدید آب آشامیدنی در یاردیملی احداث شد.
در یاردیملی یک کارخانه قالی‌بافی از زمان شوروی برجای مانده است؛ همچنین کشت دانه و باغداری انگور نیز انجام می‌شود.
شهرستان اوغوزبختیاری، سعید. "اطلس جهان امروز". تهران: انتشارات گیتاشناسی نوین، شهریور ۱۳۹۸. (به لاتین: "Oğuz") نام شهرستانی در جمهوری آذربایجان است.
جمعیت «شهر سفانیه» طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال‌های أخیر در حدود ۶۰ هزار نفر بوده‌است.
این مقاله به مطالعات دانشگاهی غربی قرآن ، تاریخچه و تحولات آن می‌پردازد. در ابتدای قرن بیستم میلادی «مطالعات دانشگاهی غربی قرآن» معادل با نوشتارهای محققانه دانشگاهیان غیرمسلمان اروپایی دربارهٔ قرآن بود. اما چنین فهمی از «مطالعات دانشگاهی غربی» قابل تعمیم به مابقی قرن بیستم میلادی نیست زیرا از یک طرف این تعریف اجازه شمول نوشتارهایی که نویسنده آنها خودش را مسلمان بداند را نمی‌دهد، و از طرف دیگر اعمال لفظ «محققانه» به دنیای روشنفکری‌ای که از لحاظ روش‌شناسی و فرهنگی بسیار متکثر بوده غیرواقعی خواهد بود. به عقیده آندرو ریپین، امروزه ترسیم خط بندی مشخص و معناداری بین مفسر مسلمانی که در اروپا به تفسیر قرآن مشغول است و استاد دانشگاهی که در آمریکا در حوزه رشته الاهیات فعالیت می‌کند با پیچیدگی‌هایی همراه خواهد بود. جهت مشخص کردن نحوه نگاه مطالعات دانشگاهی غربی عموماً در بحث‌های امروزی از لفظ «سکولار» استفاده می‌شود که به معنی جستجوی نقدآمیز و بدون غرض (غیر ستیزه‌آمیز) دانش، بدون اینکه با ملاحظات مذهبی محدود شده باشد، می‌باشد. اما بگفته ریپین مشکلی که در اینجا وجود دارد این است که چگونه نوشتارهای ستیزه‌آمیز سکولار را از نوشتارهای غیرستیزه‌آمیز سکولار جدا کنیم خصوصاً اینکه نوشتارهای ستیزه‌آمیز (که در اینترنت یا به طریق سنتی به چاپ می‌رسند) اغلب سعی در این دارند که خودشان را به عنوان نوشتارهای محققانه جا بزنند. یکی از راه‌هایی که کسی ممکن است جهت خروج از این وضعیت پیشنهاد کند جایگزینی لفظ «سکولار» با «بی منفعت» است، اما در اینجا نیز مشکل سیاسی شدن موضوع «انگیزه انجام تحقیقات دربارهٔ اسلام» است که از زمان چاپ کتاب شرق‌شناسی ادوارد سعید در سال ۱۹۷۸ میلادی مطرح شده‌است. ادوارد سعید این اتهام را مطرح کرد که «تحقیقات بی منفعت» غربیان در واقع در سطح خودآگاه و ناخودآگاه به پیشفرض‌های اجتماعی و سیاسی و ایدئولوژیک آلوده شده‌است که بسیاری از آنها ادامه ویژگی‌ها و صفات دوران استعمار را بازتاب می‌دهند. البته این موضوع فقط به بررسی اسلام محدود نبوده و به تحقیق در مورد ادیان دیگر نیز اطلاق می‌شود. محافل آکادمیک امروزه به‌شکل فزاینده‌ای بیان خالی اینکه «دانشگاهیان مذاهب را از دیدگاه سکولار بررسی می‌کنند» را کافی ندانسته و این نکته را می‌پذیرند که «نگاه سکولار، مانند نگاه مذهبی، یک دیدگاه است که ارزش‌هایی مخصوص به خود را حمل می‌کند؛ و اینکه دیدگاه سکولار به همان اندازه می‌تواند مدعی بیان حقیقت مطلق باشد که دیدگاه مذهبی می‌تواند باشد.»Andrew Rippin, The Cambridge Companion to the Qur'an, Cambridge University Press, p. ۲۳۵–۲۳۶
کتابخانه عمومی دالاس مجموعه کتابخانه های عمومی شهر دالاس در تکزاس در ایالات متحده آمریکا است که در سال ۱۹۰۱ با هدیه مالی اندرو کارنگی تأسیس شد.
کتابخانه عمومی دالاس امروزه یک شعبه مرکزی و ۲۵ شعبه ناحیه‌ای دارد. هر یک از شعبه‌های این کتابخانه، یک منطقه از شهر را تحت پوشش دارد و ساکنین هر منطقه (بر اساس کد پستی مکان زندگی) می توانند به صورت مجانی در کتابخانه منطقه مربوط به خود، عضو شوند و از امکاناتی مانند اینترنت، مجموعه کتاب‌ها و سی دی‌ها بهره مند شوند. همچنین در کتابخانه‌های عمومی شهر دالاس، کلاس‌های آموزش زبان انگلیسی به‌طور رایگان تشکیل می‌شود.
این کتابخانه مجموعاً ۵٬۴۶۲٬۷۴۲ کتاب دارد که این موسسه را از بزرگترین مخازن کتب کشور کرده‌است.ALA | ALA Library Fact Sheet 22 - The Nation's Largest Libraries: A Listing By Volume Held
کله قند، قند یا شکر متراکم است که به شکل مخروط کامل تهیه شده‌است. کله قند پس از شکسته شدن و تبدیل به قند حبه با چای یا قهوه تلخ مصرف می‌شود.
واژه کله قند گاهی به‌جای طاقدیس و ناودیس نیز به کار می‌رود.
به درستی مشخص نیست که اولین بار کله قند در چه زمانی تولید و عرضه شد. ولی در قرن ۱۲ میلادی، کله قند در اردن وجود داشته‌است. عرضه کله قند از قرن ۱۹ میلادی در انگلستان به دلیل مالیات‌های سنگین متوقف گردید.
کله قند در ایران، گاهی به عنوان هدیه و گاهی اجرت استاد و حکیم کاربرد داشته‌است.
کله قند پس از تزئین، در سفره عقد ایرانی کاربرد دارد و هنگام عقد بر سر عروس و داماد سائیده می‌شود.
همچنین در مراسم خواستگاری زرتشتیان، کله قند به عنوان هدیه‌ای از خانواده داماد به خانواده عروس ارائه می‌شده‌است.
در فرهنگ مردم بومی بخش‌هایی از مازندران، خوزستان، گرگان، سمنان و قوچان شکستن کله قند بخشی از مراسم سنتی شیرینی خوران و بله بران پیش از ازدواج است.
در منطقه دوتپه در تمامی مراسمات عروسی از جمله بله برون، شیرینی خوران و... از خانۀ داماد برای عروس و بالعکس کله قند می‌برند در مراسم بله برون کله قند را در مجلس مردانه می‌شکنند و در مجلس زنانه در مراسم شیرینی خوران بالای سر عروس و داماد و روی شال دوواق می‌شکنند. همچنین برای خانواده های داغدیده در نزدیکی های چهلم متوفی کله قند می برند.
تولید کله قند، بسته به اندازه مورد نیاز به دو روش «قالب و پرس» و روش «تبلور» انجام می‌شود. روش قالب و پرس برای کله قندهایی با اندازه کوچکتر مناسب است. در این روش بلورهای شکر ابتدا خرد شده و پس از مرطوب شدن با آب، در قالب ریخته می‌شود. قالب تحت فشار هوا قرار گرفته و کله قند ساخته می‌شود.
روش تبلور، برای ساخت کله قندهای بزرگ تر به کار می‌رود. در روش تبلور، ابتدا شکر به‌طور کامل در آب حل می‌شود، سپس با عبور از فیلترهایی کاملاً تصفیه می‌گردد. در مرحله بعد مولکولهای حاوی مواد رنگی موجود در شربت، جذب شده و شربت رنگبری می‌شود. پس از رنگبری شربت ابتدا تغلیظ شده، سپس در قالب ریخته می‌شود و تبلور آغاز می‌گردد. در این مرحله شتاب‌دهنده‌ها به خروج سریع تر آب از قند کمک نموده و کله قندهای ساخته شده در گرمخانه کاملاً خشک می‌گردند.
مسیر سرد خون , فیلم کوتاه
عکس‌ها در واقعی نمایش دادن قربانیان جنگ بسیار موفق بوده‌اند. در حالی که فیلم‌ها در نمایش این حقیقت کمتر موفق بوده‌اند.
فرهنگ چای به نحوه آماده‌سازی و مصرف چای، نقش چای در زندگی مردم و مسائل زیباشناختی مربوط به نوشیدن چای گفته می‌شود.
دیشلمه، استکان چای تلخ را گویند که کنارش قند حبه می‌گذارند. دیشلمه را قندپهلو نیز می‌گویند.
نوشیدن دیشلمه این گونه‌است که قند حبه را در دهان گذارند و چای تلخ را به شیرینی آن می‌نوشند.
دیشلمه را همچنین با کشمش یا خرما نیز می‌نوشند.
مصرف چای دیشلمه در قهوه‌خانه‌ها بسیار مرسوم بوده و در استکان کمرباریک، حین گوش سپردن به نقالی مصرف می‌شده‌است.
واژه دیشلمه واژه‌ای ترکی است از ترکیب دیش به معنی دندان و لمه که نوعی علامت مصدری است، به معنی "گاز نگیر". این واژه احتمالاً در دوره قاجار به لهجه تهرانی راه یافته‌است.
دیشلمه متضاد چای شیرین است.
واژه دیشلمه در طنز معاصر و در شخصیت‌هایی مانند گل‌آقا و شاغلام نمود زیادی داشته‌است.
کتابخانه عمومی آستین سیستم کتابخانه های عمومی شهر آستین در تکزاس در ایالات متحده آمریکا است که در سال ۱۹۲۶ تأسیس شد و امروز ۱٬۴۴۷٬۰۰۰ نسخه کتاب دارد.
کتابخانه عمومی آستین امروزه یک شعبه مرکزی و ۲۰ شعبه ناحیه‌ای دارد.
دیرکه ، در اسطوره‌های یونان، همسر لوکوس است.
لوکوس، آنتیوپه را که در مرگ برادرش مقصر می‌دانست، به عنوان کنیز دیرکه بخشید. دیرکه قصد کشتن وی را داشت اما پسران آنتیوپه، او را نجات دادند و دیرکه و لوکوس را کشتند.
گونه یا ژانر فیلم برای دسته‌بندی فیلم‌ها بر اساس شباهت‌های موضوعی و داستانی که فیلم بر آن‌ها بنا شده‌است، به کار می‌رود.
ژانر (genre) در اصل واژه‌ای فرانسوی به معنی طبقه، دسته و نوع است.
https://namafar.ir/اشنایی-با-انواع-ژانر-فیلم-،-پر-طرفدار-تر/
بیشتر نظریات در باب ژانر فیلم‌ها از مفاهیم نقد ژانر ادبی وام گرفته شده‌است. با توجه به موضوع ژانر در متن ادبی، روش‌های مختلفی برای برخورد با مسئلهٔ ژانر و تعریف و دسته‌بندی آن‌ها وجود دارد. علاوه بر تفاوت اصلی بین ژانر مستند و داستانی در فیلم، ژانر می‌تواند در گونه‌های دیگری نیز تقسیم‌بندی شود.