moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
در مورد اینکه نوع امروزی خمیر هزارلا از چه زمان و توسط چه کسی به وجود آمده‌است، دو نظریه وجود دارد: نظریه نخست این است که این خمیر توسط کلود لورین نقاش مشهور فرانسوی (زمان حیات ۱۶۸۲–۱۶۰۰ میلادی) اختراع شده‌است. خواستهٔ کلود لورین این بود که نقاش شود ولی از آنجائیکه خانوادهٔ او فقیر بودند، شیرینی‌پزی را به‌طور تجربی آموخت و زندگیش از طریق شیرینی‌پزی می‌گذشت. او یک روز قصد داشت که خمیر کره‌ای درست کند، اما فراموش کرد که داخل خمیر کره بریزد. چون چاره‌ای نبود، به فکرش رسید که کره را در لای خمیر قرار بدهد و سپس برای اینکه کره با خمیر مخلوط شود، چندین بار خمیر را باز کرده و تا کرد. این خمیر پس از پخت به خوبی انبساط پیدا کرد و به حالت چند لایه درآمد. این نوع نان با استقبال مردم روبرو شد و کلود لورین از این طریق سرمایهٔ کافی به دست آورد و توانست به فلورانس رفته و به کار مورد علاقه‌اش نقاشی از مناظر بپردازد.
نظریه دوم بدین صورت است که سرآشپز دودمان کنده به نام «فوئیت» (به فرانسوی:feuillet) این خمیر را اختراع کرده‌است. به فرانسوی این خمیر «فوئیته» نیز نامیده می‌شود و این احتمال می‌رود که نام خمیر از نام این سرآشپز منشأ گرفته باشد. هر دو نظریه از نظر صحت مورد تردید هستند.
در کتاب "شیرینی سلطنتی پاریس" اثر آشپز معروف اوایل قرن نوزدهم فرانسه ماری آنتوان کارم (۱۷۸۴ – ۱۸۳۳ میلادی)، از نوع امروزی خمیر هزارلا مطالب بسیاری دیده می‌شود.
نوع دستی و غیر کارخانه‌ای این خمیر بر اساس روش تهیه به سه نوع تقسیم می‌شود:
۱. روش اصلی: در این روش کره در داخل خمیرآب قرار می‌گیرد.
۲. برعکس یا (به فرانسوی:enversé): در این روش برعکس روش اصلی خمیرآب در داخل لایه‌ای از کره قرار می‌گیرد. بدین ترتیب لایهٔ خارجی در این روش کره است. این روش بیشتر برای درست کردن شیرینی ناپلئونی استفاده می‌شود.
۳. خمیر هزارلای سریع (به فرانسوی:Feuilletage rapide) یا (به فرانسوی:Feuilletage â la minute): در این روش کره به شکل یک لایه در داخل خمیرآب قرار نمی‌گیرد بلکه از همان ابتدا با آرد و دیگر مواد مخلوط می‌شود. خمیر در این روش نسبت به دیگر روش‌ها سریع‌تر آماده می‌شود. پایی که از این نوع خمیر درست می‌شود، «پای آمریکایی» خوانده می‌شود. برخلاف نوع معمولی که خمیر سه سری تا زده می‌شود در نوع سریع عمل تا کردن در دو سری انجام می‌شود بدین ترتیب که در هر سری، نخست خمیر به حالت سه‌لا و بعد از تغییر جهت خمیر به شکل چهارلا تا زده می‌شود.
با ورز دادن آرد و آب ماده‌ای به نام گلوتن از آرد خارج می‌شود. گلوتن بخشی از آرد است که به خمیر خاصیت بافت‌دهندگی و کشسانی می‌دهد. این ماده به نام چسب خوراکی نیز نامیده می‌شود. گلوتن ترکیبی از دو پروتئین به نام‌های گلیادین و گلوتلین است.گلوتن قدرت بالایی در جذب آب تا حدود دو برابر وزن خود دارد.
آرد گندمی که در خمیر هزارلا استفاده می‌شود، ترکیبی از آرد شیرینی و آرد سفید نان (بدون سبوس) است و هر چه میزان آرد نان بکار رفته بیشتر باشد، پایی که از این خمیر پخته می‌شود، خوش طعم‌تر خواهد شد. آرد نان دارای پروتئین و گلوتن بیشتری است و بیشتر از آرد شیرینی پف می‌کند. همچنین لایه‌هایی که در اثر استفاده از آرد نان به دست می‌آید، سفت‌تر است و به آسانی شکل خود را از دست نمی‌دهد.
جدول زیر برخی از ارزش‌های غذایی موجود در ۱۰۰ گرم آرد گندم ضعیف (آرد شیرینی)، متوسط (ترکیبی از آرد شیرینی و آرد نان) و قوی (آرد نان) را نشان می‌دهد:
کره: از لحاظ طعم در میان انواع مواد چرب، بهترین گزینه برای این خمیر کره است. کره دارای سه خاصیت است، نخست اینکه با اینکه جامد است اما قابلیت شکل‌پذیری دارد. کره به راحتی با آرد مخلوط شده و باعث ترد شدن خمیر پخته‌شده می‌گردد. همچنین کره قدرت پذیرش مقادیر زیادی هوا را در بافت خود دارد و همین خاصیت باعث سبکی محصول پخته شده خواهد شد. البته با یک بار ذوب کردن کره و دوباره به صورت جامد درآوردن آن این سه خصوصیت کره تقریباً از بین خواهد رفت. بدین جهت آب کردن کره برای شکل دادن به آن صحیح نمی‌باشد. روش صحیح شکل دادن به کره بدین صورت است که کره بلافاصله پس از درآمدن از یخچال بر روی سطح آرد پاشیده شده قرار بگیرد و توسط کوبیدن وردنه بر روی آن به شکل چهار ضلعی درآید.
در هر ۱۰۰ گرم کره در حدود ۲۱۰ میلی‌گرم کلسترول وجود دارد. در بزرگسالان، کلسترول مورد نیاز بدن بین ۱۳۰۰–۱۲۰۰ میلی‌گرم در روز است که حدود ۲۰ درصد از این مقدار یعنی ۳۰۰–۲۰۰ میلی‌گرم از طریق خوردن موادغذایی تأمین شده و در حدود ۴ برابر این مقدار در داخل بدن انسان و به ویژه در کبد ساخته می‌شود. در بین عموم مردم تصویری منفی از اثر کلسترول بر بدن وجود دارد، اما کلسترول از مواد پیش‌ساز و لازم برای ساختن هورمون‌های جنسی و هورمون‌های غده فوق کلیوی، غشای سلولی، ویتامین د و اسید صفراوی است. همچنین برای انتقال پیام‌های عصبی کلسترول عنصری ضروری است. نداشتن تعادل در مصرف کلسترول برای بدن عوارض بیماری‌زایی در پی دارد. خوردن بیش از حد کلسترول موجب سفتی جدار رگ‌ها، سکتهٔ قلبی یا خون‌ریزی مغزی و دیابت و دیگر بیماری‌ها است و از طرفی دیگر کمبود کلسترول در رژیم غذایی موجب ضعف جدار رگ‌ها و خون‌ریزی مغزی خواهد شد.
جدول زیر برخی از ارزش‌های غذایی موجود در هر ۱۰۰ گرم کرهٔ بی‌نمک را نشان می‌دهد:
روغن: در کشورهای عربی در خمیر مشابه به جای کره از روغن استفاده می‌شود. در چین نیز معمول است که به عنوان مواد چرب از چربی خوک استفاده شود.
مارگارین: مارگارین ویژهٔ خمیر هزارلا (به انگلیسی:puff pastry margarine) از دیگر انواع مواد چرب است که در خمیر بکار می‌رود و دارای نقطهٔ ذوب بسیار بالایی در حدود ۵۷–۴۷ درجه سانتیگراد است. نقطهٔ ذوب چربی کره در حدود ۲۳–۲۱ درجه سانتیگراد است.
جدول زیر برخی از ارزش‌های غذایی موجود در هر ۱۰۰ گرم مارگارین را نشان می‌دهد:
در انواع فروشی خمیر هزارلا بیشتر از چربمایه استفاده می‌شود.
بکار بردن نمک در داخل خمیر تنها برای دادن مزه به خمیر نیست، بلکه وجود نمک باعث آسان شدن کار پهن کردن خمیر خواهد شد.
برای افزودن در داخل خمیر از آب سرد استفاده می‌شود. با ورز دادن خمیرآب، فعالیت آنزیم‌های درون آرد آغاز شده و در نتیجه پروتئین و نشاسته تجزیه می‌شوند. در این هنگام اگر به خمیر گرما داده شود، بر اثر فعالیت آنزیم‌ها خمیر به‌سرعت حالت کش‌دار پیدا می‌کند. برای جلوگیری از به وجود آمدن چنین حالتی آب سرد استفاده می‌شود. همچنین برای اینکه در طی درست کردن خمیر، گلوتن بیش از اندازه از آرد خارج نشود، خواباندن خمیر در یخچال لازم است.
گلوتن داخل خمیرآب از پروتئین‌های داخل آرد به نام‌های گلیادین و گلوتلین خارج می‌شود. گلوتلین پروتئینی است که در اسید به آسانی حل می‌شود، به همین سبب هنگامی که به آب سردی که به داخل خمیر ریخته می‌شود، مقداری سرکه یا مواد اسیدی دیگر افزوده شود، گلوتنی که از خمیر خارج می‌شود، نرم‌تر شده و باز شدن خمیر بهتر انجام می‌شود. مقدار افزودن سرکه یا مواد اسیدی به اندازه ۵٪ تا ۱۰٪ مقدار آرد است. افزودن مایعات الکل دار نیز تأثیر مشابهی دارد.
روش تهیه به روش معمول:
۷۵۰ گرم کره با وردنه به صورت چهار ضلعی (به‌طور معمول ۱۵ ۱۵ سانتیمتری) درآمده و سپس در یخچال قرار داده می‌شود. یک کیلوگرم آرد در روی سطح صافی الک شده، وسط آن گود می‌شود. ۵۰۰ میلی لیتر آب به همراه ۲۰ گرم نمک داخل گودی میان آرد ریخته می‌شود. با هر دو دست آرد و آب و نمک تا حدی که کش‌دار نشود، ورز داده می‌شود تا "خمیرآب" درست شود. در صورتی‌که حداکثر تا ۱۰٪ از وزن آرد، کره به خمیرآب افزوده شود از کش‌دار شدن خمیر کاسته شده و باز کردن خمیر با وردنه آسان‌تر می‌شود. سپس خمیرآب گرد شده و روی آن با کارد به شکل یک ضربدر بریده می‌شود. سپس خمیرآب در داخل نایلون پیچیده شده و در داخل یخچال به مدت بیش از یکساعت خوابانده می‌شود. خمیرآب بعد از درآوردن در یخچال به ضخامت ۲ سانتیمتر و به ابعاد تقریبی دو برابر ابعاد کره باز می‌شود.
سفتی کره با سفتی خمیرآب یکسان باید باشد. کره وسط خمیرآب طوری قرار می‌گیرد که گوشه‌های کره مماس با وسط اضلاع خمیرآب باشد و با اضلاع آن زاویهٔ ۴۵ درجه تشکیل دهد. سپس خمیرآب بر روی کره کشیده شده به صورت پاکت درآورده می‌شود. مابین خمیرآب و کره نباید هوا باقی بماند.
به‌طور اصولی این خمیر به صورت ۲ لا، ۳ لا و ۴ لا تا زده می‌شود. روش ۴ لا خود دو نوع دارد؛ یا محل تا زدن هر بار در وسط خمیر است یا به صورت نامتجانس است. بدین صورت که ابتدا یک سوم خمیر بر روی خمیر یک سوم میانی خمیر تا می‌شود، یک سوم باقی‌مانده نیز از وسط تا شده، خمیر دو لا می‌شود سپس این دو لا از وسط تا شده، خمیر به صورت ۴ لا در می‌آید. در نوع ۳ لا در اثر ۶ بار باز و بسته شدن خمیر، تعداد لایه‌ها پس از پخت به ۷۳۰ لایه می‌رسد.
هنگامی که خمیر هزارلا در داخل فر گذاشته می‌شود، بر اثر حرارت، دمای کره در زمان کوتاهی بالا رفته و ذوب می‌شود. بعد از آن دمای خمیرآبی که در میان لایه‌های کره قرار گرفته‌است شروع به افزایش می‌کند.
آبِ درون کره (۱۶ درصد کره)، بخار می‌شود و با فشار، لایه خمیرآب را بالا می‌برد و به این ترتیب، در بین لایه‌ها شکاف ایجاد می‌شود.
یک قسمت از آبی که در درون خمیرآب وجود دارد برای چسبناک شدن نشاسته استفاده می‌شود. در همین هنگام به گلوتن (پروتئین آرد) گرما وارد می‌شود.
همچنان که دما بالا می‌رود، خمیرآب در درون کرهٔ داغ روغن‌پز می‌شود. وقتی خمیرآب خام به تدریج خشک و برشته می‌شود، آب درون آن به بخار تبدیل شده و از خمیرآب خارج می‌شود. به همین سبب شکاف مابین لایه‌ها بیش از پیش اضافه می‌شود.
کنترل دما در درست کردن خمیر هزارلا مهم است. تمامی مواد بهتر است سرد باشند و کار در محیطی خنک انجام شود.
۱. آرد چندین بار الک می‌شود. در صورت استفاده از هر دو نوع آرد شیرینی و آرد نان، این دو با هم خوب الک شده تا مخلوط شوند.
۲. به‌طورکلی در پاشیدن آرد به سطح زیر خمیر باید کمترین میزان را در نظر گرفت و در هنگام تا کردن نیز با برس آشپزی آرد اضافه را از روی خمیر زدود.
۱. معمولاً نمک در آب سرد حل می‌شود.
۱. در مورد کره لای خمیرآب، از لحاظ عملی مهم‌ترین نکته، بیرون نیامدن کره از لای خمیرآب است. پس از آن که کره به شکل چهار ضلعی درآمد، در داخل یخچال سفت می‌شود.
۲. بعد از قرار دادن کره در داخل خمیرآب، درزهای خمیرآب با فشار انگشت به خوبی به هم چسبانده می‌شود تا کره از درزهای خمیر بیرون نزند.
۳. سفتی کره باید با سفتی خمیرآب یکسان باشد، در غیر این صورت نمی‌توان خمیر را به خوبی صاف کرد. به همین جهت نباید کره را در داخل فریزر یا دمای بسیار پایین سفت کرد.
۴. برای اینکه خمیر را بتوان راحت‌تر پهن کرد در برخی از دستورها در داخل خود خمیرآب نیز تا حدی کره به کار می‌رود. وجود کره باعث نچسبیدن خمیرآب به سطح صاف زیر خمیر خواهد شد و به همین جهت آرد کمتری برای پاشیدن بر روی سطح صاف زیرین بکار می‌رود.
۵. کره نباید در دمای معمولی مدت زیادی باقی بماند یا با دست به‌طور مستقیم لمس شود به همین دلیل کره به محض خارج شدن از یخچال با کوبیدن وردنه به شکل چهار ضلعی درمی‌آید.
۶. در صورتی‌که خمیرآب برای بار اول و دوم به مدت طولانی در یخچال باقی بماند یا در داخل فریزر با دمای کم سرد شود، کره داخل خمیرآب بیش از اندازه سفت شده و در اثر وردنه کردن ممکن است به قطعات کوچک شکسته شود. جدا شدن این قطعات از یکدیگر در اثر وردنه کردن، باعث می‌گردد خمیر هزارلا نامیزان شود.
۷. ذوب شدن کره در دمای زیاد باعث چسبندگی خمیر می‌شود و برای جلوگیری از چسبندگی خمیر به سطح زیر لازم است آرد بیشتری بر روی سطح پاشیده شود. افزودن آرد باعث جذب آب شده که خمیر را خشک و سطح خمیر را ترک دار خواهد کرد.
۸. کره‌ای که در داخل خمیر قرار داده شده، در صورتی‌که بیش از اندازه کم باشد خمیر به صورت لایه‌لایه در نخواهد آمد.
ریختن آب بر روی آرد باید متوازن باشد. اگر هنگام افزودن آب به آرد، آب به تمامی آرد نرسد، هر چه بعد از آن خمیر ورز داده شود یکدست نخواهد شد. مقدار آب برحسب خشکی یا مرطوب بودن محل نگهداری آرد ممکن است متفاوت باشد، به همین جهت آب و نمک همراه با سنجش سفتی خمیرآب و در طی چند مرحله اضافه می‌شود.
۱. بعد از بیرون آوردن خمیرآب از داخل یخچال ابتدا با وردنه به آرامی بر روی آن می‌کوبند. نباید بر روی خمیر فشار بیش از اندازه وارد کرد.
۲. معمولاً خمیر هزارلا به مقدار زیاد آماده شده و در فریزر نگهداری می‌شود.
۳. برای خشک نشدن در داخل یخچال، خمیر روی ظرفی که به کره آغشته شده قرار داده می‌شود و پس از آنکه روی خمیر نیز کمی کره مالیده شد، روی آن با نایلون پوشانده شود.
۴. خمیرآب را هرگز زیاد ورز ندهید. انجام بیش از اندازهٔ این عمل باعث سفتی و دشواری در هنگام پهن کردن خواهد شد.
۵. هنگامی که خمیر دو بار به صورت سه لا تا شد، حتماً باید در داخل یخچال قرار گیرد تا چسبندگی خود را از دست داده و کار باز و بسته کردن در نوبت بعدی آسان شود. علت خواباندن خمیر در داخل یخچال این است که چسبندگی گلوتن تولید شده هنگام ورز دادن کم شود.
۶. برای اطمینان از ورآمدن خمیرآب پس از گذاشتن در یخچال با انگشت بر روی خمیر فشار آورده و در صورتی که فرورفتگی باقی ماند خمیر ور نیامده‌است. ورآمدن خمیرآب به‌طور تقریبی یک ساعت طول می‌کشد.
۷. پیش از پخت پای و تارت با چنگال یا غلتک خمیر بر روی سطح خمیر پهن شده، سوراخ‌های متعددی ایجاد می‌شود. با ایجاد چنین سوراخ‌هایی بخارآب تا حدی خارج شده و از باد کردن بیش از اندازه خمیر یا نامنظم شدن آن جلوگیری می‌شود و ارتفاع خمیر به یک میزان خواهد شد. همچنین این عمل مانع کوچک شدن خمیر پس از پخت می‌شود.
خمیر حاوی کره در صورتی که بیش از حد باز و بسته شده یا بیش از حد قبل از بسته شدن، باز و نازک شده باشد، به صورت لایه‌لایه نخواهد شد.
بازکردن خمیر به شکل متوازن از اصول کار است، در صورتی‌که یک قسمت خمیر کلفت و قسمتی دیگر نازک باز شود، یک قسمت دارای کره (یا چربی) زیاد و قسمت دیگر دارای کره کم بوده و شیرینی پس از پخت به یک طرف خم خواهد شد.
خمیر لازم است به اندازه کافی در یخچال خوابانده شود، در غیر این صورت خمیر پس از پخت کوچک خواهد شد.
حرارت کم فر موجب می‌شود که محصول پس از پخت به شکل لایه‌لایه در نیاید.
دمای بیش از اندازهٔ محل پخت و خروج پیش از موعد مقرر خمیر از داخل اتاقک حرارتی، محصول برشته‌ای را به ما نمی‌دهد.
از کاربردهای رایج خمیر هزارلا درست کردن پای است. پای نوعی شیرینی یا غذاست که در آن خمیر با گوشت، ماهی، میوه، سبزیجات و غیره پر شده و در فر پخته می‌شود. در آمریکا حتی اگر مواد تنها بر روی یک لایه زیرین خمیری قرار گرفته باشند، نیز به آن پای گفته می‌شود، اما در فرانسه و انگلستان به چنین خوراکی تارت می‌گویند و در آن کشورها، پای به نوعی اطلاق می‌شود که دارای دو لایهٔ خمیری است.
برخی از کاربردهای خمیر هزارلا در شیرینی پزی و غذا عبارتند از:
همچنین ترازو، قالب، برس آشپزی، لیسه خمیر، خمیربر، پیتزابر، غلتک خمیر، غلتک شبکه‌ای قنادی و وردنه از وسایل دیگری هستند که در تهیه خمیر هزارلا به کار برده می‌شوند.
خورشیدگرفتگی ۱۵ دسامبر ۱۹۸۲ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۵ دسامبر ۱۹۸۲ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۹:۳۲:۰۹ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۱۱ ژوئن ۱۹۸۳ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی کامل است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۱ ژوئن ۱۹۸۳ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۴:۴۳:۳۳ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۵ دقیقه و ۱۱ ثانیه بود.
بُغچه بازی نوعی بازی بومی و سنتی است که در بروجرد رواج داشته‌است. در این بازی عده ای دایره وار نیم خیز می نشسته‌اند و یکی از آن‌ها که سالار نام داشته با خواندن شعری، بغچه را برای یکی از آن‌ها پرتاب می کرده است و فرد دیگری که در میان بوده باید مانع این کار می شده‌است.
حسین حزین بروجردی در کتاب «تذکره حزین: دورنمایی از شهرستان بروجرد» دربارهٔ این بازی چنین می گوید:
«جوانانی چابک و چالاک هر یک بفاصله دو سه متر دور از هم دایره ای نیم خیز می نشستند و درون دایره پر از پسران. مردی بذله گو و شعردان در سر دایره قرار داشت . دستمالی که شالی در آن نهاده و گره زده بنام بغچه بدست داشت. یکی از بازیگران که قهرمان بازی بود بالای سر او ایستاده او نیز پس از خواندن قطعه شعری برای اینکه بازیرگ را اغفال کند طوری وانمود می کرد که می خواهد بغچه را به سوی چپ دایره پرتابد کند یا بالعکس. تا او بدان سوی متمایل شدی، آن را به سوی راست برای نفر اول اندختی او هم می بایست به سرعت دور آنها بگردد». منبع: (ص. ۱۹۵).
این بازی تا حدودی شبیه به دستش ده است.
خورشیدگرفتگی ۴ دسامبر ۱۹۸۳ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی حلقه‌ای است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۴ دسامبر ۱۹۸۳ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۲:۳۱:۱۵ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۴ دقیقه و ۱ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۳۰ مه ۱۹۸۴ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی حلقه‌ای است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۳۰ مه ۱۹۸۴ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۶:۴۵:۴۱ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۰ دقیقه و ۱۱ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۲۲ نوامبر ۱۹۸۴ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی کامل است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲۲ نوامبر ۱۹۸۴ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۲۲:۵۴:۱۷ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۲ دقیقه و ۰ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۱۹ مه ۱۹۸۵ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۹ مه ۱۹۸۵ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۲۱:۲۹:۳۸ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۱۲ نوامبر ۱۹۸۵ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی کامل است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۲ نوامبر ۱۹۸۵ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۴:۱۱:۲۷ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۱ دقیقه و ۵۹ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۹ آوریل ۱۹۸۶ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۹ آوریل ۱۹۸۶ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۶:۲۱:۲۲ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۳ اکتبر ۱۹۸۶ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی دوگانه است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۳ اکتبر ۱۹۸۶ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۹:۰۶:۱۵ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۲۹ مارس ۱۹۸۷ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی دوگانه است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲۹ مارس ۱۹۸۷ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۲:۴۹:۴۷ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۰ دقیقه و ۴۲ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۲۳ سپتامبر ۱۹۸۷ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی حلقه‌ای است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲۳ سپتامبر ۱۹۸۷ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۳:۱۲:۲۲ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۳ دقیقه و ۴۹ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۱۸ مارس ۱۹۸۸ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی کامل است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۸ مارس ۱۹۸۸ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱:۵۸:۵۶ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۳ دقیقه و ۴۶ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۱۱ سپتامبر ۱۹۸۸ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی حلقه‌ای است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۱ سپتامبر ۱۹۸۸ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۴:۴۴:۲۹ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۶ دقیقه و ۵۷ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۷ مارس ۱۹۸۹ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۷ مارس ۱۹۸۹ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۸:۰۸:۴۱ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۳۱ اوت ۱۹۸۹ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۳۱ اوت ۱۹۸۹ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۵:۳۱:۴۷ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۲۶ ژانویه ۱۹۹۰ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی حلقه‌ای است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲۶ ژانویه ۱۹۹۰ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۹:۳۱:۲۴ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۲ دقیقه و ۳ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۲۲ ژوئیه ۱۹۹۰ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی کامل است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲۲ ژوئیه ۱۹۹۰ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۳:۰۳:۰۷ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۲ دقیقه و ۳۳ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۱۵ ژانویه ۱۹۹۱ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی حلقه‌ای است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۵ ژانویه ۱۹۹۱ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۲۳:۵۳:۵۱ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۷ دقیقه و ۵۳ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۱۱ ژوئیه ۱۹۹۱ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی کامل است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۱ ژوئیه ۱۹۹۱ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۹:۰۷:۰۱ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۶ دقیقه و ۵۳ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۴ ژانویه ۱۹۹۲ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی حلقه‌ای است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۴ ژانویه ۱۹۹۲ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۲۳:۰۵:۳۷ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۱۱ دقیقه و ۴۱ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۳۰ ژوئن ۱۹۹۲ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی کامل است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۳۰ ژوئن ۱۹۹۲ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۲:۱۱:۲۲ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۵ دقیقه و ۲۱ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۲۴ دسامبر ۱۹۹۲ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲۴ دسامبر ۱۹۹۲ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۰:۳۱:۴۱ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۲۱ مه ۱۹۹۳ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲۱ مه ۱۹۹۳ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۴:۲۰:۱۵ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۱۳ نوامبر ۱۹۹۳ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۳ نوامبر ۱۹۹۳ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۲۱:۴۵:۵۱ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۱۰ مه ۱۹۹۴ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی حلقه‌ای است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۰ مه ۱۹۹۴ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۷:۱۲:۲۷ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۶ دقیقه و ۱۳ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۳ نوامبر ۱۹۹۴ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی کامل است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۳ نوامبر ۱۹۹۴ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۳:۴۰:۰۶ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۴ دقیقه و ۲۳ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۲۹ آوریل ۱۹۹۵ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی حلقه‌ای است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲۹ آوریل ۱۹۹۵ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۷:۳۳:۲۰ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۶ دقیقه و ۳۷ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۲۴ اکتبر ۱۹۹۵ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی کامل است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲۴ اکتبر ۱۹۹۵ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۴:۳۳:۳۰ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۲ دقیقه و ۱۰ ثانیه بود.
بازار روز نوعی بازار سرباز است که به صورت سنتی در مرکز یا میدان اصلی شهر برپا می‌شود. این بازار همچنین می‌تواند در یک روز خاص از هفته تشکیل شود یا به جای خیابان در یک صحن فضای باز بزرگ برپاگردد.
این بازارها در مناطق مختلف جهان از جمله در آمریکای شمالی، جنوب شرق آسیا، انگلستان، یونان، ترکیه و نیز در شمال ایران وجود دارند.
بازار شب نوعی بازار است که شباهت بسیار به بازار روز دارد با این تفاوت که زمان برپایی آن در شب است.
محل تشکیل این بازارها معمولاً کشورهای جنوب شرق آسیا مانند تایلند، هنگ کنگ، تایوان، مالزی، سنگاپور و اندونزی می‌باشد که با توجه به گرم بودن هوای در طول روز، بازارهای هفتگی یا دائمی شبانه در این مناطق گسترش یافته است. البته در کشورهای دیگر از جمله در آمریکا، بازارهای شبانه جهت گرامی‌داشت فرهنگ چینی برپا می‌گردد.
بازار تره‌بار بازاری است که میوه و تره‌بار تازه در آن فروخته می‌شود. گوشت، مرغ و ماهی تازه نیز در این بازارها عرضه می‌شوند.
در ایران به نوع بازار تره‌بار (در مقابل خشکبار) گفته می‌شود و در کشورهای شرق آسیا بازار تر نامیده می‌شوند چون با توجه به نوع فعالیت، زمین این بازارها معمولاً خیس است.
خورشیدگرفتگی ۱۷ آوریل ۱۹۹۶ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۷ آوریل ۱۹۹۶ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۲۲:۳۸:۱۲ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۱۲ اکتبر ۱۹۹۶ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۲ اکتبر ۱۹۹۶ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۴:۰۳:۰۴ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۹ مارس ۱۹۹۷ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی کامل است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۹ مارس ۱۹۹۷ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱:۲۴:۵۱ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۲ دقیقه و ۵۰ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۲ سپتامبر ۱۹۹۷ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲ سپتامبر ۱۹۹۷ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۰:۰۴:۴۸ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۲۶ فوریه ۱۹۹۸ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی کامل است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲۶ فوریه ۱۹۹۸ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۷:۲۹:۲۷ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۴ دقیقه و ۹ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۲۲ اوت ۱۹۹۸ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی حلقه‌ای است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲۲ اوت ۱۹۹۸ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۲:۰۷:۱۱ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۳ دقیقه و ۱۴ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۱۶ فوریهٔ ۱۹۹۹ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی حلقه‌ای است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱۶ فوریهٔ ۱۹۹۹ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۶:۳۴:۳۸ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است. مدت زمان و طول این خورشیدگرفتگی ۰ دقیقه و ۴۰ ثانیه بود.
خورشیدگرفتگی ۵ فوریه ۲۰۰۰ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۵ فوریه ۲۰۰۰ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۲:۵۰:۲۷ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۱ ژوئیه ۲۰۰۰ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۰۰ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۹:۳۳:۳۴ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۳۱ ژوئیه ۲۰۰۰ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۰۰ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۲:۱۴:۰۸ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
خورشیدگرفتگی ۲۵ دسامبر ۲۰۰۰ یک خورشیدگرفتگی از نوع خورشیدگرفتگی جزئی است. این خورشیدگرفتگی در تاریخ ۲۵ دسامبر ۲۰۰۰ میلادی ( خورشیدی) روی داد که زمان اوج آن، ساعت ۱۷:۳۵:۵۷ به‌وقت ساعت هماهنگ جهانی بوده‌است.
تنور بازی (تنجور بازی یا تنور) نوعی بازی بومی و سنتی است که در بروجرد رواج داشته و دارد. در این بازی افراد به دو گروه مساوی تقسیم می شوند که هر گروه معمولاً چهار عضو یا بیشتر دارد. هر گروه یک سالار (شاطر) دارد. یک گروه (بازنده) باید تشکیل تنور بدهد. به این ترتیب که به غیر از سالار، بقیه افراد با فاصله مناسبی دایره وار در کنار هم می ایستند و سرها را به هم نزدیک می کنند و بازوهای یکدیگر را شانه به شانه نگه می دارند تا تنور که ساختاری مستحکم دارد تشکیل شود. با اعلام «گرم بودن تنور» از سوی شاطر (سالار) گروه دوم که در اطراف تنور پراکنده شده اند سعی بر حمله به سوی تنور و پریدن به روی پشت اعضای تشکیل دهنده تنور می کنند و به این ترتیب تا زمانی که بتوانند دوام بیاورند سواری می گیرند. سالار با چرخش های سریع دور و درون تنور، سعی می کند مانع نزدیک شدن نفرات گروه مقابل به تنور شود. چنانچه بتواند با پا ضربه ای به یکی از حمله کنندگان وارد کند آن گروه دور را می بازند و باید این بار آنها تنور را تشکیل دهند (ص. ۱۹۵).
از آنجا که پریدن بر روی پشت افراد تشکیل دهند تنور کار سختی است امکان بر هم خوردن تعادل و سقوط فرد از روی تنور زیاد است و گاه سالار منتظر می ماند تا فرد سقوط کند و لگدی به وی بزند.
فنجان بازی نوعی بازی قدیمی ایرانی است که در آن تعدادی فنجان را به صورت وارونه در درون یک سینی قرار می‌دهند و در زیر یکی مهره یا انگشتانه ای قرار می‌دهند و آنها را سریع جابجا می‌کنند. فرد باید تشخیص دهد که مهره زیر کدام فنجان پنهان است.
حزین بروجردی در کتاب «تذکره حزین: دورنمایی از شهرستان بروجرد» در شرح بازی‌های سنتی بروجرد به فنجان بازی نیز اشاره کرده‌است و معتقد است که این بازی، صورت ناقصی از شطرنج بازی دوران باستان است که برای سنجش هوش سودمند است (ص. ۱۹۹).
گروکستر شرکت نرم‌افزاری خصوصی بود که در جزیره نویس در کارائیب قرار داشت و خدمات اشتراک فایل گروکستر را در سال ۲۰۰۱ بوجودآورد. این شرکت در سال ۲۰۰۵ به حکم دادگاه بسته‌شد.
آهسته برو آهسته بیا (آسه برو آسه بیا یا آسته برو آسته بیا) نوعی بازی سنتی ایرانی است که بین کودکان رواج داشته‌است و برای سنجش هوش کودکان مفید بوده‌است. در این بازی دو دسته کودک که هرکدام یک سردسته (سالار) داشت در فاصله کمی روبروی هم می‌نشستند و دو سنگ بین آنها روی هم قرار داده می‌شد. سالار دسته فعال (برنده) اسامی چند حیوان (شیر، پلنگ و غیره) را در گوش افراد خود می‌خواند و به این ترتیب به آنها یک نام عاریتی می‌داد. سپس به سمت گروه مقابل رفته و چشم سالار آن گروه (بازنده) را می‌بست و نام یکی از حیوانات را صدا می‌زد. عضو مذکور به جلو می‌آمد و سنگ‌ها را به هم می‌زد و سپس به جای خود بازمی‌گشت؛ و سالار گروه بازنده باید تشخیص می‌داد که آن عضو کدامیک بوده‌است. هم دسته ای‌های وی فقط با ایما و اشاره فرد را به وی نشان می‌دادند. در صورت درست تشخیص دادن آن فرد از سوی سالار گروه بازنده، بازی به نفع گروه بازنده خاتمه می‌یافت و نقش دو گروه عوض می‌شد.
حسین حزین بروجردی در کتاب «تذکره حزین: دورنمایی از شهرستان بروجرد» با اشاره به انجام این بازی سنتی در بروجرد قدیم، اشاره می‌کند که پس از این که عضو سنگ‌ها را به هم می‌زد و به جای خود بازمی‌گشت همراه با بقیه اعضای گروه برنده، سرها را پائین انداخته و دست‌ها را به خاک زده و همه با هم می‌خواندند «نان خُرده، نان خُرده» به این معنا که داریم خرده نان‌های روی زمین را جمع می‌کنیم. این کار باعث یکدستی آنان و گمراه شدن سالار گروه مخاطب در تشخیص فرد سنگ زننده می‌شد (ص. ۱۹۸).
عبدالحسین آسوده
دار دار کُنی (داد داد کُنی به معنای داد زدن) نوعی بازی بومی و سنتی است که در بروجرد رواج داشته‌است. در این بازی دو گروه مساوی از افراد هر کدام با یک سردسته (سالار) یکی به عنوان گروه فعال (برنده) و دیگری بازنده وجود داشته‌است. سالار گروه فعال چشم سالار گروه بادندزنده را می‌بست و نفرات خود را به پنهان شدن فرمان می‌داد. سپس سالار بازنده به دنبال پنهان شدگان می‌گشت در حالی که اعضای گروهش در جایی مجتمع نشسته بودند. سالار برنده نیز وی را همراهی می‌کرد و سعی می‌کرد نزدیک شدن سالار بازنده به عضو گروه خود را اعلام کند. با دور شدن سالار بازنده از هم گروهی‌های خود، پنهان شدگان بیرون می‌آمدند و به سمت اعضای گروه بازنده دویده سعی در کتک زدن آنها می‌کردند و آنها را تلویحاً به دار زدن تهدید می‌کردند و اعضای بازنده با گفتن «دار، دار، دار» ترس خود را از به دار کشیده شدن بیان می‌کردند (ص. ۱۹۷).
حزین معتقد است خمیرمایه این بازی در این بوده که سرپرست ملت (سالار گروه بازنده) باید نگه دار و حامی قوم خود باشد و در صورت دور شدن از آنان، مردمش مورد حمله و تجاوز دیگران قرار می‌گیرند.
شاه شاهکی بازی مرسومی در بین افراد بزرگسال در بروجرد بوده که شبها انجام می‌گرفته‌است. گروهی به توافق، یکی از خود را به عنوان فرمانده (شاهک) انتخاب می‌کردند و وی دستورهای پیچیده و دشواری به آن‌ها می‌داده است. برای نمونه، از آن‌ها می‌خواسته به گوشه‌ای از شهر بروند و فردی را دستگیر کرده و بیاورند و گروه نیز چنین می‌کرده‌اند و ظاهراً به دلیل عمومیت داشتن این بازی، چندان هم موجب برخورد و بی احترامی نمی‌شده‌است (ص. ۱۹۶).
زبان بروشسکی (بُرُشَسکی) (Burshaski language) یک زبان تک‌خانواده است که در ناحیة هُنزَه و نگر و یاسین ـ قراقروم، در شمال پاکستان توسط قوم بُروشو تکلم می‌شود. تعداد بسیاری از این قوم در شهر کراچی زندگی می‌کنند و اندکی در راولپندی ،لاهور پاکستان و قم و مشهد در ایران و نجف و کربلای عراق زندگی می‌کنند۔ ساختار صرفی آن غنی است و فعل در این زبان، به ویژه نظام گسترده اتصالی دارد.
زبان بروشسکی در پیوندگاه سه خانواده زبانی بزرگ هندواروپایی، چینی-تبتی و آلتایی قرار دارد اما به هیچ یک تعلق ندارد. ساختار دستوری بروشسکی هم یادآور ساختار دستوری زبان‌های قفقازی است، و هم زبان باسْکی (که امروزه فقط در جنوب غربی فرانسه و شمال اسپانیا به آن سخن می گویند). با وجود این، خویشاوندی بنیادین زبان بروشسکی با این زبانها، یا هر زبان دیگر، تاکنون اثبات نشده‌است.
ادبیات ثبت شده قدیمی از این زبان به دست نیامده‌است این موضوع بازسازی گذشته این زبان را دشوار می‌سازد. کوشش‌های زیادی صورت گرفته تا پیوند آن را با زبان‌های قفقازی، دراویدی، موندا و باسک و دیگر زبان‌ها پیدا کنند اما در این زمینه نتیجه نهایی در دست نیست. گفته می‌شود که بروشسکی در دوره‌های قدیم در مناطقی که امروزه در آن‌ها زبان‌های داردی رواج دارد رایج بوده و زیرلایه‌ای در گستره داردی‌زبان به‌شمار می‌آید. حتی گریرسن Grierson ادعا می‌نماید که گویندگان زبان بروشسکی و زبانهای دیگر زمانی همه مناطق یا تقریباً تمام مناطقی را که قبایل داردی در آنند اشغال نموده بودند.
بروشسکی دارای وام‌واژه‌های زیادی است و شمار زیادی واژه‌های زبان‌های ایرانی در بروشسکی وجود دارد که عمدتاً از فارسی، به واسطه زبان اردو داخل آن شده‌است.
سی و نهمین جوایز سالانه موسیقی آمریکا در تاریخ ۲۰ نوامبر ۲۰۱۱ ، در تئاتر نوکیا در لوس آنجلس برگزار شد. جوایز مربوط به هنرمندان و البوم‌ها از سال ۲۰۱۱ بود. نامزدها در ۱۱ اکتبر ۲۰۱۱ معرفی شدند. این مراسم از شبکه ای بی سی پخش شد. تیلور سوئیفت و ادل از برندگان بزرگ آن شب بودند که هر کدام سه جایزه گرفتند.
نامزدها در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۱ مشخص شدند. برندگان در متن پررنگ تر هستند.
جوایز موسیقی آمریکا
جونیور اچیومنت (همچنین تحت عنواوین JA یا JA Worldwide) یک سازمان جوانان ناسودبر است که در سال ۱۹۱۹ بنیانگذاری شد. مقر این شرکت در کلرادو اسپرینگز در کلرادو در ایالات متحده آمریکا است. این شرکت با کسب‌وکارهای محلی و سازمان‌ها همکاری می‌کند تا تجربیات آن‌ها در زمینه‌هایی چون امورمالی و کارآفرینی را در اختیار دانش‌آموزان در مقاطع مختلف از کودکستان تا دبیرستان قراردهد.
وبگاه جونیور اچیومنت
مرحله مقدماتی جام ملت‌های اروپا ۱۹۸۰ با شرکت تیم‌های ملی فوتبال عضو یوفا برای انتخاب ۷ تیم برتر این قاره برگزار شده‌است که به همراه ایتالیا میزبان رقابت‌ها به جام ملت‌های اروپا ۱۹۸۰ راه پیدا کنند.
والتر یوزف فیشل (متولد ۱۲ نوامبر ۱۹۰۲ - درگذشت ۱۴ ژولای ۱۹۷۳)پروفسور یهودی‌شناسی و تاریخ دانشگاه کالیفرنیا، سانتا کروز استENCYCLOPAEDIA JUDAICA. vol. 1. 2 ed. New York: Thomson Gale, 2007. p79.
والتر یوزف فیشل در دانشنامه ایرانیکا
حباب مندل یک فراکتال سه‌بعدی از مجموعه مندلبرو می‌باشد که به وسیلهٔ دانیل وایت و پاول نایلاندر ساخته شده‌است. این فراکتال با استفاده از دستگاه مختصات کروی حاصل می‌گردد.
فرمول دانیل وایت و پاول نایلاندر با توان n ام در سه بعد y , x و z به شرح زیر است:
در صورتیکه:
کوهسار جان ، (به پین‌یین: língshān)، رمان مشهوری از گائو شینگجیان نویسنده معاصر چینی است که برنده جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۰۰ شده‌است.http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2000/ این رمان بر پایه سفر نویسنده به مناطق روستایی چین است. رمان بخشی از یک خودزندگی‌نامه خیالی شخصی است که در سفری برای پیدا کردن کوهستان افسانه‌ای "لینگ‌شان" است. کتاب ترکیبی از عناصر داستانی، سفرنامه، شخصیت‌های بی‌نام (با ضمایر «من»، «تو»، «او» و غیره مشخص می‌شوند.) و داستان‌ها و شعرهای محلی است. برگردان انگلیسی این کتاب از میبل لی بدست در ۵ دسامبر ۲۰۰۰ در آمریکا منتشر شد.
این رمان، در واقع سفرنامه‌ای است که حاصل پیاده‌روی ده ماهه گائو شینگجیان در چین است. او در این سفر، مسافتی به طول پانزده هزار کیلومتر می‌پیماید و مشاهدات و تأملات خود را به صورت رمانی کاملاً مدرن، که در محدودهٔ هیچ‌یک از انواع رمان نمی‌گنجد شرح می‌دهد. این کتاب که آمیزه‌ای از سبکها و تکنیک‌های گوناگون است داستان خاصی را دنبال نمی‌کند و در آن راویان مختلف با زاویهٔ دیدی که دائماً در تغییر است، برداشت‌ها و اندیشه‌های نویسنده را بیان می‌کنند. شخصیت‌های کتاب بی‌نامند و جز خود نویسنده، شخصیت ثابت دیگری وجود ندارد و حرف‌ها از زبان «من، تو، او» بیان می‌شود.
نویسنده به خلق یک همسفر مؤنث خیالی هم پرداخته‌است، اما این همسفر در فصل‌های مختلف کتاب چهره‌های گوناگون به خود می‌گیرد و در واقع نموداری است از اندیشه‌ها و تصورات نویسنده دربارهٔ زن به‌طور عام. در این کتاب موضوعات مختلفی مانند ترانه‌های محلی، افسانه‌ها، جادوگری، آداب بوداییان و تائوئی‌ها و همچنین مباحثی دربارهٔ نویسندگی و نقاشی مطرح شده‌است. اما آنچه بدان رنگ رمان می‌بخشد شخصیت محوری داستان یعنی خود نویسنده‌است که همه جا با ویژگی‌های مشخصش حضور دارد و فصل‌های پراکنده را با بیان تأثرات و برداشت‌های خود به هم می‌پیوندد و به مباحث مختلف رمان وحدت می‌بخشد.شینگجیان، گائو. کوهسار جان. ترجمه مهستی بحرینی. چاپ اول. تهران: انتشارات نیلوفر.
در مروری که از این کتاب در نیویورک تایمز آمده‌است می‌خوانیم:
کُمیجیان اقوامی بودند که در کوه‌های بُتَّمان در آسیای میانه در رأس دره‌هایی که به چغانیان و ختلان می‌رسند سکونت داشتند. هرچند منابع روزگار غزنوی آنها را ترک می‌خوانند امّا به احتمال زیاد آنها از نژاد هپتالیان یا سکاها بوده‌اند.فروزانی، سید ابوالقاسم: روابط غزنویان و قراخانیان. در نشریه: «علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز». پاییز ۱۳۷۵ - شماره ۲۳. ص۱۴۲.
حدودالعالم در مورد آن‌ها می‌نویسد: کمیجیان به حدود ماوراءالنهر و حدود ختلان و چغانیان مردمانی‌اند دلاور و جنگی و دزدپیشه و خواستهٔ ایشان گوسپند است و برده. و ایشان را ده‌ها و روستاهای بسیار است و هیچ شهر نیست.لغتنامه دهخدا: کمیجیان: از حدود العالم چاپ دانشگاه ص ۱۲۰.
مقدسی شانزده هزار قریه کنجینه برمی‌شمارد.ولیدی طوغان، زکی: هیاطله. در نشریه: «معارف اسلامی (سازمان اوقاف)» آذر ۱۳۴۸ - شماره ۱۰. ص۲۳.
دو-سور () از شهرستان‌های کشور فرانسه است. شهرستان دو-سور در مرکز غربی این کشور قرار دارد. این شهرستان زیرمجموعه ناحیه پواتو-شرانت می‌باشد. مساحت این شهرستان ۵٬۹۹۹ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۳۶۲٬۹۴۴ نفر است. این شهرستان در خلال انقلاب فرانسه بر پا گردید.
سلّاریان، سالاریان، آل مسافر، مسافریان، لنکریان، کنگریان یا غیره، یک خاندان دیلمی و شیعهٔ اسماعیلی در قرن چهارم و پنجم هجری بود که در دیلم تأسیس شد و حاکمیت خود را به‌سمت شمال غرب ایران توسعه داد و بر آران و آذربایجان و بخش‌هایی از ارمنستان و دربند سلطه یافت.
طایفه‌ای در دیلم که سلاریان جزئی از ان بودند، رابطه نزدیک و تنگاتنگی با جستانیان داشت و تحت نفوذ آنها بود. در سال ۳۰۶ ه‍.ق، شرایط مناسبی برای به قدرت رسیدن محمد بن مسافر به‌وجود آمد و او سلسله جستانی را کنار زده و حکومت خودش را تأسیس کرد. درپی شورش فرزندان محمد در سال ۳۳۰، یعنی مرزبان و وهسودان، محمد از قدرت برکنار شد. وهسودان حکومت دیلمستان را به‌دست گرفت و مرزبان آران و آذربایجان را فتح کرد و در آنجا به حکومت می‌پرداخت. اوج قدرت سلاریان در دوران مرزبان بود و پس از او، براثر اختلاف بر سر جانشینی‌اش، حکومت سلاریان به‌صورت دو شاخه مجزای «آذربایجان و آران و ارمنستان» (که توسط فرزندان مرزبان اداره می‌شد) و «طارم» (که توسط وهسودان اداره می‌شد) تقسیم شد. درگیری‌های شدید میان طرفین، و ضعف مدیریتی فرزندان مرزبان، سلاریان را تضعیف کرد و سرانجام آنها آران و آذربایجان و ارمنستان را از دست دادند. پس‌ازاین، حکومت آنها در دیلمستان و طارم و شمیران ادامه یافت. مدت حضور آنها در قفقاز چندان طولانی نبود و حکومت سلاری عمدهٔ حیاتش را در طارم و قلعه‌های دیلمستان گذراند. سلاریان احتمالاً به‌دست اسماعیلیان الموت منقرض شدند.
پژوهشگران بر سر نام اصلی این سلسله اتفاق نظر ندارند. مورخان معاصر این سلسله نظیر ابن مسکویه و مسعودی نامی برای آنها ذکر نکرده‌اند. مورخان و جغرافی‌دانان بعدی با عناوین مختلف آل لنجر، اللنجریون، آل مسافر، وهسودانیه، بنوسلّار، آل لنکر و آل کنکر و کنکریان از آنها یاد کرده‌اند.
این اختلاف به میان پژوهشگران معاصر نیز راه یافته‌است؛ شرق‌شناسان اروپایی آنان را مسافری یا سالاری خوانده‌اند. برخی پژوهشگران معاصر نظیر مادلونگ نیز معتقدند که سالاریان یا سلاریان از بقیه مشهورتر هستند و برخی نظیر ایرانیکا و دائرةالمعارف بزرگ اسلامی نیز مقالات خود با عنوان عنوان مسافریان یا آل مسافر نوشته‌اند.
کسروی برای هر شاخه یک نام قائل شده‌است و نام این دو شاخه را یکی ندانسته‌است. او معتقد است نام این سلسله در طارم، کنکریان و در آذربایجان، سلّاریان بوده‌است.
نام اصلی محمد بن مسافر سالار بود و ریشه نام سلّاریان در آن است. نخستین بار مسعودی مؤسس سلسله را ابن‌اسوار معروف به سلار خطاب می‌کند. همهٔ حاکمان سلاری، لقب سلّار یا سالار داشته‌اند. ابن مسکویه، ابن‌حوقل و ابن اثیر از مرزبان بن محمد با القابی نظیر سلار مرزبان یا سالار یاد کرده‌اند. از جستان بن مرزبان نیز با عناوینی نظیر ابن‌سلار یا سلار الدیلمی و از ابراهیم، فرزند دیگر مرزبان، با عناوین السلار ابراهیم، سالار ابراهیم بن مرزبان و سلار ابراهیم مرزبان یاد شده‌است. برای آخرین حاکمان سالاری نیز از عنوان مشهور ابن‌سلّار استفاده شده‌است. همچنین روی سکه‌های باقیمانده از حاکمان سالاری همواره از سلار استفاده‌شده و «السلار» را به‌عنوان پیشوند پیش از نام خود روی سکه می‌نوشتند. برای مثال: السلار مرزبان بن محمد.در منابع ارمنی نیز از اولین و آخرین فرد این سلسله در آذربایجان با لقب سالار یاد می‌شود.
پژوهشگران راجع به اطلاق سالار یا سلار نیز اختلاف نظر دارند. برخی مانند کسروی فقط از عنوان سالاریان استفاده کرده‌اند و برخی مانند مادلونگ سالار و سلار را با هم به‌کار برده‌اند ولی گروهی دیگر نیز مانند معتقدند که این نام هرگز به‌صورت سالار دیده نشده‌است و تنها سلّار درست است و حتی سلّار هم بدون تشدید نادرست می‌باشد و حتماً باید دارای تشدید باشد. تاریخ جامع ایران نیز آورده‌است که کاربرد سلار بسیار بیشتر از سالار بوده و سالار بسیار کم به‌کار رفته‌است.
آل مسافر پیرو تشیع اسماعیلی، و از نوع قرمطی آن بودند. حاکمان آل مسافر مانند سایر قرمطیان در این زمان با اسماعیلیان فاطمی اختلاف نظر داشته‌اند و از امامت خلفای فاطمی حمایت نمی‌کرده‌اند بلکه به غیبت محمد بن اسماعیل معتقد بودند. بااین‌وجود، برخی از مورخین نظیر عبدالحسین زرین‌کوب، مذهب اسماعیلی را بیشتر بهانه‌ای برای مخالف با خلافت عبای دانسته‌اند تا گرایش واقعی به مذهب.
سلاریان پس از فتوحات اسلام همچنان بر دین زرتشتی ماندند. مسلمانان فتوحات شان را تا مرز دیلمان ادامه دادند، اما هرگز موفق به ورود به کوه‌های دیلم نشدند. اسلام به وسیله داعیان علوی به‌میان دیلمیان راه یافت.
پس از قتل محمد بن زید توسط سامانیان در نزدیکی گرگان، ناصر کبیر به نزد جستان بن وهسودان در دیلم گریخت. وی به جستان اطمینان داد که درپی کسب قدرت سیاسی نیست و هدفش تنها تبلیغ اسلام است. مدتی بعد، بسیاری از دیلمیان و حتی شماری از خانواده جستان مسلمان شدند.
به‌نوشته مرعشی داعی ۱۴ سال (۲۸۷–۳۰۱ ه‍.ق) در دیلم بود و همهٔ مردم گیل و دیلم به دستش مسلمان شدند. به‌نظر می‌رسد خانواده مسافر نیز تا پیش از ۳۰۱ق به اسلام ایمان آوردند و به پیروی از سایر دیلمیان مذهب زیدی داشتند.
تغییر مذهب مسافریان، از شیعه زیدی به شیعه اسماعیلی، درمیان سال‌های ۳۰۰ تا ۳۳۰ق، و توسط داعیان اسماعیلی ری، به‌ویژه ابوحاتم رازی اتفاق افتاد. ابوحاتم، ابتدا حاکم ری، سپس در دیلم نخست اسفار شیرویه و سپس مرداویج را به مذهب خود دعوت نمود و توانست یکی از امیران جستانی به نام خسروفیروز را نیز به خود جذب کند.
در دوران حکومت سلاریان، مذهب اسماعیلی در مناطق تحت تصرفشان تبلیغ می‌شد. بااین‌حال، گرایش خاندان حکومتی سلاریان به تشیع اسماعیلی و تبلیغات داعیان اسماعیلی در زمان آنها در آذربایجان و دیلم، گرایش عامه مردم مناطق مذکور به مذهب اسماعیلیه را در پی نداشت.
الثائر، امام زیدی، درسال ۳۴۵ ه‍.ق برای کمک خواستن از مرزبان به آذربایجان رفته بود که علت این احتمالاً تشابه کلی مذهبی بین آنها بوده‌است.
آل مسافر خاندانی دیلمی بودند.V. Minorsky. Musafirids // Encyclopaedia of Islam. — E. J. BRILL, 1993. — Vol. VII. — P. 655.""Musafirids (Kangarids or Sallarids), a dynasty of Daylami origin which came from Tarum [q.u.] and reigned_in the 4th-5th/10th-11th centuries of the Hidjra in Adharbaydjan, Arran and Armenia.""Clifford Edmund Bosworth, The New Islamic Dynasties: A Chronological and Genealogical Manual, Columbia University, 1996. pg 148V. Minorsky, Studies in Caucasian history, Cambridge University Press, 1957. pg 112 ابوعلی مسکویه، مسعودی، عزالدین بن اثیر، و نویسندگان متأخری مانند مینورسکی، باسورث، و کسروی، این مسئله را تأیید کرده‌اند.
برخی نویسندگان کردتبار نیز نظیر سید حسین حزنی مکریانی، محمدامین زکی، بابامردوخ روحانی، سلاریان را کرد دانسته‌اند.
خاندان‌های دیلمی که از ابتدا تا میانهٔ قرن چهارم هجری تأسیس شدند، عبارتند از سلاریان، خاندان ماکان کاکی و حسن فیروزان، زیاریان، آل بویه.سالاریان، از زمانی طولانی میان دیلمی‌ها شهرت داشتند ولی دارای نفوذ و قدرت سیاسی نبودند تا اینکه قلعه شمیران را تصرف کردند. آنها در مدت شکل‌گیری قدرتشان، به لنکریان مشهور بودند. در دو قرن اول هجری، تنها سلسلهٔ شناخته‌شدهٔ حاکم بر دیلم برای اعراب مسلمان، سلسلهٔ جستانی بود. خانواده لنکر و طایفه‌ای از دیلم که این خانواده در آن قرار داشتند، تحت نفوذ جستانی‌ها بودند. ظاهراً در آن دوره در دیلم، دو طایفه با دو زبان یا لهجهٔ متفاوت حضور داشته‌اند، که یک طایفه، طایفهٔ جستانیان بوده که شناخته‌شده بوده‌است و یک طایفه همان طایفه‌ای است که لنکریان از میانشان برخاستند و به این دلیل که در کوه‌ها و قلعه‌های غیرقابل‌دسترس دیلم می‌زیستند، اطلاعات خاصی ازشان در دست نیست. ابوعلی حسین بن احمد در نامه‌ای که به صاحب بن عباد راجع‌به قلعه شمیران نوشته‌است، معتقد است خانواده لنکر، خانواده‌ای گمنام بودند که تنها به‌دلیل تسلط بر قلعه شمیران و سپس برقراری رابطهٔ خویشاوندی با جستانیان، به قدرت رسیدند.
با وجود عدم قدرت سیاسی سلاریان تا پیش از تصرف قلعهٔ شمیران، نمی‌توان حرف ابوعلی را راجع‌به کوچک و بی‌اهمیت بودن سلاریان پذیرفت؛ زیرا اگر بی‌اهمیت بودند، پادشاه بزرگی همچون جستان با آنها رابطهٔ خویشاوندی برقرار نمی‌کرد. این رابطهٔ خانوادگی حتی باعث شده بود تا سلاریان نام‌های مشخصی از جستانیان را بر فرزندان خود بگذارند، مانند وهسودان، جستان، مرزبان و غیره.https://iranicaonline.org/articles/mosaferids
پس از اسلام آوردن اکثریت مردم دیلم توسط داعیان علوی، جستانیان در جنگ‌های علویان با سامانیان، و حتی در کشمکش‌های داخلی میان آنها شرکت می‌کردند که این مسئله باعث تضعیف جستانیان شد. علت دیگر تضعیف جستانیان، رخ دادن اختلافات داخلی میان آنان بود. برای مثال، در حینی که جستان بن وهسودان با پناه دادن به داعیان علوی در مقابل خلافت عباسی قرار گرفته‌بود، برادرش علی بن وهسودان کاملاً حامی خلافت بود و رهبری حامیان خلافت در میان دیلمان را برعهده داشت. او حتی ازسوی خلیفه مدتی به حکومت اصفهان منسوب شد و داعی صغیر را دستگیر کنند و قصد داشت تا او را به بغداد بفرستد.
احتمالاً در سال ۳۰۶ یا فاصلهٔ میان سال‌های ۳۰۱ تا ۳۰۴، جستان بن وهسودان به قتل رسید. در این شرایط باعث شدت گرفتن دودستگی میان جستانیان شد و طرفداران جستان درصدد برآمدند تا انتقام او را از علی بگیرند. درچنین‌شرایطی محمد بن مسافر با حمایت از خونخواهان جستان، فرصت را برای رسیدن به کسب قدرت به دست آورد و درهمین‌حال شرایط طبرستان، گیلان و دیلمان نیز برای قدرت یافتن سلّاریان مناسب بود. مرگ ناصر کبیر در سال ۳۰۴، و مهم‌تر از آن، خروج یوسف بن ابی‌الساج از ری، این بستر را برای سلاریان فراهم کرد. مرگ داعی صغیر، و فرار ماکان کاکی از ری، باعث تحول جدیدی در ساختار قدرت سیاسی در منطقه شد که مورخان از آن با عنوان «انتقال قدرت از علویان به دیلمیان» یادکرده‌اند که درپی آن قدرت دیلمیان در مرکز و غرب ایران توسعه یافت. درگیری داعی صغیر با سامانیان و کشمکش میان داعیان علوی و مخالفان گیل و دیلم آنها، موجب شد تا زمینه قدرت یافتن محمد بن مسافر که از این درگیری‌ها دور بود، فراهم شود.
پس از قتل جستان بن وهسودان، برادرزن محمد بن مسافر، به دست علی به وهسودان، برادرزن دیگرش، محمد به جنگ علی رفت و دراین‌هنگام، او سردسته آن گروه از دیلمیان که با خلافت عباسی سر ناسازگاری داشتند محسوب می‌شد. محمد سرانجام علی را کُشت. پس‌ازاین، خسروفیروز، دیگر حاکم جستانی که بر قسمتی از طارم حکومت داشت، علیه محمد شورش کرد؛ اما خسروفیروز نیز در جنگی با محمد کشته‌شد و پس از او پسرش مهدی به خونخواهی پدر و عمو به جنگ محمد رفت و او نیز شکست خورد به اسفار شیرویه پناهنده شد. این جنگ‌ها ۹ سال به طول انجامیدند و سرانجام محمد در سال ۳۱۶، بر اکثریت بلاد دیلم حاکم شد و جستانیان به هوسم و بخش محدودی از رودبار عقب رانده شدند.
اسفار در سال ۳۱۶ ماکان کاکی را در ری شکست داد و بر آن شهر حاکم شد. دراین‌هنگام محمد قلعهٔ الموت را تصرف و برادرزاده‌اش، مهدی بن مالک بن محمد، مشهور به سیاه‌چشم را بر آن قلعه حاکم کرد. اسفار درپی فتوحات خود بود تصمیم گرفت به رودبار و طارم حمله، و آن مناطق را تحت استیلای خود درآورد. اما فتح قلعه‌های مستحکمی همچون شمیران و الموت با جنگ ممکن نبود، لذا اسفار ابتدا از طریق صلح و دوستی وارد شد و سپس در فرصتی مناسب، به الموت حمله و سیاه‌چشم را به قتل رساند.
پس از الموت، اسفار درصدد فتح شمیران برآمد و طبق معمول از راه مصالحه وارد شد و برادرش شیرزاد و مرداویج را با هدف اخذ پول یا کسب بیعت، به نزد محمد فرستاد؛ و خودش با سپاهی بزرگ در نزدیکی منطقه آماده شد تا درصورت عدم اطاعت محمد، حمله کرده و او را دستگیر کند. اما محمد در مذاکره با مردوایج، ضمن یاداوری ستم‌های اسفار به مسلمانان، به او پیشنهاد داد درصورت ترک محاصره، کمک خواهد کرد تا اسفار را شکست داده و جایگزینش شود. مرداویج که خودش نیز دل خوشی از اسفار نداشت، این پیشنهاد را پذیرفت و با محمد بن مسافر و ماکان کاکی متحد شد. او ابتدا شیرزاد، برادر اسفار، و سایر فرماندهان سپاه اعزامی را به قتل رساند و سپس علیه اسفار قیام کرد. محمد، ماکان و مرداویج، در جنگی که در سال ۳۱۸ در اطراف قزوین یا در نزدیکی ری رخ داد، اسفار را شکست دادند. اسفار متواری شد اکثریت سپاهیانش به مرداویج ملحق شدند. مدتی‌بعد در سال ۳۱۹، اسفار درحالی‌که تلاش می‌کرد الموت را فتح کند، کشته‌شد. پس‌ازاین مشخص نیست که آیا محمد و فرزندانش در لشکرکشی‌های مرداویج در مرکز و غرب ایران از سال ۳۱۹ تا ۳۲۳ شرکت داشته‌اند یا نه، اما ابن مسکویه از حضور بلسوار (پیلسوار) بن مالک بن مسافر در سپاه وشمگیر در لشکرکشی وی به آذربایجان خبر می‌دهد که این نشان‌دهندهٔ آن است که محمد و وشمگیر با یکدیگر در صلح بوده‌اند. هرچند از سرنوشت محمد درطی سال‌های ۳۱۹ تا ۳۳۰ اطلاعی در منابع نیست، ولی مشخص است که او دراین‌مدت درصدد تثبیت و تحکیم قدرت خود در قلعه شمیران و مناطق اطراف بوده‌است.
در سال ۳۳۰ ه‍.ق پسران محمد بن مسافر، مرزبان و وهسودان، با حمایت مادرشان خراسویه، علیه او توطئه، و از حکومت ساقطش کردند.
ابن مسکویه علت این توطئه بدرفتاری و سخت‌گیری‌های دائمی محمد و ترس پسرانش از او عنوان کرده‌است. محمد فرمان‌روایی باخرد، هوشیار و آبادی‌دوست، ولی بی‌رحم و درشت‌خوی بوده‌است.
پس دستگیری محمد بن مسافر حکومت در طارم، در دست وهسودان بن محمد قرار گرفت؛ وی محمد را در قلعه‌ای محبوس کرد. در همان سال (۳۳۰ ه‍.ق) مرزبان با حمله به آذربایجان، قلمرو سلّاریان را گسترش داد.
به روایت مسعر بن مهلهل، سیاح معروف عرب، محمد هرکجا آثار هنری زیبا می‌دید، هنروران آن آثار با پول زیاد به قلعه شمیران می‌آورد ولی زمانی‌که آنها وارد قلعه می‌شدند، دیگر هرگز اجازه خروج از قلعه را به آنها نمی‌داد. او حتی فرزندان رعایا را از خانواده‌هایشان جدا می‌کرد و به صنعتگران و هنروران می‌سپرد تا کار یاد بگیرند. پس از سقوط محمد، پسرانش مرزبان و وهسودان، این افراد که تعدادشان حدود پنج هزار نفر بوده را از قلعه آزاد کردند و آزادشدگان برای آن دو بسیار دعا کردند. دخل محمد بسیار و خرج او اندک بوده. مسعر همچنین از کوشک‌های قلعه شمیران بسیار تعریف می‌کند و آن را دارای قریب‌به سه هزار خانهٔ بزرگ و کوچک می‌داند.
پس از قتل یوسف بن ابی‌الساج، حاکم ساجیان، در سال ۳۱۵، حکومت او در آذربایجان تا سال ۳۲۳ بین نزدیکانش دست‌به‌دست شد. پس از قتل آخرین آنها، آذربایجان صحنه نبرد میان کردها، دیلمی‌ها، و حمدانیان شد و ازطرفی هیچ حاکم رسمی ازسوی خلافت برای آذربایجان تعیین نشده بود. دیسم الکردی با استفاده از همین خلأ قدرت حاکم آذربایجان شد.
دیسم از خوارج بود ولی وزیری اسماعیلی داشت و دیلمیانی که از زمان وشمگیر در سپاه او بودند به‌سبب مذهب خارجی دیسم از او تنفر داشتند. وزیر دیسم از آذربایجان فرار کرده و به مرزبان پیوست و او را به فتح آذربایجان ترغیب کرد. پس از آن دیلمیان سپاه دیسم نیز به مرزبان ملحق شدند و بدین‌صورت، شکست دیسم قطعی شد. بدین‌ترتیب، مرزبان با استفاده از شکاف‌های قومی و مذهبی میان سپاه دیسم، حمایت‌های برادرش صعلوک (که از سال ۳۲۶ از سرکردگان سپاه دیسم بود) و برخی عوامل دیگر، آذربایجان را فتح کرد.
مرزبان، دوین، اردبیل و تبریز را تصرف کرد و سپس قدرت خود را به بردعه، دربند و همچنین مناطق شمال غربی آذربایجان تسری داد و شروانشاهان نیز تحت فرمان او درآمدند. او پس از فتح آذربایجان، در همان سال ۳۳۰ که دیسم را شکست داده‌بود، سلسلهٔ ساجیان را نیز منقرض کرد.
وهسودان نیز در طارم با آنکه حریف قدرتمندی مانند رکن‌الدوله را درمقابل خود داشت، با قدرت حکمرانی می‌کرد و زنجان، ابهر، سهرورد و همچنین بخشی از قزوین را تصرف کرد و چندین قلعه جدید ساخت.
بدین‌ترتیب، حکومت سلاریان که در طارم تأسیس شده بود، ضمن مناطق فتح‌شده توسط مرزبان، زنجان، ابهر، سهرورد و بیشتر مناطق دیلمستان نیز در تصرف آنها بود.