moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
نمای بیرونی ساختمان دارای ویژگی‌های آشکار معماری هخامنشی است. ورودی اصلی بنا نسبت به کل نما، حجمی بیرون‌زده و کمی بلندتر است. درونشد بنا به یک سرسرای (هشتی) بیضی شکل پیوسته است که فضای بخش‌بندی ورودی، دو یال بنا و تالار اصلی است. این بنا در دو طبقه ساخته شده است. درهای اصلی چهار ستون عظیم سنگی با سرستون‌های گاو شاخدار مربوط به برگرفته از سرستون‌های تخت‌جمشید و کاخ شوش، از سایر اجزاء چشمگیرتر است. در نمای برونی بنا نیز انواع تزئینات ویژه معماری هخامنشی در گوشه و کنار به چشم می‌خورد. در حالی که تالار اصلی، به ویژه به میانجی سقف بلند و تزئین شده آن و همچنین نورگیرهای عمودی دیوارها، فضای ساختمان‌های باروک اروپا را یادآوری می‌کند. نمای اصلی ساختمان سنگی است که دارای ازاره‌های سنگ تیشه‌ای ناهمرنگ با سنگ نما است. همچنین ازاره‌های مرمری در بخش ورودی، به بلندای نزدیک به دو متر می‌باشد. سایر نماها با نقش برجسته رزُت هخامنشی تزئین شده است. در نمای بیرونی ساختمان  صندوق پس انداز در بخش ورودی بر روی چند پله کوتاه که مشتری را با آرامش به سمت داخل رهنمون می‌کنند، چهار پایه ستون، به سبک معماری هخامنشی دیده می‌شود که با سرستون‌هایی با همان سبک چشم‌نوازی می‌کنند. شیارها و باریکه‌های روی ستون‌ها چشم بیننده را به سمت بالا راهنمایی می‌کنند، همان جایی که نشان فروهر به درازای پنج متر با دو نوار زیبا از گل‌های رزُت هخامنشی تزئین شده است و به بیننده این اطمینان را می‌دهد که با خیالی آسوده به ساختمان وارد شود. کمی پایین‌تر دو سرباز هخامنشی رو به هم نقش شده است که این مضمون را در دل خود دارد که مردانی در اینجا هستند که از مال و دارایی شما نگاهبانی می‌کنند.
بر پایه مصوبه هیئت مدیره بانک ملی از این ساختمان به عنوان گنجینه (موزه) بانک ملی ایران بهره‌برداری خواهد شد. در این موزه در گام نخست هدیه‌ها و یادبودهای گرانبها که از سوی بانک‌های خارجی برای بانک ملی فرستاده شده به نمایش در خواهد آمد و در گام دوم و طرح گسترش، مجموعه کاملی از هدیه‌های تاریخی بانک، افزارهای دفتری و دستگاه چاپ اسکناس، عکس‌های کهن، سکه و اسکناس‌های کهن و افزارهای تشریفاتی بانک نمایش داده خواهد شد.
پرستشگاه زرتشتیان بنایی ساخته‌شده در دوره پهلوی است و در یزد، بلواربسیج، کوچه جنب آب انبار رستم گیو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
بقعه امامزاده حسین رضا مربوط به دوره تیموریان است و در ورامین، ایستگاه راه‌آهن، گلزار شهدای حسین رضا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این آرامستان قبرستان مرکزی شهرستان ورامین است و ساختمان پزشکی قانونی شهرستان ورامین نیز در آن قراردارد.
مقبره هشت ضلعی است که در هر وجه آن یک طاق‌نمای فرورفته وجود دارد. این بنا در شکل آغازین از همه طرف آزاد بوده‌آست، اما در مراحل بعدی ایوان ورودی در ضلع شرقی و یک مقبره کوچک گنبدی در ضلع جنوبی آن اضافه شده‌است. دو ورودی از چهار ورودی اصلی مسدود شده‌اند. آجرکاری تنها تزئین بیرونی بنا است. ابعاد آجرها ۲۳ × ۲۳ × ۶ سانتی‌متر است که بسیاری آنها از آجرهای دوباره‌استفاده‌شده هستند. آجرکاری شلخته است. از آجرهای زاویه دار در گوشه‌ها استفاده نشده و شکاف عمودی بعدی با لایهٔ ضخیمی از ملات قهوه‌ای پوشیده شده‌است. ملات و آجرهای عمودی در بالای هشت ضلعی و روی گنبد از نظر رنگ با آنهایی که در جاهای دیگر بنا استفاده شده‌است، متفاوت است. آنها بدون شک نشان‌دهندهٔ بازسازی در دوره‌های بعد هستند. ممکن است در ابتدا سقف هرمی شکل در نظر گرفته شده باشد. اگرچه ارتفاع برج مقبره فقط کمی بیشتر از عرض آن است، اما احساس قوی عمودی بودن با طاق‌نماهای بلند روی هر وجه ایجاد تشدید شده‌است. به‌طور غیرمعمولی، هیچ سوراخ داربستی در قسمت بیرونی قابل مشاهده نیست.
فضای داخلی مربعی با چهار فرورفتگی است. تمام سطوح با گچ پوشانده شده‌است که اخیراً پوشش ناخوشایندی از رنگ سبز روی کتیبه، آبی روشن در زیر آن و سفید در بالای آن قرار گرفته‌است. دیوارهای پایین دارای قوس‌های گرد معاصر هستند. بنا در بالا به هشت ضلعی، سپس شانزده ضلعی تبدیل می‌شود. ضریحی آلومینیومی در سال ۱۳۷۰ در داخل آرامگاه نصب شده‌است.
جالب‌ترین ویژگی مقبره، تزئینات گچ بری آن است. دو الگو برای قاب قوس‌های ناحیه سکنج استفاده می‌شود. یکی، عمدتاً هندسی، دور قوس‌های سکنج است و دیگری عمدتاً طرح‌های، بر روی قوس‌های بین آن‌ها قرار دارد. کتیبه‌ای به خط ثلث درست در زیر سکنج در دیوار پشتی فرورفتگی غربی آغاز می‌شود. کتیبه‌ای قرآنی (آیهٔ ۱ تا ۱۷ سورهٔ انسان) در پایان آن نوشته شده‌است که بنا در جمادی الاول ۸۴۱ هجری به اتمام رسیده‌است. البته عدد دهگان واضح نیست و ممکن است عدد ۸۲۱ باشد. اهمیت این بنا نوع تزئینات گچ بری است که در آن زمان رو به فراموشی بود.
شخص مدفون در مقبره حسین رازی از عرفای قرن چهارم است که برای تدفین یوسف رازی به ورامین آمده بوده‌است. در اطراف بنا تعدادی از کشته شدگان اهل دشت ورامین در جنگ ایران و عراق دفن شده‌اند.
پل بند گرگر یک بنا از مجموعه سیستم آبی تاریخی شوشتر است. این پل-بند، یکی از دروازه‌های ششگانه تاریخی شوشتر نیز بوده است. پیشینه ساخت این پل همانند اغلب بناهای آبی تاریخی شوشتر، به دورهٔ ساسانیان بازمی‌گردد. کاربرد این بند، انحراف آب از رودخانه دست ساز و تاریخی گرگر و هدایت آب به سمت تونلهای ورودی به آسیابهای آبی شوشتر است.
پل بند گرگر در شوشتر، خیابان شریعتی شرقی، ضلع شمالی مجموعه آبشارها و آسیاب‌های آبی شوشتر واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دیواره شمالی پل بند گرگر در سال ۱۳۸۸ در اثر دستکاری غیر اصولی فرو ریخت. در نزدیکی این دیواره گمانه‌های بزرگ و پرتعدادی حفر شده بود که باعث سست شدن و ایجاد ترک و شکاف در دیواره این پل بند تاریخی شده و در پی آن دیواره شمالی این پل بند فروریخت. پس از چند سال این پل بند تاریخی به منظور عبور و مرور خودروها تا حدی ترمیم شد اما هنوز به طور کامل ترمیم نشده و در مورد علت حفر عجیب این تعداد گمانه‌های بزرگ در پای این میراث جهانی هیچ توضیحی ارائه نشده است.
قلعه سرخ سر انزاء مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان فیروزکوه، روستای سرانزا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای گویچه‌بیل مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اهر، جاده اهر به تبریز، گردنه گویچه‌بیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای گویچه‌بیل به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
رباط سنگی امین آباد مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان فیروزکوه، روستای امین آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزادگان عبدالله، عبدالقهار، عبدالجبار مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان فیروزکوه، روستای پیرده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بازار دامغان مربوط به دوره قاجار است و در دامغان، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار مدرسه قلعه مربوط به دوره قاجار است و در شاهرود، نزدیکی بازار، کنار مدرسه قلعه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد راه چمان مربوط به دوره قاجار است و در قزوین، جنوب خیابان منتظری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه صمدی مربوط به دوره قاجار است و در کرمانشاه، چهارراه شهید مدرس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام سرتیپ مربوط به دوره قاجار است و در کرمانشاه، چهارراه اجاق، خیابان مدرس، مقابل پارکینگ شهرداری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۰۹ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بنا پوراشرف مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان دره‌شهر، روستای شیخ مکان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل قلاتاسیان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان سردشت، روستای نبی آباد، روی رودخانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این پل بر سر راه قدیمی میرآباد به مهاباد در قسمت شمالی رودخانهٔ زاب کوچک ساخته شده‌است. نام این پل از قلعه‌ای به نام تاسیان گرفته شده‌است.
خانه لاله مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی است و در بیرجند، خیابان انقلاب، کوچه شهید فلکی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه و موزه مقدم یا خانه موزهٔ مقدم دانشگاه تهران عمارتی تاریخی مربوط به اواخر دورهٔ قاجار در تهران است که منزل مسکونی خاندان احتساب‌الملک و مقدم‌ها بود و اکنون موزه اشیای تاریخی است.
این خانه موزه در آغاز، عمارتی بزرگ و مجلل و محل سکونت خاندان محمدتقی خان احتساب‌الملک از صاحب‌منصبان مشهور دربار قاجاریان و رئیس ادارهٔ احتسابیهٔ (شهرداری) تهران و وزیر مختار ایران در برن سوئیس،موزهٔ مقدم یادگاری از تهران قدیم - سایت بی‌بی‌سی فارسی بوده که بعدها در اختیار فرزندش، محسن مقدم، استاد باستان‌شناسی دانشگاه تهران قرار می‌گیرد. او به همراه همسرش، سلما کویومجیان در خانهٔ پدری خود در تهران ساکن شد. محسن مقدم و سلما که زادهٔ بلغارستان و رئیس کتابخانه موزه ملی ایران بود،توضیحات موزه مقدم، فروردین ۱۳۹۸، قابل مشاهده در https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Moghadam_Museum_43.jpg در کنار فعالیت‌های علمی، آثار و اشیاء فراوانی را با هدف حفظ میراث فرهنگی و تاریخی ایران گردآوری کردند.
محسن مقدم بسیاری از آثار ارزشمند جمع‌آوری شده مانند کاشی، قطعات سنگی تراشیده شده و غیره را با الهام از فضاهای سنتی ـ تاریخی به نحو چشمگیری در جای جای این عمارت قدیمی نصب کرد و برخی دیگر مانند کلکسیون پارچه، چپق و وافور و قلیان، سفالینه، شیشه، تابلو نقاشی، مسکوکات، مُهرها و اسناد تاریخی و غیره را با نظم و ترتیب خاصی در خانه پدری نگهداری نموده‌است. خانهٔ احتساب‌الملک یکی از یادگارهای تهران قدیم است که اکنون به موزه تبدیل شده‌است. این خانه در سال ۱۳۵۱ از سوی محسن مقدم پسر احتساب‌الملک به دانشگاه تهران اهدا شد.
محسن مقدم در سال ۱۳۶۶ ه‍.ش درگذشت و پس از مرگِ همسرش سلما، در سال ۱۳۶۹ ه‍. ش، تولیت موزه مقدم در اختیار مستقیم دانشگاه تهران قرار گرفت.
عمارت خانه مقدم مربوط به اواخر دورهٔ قاجار است و در تهران، در ضلع شمالی خیابان امام خمینی (سپه)، خیابان شیخ هادی واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
محسن مقدم از بنیان‌گذاران دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه تهران و استاد ممتاز این دانشگاه بود. نشان دانشگاه تهران (آرم دانشگاه) را که با الهام از تاریخ و فرهنگ کهن ایران طراحی کرده‌است، علی‌رغم همهٔ تحولات دهه‌های اخیر، هنوز هم بر سردر دانشگاه باقی است. او اولین ایرانی است که به دریافت نشان لژیون دو نور با درجهٔ «اوفیسیه» از طرف شارل دو گل رئیس‌جمهور فرانسه مفتخر شده‌است.بی‌بی‌سی فارسی
از ویژگی‌های بارز این موزه همگون بودن نسبی فضای معماری با آثار تاریخی موجود در آن است. فضایی که با مساحتی برابر با ۲۱۱۷ مترمربع شامل سه حیاط بیرونی، اندرونی و سرایداری است.
ساختمان بیرونی (تابستانی) که در ضلع جنوبی حیاط بیرونی واقع شده و متشکل از دو بخش است:
این مکان در زمان حیات محسن مقدم به عنوان اتاق جانبی سالن پذیرایی مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است. در حال حاضر در بخشی از این اتاق به معرفی استاد مقدم و فعالیت‌های کاری و علمی ایشان در قالب عکس، لوازم شخصی و در بخشی دیگر به نمایش آثار تزئینی چوبی، وسایل آشپزخانه و صندوق خانه‌های قدیمی پرداخته شده‌است.
این سالن محل کار، فعالیت‌های علمی و پذیرایی از مهمانان بوده‌است. در حال حاضر سعی بر آن شد با بخشی از آثار و اشیاء تاریخی مجموعه موزه مقدم، توالی و تسلسلی از آثار تاریخی ایران در این سالن به نمایش گذارده شود که نشانگر فرهنگ‌های گوناگون، در دوره‌های مختلف تاریخی هستند. آثاری چون: سفالینه‌ها، ابزارهای سنگی، مفرغینه‌ها، شیشه‌ها، مهرها، اثر مهرها، اشیاء فلزی و غیره.
این زیرزمین در دوره مظفری (۱۳۲۴–۱۳۱۳ ه‍.ق) همزمان با احداث خانه توسط محمدتقی خان احتساب‌الملک ـ پدر محسن مقدم ـ بنا شده‌است. تزئینات دیوارهای حوضخانه ـ توسط استاد محسن مقدم ـ از کاشی و قطعات ظروف سفالین برگرفته از آثاری نفیس متعلق به سده‌های چهارم تا سیزدهم ه‍.ق است که سیر و تحول صنعت سفال و کاشی ایران را به نمایش می‌گذارد.
این محل در حقیقت کارگاه (آتلیه) محسن مقدم بوده‌است که در سال ۱۳۳۷ ه‍.ش ساخته شده‌است. در حال حاضر به منظور نگهداری از کتاب‌های دکتر مقدم و دیگر کتاب‌های مرتبط با باستان‌شناسی و هنر جهت استفاده پژوهشگران و عموم مردم، این محل تبدیل به کتابخانه شده‌است.
این ساختمان در زمان حیات دکتر محسن مقدم در سال ۱۳۴۵ ه‍.ش و با کمک دکتر ابوالقاسمی ـ یکی از شاگردان ایشان در دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران ـ به شکل قلعه‌های قرون وسطی اروپا ساخته شده‌است. دکتر مقدم سعی بر این داشته تا در این محل بخشی از هنرهای مردمی ایران را به نمایش بگذارد. این ساختمان بخش‌های مختلفی چون اتاق کدخدا، حمام کوچک و خانگی با کاشی‌های قاجاری با مضمون استحمام، اتاق صدف، اتاق تدخین و زیرزمین با تزیینات سفال را در بر می‌گیرد.
دکتر مقدم در ضلع شمالی ساختمان اربابی (برج) ایوانی را بر پایه چند ستون و طاق ساخته‌است. این ایوان با استفاده از کاشی‌های دوران زندیه و قاجار مزین شده‌است. در وسط این ایوان حوضچه مرمری کوچکی متعلق به حمام فتحعلی شاه کار گذاشته شده‌است که آب از آن فوران کرده و از طریق یک جوی باریک به داخل استخر می‌ریزد. استخر مذکور که در حاشیه شمالی حیاط بیرونی واقع شده‌است در سال ۱۳۳۵ ه‍.ش در جریان سفر دکتر مقدم به اسپانیا، از روی استخر و آب‌نماهای باغ الحمرا (باغی از دوران صدر اسلام اسپانیا) الگو برداری و با استفاده از حوض یاد شده و تعدادی فواره قدیمی اجرا گردید.
در انتهای غربی ضلع شمالی خانه مقدم گلخانه‌ای مزین به کاشی‌های لعابدار قدیمی و آزاره‌های سنگی حجاری شده زیبا با مضمون گل و گیاه ایجاد شده‌است. همچنین درخت بالنگ که بسیار پربار هم هست در این گلخانه تا به امروز موجود هست.
دو حیاط اندرونی و بیرونی با دیواری مرکب از چند عدد ستون مارپیچی و تعدادی طاق بر روی این ستون‌ها با تزئینات کاشی و پایه‌ستون‌های حجاری‌شده مشابه پایه‌ستون‌های کاخ چهل‌ستون اصفهان از همدیگر جدا می‌شوند. دکتر مقدم این پایه‌ستون‌ها را در هنگام تخریب کاخ خواهر ناصرالدین‌شاه به این محل انتقال داده‌است. دیوار تجدد توسط هوشنگ سیحون طراحی و اجرا شده‌است.
محسن مقدم و همسرش در حیاط بیرونیِ باغچه و حوضی را با الهام از باغ‌های ژاپنی طراحی و اجرا کرده‌اند.
در دوران اولیهٔ احداث خانه مقدم از این محل به عنوان حمام و انباری استفاده می‌شده‌است که در زمان حیات دکتر مقدم کارایی خود را از دست می‌دهد و تبدیل به یک انبار می‌شود. در حال حاضر این محل بازسازی و مرمت شده‌است و به عنوان گنجینه آثار تاریخی موزه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
این ایوان با نمای بیرونی به شکل دو سنتوری با گچبری ایرانی و بر روی چهار ستون با گچبری کرنتی بر پا شده‌است. این ایوان با دو رشته پلکان مارپیچ از حیاط قابل دسترسی است و هنوز شکل قدیم خود را حفظ نموده‌است. تزیینات این محل توسط دکتر مقدم و با استفاده از کاشی‌های کوباچه (چند رنگ) صفوی، آینه کاری زندیه و قاجار و کاشی‌های معرق و خشتی قاجار و پهلوی اول صورت گرفته‌است.
محسن مقدم این محل را با آثار ارزنده‌ای از دوران زندیه و قاجاریه چون: طاقچه گچبری زندیه از اصفهان، شومینه‌ای از قصر فیروزه ـ کاخ «فیروزه خانم» سوگلی ناصرالدین شاه ـ و غیره تزئین نموده‌است و به همین دلیل آن را اتاق قاجار نامیدند. در حال حاضر نیز آثاری از دوران قاجار و پهلوی در این اتاق به نمایش گذارده شده‌است.
این اتاق محل اصلی زندگی و به عبارتی اتاق نشیمن و زندگی محسن مقدم و همسرش بوده‌است. تعدادی قلمدان، جعبه و گنجفه‌های (کارت‌های بازی) پاپیه ماشه و نیز نقاشی‌هایی که توسط مقدم کشیده شده به نمایش درآمده‌است.
این ضلع شامل یک دیوار محوطه است. آن‌گونه که عکس‌های قدیمیِ موزهٔ مقدم نشان می‌دهند، مقدم این دیوار را در مراحل مختلف با کاشی‌ها و ظروف قاجاری آراسته و در وسط این دیوار نیز به زیبایی، طاق‌نمایی طراحی و اجرا شده‌است.
این حیاط توسط محسن مقدم و همسرش، با الهام از طرح فرش‌های دوران صفوی و قاجار، با محوریت حوض در وسط و باغچه‌های پیرامونی طراحی شده‌است.
از این حیاط در ابتدا به عنوان مطبخ و محل سکونت مستخدمان و سرایداران استفاده می‌شد. این بخش از موزه که در قسمت جنوب‌شرقی آن واقع شده، به علت فرسودگی بیش از حد با اندکی تغییر، مرمت و بازسازی، در حال حاضر به عنوان بخش اداریِ موزه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
تهران، خ امام خمینی، بعد از خیابان شیخ هادی، جنب بانک ملت، پلاک ۲۵۱
تلفن: ۶۶۴۶۳۱۴۴
همه روزه بجز تعطیلات رسمی و دوشنبه ها از ساعت ۱۰ صبح تا ۱۷
خانه سیدین مربوط به اواخر دوره قاجار است و در کرمانشاه، ابتدای خیابان فردوسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این خانه از آثار فاخر دوره قاجاریه می باشد اما متاسفانه این بنا به علت عدم رسیدگی در حال حاضر از شرایط بدی برخوردار می‌باشد
خانه داودی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در مشهد، ضلع جنوبی خیابان توحید، حد فاصل توحید ۶ و ۸، پلاک ۱۶ واقع شده است و همچنین این مکان در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه لاله‌ای این خانه متعلق به دوران پهلوی است و در خیابان ارتش جنوبی، کوچه‌ی صدر قرار دارد. “آقای حاج حسین لاله‏” این خانه را از بانی و مالک اولیه به نام “فتح الله اوف” خریداری نموده و چند نسل در آن زیسته ‏اند.
این بنا در دو طبقه با عرضه ۹۰۰ متر مربع و اعیانی ۶۰۰ مترمربع احداث گردیده است و مربوط به دوره پهلوی اولمی باشد.
قسمت اصلی بنا در سمت شمال قرار گرفته و دارای دو ورودی از طرف غرب و جنوب غربی است و بدنه شرقی و غربی حیاط آن، که درای حوض و باغچه است. طاق نماهای آجری دارد. ورودی به طبقه همکف، از طریق دو راهرو صورت می‌گیرد که درای یک اتاق مرکزی و دو اتاق جانبی است. در قسمت شمال آن نیز حیاط خلوت کوچکی ایجاد شده که نور فضاهای داخلی را تأمین می‌نماید. ارتباط به طبقه اولف از طریق راه پله کلاه فرنگی است. در مرکز طبقه اول نیز، تالاری بزرگ به همراه اتاق‌های جانبی دیگر قرار گرفته است.
نمای ساختمان دارای قاب‌بندی‌های آجری پرکار است و دو ایوان با ستون و سرستون‌های گچبری شده جلوه خاصی به آن بخشیده است.
به پاس خدمات مرحوم “یحیی ذکا” در حق تاریخ و مدنیت کشور ایران و منطقه‏ی آذربایجان و به ویژه تبریز و این که وی را می‌توان یکی از بنیانگذاران موزه در ایران نامید چون نقش بسزایی در برنامه‌ریزی و راه‌اندازی موزه‌های متعددی در تهران و دیگر شهرستان‌ها داشته است، این خانه تحت عنوان «دفتر پژوهش‌های تاریخی یحیی ذکا» بهره ‏برداری شده و مدارک و اسناد و کتب تاریخی متعلق به وی در این خانه به نمایش گذاشته شده است.
مالک فعلی بنا سازمان میراث فرهنگی میباشد
آدرس: خیابان ارتش جنوبی- کوچه صدر.
مدرسه و کلیسای ژاندارک مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در تهران، حدفاصل خیابان جمهوری، منوچهری، لاله زار وفردوسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بنای این مدرسه در سالِ ۱۳۱۰ خورشیدی توسط نیکلای مارکوف ساخته شد. این مدرسه توسطِ مبلّغه‌های مسیحی (خواهران «سن ونسان دوپل») تأسیس شد. خاستگاهِ مدرسهٔ ژاندارک به مدارس ی سن ونسان دو پل برمی گردد. مدرسه نخست، در سالِ ۱۸۶۵ توسطِ خواهرانِ راهبه در خیابانِ منوچهری و در مجاورتِ کلیسای لازاریت‌ها برای کودکانِ یتیم تأسیس شد. بعدها در دههٔ بیست میلادی این مدرسه کلاسهای جداگانه برای آموزشِ کودکانِ مسلمان و ارمنی در مقاطعِ ابتدایی و دبیرستان برگزار می‌کرد. وزارتِ فرهنگِ ایران جهتِ کمک به تحصیلِ دانش آموزانِ بی بضاعت و هم چنین تدریسِ زبانِ فارسی، ماهانه ۱۰۰ تومان به مدرسه کمک می‌کرد.
افرادِ مشهوری مانندِ فرح دیبا در این مدرسه تحصیل کردند.
امامزاده احمد و محمد طارس مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان فیروزکوه، روستای طارس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نیایشگاه صائبین مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه‍.ق است و در شوشتر، روبروی کشتارگاه، کناررود گرگر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه میرجا شیری مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان ممسنی، روستای جایه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه نعلکی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان فسا، روستای جلیات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بری آ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در ۲ کیلومتری شرق زاهدشهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه گیو تنگه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در دامغان، ۵۰ کیلومتری غرب شهر، در مزرعه گیوتنگه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه رادکان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در رادکان، حدود ۳۵ متری غرب روستا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مجموعه تپه‌های شهردر مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان فسا، روستای فرشکویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه رمه رچر مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان فیروزآباد، روستای خوش آب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قبرستان مارکین مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، روستای مارکین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه خدیوی مربوط به دوره پهلوی است و در زنجان، محله دالان آلتی ـ ضلع جنوبی خیابان هفت تیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این خانه در حال حاضر دارای مالک خصوصی بوده ، متروکه است و قابل بازدید نمی باشد.
قنات بزرگ و تاریخی وَزوان درشهر وَزوان واقع در بخش میمه استان اصفهان می‌باشد و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. همچنین این قنات یکی از قنات‌های ایرانی ثبت‌شده به‌عنوان میراث جهانی یونسکو است.
این قنات در قسمت شمالی شهر وَزوان واقع گردیده و شاید تنها اثری است که با وجود سد ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ ساله خود می‌تواند گویای قدمت سکونت در وَزوان باشد
قنات بزرگ و تاریخی وَزوان در یک لایهٔ رسوبی – سنگی قرار دارد که در طی سالیان متمادی با پایین رفتن سطح آب منطقه در دو طبقه یکی لایهٔ رسوبی که از مظهر قنات دارای ۳۵ کیلومتر طول و ۴۰/۱۸ متر عمق بوده که عمق آن در مادر چاه فعلی مشهود است. طبقهٔ زیرین قنات که آب در آن جریان دارد از کف آب رو تا ارتفاع ۲ متر و ۱۰ سانتیمتر در لایهٔ سنگی کوهستانی حفر شده‌است.
بنا به گفته اهالی، این سیستم در حدود ۳۰۰۰ سال پیش ساخته شده و این قنات تنها قنات در تمام منطقه اصفهان است که بدین طریق آب زیرزمینی را ذخیره می‌کند. دکتر عبد الکریم بهنیا استاد دانشگاه اهواز در کتاب قنات سازی و قنات داری صفحهٔ ۱۳۹ چنین آورده‌است: «نگارنده در آبان ماه ۶۳ در قنات قدیم وَزوان واقع در بخش میمه شهرستان اصفهان، سیستم بسیار جالبی را که برای مهار کردن آب در فاصله زمانی اول آذر لغایت ۲۵ الی ۳۰ فروردین سال بعد به کار می‌رود مشاهده کرده‌است.
شرح مختصر این سیستم چنین است که یکی از میله‌های قنات را که حدود ۶۰۰ متر از مادرچاه فاصله دارد (و احتمالاً چاه ترکانخشکان است) به قطر حدود ۳ متر گشاد کرده‌اند و دیواری به ضخامت ۱ متر، عرض ۳ متر و بلندی کل عمق چاه از سنگ و ساروج ساخته‌اند. بر روی این دیوار، به فاصلهٔ یک متر به یک متر، ۷ سوراخ استوانه‌ای به قطر ۳۰ سانتیمتر تعبیه کرده‌اند. کوره این قنات از انتهای این دیوار عبور می‌کند. هفتمین سوراخ، ۷ متر از لبه تاج کوره قنات فاصله دارد. اول آذرماه هر سال، هم دهانه کوره و هم دهانه ۷ سوراخ مزبور رابا سنگ و سیمان می‌گیرند. طبیعی است که مقداری از آب در پشت این سد زیرزمینی ذخیره می‌شود. تجربه سالیان دراز نشان داده استکه سطح آب به حدود یک متری در بالای نزدیکترین سوراخ به سطح زمین می‌رسد. در فاصلهٔ ۲۵ الی ۳۰ فروردین، اولین سوراخ را باز می‌کنند. حدود ۱۰ روز طول می‌کشد تا سطح آب به زیر سوراخ اول افت کند به همین ترتیب پس از هر ۱۰ روز سوراخ دوم و سوم و … را نیز باز می‌کنند، زیرا زمان افت سطح آب برای هر یک متر حدود ۱۰ روز است. پس از گشودن هر ۷ سوراخ که تقریباً تا اوایل تیرماه طول می‌کشد، دهانه کوره قنات را باز می‌کنند…» (بهنیا، ۱۳۶۸، ۱۳۹)
یازده قناتی که ثبت جهانی شده‌اند، هرکدام به لحاظ قدمت، نوع معماری، عمق، طول و مشخصاتی از این دست، منحصر به فرد و بی نظیر هستند. قنات وزوان نیز به عنوان یکی از این قنات‌های یازده‌گانه در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
تپه هفت صندوق مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بویین زهرا، روستای هفت صندوق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده هادی ینگی امام مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان ساوجبلاغ، روستای ینگی امام ایجاد شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای دربند مربوط به دوره قاجار است و در ۴۸ کیلومتری جاده اصلی راور به مشهد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
خانه مرادی مربوط به دوره قاجار است و در شمال بوشهر، محله قدیمی بهبهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمارت سبزآباد (کنسولگری انگلیس) مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، محله سبزآباد، منطقه نیروی دریایی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مقبره مجتهدی مربوط به دوره قاجار است و در زنجان، اواسط خیابان نواب صفوی، حدفاصل بازارپائین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنا مقبره خاندان مجتهدی زنجانی است.
آیات میرزا عبدالواسع مجتهد زنجانی و سید محمد مجتهد و افراد دیگری از این خاندان در این مقبره مدفونند.
سید محمد مجتهد سردانی
میرزا عبدالواسع مجتهد زنجانی
سید کاظم مجتهدی (فرزند سید ابوالفضائل حسینی زنجانی و پدر همسر سید محمد حسینی زنجانی )
سید اسحاق مجتهدی (فرزند سید رضی حسینی زنجانی)
سیده نعیمه مجتهدی (همسر سید محمد حسینی زنجانی )
خانه شیخ الاسلامی مربوط به دوره قاجار است و در زنجان، بین خیابان فردوسی و ضیائی، کوچه شیخ الاسلام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد بغدادی‌ مربوط به دوره آل مظفر است که با توجه به نوشته ای که بر سنگ محراب مسجد حک شده است، سال ۷۶۸ هجری قمری(ثمان و ستین بعد سبع مأة) را نشان می‌دهد، تعمیر کلی شده است و در دوره قاجار نیز به خاطر زلزله های شدیدی که رخ داده است، دوباره تعمیر کلی شده است.زمان ساخت اولیه مسجد نا مشخص است. همچنین در جوار این مسجد، آرامگاه امامزاده "بی بی سته" که گفته می شود از نوادگان امام صادق علیه السلام است.قرار دارد‌.
کاشی کاری مسجد کاشیکاری بکار رفته در این مسجد از نوع معقلی می باشد که تنها در تعداد محدودی از مساجد از جمله مسجد حاج غنی، مسجد طاهریه،مسجد فتح و حاج باقر بکار رفته است. استفاده از این نوع کاشیکاری با توجه به تاریخ ساخت مسجد امری رایج بوده است. از این نوع کاشیکاری بیشتر در جرز بیرونی و فیلگوش ها استفاده شده است.
"وجه تسمیه مسجد بغدادی"
قدیمی ترین منبعی که از مسجد بغدادی نام برده است شیراز نامه اثر زرکوب شیرازی است که در آن در ذیل نام بزرگان و مشایخ شیراز از شخصی به نام محمد بن الامام مقری می نویسد: الشیخ الامام العالم اسوة الافاضل و الائمة المتبرزين ملک المشایخ الواعظین جمال الدین محمد بن الامام المقری الامام بالمسجد البغدادی از کبار ائمه و افاضل عصر بوده و در فنون علوم از احادیث و علم کلام و عربیه تصانیف معتبر داشت توفی سنه اربع و سبعین و ستمأة و در رباطی که قریب دروازه کازرون افتاده مدفدن است. ( زرکوب شیرازی ابوالعباس احمد بن ابی الخیر شیرازنامه ۷۳۴ قمری به تصحیح بهمن کریمی، ص ۱۳۷)
بنا بر گفته محمدهادی امامی بغدادی، مبلغی از جانب یک تاجر بغدادی به والی فارس فرستاده می‌شود تا با آن، مسجدی در شیراز بنا گردد اما چون آن بودجه، کفاف خرید زمین و ساخت مسجد را نمی‌داده است والی فارس نامه ای به آن تاجر می نویسد: که این مبلغ برای ساخت مسجد کم است، اما مسجد نیمه مخروبه ای در شیراز وجود دارد(مسجد بغدادی کنونی) که با این هزینه می‌توان آن را تعمیر کلی و قابل استفاده کرد. تاجر نیز قبول می کند و این مسجد تعمیر کلی می شود و از آن زمان مورد بهره برداری مجدد قرار می گیرد و مقداری از سکه های ارسالی آن تاجر که از مخارج بازسازی مسجد اضافه آمده بوده است نیز زیر یکی از ستون های مسجد دفن شده است. (نیازمند منبع)
لذا نام این مسجد بغدادی است که در عوام گاهی بغدادی‌ها خوانده می شود که صحیح نیست.
این مسجد در محله قدیمی سردُزَک(سر‌ دِژَک-دژِ کوچک) شیراز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ائمه جماعت
در مورد ائمه جماعت این مسجد از سال ۱۲۵۴ هجری شمسی تا سال ۱۲۹۹ هجری شمسی به مدت چهل و پنج سال شیخ محمود شیرازی(ره) و پس از آن تا بهمن ماه سال ۱۳۵۹ شمسی فرزند آن، شیخ محمد نبی امام بغدادی(ره) به مدت ۶۱ سال امام جماعت این مسجد بوده اند و از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۵ نیز آیت الله حاج سید مصطفی محمدی امامت جماعت مسجد را عهده دار بوده اند و پس از آن نیز تا کنون تعدادی از علما به صورت پراکنده امام جماعت بوده اند.
در زمان فتحعلی شاه قاجار نیز در سفری به شیراز به والی فارس دستور می دهد که تمام علمای شیراز را در شاهچراغ جمع کن میخواهم با آن‌ها دیدار حضوری داشته باشم.والی فارس هم همه‌ی علما را جمع می کند اما تنها امام جماعت مسجد بغدادی که سیدی پیر بوده و در زیر درختی در مسجد به گیوه دوختن گیوه مشغول بوده از دیدار با شاه امتناع می ورزد. شاه پس از دیدار به والی فارس می گوید همه علما را حاضر کردی؟ می گوید بله قربان اما تنها یک عالم حاضر به حضور نشد شاه می گوید پس خود ما به دیدارش می رویم و شاه با خدم و حشم به سوی مسجد بغدادی روانه می‌شود. اطرافیان شاه زودتر نزد سید می آیند و عزیمت شاه به مسجد را خبر می دهند اما سید با بی اعتنایی مشغول به دوختن گیوه می شود تا شاه به درب مسجد می‌رسد، سید هم به درب مسجد می آید و خوش‌آمد می‌گوید و پس از تفقد و جویا شدن احوال سید به او می گوید درخواستی از ما داشته باش! سید می گوید درخواستی ندارم دوباره اصرار می کند، سید کنایتا می گوید زیر این درخت که مشغول کار هستم پشه ها اذیتم می کنند اگر می توانی این پشه ها را از من دور کن! شاه می گوید ملکی در شهر آباده را وقف بر این مسجد کنم سید می‌گوید مانعی نیست و تشکر می‌کند
محمد هادی امامی از قول پدرش نقل می کند که این ملک تا ابتدای حکومت پهلوی اول (حدود سال ۱۳۰۵) وقف بر مسجد بود و در ماه محرم نیز از درآمد آن توسط والیان حکومتی در مسجد، مجلس سوگواری برگزار می‌شد و پس از منع عزاداری سید الشهداء علیه السلام توسط رضاخان به مرور این ملک از دست والیان خارج و مقرری هر ساله قطع شد.
خانه ملک‌زاده مربوط به دوره قاجار است و در یزد، محله فهادان، نزدیک مسجدچهل محراب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده عسگری شهرآباد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان فیروزکوه، روستای دهین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه یونجه‌ای مربوط به دوره هخامنشی - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در کیلومتر ۱۰ جنوب جاده قدیم داراب به فسا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
یخدان راور مربوط به اواخر دوره قاجار است و در راور، انتهای خیابان امام خمینی (ره، جنب پمپ بنزین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.طول دیوار جنوبی ۷۴متر و طول دو دیوار شرقی و غربی به طول ۱۵ متر می باشد ارتفاع دیوارها ۸ متر است مخزن ذخیره گنبدی شکل و با قطر ۱۵ متر میباشد
کاروانسرای چاه کوران مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرستان راور، مسیر جاده خراسان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای چاه کوران به‌همراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته می‌شود.
دبیرستان جم مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در کرمان، خیابان سپهبد قرنی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
در جنگ تحمیلی ایران با عراق ۲۷ شهید از این مدرسه تقدیم نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران گردید.
بقعه محمدی دروازه شاهی مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در یزد، محله دروازه شاهی، پشت مسجد جامع کبیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شورجه ۲ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بویین زهرا، روستای شورجه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پیچاق تپه مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بویین زهرا، روستای مهدی آباد بزرگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه طرق مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان نطنز، شهر طرق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه امامزاده کمال مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، در شهرک حیدریه و ۱ کیلومتری جنوب شرقی شهرک ضیاءآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ضیاءآباد ۲ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرک ضیاءآباد، ۱۳۰ متری غرب پل صفوی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مهین مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بویین زهرا، روستای مهین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قدمگاه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای حسین‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه جوهرین مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای حسین‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ورودی نرگه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، شهر نرجه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شنین ۱ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش ضیاءآباد، روستای شنین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شنین ۲ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش ضیاءآباد، روستای شنین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ضیاءآباد ۱ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش ضیاءآباد، مجاور بلوار ورودی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه یام چشمه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش ضیاءآباد، روستای یام چشمه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گبرتپه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش ضیاءآباد، روستای قلعه جوق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قوزای مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش ضیاءآباد، روستای قلعه جوق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه نورکنده مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای توده بین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه نوده ۲ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای نوده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قز قلعه جوق مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای قلعه جوق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه دواله مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش ضیاءآباد، روستای قلعه جوق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه آقا میر مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، بخش ضیاءآباد، روستای قلعه جوق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ولاجرد ۱ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای ولاجرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قبرستان قسطین رود مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، روستای قسطین رود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه سیمیار ۲ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، روستای سیمیار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ملک وجینک مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، روستای کارندچال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه وجینک ۲ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، روستای کارندچال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه وجینک ۳ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، روستای کارندچال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه روستای خلیفه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گچساران، روستای ده خلیفه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه بابا کلان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گچساران، روستای باباکلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه بوالحسنی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گچساران، روستای ده دو، کلگه بوالحسنی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه غران مربوط به دوره اشکانیان است و در ۸ کیلومتری شمالغربی موسیان، جاده موسیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه فرخ‌آباد مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان دهلران، نزدیک روستای متروکه فرخ‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه جاک جونکی مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان گچساران، روستای ناصر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مهین ۲ مربوط به دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بویین زهرا، روستای مهین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قره باغ ۲ مربوط به دوره ساسانیان - سده‌های ۴و۵ هجری است و در شهرستان بویین زهرا، روستای قره باغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه تاکستان مربوط به دوره ساسانیان -قرون‌اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در ۱۴۰۰ متری جنوبشرقی تاکستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برج چهل دختران مربوط به دوره سلجوقیان است و در سمنان، محله قدیمی کوشمغان، خیابان حکیم الهی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بنای چهل دختر یا چهل دختران سمنان در خیابان حکیم الهی واقع در محلات ثلاث (کوشمغان، زاوغان و کدیور) و در محله کوشمغان واقع شده‌است.
در وجه تسمیه این برج چنین آمده‌است که مردم سمنان معتقد هستند در زمان‌های بسیار گذشته، برج مذکور را چهل دختر که دست از تعلقات دنیوی کشیده و تارک دنیا شده بودند، با گل و خشت ساخته‌اند.
به‌طور یقین تاریخ بنای برج یا آتشکده به زمان قبل از اسلام برمی گردد و همان‌طور که از نام «کوش مغان» (کوشک مغان) که نام محله مذکور است، برمی آید و با توجه به مقام مغ که پیشوای زرتشتیان می‌باشد؛ می‌توان اطمینان داشت که برج مذکور زمانی آتشکده و یکی از اماکن متبرکه زرتشتیان بوده‌است، اما طبق یافته‌های باستان‌شناسی، قدمت آن را مربوط به دوران سلجوقیان دانسته‌اند.
این بنا به صورت برج هشت ضلعی است که هر ضلع آن در خارج ۴/۵ متر و از داخل ۲/۸ متر می‌باشد.
همچنین ضخامت دیوارها نیز تقریباً ۰/۵ تا ۰/۶ است.
ارتفاع آن نیز در قسمت‌های مختلف از ۱۰ تا ۱۲ متر متغیر است.
هم‌اکنون این برج داخل یک مدرسه قرار گرفته و همچنان ارزش تاریخی خود را حفظ نموده‌است.
آسیاب والی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان مازندران ـ خیابان والی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمارت کاظمی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان ۱۵ خرداد، کوچه ابوالقاسم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این عمارت پس از بازسازی و مرمت، با عنوان «خانه موزه تهران قدیم» نامگذاری شد که شامل یک موزه مردم‌شناسی برای گردشگران داخلی و خارجی است.
در ۱۱ تیر ۱۳۹۹، خبرگزاری ایسنا از «سرقت کامل» موزه خبر داد. به گفته این خبرگزاری، سارق در روز ۱۹ خرداد چند ساعتی خود را در این بنای تاریخی پنهان کرده و نیمه‌شب با خالی کردن ویترین‌هایی که آثار ارزشمندی داشته‌اند، آن‌ها را تا قبل از بامداد از موزه خارج کرده‌است. ارزش این آثار «حدود سه میلیارد تومان» ذکر شده‌است.
امامزاده هفت صندوق مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان تاکستان، ۲۱ کبلومتری جاده ضیاءآباد به تاکستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه چغا سفید مربوط به دوره نوسنگی - عصر مس است و در حاشیه جنوب غربی دهلران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه امامزاده هفت امام مربوط به دوره هخامنشی - دوره ساسانیان است و در شهرستان بویین زهرا، روستای هفت صندوق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گله ده ۲ مربوط به دوره هخامنشی - ۱ تا۷ ه‍.ق است و در شهرستان تاکستان، روستای گله ده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گله ده ۱ مربوط به دوره هخامنشی -قرون اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای متروکه گله ده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه موسیان مربوط به اواخر دوره نوسنگی - عصر برنز قدیم است و در شمال غرب شهر موسیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بانک ملی ساری مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در ساری، میدان شهرداری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه قرقسین مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، جاده آسفالته بوئین زهرا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سنگر محل ذخیره آب مربوط به هزاره ۱-دوره مادها است و در تکاب، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مهین ۱ مربوط به هزاره دوم و اول است و در شهرستان بویین زهرا، روستای مهین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه داکان در شهرستان قزوین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ضیاءآباد در شهرک ضیاءآباد خرم‌آباد، ۱۵۰ متری غرب پل صفوی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه پنجه علی ۱ در شهرستان تاکستان، بخش ضیاءآباد، روستای اورنه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه حیدریه ۳ در شهرستان تاکستان، شهرک حیدریه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سیمیار ۱ در شهرستان قزوین، روستای سیمیار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه آرنگ در شهرستان قزوین، روستای رجایی دشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دو گور دوپا در شهرستان باشت، روستای شوش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این ستون‌ها که از سنگ آهک و شیری رنگ و یکپارچه‌ای تراشیده شده‌اند به احتمال فراوان میل استودان هستند و درگذشته آتشدان بودند و در شب کاروانان و مسافران سرگردان را در مسیر راهنمایی می‌کردند.
این ستون‌های سنگی تقریباً سالم و همچنان پا برجا هستند و بر بالای تپه‌ای مشرف به دو روستای شوش سفلی و ده کند قرار دارد و ستون‌هایی که در فاصله ۵۰ سانتی‌متری از هم قرار دارند و ستون شرقی دو متر و ستون غربی ۱۹۰سانتی‌متر است.
حریم این اثر همه تاریخی از سوی اداره میراث فرهنگی و گردشگری استان تعیین شده و مورخان، محققان و گردشگران زیادی هرساله از آن دیده می‌کنند و مطالعات علمی و تحقیقی از آن دارند و بنا به روایتی این دو ستون باقی ماندهٔ آتشکده‌ای است که به قبل از اسلام تعلق دارد.
بررسی‌های مقدماتی و اولیه نشان می‌دهد که فضا و شکل عمومی این ستون‌های سنگی به ستون‌های سنگی معابد مهری و میترائیسم (مانند ستون‌های خورهه) شباهت نسبی دارد.
گورستان کان گنبد در ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان ایلام و در مسیر راه ایلام به سدچم گردلان و بخش گچی (دهستان اما)شهرستان ملکشاهی واقع است. این گورستان در دامنه یکی از پشته‌های کوه نخجیر به زبان عامیانه کردی شه نجیر به معنای محل شکار شاه،از رشته‌های فرعی کبیر کوه، واقع شده و طول و عرض تقریبی آن، هر کدام ۳۵۰ متر است. این پشته ترکیبی از صخره و خاک است و گورها عمدتاً در بالا و دامنه آن مشاهده می‌شوند. این اثر در تاریخ
تپه تیغن مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دره‌شهر، روستای جهاد آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تیغن یا (تقی خان )از نزدیکان کریم خان زند (به احتمال قوی خواهرزاده) از ایل قیاسوند و حاکم تمام منطقه لرستان غربی بود .وعملا مرزدار نوار مرزی در زمان زندیه و تحرکات حکومت عثمانی را کنترل میکرد .
بعد از سقوط زند به تحریک شاه قاجار و با خیانت نزدیکانش ، تیغن توسط اسماعیل خان فیلی به قتل رسید .
تیغن را می توان آخرین حاکم مستقل از مردمان لک در لرستان دانست
به علت مرمت و استفاده از این قلاع (قلعه)توسط تیغن خان، کلانتر شهر خرم آباد وبعدا والی لرستان و پشتکوه در دوره زندیه در حدود سالهای ۱۱۲۰لغایت ۱۱۵۰هجری شمسی این قلعه به قلاع تیخن تیغن یا تپه تیخن(تیغن) مشهور گردید .مشهور است تیغن شاه پس از نظرعلیخان والی و پیش از اسماعیل خان به عنوان والی لرستان وپشتکوه از این قلعه به عنوان یکی از قلعه های حکومتی استفاده نموده واز آن پس به قلاع تیخن(تیغن) و تپه تیخن(تیغن ) نام گرفت.
تپه پامیل مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دره‌شهر، غرب رودخانه دره شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانهٔ شربت‌اوغلی (بنیاد ایران‌شناسی شعبه آذربایجان شرقی) مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، محله قدیمی سرخاب قاپوسی، فرهنگسرای فعلی تبریز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۲۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
این خانه در محله قدیمی سرخاب قرار گرفته‌است و دارای ۱۵۰۰ متر مساحت و ۱۳۰۰ متر زیر بنا در سه طبقه است این بنا دارای دو محیط در قسمت شمالی و جنوبی است که حیاط شمالی از سطح کوچه پایین‌تر است سر در ورودی در قسمت شمالی از طریق یک هشتی به حیاط شمالی و با چند پله به طبقه اول منتهی می‌شود در حیاط جنوبی نیز از طریق یک دالان که طاق نمای اجری دارد و پیشتر سرپوشیده بوده‌است به کوچه جنوبی منتهی می‌شود این دالان به چند خانه دیگر راه دارد و در انتها به واسطه یک هشتی به یک سر در آجری با تزیینات گچی می‌رسد.
قسمت مرکزی بنا که در سه طبقه شکل گرفته در طبقه همکف دارای چند اتاق تو در تو است ورود به زیر زمین که پوشش طاقی دارد و از چندین دالان تو در تو تشکیل یافته از حیاط شمالی و از طریق دو را ه پله است ارتباط بین طبقه همکف و اول از طریق یک راه پله مرکزی است و در مرکز طبقه اول یک تالار مرکزی قرار گرفته‌است.
نمای شمالی ساختمان تزیینات آجری دارد و سمت جنوب آن دارای دوازده ستون چوبی با سر ستون‌های گچی است جبهه شرقی حیاط جنوبی طاق نمای آجری دارد و در جبهه غرب آن بنایی دو طبقه قرار گرفته‌است یک راه پله مرکزی ما را به طبقه همکف می‌رساند که در دو طرف ان دو اتاق تو در تو قرار دارد طبقه پایین این قسمت نیز دارای پوشش طاقی و چندین اتاق تو در تو است این بنا در اواخر دوره قاجاریه ساخته شده‌است.خانه‌های قدیمی تبریز | دکتر محمد علی کی نژاد، رضا شیرازی
برج خواجه نعمت مربوط به دوره ایلخانی - دوره صفوی است و در عقدا، جنوب بافت قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۶۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مهتاج مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در ۴ کیلومتری جاده بهبهان به اهواز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه خارکوب شوش مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در جاده شوش به اندیمشک، روبروی روستای رداده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه الوند مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در الوند، جنوب شرقی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۱۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قزوین مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در آوج، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۱۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه رداده مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان اهواز، روستای رداده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۱۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مقبل مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان تاکستان، روستای دربهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۲۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سیکوند (نورآباد) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان دلفان، روستای سیکوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تا قبل از سال ۱۳۵۶ خانه‌های مردم روستای سیکوند به صورت مارپیچی روی این تپه واقع شده بود که به منظور حفاری و اکتشافات باستان‌شناسی در این سال از سکنه خالی شد. برخی این تپه را بقایای دژ سیک ی ووتیش که در سنگ‌نبشته بیستون به آن اشاره شده است می‌دانند.
تپه ده سفید علیا مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان خرم‌آباد، روستای ده سفید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل سکو مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان داراب، روستای بریسکان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۲۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چُغابُنوت مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان دزفول، ۶ کیلومتری غرب چغامیش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۲۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چغابنوت در دوران نوسنگی پیش‌ازسفال و اوایل دوران نوسنگی باسفال مسکون بوده است.
در بازمانده‌های دوران نوسنگی پیش‌ازسفال مجموعه‌ای از اجاق‌ها یا گودال‌های آتش کاوش شده ولی خانه‌ای از این دوران یافت نشده است. از سکونت‌گاه باسفال (معروف به فاز ۰) خانه‌های خشتی کوچکی بازمانده است.
تل تنکک مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان شیراز، جنوب جاده نورآباد به ممسنی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۲۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل قصر احمر مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان شیراز، بخش کوار، روستای قصر احمد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۴۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه کهریز مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان قروه، روستای گنداب بالا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۵۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه خان احمد خان مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان قروه، روستای تلوار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۶۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه کلیجه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان کلاله، روستای ملاشیخ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۶۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.