moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
شرکت تعاونی باغداران مرکبات رامسر در سال ۱۳۴۶ توسط سهام مردمی و کشاورزان منطقه که هدفش تأمین مایحتاج خدماتی کشاورزان از قبیل کود، سم، کاغذ شیمیائی بسته‌بندی پرتقال و … و در زمینی به مساحت شش هکتار با همت و تلاش خستگی ناپذیر مؤسسان آن (مرحوم حاج سید ابوالحسن میرابوطالبی و مرحوم مهندس محمد علی احمدنژاد) بنا نهاده شد و پس از آن با خریداری و نصب دستگاه سورتینگ و بسته‌بندی پرتقال با تعداد اعضاء ۹۵۰۰ نفر تأسیس گردید که باعث ایجاد شغل در منطقه و برآوردن نیازها و انتظارات مردم بومی و پویائی کشاورزی و رونق اقتصادی محصولات باغی گردید. وجود درختان پرتقال سنتی و محلی و گاهی عدم باردهی یکسان و یکدست محصولات، در فواصل سالها مخصوصاً در سالهای پربار (آور پرتقال) باعث کاهش کیفیت تازه خوری این محصول باغی گشته که کشاورزان منطقه در سالهای آور پرتقال متحمل خسارات مالی زیادی می‌شدند، مؤسسان این تعاونی را ملزم به ایجاد کارخانه صنایع تبدیلی مرکبات نمود که بالاخره در سال ۱۳۷۰ جهت حل این مشکل کشاورزان منطقه شمال و نیز جهت افزایش رونق اقتصادی کشاورزی ماشین آلات صنایع تبدیلی پرتقال خریداری گردیده که با تولید کنسانتره پرتقال، کنسانتره نارنگی، کنسانتره نارنج، روغن پوست پرتقال، اسانس پرتقال و خوراک دام باعث جلوگیری از ضایعات بی‌رویه پرتقال و کمک به اقتصاد کشاورزی مرکبات شمال کشور و نیز اشتغال زایی تعدادی از جوانان را فراهم نمود. با تولید فرآورده اصلی این صنعت یعنی کنسانتره پرتقال نیاز به وجود سردخانه نگهداری محصول ایجاب شد هیئت مدیره و مدیرعامل وقت بر آن شدند تا سردخانه با ظرفیت اسمی ۲۰۰۰ تنی آمونیاکی را نیز بنا نهند. در سال ۱۳۸۲ با خریداری و نصب دو خط بازسازی و بسته‌بندی آبمیوه (۹طعم) و شربت (۵طعم) باعث رونق هرچه بیشتر اقتصاد کشاورزی و نیز ایجاد فرصت‌های شغلی بیشتر برای جوانان منطقه از حالت فصلی به تمام سال درآمده است.
این مسجد از مسجدهای معروف و بسیار مردمی رامسر است که در جواهرده قرار دارد که مردم از نقاط دور و نزدیک برای نذری و کارهای دیگر پای به این مکان مذهبی می‌گذارند و بسیاری معتقدند و دیده‌اند که هر پنجشنبه و جمعه نوری از شرق به صورت شهاب به این مکان فرود می‌آید و در آن آرام می‌گیرد که یکی از عجایب یا شاید یکی از الطاف خداوند باشد. (البته هم‌اکنون بنای قدیمی مسجد به دلیل عوامل طبیعی و عوامل دیگر از بین رفته‌است و با همت مردم شریف رامسر دوباره بنا گردیده‌است)
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان رامسر برابر با ۷۴٫۱۷۹ نفر (۲۵٫۳۱۲خانوار) بوده‌است.
شهرستان نوشَهر یکی از شهرستان‌های استان مازندران در شمال ایران است که از غرب به شهرستان چالوس، از شرق به شهرستان نور، از شمال به دریای خزر و از جنوب به رشته کوه‌های البرز متصل است.
مرکز این شهرستان شهر نوشهر است.
این شهر دارای بندر بوده و از دیرباز با کشورهای حاشیه دریای خزر مراودات تجاری داشته و دارد همچنین شهر بندری نوشهر دارای فرودگاه بوده و نزدیکترین فرودگاه از شرق مازندران به آن ساری و از غرب به آن رامسر می‌باشد.
زبان مردم این شهرستان تبری با گویش کجوری است که به گویش مردم شهرستان نور و شرق چالوس شباهت دارد.
این شهرستان، شامل روستاهای علی آباد میر - موسی آباد- و بندپی و هلستان است.
این شهرستان در تاریخ به همراه شهرستان نور، شهرستان چالوس و شهرستان تنکابن یک ایالت کهن و تاریخی به نام رویان را تشکیل می‌دادند که مرکز آن شهر کهن کجور بود که بعدها به رستمدار و استندار تغییر نام داد.
شهر کهن رویان محل حکومت سلسله پادوسپانیان بود که دومین سلسله طولانی جهان پس از سلسله آفتاب در ژاپن بود و حدود ۱۰۰۰ سال در این منطقه حکومت کردند.
محدوده تاریخی کجور از شمال به دریای مازندران از غرب به جاده چالوس ( جاده 59 ) از شرق به سولده (نور) و از جنوب به دره نور محدود می‌شود.http://www.iranicaonline.org/articles/kojur-i منطقه کجور به همراه کلارستاق، لنگا، تنکابن، سختسر و هوسم بخشی از رویان کهن بود که بعدها رسمتدار نام گرفت. رویان کهن از نواحی غربی طبرستان محسوب می‌شده‌است.http://www.iranicaonline.org/articles/kalarestaq-1
شهر: نوشهر
شهر: پول (نوشهر)
شهر: کجور
امیرکُلا یکی از شهرهای استان مازندران ایران است.
این شهر در بخش مرکزی شهرستان بابل و میان راه بابل و بابلسر واقع شده‌است. این شهر طبق آمار سال ۱۳۹۵ دارای ۳۰٬۴۷۸ نفر جمعیت می‌باشد. مردم امیرکلا از قومیت طبری هستند و به زبان مازندرانی گویش می‌کنند.
این شهر به امیرکلای بابل نیز مشهور بود که به قولی در دههٔ ۱۳۸۰ نام آن به امیرشهر تغییر کرد.مازندنونه
پیشهٔ عمده مردمان این شهر شالیکاری و باغداری مرکبات و مهمترین محصول آن برنج، مرکبات و جاروب است.
این شهر به کشت کردن و درست کردن جارو مشهور است .
شهر امیرکلا طبق آمار سال ۹۵ دارای ۳۰٬۴۷۸ جمعیت می‌باشد. مردم امیرکلا به زبان مازندرانی گویش می‌کنند.
برخی نام امیرکلا را به امیر پازواری، از شاعران نامدار طبری سرای مازندران، منسوب کرده‌اند. بنابر برخی گفته‌ها، مدفن این شاعر طبری در این شهر قرار دارد.
امیرکلا در دوره ی قاجار قریه‌ی آبادی بود و زمین‌های حاصلخیز و پرمحصولی داشت و درختان گردو، مرکبات و گل های ابریشم بر جای آن سایه انداخته بود. بیشتر جهانگردانی که در سفر به مناطق ساحلی مازندران در این دوره از امیرکلا عبور کرده‌اند می‌نویسند که این قریه‌ی بزرگ و آباد نیم فرسنگ طول دارد، از توایع بارفروش (بابل) و در اختیار شیخ الاسلام آن شهر است. این قریه، خانه‌های سفال پوش به رنگ سبز، راسته بازار، با دکان‌های بسیار، چند تکیه و مسجد، حمام قدیمی و میدانی بزرگ وجود دارند. این قریه از مراکز مهم کشت باقلا، کدو و کنف به شمار می‌رود. از مشاهیر این شهر می‌توان به آیت‌الله العظمی علی‌اصغر مازندرانی معروف به (علی اصغر مجتهد امیرکلایی مازندرانی)، مجتهد و عالم قرن سیزدهم ق، شیخ محمد پازواری ملقب به امیرپازواری، و آیت‌الله محمدمهدی امامی مازندرانی اشاره نمود. تاریخ تأسیس شهرداری آن سال ۱۳۳۲ بوده‌است.
از محلات شهر می‌شود به محلات ولیکدان، شهرک فاطری، شهرک نیما، شهرک فارابی، شهرک دانش، کردکلا، درزیکلای شیخ، کمال محله :چهلستون، مهدیه، امیریه، صادقیه (گاوزن کلا)، دیوکلا (صله علا)، شهابدین‌کلا، ملامحله، آقامحله، جده‌خانه‌سر، مقبره پیش، کردکلا، حاجیکلا، شهید مهاجریان و شهید بهشتی اشاره کرد. معابر اصلی امیرکلا عبارتند از:درگاه بابل
بَلَده یکی از شهرهای استان مازندران ایران است. این شهر در بخش بلده شهرستان نور واقع شده‌است.
شهر بلده از طریق سه جاده به شهرهای شمالی و تهران دسترسی دارد. در حدّ فاصل ۵۳ کیلومتری جاده هراز، ۵۵ کیلومتری جاده چالوس و ۸۵ کیلومتری نور قرار دارد. این شهر آب و هوایی ییلاقی دارد.
بلده از طرفی به جاده چالوس و از طرفی به جاده هراز متصل است. این شهر همچنین جاده‌ای به شهر نور دارد. این شهر دارای قلعه و بناهای تاریخی بوده‌است که به مرور زمان از بین رفته‌اند. اما یکی از قلعه‌های باقی‌مانده، قلعه پولاد است که در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است و قدمت آن به حدود ۷۰۰ سال پیش می‌رسد.
همچنین روستای یوش در بخش بلده، زادگاه «نیما یوشیج»، پدر شعر نو ایران می‌باشد که از نوادگان خاندان اسفندیاری بوده. در حال حاضر خانه نیما یوشیج به عنوان یک مکان تاریخی - فرهنگی مورد بازدید علاقمندان قرار می‌گیرد.
خاندان خواجه نوری نیز اصالتشان مربوط به این منطقه است.
شهر بلده ۱٬۰۳۷ نفر جمعیت دارد. مردم بلده به زبان طبری با گویش کجوری صحبت می‌کنند.
بهنمیر یکی از شهرهای استان مازندران، در شمال ایران بین دریای خزر و رشته کوه البرز قرار دارد. مردم بهنمیر از قومیت طبری هستند و به مازندرانی صحبت می‌کنند. این شهر در شهرستان بابلسر واقع شده‌است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۷،۹۰۶ نفر جمعیت بوده است.
بهنمیر با مساحت ۳ کیلومتر مربع بر کرانه جنوبی دریای مازندران (خزر) که در مختصات جغرافیایی ۵۲ درجه و ۴۹ دقیقه و ۵۴ ثانیه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۳۹ دقیقه و ۵۹ ثانیه عرض شمالی قرار دارد. بهنمیر یکی از شهر های مازندران است
بهنمیر از نظر آب و هوایی دارای آب و هوای معتدل و نسبتاً مرطوب است. این ناحیه با میانگین سالیانه دمای ۱۷٫۴ درجه سانتیگراد، بارش سالیانه ۸۵۰ میلی‌متر و ۸۲ درصد رطوبت یکی از خوش آب و هواترین مناطق کشور به‌شمار می‌آید.
بهنمیر در مختصات جغرافیایی ۵۲ درجه و ۴۹ دقیقه و ۵۴ ثانیه طول شرقی ۳۶ درجه و ۳۹ دقیقه و ۵۹ ثانیه عرض شمالی قرار دارد.
نام بهنمیر بنا به روایتی برگرفته از «بند امیر» یا «بند امیر پازواری» بود. بند امیر، بندی بود بر روی رودخانه تِلار و در سامان غربی بهنمیر و به نام امیر پازواری شاعر و عارف مشهور خطه مازندران نامگذاری شده بود و در آن بند کالاهای تجاری تخلیه می‌شد ولی در حال حاضر اثری از آن بند وجود ندارد. بعدها این منطقه بهمن‌میر نامیده شد و به مرور زمان بهمن‌میر به بهنمیر تغییرنام داد. نام دیگر بهنمیر در کتب فرهنگ جغرافیایی ایران و لغت‌نامه دهخدا «بانصر» می‌باشد. بانصر نام یکی از دهقانان قدیم در بابلسر بوده‌است.
در گذشته نام این منطقه بندامیرپازواری و بعدها بهمن میر بوده‌است که به مرور زمان بر اثر تلفظات مختلف به بهنمیر تغییر نام پیدا کرد.
این منطقه در تقسیم‌بندی‌های زمان اصلاح ارضی به زیر مجموعه بخش بانصر از توابع شهر بارفروش(بابل کنونی )تبدیل گردید قدمت تاریخی ثبت شده بهنمیر به حدود ۶۱۵ هجری قمری بازمی‌گردد که برخی از مورخین آبادانی و سکنی تاریخ دار را به ۴ برادر عرب که فرار کرده و پناهنده لاریجان بودند پس از لو رفتن مکانشان در لاریجان به این منطقه پناهنده شدند که از آن‌ها با نام‌های آل معطیا آل نبیا آل شریفا و … ذکر شده‌است که در تاریخ پیران با نام‌های مشابه‌ای نیز وارد گردیده‌است در کتابی از سفرنامه‌های یک انگلیسی در حدود ۱۲۸۰ه-ق به منطقه بارفروش از حاجیکلاواغوزبن بهنمیر نام برده که آن را از توابع بیشه سر می‌دانسته و در کتاب سفرنامه ناصرالدین شاه در عبور از این منطقه از بهمن میر وکالی (کاله) نام برده‌است.
معرفی منطقه نمونه گردشگری می‌رود :
شهر زیبا و ساحلی بهنمیر دارای منطقه بکر و نوار جنگلی زیبایی در قسمت شمالی می‌باشد که در نوع خود منحصر بفرد بوده و همه ساله پذیرای گردشگران و میهمانان زیاد از اقصی نقاط کشور می‌باشد. شهرداری بهنمیر به منظور رفاه حال شهروندان و مسافرین محترم اقدام به ایجاد تفرجگاه ساحلی در منطقه میررود بهنمیر نموده‌است که این تفرجگاه دارای امکاناتی از قبیل: طرح سالمسازی دریا برای خانم‌ها و آقایان، آلاچیق، آب شرب، برق، سرویس بهداشتی، نمازخانه، استراحتگاه مسافرین، پارکینگ عمومی و مجموعه بازی کودکان و مجموعه ورزشی می‌باشد و بهنمیر دارای ساحلی بسیار زیبا، نوار جنگلی و امکانات مناسب در منطقه میررود بوده، که کلیه مسافرین عزیز و گردشگران می‌توانند از این امکانات رفاهی که شهرداری مهیا نموده‌است بهره‌مند شوند. علاوه بر آن شهرداری بهنمیر اقدام به مطالعه و احداث راه دسترسی به منطقه ساحلی مذکور نموده که در طول این جاده از مناطقی زیبا و چشم‌نواز شامل: مزرعه شالیزاری و آبندان دارابدین بهنمیر می‌گذرد که با تأمین اعتبار لازم جهت احداث جاده و ایجاد منطقه گردشگری در آبندان که مانند دریاچه زیبا به وسعت ۲۲ هکتار و ارتفاع چهار متر از سطح زمین، از سوی مقامات ذی‌ربط شاهد شکوفایی گردشگری در منطقه خواهیم بود.
آستانه سید قاسم یکی دیگر از فضای گردشگری است که دارای طبیعت زیبا و امکانات مناسب می‌باشد که هم ساله علاقه‌مندان زیادی از این مکان بازدید و از امکانات موجود بهره‌مند می‌شوند.
کرفون در ۵ کیلومتری بهنمیر در جاده ساحلی به سمت ساری واقع شده‌است منطقه‌ای بکر و زیبا با دریایی واقعاً زیبا و بی‌خطر و ساحلی ماسه‌ای که آرامش خوبی برای کسانی که طالب آرامش هستند دارد این منطقه طی مصوبه دولت ۱۳۸۷ به عنوان یکی از مناطق نمونه گردشگری شناخته شده‌است. بهنمیر یکی از شهرهایی است که از طریق محله میررود و کرفون که یک منطقه گردشگری محسوب می‌شود به دریا متصل است و منظره جنگل و دریا در کنار هم هر ساله مسافران زیادی را به سمت خود جذب می‌کند. وجود شرکت تعاونی پره کرفون در ساحل زیبای این منطقه موقعیت مناسبی جهت تهیه بهترین، تازه‌ترین، خوشمزه و سالم‌ترین ماهی‌های دریای خزر را با قیمت مناسب فراهم کرده‌است. دانشگاه آزاد واحد جویبار در ۵ کیلومتری کرفون به سمت جویبار قرار دارد و دانشجویان زیادی در این واحد مشغول تحصیل می‌باشند، که تعدادی از این دانشجویان کرفون را برای زندگی انتخاب کرده‌اند.
در مهرماه ۱۳۸۶ با مجوز وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت خود را آغاز نمود و در حال حاضر دارای ۳۴ رشته تحصیلی در مقاطع کارشناسی ارشد، کارشناسی پیوسته، کارشناسی ناپیوسته و کاردانی و تعداد حدود ۱۵۰۰ نفر دانشجوی شاغل به تحصیل می‌باشد.
دانشگاه پیام نور واحد بهنمیر در سال ۱۳۸۸ با ۴ دانشجو در رشته حقوق فراگیر کار خود را آغاز کرد. با تلاش‌های ریاست واحد و پیگیری مسئولین شهرستانی و هیئت مؤسس در سال ۸۹ دو رشته حسابداری و مدیریت بازرگانی (سراسری) نیز اضافه شدند. رشتهٔ جدید دانشگاه علوم تربیتی (برنامه‌ریزی آموزشی) می‌باشد. در گذشته محل برگزاری کلاس‌ها در مهمانسرای مخابرات جنب بخشداری بهنمیر می‌باشد. ساختمان در دست احداث آن در جاده بهنمیر به بابل قرار دارد که کلنگ آن در سال ۱۳۹۰ زده شده و پروژه در سال ۹۵ به اتمام رسیده و دانشجویان در دانشگاه جدید به تحصیل ادامه می‌دهند.
بهنمیر در چهار راهی قرار دارد که از یک سو به بابلسر، از سویی به بابل، از سویی به کیاکلا و قائمشهر و از سوی دیگر به جویبار و ساری مرتبط می‌شود.
سجاد محله، آغوزبن، حاجیکلا، هزارچل، بازارسر، همت‌آباد، حمام سر، بالامحله، دارابدین بهنمیر و کریم کلا جزء حوزه شهری و دارابدین روشن، روشندان، می‌رود، کاله، عربخیل، گالشکلا، سرخدشتو … جزء بخش می‌باشند.
محصول عمده این شهر توت فرنگی بوده و صنعت مبلمان نیز به سرعت در این شهر رونق پیدا کرده به‌طوری‌که از استان‌های مجاور نیز برای خرید مبلمان به این شهر می‌آیند. باغات کیوی و نیشکر (محصولات مشتق از ان) نیز بسیار معروفند.
گذر اتوبان ۸ بانده ساحلی از این شهر بر رونق و آبادانی آن در سال‌های اخیر افزوده‌است.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۷،۹۰۶ نفر جمعیت بوده است. مردم بهنمیر به زبان مازندرانی گویش می کنند.
چَمِسْتان، که به زبان مازندرانی (طبری) و در گویش بومی و محلی چَماسِّن یا چَمِسْتون نامیده می‌شود، یکی از شهرهای استان مازندران است. این شهر مرکز بخش چمستان از شهرستان نور می‌باشد. مردم چمستان از قومیت طبری هستند و به زبان مازندرانی صحبت می‌کنند. جاده‌ای به شکل نیم‌دایره (نعل) چمستان را به نور و آمل وصل می‌کند.
این شهر دارای شهرداری، بخشداری، دادگستری، سایر ادارات و دوایر دولتی، امکانات گازکشی، کتابخانه، عمومی، سینما، و کانون فرهنگی‌تربیتی است.روزنامهٔ ایران، شماره ۳۳۷۵ ، بخش جوان، دوشنبه ۳ بهمن ۱۳۸۴.
نام چمستانی در تاریخ خانی (تالیف ۹۲۲ق) به صورت چامستان ذکر شده است. نام چمستان در سفرنامه رابینو بصورت چماستان و در سفرنامه ملگنوف به صورت چمستان و چوماسان ثبت شده است. نام در اسناد داخلی به صورت چماستان و چماسان ثبت شده است. نام چمستان را برخی دگرگون‌شدهٔ چمنستان و برخی دگرگون‌شدهٔ چمازستان دانسته‌اند. چماز نام نوعی سرخس است.همان. در فرهنگ آبادی‌های ایران درمورد چمستان چنین آمده است: چمستان دهی از دهستان ناتل‌رستاق بخش نور شهرستان آمل می‌باشد. شهر چمستان مرکز دهستان ناتل‌رستاق می‌باشد.
ولایت نور در صدر اسلام ناتل نامیده می‌شد. شهر چمستان مرکز دهستان ناتل‌رستاق می‌باشد. ناتل نام ولایتی در طبرستان بود و همچین نام شهری میان آمل و چالوس بود. ابن رسته، ابن فقیه همدانی، اصطخری و ابن حوقل کهن ترین منابعی هستند که در قرن سوم از این ولایت نام برده‌اند. در ناتل دژی پادگانی به نام «دوک» یا «دون» قرار دشت که در آن ۵۰۰ سرباز آماده حضور داشتند. شهر ناتل در دوره عباسیان از بزرگترین شهرهای طبرستان بود. یاقوت حموی در معجم‌البلدان، «ناتل» یا «ناتله» را یکی از شهرهای بخش دشتی طبرستان نامیده‌است که بین آمل و چالوس و با فاصلهٔ پنج فرسخی از هردو شهر قرار دارد. در حدودالعالم، ناتل به همراه چالوس و کلار از کورهٔ رویان و جزئی از خاک طبرستان معرفی شده‌است که پادشاه جدا داشت که به آن «استندار» می‌گفتند. در اکثر منابع تاریخی از ناتل به عنوان شهری آباد در منطقه سرسبز و پرحاصل و دارای علما و فضلا یاد شده است. در ادوار مختلف در ناتل قصرهایی همچون قصر حسام‌الدوله اردشیر باوندی از ملوک طبرستان بنا شد. در کتاب تاریخ رویان در شرح وقایع تاریخی و درگیری های شمال ایران، بارها به ناتل اشاره شده است. ظهیرالدین مرعشی ناتل را مرکز دشت رستمدار معرفی میکند. شهر ناتل مرکز پادوسبانان آل کاووس نور بود که از نسل ملک کاووس یکم بود. در زمان فرمانروایی مرعشیان بر طبرستان ۷۸۲ قمری، فخرالدین بن قوام الدین مرعشی پس از فتح رستمدار شهر واتاشان که قریه‌ای در نزدیکی ناتل بود به عنوان مقر رستمدار انتخاب شد. به نظر می‌رسد شهر واتاشان و ناتل در اثر حمله تیمور تا سال ۸۰۵ قمری نابود شده باشد.
از ناتل، چالوس و کلار به عنوان شهرهای طبرستان یاد شده‌است.
از قرن هفتم تا دوره صفویه منطقهٔ رویان عمدتاً با نام رویان و رستمدار یا رستمدار شناخته می‌شد و در این دوره مرزها ی ولایت رستمدار شامل مناطق کلارستاق، کجور، نور، طالقان، لاریجان، لواسانات، شمیرانات و مناطق پشت کوه البرز مرکزی می‌شد. سابقا طبرستان شامل گرگان، استرآباد، مازندران و رستمدار می‌شد یعنی سرتاسر ناحیه‌ای که بین دینار جاری در مشرق و ملاط لنگرود (واقع در گیلان) در مغرب بود را شامل می‌گشت. سرحدات قدیمی رستمدار عبارت بود از: سیسنگان یا رودخانه مانهیر در مشرق و ملاط لنگرود در مغرب. مدتی بعد این سرحدات تغییر شکل یافتند و می‌توان گفت که رستمدار ناحیه‌ای را که از آمل تا گیلان ادامه می‌یافت شامل می‌شد. رویان نام اراضی مسطح بود ولی همچنین به سرتاسر رستمدار نیز گفته می‌شد.
ارتفاع چمستان با سطح دریا نسبت به آبادیهای دیگر تحت پوشش آن بیشتر است.
چمستان یکی از بخش‌های شهرستان نور باچشم انداز بسیار زیبا درحاشیه جنگلهای انبوه همچنان سرو قامت برافراشته از طبیعت سرسبز شمال که در فاصله ۱۵کیلومتری نور و به ایزدشهر با جاده چهار کیلومتری شوسه و بیست و دو کیلومتری آمل با و ۹۰ کیلومتری ساری مرکز استان و حدود ۱۸۰کیلومتر با تهران واقع گردیده‌است که حدودمشخصات واربعه آن از شمال به ایزد شهر وغرب به بخش مرکزی شهرستان نور و از جنوب به بخش بلده وکوهپایه‌های البرز مرکزی و شرق به شهرستان آمل محدود می‌شود ومساحت آن حدود ۱۵۴۷ کیلومتر مربع دارای ۹۶ پارچه آبادی و در جلگه‌های هموار که از جنوب به رشته کوه البرز میانی منتهی می‌گردد.
چمستان دارای طبیعت بسیار زیبا و بکر و دست نخورده‌است که امروزه در کمتر جایی یافت می‌شود. روستای ییلاقی لاویج دارای آب گرم طبیعی در ۲۵ کیلومتری جنوب چمستان، پارک جنگلی کشپل، بخش قدیمی آبادی هلاپون و شهر فراموش شدهٔ واتاشان از نقاط دیدنی پیرامون شهر چمستان هستند.
آب‌های گرم لاویج به دلیل خواص بالای درمانی برای دردهای استخوان و مفاصل و بیماری‌های پوستی همواره گردشگران فراوانی را در تمام فصول سال به خود اختصاص داده‌است، امکاناتی مناسب نیز در آن منطقه برای اقامت و استفاده از آب معدنی ایجاد شده‌است.
با توجه به اینکه جاده چمستان به لاویج از کشپل می‌گذرد و از میان جنگل عبور می‌کند،
به همین دلیل فضای دلپذیری را برای گردشگران فراهم می‌سازد.
بنای آجری با گنبدی مخروطی و تزئینات کاشیکاری بر روی مرقد آقا شاه بالو زاهد ساخته شذه که از آثار مهم تاریخی مازندران به‌شمار می‌رود.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۱۱٬۱۹۴ نفر جمعیت بوده‌است. مردم چمستان از قومیت طبری هستند که ریشه آن به قوم تپوری می‌رسد. مردم چمستان به زبان طبری (مازندرانی) و گویش کجوری سخن میگویند.
خرم‌آباد یکی از شهرهای استان مازندران در ایران است. این شهر مرکز بخش خرم‌آباد شهرستان تنکابن می‌باشد.
خرم‌آباد مرکز منطقه تنکابن و محال ثلاث در دوران قاجاریه در عصر حاکمیت خاندان خلعتبری بر این منطقه بوده‌است که در دوران پهلوی شهر جدیدالتأسیس شهسوار مرکز تنکابن گردید و پس از انقلاب اسلامی شهسوار به نام قدیمی منطقه یعنی تنکابن تغییر یافت.
زمانی که خان زند به قدرت رسید، هدایت‌الله خان فومنی حاکم گیلان در سال ۱۱۸۵ قمری به منظور توسعه قلمرو خود به غرب مازندران روی آورد و تنکابن را از غرب مازندران ضمیمه گیلان کرد و یکی از افراد قوی حصارلو را به حکمرانی تنکابن برگزید که بر ذائقه مردم تنکابن علی‌الخصوص طوایف مهم و مدعی خوش نیامد.اسناد خاندان خلعتبری (شهسوار (تنکابن) - ایران)-منوچهر ستوده، مجتبی رضوانی، ص ۱۸ برای چاره جویی، شکوه و شکایت از حاکم ظالم وقت، سه نفر از سران طوایف و بزرگان منطقه که یکی از آنان مهدی خلابر بوده‌است به شیراز رفته و به ملاقات با شاه زند نائل آمدند و نظر خان زند را از طایفه حصارلو برگرداندند و کریم خان زند حکم حکومت تنکابن را به نام مهدی خلابر صادر کرد و به وی لقب خان را اعطاء کرد. مهمترین ماجراجویی و فرصت خواهی خان خلابران همدستی وی با اقا محمد خان قاجار در ایام مبارزاتش علیه زندیه بود. با روی کار آمدن قاجار، خلابران تنکابن برای تحکیم پایه‌های حکومت قاجار از جان مایه گذاشتند و در سخت‌ترین لحظات در کنار این ایل قرار داشتند. مهدی خان خلابری (تنکابنی) در بسیاری از صحنه‌ها به فریاد آقا محمد خان و کسان او رسیده و از همین رو قدرت او رو به فزونی نهاد. در سال ۱۱۹۵، آقا محمد خان قاجار مهدی خان خلابر را همراه مرتضی‌قلی‌خان قاجار (برادر آقا محمدخان) برای فتح گیلان به گیلان فرستاد. پس از فتح گیلان مهدی خلابر از آقا محمد خان خواست تا با جدایی تنکابن از گیلان و الحاق آن به مازندران موافقت کند. با موافقت آقا محمد خان قاجار در این سال، ولایت تنکابن ضمیمه مازندران شد و نواحی کلاردشت و کجور به تنکابن الحاق شد و این‌گونه ولایت محال ثلاث / ثلاثه تشکیل شد.اسناد خاندان خلعتبری (شهسوار (تنکابن) - ایران)-منوچهر ستوده، مجتبی رضوانی، ص ۱۹ مهدی خان خلابر از اجداد پدری محمد ولی خان تنکابنی بوده‌است که عامل اصلی بازگردانده شدن تنکابن از گیلان به مازندران بوده‌است.
خرم‌آباد مرکز بخش خرم‌آباد بشمار می‌آید و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۱۱٫۵۹۲ نفر (۳۹۰۲ خانوار) بوده‌است. مردم خرم‌آباد به زبان مازندرانی با گویش تنکابنی سخن می‌گویند.
خوشرودپی یکی از شهرهای شهرستان بابل در استان مازندران و کشور ایران است و به عنوان مرکزبخش بندپی غربی در فاصله ۲۴ کیلومتری جنوب بابل قراردارد.
این شهر شامل محله‌های قدیمی پایین خوشرودپی (شهرک) و بالا خوشرودپی و تسکا و افراسیاب‌کلا و بزرودپی و شانه تراش می‌باشد.
حرفه مردم این شهر و نواحی اطراف بیشتر کشاورزی و باغداری، دامداری و پرورش طیور می‌باشد. مردم خوشرودپی از قومیت طبری هستند و به زبان مازندرانی گویش می‌کنند. این شهر مطابق سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ دارای ۱۲۶۰ خانوار و ۴۷۸۴ نفر جمعیت بوده‌است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۵،۷۴۳ نفر جمعیت بوده است.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۵،۷۴۳ نفر جمعیت بوده است. مردم خوشرودپی از قومیت طبری هستند و به زبان مازندرانی گویش می‌کنند.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۶۰۰۰ نفر جمعیت بوده است. مردم خوش‌رودپی به زبان مازندرانی گویش می کنند.
نام خوشرودپی از نام رودخانه‌ای به نام خشرو که از میان آن می‌گذرد، گرفته شده‌است. تکیه مقریکلا و سقانفار روستای شیاده از اثار تاریخی حومه‌ی شهر خوشرودپی به شمار می‌آیند.
سقاخانه پازمین در روستای پازمین از ابنیه تاریخی و زیبای منطقه.
بلوار شهیددکترداداش نیا به عنوان خیابان اصلی، شمال و جنوب شهر را به هم وصل می‌کند و از محدوده اداره آموزش و پرورش و شهرداری و پاسگاه و بخشداری و موسسات اداری و دولتی و بازار اصلی عبور می‌کند.
رودخانه خوشرود (در گویش برخی مردم به عنوان بزرو معروف است) که از کلارود و همچنین سد شیاده تغذیه می‌گردد از مرکز شهر عبور می‌کند و انشعابات مختلف آن پس از اتصال به آب بندان بزرگ خوشرودپی برای آبیاری شالیزارهای منطقه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
این شهر دارای دو ایستگاه پمپ بنزین ویک CNG در دوسوی جاده اصلی می‌باشد.
این شهر دارای یک درمانگاه قدیمی بابیش از ۳۵ سال قدمت می‌باشد که طی بازدید وزیر بهداشت در سال ۹۴ احداث یک کلینیک تخصصی در محوطه آن در دستور کار قرار گرفته‌است و همچنین در چند مطب پزشک عمومی نیز خدمات درمانی به صورت شبانه‌روزی ارائه می‌گردد. تعداد ۲ واحد داروخانه که یکی از آن‌ها به نوبت شبانه‌روزی می‌باشد نیز در شهر فعال می‌باشد.
هر هفته بازار محلی موسوم به سه شنبه بازار تشکیل می‌شود که محلی برای عرضه محصولات کشاورزی و دامداری و … می‌باشد.
بانکهای صادرات و ملی و کشاورزی و پست بانک در این شهر شعبه دارند.
به شهر کوه و دشت و جنگل خوش آمدید
در لغتنامهٔ دهخدا به نقل از فرهنگ جغرافیایی ایران جلد ۳ در مورد خوش‌رود آمده:
خوش‌رود دهی است از دهستان بندپی شهرستان بابل مازندران در ۲۱ هزار گزی جنوب باختری بابل و ۹ هزار گزی جنوب شوسهٔ بابل به آمل.لغتنامهٔ دهخدا
رُستَمکُلا ()، از شهرهای تابعهٔ شهرستان بهشهر استان مازندران، این شهر در هشت کیلومتری غرب بهشهر واقع شده‌است و با ساری حدود چهل کیلومتر فاصله دارد. مردم رستمکلا از قومیت مازنی و ایرانی‌تبار هستند و به زبان مازنی سخن می‌گویند. رستمکلا به عنوان شهری که در منطقه‌ای باستانی و تاریخی واقع شده‌است، از موقعیت گردشگری ویژه‌ای برخوردار است.
باتوجه به بناهای موجود که پیشینه آن به حدود ۷۸٬۰۰۰ سال پیش باز می‌گردد می‌توان نتیجه گرفت که این شهر در جهان نشان دهنده و پرچم دار تمدن هست. (منبع اجساد به جای مانده از قار شو پری رستمکلا)
علت نام‌گذاری شهر مشخص نمی‌باشد اما دو روایت در نقل قول‌های محلی ذکر می‌شود:
روایت اول این است که این مکان محل نبرد رستم با دیو سپید بوده‌است و به افتخار رهایی از دیوان نام این مکان را رستمکلا انتخاب کردند.
و در روایت دوم گفته می‌شود که فردی با نام رستم درگذشته در اتحاد طوایف منطقه همت کرده (همچنین حفر شورش) که به یاد و نام وی، نام این منطقه را رُستَمکلا انتخاب کردند.
منطقه‌ای که این شهر واقع شده‌است مکانی قدیمی می‌باشد که شامل روستاهای کنت، گرجی‌محله، آسیاب‌سر، کوهستان، و تروجن (شهیدآباد) می‌باشد. آثار یافت‌شده و موجود در این منطقه از جمله غار تاریخی و آثار قلعه‌های پیش از اسلام و قبرستان و آتشکده پیش از اسلام و گوهرتپه تأییدکننده تمدن و سکونت در دوره پیش از اسلام و طی دوره‌های متفاوت است.
نخستین مدرسه در سال ۱۳۰۶ (در سه‌پایه اول، دوم و سوم) در شهر تأسیس گردید.
حوزه علمیه رُستَمکلا از سال ۱۳۴۱ و به دنبال درخواستِ آیت الله محمد کوهستانی از آیت الله ابوالحسن ایازی تأسیس گردید.
در گذشته سید حبیب‌الله برهانی با پرداخت پنج هزار تومان همه اراضی رُستَمکَلا را به‌طور کامل از شمول اراضی بنیاد پهلوی خارج نمود. وی از جمله مخالفان فعال اصلاحات ارضی بود.
اقتصاد رُستَمکلا بر پایهٔ کشاورزی است در حالی که پرورش مرغ، تولید آجر، صنایع فلزی، کارخانه لینتر پاک، تولید آرد، تولید آجر سفال، صنایع فلزی، معادن سنگ آهک و پرورش آبزیان نیز از مشاغل بارز در این شهر محسوب می‌شوند.
همزمان با احداث راه‌آهن در زمان جنگ جهانی، ایستگاه راه‌آهن رُستَمکلا نیز افتتاح گردید که این ایستگاه برای مدتی تعطیل و سپس با اتصال راه‌آهن رستمکلا به بندر امیرآباد مجدداً فعال شد.
در گذشته برای آبیاری زمین‌های کشاورزی منطقه از قنات نیز استفاده می‌شد (۱۶ رشته).
هم‌اکنون راه‌آهن رُستَمکلا به بندر امیرآباد (بزرگ‌ترین بندر شمال کشور) وجود دارد که ارتباط ریلی بین این بندر (دریای کاسپین) با شبکه سراسری ریلی کشور میسر کرده‌است. جاده رُستَمکلا به بندر امیرآباد در حال احداث می‌باشد (سال ۱۳۹۴).
مرکز اصلی تفریح مردم این شهر «میرِوون» است (نام‌های دیگر: «سیاه چال»، «مِه رَوان رود»، «مِرِوون»، «مهربان رود» می‌باشد فاصله هوایی تا میروون ۷ کیلومتر و فاصله زمینی از جاده اصلی حدود ۱۶٫۵ کیلومتر و از مسیر سِراج خِل ۹٫۵ کیلومتر می‌باشد).
طی سال‌های اخیر نام «مهربان رود» بدون هیچ سابقه تاریخی و علت مشخص به منطقه میروون (مِرِوون) نسبت داده شده‌است که لازم است اصلاحاتی جهت برگرداندن آن به نام اصلی و محلی خود صورت گیرد.
بِنِه قَلیون در مسیر میروون می‌باشد و مکان دیگر تفریحی در جنگل است.
این شهر از شرق به روستای گرجی‌محله و غرب به روستای کنت و از شمال به روستای قره تپه و از جنوب به رشته کوه البرز همجوار می‌باشد.
«او گردشی» (ogardeshi) (به فارسی: محل گردش آب) در جنگل و چند کیلومتر پیش از میروون می‌باشد در این مکان آب چند نهر به صورت طبیعی در زمین فرومی‌رود میزان آبی که در این محل فرومی‌رود در تابستان بیش از چندین لیتر بر ثانیه می‌باشد.
نام برخی از مناطق جنگلی مورد استفاده مردم شهر:
۱: آقا چشمه ۲: بِنِه قَلیون ۳: او گردشی (آب گردشی) ۴: میروون (مه روان: "مه‌ای که روان است") ۵: چکش دره ۶: سیاه چال ۷: آقا زمین ۸: پنج بِرار ۹: محسن کوه ۱۰: سِراج خِیل ۱۱: میون دوک ۱۲: محمد جبه چال ۱۳: سه کیله راه ۱۴: صابون دره ۱۵: راسته کوه ۱۶: گَد ببا کوه ۱۷: کان حسن ۱۸: شیر کمر بِن ۱۹: ربیع چشمه ۲۰: لَبلَبه سنگ ۲۱: تاجی غار ۲۲: دختر قلعه ۲۳: اِزدار کوه
تپه باستانی گوهرتپه از جمله مکان‌های دیدنی در این شهر می‌باشد آثار یافت شده در این تپه به ۴۰۰۰ تا ۷۰۰۰ سال قبل نسبت داده می‌شود و آثار و تمدن سکونت به صورت متراکم در آن مشاهده می‌شود که حدود ۵۰ هکتار وسعت دارد. بخش‌های کاوش شده این تپه برای بازدید عموم قرار داده شده‌است.
در غار مخرن آثاری که نشانگر سکونت انسان بود در سال ۱۳۲۸ ه‍.ش به دست آمده بود. غار «کال دره» در ضلع جنوب غربی رُستَمکلا و تقریباً متصل به شهر واقع می‌باشد.
از جمله مکان‌های دیگر قدیمی و دیدنی شهر شامل:
امامزاده محمد:
این اثر در حاشیه غربی شهر رستمکلا واقع شده و از نظر شکل ظاهری شبیه آرامگاه‌های عصر تیموری می‌باشد این بنا از دو بخش بدنه و گنبد تشکیل گردیده که حد فاصل این دو قسمت را تزیینات سینه کفتری پوشانده شده‌است از دیگر اجزا تزیینی می‌توان به سر ستون‌های چوبی به شکل سرشیر در این بنا اشاره نمود.
تکیه سلطانی و مسجد پیشنمازی:
در جنوب شرقی شهر رستمکلا واقع شده و متعلق به دوره قاجاریه می‌باشد و نمای اصلی (شرقی) بنا از ارسی‌هایی تشکیل می‌دهد. ستون‌ها، به اسامی ائمه بوده که در دو جهت و به صورت قرینه کنده کاری شده‌است.
تکیه حاج حسن:
این بنا قبل از تغییرات در آن جز زیباترین ساختمان دوره قاجار در این شهر بوده‌است اما طی سال‌های اخیر تغییرات زیادی در نمای اصلی و داخلی آن داده شده‌است، این بنا دو طبقه ساخته شده‌است و متعلق به دوره قاجار است با مقایسه و تحقیق، تاریخ ساخت بنا سال ۱۲۸۰ هجری قمری (حدود ۱۵۰ سال قبل) تخمین زده شد (بر اساس تحقیقات حسین کاردری و مهدی جهانبخش). این تکیه مکانی برای مراسم مذهبی از جمله تعزیه می‌باشد و در آن اتاق‌هایی برای اسکان افراد برگزارکننده مراسم داشته که فضای اصلی (روبرو) آن (سالن) کاملاً باز بوده تا افراد حاضر در آن به راحتی بتوانند مراسم‌های مذهبی را مشاهده کننند. نِپار تکیه حاج حسن نیز معروف بوده‌است.
توصیف شکل قدیمی آن:
تکیه حاج حسن رستمکلا بنایی با نمای آن آجری بوده و سقف آن پوشیده از سفال است. معماری این تکیه شامل یک ایوان با شش ستون چوبی و سرستون‌های زیبای کنده‌کاری شده‌است. ایوان دارای دو ورودی بوده و اتاق‌هایی در دو طبقه به‌طور قرینه در دو طرف ایوان وجود داشته‌است. شاه نشین طبقه دوم دارای پنجره‌های اُرُسی دولنگه‌ای و سه‌لنگه‌ای بسیار ظریف و پرکار بوده، سقف اتاق‌ها و ایوان پل‌کوبی شده و دارای کتیبه و نقاشی تزیینی بوده‌است. این بنا تاکنون توسط میراث فرهنگی ثبت نشده‌است به همین دلیل تغییراتی زیادی در آن داده شده‌است.
حسینیه علیزاده:
این بنا متعلق به دوره قاجار می‌باشد. اتاق مرکزی که زیباترین اتاق این مجموعه می‌باشد دارای پنجره‌های ارسی، نورگیرهای مشبک تزیینی با شیشه‌های الوان.
حسینیه علوی:
حسینیه فرحی:
این بنا در مرکز شهر رستمکلا قراردارد. بنای حسینیه دارای نقشه مستطیل شکل ساخته شده‌است. این بنا با مصالح آجر، آهک، چوب و دارای سقف سفال پوش است. حسینیه فرحی دارای یک اتاق مرکزی و دو اتاق جانبی در سمت جنوبی است. ازجمله تزیینات زیبای بنا، پنجره‌های ارسی و درهای مشبک با شیشه‌های الوان است که با مهارت ساخته‌اند. اتاق مرکزی از دو اتاق جانبی بزرگتر و دارای پنجره بزرگ ارسی به ابعاد ۳٫۸*۴ است. طاقچه‌های تزیینی و گچبری‌های ساده و طرح دار از دیگر تزییات بکار رفته در این بناست. حسینیه فرحی با توجه به سبک معماری و دیگر تزیینات وابسته به معماری بکار رفته در آن متعلق به دوران قاجاریه است.
خانه رُستَمکلایی:
منزل مرحوم سید مصطفی رُستَمکلایی فرزند حاج سید کریم رُستَمکلایی از تجار و ملاکین بزرگ منطقه در گذشته بوده‌است. این ساختمان دو طبقه مربوط به دوره قاجار می‌باشد، این بنا دو اتاق در ضلع شرقی و غربی در طبقه همکف و دو اتاق به همان شیوه در طبقه است.
در اضلاع مختلف این بنا درهای زیبا با تزیینات شیشه‌های الوان در بالای آن‌ها، زیبایی بنا را دو چندان کرده‌است.
خانه توکلی:
مشابه خانه رستمکلایی با اندکی تفاوت می‌باشد.
(توجه شود که تاریخ ساخت امامزاده محمد را حدود سال ۶۵۰ هجری قمری و هفت بنای دیگر را متعلق به یک دوره تاریخی و حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ سال پیش تخمین می‌زنند).
خانه کوهی رستمکلائی: که در گذشته دو خانه در کنار هم بوده یکی متعلق به شهربانو کوهی رستمکلائی و دیگری به صالح کوهی رستمکلائی بوده و هم‌اکنون یک ساختمان پابرجا می‌باشد.
در تاسوعای و عاشورا مردم روستاهای گرجی محله، کلت، کوهستان و آسیابسر در غالب هیئت‌های عزاداری تکایا جهت برگزاری مراسم به رُستمکلا آمده و همچنین مردم رُستمکلا نیز جهت برگزاری این مراسم به روستاهای ذکر شده می‌روند.
از نظر ورزشی نیز تیم پاس رستمکلا در لیگ برتر کشتی آزاد کشور مسابقه می‌دهد.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵خ جمعیت این شهر برابر با ۱۱٬۶۸۶ نفر جمعیت بوده‌است. مردم رستمکلا از قومیت مازنی هستند. مردم رستمکلا به زبان مازنی سخن می‌گویند.
رویان شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان نور در استان مازندران ایران است و در غرب این استان و در کنارهٔ دریای مازندران واقع شده‌است و بین شهرهای نور و نوشهر قرار دارد. شهر رویان جزء شهرستان نور و از غرب به شهرستان نوشهر، از شمال در مجاورت دریای مازندرانDARYĀ-YE MĀZANDARĀN, (Cross-Reference), “DARYĀ-YE MĀZANDARĀN” Encyclopædia Iranica, online edition از جنوب به کوه‌های البرز منتهی می‌شود و از فاصله آن با مرکز استان مازندران شهر ساری حدوداً ۱۱۸ کیلومتر است. رویان از نظر موقعیت جغرافیایی در ۳۶ درجه و ۳۴ دقیقه عرض شمالی و ۵۱ درجه و ۵۷ دقیقه طول شرقی واقع شده‌است و در سال ۱۳۹۵ دارای جمعیت ۷،۷۳۱ نفر بوده‌است. مردم رویان از قومیت طبری هستند و به زبان مازندرانی صحبت می‌کنند.
رویان در گذشته نام منطقه وسیعی از مرکز و غرب مازندران بوده‌است. به دلیل نسبت تاریخی و تنگاتنگ شهر علمده با منطقه رویان، یکی از پنج شهر شهرستان نور است.
علمده به پیشنهاد تاريخ نگار معاصر (عبدالرفیع حقیقت) به شورای شهر وقت به رویان تغییر نام یافت.
شهر رویان در سال ۱۳۹۵ دارای جمعیتی بالغ بر ۷٬۷۳۱ نفر بوده‌است.
زبان مردم رویان زبان طبری با گویش کجوری است که به گویش مردم شهرستان نور و نوشهر و شرق چالوس شباهت دارد.
همچنین دو گویش طبری کجوری و طبری کلارستاقی زیر مجموعه گویش کهن طبری رویانی هستند که از شهرستان نور تا شهرستان تنکابن گویش می‌شود. گویش طبری رویانی زبان حکام اسپهبد رویان نیز بوده‌است. در گذشته منطقه رویان (طبرستان) از شهرستان نور، نوشهر، چالوس، تنکابن و گاهی مرز غربی آن تا رودسر ادامه می‌یافت.
در گذشته رویان را علمده یا المده می‌نامیدند. اعتمادالسلطنه در کتاب التدوین فی احوال جبال شروین از این شهر با نام‌های علمده یاد کرده است. شهر رویان تا سال ۱۳۷۰ جز شهرستان نوشهر بود و در سال ۱۳۷۰ از شهرستان نوشهر به شهرستان نور الحاق گردید.
استان مازندران پیش از اسلام تپورستان (به پهلوی: ) نامیده می‌شد که برگرفته از نام قوم تپوری (به یونانی: Τάπυροι) می‌باشد که پس از اسلام قوم طبری نام گرفتند و سرزمین‌شان طبرستان نامیده شد.
هرودوت از قبیله مارد (mardes) در کنار دائی‌ها (daens)، دروپیک‌ها (dropiques)، و ساگارتی‌ها (sagarties) به عنوان پارس‌های کوچنشین و صحراگرد یاد کرده‌است. پلینیوس مورخ یونانی محل آماردها را قسمت شرقی مارگانیا شناسایی کرده‌است. استرابون (۶۳ ق. م) قوم آمارد را در کنار اقوام تپوری، کادوسی و کرتی به عنوان اقوام کوهستان نشین شمال کشور یاد می‌کند. استرابو می‌نویسد: تمام مناطق این کشور به استثنای بخشی به سمت شمال که کوهستانی و ناهموار و سرد است و محل زندگی کوهنشینانی به نام کادوسی (Cadusii) و آماردی (Amardi) و تپوری (Tapyri) و کرتی (Cyrtii) و سایر مردمان دیگراست، حاصلخیز است.All regions of this country are fertile except the part towards the north, which is mountainous and rugged and cold, the abode of the mountaineers called Cadusii, Amardi, Tapyri, Cyrtii and other such peoples, who are migrants and predatory. strabo (11.13.3)
به گفته واسیلی بارتلد تپوری‌ها در قسمت جنوب شرقی ولایت سکونت داشتند و در قید اطاعت هخامنشیان درآمده بودند و آماردها مغلوب اسکندر مقدونی و بعد مغلوب اشکانیان شدند و اشکانیان در قرن دوم ق. م. آنها را در حوالی ری سکونت دادند و اراضی سابق آماردها به تپوری‌ها اهدا شد و بطلمیوس در شرح دیلم یعنی قسمت شرقی گیلان در ساحل بحر خزر در آن زمان از تپوری‌ها نام می‌برد.به گفته یحیی ذکا در «کاروند کسروی» آورده‌است: آماردان یا ماردان، در زمان لشکرکشی اسکندر مقدونی به ایران، این تیره در مازندران نشیمن می‌داشتند و آن هنگام هنوز قبایل تپوران به آنجا نیامده بودند.ایران باستان مادها و آمردها. کاروند کسروی، مجموعه مقاله‌ها و رساله‌های احمد کسروی، به‌کوشش یحیی ذکا به گفته مجتبی مینوی قوم آمارد و قوم تپوری در سرزمین مازندران می‌زیستند و تپوری‌ها در ناحیه کوهستانی مازندران و آماردها در ناحیه جلگه‌ای مازندران سکونت داشتند. در سال ۱۷۶ ق. م فرهاد اول اشکانی قوم آمارد را به ناحیه خوار کوچاند و تپوری‌ها تمام ناحیه مازندران را فرو گرفتند و تمام ولایت به اسم ایشان تپورستان نامیده شد.
محدوده تاریخی کجور از شمال به دریای مازندران از غرب به رود چالوس از شرق به سولده (نور) و از جنوب به دره نور محدود می‌شود.http://www.iranicaonline.org/articles/kojur-i منطقه کجور به همراه کلارستاق، لنگا، تنکابن، سخت‌سر و هوسم بخشی از رویان کهن بود که بعدها رسمتدار نام گرفت. رویان کهن از نواحی غربی طبرستان محسوب می‌شده است.http://www.iranicaonline.org/articles/kalarestaq-1
رویان به سرزمینی آباد در غرب مازندران گفته می‌شد که شامل نور، کجور، کلارستاق، لنگا، تنکابن، سختسر، هوسم، الموت، طالقان، لورا، ارنگه، رودبار قصران و لارقصران می‌شد. به گفته ابن فقیه همدانی، رویان از کوره‌های طبرستان است و از شهرهای رویان: چالوس، لارز، شرز و بذشوارجر است. در حدودالعالم؛ ناتل، چالوس و کلار از کورهٔ رویان و جزئی از خاک طبرستان معرفی شده‌است. شهرهای آمل، چالوس، کلار، سعیدآباد و رویان جزئی از سرزمین قوم تپوری بودند.
از قرن هفتم تا دوره صفویه منطقهٔ رویان عمدتاً با نام رویان یا رستمدار شناخته می‌شد و در این دوره مرزهای ولایت رستمدار شامل مناطق کلارستاق، کجور، نور، طالقان، لاریجان، لواسانات، شمیرانات و مناطق پشت کوه البرز مرکزی می‌شد. سابقاً طبرستان شامل گرگان، استرآباد، مازندران و رستمدار می‌شد یعنی سرتاسر ناحیه‌ای که بین دینار جاری در مشرق و ملاط لنگرود (واقع در گیلان) در مغرب بود را شامل می‌گشت. سرحدات قدیمی رستمدار عبارت بود از: سیسنگان یا رودخانه مانهیر در مشرق و ملاط لنگرود در مغرب. مدتی بعد این سرحدات تغییر شکل یافتند و می‌توان گفت که رستمدار ناحیه‌ای را که از آمل تا گیلان ادامه می‌یافت شامل می‌شد. رویان نام اراضی مسطح بود ولی همچنین به سرتاسر رستمدار نیز گفته می‌شد.
رِینه یکی از شهرهای استان مازندران ایران است. این شهر در بخش لاریجان شهرستان آمل قرار دارد.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ. مردم رینه از قومیت طبری هستند و به زبان مازندرانیرینه نزدیک‌ترین شهر به قله دماوند است. شهر رینه در دوران باستان ورنه نامیده می‌شد.
لاریجان از سال ۱۳۱۶ به بخش ارتقا یافته و بخشداری لاریجان در رینه تأسیس شده و تا سال ۱۳۴۲ در آنجا مستقر بوده و به دلیل تأسیس جاده هراز به خاطر دسترسی بهتر اهالی لاریجان به اداره حاکمیتی، بخشداری این اداره به کنار جاده هراز انتقال یافته و در همان سال شهرداری رینه تأسیس و تاکنون هم در حال ادامه خدمات‌رسانی به شهروندان می‌باشد و از سال ۱۳۷۹ با تصویب طرح هادی‌شهر رینه، روستاهای گرنا و آبگرم جزو حوزه خدماتی شهر رینه قرار گرفتند. شهر رینه در کیلومتر ۷۹ جاده هراز از مسیر شهرستان آمل به تهران بالاتر از گزنک واقع گردیده و دارای کلانتری مستقل می‌باشد. کوهنوردانی که قصد صعود به قله دماوند از یال جنوبی را دارند نیز می‌بایستی از مسیر رینه رفت‌وآمد نمایند. از مناطق دیدنی و جالب توجه رینه می‌توان آبگرم لاریجان (در ۵ کیلومتری رینه با راه آسفالت) و دشت لاله را نام برد.
پادگان نظامی رینه که در ضلع غربی این شهر قرار داشت و در آخرین وضعیت یک گردان از لشکر ۲۳ تکاور در آنجا مستقر بودند که چند سال است نظامیان رفته و زمین‌های پادگان فروخته شده و اکنون خریداران در حال ساخت و ساز واحدهای مسکونی می‌باشند.
مهم‌ترین محصولات کشاورزی رینه سیب، گیلاس، آلبالو، گردو، زردآلو، آلو طلایی، فندوق، گلابی و… می‌باشد.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۹۸۲ نفر جمعیت بوده‌است. مردم رینه به گویش آملی که گویشی از زبان مازندرانی است صحبت می‌کنند.
شهر رینه در گذشته ورنه نامیده می‌شد. در وندیداد از ورنهٔ چهارگوش و سرزمین چهاردهم، از بهترین جاها و سرزمین‌ها و محل تولد فریدون، دربند کنندهٔ ضحاک، نیز سخن به میان آمده‌است. ورنه با گذشت زمان به رینه تغییر نام داد. در فرهنگ عامه و ادبیات عامیانه برخی نام رینه را با ذکر داستانی به ریحانه، دختری صاحب خدم و حشم که در تفرج به صورت تصادفی در این سامان سکنی گزید، پیوند می‌زنند. تاریخ نویسان عهد قدیم مطالبی دربارهٔ لاریجان، از نظر سیاسی، اجتماعی و جغرافیایی بیان کرده‌اند. از جمله لاریجان یک از قدیمی‌ترین نواحی طبرستان است که قریه ورکه محل تولد فریدون و زندانی شدن ضحاک در آن واقع شده‌است. ابن اسفندیار (مورخ قرن ششم) در تاریخ طبرستان، فریدون را اهل روستای ورک لاریجان معرفی می‌کند.
مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری و دیدنی رینه و نزدیک به رینه:
رینه دارای ۵ شهرک بزرگ می‌باشد.
راهنمای اقامت در رینه
زَرگَر یکی از شهرهای استان مازندران ایران است. این شهر مرکز بخش لاله‌آباد شهرستان بابل است. زرگر در مسیر جاده آمل و در ۸ کیلومتری بابل واقع شده‌است.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ. مردم شهر زرگر از قومیت طبری هستند و به زبان مازندرانی گویش می‌کنند.
تعریض فاز اول جاده ۲۵ متری زرگرشهر و بلوارسازی محور زرگر به دریاکنار در سال ۱۳۸۵ خورشیدی انجام شد.
از برنامه‌های شهرداری زرگر پروژه طرح گردشگری منطقه و ایجاد شهرک مصالح ساختمان است.روزنامه اطلاعات> شماره ۲۳۷۰۵ ۲۸/۵/۸۵> صفحه ۸ (اخبار شهرستانها)، بازبینی: ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۸
یکی از علمای شیعه، آیت‌الله شیخ محمد بن کرمعلی زرگرمحله‌ای بارفروشی، از این شهر است.تبیان
شهر زرگر دارای پانزده هزار و صد و پنجاه متر مربع فضای سبز می‌باشد.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۳٬۹۹۱ نفر جمعیت بوده‌است. مردم زرگر به زبان مازندرانی گویش می‌کنند.
در سال ۱۳۳۱ قمری/۱۲۹۱ خورشیدی با حمایت معنوی و مادی دولت روسیه دبستانی به نام دبستان پسرانه بارفروش در زرگرمحله تأسیس شد. در این مدرسه زبان روسی به عنوان یکی از دروس اصلی تدریس می‌شد. مدیریت آن با آقا حسن بادکوبه‌ای و نظامت آن با آقاسیدهاشم معلم بود. با آغاز جنگ اول جهانی و درگیری روسیه این دبستان نیز در سال ۱۳۳۵ قمری/۱۲۹۵ خورشیدی تعطیل شد. آیت‌الله شیخ‌محمدبن‌کرمعلی زرگرمحله‌ای بارفروشی از علمای شیعه این شهر است.
سرخ‌رود یکی از شهرهای استان مازندران ایران است. این شهر مرکز بخش سرخ‌رود شهرستان محمودآباد است. این شهر در ۶ کیلومتری غرب فریدون‌کنار و پانزده کیلومتری شرق محمودآباد در کنار دریای خزر و در انتهای مسیر رودخانهٔ هراز به دریای خزر قرار دارد.
در مورد وجه تسمیه و علت نام‌گذاری سرخرود به این نام نظرات مختلفی وجود دارد. یکی از این نظرات از سفرنامهٔ مسیو بهلر در زمان ناصرالدین‌شاه آمده‌است. علت نامگذاری این شهر را نام رودی می‌داند که از شمال کوه دماوند سرچشمه می‌گرفته‌است. این رودخانه همان هراز است که از قسمت غربی شهر عبور می‌کند و به دلیل طغیانی بودن رودخانه هراز و سایش بستر مارنی ولسی رودخانه منجر به گل‌آلود شدن رودخانه در پایین دست شده و رنگ متمایل به سرخ می‌گرفته‌است که به مرور زمان به‌عنوان نشانه‌ای برای ساکنان این سامان درآمده و ساکنان جناحین، این رودخانه را سرخرود می‌نامیده‌اند. شاه در باب سرخ‌رود در این سفرنامه می‌گوید، هراز و سرخه‌رود و ملاکلا هر سه یک سرچشمه دارند که سرچشمهٔ آن‌ها از طرف شمال کوه دماوند است و چند فرسخ از آنجا گذشته منقسم به سه قسمت می‌شود یکی به طرف محمودآباد می‌رود و داخل دریا می‌شود و می‌نامند او را هراز و دیگری به طرف آمل می‌رود و از آمل و سپس از یک فرسخ و نیم از آن شهر گذشته دوباره دو شاخه می‌شود و می‌ریزند به دریا و موسومند به سرخه‌رود و ملاکلا و دو فرسخ از فری کنار گذشته به مشهدسر می‌رسند و امتداد راه به طرف شمال به شرق و مشرق است.
در گذشته این شهر استقرار در منطقهٔ ساحلی تبادلات و ارتباط دریایی این سامان را با شهرهای قفقاز نظیر بادکوبه، باکو و غیره را فراهم می‌کرده‌است.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۱۲٬۳۴۵ نفر جمعیت بوده‌است. مردم سرخ‌رود از قومیت طبری هستند که ریشه آن به قوم تپوری می‌رسد. مردم سرخ‌رود به زبان طبری (مازندرانی) و گویش آملی سخن می‌گویند. جمعیت بومی این شهر حدود دوازده هزار نفر است. طوایف طبری‌تبار سرخرود شامل: صادقی، درزی‌تبار، اخوان، پروین، فرهمند، زورک‌تبار، دورتبار، دودتبار، گل‌تبار، اکبرزاده، جعفرزاده، حسین‌زاده، خسروی، احمدی، عبدی و خاکپور می‌شود.
شهر سرخ‌رود ساحل‌های زیبایی دارد. از جانوران بومی سرخرود می‌توان به روباه، جوجه‌تیغی، گربه وحشی که مردم محلی به آن بامشی شال گویند و قاقم نوعی راسو که مردم محلی به آن عروسک می‌گویند نام برد. همچنین این شهر در زمستان میزبان چند هزار قوی مهاجر است. سرخ‌رود یک شهر توریستی کوچک در میانه دو شهر محمودآباد و فریدون‌کنار است که به دلیل نزدیکی به شهر آمل و همچنین موقعیت آن در وجود دشت‌های سرسبز دامنهٔ البرز و چشم‌اندازهای زیبایی که دارد به عنوان یک شهر توریستی شناخته شده‌است.
جاهای دیدنی سرخ‌رود
کشاورزی (برنج)، ماهیگیری، شکار پرندگان وحشی و باغداری مهم‌ترین شغل‌های ساکنان این شهر است.
کوه بابا رشته‌کوهی مرتفع در ولایت بامیان افغانستان است که امتداد غربی هندوکش و منشا رودخانه‌های کابل، ارغنداب، هیرمند، فراه، هریرود، مرغاب، بلخاب و قندوز افغانستان است. این رشته‌کوه با طول ٢۰۰ کیلومتر از شرق به بسوی غرب کشیده شده است. ارتفاع این کوه از ۴۰۰ تا ۵٬۱۴۰ متر می‌رسد و قلهٔ معروف آن به نام شاه فولادی یاد می‌شود که ۵٬۱۳۵ متر ارتفاع دارد و همیشه پوشیده از برف می‌باشد.تلاش دختران افغان برای فتح قلۀ «شاه فولادی»، بلندترین نقطۀ «کوه بابا» ناکام ماند، "بی‌بی‌سی فارسی"
کوه بابا، در میان هندوکش و فیروزکوه واقع شده است که توسط دره بامیان و غوربند از هندوکش و کوتل آق صراط از فیروزکوه جدا میشود.
فلات کوه فیروز با شیب ملایم به سمت غرب با این کوه یکی می‌ٰشود و ممکن است از هریرود تا مشهد امتداد یابد.
قله‌های دندانه‌دار بالای گردنه حاجیگک، آبی مایل به سیاه، زیر نور خورشید می‌درخشند، زیرا دارای ذخایر تخمینی ۲ میلیارد تن سنگ آهن هستند. سرازیری بسیار تند از گذرگاه حاجیگک (۳۷۰۰ متر (۱۲۱۰۰ فوت)) با پیچ‌های متعدد به رودخانه درخشان کالو منتهی می‌شود که به عنوان آب‌های ساوزائو یا سبز شناخته می‌شود که با چندین روستای جذاب هم مرز است.
گذرگاه حاجیگک علیرغم اینکه یک راه ترانزیتی به مرکز افغانستان است، ولی هنوز آسفالت نشده است. این گذرگاه و مناطق اطراف آن در اکثر ایام سال پوشیده از برف می‌باشد و در این مدت ترافیک به سمت گذرگاه شیبر منتقل می‌شود.
در این منطقه عمدتاً قوم هزاره و پس از آن تاجیک‌ها و پشتون‌ها زندگی می‌کنند. کشاورزی در میان این اقوام رونق دارد که محصول اصلی آن‌ها سیب‌زمینی می‌باشد.
در دامنه کوتل حاجی گک این رشته‌کوه منطقه ای پر از فوسیل کشف شده است که از دوران دونین بجا مانده است. این آهک ها نشان وجود اقیانوسی را در دوره پرمین ثابت میکند که بالای اراضی کرتاسه عهد دوم قرار داشت. فوسیل های منطقه سیغان این کوه که بالای رسوبات ریولیت بجا مانده است و دارای نباتات لیاس است نشان دهنده آتشفشان های دوره تریاسیک در این منطقه می باشد.
کوه بابا از شرق کوتل حاجیگک و منطقه سیاه‌گرد غوربند شروع شده به استقامت شرق و غرب به طول ٢۰۰ کیلومتر امتداد یافته است. دامنه های کوه بابا شرایط بسیار خوبی برای پرورش دام در آن محل دارد. این رشته‌کوه حوزه‌های بزرگ آبگیر افغانستان را در مناطق مرکزی تشکیل داده است. دریاهای که از آن سرچشمه میگیرد قرار ذیل است:
دریای بلخ از قسمت غرب این کوه سرچشمه می‌گیرد و در قسمت دلتای خود آب آن به هجده رود تقسیم می‌شود و از این رو نواحی بلخ را هجده نهر هم یاد می‌کنند.
آب و هوای کوه بابا در تابستان گرم و در زمستان فوق‌العاده سرد و برفگیر می‌باشد. مناطق جنوب کوه بابا مخصوصا ولسوالی حصه اول بهسود در تابستان و زمستان در مسیر بادهای پرسرعت کوه بابا قرار دارند که از غرب به شرق می‌وزند. درختان بلند قامت در این کوه نمی‌روید اما دامنه‌های آن چراگاه‌های خوبی دارد.
در نشیبی‌های شمالی کوه بابا هفت دریاچه به‌نام بند امیر که از اراضی آهکی تشکیل گردیده است موقعیت دارد. در قله این کوه به‌نام شاه‌فولادی ۲۴ حوض خورد و بزرگ نیز قرار دارد که منظره بسیار جذابی را پدید آورده است و در زمستان‌ها یخ می‌بندد. معدن آهن حجیگک که فیصدی آهن آن به ۶۳ می‌رسد نیز در این رشته‌کوه موقعیت دارد. شاهراه کابل یکاولنگ از گذرگاه‌های اونی و حاجیگک این کوه گذشته کابل را به بامیان وصل می‌سازد.
ارتفاع کوتل های کوه بابا بین ٣۰۰۰-٣٧۰۰ متر بوده و نامهای آن قرار ذیل است:
سَلمان‌شَهر (نام پیشین: ساقی کلایه همچنین شناخته می‌شود: متل قو) شهری از توابع بخش سلمان شهر شهرستان عباس آباد در استان مازندران در ایران است. مردم سلمان‌شهر از نژاد ایرانی و قومیت طبری هستند که ریشه در قوم تپوری دارند و به زبان طبری (مازندرانی) با گویش کلارستاقی صحبت می‌کنند. سلمان‌شهر با جمعیت ۹٬۶۵۶ تن در فاصله ۸ کیلومتری شرق شهر عباس‌آباد و ۵ کیلومتری غرب شهر کلارآباد قرار دارد. این شهر در شهرستان عباس‌آباد و بخش سلمان‌شهر قرار داردو مساحت آن ۷۵۰ هکتار است.
سلمان‌شهر بر اساس آخرین آمار سازمان سرشماری ایران در سال ۱۳۹۵ جمعیتی بالغ بر ۹٬۶۵۶ نفر را دارد و مردم آن به گویش کلارستاقی زبان مازندرانی گویش می‌کنند.
دو گویش طبری کجوری و طبری کلارستاقی زیر مجموعه گویش کهن طبری رویانی هستند که از شهرستان نور تا شهرستان تنکابن گویش می‌شود. گویش طبری رویانی زبان حکام اسپهبد رویان نیز بوده‌است.
نام تاریخی این منطقه لنگا است. سرزمین لنگا از نمک‌آبرود تا نشتارود امتداد داشت. نام لنگا به سال ۲۷۷ ه‍.ق به عنوان یکی از آبادی‌های غرب طبرستان برای اولین بار در تاریخ مازندران آمده‌است. از لنگا در زمان‌های قبل از حکومت علویان همیشه به عنوان یک آبادی از ولایات رویان یاد شده‌است. در گذشته منطقه رویان از شهرستان نور، نوشهر، چالوس، تنکابن و گاهی مرز غربی آن تا رودسر ادامه می‌یافت.
لینگا در زبان مازندرانی به معنی تراش یافته‌ است و مخفف واژه مالینگا در زبان مازندرانی است. مالینگا در زبان مازندرانی همچنین به محل اطراف و پایگاه گفته می‌شود. همچنین واژه لینگ و لنگ در زبان مازندرانی به معنای پا است.
در گذشته بندری به نام شرابه کلا در این ناحیه وجود داشت و بعدها شهری آباد به نام مرعشی کلا در این ناحیه شکل گرفت.
جمشید جوانشیر متولد ۱۳۰۳ در تهران ، سرمایه گذاری خود را درون جنگلهای شمال ایران در منطقه نزدیک به دریا و حوالی روستای کلارآباد، با ساخت باغ مرکبات ۱۴ هزار هکتاری (این باغ بعد از ۱۰ سال تلاش شبانه روزی جوانشیر در سال۱۳۴۲ به خاطر نامساعد بودن خاک محل و بروز یک زمستان سخت بی حاصل ماند) که بزرگترین باغ مرکبات زمان خود در ناحیه شمال کشور بود و متلی در حاشیه دریا به نام «متل قو» شروع کرد.
سلمان‌شهر پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ساقی‌کلایه نام‌ داشت اما به خاطر وجود متلی به نام متل قو به این نام نیز خوانده می‌شد، و پس از سال ۱۳۶۷ نام این شهر به سلمان‌شهر تغییر پیدا کرد. رشد این شهر مرهون فردی به نام جمشید جوانشیر است، سلمانشهر، شهر جدیدی است که با شروع شهرک سازی در اوایل سال ۱۳۴۰ پا گرفت و در سال ۱۳۴۱ دارای شهرداری شد. پس از ایجاد شهرداری، همسر جوانشیر به نام پریمرز فیروزگر به عنوان اولین شهردار زن ایران در این پست قرار گرفت. اولین شهرک ساخته شده در این منطقه، دریا گوشه نام داشت.
این شهر در مسیر ارتباطی چالوس و تنکابن واقع‌شده‌است و نقش تفرجگاهی قوی دارد. مجاورت با دریای خزر و داشتن ساحل ماسه‌ای مناسب در تمامی نواحی شمالی شهر ارتفاعات ییلاقی و جنگلی زیبا در دامنه کوه البرز در نواحی جنوبی شهر، فاصله‌ای اندک بین ساحل دریا و دامنه کوه، و نزدیکی غاری استثنایی به نام غار دانیال جذابیت این منطقه را دو چندان کرده‌است. در ایام تعطیلات جمعیت این شهر به ۲۰۰ هزار نفر نیز افزایش می‌یابد.
غار دانیال که با نام های کردکوی، گرده‌کوه و چاری نیز شناخته میشود، در نزدیکی روستای دانیال در سلمانشهر در استان مازندران واقع شده است و دومین غار بزرگ رودخانه ای ایران، بعد از غار قوری قلعه پاوه در کرمانشاه، به شمار میرود. دمای غار حدود ۲۳ سانتی‌گراد و دمای آب حدود ۱۷ سانتی‌گراد است که در تمامی طول سال ثابت است.
مهم‌ترین منطقه مسکونی سلمان شهر دریاگوشه است. دهکده شیرین، شهرک لاکوده و شهرک یاس قو از مهم‌ترین شهرک‌های این شهر توریستی محسوب می‌شوند.
فِرِیدون‌کِنار () (به مازندرانی: فری‌کنار) یکی از شهرستان‌های ساحلی استان مازندران است. این شهرستان از شمال با دریای مازندران، از شرق با شهرستان بابلسر و از غرب هم‌مرز با شهرستان محمودآباد و از جنوب با شهرستان‌های بابل و آمل همسایه‌است.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ. مردم فریدونکنار از قومیت طبری هستند و به مازندرانی صحبت می‌کنند. فریدون‌کنار (سابقاً روستای فری‌کنار) از سال ۱۳۲۰ شهر شده‌است با این وجود از لحاظ تقسیمات سیاسی تا دهه هفتاد شمسی به صورت دهستانی در شهرستان بابل بوده و در این دهه از دهستان به بخشداری تبدیل و از سال ۱۳۸۶ نیز شهرستان شده‌است.
بارندگی‌های فراوان و زمین حاصلخیز و جلگه‌ای از قدیم فریدون کنار را به کشتگاه مستعد برنج و حبوبات تبدیل نموده‌است و وجود آبگیرها و آب‌بندان‌های متعدد، بافت ویژهٔ جنگلی و آب و هوای معتدل خزری آن را به صورت یکی از زیستگاه‌های منحصر به فرد زمستانی پرندگان زیبای مهاجر به ویژه درنای سیبری درآورده است، ارتفاع متوسط این شهر جلگه‌ای از سطح آب‌های آزاد جهان حدود ۱۳– متر می‌باشد و در عرض جغرافیایی ۳۶ درجه و ۴۲ دقیقه شمالی و طول جغرافیایی ۵۲ درجه و ۳۰ دقیقه شرقی (منطبق بر ساعت رسمی کشور) واقع شده‌است رودهای فری کنار و ملاکلا زمین‌های این شهر را مشروب می‌کنند.
متوسط حداکثر دما در فریدون کنار۲۱/۵+، متوسط حداقل ۱۳/۷+ و متوسط روزانه ۱۷/۶+ درجه سانتیگراد است. در این شهر سالیانه حدود ۸۷۰ میلی‌متر باران می‌بارد.
نام قدیم این شهر فری‌کنار بوده‌است.سفرنامه شمال. چالز فرانسیس مکنزی. منصوره اتحادیه نظام مافی. نشر گستره. تهران. ۱۳۵۹ هم‌اکنون این شهرستان به دو بخش مرکزی و دهفری تقسیم شده‌است. (قابل ذکر است که واژه کِنار در زبان طبری برای دیوار چوبیِ ساخته شده از ترکه درخت توت یا نی بکار می‌رود ولذا گفته شده که در فرهنگ محلی به کسانی از غریبه‌ها و مهاجرین که در کنار مناطق آباد سکنی می‌گزیدند کناری می‌گفتند)
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۳۸٬۱۵۴ نفر جمعیت بوده‌است. مردم فریدونکنار به زبان مازندرانی (طبری) گویش می‌کنند. گویش طبری مردم فریدونکنار آمیزه ای از دو گویش بابلی (بابل روئی) و گویش آملی (هراز پئی) می‌باشد. بخش قابل توجهی از بافت جمعیتی مردم فریدونکنار را مهاجران طبری اهل بندپی (بخش‌های بندپی شرقی و غربی شهرستان بابل) تشکیل می‌دهند که در دهه‌های اخیر سبب رونق تجاری شهر شدند.
واژه فریدونکنار از گذشته در زبان طبری و در گویش بومی، «فری‌کنار» نامیده می‌شد. این نام واژه در منابع تاریخی سده‌های اخیر نیز به همین شکل آمده‌است. برخی به اشتباه نام این شهر را به فریدون اساطیری منسوب کرده‌اند و این عملی بر برای به کار بردن نام فریدونکنار برای آن شده‌است. شکل نخستین این نام در زبان طبری، «پری‌کنار» ذکر شده‌است. واژه «پر» در اجزای اسامی اماکن طبرستان (مازندران) به معنای پیرامون، طراف و کنار مظاهر طبیعت مانند کوه، دریا، رود و آب است. واژه «کنار» به معنای ساحل، به موقعیت جغرافیایی این آبادی در کرانه دریای مازندران اشاره دارد؛ بنابراین این واژه در شکل اولیه و درست آن، یعنی پری‌کنار، به مفهوم آبادی پیرامون ساحل دریا است.