moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
سالانه تقریباً ۳٫۳ میلیون شتر برای استفاده از گوشت آن، در سراسر جهان ذبح می‌شوند. وزن لاشهٔ یک شتر ماده کمتر از نر است و بین متغیر است. سینه، دنده، کمر و کوهان، جزو بخش‌های باکیفیت و لذیذ شتر، محسوب می‌شوند. کوهان شتر، میزان چربی بالایی دارد. از سوی دیگر، شیر و گوشت شتر، سرشار از پروتئین، ویتامین، گلیکوژن و سایر مواد مغذی هستند. از ترکیب شیمیایی گرفته تا کیفیت گوشت، شتر یک‌کوهانه برای تولید گوشت، ترجیح داده می‌شود. طعم گوشت شتر، شبیه گوشت گاوهای مسن و درشت، گزارش شده‌است. شترهای مسن‌تر می‌توانند گوشتی بسیار سفت داشته باشند.
تاریخ‌نویسان، وجود گوشت شتر در ضیافت‌ها در ایران باستان را ثبت کرده‌اند که معمولاً به‌طور کامل بریان می‌شده. گوشت شتر به‌طور عمده در مناطق خاصی از جمله اریتره، سومالی، جیبوتی، عربستان سعودی، مصر، سوریه، لیبی، سودان، اتیوپی، قزاقستان و سایر مناطق خشک، به‌طور گسترده، مصرف می‌شود. خون شتر نیز در میان دامداران در شمال کنیا به‌همراه شیر آن، نوشیده می‌شود و به‌عنوان منبع کلیدی آهن، ویتامین دی، املاح و مواد معدنی عمل می‌کند. ادرار شتر نیز توسط برخی از جوامع بدوی، نوشیده می‌شود.
در سال ۲۰۱۰ تقریباً ۱۴ میلیون شتر زنده در سراسر جهان، وجود داشته‌اند که ۹۰ درصد از آن‌ها، شتر یک‌کوهانه بودند. شترها به‌عنوان حیواناتی اهلی بیشتر در شاخ آفریقا، ساحل صحرا، مغرب عربی، خاورمیانه و جنوب آسیا زندگی می‌کنند. منطقهٔ شاخ آفریقا به‌تنهایی دارای بیشترین تراکم شتر در جهان است که برای عشایر در سومالی و اتیوپی شیر، غذا و در نقش وسیله‌ای برای جابه‌جایی و حمل و نقل، عمل می‌کند. Plain text version.
برآورد می‌شود که بیش از یک میلیون شتر در استرالیا، به‌صورت رمیده و رها شده در طبیعت، زندگی می‌کنند که از نسل شترهایی هستند که در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، به طبیعت استرالیا، معرفی شدند. این جمعیت حدود ۸ درصد در سال رشد می‌کند. در سال ۲۰۰۸ تعداد آن‌ها حدود ۷۰۰٬۰۰۰ فرد، برآورد شد. مسئولان دولتی استرالیا تا بیش از ۱۰۰۰۰۰ فرد از آن‌ها را معدوم کرده‌اند زیرا شترها از منابع محدود مورد نیاز گوسفندداران استرالیا استفاده می‌کنند. برآورد می‌شود که حدود دو میلیون شتر دوکوهانه در جهان، زندگی می‌کنند که بیشتر آن‌ها اهلی هستند. شتر دوکوهانه وحشی یک گونهٔ جداگانه است و اکنون، تنها شتر واقعاً وحشی در جهان است. شترهای دوکوهانهٔ وحشی، به‌شدت در خطر انقراض هستند و تعداد آن‌ها تقریباً ۱۴۰۰ نفر است که در صحراهای گبی و تکله‌مکان در چین و مغولستان زندگی می‌کنند.
کشورهای دارای بیشترین تعداد شتر بر اساس گزارش فائو:
عرب‌ها، حیواناتی همچون شتر، اسب، خر، گوسفند، بز و گاو را می‌پروراندند. انسان صحرانشین، از پشم شتر برای خیمه، و از شیر آن، به‌عنوان غذا و سرمایه بهره می‌بُرد.
زمانی که انسان برای نخستین بار، شتر را اهلی کرده‌است، مورد مناقشه است. نخستین شترهای یک‌کوهان اهلی‌شده ممکن است در حدود سه هزار تا هزار سال پیش از میلاد، در جنوب عربستان، اهلی شده باشند.—Note that Bulliet has many more references to early use of camels شترهای دوکوهانه نیز در حدود ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد، در شهر سوخته ایران، به‌صورت اهلی وجود داشته‌اند.
کَلاغ‌ها یا زاغ‌ها پرندگانی از سرده‌ای از پرندگان است از راستهٔ گنجشک‌سانان (سبک بالان)از خانوادهٔ کلاغان ("Corvidae") که دارای اندازه‌ای بزرگ یا متوسط بوده و بین ۳۴ تا ۷۰ سانتی‌متر طول دارند. کلاغ‌ها دارای پرهای سیاه و تیره بوده و بسته به نوع گونه می‌توانند در قسمت سر و بال و دم و گردن دارای پرهای سیاه یا خاکستری مایل به سفید باشند. نوک کلاغ‌ها بلند و قوی و کمی خمیده بوده و پاها قدرتمند و دم کوتاه است. رنگ چشم در بیشتر کلاغ‌ها سیاه است اما در برخی گونه‌های استرالیایی چشم‌ها دارای رنگ روشن هستند.
کلاغ‌ها همه‌چیزخوار بوده و از حشرات، جانوران و لاشهٔ آن‌ها و انواع مختلفی از گیاهان، دانه‌ها و همچنین زباله‌های دفع‌شده انسان تغذیه می‌کنند. طول عمر در کلاغ‌ها نسبتاً طولانی است.
تا کنون ۴۵ گونه از کلاغ‌ها شناسایی شده‌اند. همچنین ۱۴ گونه منقرض‌شده از این پرندگان نیز تاکنون شناسایی و شرح داده شده‌اند. این پرندگان، پراکندگی بسیار زیادی در سرتاسر جهان داشته و به‌جز مناطقی از آمریکای جنوبی و مناطق قطبی و تعدادی از جزایر، در دیگر مناطق جهان ثبت شده‌اند.
کلاغ‌ها نه تنها باهوش‌ترین پرندگان هستند، بلکه از جمله باهوش‌ترین جانوران هستند و رفتارهای اجتماعی جالبی همچون بازی کردن، همکاری و دفاع از یکدیگر را بروز می‌دهند. کلاغ‌ها معمولاً در دسته‌های بزرگ و در کنار هم زندگی می‌کنند. مطالعات اخیر نشان می‌دهد برخی گونه‌های کلاغ، نه تنها توانایی استفاده از ابزار را دارند، بلکه توانایی ساخت ابزار را نیز دارند. بررسی‌های هوش‌سنجی جانوران، نشان می‌دهند که کلاغ‌ها از باهوش‌ترین جانوران هستند. ضریب مغزی در گونه‌هایی از کلاغ‌ها با برخی از نخستی‌ها برابری می‌کند.
گونه‌های کلاغ به سه دسته تقسیم می‌شوند: تماماً سیاه یا سیاه و کمی سفید یا هم دارای پروبال خاکستری رنگ می‌باشند. کلاغ‌ها نوک و پاهای قوی دارند. در این پرندگان، دودیسی جنسی کمتر مشاهده می‌شود.https://en.wikipedia.org/wiki/Crow
باور عمومی در این باره که کلاغ عمری چند صد ساله دارد باوری غیرعلمی است. بیش از هشتاد درصد از کلاغ‌ها در سن کمتر از یک‌سالگی می‌میرند. بعضی کلاغ‌ها ممکن است تا حدود ۲۰ سال عمر کنند و پیرترین کلاغ آمریکایی در طبیعت حدوداً ۳۰ سال زیسته‌است.McGowan, K.J. "Frequently Asked Questions About Crows", Cornell Lab of Ornithology همچنین سن مسن‌ترین کلاغی که در اسارت زندگی کرده به ادعای صاحب این پرنده، ۵۹ سال ثبت شده‌است.Crow Believed to Be Oldest in World Dies. Associated Press via Washington Post (2006-07-07)
هر چند که در پرندگان، بزرگ‌ترین مغز متعلق به طوطی است ولی کلاغ‌ها در بین پرندگان، باهوش‌ترین هستند و نسبت مغز به جثهٔ کلاغ همانند پستانداران است.
کلاغ کالدونیای جدید یک گونه از کلاغ است که توانایی به‌کارگیری ابزار را دارد و بومی کالدونیای جدید می‌باشد. این پرنده می‌تواند قلاب بسازد و از آینه استفاده کند.
کلاغ‌ها حافظه دقیقی در مورد چهره انسان‌ها دارند. کلاغ‌ها قادر به تشخیص تفاوت بین یک چهره مهربان و چهره خطرناک و همچنین هشدار وضعیت خطر به همنوع‌های خود هستند.
این پرندگان که در هوشمندی مانند شامپانزه‌ها هستند چهره کسی را که سبب تهدید یا خطری برای‌شان شود، حداقل به مدت ۵ سال، فراموش نخواهند کرد. گروهی از دانشمندان دانشگاه واشینگتن این موجودات را برای مدتی طولانی مورد بررسی قرار دادند. آن‌ها در منطقه سیاتل ایالت واشینگتن دسته‌ای از کلاغ‌ها را از طریق فردی که ماسکی با ظاهر خطرناک به چهره داشت و پرنده‌ها را به دام می‌انداخت و سپس رها می‌کرد، روبرو کردند.
بعد از ۵ سال از این آزمایش محققان دریافتند که کلاغ‌های زیادی در آن منطقه، نسبت به این ماسک واکنش خصمانه نشان می‌دادند که این عمل آن‌ها حاکی از آن بود که پرندگان در بند، دوستان خود را از چنین خطری با خبر کرده بودند.
بر اساس تحقیق، تعداد کلاغ‌هایی که در ابتدا در آزمایش شرکت کردند، کم بود اما پس از این اتفاق، تعداد کلاغ‌هایی که از این ماسک فرار می‌کردند، افزایش یافت.
کلاغ‌ها در گردهمایی‌هایی در فصل‌های غیرتولیدمثلی به خصوص در فصل زمستان که تعداد آن‌ها از ۲۰۰ کلاغ تا ده‌ها هزار کلاغ نیز می‌رسد شرکت می‌کنند. این تجمعات معمولاً در نزدیکی منابع غذایی بزرگ مانند مراکز خرید و مراکز دفع زباله انجام می‌گیرد.Caccamise, D. , Reed, L. and Stouffer, P. (1997). Roosting Behavior and Group Territoriality in American Crows. The Auk, 114(4), 628-637.
اعمال بسیاری در کلاغ‌ها به عنوان بازی کردن ثبت شده‌است. بعضی از این بازی‌ها می‌تواند تمرینی برای قوی‌تر شدن باشند مثلاً حرکات چرخشی که کلاغ با همنوعان خود اجرا می‌کند، بهترین راه برای فرار از دست شاهین‌ها است. بسیاری از رفتارشناسان بازی کردن را یک ملاک هوشمندی در جانوران می‌دانند.Bekoff, Mark & Byers, John (1998). "Animal Play: Evolutionary, Comparative and Ecological Perspectives."
کلاغ‌ها انواع مختلفی از صداها و آواها را برای برقراری ارتباط ایجاد می‌کنند.
همچنین کلاغ‌ها به تماس‌های سایر گونه‌ها پاسخ می‌دهند؛ احتمالاً این رفتارها آموخته می‌شوند، زیرا در مناطق مختلف، رفتارهای متفاوتی از کلاغ‌ها مشاهده می‌شود.
کلاغ‌های ماده در سه سالگی و نرها در چهار سالگی به بلوغ جنسی می‌رسند و معمولاً تا آخر عمر به تولید مثل و زاد و ولد ادامه می‌دهند. دوره لانه سازی بیست تا چهل روز به طول می‌انجامد و از انواع مواد و الیاف و اشیا و حتی زباله‌های انسانی و مواد مصنوعی در لانه سازی استفاده می‌شود. عموماً بین سه تا نه تخم در لانه گذاشته می‌شود و سایر کلاغ‌های گروه و همچنین جوجه‌های نابالغ سال قبل نیز در نگهداری و دفاع از لانه و تغذیه و رسیدگی به جوجه‌های جدید همکاری می‌کنند.
پیدا کردن غذا یکی از کمترین دغدغه‌های کلاغ‌ها تلقی می‌شود. آن‌ها تقریباً همه چیز می‌خورند که شامل پرنده‌های کوچک‌تر، میوه‌ها، مغزها، دانه‌ها، قورباغه، کرم خاکی، تخم دیگر پرندگان، حلزون، موش، جوجهٔ دیگر پرندگان، مردار جانوران می‌شود.Facts . crowbusters.com
دو گونه از کلاغ‌ها توسط سازمان‌های محیط زیستی آمریکا در خطر انقراض معرفی شده‌اند. کلاغ ماریانا به شدت در خطر انقراض بوده و فقط در گوآم و جزیره روتا دیده می‌شود و کلاغ هاوایی که در طبیعت منقرض شده و فقط تعدادی از آن در اسارت نگهداری می‌شوند. کلاغ آمریکایی با وجود کاهش ۴۵ درصدی تعداد آن از سال ۱۹۹۹ به دلیل شیوع ویروس نیل غربی، همچنان جمعیت پایداری داشته‌است.
یکله . [ ی ِ ل ِ ] (اِخ) به معنای یکّه و یگانه است.لغت نامه دهخدا به عقیدهٔ برخی زبان شناسانان واژه یکله ریشهٔ باستانی فارسی-پهلوی واژه یکّه است. در حال حاضر این شکل باستانی کاربردی ندارد.
یکله نام یکی از روستاهای شهرستان همدان واقع در استان همدان ایران نیز است.
عرض جغرافیایی آن ۳۴ درجه و ۵۲ دقیقه شمالی و طول جغرافیایی آن ۴۹ درجه شمالی است. ارتفاع آن از سطح دریا ۱۶۰۲ متر است. فاصله آن از همدان حدود ۴۱ کیلومتر و از قهاوند ۱ کیلومتر است. جمعیت آن حدود ۱۵۰۰ نفر است. شغل اکثریت مردم آن کشاورزی یا رانندگی کامیون سنگین است. این روستا قدمت و پیشینه‌ی کهن تاریخی دارد و از حسن شهرت مهمان‌نوازی برخوردار است. جمعیت زیادی از این روستا به شهر‌های بزرگی همچون همدان و تهران کوچ کرده‌اند.
عمارلو نام منطقه‌ای در بخش شرقی رودبار در استان گیلان ایران است که دارای دو بخش جیرنده و خورگام است.
بیشتر ساکنان شهرستان رودبار از ایل عمارلو می‌باشند. ایشان پس از ورود نام خود را بر روی مناطقی که حکومت می‌کردند نهاده‌اند. هنوز هم اسم عمارلو نام یک بخش (با دهستان‌هایی چون جیرنده - کلیشم _خورگام - و بلوکات) در شهرستان رودبار عمارلو می‌باشد.
عمارلو به کُردی‌کرمانجی (emarlû/amarlû/omerlû) از ایل‌های بزرگ کردکرمانج و از قوم‌های باستانی خاورمیانه است. مردم این ایل به زبان کُردی‌کُرمانجی سخن می‌گویند. سرزمین اصلی و نخستین ایشان ایالت وان در کردستان ترکیه می‌باشد؛ و امروزه در سوریه، ترکیه، و ایران سکونت دارند. در زمان صفویان، طایفه‌هایی از ایشان همراه با دیگر ایل‌ها، حدود ۴۴۰ سال پیش، از کردستان به خراسان کوچانده شدند. ایل عمارلو یک توقف ۱۳۰ ساله در هجرت تاریخی خود را در سرزمین خراسان سپری کرد که والیان آنها در این دوره میرزا جوانشیر میانکوشکی، پسر بزرگ ایشان حسام الدین میانکوشکی رنجباری و نوه ایشان هارون ولی خان میانکوشکی بودند. از میان آنها میرزا حسام الدین به علت جنگجویی و مهارت در آهنگری و چکش کاری و سوارکاری و رزم (با اسب سفید خود که اسکندر نام داشت) و حفظ این قوم در برابر تهاجم اقوام شرقی زبانزد نوادگان این ایل است. نادرشاه افشار، در سال ۱۱۱۱ هجری خورشیدی، این قوم را به سرپرستی ولی خان بزرگ از قوچان به گیلان و به کردستان کوچاند تا جلوی تاخت و تاز و تجاوز روسها در این منطقه گرفته شود. بارزترین نوادگان خان‌های این ایل از همین منطقه هستند و گروهی دیگر از مردمان ایل که در کردستان مقیم شدند از طایفه یوسف میرزای مظفر خان بودند که هم‌اکنون با عنوان یوسف گدونی ساکن سنندج هستند.
ساکنان شهر قشلاق‌نشین جیرنده و میانکوشک و روستای ییلاق‌نشین داماش از نواده گان سران ایل عمارلو، و از طایفه بیشانلو می‌باشند. تاریخ نگاران دوران قاجاریان، زندیان، افشاریان و نیز صفویان آشکارا از حکم رانان کرد بیشانلوی عمارلویی در دو سوی سفید رود ذکر می‌کنند.
در کتاب ولایات و دارالمرزایران و گیلان، رابینو دوبورگومال، نایب کنسول انگلستان دررشت (۱۹۰۶–۱۹۱۲ میلادی) از جیرنده به عنوان خان نشین عمارلو اشاره می‌کند. و از قومیت اهالی جیرنده سخن می‌گوید:
خان کنونی جرینده نصرالله خان سرهنگ پسر عبدالله خان از قبیله بیشانلو است.
در جای دیگر او می‌افزاید:
در ۱۱۸۵ حاکمان تنکابن، فرمانروایان کُرد عمارلو بوده‌اند.
به گفته ادیب الشعراء (صفحه ۱۱۴–۱۱۵)، وی از خمسه قزوین با لشکری آراسته به جنگ آزاد خان افغان حاکم آذربایجان رفت، اما آزاد خان ۴۰۰۰ تن از لشکریانش را به سرداری فتحعلی خان افشار به دفعش فرستاد. در جنگی که در نزدیکی تبریز میان ایشان درگرفت پناه خان انبارلو شکست خورد و گریخت.
در مجمع التواریخ گلستانه (صفحه۳۹۳) او را از سرداران کریم خان زند دانسته که در جنگ با آزاد خان افغان، هم راه کریم خان، حیدر خان، شیخ مراد خان، کاکاخان و مهرعلیخان در قلب سپاه جای داشته‌است. به گفته رابینو در کتاب دارالمرز گیلان وی آخرین حاکم عمارلوئی در تنکابن بوده‌است. او پس از ابراهیم خان حکومت داشت. حکومتش به دست هدایت خان حاکم گیلان برچیده شد و با رضایت کریم خان زند از آن پس تنکابن پاره‌ای از گیلان شد.
در تاریخ دارالمرز گیلان، رابینو او را حاکم تنکابن (۱۱۷۵–۱۱۸۵) خوانده‌است.
طوایف این ایل در روستاها یا شهرهای اطراف ساکن هستند. متأسفانه طی این چند سال توسط مسئولین از وسعت جغرافیایی اسم عمارلو به عنوان یک بخش کمتر شده‌است. در پی این تغییرها در منطقه عمارلو، بخش عمارلو به دوبخش عمارلو به مرکزیت جیرنده و بخش خورگام به مرکزیت بره سر تقسیم شده‌است.
بیشترین روستاهای که به زبان کردی‌کرمانجی صحبت می‌کنند در بخش خورگام قرار دارند که عبارتند از برارود سرمل چره چلکاسر شیرکده دوسالده طالکوه قسمتی ازلیاول علیا گردویشه قسمتی از بره سر پشته کلاه سیبن چهیش پس طالکوه چمل لیاول سفلی ماشمیان گوفل حاجیده می‌باشد اما خیلی از کُردها در بخش عمارلو هستند که به زبان گیلکی حرف می‌زنند (شهر جیرنده و روستای داماش و بیورزن و اطراف) یا کُرمانجی هم می‌دانند یا هنوز کاملاً به زبان کُردی کُرمانجی (برخی روستاهای دهستان جیرنده از جمله سنگرود) سخن می‌گویند.
بخش مرکزی شهرستان سیروان یکی از بخش‌های تابعه شهرستان سیروان در استان ایلام در غرب ایران است.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ. مرکز آن نیز شهر لومار است .
از عواملی که به حاصلخیزی این منطقه کمک کرده عبور رودخانه سیمره از این منطقه است که در تمام فصول سال دارای آب فراوانی است.
نقاط شهری: لومار.
گوهرسنگ () که گوهر، سنگ قیمتی و سنگ نیمه قیمتی نیز نامیده می‌شود، تکه‌ای بلور معدنی برش‌خورده‌است که از آن به عنوان جواهر یا زیورآلات استفاده می‌شود. گوهرسنگ‌ها نمایانگر ثروت و تشخص بوده و فرمانروایان گذشته از نگین‌هایی که از این کانیها جواهر ساخته شده بود استفاده می‌کردند. استفاده از زیورهایی چون صدفها و سنگهای زیبا و رنگین از سوی زنان جدای از باور به خواص جادویی و پزشکی که داشتند، سبب برانگیختن حس تحسین و جلب توجه مردان می‌شد.
استفاده از زیورها و سنگ‌های گران‌بها به اندازه تاریخ پیدایش بشر قدمت دارد و دارای پیشینه‌ای هفت هزار ساله می‌باشد. در زمان‌های دیرین و بسیار پیش از آنکه بشر وسائلی آماده کند یا مهارتی به دست آورد که بتواند سنگ‌های سخت را تراش داده یا بر روی آن چیزی حک کند، سنگ‌های رنگین و گرانمایه افزون بر ارزش مادی، بیشتر جنبه سحر و جادو داشتند و به عنوان طلسم برای دارندگانشان استفاده شده و به علت برخی باورها و اندیشه‌های رازورانه که نسبت به تأثیرات نهفته گوهرسنگ‌ها وجود داشت، آن‌ها را ستوده و به کار می‌بردند.
باور بر این بود که دارندگان طلسم می‌توانند شیاطین، بیماری‌ها و دیگر رویدادهای ناخوشایند را از خود دور کرده و فرشتگان آنها را حمایت کرده و از تندرستی و خوشبختی برخوردار خواهند ساخت. از جمله این باورها این بود که عقیق انسان را در برابر گزیدن رتیل و برق زدگی نگه می‌دارد، یشم سبز می‌توانست باران بباراند و هر کس سنگ لاجوردی با خود داشت از حمله و نیش مار و افعی مصون می‌ماند.
تا آغاز قرن نوزدهم همچنان باور بر این بود که سنگ‌های قیمتی در شفای بیماریها و ناراحتی‌های جسمی کارساز هستند. گاهی وجود نگین یا تکه‌ای از سنگ گوهر در اتاق یا نزدیک بیمار برای القا باور شفا به بیمار کافی بود و گاه برای برطرف کردن درد بیمار، آن را بر روی موضع مورد نظر می‌گذاشتند و برای اطمینان بیشتر، نگین یا تکه سنگ جواهر را پودر کرده و به بیمار می‌خوراندند.
اطلاعات لازم برای شناسایی اینکه هر جواهر کدام بیماری را معالجه می‌کند در کتابهای آن زمان وجود دارد. این‌گونه به نظر می‌رسد که بهبود برخی بیماری‌ها نتیجه مستقیم خوراندن پودر گوهرسنگ‌ها نبوده و دلیل اصلی آن شاید تأثیر پلاسیبو یا تلقین این باور به شخص بیمار بوده‌است. اغلب در صورتی که بیمار شفا پیدا نمی‌کرد دلیل آن را ارزش کم یا نامرغوب بودن پودر جواهر به کار برده شده می‌پنداشتند.
امروزه حتی در کشور پیشرفته ژاپن نوعی از این‌گونه درمان‌های سنتی وجود دارد که از قرص‌های کلسیم متشکل از مروارید پودر شده تحت عنوان داروی پزشکی تجویز و استفاده می‌گردد.
در نتیجه باور انسان‌ها به رابطه فراطبیعی بین گوهرسنگ‌ها و جهان ناشناخته گاه آن‌ها را با برخی اجرام آسمانی و صور فلکی مرتبط دانسته و به عنوان مثال هر گوهرسنگی را به یک ستاره از مجموعه ستارگان زودیاک نسبت می‌دادند یا متناسب با هر ماه، جواهری به‌خصوص را تعین کرده بودند.
زادروز هر انسان را با جواهر ویژه آن ستاره از مجموعه ستارگان مشخص می‌کردند و باور بر این بود که شخص متولد شده به وسیلهٔ نگین جواهری ویژه آن ستاره پشتیبانی می‌شود. انواع نگین‌های جواهر حتی برای آفتاب، ماه و دیگر کرات در نظر گرفته شده بود. به تازگی در برخی از کشورها گونه‌ای از سنگ‌های گران‌بها را که در معادن استخراج می‌شوند به عنوان نماد کشور خود برگزیده‌اند. در این راستا شایان ذکر است که از دیر باز اماکن مقدس، کلیساها و پوشاک ویژه برگزاری آیین مذهبی توسط پاپ و اسقف‌ها نیز با سنگ‌های گران‌بها آذین می‌شده‌اند.
سرانجام تحت تأثیر ساختمان پیچیده اجتماعات بشری و عوامل فردی و روانی و اجتماعی و حس رقابت و باور به جنبه‌های جادویی و پزشکی زیورها و گوهرها و مهره‌ها، به کار بردن زیور آلاتی چون گوشواره‌ها و خلخال‌ها که با نگین‌ها و سنگ‌های قیمتی گران‌بها و نیمه قیمتی آراسته می‌گردیدند شدت و اهمیت فراوانی پیدا نمود و با تبادل کالا و بازرگانی رواج و گسترش جهانی یافت چنان‌که رفته رفته بکار گرفتن این دست اشیا تجملی و زینتی جزو عادات و آیین عمومی جوامع بشری شده‌است.
به هرحال امروزه جواهرات بیش از آنکه به عنوان نماد ماه‌ها یا کشورها یا برای آراسته‌سازی مطرح باشند به عنوان پشتوانه مالی و سرمایه‌گذاری دراز مدت محسوب می‌شوند. جواهرات در حقیقت سرمایه‌هایی هستند که علیرغم اندازه کوچکشان توانسته‌اند بیش از دیگر گونه‌های سرمایه‌گذاری، طی چند دهه اخیر، تورم و کاهش ارزش نقدینگی‌ها را تاب آورند. امروزه بخش‌هایی از گوهرشناسی جنبه علمی به خود گرفته و گوهر تراشی و ساختن زیورهای گوناگون نیز جزو رشته‌های هنری به‌شمار می‌رود.مرجع تخصصی طلا و جواهر ایران | تاریخچه سنگ‌های قیمتی
با اندیشه در روند تکاملی تمدن‌ها، در می‌یابیم که انسان‌ها در دوره‌های گوناگون، همواره متناسب با سطح فرهنگ خود؛ به دنبال زیبایی و تزیینات بوده و برای ساخت این تزیینات، از طبیعت و محیط پیرامون، بهره گرفته‌اند. در طی سده‌ها از فرهنگی به فرهنگ دیگر، مواد کمیاب و زیبا مانند: صدف، استخوان، سنگ ریزه، عاج، پنجهٔ حیوانات، چوب، سنگ، مروارید، مرجان و مینا، مواد گران‌بها نامیده می‌شدند. از این مواد، متناسب با طبیعت جای زندگی و فرهنگ، در تزیینات بهره گرفته می‌شد. در این میان، ایران همواره سردمدار فرهنگ و تمدن بوده و در طراحی و به‌کارگیری جواهرات، سنت‌های ویژه خود را به کار برده‌است. گوهرسنگ‌ها در ایران پیشینه‌ای کهن و پر فراز و نشیبی دارند. در ایران باستان، جواهرات افزون بر زیبایی، برای رفع بلا و طلسم خدایان بد سرشت به کار گرفته می‌شدند و همچنین جواهرات، نشان دهنده جایگاه اجتماعی شخص و اصالت خانوادگی ایشان نیز بود.
در ایران برای ساخت گوهرها، از زر، نقره، برنز و انواع سنگ‌های رنگی استفاده می‌شده‌است و از آن جا که ایرانیان اهمیت فراوانی به تجمل و آراستگی می‌دادند، جواهرات را برای آراستگی پوشاک، آرایش مو و ساخت ظروف به کار می‌برند و از این دید، ایرانیان در هر دوره تاریخی، دارای شیوه و نقش و نگارهای ویژه‌ای شدند. سرانجام از سده نوزدهم، با نفوذ فرهنگ اروپائی، بسیاری از شگردها و سبک‌های ایرانی کمرنگ و کمرنگ‌تر شدند، اما ایران، همچنان فرهنگ سرشار خود را در دل اقوام و قبایل خود نگه داشته و بدین گونه برخی الگوهای سنتی در میان قبایل، از جمله اقوام کرد ماندگار شد هرچند که امروزه از طرح‌های غربی استقبال بیشتری می‌شود. نفوذ فرهنگ غرب دامن گیر صنعت گوهرسازی نیز شده و رو به گسترش است به گونه‌ای که بسیاری از طرح‌های ایرانی، در این صنعت رو به فراموشی رفته‌است. اکنون زمان آن فرا رسیده‌است که با بازنگری در طرح‌ها و فرهنگ سازی، از پیشرفت این روند نزولی جلوگیری شود و آفرینش شیوه‌ای ویژه را جایگزین تقلید از سبک‌های غربی نموده، فرهنگ ایرانی را از فراموش شدن بازداریم. در این‌جا برای آشنایی با فرهنگ سنتی، کهن و اصیل ایرانیان در ساخت زر و جواهر و روند تکامل این صنعت در کشورمان از باستان تا کنون، به بررسی کوتاه تاریخچه جواهرات در ایران می‌پردازیم.
هزاره دوم پیش از میلاد: ساکنان فلات ایران، در سال‌های ۳۰۰ تا ۱۳۰۰ پیش از میلاد، زیور آلات مسی و نیز رشته‌هایی از مهره‌های رنگارنگ به کار می‌بردند.
در نیمه نخست این هزاره، جواهراتی به صورت گردنبند و دست بند، با دانه‌هایی مانند دانه‌های خربزه و جداکننده‌های میان تهی طلایی ساخته شدند که هم مردان و هم زنان آن‌ها را به کار می‌برند. در شوشی نیز هنرمندان همان شگرد و طراحی را برای ساختن جواهرات به کار می‌گرفتند و در شهر سوخته، واقع در استان سیستان و بلوچستان جواهرات به دست صنعتگران بومی ساخته می‌شد.
هزاره اول پیش از میلاد: آمیختن گروه‌های قومی و گروه‌های تازه‌واردی که به دلیل برانداخته شدن سلسله پادشاهان در میان رودان (بین نهرین) به ایران آمده بودند و از شمال، آداب و سنت‌های غنی را ایجاد کردند، این سنت‌های هنرمندانه، در کند و کاوی‌های باستان‌شناسی کشف شده‌است. برای نمونه، در استان آذربایجان، استخوان‌های دختری مربوط به سال‌های ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ میلادی کشف شد که با دیسک‌ها، پیشانی بند، دست بند، انگشتر، خلخال و رشته‌ای از هفت مهره برنزی، تزیین شده بود.
در این هزاره، در استان لرستان، گروهی از برنز کاران زندگی می‌کردند که سنجاق‌ها و زیور آلات دینی و تزیینی؛ همراه با نقش و نگارهایی از توتم ،(مانند خنجر، شمشیر و ابزار آلات جنگی) می‌ساختند. برای زدن طرح‌های افسانه‌ای (اژدها و دیوها)، و همچنین برای ساخت دیسک و تیر دان، رویه‌های فلزی را چکش کاری می‌کردند.
هخامنشیان: در زمان هخامنشیان، کار با زر و هنر گوهر سازی، دست‌آورد هماهنگی سنت‌های گوناگون، به روشی بسیار چیره دستانه بود.
شماری از اشیای الگو داده شده مربوط به این دوره، شامل بازوبند، پلاک، شمسه، دست بند، انگشتر، دکمه، مهره، گردنبند، سنگ‌های گران‌بها و … است.
پارتیان: پارتیان به آرایش و درخشان‌سازی اشیا که در شرق ایران؛ از سر زمین‌های دیگر فرا گرفته بودند، علاقه ویژه‌ای نشان می‌دادند. دیگر سرزمین‌ها نیز از روش‌های آرایشی پارتیان، پیروی می‌کردند. در زمان پارتیان، جواهرات، زیباتر و با شکوه‌تر شدند. زر و جواهرات، در اندازه‌های کوچکتر و با طرح‌هایی ساده‌تر، ساخته می‌شدند. آن‌ها انواع گوناگون آذین‌ها، آویزها، سنجاق‌های کوچک، حلقه‌ها و سنگ‌های گران‌بها را به کار می‌بردند. کمربندها و کلاه‌های آراسته شده با جواهرات، در این دوره کاربرد فراوانی داشت.
ساسانیان: در دوره ساسانیان، هنر زر و جواهر سازی، همانند سایر هنرها به شکوفایی رسید.
پیچیدگی مهر و نشان‌ها، کیفیت سکه‌ها، روکش‌های تزئینی بر روی تاج‌ها و چیره‌دستی به کار گرفته شده در نقره‌افزارهای این دوره شگفت‌انگیز است.
اعراب: پس از برچیده شدن ساسانیان، جامعه ایرانی با وجود از بین رفتن استقلال سیاسی، با شگفتی بسیار، فرهنگ سرشار خود را نگه داشت و مانند همیشه، متجاوزان، فرهنگ غنی ایرانی و آیین و رسوم آن را پذیرفتند.
به بیان دیگر، بسیاری از نقش و نگارها و طرح‌های ایرانی و شگردهای آن بازماندند. در این دوره، نقره‌افزارها با پذیرش عمومی شگفت‌انگیزی رو به رو شد، اما برخی قطعات زر، تنها توسط زنان به کار برده می‌شد و صنف زرگرها را بیشتر افرادی از دیگر آیین‌ها، مانند یهودیان تشکیل می‌دادند.
ایران پس از حمله اعراب: پس از چیره شدن اعراب بر ایران، هنر سنتی ایرانیان تحت تأثیر کانون‌های هنر اسلامی که در آن‌ها به کار بردن تصاویر ممنوع شد قرار گرفت.
در این دوره، شیوه‌هایی مانند برجسته کاری، ملیله دوزی با سنگ‌های گران‌بها و نیمه گران‌بها و مینا کاری (مینا سیاه) به کار گرفته می‌شد. در دو دهه آغازی پس از اسلام، طرح‌ها و نقش و نگارها به طرح‌های سنتی مربوط به روم شرقی و سنت‌های آرایشی دوره ساسانی، محدود شد. در سده‌های ۹تا ۱۲ الگوهای اسلامی به صورت آمیزه‌ای از طبیعت و شکل‌های هندسی، گسترش یافت. در طی سده‌های ۱۲ و ۱۳، دست بندهای ایرانیان از زر، سیم و برنز، به صورت رویه‌های فلزی ساخته می‌شدند. گوشواره‌هایی هلالی شکل از زر، و آراسته با ملیله، روبان، پیچک، جوانه و مهره‌هایی با طرح‌های گوناگون ساخته می‌شدند و گردنبندهای طلا از کنار یکدیگر قرار گرفتن مهره‌ها ساخته می‌شدند. در میان طلا و جواهرات این دوره اشیایی چارگوش یا استوانه‌ای شکل، ساخته شده از زر، نقره، برنز و سنگ‌های گران بها، که بر روی آن‌ها «نوشته» وجود دارد یافت می‌شود که از آن‌ها به عنوان حرز و طلسم استفاده می‌شده‌است. نقش و نگارهای کنده کاری شده‌ای از این زمان بازمانده که دربردارنده معانی نمادین و حتی نقش‌های عربی-اسلامی و طرح‌هایی از جانوران است. از سده چهاردهم به بعد، نسخه‌های خطی کشف شده، منابع معتبری برای آگاه‌سازی دربارهٔ جواهرات ایرانی به‌شمار می‌آیند.
تیموریان: تیمور، حامی بزرگ انواع هنرها بود. او علاقه بسیاری به سنگ‌های رنگی و روکش‌های فلزی داشت و این ویژگی او باعث شد که این نقش و نگار و شگردها برای دوره‌های دیگر (صفوی و قاجار) زنده بمانند. در زمان مغول و تیموریان، موهای آرایش شده با جواهرات برای زنان و نیم تاج‌هایی از جواهر برای مردان در میان اعیان و اشراف، پر کاربرد بوده‌است.
صفویه: مینیاتور، منبع اطلاعاتی با ارزشی در مورد جواهرات و سلیقه‌های این دوره است.
زنان و مردان صفوی، از یک مد یکسان در مورد زینت آلات پیروی می‌کردند و بیشتر ایرانیان به تزئین پوشاک و فنجان‌های مجلسی، آبخوری و کوزه‌ها با سنگ‌های گران بها؛ علاقه بسیاری نشان می‌دادند. در این دوره، جواهرات گران‌تر و ساخت آن‌ها تخصصی‌تر شد.
قاجار: جواهرات مربوط به این دوره، به شدت تحت تأثیر طرح‌ها، نقش و نگارهای غربی بودند.
یکی از ویژگی‌های جواهرات این دوره، مینا کاری تکه‌های طلا و آرایش آن‌ها با سنگ‌های رنگی است.
در سده نوزدهم، سنت‌های اصیل و بومی به دلیل نفوذ اروپاییان کمرنگ‌تر شدند، اما طرح‌های سنتی سایر اقوام از جمله قوم کرد، همچنان پا بر جا ماندند. در پایان دوره قاجار و در قرن بیستم، جواهرات، بدلی و تکراری شدند الگوهای خارجی، به گونه‌ای کپی می‌شدند که طرح‌های ایرانی، نفوذ کمی بر روی آن‌ها داشتند.
سنت‌های قبیله‌ای: در ایران، بخشی از جواهرات، توسط قبایل به کار برده می‌شد، مردمی که گستره بزرگی از الگوهای سنتی را با نفوذ پر قدرت در میان خود حفظ کرده‌اند. این الگوها غنی، زیبا و بسیار گوناگون در طرح و کارساز در زنده نگاه داشتن الگوهای باستانی بوده و هستند. زنان قبیله‌ای با سلیقه‌های گوناگون و در جایگاه‌های مختلف اجتماعی، جواهرات هلالی شکل، گلابی مانند و قلبی شکل و همچنین انواع سنجاق‌ها، سنجاق سرها و دیگر جواهرات کوچک را به کار می‌گرفتند. به عنوان مثال در کردستان جواهرات طرح‌ها و شکل‌هایی بسیار گوناگونی دارند و برخی طرح‌های نمادین نیز در میان ایشان پر کاربرد است. سنگ محبوبیت چندانی ندارد اما سکه و مهره‌ای کوچک، بسیار پر طرفدار هستند. نکته قابل توجه دربارهٔ جواهرات قبیله‌ای این است که: این جواهرات، سال‌های دراز، هویت خود را دست نخورده در برابر سلیقه‌های گوناگون و زودگذر شهری حفظ کرده‌اند، همانگونه که مردم قومی و قبیله‌ای ویژگی‌های خاص خود را در طی سده‌ها نگاه داشته‌اند.مینو حسن‌زاده | تاریخچه طلا و جواهرات در ایران
فهرستی از گوهرها، جواهرات و سنگ‌های گران:
سنگ شجر نوعی سنگ است که در اثر رشد فلزات در آن شبیه به منظره درختان یا جنگل می‌شود. معمولاً این سنگ در انگشتر به کار می‌رود. شجر سنگ نیمه‌قیمتی بوده و نیاز چندان به شناسنامه برای اثبات اعتبار ندارد.
مُروارید یا دُر، گوهری است معمولاً سفید و درخشان که در اندرون برخی از نرم‌تنان دوکفه‌ای مانند صدف مروارید به وجود می‌آید.
وقتی جسمی خارجی مانند ذره‌ای شن بین صدف و پوسته او قرار بگیرد جانور لایه‌هایی مرکب از ماده آلی شاخی کونچیولین و بلورهای کلسیت یا آراگونیت را به دور جسم خارجی ترشح می‌کند. از این لایه‌های هم‌مرکز رفته رفته مروارید شکل می‌گیرد. مروارید با جنس دیواره درون صدف یکسان است. شکل مروارید اغلب نزدیک به کره است هرچند به شکل‌های دیگر مانند گلابی و دکمه و حتی شکل‌های نامنظم هم دیده می‌شود. درشتی آن به درشتی دانه خشخاش تا تخم کبوتر است. رنگ مروارید اغلب سفید است ولی ممکن است به رنگ‌های صورتی و زرد و سبز و آبی و قهوه‌ای و سیاه نیز دیده شود. در اقیانوس هند و استرالیا صید می‌شود.
در قرن بیستم پرورش مروارید نیز رایج شد. برای تهیه مروارید پرورشی (که گاه مروارید مصنوعی نیز نامیده می‌شود) با سوراخ کردن پوسته صدف، یک قطعه مروارید بسیار کوچک را در درون صدف قرار می‌دهند تا جانور لایه‌هایی به دور آن ایجاد کند.
حَشَره‌ها یا به زبان پهلوی خستر ، یک رده از بی‌مهرگان هستند که بزرگ‌ترین گروه را در میان گروه بندپایان به خود اختصاص می‌دهند. بندپایان جانورانی هستند که دارای استخوان‌بندی بیرونی بوده و اعضای آن‌ها به‌هم‌پیوسته‌اند. شاخه بندپایان موفق‌ترین جانوران بوده و نسبت به سایر شاخه‌ها از تعدد و تنوع بی‌شماری برخوردار هستند. حشرات شش پا دارند و بیشتر آن‌ها دارای بال هستند. بدن یک حشره از ۳ بخش تشکیل می‌شود: سر، سینه و شکم.
حدود یک میلیون گونهٔ مختلف حشره در جهان شناسایی و توسط دانشمندان نام‌گذاری شده‌است. مجموع حشرات روی زمین تا مرز ده میلیون گونهٔ مختلف می‌رسد. حشرات تقریباً در همهٔ نقاط روی زمین پیدا می‌شوند و همچنین می‌توان آن‌ها را در آب‌های شیرین یافت. حشرات اولین جانوران پرنده‌اند که در روی زمین به وجود آمدند. ۳۵۰ میلیون سال قبل، اولین بار آن‌ها توانستند در هوای زمین شروع به پرواز کنند، و این میلیون‌ها سال قبل از پرواز پرندگان و خفاش‌ها بود.
برای بیشتر حشرات قدرت بینایی و بویایی از مهم‌ترین احساس‌ها است حشرات دارای چشم‌های مرکب هستند به این معنی که چشم حشره از دو قسمت مجزا تشکیل شده‌است هر قسمت از چشم حشره دارای لنز مخصوص به خود می‌باشد حشرات برای بو کشیدن و مزه کردن از شاخک‌هایشان و برخی از بخش‌‌های دیگر بدنشان استفاده می‌کنند. آنها همچنین برای لمس کردن اشیاء از شاخک‌هایشان استفاده می‌کنند.
حشرات در طول رشدِ خود به‌طور دوره‌ای پوست‌اندازی می‌کنند یا پوستهٔ خارجیِ خود را می‌اندازند. بعضی از حشرات فقط ۴ یا ۵ مرتبه تغییرشکل می‌دهند، اما سنجاقک‌های یک‌روزه و حشرات بدون بال می‌توانند ۲۰ مرتبه یا بیشتر پوست‌اندازی کنند و تغییرشکل دهند. هر بار که یک حشره تغییرشکل می‌دهد، شکل بدنش عوض می‌شود. این حالت را در حشرات دگردیسی (دگرگونی) می‌نامند. بعضی از حشرات با هر بار پوست‌اندازی به‌آرامی تغییرشکل می‌دهند و نوع بالغ آن‌ها بسیار با نوع نوزاد تفاوت دارد. این حشرات عبارت‌اند از زنبورهای عسل، مگس‌ها، سوسک‌های بزرگ، پروانه‌ها و زنبورهای معمولی.
حشرات جزو جانوران هستند.
این گروه از حشرات شامل گونه‌های بی‌شماری از زنبورهای معمولی و تمام گونه‌های مورچه‌ها و موریانه‌ها می‌شود. حشرات اجتماعی در گروه‌های خانوادگی زندگی می‌کنند یا به‌صورت قبیله‌ای زندگی می‌کنند و لانههای بسیار بزرگ می‌سازند. در هر قبیله فقط یک حشره، یعنی ملکه، تولید مثل می‌کند. بیشتر حشرات دیگر کارگر هستند که به جمع‌آوری غذا و حفاظت از لانه می‌پردازند.
اندام اصلی دستگاه گردش خون کلی در حشرات نوعی رگ لوله‌ای است که درست در زیر دیوارهٔ جسم نخاعی واقع شده‌است که در امتداد طول بدن حشره می‌باشد. خون نیز معمولاً همولنف نامیده می‌شود که وارد بخش شکمی (قلب) از طریق منفذ دهانه‌ای جفتی می‌گردد و از بخش سینه‌ای به سمت جلوتر بدن پمپ می‌شود (منفذ آئورتی). آئورت نیز در برخی از حشرات انشعاباتی ارسال می‌کند که لوله‌ای ساده با منفذ انتهایی در سر است. موج انقباضی معمولاً از بخش قدامی آغاز و به بخش عقبی می‌رود. ضربان قلب نیز میوژنی می‌باشد ولی از طریق ورودی عصبی و ترشحات عصبی اصلاح می‌شود. اندام‌های فرعی ضربانی یا نبض‌ها نیز در پایهٔ این سامانه‌ها واقعند نظیر گیرنده‌ها، پاها و بال‌ها که سبب بهبود جریان گردش خون به این بخش‌های ضمیمه می‌شوند، همولنف اکسیژن را منتقل نمی‌کند اما در انتقال مواد تغذیه‌ای و هورمونها و دفع مواد زائد مهم است.
ساق و ران طویل، بلند و باریک شده‌اند. مثل سوسری‌ها
۳. پاهای جهنده (Saltatori):
ران بسیار قوی و عریض و ساق بلند می‌باشد. مثل پای عقب ملخ که برای جهیدن سازگاری یافته‌است.
۴. پاهای کننده (Fossori):
ساق پا گاهی پهن و قوی و مجهز به دندانه‌هایی می‌باشد مانند پای جلو در آبدوزدک که برای کندن سازش یافته‌است.
۵. پاهای شکاری (Raptatori):
ران و ساق پا مثل ۲ لبهٔ قیچی روی هم خم می‌شوند و ران پا مجهز به خارهای بلند و دارای شیاری است که ساق پا در صورت لزوم در آن قرار می‌گیرد. ساق نیز مجهز به دندانه یا خار است. مثل پاهای جلویی شیخک.
۶. پاهای شناگر (Natatori):
پاها به شکل پارو و ران و ساق پهن و طویل و پوشیده از موهای متراکم است مانند پاهای عقب سن‌های آبی و بعضی از سخت بالپوشان آبزی
۷. پاهای سبدی یا جمع‌کننده:
ساق پای عقبی عضوی به نام سبد گرده و نخستین بند پنجهٔ پای عقب برس گرده را ایجاد می‌کنند. مانند پای عقب در زنبور کارگر که با برس گرده، گرده را جمع کرده و سپس آن را برای انتقال به کندو به سبد گرده می‌فرستد.
۸. پاهای قلابی (Clasping):
این حالت که در پاهای شپش‌های مکنده دیده می‌شود. ناخن پا به صورت قلاب درآمده و برای نگه داشتن شکار به کار می‌رود.
۹. پاهای مکشی (Suctioning):
این حالت پا که در سوسکهای شناگر دیده می‌شود. این نوع پا مجهز به دیسک‌هایی می‌باشد که به آنها کمک می‌کند که به کف رودخانه و … بچسبد.Snodgrass, R. E. (December 1993). Principles of Insect Morphology. Cornell Univ Press. ISBN 0-8014-8125-2.
روش اصلی تولیدمثل در بندپایان به طریقهٔ دوجنسی است که در آن برای به وجود آوردن موجود جدید نر و ماده شرکت دارند. جنس‌های نر و ماده از لحاظ شکل ظاهری معمولاً با همدیگر اختلاف فاحشی دارند به‌طوری که تشخیص دادن آن‌ها به آسانی امکان‌پذیر است. این اختلاف که در نقاط مختلف بدن مانند آرواره‌ها، شاخک‌ها، بال‌ها، پاها و سرسی، شانه‌های سطح زیرین بدن (کژدم‌ها) نمایان است صفات دوشکلی جنسی نامیده می‌شود.دهقانی قهنویه، روح‌الله: حشره‌شناسی پزشکی (ریخت‌شناسی نظری و عملی، فیزیولوژی، اهمیت پزشکی). دانشگاه علوم پزشکی کاشان. ص۶۶.
پیدایش این گونه صفات مربوط به وجود هتروکروموزوم‌ها است. اغلب حشرات از تیپ مگس سرکه هستند که در آن‌ها ماده‌ها هوموگامت و نرها هتروگامت هستند ولی در حشرات راستهٔ بال‌موداران و پروانه‌ها برعکس ماده‌ها هتروگامت و نرها هوموگامت می‌باشند. از طریق دوجنسی و با انجام عمل لقاح یا ترکیب گامت نر (اسپرماتوزوئید) و گامت ماده (اوول) صورت می‌گیرد. روش‌های فرعی تولید مثلی دیگری در بندپایان دیده شده‌است. از جمله بکرزایی یا دخترزایی که در ماده هائی جفت‌گیری ننموده صورت می‌گیرد. تولید مثل به طریق بکرزایی بدون دخالت گامت نر انجام می‌شود و جنین در داخل تخم‌های تلقیح نشده رشد می‌کند. بکرزایی به دو صورت اختیاری، مثل زنبور عسل، یا اجباری، مثل بعضی از زنبورها و شپشک‌ها صورت می‌گیرد.
پدوژنز در واقع یک نوع بکرزایی پیشرس است. لاروهای ماده حاوی تخمدان‌های رشدیافته‌ای بوده و سلول‌های اووسیت آن‌ها بدون تلقیح رشد می‌نماید و تبدیل به لاروهای ماده می‌شوند که از بافت‌های لارو مادر تغذیه می‌نمایند و تولید تخم‌های دیگر می‌کنند. این تخم‌ها مجدداً لاروهای زاینده، ایجاد می‌نمایند. به این طریق در نسل‌های متوالی، به طرق بکرزایی پیشرس و بدون اینکه تبدیل به حشره کامل بشوند تولید مثل می‌کنند. گاهی همین حشرات تحت تأثیر درجه حرارت، رطوبت، غذا و عوامل دیگر تبدیل به شفیره و سپس حشرهٔ کامل می‌گردند و حشرهٔ ماده پس از جفتگیری تخمریزی می‌نماید.دهقانی قهنویه. ص۶۷.
سَنجاقَک حشره‌ای از راسته سنجاقک‌ها () است. واژه سنجاقک در پارسی به بدن (شکم) سنجاق مانند اعضای این گروه اشاره دارد. برای این راسته نام طیاره‌مانندها در گدشته به‌کار رفته‌است. در زبان فارسی واژه سنجاقک به ساختار بدن سنجاق مانند و کشیده اعضای این راسته اشاره دارد. پسوند «ک» در انتهای واژه به همسانی و شباهت داشتن به ستجاق اشاره دارد. واژه سنجاقک برای ساختار سنجاق مانندی که برای خارج نشدن چرخ از محور نیز کاربرد دارد استفاده شده‌است.
نام علمی آن یعنی Odonata از (:دندان) به معنی دندان داران است که به قطعات دهانی جونده و نیرومند نیز اشاره دارد.
سریع‌ترین حشره پرنده از نظر سرعت نیز به گونه‌ای سنجاقک استرالیایی تعلق دارد. با توجه به نحوه زندگی در مراحل لاروی و بالغ و خصوصیت شکارگری دارای شرایط اختصاصی و اندام‌های شکارگر ویژه‌ای‌اند. شکل پاها در این گروه به صورت سبد درآمده‌است تا راحت‌تر شکار را در بر بگیرد قطعات دهانی به صورت جونده بسیار قوی می‌باشد.
از آنجا که به صورت عمومی شکار می‌کنند ممکن است بعضی از حشرات مفید هم در لیست غذایی آن‌ها یافت شود.
گرچه نمی‌توان آن‌ها را آفت این گروه محسوب کرد زیرا نقش مفید پررنگ‌تری دارند. در دوران لاروی با تغذیه از لارو دوبالان و سایر موجوداتی که می‌توانند مضر باشند در کنترل جمعیت گروه‌های ساکن زیستگاه‌های آبی نقش مهمی دارند گرچه ممکن است ماهی‌های کوچک طعمه آن‌ها باشند، اما خود آن‌ها نیز می‌توانند غذای مفیدی برای ماهی‌های بزرگ‌تر باشند.
سنجاقک‌ها شکارچیان سریعی هستند که طعمه خود را در هوا شکار می‌کنند آن‌ها به‌طور استثنایی قدرت دید بالایی دارند و می‌توانند حشرات در حال پرواز را تعقیب کنند و با کمک پاهای تیغه‌دار خود شکار را به آسانی در هوا بگیرند، حالت پاها شکل سبد مانندی را می‌سازد که به منظور تمرکز بیشتر روی طعمه کاربرد دارد.
این گروه از حشرات موجوداتی دوگانه‌زیست هستند. دوران لاروی حشره که قسمت طولانی‌تر زندگی است به صورت کاملاً وابسته به محیط آبی مشخص است طرح بالغ حشره با چهاربال ظاهر می‌شود که این حالت کوتاه می‌باشد (چند روز تا دو ماه). چشمان مرکب بزرگ‌اند، شاخک‌ها کوتاه و همگی آزادزی هستند.
مزو و متا تورکس در هم ادغام شده‌است و شکم متشکل از ۱۱ بند می‌باشد (در برخی منابع به ۱۰ بند اشاره شده). اندام جنسی نرها کاهش پیدا کرده اما دارای اندام ثانویه جفت‌گیری و ضمیمه جنسی در قسمت شکمی و در بند ۲ و ۳ می‌باشند. قسمت تخمگذاری ماده‌ها یا با اندام تخم‌گذار یا بدون آن است.
هر دو جنس از نظر اندازه و زیستگاه مشابه‌اند، اما اغلب در الگوهای رنگ سینه و شکم، پاها یا بال‌ها تفاوت‌هایی دارند.
در حال حاضر سه زیر راسته از این حشرات وجود دارد:
زیر راسته همسان بالان Zygoptera ظاهر سنجاق گونه و ظریف‌تر و قدرت پروازی کمتر
زیر راسته ناهمسان بالان Epiprocta جثه درشت‌تر، بال‌ها حالت گسترده بدون تا خوردن روی هم و پرواز نیرومند
زیر راسته بینابینی Anisozygootera که در واقع فسیل زنده محسوب می‌شود و تنها یک جنس و دو گونه دارد که یکی در ژاپن و دیگری در هیمالیای مرکزی وجود دارد در زیر راسته Epiprocta جای می‌گیرند.
پراکنش سنجاقک‌ها سراسر زمین غیر از مناطق منجمد و تنوع اصلی آن‌ها در مناطق گرمسیری است.
همسان بالان گروه ابتدایی‌تراند و به نظر می‌رسد گروه تک نیا باشند. معمولاً دارای پرواز رقص مانند و فعالیت شکاری تغذیه‌ای کمتری نسبت به Epiprocta می‌باشند. Epiprocta پرواز قدرتمندی دارند و احتمالاً گروه Monophyletic نیستند.
The phylogenetic tree of the orders and suborders of odonates according to Bechly (2002):Bechly, G. (2002): Phylogenetic Systematics of Odonata. in Schorr, M. & Lindeboom, M. , eds, (2003): Dragonfly Research 1.2003. Zerf - Tübingen. (CD-ROM)
بررسی فون مناطق و وجود تنوع در میان گونه‌ها نشان دهنده گسترده بودن زیستگاه‌ها و موفقیت سدهای طبیعی در جداسازی و ممانعت از نفوذ گونه‌ای خاص و توانمندی یک گونه دارد. برخی گونه‌ها علی‌رغم شرایط دشوار یا حتی آلودگی‌های خاص زیستگاه‌ها می‌توانند مقاوم تولید نسل نمایند و برخی دیگر نسبت به شرایط بسیار حساس هستند. آلودگی‌های آب و تخریب زیستگاه‌های طبیعی همواره گونه‌های موجود در موقعیت جغرافیایی آلوده را تهدید می‌کند. بسیاری از خانواده‌های Odonata نسبت به آلودگی‌های آب حساس‌اند زیرا قسمت اعظم زندگی جاندار در حالت لاروی و در محیط آبی سپری می‌شود. اگر آلودگی آب تأثیر حادی در لارو نداشته باشد (معمولاً چنین نیست) ممکن است روی جانوران آبزی که از آن‌ها تغذیه می‌کند مؤثر باشد و حشره در چنین زیستگاهی آینده‌ای ندارد. در سال‌های اخیر مطالب تازه و جالبی در مورد برخی گونه‌های Odonata بیان می‌شود به عنوان مثال مهاجرت! که در مورد این موضوع مطالبی ذکر خواهد شد که شاید باور آن برای ما دور از ذهن باشد.
بررسی‌های فونستیک می‌تواند گونه‌های مقاوم و حساس و گونه‌های نابود شده در یک زیستگاه سابقاً سالم را معرفی کند. همواره شناخت و بررسی و طبقه‌بندی گروهی از موجودات مقدمه‌ای برای سایر علوم زیستی محسوب می‌گردد زیرا وجود تفاوت‌ها و امتیازات و تنوع، گونه‌ای را معرفی می‌کند که در گذشته از آن آگاهی کافی نداشته‌ایم.
در مجموع نمی‌توان نسبت به یک جاندار همیشه دیدگاه منفعت‌طلبانه داشت و تنها حشراتی که مفید یا مضر هستند را مطالعه نمود آنچه که مسلم است دانش ما نسبت به جاندارانی که با آنان درگیر هستیم بیشتر می‌باشد پس لازم است ابعاد دانش خود را افزایش دهیم.
این راسته از حشرات یکی از قدیمی‌ترین گروه حشرات بالدار معروف به دیرینه‌بالان پس از یک‌روزه‌ها ظهور این حشرات را هم‌زمان با ابتدای پرمین می‌دانند. کشف یک فسیل از بال عقبی یک سنجاقک غول‌پیکر به طول ۷/۵ اینج (به نظر می‌رسد گستره بال و جثه حدود ۷۰ سانتیمتر) مربوط به دوره پرمین و ۲۸۰ میلیون سال قبل و یک فسیل کامل دیگر در آلمان با گستره ۲۰/۳ سانتیمتر مربوط به ژوراسیک تأییدکننده این مطلب است.
همانگونه که اشاره شد ظهور Odonata را به ابتدای دوره پرمین نسبت می‌دهند. در مسیر تکامل شکل‌گیری نهایی به صورت امروزی در میانه‌زیستی بوده‌است: Zygoptera و Anisozygoptera در تریاس و Anisoptera در ژوراسیک می‌باشد.
Zygoptera: شامل ۴ فرا خانواده و ۱۸ خانواده است.
َAnisozygoptera:شامل ۱ خانواده و ۱ جنس
Anisozygoptera شامل ۳ فرا خانواده و ۴ خانواده است.
طول بال‌ها از ۱۶/۲ سانتیمتر در سنجاقک استرالیایی Petalura ingentissima تا ۲ سانتیمتر در آسیابک جنوب شرق آسیا Agriocnemis femina دیده می‌شود.
دگردیسی ناقص می‌باشد. چشمان مرکب کاملاً بزرگ است و قطعات دهانی جونده می‌باشد. دو قطعه پشتی تورکس در هم ادغام شده‌اند. پاها کاملاً برای به دام انداختن شکار طراحی شده‌اند. بال‌ها بزرگ و قدرتمند و دارای رگبال‌های زیادی‌اند و معمولاً در قسمت نوک بال لکه بال ویژه‌ای دارند شکم‌بند بندی و دارای ۱۱ قطعه می‌باشد (در منبع Grzimek’s Animal Life Encyclopedia) ده بند قید شده‌است) شکم طویل و استوانه‌ای است. در نرها اندام جنسی ثانویه ویژه در بند ۲ و ۳ شکمی قرار دارد و جدا از روزنه جنسی معمول واقع در نزدیک انتهای شکم است. هر دو جنس در انتهای شکم خود زائده‌هایی دارند که در نرها مانند کلاسپرها عمل می‌کند و در حین جفت‌گیری ماده را درگیر می‌کند.
بال‌ها در این گروه بسیار بزرگ و دارای رگبال‌های زیادی هستند معمولاً در نزدیکی نوک بال یک لکه ویژه بال وجود دارد که در گونه‌های مختلف و در بعضی موارد در جنس نر و ماده تفاوت‌هایی دارد. در بعضی گونه‌ها بال‌ها رنگ آمیزی جالبی دارند و در گونه‌هایی دیگر شفاف هستند در میانه بال معمولاً یک فرو رفتگی به نام گره (nodous) وجود دارد.
بال‌ها در Zygoptera در حین استراحت برهم منطبق می‌شود و اندازهٔ مشابه‌ای دارند به همین خاطر به این نام گفته می‌شوند. معمولاً Zygoptera فعالیت پروازی و تغذیه‌ای زیادی ندارند و حرکت زیبای رقص مانندی بر فراز جریان آب دارند.
در Anisoptera بال‌های عقبی معمولاً پهن‌تر از بال‌های جلویی‌اند و در حین استراحت به صورت گسترده نگه داشته می‌شوند. فعالیت پروازی و تغذیه‌ای زیادی در این گروه دیده می‌شود این گروه می‌توانند مسافت‌های زیادی را نسبت به زادگاه خود طی کنند و حتی در گونه‌هایی در ارتفاع زیاد و مدت طولانی در حالتی مشابه بال زدن و سر خوردن پرواز کنند. در این گروه بعضی اعضا فعالیت شبه مهاجرت و مهاجرت دارند.
از گذشته تا به امروز مشاهده و بررسی بال‌ها و شکل رگبال‌ها وسیله مناسبی در طبقه‌بندی گروه‌های Odonata بوده‌است. شکل بال و لکه بالی و فرم‌های رنگ‌آمیزی آن‌ها می‌تواند اطلاعات مفیدی از گروه‌ها را به ما بدهد.
معمولاً رفتار خاص تولید مثلی و رقص ویژه در میان برخی خانواده‌ها دیده می‌شود Calopterygidae,Chlorocyphidae, Euphaeidae, Hemiphlebiidae, Platycnemididae,Libellulidae
وجود نرها با رنگ درخشان و هنرنمایی آن‌ها وسیله مناسبی برای جلب ماده است.
حشره نر قبل از یافتن جفت مناسب سلول‌های جنسی را به بند دوم و سوم شکم و محل اندام ثانویه جنسی منتقل می‌کند پس از پیدا کردن ماده مناسب با زائده انتهای شکم گردن ماده را گرفته و هر دو حشره با هم پرواز می‌کنند حشره ماده شکم خود را خمیده می‌کند و با تماس دادن روزن جنسی، سلول‌های جنسی نر را جمع‌آوری می‌نماید.
Zygoptera و برخی از Anisoptera تخم‌های خود را در بافت‌های گیاهی می‌گذارند. در این حالات ماده دارای اندام تخم‌گذار ویژه جهت نفوذ به بافت گیاهی است.
در گروهی که تخم‌ها را به درون بافت گیاهی انتقال می‌دهند شکل تخم‌ها دوکی شکل است و در نمونه‌هایی که تخم‌ها به صورت آزاد در آب رها می‌شوند شکل تخم‌ها گرد هستند. تخم‌ها معمولاً در حین عبور از اندام تناسلی ماده در هنگام تخم‌گذاری بارور می‌شوند و فرایند جنین‌زایی فوراً پس از آنکه تخم‌ها گذاشته شدند رخ می‌دهد.
رنگ تخم‌های بارور شده از سفید کرم رنگ یا خاکستری کم رنگ به قهوه‌ای قرمز کم رنگ یا خاکستری پر رنگ تغییر می‌کند. هرچند که رنگ تخم‌ها در این مرحله در بعضی گونه‌های حاره‌ای روشن می‌باشد (مانند آبی، سبز، صورتی)
جنین‌ها تحت نمو مستقیم از ۵ تا ۶۰ روز از تخم خارج می‌شوند؛ و ممکن است در شرایط نامساعد آب‌وهوایی وارد دوره میان‌آسایی شوند و بین ۸۰ تا ۲۰۰ روز از تخم خارج شوند و همه این موارد به دما و شرایط آب‌وهوایی وابسته است.
"عمر سنجاقک‌ها تنها ۲۴ ساعت است."
معمولاً نخستین اینستار از طول دوره کمی برخوردار است و پیش لارو نام دارد و در آن تغذیه‌ای انجام نمی‌شود و پاها به ندرت کاربردی دارند. بسته به دمای آبی که تخم در آن گذاشته شده‌است این مرحله ممکن است از چند ثانیه تا چند ساعت به طول بینجامد. دومین اینستار پوست‌اندازی پیش لارو در بیشتر گونه‌ها زمانی انجام می‌شود که تخم در انتهای شکم است. گونه‌هایی وجود دارند که بیرون آمدن آن‌ها در کنار خطوط آبی است و پیش لارو خودش را از تخم بیرون کشیده و به درون آب می‌پرد. اینستار دوم مقداری زرده در روده میانی خود ذخیره دارد که برای یک یا چند روز غذا را تأمین می‌کند تا جانور با نحوه تغذیه شکارگری سازش یابد. آن‌ها معمولاً رنگ پریده هستند و در طول اینستارهای بعدی تیره‌تر می‌شوند.
تعداد اینستارها معمولاً بسیار متفاوت است و ممکن است از ۹ تا ۱۷ بار باشد اما در اغلب گونه‌ها بین ۱۱ تا ۱۳ مرتبه است (بسته به گونه و دما) علاوه بر آن طول دوره اینستارها نیز بسیار متفاوت و وابسته به شرایط است.
رشد در فواصل بین پوست‌اندازی‌ها که دارای انعطاف‌پذیری است انجام می‌شود.
لارو دارای کمی شباهت به بالغین است همچنین دارای یک اندام مخصوص شکار می‌باشد که در واقع آرواره تخصص یافته‌است و همانند یک انبر سریع برای گرفتن شکار به کار می‌رود. لارو شکارگر فعالی بوده و بسیاری از جانوران از ماهی‌های کوچک و نوزاد قورباغه تا لارو دوبالان و… را شکار می‌کند.
تنفس در محیط آبی به وسیله آبشش‌ها انجام می‌شود که ساختاری خاص دارند و پس از منشعب شدن بسیار اکسیژن دریافتی را به سلول‌ها می‌رسانند.
لارو Zygoptera به وسیله سه زائده برگ مانند به نام آبشش‌های تراکه‌ای تنفس می‌کند که می‌تواند در حرکت جانور هم مورد استفاده قرار گیرد.
لارو Anisoptera دارای آبششی در رکتوم است و آب به داخل رکتوم کشیده شده که دارای دیواره نازک می‌باشد و به وسیله تراکه آ و تراکئول زیادی پوشیده شده. تبادلات انجام شده سپس با فشار بیرون داده می‌شود. علاوه بر نقش تنفسی این اندام حالت حرکت Jet propulsion را فراهم می‌کند.
دوران لاروی دوره طولانی زندگی است و عواملی مانند دما و موقعیت‌های مختلف در طول آن دخیل هستند اما معمولاً از یک سال تا پنج یا شش سال بر حسب گونه به طول می‌انجامد. معمولاً فصول سرد سال در حالت لاروی سپری می‌شود.
برخی قسمت‌ها در طی دگردیسی تغییرات خاصی دارند مثلاً تعداد قطعات شاخک‌ها و پالپ‌ها و خارهای پرمنتال افزایش پیدا می‌کند. پروتو برنس پشتی در سر در اوایل اینستار ناپدید می‌شود، چشمان مرکب بزرگ شده، الگوهای رنگی نمو می‌یابد و عناصر جنسی گناپوفیز ظاهر می‌شوند. پایه بال‌ها معمولاً در اینستارهای وسطی پدیدار می‌شود و سریع‌تر از هر نقطه دیگر بدن رشد می‌کند.
نهایتاً در اینستار آخر هنگامی که نمو لارو کامل شده‌است، به زمان یک هفته یا بیشتر برای دگردیسی نیاز دارد. پایه بال‌ها شروع به قطور شدن می‌کند. اینستار آخر معمولاً آب را ترک نمی‌کند تا روز به سمت دگردیسی پیش رود، در این لحظه جانور بالغ از میان پوسته اینستار آخر بیرون می‌آید. مهم‌ترین نیاز سنجاقک‌ها در این لحظه یافتن جایگاه مناسب است چسبیدن محکم به این جایگاه برای دگردیسی موفق لازم است. این جایگاه ضروری هر چیز فیزیکی می‌تواند باشد که به صورت عمودی یا افقی خارج از محیط آب است مانند صخره‌ها گیاهان و حتی مواد صنعتی و ساختگی.
مدت کوتاهی پس از ترک آب در پناه مناسب، پوشش را در طول خط پشتی میانی سینه پاره می‌کنند و سینه بالغ را از این راه باریک به بیرون می‌کشند. سپس قطعات پوششی سر پدیدار می‌شود و سر و سینه با هم خارج می‌شوند. مدت کوتاهی پس از آن پاها، بال‌ها و قسمت جلویی شکم ظاهر می‌شود.
سنجاقک‌ها در حالتی که به وسیله پاها خود را نگه داشته‌اند ۱۰ تا ۲۰ دقیقه به حالت بی‌حرکت و معکوس سطح می‌مانند. معمولاً توده جمع شده بال‌ها گسترده شده و همراه با افزایش طول شکم ادامه می‌یابد. هر فرایند حدود ۱۵ دقیقه زمان می‌گیرد.
بال‌ها شفاف می‌شوند و قطرات آب از مخرج دفع می‌شود و شکل لوله‌ای بیشتری به شکم می‌دهد و به آرامی شکل بالغ به خود می‌گیرد. بال‌ها به خوبی گسترش یافته‌اند و شروع به لرزش می‌کنند. کل این فرایند از ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت به طول می‌انجامد.
فرم شکارگری در دو مرحله زندگی همراه با فعالیت ویژه و اندام‌های خاص همراه است. لاروها با لب پایینی انبر مانند و بالغین با شکل خاص پاها که همانند سبد آرایش یافته باعث گرفتار کردن شکار و جلوگیری از فرار طعمه می‌شود حشرات کوچک‌تر در برخی موارد مستقیماً وارد دهان می‌شوند و بزرگ‌ترها با پاها که خاص شکارگری‌اند شکار شده و با آرواره‌های نیرومند خرد می‌شوند. شکل پاها ممکن است برای جمع‌آوری راحت‌تر دارای خارها و زوائد خاصی باشد. آرایش پاها به فرم سبد مانند گیر انداختن شکار را راحت می‌کند. چشم‌ها در بالغین بسیار بزرگ‌اند و تقریباً همه طرف را می‌بینند. شکار معمولاً به وسیله حرکت شناسایی می‌شود. بال‌ها بسیار کارآمد و قدرتمندند و شکار در حین پرواز با مانور مناسبی انجام می‌شود.
شکارگری لارو با لب پایینی که دارای ۲ قلاب متحرک در انتهاست و به سرعت به طرف طعمه نشانه می‌رود انجام می‌شود. لارو معمولاً در شکار بی‌مهرگان آبزی به ویژه لارو دوبالان نقش مهمی دارد.
از بیش از ۵۵۰۰ گونه شناخته شده Odonata تعداد ۱۳۷ مورد آن در لیست قرمز IUCN قرار دارند. ۲ مورد منقرض شده، ۱۳ مورد در خطر بحرانی قرار دارند، ۵۵ مورد در خطر، ۳۹ مورد بدون حفاظت، ۱ مورد در خطر کمتر و ۱۱ مورد بدون خطر در نظر گرفته شده‌اند. اما وضعیت بسیار روشنی در این مورد وجود ندارد.
جهت حفاظت بیشتر باید مطالعه اساسی بر روی پراکندگی گونه‌ها و زیستگاه‌ها صورت گیرد تا روشن‌تر با این مسئله برخورد شود. دانش ما دربارهٔ این موارد ناچیز است. با کسب اطلاعات قوی‌تر می‌توان گونه‌های حساس را شناسایی نمود و تحت تدابیر حفاظتی بیشتری قرار داد. حفاظت طبیعی سنجاقک‌ها در ژاپن، اروپا و آمریکا وجود دارد. راه‌های خاصی برای مشکل حفاظت منطقه‌ای در آفریقا و استرالیا و هند وجود دارد اما بسیاری از مناطق با تعداد زیاد گونه‌های خاص در مناطق حاره‌ای وجود دارد که بدون حفاظت زیستگاه است. در ژاپن زیستگاه‌های مصنوعی برای حمایت از این حشرات ساخته شده‌است که یک نمونه بسیار مناسب از حفاظت شمرده می‌شود.
از گذشته نام‌های خاصی به سنجاقک‌ها می‌دادند مانند سوزن کوچک شیطان یا گزنده اسب‌ها یا شاهین پشه‌ها. در مورد سوزن شیطان یک اعتقاد خرافی وجود دارد که سنجاقک‌ها وارد چشم و گوش کودک خواب می‌شوند. نام شاهین پشه‌ها شاید مربوط به تغذیه بالغین از پشه‌ها و حشرات مشابه باشد. لازم به گفتن نیست که این حشرات کاملاً مفید و بی‌آزار هستند. نام Zygoptera) Damselfly) به علت پرواز رقص‌وار و معلق زیبای آن‌ها بر فراز آب به آن‌ها داده شده‌است. در اعتقادات خرافی به آن‌ها دکتر مار هم می‌گفتند زیر اعتقاد داشتند زخم‌های بدن مار را بهبود می‌بخشد و از او نگهداری می‌کند.
این حشرات با تغذیه از فرم بالغ و لاروی عوامل ناقل بیماری مانند دوبالان خاص و … کمک بزرگی به انسان و طبیعت و کنترل طبیعی گونه‌های خاص می‌کنند. همچنین آن‌ها در شناسایی کیفیت آب شیرین و تازه فوق‌العاده‌اند.
در اعتقادات به عنوان حشرات شکست‌ناپذیر و جاویدان از آن‌ها یاد می‌شود. سنجاقک‌ها سمبل مورد علاقه جنگجویان ژاپنی بودند نام قدیمی یک جزیره ژاپن
Akitsushima به معنی جزیره سنجاقک‌ها بود.
سنجاقک‌ها می‌توانند مسیرهای طولانی را همچون پرندگان مهاجرت کنند. پژوهشگران دریافتند که شباهت بسیار زیادی بین مهاجرت پرندگان و سنجاقک‌ها وجود دارد.
به نظر می‌رسد این حشرات در بدن خود ذخیره چربی ساخته و منتظر وزش باد مناسب برای پرواز می‌شوند. در طول سفر استراحت کرده و در صورت گم کردن مسیر آن را دوباره جهت‌یابی می‌کنند.
آن‌ها دقیقاً همان مسیر پرندگان را برای مهاجرت می‌پیمایند. هر سنجاقک می‌تواند به‌طور متوسط روزانه حدود ۱۶۰ کیلومتر پرواز کند.
مارتین میکو لسکی پروفسور زیست‌شناس دانشگاه پرینستون نیوجرسی سرپرستی این تحقیق را به عهده داشت. این گروه تحقیقاتی مطالعات خود را بر روی سنجاقک‌های سبز که یک گونه از سنجاقک‌های مهاجر هستند و در هر تابستان به طرف شمال آمریکا و کانادا و در هر پائیز به طرف جنوب مهاجرت می‌کنند آغاز کرد.
این حشرات توسط فرستنده‌های بسیار کوچکی که حدود سه دهم گرم وزن داشتند و با چسب به آن‌ها وصل شده بود دنبال می‌شدند. این تیم تحقیقاتی چهارده سنجاقک را در طول دوازده روز توسط هواپیما دنبال کردند و دریافتند که اعمال و رفتار آنان در طول سفر شبیه پرندگان مهاجر می‌باشد.
حشراتی که مسیر خود را گم می‌کنند به اشتباه خود پی‌برده و سریعاً دوباره جهت‌یابی کرده و راه اصلی را دنبال می‌کنند.
محققین معتقدند که این حشرات احتمالاً خط ساحلی دریا را راهنمای پرواز خود قرار می‌دهند و در کنار ساحل یا خط الراس کوه‌ها گرد هم جمع می‌شوند و با استفاده از قطب‌نمای مغناطیسی که در بدنشان وجود دارد مسیر را رهیابی می‌کنند.
مهاجرت سنجاقک‌ها بر خلاف پرندگان یکطرفه است و این بدین معناست که فرزندان سنجاقک‌هایی که در پاییز به سمت جنوب حرکت کرده‌اند در بهار به سمت شمال سفر می‌کنند؛ و سرانجام اینکه از میان ۲۵۰۰ گونه از این حشرات تنها ۵۰ نوع آن همانند پرندگان به مهاجرت می‌پردازند و راز علت سفر طولانی آن‌ها تاکنون ناشناخته مانده‌است.
BooksBERNHARD ,Grzimek. SCHLAGHER , Neil .(2003):Grzimek Animal Life Encyclopedia 2nd Edition Vol 3 Insects. Thomson Gale , Canada. p 133
BERNHARD ,Grzimek. SCHLAGHER , Neil .(2003):Grzimek Animal Life Encyclopedia 2nd Edition Vol 3 Insects. Thomson Gale , Canada. p 133DUMONT , H. J.(1991):Odonata of levant. Fauna palaestinae 5: -Israel Academy Of Siences,Jerusalem
DUMONT , H. J.(1991):Odonata of levant. Fauna palaestinae 5: -Israel Academy Of Siences,JerusalemELZINGA , Richard. J.(1978):Fundamentals Of Entomology. Prentice-Hall , USA. p 6 , 239