moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
مطلبی دیگری از کتاب حدودالعالم من‌المشرق إلی مغرب به تألیف ۳۷۲ ه‍.ق که در کتاب «مازندران در تاریخ» نیز بدان اشاره شده‌است به گونه‌ای دیلمان را تعریف می‌کند که تداعی‌کنندهٔ منطقهٔ عباس‌آباد تا سیاهکل امروزی می‌باشد: «دیلمان میان تبرستان و کوهستان (جبال) و گیلان است. مردمان آن دو گروه هستند: یک گروه بر کران دریا باشند. گروه دیگر در کوهستان‌ها، و گروهی هم میان آن دو؛ این منطقهٔ دیلمان که بر کران دریا است ده ناحیه است، چون: لنزا، واریوا، لنگا، مرد، چالک رود، کرک رود، دیناررود، جودا هنجان (جواهرده نتهیجان)، رودبار، هوسم (رودسر).
و از پس پس کوه برابر این ده ناحیت سه ناحیت بزرگست چون: وستان، شیر، پژم، و هر ناحیه از ناحیت‌ها، ناحیت‌ها و ده‌های بسیارست و این همه اندر مقدار بیست فرسنگ است اندر بیست و پنج فرسنگ. و این ناحیت دیلم ناحیتیست آبادان و با خواسته و مردمان وی همه لشکری اند یا برزیگر و زنانشان نیز برزیگری کنند و ایشان هیچ شهری با منبر نیست و شهرشان کلار است و چالوس.(مازندران در تاریخ، حسین اسلامی، پژوهشکدهٔ فرهنگ ساری‌شناسی، ۱۳۹۰، جلد اول، ص ۱۴۳)(کتاب حدودالعالم المشرق الی المغرب، تألیف ۳۷۲ ه‍. ق، نویسنده: نامعلوم، به کوشش دکتر منوچهر ستوده، زبان و فرهنگ ایران، تهران، ۱۴۶۲، ص ۱۴۸)
به نقل از حدودالعالم من‌المشرق إلی مغرب تمیشه، لمراسک، ساری، مامطیر، تریجی، میله، آمل، الهم، ناتل، رودان، چالوس و کلار در شمار طبرستان هستند. به گزارش مؤلف حدود العالم ناتل، رودان، چالوس و کلار شهرک هایی‌اند اندر کوه و شکستگی‌ها و این ناحیتی است هم از طبرستان و لکن پادشاهی دیگر است و پادشاه آن استندار خوانند.
به نقل از حدودالعالم من‌المشرق إلی مغرب سرزمین گیلان ناحیه‌ایست جدا میان دیلمان و جبال و آذربایگان و دریای خزران و این ناحیتی‌ست بر صحرا نهاده میان با آب‌های روان بسیار، یکی رودیست عظیم سپیدرود خوانند، میان گیلان ببرد و به دریای خزران افتد، و این گیلان دو گروه‌اند، یک گروه میان دریا و این رودند و ایشان را «از این سوی رودی» خوانند و گروهی دیگر میان رود و کوهند ایشان را «از آن سوی رودی» خوانند، اما «ازین سوی رودیان» را هفت ناحیتست بزرگ چون: لافجان، میالفجان، کشکجان، برفجان، داخل، تجن، جمه؛ و اما آنک «از آن سوی رودیان» اند ایشان را یازده ناحیتست بزرگ چون حانکجان، نَنَک، کوتم، سراوان، پیلمان شهر، رشت، تولیم، دولاب، کهن روذ، استراب، خوان بلی
به عنوان سندی دیگر به حدود این منطقه می‌توان به تاخت‌وتاز اعراب به دیلمستان یا دیلمان توجه کرد. یاقوت حموی نوشته‌است: حجاج بن یوسف دستور داد میانهٔ قزوین و واسط (شهری نزدیک کوفه)، بلندی‌هایی ساختند که هر زمان در قزوین با دیلمان جنگ روی می‌دهد در این بلندی‌ها آتش روشن کنند تا همگان آگاه شوند.(مازندران در تاریخ، حسین اسلامی، پژوهشکده فرهنگ ساری‌شناسی، ۱۳۹۰، جلد اول، ص ۱۸۲) حجاج پسر خود را با لشکری به تاخت و تاز دیلمستان فرستاد. حجاج، عمر بن هانی را به جنگ دیلمان فرستاد.(شهریاران گمنام، احمد کسروی، تهران، امیرکبیر، ۱۳۵۷)
در قرون چهارم و پنجم هجری، طارم نیز بخشی از دیلمستان محسوب می‌شد.https://iranicaonline.org/articles/mosaferids
این همه تاخت‌وتاز به دیلمان که در سدهٔ اول هجری روی داد نه از راه گیلان، نه از راه دریا، نه از راه گرگان و مازندران که تماماً از ری و قزوین است.
تقریباً مدت دو قرن یعنی از سال ۲۱۰ تا ۴۵۰ قمری منطقه دیلمان به وسیلهٔ جوستانیان اداره می‌شد. حکومت جستانیان بوسیلهٔ استنداران رستمدار برچیده شد و پس از سقوط دیلم به دست عده ای از شاهزادگان کم قدرت افتاد و در سال ۷۷۰ به مدت ۹ سال کیا سیف الدین کوشیج اسمعیلی حاکم دیلمان شد تا اینکه وی به دست سپاهیان سید علی کیا به قتل رسید و دیلمان به دست کیاییان گیلان افتاد ولی در سال ۸۱۹ امیر کوشیج دیگری به سلطنت دیلمان رسید در حالی که کیا و جهانشاه کیا کوشیج از امرا خرگام بودند. در سال ۸۲۰ قمری دیلمان برایی آخرین بار بوسیلهٔ والی بیه پیش به قلمرو او ملحق گردید تا اینکه در سال ۱۰۰۰ قمری دیلمان توسط شاه عباس فتح شد.رابینو، ترجمه جعفر خمامی زاده، "ولایت دارالمرز ایران گیلان"، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، 1357، ص 326
در سده‌های بعد از اسلام تا سده‌های هفتم، هشتم و نهم هجری، که با افول قدرت دیلمیان، و برآمدن تدریجی گیلک‌ها همراه بود، این نام به تمام پهنهٔ گیلان اطلاق می‌شد.دانشنامهٔ فرهنگ و تمدن گیلان (ج. ۱۸):تاریخ گیلان پس از اسلام، قربان فاخته، فرهنگ ایلیا، ۱۳۸۶، ص. ۵۵احمد کسروی. شهریاران گمنام. ناشر: دنیای کتاب. ۱۳۸۴.ابراهیم اصلاح عربانی. کتاب گیلان (جلد ۲). ۱۳۷۴.رابینو، ولایات دارالمرز ایران: گیلان. جعفر خمامی‌زاده، رشت، انتشارات طاعتی، ۱۳۷۴ش. ص. ۳۲۲
رابینو، در کتاب نیز از دیلمستان نام می‌برد و می‌نویسد که:
دهخدا با نقل قول از سفرنامهٔ ناصرخسرو دربارهٔ دیلمیان و دیلمستان می‌نویسد:
ابن اسفندیار ترجمهٔ عربی عبدالله بن مُقَفّع از متن پهلوی «نامهٔ تنسر، دانای فارس، هربذ هرابذهٔ اردشیر بابک» را، که در پاسخ به «نوشتهٔ جُشْنَسْف شاه، شاهزادهٔ طبرستان» بوده، در تاریخ طبرستان نقل کرده‌است. در عنوان این نامه از گشنسب به عنوان شاه و شاهزادهٔ طبرستان، فرشواذگر، جیلان، دیلمان، رویان و دنباوند یاد شده‌است. وی به نقل از ابن مقفّع می‌نویسد:
دکتر پرویز ناتل خانلری نیز دربارهٔ زبان دیلمی می‌نویسد.
پراید (به ) خودرویی است که توسط شرکت کیا موتورز در کره جنوبی تولید شد. تولید این خودرو در ایران از سال ۱۳۷۲ توسط شرکت سایپا در دو مدل سدان و هاچ‌بک تحت عنوان «صبا» و «نسیم» آغاز شد.
خاستگاه نخستین خودرو پراید، مدل فورد فستیوای ساخت کشور آمریکا است.Saipa Atlas: Iran’s new pride is old Kia Pride techzle.com
مدل‌های اولیه پراید از خودروهای مزدا ۱۲۱ و فورد فستیوا گرفته شد و سپس توسط شرکت کیا موتورز با تغییراتی در کره جنوبی ساخته شد ولی به دلیل نبود ایمنی لازم نتوانست مجوز صادرات به آمریکا و اروپا را بگیرد. پراید در ایران به دلیل پایین بودن هزینه ساخت و قطعات جانبی، سال‌ها پرفروش‌ترین خودروی ایران بود اما با مقایسه فناوری خودروهای جدید با قیمت کمتر در کشورهای خارجی برای مثال مدل‌های هیوندای اکسنت، شورلت آویو، فورد فیستا، تویوتا یاریس، هوندا فیت، کیا فورت و نیسان سنترا باعث انتقادات فراوانی به این خودرو در سال‌های گذشته شده‌است. پس از سال‌ها جدال بر سر این خودرو، تولید پراید در تیرماه ۱۳۹۹ متوقف شد.
پراید در ایران برای بیش از ۲۰ سال آن هم در مدل‌های مختلف تولید شده‌است. مدل‌های مختلف پراید در ایران شامل دو مدل سدان ۱۳۱ و ۱۳۲، یک مدل هاچ‌بک ۱۱۱، یک مدل لیفت‌بک با نام ۱۴۱، و یک مدل وانت با نام ۱۵۱ می‌شوند. علاوه بر این مدل ۱۳۱ پیش از تغییر طراحی داخلی و بروزرسانی‌های جزئی در نمای بیرونی، با نام سایپا صبا شناخته می‌شد و مدل هاچ‌بک آن که سپس با مدل ۱۱۱ جایگزین شد نیز سایپا نسیم نام داشت.
بنابر اعلام شرکت سایپا تولید مدل‌های ۱۳۲، ۱۱۱ و ۱۳۱ به‌ترتیب در دی ۱۳۹۸، اردیبهشت ۱۳۹۹ و تیر ۱۳۹۹ متوقف شد و خودروهای تیبا، ساینا و کوییک جایگزین مدل‌های پراید شد.
سازمان پزشکی قانونی ایران خودروهای خانواده پراید را رکورددار آمار تلفات حوادث رانندگی دانسته‌است.
پراید در اصل در شرکت مزدا ژاپن با سفارش فورد طراحی شد. نسل نخست این خودرو که در سال‌های ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۳ تولید و در ژاپن با نام مزدا ۱۲۱ و در آمریکای شمالی توسط شرکت فورد با نام فورد فستیوا به فروش رسید.
این مدل همچنین با نام کیا پراید از ۱۹۸۷ تا ۲۰۰۰ در شرکت کیا موتورز کره جنوبی تولید شد و در سال ۲۰۰۱ خط تولید آن به سایپا فروخته شد.
شرکت سایپا با ایجاد زنجیره‌ای از قطعه‌سازان فنی در گروه سایپا و با حمایت از قطعه‌سازان بخش خصوصی سعی در بومی‌سازی تولید خودروی پراید نمود و آن را با نام‌های نسیم (پراید هاچ‌بک)، صبا (پراید سدان)، سفری (پراید استیشن)، سایپا ۱۳۲، سایپا ۱۳۱، سایپا ۱۱۱، سایپا ۱۴۱ و وانت پراید (سایپا ۱۵۱) در ایران عرضه کرد.
در زمستان سال ۱۳۸۹ شرکت سایپا محصولات خود را بر پایه پلتفرم پراید متوقف نمود و تولید بر اساس پلتفرم X100 را آغاز کرد و محصولات خود را با نام‌های جدید:سایپا ۱۱۱، سایپا ۱۳۱، سایپا ۱۳۲ و سایپا ۱۴۱ و سایپا ۱۵۱ تولید می‌کرد.
شرکت کیا موتورز نسل‌های دوم و سوم کیا ریو را در بعضی از بازارها با نام پراید عرضه کرد. قوی‌ترین موتور نسل سوم ریو ۱٫۶ لیتر حجم، ۱۳۸ اسب بخار قدرت و ۱۶۷ نیوتن متر گشتاور دارد.
دو نسخه ابتدایی پراید که در ابتدای ورود به ایران تا سال ۱۳۸۲ با برند کیا تولید شدند و از سال ۱۳۸۴ مُهر سایپا بر پیشانی شان حک شد. تولید این دو مدل در سال ۱۳۸۹ به اتمام رسید و پیکره و پلتفرم دیگر مدل‌ها به گونه‌ای همین صبا و نسیم‌اند. در حد فاصل سال‌های ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۲ سایپا تعدادی پراید صبا تولید کرد که مجهز به گیربکس ۳ سرعتهٔ اتوماتیک بودند.
در سال ۱۳۷۹ سایپا تصمیم گرفت نسخهٔ استیشنی از پراید را تولید کند. پراید استیشن که سفری نام‌گرفته بود، نخستین تغییر ایجادشده بر روی پراید محسوب می‌شد. پراید سفری در بخش جلو کاملاً مشابه پراید معمولی بود و تنها در بخش عقب از چراغ‌های جدیدی بهره می‌برد؛ اما علیرغم تبلیغات رسانه‌ای گسترده برای این خودرو و همین‌طور برخورداری از صندوق بار جادار، به دلیل کم طرفدار بودن خودروهای استیشن در ایران، پراید سفری با استقبال سردی مواجه شده و تولید آن چند سال بعد و پس ساخت شمار اندکی متوقف شد.
سایپا ۱۱۱ در اصل مدل هاچ‌بک سایپا ۱۳۲ است که از سال ۱۳۸۹ روانهٔ بازار شد. سایپا با راه‌اندازی تشکیلات جدید تولید خودرو در کاشان مدل هاچ‌بک پراید را با تغییرات اندکی در چراغ‌های جلو و عقب و تغییر فرم شیشه عقب به روانهٔ بازار کرد. در ابتدای تولید برای این خودرو نام مروارید انتخاب شد که سپس به سایپا ۱۱۱ تغییر نام داد. این خودرو همانند دیگر انواع پراید به موتوری با حجم ۱۳۲۳ سی‌سی و توان ۶۲ اسب‌بخار مجهز است. تولید این مدل در اوایل سال ۹۹ متوقف شد. این خودرو در تونس توسط والیس‌کار و با نام‌ والیس ۶۱۹ تولید و عرضه می‌شود.
در واقع همان پراید صبا است که طی پروژه X100 در سال ۱۳۸۹ پس از تغییر طراحی داشبورد و گرافیک جدید داخل چراغ‌های جلو و عقب و سپر جلو به این عدد سه رقمی تغییر نام داد. از امکانات برتر ۱۳۱ نسبت به پراید صبا می‌توان به ۲ کیسه هوا، ترمز ضد قفل، فرمان هیدرولیک، تنظیم ارتفاع چراغ جلو و کریستالی شدن چراغ‌ها اشاره کرد. ارزان‌سازی‌هایی که بر روی این خودرو انجام شد (حذف سیستم صوتی، حذف لچکی روی ستون‌های عقب) کمی عجیب به نظر می‌رسید و موج اعتراض مشتریان و رسانه‌ها را در پی داشت. تولید این خودرو در مرداد ۱۳۹۹ متوقف شد.
سایپا ۱۳۲ فیس‌لیفتی از پراید صبا است که در سال ۱۳۸۶ عرضه شد. این خودرو در حقیقت نسخه سدان پراید ۱۱۱ است. ۱۳۲ از لحاظ فنی مانند دیگر نسخه‌های پراید از همان موتور و گیربکس بهره می‌برد. سپر و زه‌های همرنگ بدنه، چراغ‌های هالوژنی جلو با قابلیت تنظیم ارتفاع، کیسهٔ هوا برای سرنشینان جلو، سیستم صوتی سی دی خور با قابلیت پشتیبانی از USB، فرمان هیدرولیک، قفل مرکزی، ایموبلایزر (سیستم ضد سرقت) و ترمز ABS از امکانات رفاهی و ایمنی این خودرو (در نمونه کامل) می‌باشند. تولید این خودرو در اواخر سال ۹۸ متوقف شد.
پراید ۱۴۱ در واقع مدل لیفت‌بک سایپا ۱۳۱ یا در واقع همان سایپا صبا است که در طراحی آن فرم لیفت‌بک نسل دوم فورد فستیوا مدنظر طراحان بوده‌است.«گنجشک‌های رنگ‌شده: نسل جدید خودروهای تولید داخل و بدل آنها در ایران» مجله ماشین آبان ۱۴۰۰، صفحهٔ ۷۱ این تغییر در طراحی در دورانی انجام گرفت که بازار خودروی ایران از نظر تنوع مدل‌های عرضه شده بسیار فقیر بود و ساپیا نیز تبلیغات بسیاری در زمینه ۱۴۱ به راه انداخت. با وجود طرح متفاوت نسبت به مدل‌های سدان، به‌دلیل استقبال پایین بازار این خودرو همواره نسبت به سایر پرایدها با قیمت پایین‌تر عرضه می‌شد تا بتواند نظر مشتریان را به سوی خود جلب کند. تولید این مدل در سال ۱۳۹۳ متوقف شده‌است.
سایپا ۱۴۱ در کشور ونزوئلا تحت نام "" (پرنده ملی ونزوئلا) فروخته می‌شد. قرار بود این خودرو ۹۲ درصد بازار ونزوئلا را در دست بگیرد، اما این موضوع محقق نشد و در سال تنها حدود ۲۰۰۰ دستگاه از این خودرو در ونزوئلا تولید می‌شد.
سایپا ۱۵۱ (سایپا کارا) مدل وانت پراید است که ۹۰۰ کیلوگرم وزن دارد. در این مدل به دلیل کاربری متفاوت نسبت به دیگر مدل‌ها تغییراتی در فنربندی عقب و دیسک‌های ترمز صورت گرفته‌است. در بهمن ۱۳۹۸، تولید یک مدل جدید از این خودرو با نام سایپا ۱۵۱ پلاس آغاز شد که تفاوت‌های آن نسبت به سایپا ۱۵۱ معمولی در نمایشگر، کف‌پوش چرمی، آینه‌بغل‌های برقی و راهنما دار خلاصه می‌شود. این خودرو در تونس توسط والیس‌کار و با نام‌ والیس ۲۱۶ تولید و عرضه می‌شود.
پراید به‌مانند اکثر خودروهای ایرانی توسط هیچ مرکز معتبری مورد تست تصادف قرار نگرفته است.
رئیس سازمان پزشکی قانونی پراید را رکورددار وسایل نقلیه در کشته شدن ایرانیان در سال ۹۲ عنوان کرد و افزود: «در سال گذشته متأسفانه ۲ هزار و ۴۵۴ نفر به دلیل وقوع تصادف خودروی پراید جان خود را از دست دادند که این مسئله باعث شد تا ۱۳٫۶ درصد از تصادفات منجر به مرگ به این خودرو اختصاص یابد.»
وزارت صنعت در سال ۱۳۹۶ اعلام کرد که تولید پراید در سال ۱۳۹۷ متوقف می‌شود و در راستای آغاز فرایند توقف تولید پراید، تولید سایپا ۱۱۱ در شهریور سال ۱۳۹۶ متوقف شد. البته این توقف تولید تنها یک ماه دوام آورد و شرکت سایپا با انتقال خطوط تولید از کاشان به تهران تولید این خودرو را از سر گرفت.
در آبان ماه ۱۳۹۸، رئیس سایپا اعلام کرد که روند توقف تولید پراید از بهمن ۹۷ آغاز شده‌است و در تیرماه ۹۹ این خودرو به‌طور کامل از رده خارج می‌شود. براین اساس تولید سایپا ۱۳۲ در دی‌ماه ۹۸، سایپا ۱۱۱ در اردیبهشت ۹۹ و سایپا ۱۳۱ در مرداد ۹۹ به پایان رسید.اما مدل وانت همچنان تولید میشود. خودروهای تیبا، کوییک و ساینا جایگزین پراید خواهند شد. همچنین تجهیزات و خطوط تولید پراید به کشورهای مقصد صادراتی انتقال خواهد یافت.
حسینیه نوعی مکان عمومی برای سوگواری در ماه محرم است.
حسینیه ممکن است به یکی از موارد زیر نیز اشاره داشته باشد:
بخش الوار گرمسیری یکی از بخش‌های تابعه شهرستان اندیمشک در استان خوزستان در جنوب غربی ایران است. این بخش در گذشته جز استان لرستان بوده است که در دهه ۶۰ از استان لرستان جدا و هم زمان با شهرستان شدن اندیمشک به استان خوزستان الحاق شده است. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران جمعیت بخش الوار گرمسیری شهرستان اندیمشک براساس سرشماری مرکز آمار ایران  در سال ۱۳۹۵ برابر با ۱۴،۷۸۳ نفر بوده است. ساکنین این بخش شیعه مذهب و به زبان لری صحبت می‌کنند.ادموندز سیسیل جان و بارون دوبد. دو سفرنامه دربارهٔ لرستان. ترجمه سکندر امان‌اللهی و لیلی بختیار. تهران:۱۳۶۰
حسینیه یکی از شهرهای استان خوزستان است. این شهر در بخش الوار گرمسیری شهرستان اندیمشک قرار گرفته‌است. این شهر در گذشته جز استان لرستان بوده‌است که در دهه ۱۳۶۰ از استان لرستان جدا و هم‌زمان با شهرستان شدن اندیمشک به استان خوزستان الحاق شده‌است. مردم این شهر از قوم لر هستند و به زبان لری بالاگریوه ای تکلم می‌نمایند.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱٬۸۲۱ نفر (در ۵۳۳ خانوار) بوده‌است.
پَرَندَک از شهرهای بخش مرکزی شهرستان زرندیه استان مرکزی ایران است. این شهر در مسیر آزادراه تهران–ساوه و راه‌آهن تهران–جنوب قرار گرفته‌است.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ. بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۵، برابر با ۶٫۸۸۶ نفر بوده‌است؛ که از این میان ۳٫۵۰۱ نفر مرد و ۳٫۳۸۲ نفر زن بوده‌اند. این شهر ۲٫۱۹۳ خانوار دارد. رود شور از نزدیکی جنوب این شهر می‌گذرد و در اطراف آن، ناحیه صنعتی پرندک قرار دارد.
هنگام احداث راه‌آهن تهران-جنوب، ایستگاه پرندک در مجاورت روستای رحیم آباد احداث گردید و به همین دلیل این روستا بعدها به پرندک مشهور گشت و با افزایش جمعیت و تبدیل شدن این روستا به شهر به تصویب فرهنگستان رسماً نام پرندک به آن داده شد. لغت‌نامه دهخدا واژهٔ پرندک را «پشته و کوه کوچک در میان دشت» معنی می‌کند.
مردمان این شهر به زبان فارسی گویش می‌کنند.
مشکویه بیانگر تاریخ کهن شهر پرندک زرندیه است. شهر پرندک زادگاه فیلسوف ابوعلی مسکویه است. منطقهٔ مشکویه دارای آثار تاریخی از دوران اشکانی است و اوج تمدن این منطقه از قرن پنجم تا قرن هفتم بوده که یک شهر صنعتی تولیدی سفال با مقیاس بالا بوده‌است. قدیمی‌ترین منبعی که به مشکویه اشاره کرده‌است کتاب الاعلاق النفیسه که در سال ۲۹۰ هجری قمری توسط ابوعلی احمدابن رسته اصفهانی نوشته شده‌است.
ترکیب جمعیتی مردم شهر پرندک متشکل از ساکنان رحیم آباد و همچنین مهاجران روستاهای علی آباد ، راسفیجان، پیک ، قاسم آباد ،دولت آباد ، فیض آباد و چند روستای دیگر در حوال شهر پرندک می باشد که در بین سال های 1348 تا 1357 به خاطر خشک شدن آب قنات ها و بی آبی به پرندک مهاجرت نموده اند . البته در همان سال ها اقوامی از عشایر شاهسون نیز به شهر پرندک مهاجرت نموده اند و در سال های اخیر به دنبال صنعتی شدن این شهر اقوامی از سراسر کشور اعم از ترک و کرد و لر و بلوچ و عرب به این شهر مهاجرت نموده اند.
رود شور از استان زنجان سرچشمه گرفته و پس از عبور از استان قزوین و جنوب غرب استان تهران و شهرستان زرندیه به شهرستان ری می‌رسد. شاخه‌های مشهور این رود عبارت‌اند از خر رود، ابهررود، کردان و سه‌رود. رود شور با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی، عرض شهرستان ری را طی می‌کند. این رود از شش کیلومتری جنوب حسن‌آباد فشاپویه عبور می‌کند و به شوره‌زار شرق دریاچهٔ حوض سلطان می‌ریزد.
امامزاده عبدالمطلب در روستای پیک در نزدیکی شهر پرندک قرار دارد.
شهرک صنعتی شهید مهدی پرندک در محور قدیم جادهٔ تهران-ساوه در نزدیکی شهر پرندک واقع شده‌است. اکنون ۸۸ واحد صنعتی شامل صنایع فلزی، سلولزی، غذایی، شیمیایی و خدماتی در شهرک صنعتی پرندک مشغول به فعالیت هستند.
ایزدشهر از شهرهای استان مازندران در شمال ایران است که در ۷ کیلومتری شرق نور و ۸ کیلومتری غرب محمودآباد واقع شده‌است. این شهر، در بخش مرکزی شهرستان نور در کنار دریای مازندران قرار دارد. مردم ایزدشهر از قومیت طبری هستند و به زبان مازندرانی سخن می‌گویند. جمعیت «ایزدشهر» در سال ۱۳۹۵، برابر با ۷٬۴۳۹ نفر گزارش شده‌است.
این شهر در سال ۱۳۸۴ خورشیدی از ادغام روستاهای بازارسر، ساروج‌محله و امیرآباد کناره از توابع دهستان ناتل کنار، بخش مرکزی شهرستان نور تشکیل شدشریف‌نیوز، چهارشنبه، ۲۶ مرداد ۱۳۸۴ و نام خود را از شهرک ییلاقی تفریحی ایزدشهر که در سال ۱۳۵۴ توسط شاهپور غلامرضا پهلوی ساخته بود گرفت. شهرداری آن نیز در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۴ تأسیس شد.ایزده. اباصلت بینایی. (ISBN 964-7807-40-6) ناشر شلفین. ۱۳۸۲
محلات اصلی شهر، امیرآباد کناره بازارسر و سادات‌محله در قسمت شرقی و ساروج‌محله (سراج‌محله) در قسمت غربی و شرقی است.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۷٬۴۳۹ نفر جمعیت بوده‌است. مردم ایزدشهر به زبان طبری با گویش کجوری سخن می‌گویند.
ایزدشهر در زبان طبری «ایزده» نامیده می‌شود. ریشه ایزده به‌آبادی کتی‌یا می‌رسد. قدمت کتی‌یا، با توجه به محوطه باستانی موسوم به خشته‌کتی، که در آن از مردم مالیات می‌گرفتند، دستکم به عصر صفوی می‌رسد. کتی‌یا، به‌آبادی‌های مرزنده و سالده از روستاهای چمستان و ایزده محدود می‌شود. به سبب سیلی که شهر تاریخی ناتل و کتی‌یا را از بین برد، آبادی ایزده را بنا نهادند یا به این آبادی مهاجرت کردند. ایزده، امروزی در زبان طبری «اِزده» به معنای ده بزرگ است. در حال حاضر، ایزدشهر به دو قسمت شرقی و غربی مجزا تقسیم می‌شود: بخش شرقی بازارسر و بخش غربی ساروج‌محله نام دارد. بخش میانی را هرکامحله می‌نامند.
بر اساس برآوردها، آغاز بنای روستای ایزده، به اوایل دوره قاجار می‌رسد. در زمان ناصرالدین شاه این روستا آنقدر بزرگ شده که قابل این باشد که به عنوان تیول به میرزا عبدالله نامی یکی از کارمندان جزء دربار برسد. در یکی از سفرنامه‌های ناصرالدین شاه به‌آبادی "عزت ده" اشاره‌ای شده‌است.
میرزا ابراهیم، در سال ۱۲۷۵ ه‍.ق در سفرنامه اش می‌نویسد: به رودخانه بزرگ ایزده که در دو طرف آن خانه و آبادی و یک باب حمام دارد رسیدیم.
بجز وی مالکونف روسی در سال ۱۸۵۸ میلادی، ابت انگلیسی در سال ۱۲۵۹ ه‍.ق مکنزی و رابینو نیز در سفرنامه‌های خود از آن یاد کرده‌اند.
مکنزی در سفرنامه خود می‌نویسد: یک فرسنگ بعد از رستمرود به رودخانه گل‌آلود عزت ده رسیدیم… در دوسوی رودخانه دهکده‌ای به همین نام قرار داشت. تقریباً صد خانه در قسمت غربی آن و نزدیک دریا بود. مالیات این دهکده ۸۰۰ تومان است.سفرنامه شمال. چارلز فرانسیس مکنزی. ترجمه منصوره اتحادیه (نظام مافی) نشر گستره. تابستان ۱۳۵۹
هتل‌ها و رستوران‌های منطقه و پیرامون:
فریم از شهرهای استان مازندران در شمال ایران است. این شهر، مرکز بخش دودانگه واقع در شهرستان ساری است.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۳۶۹ نفر جمعیت بوده‌است؛ که با این حساب، این شهر جزو ۱۰ شهر دارای کمتر از ۱۰۰۰ نفر جمعیت در ایران است.
نام اصلی این منطقه «پریم» بوده‌است که پس حمله مسلمانان به طبرستان به دست اعراب «فریم» نامیده شد.
در جنوب شهرستان ساری منطقه‌ای است که از دید آب و هوا، ییلاقی بوده و به دودانگه/پریم/فریم معروف است. فریم در ۶۵ کیلومتری شهر ساری واقع شده‌است. این منطقه که از گردآمدن روستاهای امامزاده علی، واو دره، شلدره، تلاوک، کهنه ده، قلقل، محمدآباد، پهندر و مجی دینه سر، علی‌آباد، کرچا، رسکت، جعفرکلا و… تشکیل شده، امروزه با مرکزیت محمدآباد شناخته می‌شود. محمدآباد از سال ۱۳۸۶به شهر ارتقاء یافته‌است. مردم این شهر به کار کشاورزی و دامداری مشغول هستند. در این شهر واحدهای اداری و تجاری زیادی وجود دارد و همین امر باعث شده که مردم از روستاهای اطراف برای رفع نیاز و تهیهٔ نیازهای زندگی به این شهر رفت‌وآمد داشته باشند. امروز به سبب افزایش جمعیّت و رشد بافت انسانی جوامع، ساختار تقسیمات جغرافیایی و اقلیمی نیز به فراخور آن دست‌خوش دگرگونی می‌شوند.
پریم منطقه‌ای کوهستانی-جلگه‌ای است.
از این شهر در منابع تاریخی کهن به نام «پَریم» یا «جبال قارن» و بخشی از هزار جریب، یاد شده که
شهری عظیم با حصاری آجری، شبیه به قلعه در دشتی به نام «پریم» بوده‌است و گویی بر اثر چند زلزلهٔ ویرانگر به کلّی از بین رفته‌است و درگذار تاریخ دگربار آبادانی و زندگی به این منطقهٔ خوش‌نشین رو آورده و مردمی گرم دل و مهربان را در خود جای داده و پرورده‌است تا سال ۱۳۶۰ دهستان‌های چاشم و پشتکوه نیز جزئی از دودانگه بودند وبخش کوهستانی از دودانگهٔ فریم به شهرستان مهدیشهر استان سمنان ملحق گردید.
مردم این دهستان از قومیت طبری (مازندرانی) هستند.
گویشوران این منطقه به زبان طبری و با لهجهٔ پریمی سخن می‌گویند، البته در لهجه روستاها به فراخور پراکندگی و به میزان دوری از هم نیز رنگارنگی و تفاوت‌های آوایی و کلامی دیده می‌شود اما این گوناگونی سبب نابسامانی و اختلال در پیام‌رسانی و ارتباط زبانی نمی‌گردد.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۳۶۹ نفر جمعیت بوده‌است.
برای نمونه در قرن پنجم هجری برابر سال ۱۱۲۷ میلادی زمین‌لرزهٔ بزرگی در منطقهٔ
هزار جریب جنوبی سبب ویرانی سراسری روستاهای منطقهٔ پریم که در درهٔ پهناوری در کوه‌های خاوری پل سفید واقع است، شد. همچنین در سال ۶۰۰ قمری برابر ۱۳۰۹ میلادی زمین لرزه‌ای روستاهای فراوانی را
در مازندران تقریباً به‌طور کامل نابود کرد و سبب از رونق افتادن منطقهٔ پریم گردید.سایت پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله
به هر روی، دودانگه به عنوان بخشی از هزار جریب و درعصر «اسپهبدان» وقایع و رویدادها و فراز و فرودهای فراوانی به خود دیده‌است. در زمان هارون الرشید، هزار جریب «پریم» در دست «اسپهبد شروین باوند» بود.ص ۱۸۸ تاریخ دوهزار ساله در تقسیمات «تاریخ طبرستان» تألیف اسفندیار کاتب، که طبرستان را به دو پاره «هامون» و «کهستان» قسمت کرده‌است، «پریم» را در ردیف کهستان آورده‌است.ابن اسفندیار ص۷۴ در جای دیگر «ابن اسفندیار» می‌نویسد: فریم که کوه قارن می‌خوانند به برادر
کهتر «قارن» سپرده شد.ابن اسفندیار ص ۱۵۲
در دوره‌های بعد از طاهریان و صفاریان تا روزگار قاجار مازندران و بخش‌های مختلف آن مورد تاخت و تاز قرار گرفتند. در دو دورهٔ صفویه و قاجاریه؛ مازندران مرکز نفوذ؛ قدرت و حکومت بوده‌است. منطقهٔ دودانگه پیوسته در همهٔ جنگ و گریزهای تاریخی و مقاومت در برابر تازش بیگانگان به سبب بافتار جغرافیایی و بهره‌مندی از مردمی غیور و ستبر جلوه‌ای ویژه داشته‌است که آخرین نمونهٔ تاریخی آن را شاعر بزرگ همین منطقه، میرزا محمود فدایی مازندرانی از پایداری مردم دودانگه در برابر سپاه روس در قصیده‌ای بلند به تصویر کشیده‌است. شواهد و پژوهش‌هایی که بر پیشینهٔ کهن و تاریخ منطقهٔ «پَریم» گواهی می‌دهند:
الف) گزارش و پژوهش برخی از خاور شناسان از جمله «ه.ل. رابینو» محقق فرانسوی و تحقیق دائرةالمعارف بریتانیکا.
ب) وجود گنبد رسکت بازمانده از قرن پنجم قمری در کنار روستای رسکت(resket)که هنوز هم بردامنهٔ صخره‌ای برپاایستاده و همچون قراولان وقلعه بانان کهن، چشم به سوی دشت پریم دوخته‌است که خوش بختانه کاوش‌های اخیر باستان شناسان و دیرینه شناسان نیز گواه پیشینهٔ فرهنگی و شهری این منطقه‌است. دو سال پیش با اجرای عملیات گمانه‌زنی در منطقهٔ دودانگه در محوطه برج رسکت ساری بقایایی کشف شد. در این عملیات، گورستانی متعلق به قرون میانهٔ اسلامی شناسایی شد که آرامگاهی بودن این برج را ثابت می‌کند. در شرق گورستان محوطه‌ای مسکونی به وسعت چهار هکتار و متعلق به قرون میانهٔ اسلامی و دوره سلجوقی نمایان شد که فضای اصلی آن با استفاده از سنگ و گچ ساخته و تمامی سطح داخلی دیواره‌های آن با گچ‌بری‌هایی به خط کوفی آراسته شده‌است.
پ) آثار و بازماندهٔ بناهای کهن و برخی اسامی آن‌ها. برای نمونه در روستای کرچا(korcha)زمین‌های وسیعی پر از آجرهای پخته از روزگاران قدیم است و در تپه‌های اطراف آن هم دیواره‌های گج اندودیافت شده‌است و جالب تر این که در حوالی این روستا چند نام با پیشوند «شهر» هنوز به کار می‌رود مثل شهردشت، شهربن که ازتوابه روستای کرسبkoresb می‌باشد گمان می‌کنیم در این منطقه بناهای آباد و مظاهر شهری بسیاری وجود داشته که در زلزلهٔ بزرگ پایان قرن هفتم هجری به‌طور کامل ویران و با خاک یکسان شده‌است و آن پاره‌های آجر و اسامی، تنها یادگاران شکوه گذشته‌اند.
کتاب فارسی «مرزبان نامه» که در اصل به زبان تبری /طبری (مازندرانی کهن) نوشته شده بود نویسندهٔ اصلی این اثر پساوند «پریم» را در نامش دارد: اسپهبد مرزبان بن رستم شروین پریم که از شاه زادگان و اسپهبدان شهر پریم بوده و کتاب مرزبان نامه را به زبان مازنی و در قالب fabel فراهم آورده‌است؛ بنابراین اگر روزی اصل نسخهٔ طبری این اثر پیدا شود، نخستین و بزرگ‌ترین اثر مکتوب شهر باستانی پریم شمرده خواهد شد. همین نویسنده دیوان شعری هم به نام «نیکی نومه» داشته‌است که از آن نیز جز نامی بر جای نمانده‌است. برای پرهیز از به درازا کشیدن سخن از برشمردن همهٔ بزرگان فکری، فرهنگی و سیاسی منطقهٔ پریم در گسترهٔ تاریخی، خودداری می‌کنیم و تنها به ذکر یکی از بزرگ‌ترین چهره‌هایی که از پس ابر زمانه به تازگی رخساره عیان کرده‌است، بسنده می‌کنیم.
میرزا محمود فدایی مازندرانی مرثیه سرای بزرگ روزگار قاجار از روستای تلاوک منطقهٔ دودانگهٔ فریم و از مفاخر تاریخ ادبیات فارسی ایران است. جلد نخست مقتل منظوم او در قالب ترکیب بند با حدود ۴۲۰۰ بیت در سال ۱۳۷۷ به کوشش دکتر فریدون اکبری شلدره به چاپ رسیده‌است. کلیات مقتل فدایی پس از سال‌ها تحقیق و پژوهش‌های دراز دامن در سال ۱۳۸۸ خورشیدی منتشر شده‌است که یکی از شگفتی‌های ادبیات عاشورایی به‌شمار می‌آید. سوگنامهٔ عاشورایی فدایی سرشار از تصاویر تب‌ناک شعری است. ویژگی زبان شعری فدایی را باید در کاربست فراوان صور خیال و تصویرگری‌های شعری او دانست.
بخش دوم کلیات مقتل فدایی سرشار از نوحه‌های استوار عاشورایی است. نوحه و ترجیعات عاشورایی با فدایی به اوج خود می‌رسد. زبان شعری فدایی در اشعار سینه‌زنی و نوحه‌سرایی بسیار فاخر و فخیم است.
در سال ۲۳۱ خورشیدی برابر با ۲۳۷ قمری شهاب سنگی در منطقه فریم سقوط کرد که به نام شهاب سنگ اسپهبد شروین خوانده شد. برخی پژوهشگران برج رسکت را یادمانی در نزدیکی محل سقوط این شهاب سنگ می‌دانند. برج رسکت از بناهای قرن پنجم هجری قمری است. این اثر در تاریخ ۹ مرداد ۱۳۱۲ با شمارهٔ ثبت ۱۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است و حدود شصت کیلومتری جنوب غرب شهر ساری قرار دارد. برج رسکت، افزون بر معماری شگفت، دو سنگ نگاره به خط کوفی گلزار و پهلوی ساسانی دارد که بر ارزش هنری آن افزوده‌است. برج رسکت با نقشهٔ مدور از آجر بنا شده‌است. ورودی بنا در جهت خاوری و در بالای طاق‌نمای ورودی دارای نگاره‌های چشم‌نواز گچی مقرنس کاری است و چهار سر کتیبه کوفی گلزار و خط پهلوی ساسانی به طرز زیبایی گچ‌بری شده‌است که مشتمل بر آیه‌های قرآنی و مطالب تاریخی است. گام‌های بازسازی بر روی برج از سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۷ انجام شده‌است. برج رسکت در شیب تند کوهی سنگی بنا شده و همواره این سؤال مطرح بوده که این بنای آجری چگونه در این شیب تند ایستاده‌است؟ برج آرامگاهی رسکت در زمان غزنویان ساخته شده‌است اما در این زمان خاندان باوندیان که از اسپهبدان ساسانی بودند در مازندران حکومت می‌کردند. این خاندان از دوره ساسانی در این منطقه از کشور بوده‌اند اما با ورود اسلام، مسلمان شده و حدود ۷۰۰ سال در مازندران حکومت کرده‌اند. برج رسکت آرامگاه «شهریار ابن قارن»، و یکی از اعضای خاندان باوندیان است.
مَرزَن‌آباد از شهرهای استان مازندران در شمال ایران است. این شهر، در بخش مرزن آباد شهرستان چالوس قرار دارد. مردم مرزن‌آباد از قومیت طبری هستند و به مازندرانی صحبت می‌کنند. عبور جاده مهم و قدیمی چالوس از این شهر و پادگان آموزشی با بیش از یکصد سال قدمت که در گذشته محل استقرار هنگ ژاندارمری و در حال حاضر مرکز آموزش شهید ادیبی نیروی انتظامی می‌باشد. همچنین وجود دریاچه زیبای ولشت و اولین سد تلمبه ای ذخیره ای سیاه بیشه در ۴۰ کیلومتری جنوب شهر و ابگرم دلیر در روستای دلیر و همچنین آبشار هریحان و روستای تاریخی الامل و دره اندرسم با جاذبه فراوان اکوتوریسم و روستای فشکور، بارینگنون در دهکده نمونه گردشگری ناتر، جنگل زیبای مسیر باندر تا اشکارلت، دهکده گردشگری بنفشه ده، جنگل کلاک و گوهر کلا و بقاع متبرکه در روستاهای پردنگون وگویتر و طویر و فضل فاضل بر بلندای کوهستان فشکور و دلیر بعلاوه رودخانه چالوس با شاخه‌هایی فرعی از برار تنگه، واسپول، انگوران و الیت و دلیر … از جاذبه‌های گرذشگری مرزن آباد می‌باشد. برگزاری جشن ۱۴ آبان روز مازندران (تیر ماه سیزده شو) از گذشته رواج داشته، جشن شیردوشان (دئوش)، جشنواره گل نرگس ماسال از جمله سنن و آداب فرهنگی خاص منطقه مرزن آباد می‌باشد معروف ترین و زیباترین جاذبه های گردشگری حاضر در مرزن آباد ستون اریا و ستون محمد میباشند.
نام واژهٔ مرزن‌آباد یا مرزان‌آباد را می‌توان با تفکیک دو واژه جدا از هم بررسی کرد. در فولکلور منطقه این باور بین طبری‌ها وجود دارد که «مرزان»، دیو قصه‌ها، در تأمین امنیت کاروان‌های چالوس‌رود به سوی کلاردست نقش داشت و راهداری می‌کرد. جز دوم این واژه نیز به معنی آبادی است. واژه «آباد» هنگام تلفظ در زبان طبری و گویش کلارستاقی در پایان نام روستاها و شهرها به وا تبدیل می‌شود و مرزن‌آباد بصورت «مرزن‌وا» تلفظ می‌شود.
شهر مرزن‌آباد که در کوهپایه‌های البرز در محل تلاقی دو رودخانه چالوس و براررود در دامنه تپه‌های کم ارتفاع منطقه بیرون بشم و کوهستان بخش مرزن آباد شهرستان چالوس قرار دارد به واسطه شرایط خاص اقلیمی و آب و هوایی از گذشته بسیار دور محل سکونت بوده‌است در کتاب البلدان در حدود ۱۲۰۰ سال قبل به شهر سعیدآباد مابین کلار ورویان اشاره شده‌است.
نام مرزن آباد، در منابع سده‌های نخستین هجری، در شرح وقایع مختلف تاریخی آمده‌است. اشاره منابع به موقعیت نطامی سعیدآباد و مرزن‌آباد و همچنین وجود پادگان در آن در سده‌های نخستین اسلامی از سوق الجیشی این منطقه در طبرستان حکایت دارد.
مرزن در زبان فارسی به معنای موش بزرگ است، واژه‌ای که در لغت مرزنگوش هم دیده می‌شود.لغتنامه دهخدا: مدخل مرزن.
"سعدآباد" نام قدیمی شهر مرزن آباد بوده که در حال حاضر نام یکی از محلات شهر می‌باشد این نام برگرفته از نام حاکم عرب دوران عباسی این منطقه به نام سعید بن دعلج بوده‌است که به نام سعید آباد نامگذاری شده بود که به سعدآباد تغییر نام یافت، همچنین در کتاب تاریخ طبرستان، رویان، مازندران نوشته سید ظهیرالدین بن نصرالدین المرعشی و کتاب حبیب اسیر فی اخبار افراد بشر نوشته غیاث الدین بن همام، حسن بن زید بن اسماعیل از فرزندان امام حسن مجتبی (ع) که در ری زندگی می‌کرد به دعوت مردم رویان جهت دادخواهی و مبارزه با حکومت عباسی که با مردم منطقه بدرفتاری می‌کردند در سال ۲۵۰ هجری قمری در سعدآباد با نمایندگان اهالی کلار و رویان طبرستان بیعت نمودند و در طول بیست سال حکومت علویان طبرستان اعتبار فراوانی کسب کرد بر دیلمان، ری و گرگان دست یافت. در طول دوران ۱۰۰۰ ساله مرزن آباد به واسطه قرار داشتن در مسیر جاده باستانی شمال ایران همواره محل توفق و سکونت بوده‌است. به واسطه وجود امامزاده خلیل که راه قدیمی از کنار آن می‌گذشت همواره مورد توجه قرار داشته. در دوران معاصر از حدود سال ۱۳۰۰ هجری شمسی تا سال ۱۳۱۰ هجری شمسی با احداث جاده زیبای چالوس و عبور آن از مرکز مرزن آباد و همچنین تأسیس پادگان بر اهمیت استراتژیک شهر افزوده شد در سال ۱۳۳۰ با پیشگامی عده‌ای از بزرگان با تلفیق محله‌های قدیمی مرزبان آباد- سعدآباد (سیدوامحله)، بابوده، کشک و کوهستان محله شهر مرزان آباد تأسیس گردید. جمعیت شهر در زمان تأسیس حدود ۳۰۰۰ نفر بوده و مرحوم علیخان کیانی اولین شهردار شهر مرزن آباد بوده‌است «مرزان آباد» با تغییر زمان به «مرزن آباد» تبدیل شد در سالهای قبل از انقلاب ساختمان پست خانه قدیم، پل رضا شاهی و ستون یاد بود از جمله نمادهای شهر بوده خانم نسرین شکوهی اولین و تنها زن شهردار شهر در مسیر امامزاده خلیل درختان زیبای اقاقی را کاشته و مرحوم مهدی رئیس فیروز نسبت به بازگشایی اولیه ترانشه اقدام نموده بود ساختمان قدیمی شهرداری اهدایی خانواده صیادی در ان دوران ساخته شده از جمله بزرگانی که در انجمن شهر یا در شهرداری منشأ خدمات بوده‌اند می‌توان به مرحوم نصیر کیانی، مرحوم سبحان قلی میار، مرحوم رستم صیادی واحسان الله رزمجو و مرحوم عبدالله سلطانی کلارستاقی اشاره کرد در دوران بعد از انقلاب از سال ۱۳۷۶ با شکل‌گیری شوراهای شهر توسعه شهر مرزن آباد سرعت بیشتری پیدا کرد به ویژه در دوره سوم شورای اسلامی شهر که آقایان علی ردایی، بهزاد میردار، سعید سام دلیری، مهندس حسن ردایی، کیانوش ردایی و محمد ردایی انتخاب شدند و با انتخاب شهرداری جوان مهندس جعفر ردایی با احداث بلوار و میدان و خرید املاک قدیمی مرکز شهر و تعریض مجدد ترانشه، ساختمان زیبای جدید شهرداری، کتابخانه، کشتارگاه، ساماندهی ارامستان و غسالخانه و استقرار بخشداری با همت و همکاری اعضای کمیته توسعه و آبادانی، تأسیس دادگاه، آموزش و پرورش و گازرسانی و توسعه شهرک صنعتی و احدث پارک سعد آباد و غیره خدمات ارزشمندی ارائه نمودند در حال حاضر جمعیت شهر ۷۳۴۵ نفر می‌باشد در سال ۱۳۸۹ با تشکیل کمیته‌ای تحت عنوان کمیته توسعه و آبادانی، تحت حمایت شورای اسلامی دوره سوم و شهرداری مرزن آباد طرح بخش شدن مرزن آباد را به تصویب هیئت دولت رساند و از آذر ماه ۱۳۸۹ بخش مرزن آباد مشتمل بر دو دهستان بیرون بشم به مرکزیت «گویتر» و کوهستان به مرکزیت «طویر» به مرکزیت شهر مرزن آباد تشکیل گردید در حال حاضر جمعیت بخش مرزن آباد حدود ۲۰ هزار نفر می‌باشد.سایت شهرداری مرزن آباد
جاده چالوس دارای قدمتی بیش از ۹۰ سال می‌باشد حدود ۷۰ کیلومتر از این محور از مرزن آباد عبور می‌کند به صورتی که زیباترین قسمت‌های جاده در این بخش میزبان گردشکران می‌باشد هر گردشگر در میانه راه بعد از عبور از تونل قدیمی کندوان و عبور از پل زنگوله و دهکده توریستی سیاه بیشه، ولی آباد وهریجان به هفت برادران می‌رسد، دریاچه سد سیاه بیشه با جنکل‌های اطراف و وجود مه غلیظ در کنار جاده پر پیچ و خم هزار چم خاطره انگیز هست، در قسمتی از جاده معروف به کف هزارچم چپ چپو جشم انداز جالبی دارد زمانی که گردشگران از دزد بن که در قدیم قلعه و برج و بارویی داشته عبور می‌کنند شاید ندانند در ضلع غربی جاده کوهستان زیبا روستاهای دلیر و الیت با رودخانه زیبا و ابشارها و چشمه سارها و ابگرم معدنی در دل خود دارد و فضل فاضل نقطه مرکزی کوهستان مورد رجوع همه اهالی دهات اطراف می‌باشد قسمتی از دامنه شرقی و جنوبی قله علم کوه و یخچال‌های طبیعی ان در روستاهای دلیر و گلامر استقرار یافته، آنانی که قصد صعود دارند علمکوه و شاه علمدار و پیله کوه و ورورشت را در مرزن آباد دارند و فرود کنندگان دره شگفت‌انگیز اندرسم که از کوه‌های ازادبر البرز تا روستای زیبای چهار باغ وپولادکوه که شهرت بین الملی دارد را برگزینند تجربه ای عالی خواهد بود، در دهستان بیرون بشم دریاچه ولشت نماد گردشکری و طبیعت گردی هست دریاچه ای شگفت‌انگیز در دل کوه امکان شنا و ماهیگیری و قایقرانی فراهم است و دریاچه کوچک بهشت در ۲ کیلومتری شمال شهر جشم نواز و زیبا و دل‌انگیز است، شهر اکسیژن به علت وجود جنگل، گردش هوا و دلایل اقلیمی خاص مرکز اکسیژن سازی طبیعی هست و بسیاری از بیماران قلبی و عروقی و تنفسی مرزن آباد را شهری قابل تنفس بهتر و حیاتی دوباره خواهند یافت.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۶٬۶۹۸ نفر جمعیت بوده‌است.مردم این شهر به زبان طبری و گویش کلارستاقی گویش می‌کنند.
در تاریخ ۱۳ تیر ۱۴۰۲ جانشین فرماندهی انتظامی شهرستان چالوس از وقوع یک فقره قتل در بخش مرزن آباد چالوس خبرداد و گفت: «این حادثه بر اثر مشاجره بر سر قیمت گوشت مرغ میان مسافری که از شهر راین استان کرمان آمده بود و فروشنده رخ داد که منجر به قتل مرغ فروش شد.» وی همچنین افزود: «به علت شدت جراحات ضربه های چاقو، فروشنده مرغ در دم جان باخت و ضارب راینی که خریدار مرغ بود نیز در مرغ‌ فروشی دستگیر شد.»
خَلیل‌شهر از شهرهای استان مازندران در شمال ایران است. این شهر، در بخش مرکزی شهرستان بهشهر قرار دارد.
این شهر پنج کیلومتر در شهر بهشهر و در ۲۰ کیلومتری غرب گلوگاه واقع شده‌است.
مردم خلیل‌شهر به زبان مازنی سخن می‌گویند و از قومیت تبری و ایرانی‌تبار هستند
براساس سرشماری سال ۱۳۹۵خ جمعیت این شهر برابر با ۱۹٬۴۲۱نفر جمعیت بوده‌است.
این شهر پیش از این از روستایی به نام خلیل‌محله از توابع دهستان پنج‌هزاره مرتبط با بخش شهرستان گلوگاه بوده‌است.
خلیل‌شهر، شهر نوبنیادی است که از تجمیع روستاهای ملامحله، گت زمین، رباط، مالیکلا، کشیرخیل، عموزادمحله، علمدارمحله، رکاوند، و کلاک به وجود آمده‌است. مرکز خلیل‌شهر بین محله رباط و علمدارمحله‌است.
شهر نوبنیاد خلیل‌شهر به عنوان چهل وهشتمین شهر مازندران معرفی شد.
قسمت اعظمی از جمعیت خلیل شهر که شامل مردم محله‌های ملامحله، گته‌زمین، رباط، مالیکلا، کشیرخیل و عموزادمحله می‌باشند از طایفه خلیل می‌باشند.
این شهر کوچک در دامنه کوه جهان مورا قرار دارد. خلیج گرگان و تالاب میانکاله در شمال و جنگل انبوه دامنه شمالی کوه جهان مورا در پیرامون آن جای دارد. شاخه‌های رودخانه کلاک (سفیدرود) زمین‌های این آبادی‌ها را قطع نموده و دره بسیار عمیقی در برخی نقاط تشکیل داده‌است.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با ۱۹٬۴۲۱ نفر جمعیت بوده‌است. مردم خَلیل‌شهر به زبان مازندرانی گویش می‌کنند.
مردم خلیل‌شهر به زبان مازنی سخن می‌گویند و از قومیت تبری و ایرانی‌تبار هستند به باور برخی نیاکان بومی ریشه این طایفه به منطقه استانجان هزارجریب می‌رسد. در حدود سال ۱۱۲۰خ، طایفه‌های ایل خلیل از روستای استاجنان که در منطقهٔ کوهستانی نظیر بهشهر قرار داشت، به محل کنونی «خلیل‌شهر» کوچ نمودند. به گفتهٔ نیاکان بومی این شهر، در ابتدا طایفهٔ خلیل از سمت خراسان به مازندران آمده‌اند و در روستای استاجنان ساکن شدند. طایفه‌های ایل خلیل در خلیل‌شهر عبارت اند از:
۱- طایفهٔ خلیل خلیلی
۲- طایفهٔ عموزاد خلیلی
۳- طایفهٔ باقری خلیلیپیشینه ی تاریخی خلیل شهر ،
البته ایل خلیل به طایفه‌های مذکور محدود نمی‌شود و پس از مدتی طایفه‌های دیگری نیز گسترش یافتند. آنگاه روستای خلیل محله که شامل چندین ده در یک راستا و با فاصله بودند پدید آمد که در ابتدا شامل پنج ده: «۱- کشیرخیل -۲- عموزاد محله -۳- ملامحله -۴- مالیکلا -۵- گت زمین» می‌شده‌است. اولین مدرسه در خلیل محله در سال ۱۳۱۴ خورشیدی تأسیس شده‌است.
روستای خلیل محله یک روستای طولی بوده‌است؛ یعنی در امتداد یک رود تشکیل شده‌است؛ قبل از آن که این روستا تبدیل به شهر شود به آن خلیل محله گفته می‌شد. روستای خلیل محله در امتداد رودی به نام اسپی رود که از سمت جنوب به شمال کشیده شده‌است پدید آمده‌است. ده‌های خلیل محله به مرور زمان گسترش یافتند و به یک دیگر متصل شدند و یک جادهٔ اصلی آن‌ها را به یک دیگر مرتبط می‌ساخت. بزرگراه اصلی (بلوار امام رضا) از شمال این روستا گذر می‌کرده‌است که البته محله‌های کلاک و رکاوند نیز در شمال این بزرگراه گسترش یافتند. بعد از مدتی این روستا ممتد و حالت روستای طولی را به خود گرفت. آنگاه روستای خلیل محله به شهر خلیل شهر تبدیل شد. کنون شهرداری مختص خود را دارد.
عده ای از طوایف ایل خلیلی در اطراف کیاسرشت و سوادکوه و فیروزکوه سکونت دارند. گروه دیگر از این ایل در ارجمند و قزنچاه سکونت دارند و به خلیلی ارجمندی و خلیلی قزنچاهی معروف هستند.
کشت و کار در پیرامون خلیل‌شهر شامل درختان انار و هلو و انواع نارنگی، درختان صنعتی مانند صنوبر و اوکالیپتوس، و کشتزارهای توت فرنگی و تمشک می‌شود.خبرگزاری فارس: خلیل‌شهر مازندران پایلوت سرمایه‌گذاری خارجی در کشور شد، تاریخ: ۸۸/۱۱/۱۸، بازدید: ۸ تیر ۱۳۸۹. شماره خبر: ۸۸۱۱۱۷۱۵۹۹
یک چشمه بنام سید علی چشمه در ۶ کیلومتر جنوب شرقی داخل جنگل لوله‌کشی شده و ۹ روستا (عموزادمحله، گته‌زمین، مالیکلا، ملامحله، رباط، کرمانی محله) از این لوله‌کشی استفاده می‌کنند و کشیرخیل از چشمه دیگری استفاده می‌کند.
از اماکن تفریحی شهر می‌توان به پارک جنگلی سرخ‌اُو دریای خلیل شهر و امامزاده یوسف و امام زاده حسن رضا و از اماکن ورزشی آن می‌توان به باشگاه کشتی کشیرخیل، باشگاه کوثر (فوتسال، کونگ‌فو، ووشو، کیوکوشین) رباط، باشگاه مالیکلا و باشگاه رکاوند و باشگاه پوریای ولی اشاره کرد. مراکز آموزشی آن دانشگاه پیام نور یک دبیرستان پسرانه و یک دبیرستان دخترانه، چهار مدرسه راهنمایی و چهار مدرسه ابتدایی هستند.
مراکز تولیدی:
مجتمع تجاری بهار در محور بهشهر - گلوگاه - گرگان (محدوده مصوب خلیل‌شهر) در کیلومتر هشت خلیل‌شهر از نقاط تجاری آن است.
اعضای اصلی:
اعضای علی‌البدل:
۳- مهدی عموزاد خلیلیhttps://www.farsnews.ir/mazandaran/news/14000330000004/اعضای-اصلی-و-علی‌البدل-شورای-شهر-بهشهر-خلیل‌شهر-و-رستمکلا-مشخص-شدند
دابودَشت یا ادیبی محله از شهرهای استان مازندران در شمال ایران است. این شهر، در بخش دابودشت شهرستان آمل قرار دارد.
در اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۸۴ خورشیدی روستای درویش خیل مرکز بخش دابودشت از توابع شهرستان آمل پس از تجمیع با روستاهای حلال‌خوار محله و وسکل از توابع همین بخش با همت دکتر علی ادیبی فیروزجایی به شهر تبدیل و به عنوان شهر دابودشت شناخته شد.حافظهٔ قوانین، بازدید: سپتامبر ۲۰۰۹.
دابودشت از شهرهای تاریخی است. دابو مقر پادشاهی اسپهبد دابو(۴۰–۵۶ ه‍.ق/۶۶۰–۶۷۶ م)(به معنی دابوِ یا بماناد) از پادشاهان نامی مازندران (عجم نهند) و گیلان است. فرخان یکم (ذوالمناقب) پسر اوست. دابو ولیعهد پدر در آمل و پس از پدر به پادشاهی رسید. در تبرستان استقلال یافت و تا نیشابور را مسخر خود کرد و معاصر بنی امیه بوده. هنوز شهر او (دابو) در مازندران (آمل) باقی است.
همچنین میربزرگ سر سلسله مرعشیان در دابو به دنیا آمد و ساکن دابو بود. دابو مقر میر بزرگ مرعشی در اوایل زندگی او بود.
سفرنامهٔ رابینو در سفرنامه خود می‌گوید: از بلوکات ناحیهٔ آمل به مازندران. عدهٔ قری ۹۱. مساحت آن ۱۵ فرسنگ و مرکز آن مرزنگو است. حد شمالی آن دریای خزر و شرقی آن جلال ازرک بارفروش و جنوبی آن دشت سه هزار و غربی آن هزارپی می‌باشد و جمعیت تقریبی آنجا صد و پانزده هزار است.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر برابر با …۲ نفر جمعیت بوده‌است. مردم دابودشت به گویش آملی که گویشی از زبان مازندرانی است صحبت می‌کنند.
بوداگرایی،http://dpajoohan.ir/1395/12/15/بوداگراییhttp://dpajoohan.ir/1395/12/15/بوداگرایی/ad05-bee690c581c5/تحقیق-درباره-بوداگرایی/https://pdf-doc.ir/product/22959/دانلود-تحقیق-در-مورد-بوداگراییhttp://fkg.iust.ac.ir/category/بوداگرایی بودیسم،https://sid.ir/paper/66587/fahttps://sid.ir/paper/967704/fahttps://sid.ir/paper/266415/fa آیین بودایی، آیین بودا یکی از دین‌های هندی با ۵۰۰ میلیون پیرو در سراسر جهان است. این دین برپایه فلسفه‌ای مبتنی بر آموزه‌های سیدارتا گوتاماSiddhartha Gautama که در حدود ۵۶۶ (پیش از میلاد) تا ۴۸۶ (پیش از میلاد) می‌زیسته، بنیان‌گذاری شده‌است.
آیین بودا به تدریج از هندوستان به سراسر آسیا، آسیای میانه، تبت، سریلانکا، یمن، آسیای جنوب شرقی و نیز کشورهای خاور دور مانند چین، مغولستان، کره و ژاپن راه یافت. آیین بودایی به عنوان دین پاکانĀrya dhrama در نظر گرفته می‌شود و با ۵۰۰ میلیون پیرو یکی از ادیان اصلی جهان به‌شمار می‌آید. آیین بودا بیشتر بر کردار نیک، پرهیز از کردار بد و ورزیدگی ذهنی تأکید دارد.
آماج این ورزیدگی‌ها پایان دادن به چرخه تولد مجدد یا سمساره است که از طریق بیداری یا درک واقعیت راستین، رسیدن به رهایی یا نیروانا صورت می‌گیرد. اخلاقیات بودا گرایانه بر دو اصل بی‌گزندی و رواداری برپا شده‌است. آثار نوشتاری بوداگرایی بسیارند و بخش ارزنده‌ای از ادبیات دینی جهان به‌شمار می‌روند.
پیرامون سه هزار سال پیش، شاخه‌هایی از آریاییان ایران، از بقیه جدا شده و به سرزمین هند کوچ کردند. پیش از ورود آن‌ها به شبه جزیرهٔ هند، قوم دیگری در آنجا نشیمن داشت که به نام دراویدی معروف است. آریایی‌ها پیرامون ۲۵۰۰ سال پیش یعنی به هنگام زایش بودا در بیشتر سامان‌های شمالی هند جایگزین شده و بر آن نواحی چیره گشته‌بودند.*Oxtoby, Willard Gurdon. , and Alan F. Segal. A Concise Introduction to World Religions. Don Mills, Ont. : Oxford UP, 2007. Print.
جامعه هندوستان در زمان بودا به چهار طبقه یا (کاست) بخش می‌شد: راهب‌ها (روحانیان)، کشتریاها (شهریاران و جنگاوران)، وایسیاها (کشاورزان و بازرگانان) و شودراها (خدمتکاران برده). بودا خود به رده کشتریا تعلق داشت ولی اعلام داشت که از دید او همه مردم برابر و پاکزادند.
چکیدهٔ آموزهٔ بودا این است:
از دیدگاه بودا ما اگر خواسته باشیم که از چرخهٔ زاد و مرگ رهایی یابیم، باید گرایش‌های نفسانی را کنار بگذاریم، درستکار باشیم، به حالات خلسه روحی دست پیدا کنیم که این تجربیات باعث مهرورزی ما به همهٔ موجودات و بوندگان می‌شود و سپس از راه این درک‌ها و تمرکزهای ژرف به روشنی و بیداری می‌رسیم و از این دور باطل خارج می‌شویم.
این آموزه‌ها، آیین بودا را تشکیل می‌دهند. بودا خود، آیین خود را مانند قایقی می‌نامد که برای چرخه‌شکنی و رسیدن به ساحل رستگاری به آن نیاز است؛ ولی پس از رسیدن به رستگاری دیگر به این قایق نیز نیازی نخواهد بود. رسیدن به ساحل رستگاری آدمی را به آرامش و توازن مطلق می‌رساند. آن‌جاست که شمع تمامی خواهش‌ها و دلبستگی‌ها خاموش می‌شود. به این روی، این پدیده را در سانسکریت نیروانا یعنی خاموشی می‌نامند.
آدمی بیمار است. بودا راه درمان این بیماری را درک آن چهار حقیقت می‌داند: حقیقت نخست از چهار حقیقت شریف، تشخیص این بیماری به‌عنوان بیماری رنج در انسان‌هاست. به رسمیت شناختن وجود رنج اهمیت کلیدی دارد. هیچ موجود زنده نمی‌تواند از رنج بگریزد. زایش، بیماری و مرگ همه باعث رنج هستند. رنج می‌تواند جسمانی یا روانی باشد.
حقیقت دوم، دلبستگی‌ها را به‌عنوان باعث و بانی این بیماری باز می‌شناسد. سومین حقیقت، شرایط را سنجیده و اعلام می‌کند که بهبود امکان‌پذیر است. حقیقت چهارم، تجویز دارو برای دست یافتن به سلامت است.
درک این حقایق و اصول، به تمرکز و مراقبه نیاز دارد. این درک باعث احساس مهرورزی نسبت به همهٔ موجودات می‌گردد.
درک چهار حقیقت شریف، هسته اصلی آموزه بودا را تشکیل می‌دهد. این چهار حقیقت شریف عبارتند از:The Enc. of Eastern Philosophy and Religion, Shambhala, 1994.
راه رهایی از رنج در هشت چیز خلاصه می‌شود که به آن راه اصیل هشتگانه گفته می‌شود. این راه اصیل هشتگانه که نسخهٔ تجویز بیداردل (بودا) برای درمان رنج‌هایی است که همه موجودات دچار آن هستند، خود در سه بخش «اخلاق‌مندی (شیلا)»، «تمرکز روانی (سامادی)» و «بینش (پرگیا)» دسته‌بندی می‌شود، که هستهٔ تمرین‌های روحانی آیین بودا را می‌سازند.
بخش آخر راه هشت‌گانه، یعنی جهان‌بینی درست و پندار درست، تشکیل‌دهندهٔ بینش (پرگیا) است. رسیدن به بینش یا به عبارتی حکمت اعلا، در آیین بودا به معنی یافتن دسترسی مستقیم به واقعیت نهفته در پشت چیزها و یافتن بینشی فراسوی هرگونه شناخت است. این گام پس از گام‌های درست‌کاری و یک‌دلی می‌آید و نتیجهٔ یک درون‌پویی ویژهٔ بودایی است. جهان‌بینی درست، همان درک کامل چهار حقیقت شریف و پندار درست، همان مهرورزی و عشق است که ذهن را از شهوت، بدخواهی و ددمنشی می‌پالاید. این‌ها راه را برای رسیدن به بینش فراشناخت هموار می‌سازند.
اخلاق‌مندی که در راه هشت‌گانه به گونهٔ گفتار درست، کردار درست و معاش درست آمده، دستورهایی اخلاقی مانند خودداری از کشتن و دروغگویی را در بر می‌گیرد. یک بخش از درست‌کاری در آیین بودایی، مربوط به بخشش می‌شود. این بخشش تنها به مواردی مانند صدقه دادن و سخاوت‌مندی محدود نمی‌شود و معنی مشخص دینی دارد؛ یعنی تأمین نیازمندی‌های روزانه جامعه راهبان بودایی (سنگ‌ها). راهبان بودایی نیز به نوبه خود به دهش می‌پردازند. دهش آن‌ها، بالاترین دهش‌ها یعنی آموزش آیین بودا (دارما) است.
مفهوم دوم راه هشت‌گانه یعنی دل را یک‌دله کردن یا کار کردن بر روی تمرکز است که سه بخش کوشش درست، توجه درست و تمرکز درست را در بر می‌گیرد. در این مرحله تمرکز شدیدی دست می‌دهد که در آن اندیشنده، با موضوع اندیشه یکی می‌شود. این پدیده، شهود و رسیدن به فراشناخت نیست، بلکه یک پدیدهٔ روانی است. این‌کار از راه یوگا و درون‌پویی انجام می‌گیرد. بوداگرایی همانند دیگر کیش‌های هندی، ذهن را ابزار بنیادین رهایی می‌داند و بر ورزیدگی درست ذهن تأکید می‌کند. آماج کوشش درست، یکپارچگی ذهنی و جلوگیری از پراکندگی اندیشه است. توجه درست، باعث آگاهی از احساسات و آگاهی از کنش‌های بدن و ذهن می‌شود. این تمرینات سرانجام ما را به تمرکز درست می‌رساند که رسیدن به حالات گوناگون آگاهی‌های خلسه‌آمیز در حین درون‌پویی (مراقبه) است و با آزمودن خشنودی بزرگی همراه است. رسیدن به این حالات را درون‌نگری (دیانا) می‌نامند.
سوتراها مجموعه نوشته‌هایی است که از سخنان بودا گوتاما جمع‌آوری شده.
بودی‌سَتوه به کسی می‌گویند که در طی مراسمی که در آن جملاتی از «سوتراها» خوانده می‌شود عهد می‌بندد که بقیهٔ این زندگی و زندگی‌های بعدی‌اش را صرف کمک به دیگران کند تا آن‌ها به بودا تبدیل شوند. آن‌ها در درجهٔ اول سعی می‌کنند حقایق را درک کنند و به یک بودا تبدیل شوند. آن‌ها در این راه تلاش می‌کنند صفات نیک اخلاقی و روحی را در خودشان تقویت کنند و در شش چیز به کمال برسند: بخشندگی، ادب، صبوری، تلاش‌گری، مدیتیشن یا مراقبه و خردمندی. در کنار آن، سعی در خدمت کردن به دیگران دارند. همچنین همواره در حال تکریم و ستایش همهٔ بوداهای قبلی هستند. باور بر این است که خودِ بودا در زندگی قبلی و نیز در دوران جوانی‌اش، یک بودی‌ستوه بوده.
به عقیدهٔ بودایی‌ها، میتریه بزرگ‌ترین بودی‌ستوه است. او زنده است ولی نه در این دنیا. او در آینده به این دنیا می‌آید. او زمانی خواهد آمد که دیگر کمتر کسی از تعلیمات بودا چیزی را به خاطر می‌آورد یا انجام می‌دهد. در آن زمان اقیانوس‌ها کوچک می‌شوند تا او بتواند به قاره‌های مختلف سفر کند و همه را از تعلیماتش بهره‌مند کند. وقتی او بیاید و وقتی قوانین را به همه آموزش دهد، آن‌گاه همهٔ مردم به یک زندگیِ مقدس و نیک راهنمایی می‌شوند. دیگر چیزی را مال خود نخواهند دانست و به دنبال مالکیت و صاحب شدنِ مال و ثروت نمی‌روند؛ نه برای طلا و نه برای نقره، نه برای خانه و نه برای زن و فرزند. مردم به دریای تفکر وارد خواهند شد با انبوهی از لذت و شادی؛ زیرا قوانینِ «دِهارما» را خواهند آموخت.
دهارما قوانین حاکم بر جهان است و شامل قوانین رهایی از سامسارا نیز می‌باشد.
طبق سوتراها که گفته‌های جمع‌آوری‌شدهٔ بودا هستند، جهان از طبقات مختلف ساخته شده‌است و هر طبقه از طبقهٔ بالاتر و پایینتر، فاصله دارد. در مرکز عالم، جهانی وجود دارد به نام «سومِرو». در مرکزِ سومرو قله‌ای برافراشته شده‌است که بالای آن مثل کوه‌های معمولی تیز نیست بلکه سرزمینی مسطح و پهناور است. دور تا دورِ این کوه بلند را اقیانوسی دربرگرفته‌است. بر روی آن سرزمینِ مسطحِ بالای کوه و نیز روی دامنهٔ کوه و همچنین در این اقیانوس، خدایان و موجودات گوناگونی زندگی می‌کنند که نام آن‌ها در کتاب‌های بودایی آمده‌است. اقیانوسی که کوه مرکزیِ سومرو را احاطه کرده‌است خودش توسط یک رشته‌کوه که گرداگرد آن را فراگرفته محاصره شده‌است و آن رشته‌کوه هم توسط یک اقیانوس احاطه شده‌است. به همین ترتیب رشته کوه‌ها و اقیانوس‌ها به شکل دایره‌های بزرگ و بزرگتر، دورادورِ این کوه مرکزی قرار دارند. آخرین اقیانوس که بسیار وسیع است در خود، چهار قاره دارد؛ ولی به دلیل وسعت زیادِ این اقیانوس، این قاره‌ها بیش از جزایری کوچک در این اقیانوس عظیم به نظر نمی‌آیند. این اقیانوس آنقدر بزرگ است که نمی‌توان بین این قاره‌ها به‌راحتی رفت‌وآمد کرد. یکی از این قاره‌ها، قاره‌ایست که ما انسان‌ها روی آن زندگی می‌کنیم. این قاره شبیه مثلثی است که نوکِ تیز آن به سمت جنوب است. اقیانوس، خودش توسط یک رشته کوهِ دایره‌ای شکل محاصره شده‌است و پس از آن، پایان دنیای سومرو است. بر بالای کوه سومرو، کاخ‌ها و باغ‌های خدایان قرار دارد. از این جهت آن‌ها را خدا می‌نامند که عمری طولانی‌تر از ما دارند و در دنیای بهتری زندگی می‌کنند. در زیرِ زمین، طبقات متعددی وجود دارد که به این دنیاهای زیرِ زمینی «ناراکا» می‌گویند. موجودات بر اساس کارمایی که به دست می‌آورند گاهی باید در این دنیاها به دنیا بیایند و تا مدتی در آن بمانند تا نتیجهٔ کارمای آن‌ها کامل شود. در این دنیاهای زیرِ زمینی، افراد با ترس و ناامیدی شدیدی زندگی می‌کنند. هشت طبقه از ناراکاها سرد وهشت طبقه داغ است. دوره‌های زندگیِ موجوداتی که در هر طبقه به دنیا می‌آیند ۲۴ برابر دورهٔ زندگی طبقهٔ بالاتر از آن است. پایین‌تر از پایین‌ترین ناراکا، زمینی از طلا وجود دارد که وزن تمام این دنیاهای بالایی را تحمل می‌کند که آن هم روی لایه‌ای از آب است. آن هم روی لایه‌ای ضخیم از هوا و باد قرار دارد. این لایهٔ باد، بسیار وسیع است و ۱۰۰۰ دنیا مثل این دنیا که گفته شد را روی خود جای داده‌است. بزرگی و طول عمر کل جهان نامحدود است؛ یعنی تعداد جهان‌ها بی‌شمار و بی‌نهایت است و آغاز و پایانی هم برای عمر کلِ عالَم نیست. اما هر جهانِ کوچک برای خودش طول عمر محدودی دارد؛ یعنی هر جهان، به وجود می‌آید، مدتی می‌ماند و سپس رو به ویرانی می‌گذارد و در نهایت به کلی نابود می‌شود آن گاه دوباره از نو به‌وجود می‌آید و این به صورتِ بی‌پایان ادامه دارد. تنها چیزی که نابود نمی‌شود «نیروانا» یا همان خوشیِ ناشی از بیداری و روشنی برای کسی است که به این مقام یعنی مقام بودایی رسیده باشد.
طبقات بالاتر از سومرو مخصوص زندگیِ خدایانِ بزرگ‌تر و با طول عمر بیشتر است. بیشتر این خدایان چیزی خلق نمی‌کنند اما در یکی از طبقات بالایی «برهمای بزرگ» حضور دارد. او خالقِ جهان سومرو است. این برهمای بزرگ، خودش از جهان‌های بالاتر از خود آمده‌است. در حقیقت او در طول زندگی‌اش در جهان‌های بالاتر، قدری از شایستگی‌اش را از دست داده و بعد از مرگ، در جهانی پایین‌تر متولد شده و دست به خلقتِ جهانِ پایین‌تر از خود زده‌است. بالاترین جهان مخصوص کسانی‌ست که بهترین نتیجه را از زندگی خود گرفته‌اند و کارمای خوبی به دست آورده‌اند. کل هستی خالقی ندارد.
بوداگرایی از دیدگاه شمار پیروان، پس از مسیحیت، اسلام و هندوگرایی چهارمین دین جهان است. آیین بودا به سه شاخه اصلی بخش می‌شود. شاخه بزرگ‌تر مهایانه و شاخهٔ سنتی‌تر اما کوچک‌تر تراوده نام دارد. شاخه سومی نیز به نام وجره‌یانه با جنبه‌های صوفیانه در تبت، بوتان، و مغولستان رایج است. تراوده بر اهمیت بودای تاریخی یعنی سیدارتا گوتما تأکید دارد. آیین بودایی در پی رویدادهای تاریخی از هند و نپال رخت بربست و به سوی سرزمین‌های شرقی کوچید. کشورهای جنوبی‌تر مانند سری‌لانکا، کامبوج، لائوس، تایلند و برمه پیرو شاخهٔ تراوده و شمالی‌ترها مانند چین، ژاپن، کره، ویتنام، سنگاپور و تایوان پیرو گونه‌هایی از کیش مهایانه هستند. بیشترین گسترش آیین بودایی زمانی رخ داد که آشوکا شاه به این دین گروید و به گستراندن آن مشغول شد.
دَرگَهان یکی از شهرهای استان هرمزگان در جنوب ایران است.این‌ شهر تابع بخش مرکزی شهرستان قشم است.این‌ شهر در بیست‌ کیلومتری‌ شهر قشم واقع است.
درگهان تا پیش از ۱۳۸۵ یک روستا بود.درگهان که شهری بندری‌ست،به‌عنوان پایگاه بازرگانی شهرستان قشم شناخته‌می‌شود و مهمترین و نامورترین مجتمع‌های بازرگانی این شهرستان در شهر درگهان واقعند و به‌شوند این نام،درگهان در سراسر ایران شناخته‌شده و برسر زبان‌ها افتاده‌ست از گردشگاه‌های این شهر به اسکله‌ی قدیمی‌اش می‌توان اشاره کرد و همچنین بازار قدیم درگهان و مجتمع‌های بازرگانی نوین.