moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
از میان قدیمی‌ترین سیره‌های به دست رسیده، واقدی، ابن سعد و طبری این داستان را ذکر می‌کنند، اما این داستان در ابن هشام یافت نمی‌شود. این داستان تقریباً در تمام منابعی که از قرون اولیه به دست ما رسیده ذکر شده، البته در جزئیات این داستان میان این منابع اتفاق نظری وجود ندارد. اینکه آیا این داستان در قدیمی‌ترین زندگی‌نامه محمد مربوط به ابن اسحاق آمده بوده یا نه اختلاف نظر است (به عنوان مثال یوری روبین، شهاب احمد معتقدند که بوده و آلفرد ولش معتقد است که احتمالاً نبوده). نوشته‌های بجا مانده از علمای اسلامی از قرن چهارم اسلامی به بعد به صورت شدیدی صحت تاریخی این روایت را زیر سؤال می‌برند چنانچه امروزه عموم عالمان اسلامی داستان غرانیق را ساختگی می‌دانند. استدلال‌های اصلی مسلمانان برای زیر سؤال بردن داستان، تصویری است که از محمد ترسیم شده که در آن توانایی تشخیص وحی از القائات شیطان را ندارد، عصمت پیامبران، و ضعف سلسله روات احادیث مربوط به داستان می‌باشد. اکثر اسلام‌شناسان غربی این داستان را با این استدلال پذیرفته‌اند که امکان اینکه مسلمانان خودشان چنین داستانی را ابداع کنند، یا اینکه آن را از معاندان اسلام بپذیرند کم است زیرا این داستان پیامبرشان را در وضعیت غیرمطلوبی و بدی نشان می‌دهد. استدلال آن گروه از اسلام شناسان غربی که صحت ماجرا را زیر سؤال می‌برند به شرح زیر است: جان بورتن استدلال می‌کند که مسلمانان انگیزه ابداع این داستان را داشته‌اند زیرا جهت استفاده در مباحث رایج مربوط به نوع خاصی از بحث ناسخ و منسوخ سودمند بوده‌است، و به‌علاوه طبری این داستان را تنها در بخشی از تفسیرش ذکر می‌کند که مربوط به بحث ناسخ و منسوخ می‌باشد. شهاب احمد در پاسخ به استدلالی که کم‌احتمال بودن ابداع داستان توسط خود مسلمانان را بیان می‌کند، این‌گونه استدلال می‌کند که پذیرش گسترده مسلمانان قدیمی نشان می‌دهد که از دیدگاه مسلمانان آن زمان این داستان بدیمن و شوم نبوده‌است که بخواهند در مقابل ابداع آن موضع‌گیری منفی کنند. آلفورد ولش اشاره به بخش‌هایی از داستان می‌کند که یا از نظر تاریخی کم احتمال هستند یا مربوط به دوران زندگی محمد در مدینه (و نه مکه) هستند. بر پایه این استدلالات او نتیجه می‌گیرد که شکل حاضر داستان بخش‌هایی غیر تاریخی دارد، ولی امکان آن هست که داستان در شکل نهایی آن تحریف یافته ماجرایی باشد که حقیقت تاریخی داشته‌است.
منظور از میکوسکوپ یکی از موارد زیر است:
آبشار شیرآباد در ۶ کیلومتری جنوب شهر خان‌ببین و در میان جنگلی بسیار زیبا واقع شده‌است. تعداد این آبشارها به هفت می‌رسد."آبشارهای ایران"، مهندس مجید اسکندری، انتشارات ایرانشناسی، چاپ چهارم، ۱۳۹۰. در نزدیکی آن‌ها چندین غار نیز وجود دارد. غارهای این جنگل به دیو سپید و سمندر معروف‌اند. ارتفاع بلندترین آبشار ۲۵ متر است.
گونه در معرض انقراض سمندر گرگانی (یا سمندر غارزی ایرانی) در غارهای شیرآباد زندگی می‌کند.
ساراگوسا یا ثاراگوثا یا زاراگوزا در زبان اسپانیایی حرف Z به‌صورت «ث» یا «س» تلفظ می‌شود. استانی در شمال اسپانیا، در مرکز بخش خودمختار آراگون است.
این استان هم‌مرز با استان‌های لیدا، تروئل، گوادالاخارا، سوریا، لاریوخا، نابارا و هوئسکا است.
مرکز استان شهر ساراگوسا است.
جمعیت این استان ۸۸۰٬۱۱۸ نفر است (۲۰۰۳) که از این میان سه چهارم در شهر ساراگوسا ساکن هستند. مساحت استان ۱۷٬۲۷۴ کیلومتر مربع است و ۲۹۲ دهستان دارد که بیش از نیمی از آنها دهکده‌های با کمتر از ۳۰۰ نفر هستند.
اردشیر رستمی (زادهٔ ۲۶ مرداد ۱۳۴۹) کاریکاتوریست، تصویرساز، مجسمه‌ساز، معمار، طراح لباس، شاعر و بازیگر ایرانی است. رستمی به عنوان بازیگر با بازی در سریال شهریار به شهرت رسید.
قبل از این‌که بازیگری را تجربه کند، کاریکاتورهایش در نشریات مختلف چاپ می‌شد و در این زمینه هم تبحر خود را نشان داده بود. آثار کاریکاتور، تصویرگری و نقاشی او در کتاب‌های "دیگ دودزده"، "تیله‌ها"، "شب هزار و دوم"، "شهروند خط صفر"، "اناری‌ها"، "آفتاب مهتاب: قصه‌های پریان از سرزمین کره"، "گؤی اوزو داش ساخلاماز"، "به شیوهٔ همهٔ مادران‌ام"، "یاغیشلی نغمه"، "تلنگر"، "اردشیرنامه: طرح‌ها و نوشته‌ها" و "کشکول تحت ویندوز" چاپ شده است.
در پیشهٔ بازیگری، به عنوان دورانِ جوانی شهریار در مجموعه تلویزیونی شهریار به کارگردانی کمال تبریزی، در نارنجی‌پوش به کارگردانی داریوش مهرجویی، لانتوری به کارگردانی رضا درمیشیان نیز نقش داشته‌است.
رستمی از جمله ۱۴۰ هنرمند ایرانی بود که با امضاء طوماری در مورخ ۲۲ خرداد ۱۳۹۲، همراه با سایر اصلاح‌طلبان و اعتدالگرایان، ضمن قدردانی انصراف عارف به نفع روحانی، از نامزدی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲ حمایت علنی کرد.حمایت ۱۴۰ هنرمند برجسته کشور از حسن روحانی "وب‌گاه رسمی حسن روحانی"حمایت ۱۴۰ هنرمند برجسته کشور از حسن روحانی در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری "سینما آنلاین"
ابن اثیر ممکن است به افراد زیر اشاره داشته باشد:
بنی‌مخزوم شاخه‌ای از قبیله قریش و از فرزندان مخزوم بن یقظه بن مره بن کعب بن غالب بن فهر بودند. ایشان سپاهی‌گری قریش را انجام می‌دادند.
بنی مخزوم به تبار مخزوم بن یقظه بن مره بن کعب بن لوی بن غالب بن فهر بن مالک بن نضر بن کنانه بن خزیمه بن مدرکه بن الیاس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان گفته می‌شود.نسب قریش، ج۹، ص۲۹۹ جمهرة نسب قریش، ج۳، ص۵۴ که نسب آنها در جد ششم پیامبر، مره بن کعب ، با هم مشترک است. مخزوم فرزندانی به نام عمر، عامر، عمران و عمیره داشت.نسب قریش، ج۹، ص۲۹۹ جمهرة نسب قریش، ج۳، ص۵۴ جمهره انساب العرب، ابن حزم، ص۱۴۱
آن‌ها پیش از اسلام در شهر مکه ، در همسایگی مسجدالحرام در دامنه کوه صفا ساکن بودند.اخبار مکه، ازرقی، ج۲، ص۲۵۷-۲۵۹، ۲۹۰-۲۹۲. برخی از درب های مسجدالحرام به نام باب بنی‌مخزوم خوانده می‌شوند.اخبار مکه، ازرقی، ج۲، ص۹۰، ج۱، ص۷
ماهنامهٔ هوا فضا با نام کامل ماهنامه صنایع هوافضا نشریه‌ای علمی، خبری، تحلیلی می‌باشد که از سال ۸۴ در ایران شروع به کار نموده و توسط دانشمندان ایرانی و کارشناسان نوشته و چاپ می‌شود. این مجله اولین مجله فارسی زبان در این حوزه در ایران است. مجله هوافضا دارای محدودهٔ سنی خاصی نیست و می‌تواند برای هر کسی که علاقه مند به هوافضا باشد مفید باشدمقالهٔ ارسالی معرفی مجله شبکه پیام ایران.
شبکهٔ پیام ایران /https://web.archive.org/web/20100302082511/http://teletext.irib.ir/
کادیس (به اسپانیایی: Cádiz) در اسپانیایی z به صورت س تلفظ می‌شود (در متون اسلامی: قادص) استانی در جنوب اسپانیا، در جنوب غرب بخش خودمختار اندلس است.
این استان هم‌مرز با استان‌های هوئلبا، سبیا، مالاگا، دریای مدیترانه، اقیانوس اطلس، تنگه جبل‌طارق و قلمرو فرادریایی جبل‌طارق است.
مرکز استان شهر کادیس است.
۱٬۱۹۴٬۰۶۲ نفر در کادیس زندگی می‌کنند که از این میان نیمی در همسایگی خلیج کادیس ساکن هستند.
مساحت آن ۷٬۴۴۲ کیلومتر است.
این استان ۴۴ دهستان دارد.
این استان دربردارنده ۴۴ دهستان است. غیر از مرکز استان شهرهای مهم دیگر آن خِرِس و آلخسیراس، که توسط مسلمانان ساخته شدند، هستند.
صنعت بزرگ استان گردشگری از شهرهای دیگر غیرساحلی اسپانیا و نیز آلمان و انگلیس است.
در گذشته صنعت کشتی‌سازی آن در جهان معروف بود، اما اکنون به دلیل آمدن رقبایی مانند کره جنوبی و چین، این صنعت در بحران قرار گرفته است. در این استان صنعت مشروب‌سازی نیز فعال است. همچنین کارخانه‌های ایرباس و دلفی نیز در آن شعبه دارند.
استان کادیس کیلومترها ساحل دارد و بیشترین پرچم‌های آبی در بین همه استان‌های ساحلی اروپا. برخی از این ساحل‌ها نسبتاً وحشی هستند و از بخش‌های شهری دور هستند. این یکی از جاذبه‌های گردشگری ساحلی استان در برابر سایر نقاط شلوغ مدیترانه است. ساحل تاریفا ویژه موج‌سواران است و در طول سال به دلیل نزدیکی به تنگه جبل‌طارق باد خوبی در آن می‌وزد.
دهستان‌های اسپانیا دومین جز در تقسیمات کشوری اسپانیا پس از استان‌ها می‌باشد. هم‌اکنون اسپانیا ۸٬۱۰۸ دهستان دارد. هر دهستان جزئی از یک استان است و هر استان به نوبه خود جز یکی از ۱۷ بخش خودمختار اسپانیا است.
بر اساس تصمیم مجلس بخش خودمختار، هر بخش خودمختار می‌تواند به تعدادی دهستان نیز تقسیم شود. هر دهستان به‌طور میانگین ۵٬۳۰۰ نفر جمعیت دارد، اما دامنه تغییرات زیاد است. پرجمعیتترین شهرستان اسپانیا شهر مادرید با ۳٬۰۱۶٬۷۸۸ (۲۰۰۲) نفر جمعیت است. درحالی‌که چندین دهستان نیز وجود دارند که جمعیتشان کم‌تر از ۱۰ نفر است. مساحت دهستان معمولاً بین ۲ تا ۴۰ کیلومترمربع است، هرچند که بعضی از دهستان‌ها تا ۴۰۰ کیلومترمربع مساحت دارند.
هر شهرستان اسپانیا به‌طور میانگین ۵٬۳۰۰ نفر جمعیت دارد، اما دامنه تغییرات زیاد است. پرجمعیت‌ترین دهستان اسپانیا شهر مادرید با ۳٬۱۲۸٬۶۰۰ (۲۰۰۶) نفر جمعیت است.
در حالی‌که چندین دهستان نیز وجود دارند که جمعیتشان کمتر از ۱۰ نفر است. جدول زیر ده تا از پرجمعیت‌ترین شهرستان‌های اسپانیا را نشان می‌دهد.
در اسپانیا ۲۲ شهر بیش از ۲۰۰ هزار نفر جمعیت دارند و ۳۳ شهر بی ۱۰۰ هزار و ۲۰۰ هزار و ۸۳ شهر بین ۵۰ هزار و ۱۰۰ هزار نفر جمعیت دارند.
جدول زیر فهرست دهستان‌های اسپانیا را به همراه استان و بخش خودمختاری که دهستان در آن قرار دارد، نشان می‌دهد.استان‌های اسپانیا
مجمع‌الجزایر یا «زنجیره جزیره‌گان» ، گروه یا زنجیره‌ای از جزیره‌ها است. به عبارت دیگر، مجمع‌الجزایر به‌شمار بسیاری جزیره در یک منطقه گفته می‌شود. زنجیره جزیره‌گان معمولاً در دریاهای آزاد یافت می‌شوند ولی گاهی هم ممکن است در کنار آن‌ها یک تکه زمین بزرگ نیز وجود داشته باشد؛ مثالی از این حالت اسکاتلند است که ۷۰۰ جزیره در پیرامون آن قرار دارند. مجمع‌الجزایرها اغلب آتشفشانی هستند و در درازای مناطق فرورانش یا تفتگاه‌ها تشکیل می‌شوند. اما فرآیندهای بسیار دیگری نیز ممکن است در تشکیل آن‌ها از جمله سایش و رسوب‌گذاری نقش داشته باشند.
بسته به خاستگاه زمین‌شناسی، پیدایش جزایر را می‌توان به «جزایر اقیانوسی»، «قطعات قاره‌ای» و «جزایر قاره‌ای» تقسیم کرد.Whittaker R. J. & Fernández-Palacios J. M. (2007) "Island Biogeography: Ecology, Evolution, and Conservation". New York, Oxford University Press جزایر اقیانوسی به‌طور عمده، خاستگاه آتشفشانی دارند. قطعات قاره‌ای وابسته به یک تودهٔ زمین هستند که به دلیل جابجایی تکتونیکی از یک تودهٔ قاره‌ای جدا شده‌اند. به مجموعه‌ای از جزایر که در نزدیکی ساحل قاره تشکیل شده‌اند جزایر قاره‌ای می‌گویند. هنگامی که آن‌ها از همان فلات‌قاره را تشکیل شده باشند نمایانگر ویژگی‌های همان فلات‌قاره هستند.
اندونزی، فیلیپین، ژاپن و نیوزیلند، جزایر بریتانیا، باهاما، یونان، هاوایی، آزور و نیویورک نمونه‌های خوبی شناخته‌ای از مجمع‌الجزایر هستند. پرجمعیت‌ترین مجمع‌الجزایر جهان در اندونزی است. مجمع‌الجزایری که بیشترین جزیره را در خود دارد در ساحل شرق سوئد است. که به دومین مجمع‌الجزایر بزرگ جهان در فنلاند وصل می‌شود.List of archipelagos by number of islands
شمال کانادا گستره شمالی کشور کانادا که بر اساس تقسیمات دولتی و سیاسی تعریف شده‌است.
، ویکی‌پدیای انگلیسی، ۱۳ فوریه ۲۰۰۸
شمال کانادا
تصدیق، حالتی است که در آن، ذهن چیزی را به چیز دیگر، نسبت می‌دهد و حکم می‌کند؛ مثلاً علم به این که «آتش سوزاننده است»، «سقراط انسان است» یا «جیوه فلز است». تصدیق همواره در قالب یک جمله خبری، بیان می‌شود. در برابر آن، (تصور) است؛ همچون: آتش، سقراط و جیوه... .
به معنای روش درست درک و شناسایی مفاهیم می‌باشد.
در هر تصدیق، سه تصور وجود دارد:
الف) تصور موضوع؛ یعنی آنچه که چیزی را به آن، نسبت داده می‌شود؛ مانند «آتش» در «آتش سوزاننده است».
ب) تصور محمول؛ یعنی آنچه که به موضوع، نسبت داده می‌شود؛ مانند تصور «سوزاننده» در مثال قبل.
ج) نسبت حکمیه؛ تصور نسبت بین محمول به موضوع که رابطهٔ آن دو را معین می‌کند.
اگر چه هر تصدیقی در مقام بیان، در قالب یک مرکب تام خبری، بیان می‌شود؛ اما باید توجّه داشت که تصدیق با لفظ مرکب تام خبری، متفاوت است و این دو همواره، مصداق مشترک ندارند.
اولاً: حالاتی وجود دارد که تصدیق در قالب دو یا چند جمله، بیان شود (وحدت تصدیق و کثرت لفظ)؛ مانند: «فیل از موش، بزرگ‌تر است» مساوی است با «موش از فیل، کوچک‌تر است.»
ثانیاً: حالتی وجود دارد که از یک جمله، دو یا چند تصدیق، فهمیده شود. وحدت لفظ و کثرت تصدیق، عموماً بر اثر ایهام و کژتابیاست.
تفاوت تصدیق و جمله، اساساً در این نکته، نهفته است که تصدیق، متعلّق به جهان ذهن، و جمله، مربوط به جهان زبان است؛ از این رو باید توجه داشت که مسئلهٔ صدق و کذب یا راست و دروغ بودن، در اصل، مربوط به پدیدهٔ تصدیق است؛ اما جمله در تقسیم اولیه خود، به بی‌معنی و بامعنی، تقسیم می‌شود و جملات بامعنی، بر دو قسم خبری و غیرخبری هستند و فقط جملات خبری از این جهت که بیانگر یک تصدیق هستند، می‌توانند صادق یا کاذب باشند.
القصبه که به معنی مرکز است، فرم خاصی از شهر یا دژ است.
مکان زندگی فرمانروای محلی و جایی برای پناه بردن به هنگام تَکِ دشمنان بود. یک قصبه دیوارهای بلند بی پنجره دارد. تا می‌توانستند آن را بر بالای تپه‌ها می‌ساختند تا دفاع کردن از آن آسانتر شود. همچنین برخی از آنها بر ورودی بندرها ساخته می‌شدند.
ساختن قصبه به معنی توانگر بودن فرد سازنده بود. کمابیش همه شهرها قصبه داشتند چرا که این دژها برای دفاع از شهر حیاتی بودند. با آغاز استعمار در ۱۸۳۰ در شمال الجزایر، هنوز تعداد زیادی از این قصبه‌ها در آنجا وجود داشت و حتی تا ۱۰۰ سال پس از آن نیز بسیاری از آنها پابرجا بودند. در اسپانیا نیز به دژهای ساخته شده توسط مسلمانان القصبه (Alcazaba) می‌گویند.
پاتریس امری لومومبا (؛ – ) سیاست‌مدار و اولین نخست‌وزیر کشور جمهوری دموکراتیک کنگو بود.
وی رهبر استقلال کنگو از امپراتوری استعماری بلژیک است. لومومبا با مبارزه‌هایی که از جوانی آغاز کرد راه را برای استقلال زئیر از بلژیک فراهم کرد و دست بلژیکی‌ها را از منابع و بانک‌های کنگو کوتاه ساخت. ولی پس از مدتی (ده هفته حکومت به عنوان نخست‌وزیر) توسط رئیس‌جمهور وقت کنگو عزل شد و پس از آن متواری گشت. سرانجام سرهنگ موبوتو سسه سوکو و ژرار سوته مأمور نظامی بلژیک و همکارانش پس از قطعه‌قطعه کردن لومومبا و دو وزیر وفادارش آن‌ها را در اسید سولفوریک انداختند و بقایای پیکرشان را هم سوزاندند. در سال ۲۰۰۲، بلژیک رسماً به خاطر نقش خود در اعدام عذرخواهی کرد.
تنها دو سال پیش از اینکه لومومبا به عنوان رهبر جنبش ملی کنگو انتخاب شود کارمند ساده اداره پست بود و پس از آن به عنوان مبلغ دوره‌گرد در یک شرکت آبجوفروشی مشغول به کار شد. همین شغل مقدمات سفر وی را به نقاط مختلف کنگو و گفتگو با مردم این کشور فراهم ساخت. لومومبا در حد فاصل سال‌های ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۰ دو بار به زندان افتاد؛ بار نخست به اتهام اختلاس که خودش معتقد بود انگیزه سیاسی پشت آن بوده و بار دوم به علت فعالیت سیاسی برای استقلال کنگو از استعمار پادشاهی بلژیک بود.
تا پیش از آن روز یک آفریقایی هرگز جرات نکرده بود چنین حرف‌‌هایی را درباره اروپایی‌ها سخن بزند.
مراسم روز استقلال کنگو از پادشاهی بلژیک روز ۳۰ ژوئن سال ۱۹۶۰ برگزار شد. لومومبا که حزب او در انتخابات پارلمانی برنده شده بود چند روز پیش از استقلال کنگو به عنوان نخست‌وزیر قانونی کنگو انتخاب شد. اما به خاطر موضع تند سیاسی‌اش نام او از فهرست سخنرانان مراسم روز استقلال حذف شد. با این حال پاتریس به توصیهٔ دوست و مشاورش، ژان ون لیرد که یک بلژیکی آزادی‌خواه بود پشت تریبون رفت و سخنرانی کرد.
برخلاف سخنرانان دیگر که استقلال را از الطاف پادشاهی بلژیک می‌دانستند، لومومبا در اظهاراتی جنجالی از ظلم و جور و چپاولی که در دوران مستعمره بودن کشورش بر مردم کنگو گذشته صحبت کرد.
دولت پاتریس لومومبا در ۲۴ ژوئن ۱۹۶۰ آغاز به کار کرد. مخالفت‌های پی‌درپی نخست‌وزیر با مقامات بلژیکی به مجادله‌های مکرر بین او و مستشاران بلژیکی انجامید که همچنان بر استخراج و صادرات معادن سرشار استان کاتانگا در جنوب این کشور نظارت می‌کردند. استان کاتانگا از معادن غنی مس، اورانیوم و طلا برخوردار بود و سال‌ها قطب اصلی ثروت و درآمد پادشاهی بلژیک و تأمین‌کننده اورانیوم برای برنامه‌های اتمی واشینگتن بود. هم‌زمان سازمان‌یافته نبودن ارتش کنگو و دولت مرکزی به هرج و مرج در کنگو انجامید. در جنوب، یکی از دشمنان پاتریس به نام مویز چومبی، استان کاتانگا را مستقل از دولت کنگو اعلام کرد و خود را رئیس‌جمهور این بخش از کشور نامید.
نیروهای بلژیکی به ظاهر برای آرام کردن اوضاع وارد کنگو شدند اما در اصل از جدایی‌طلبان جنوب پشتیبانی کردند. سپس لومومبا تحت بازداشت خانگی قرار گرفت. اما گریخت و در دسامبر ۱۹۶۰ دوباره بازداشت شد و بعد در غرب کنگو زندانی شد. برای دولت کنگو حضور لومومبا در آنجا عامل احتمالی بی‌ثباتی انگاشته شد و به تشویق دولت بلژیک به کاتانگا منتقل شد؛ بنابراین او را در ۱۶ ژانویه ۱۹۶۱ با هواپیما به کاتانگا بردند. لومومبا در هنگام پرواز مورد حمله قرار گرفت و در بدو ورود هم او را مورد ضرب و جرح قرار دادند.
بنابر گزارش‌هایی که در سال ۲۰۰۰ منتشر شد، دوایت آیزنهاور، رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا، با حذف فیزیکی پاتریس لومومبا توسط سازمان سیا موافقت کرده بود؛ زیرا آمریکایی‌ها می‌ترسیدند که لومومبا به اتحاد جماهیر شوروی گرایش پیدا کند و همچنین باورهای ضد استعماری او سازش‌ناپذیر بودند. بر همین اساس دکتر گاتلیب که به خاطر فعالیت‌هایش روی نقش داروهایی چون ال‌اس‌دی در ارتش آمریکا شهرت داشت، یک تیوب خمیردندان حاوی زهر را تهیه کرد. مأموریت آلن دالس -رئیس دفتر آژانس اطلاعات مرکزی (سی.آی. اِی) این بود که راه این خمیر دندان زهرآلود را به خانه نخست‌وزیر کنگو باز کند. مأموریتی که گفته می‌شود آقای دالس از انجام آن سرباز زد و بنابر نوشته بی‌بی‌سی فارسی خمیردندان مرگ‌آور هم پس از پایان تاریخ مصرف از بستر آب‌های رودخانه کنگو سر درآورد. با ناکام ماندن این نقشه، تلاش کردند او را بدنام کنند.
قتل پاتریس لومومبا به شکل مستقیم به تحرکات جنگ سرد و خواست بلژیک به ادامه سلطه بلژیک بر کنگو ارتباط داشت.
او در ۱۷ ژانویه ۱۹۶۱ با حمایت ضمنی دولت بلژیک تیرباران و پیکرش در گوری کم‌عمق دفن شد. سپس پیکر او را از گور خارج کرده و ۲۰۰ کیلومتر دورتر دوباره خاک کردند. بار دیگر او نبش‌قبر شد و پس از آنکه یک کمیسر پلیس بلژیکی به نام ژرار سوته (به همراه برادرش میشل) آنرا با اره تکه‌تکه کرد، آن تکه‌ها را در اسید حل کردند تا جسد وی پیدا نشود و مدرکی برای ظلم دولت بلژیک نباشد. هیچ مراسم یادبودی هم برای او برگزار نشد.
در سال ۱۹۹۹ ژرار سوته که هنگام نابودی بقایای پیکر او حضور داشت و آن را مدیریت می‌کرد، اعتراف کرد که یک دندان او را برداشته است. او ادعا کرده بود که یک دندان دیگر و دو انگشت لومومبا را هم برداشته اما آنها پیدا نشده‌اند. در سال ۲۰۲۲، یک دندان با کلاهک طلا، تمام آنچه از بدن او باقی مانده بود، توسط بلژیک به جمهوری دموکراتیک کنگو و خانواده لومومبا بازگردانده شد.
تصاحب بقایای جسد قربانیان، رفتاری معمول از سوی استعمارگران اروپایی بود که بقایای اجساد را به عنوان غنیمت و به نشانه تحقیر مردمان دیگر ملت‌ها با خود به کشورشان می‌بردند.
پس از مرگ ژرار سوته، دختر او گفت که پدرش از اعتراف به کاری که مرتکب شده بود در رنج و عذاب بوده و این کار را به خواست دولت بلژیک انجام داده‌است. ولی در نامه‌ای به دولت بلژیک خواست که از خانواده لومومبا عذرخواهی شود.
در سال ۲۰۰۱ یک تحقیق نتیجه گرفت که در دهه ۱۹۶۰ هنجارهای تفکر سیاسی صحیح متفاوت بوده‌است. با وجود آن که هیچ سندی برای حکم قتل لومومبا پیدا نشده اما شماری از اعضای دولت وقت کنگو به دلیل شرایطی که به مرگ لومومبا منجر شده مسئولیت اخلاقی دارند. اما ۱۰ نفر از ۱۲ مظنون شناسایی‌شده، درگذشته‌اند و تحقیقات پس از یک دهه بسیار کند پیش می‌رود.
دادستان‌های بلژیکی قتل پاتریس لومومبا را جنایت جنگی می‌دانند.
متن سرود بهاران خجسته باد در همدردی با همسر پاتریس لومومبا در سال ۱۳۳۹ نوشته شد. شاعر این چکامه عبدالله بهزادی است و کرامت‌الله دانشیان بخشی از این شعر را تبدیل به سرود کرد و اسفندیار منفردزاده آنرا به اجرا درآورد. همچنین خیابانی در تهران به نام وی نامگذاری شد.
غیاث الدین بایسنقر (تولد ۸۰۲ ه‍.ق/۱۳۹۹م، درگذشت ۸۳۷ ه‍.ق/۱۴۳۳م) از شاهزادگان تیموری، پسر شاهرخ و نوه امیر تیمور گورکانی بود.لغت‌نامه دهخدا، ذیل کلمه بایسنقر او شاهزاده و امیری هنرمند و هنرپرور بود و از سیاست‌مداران، حامیان بزرگ هنر، معماری و فرهنگ و از خوشنویسان طراز اول عهد خود به‌شمار می‌رود.فضایلی ص ۳۲۴–۳۲۵
نام کامل او «میرزا غیاث الدین بن شاهرخ بن امیر تیمور» است و به نام‌های بایسنقر میرزا و سلطان بایسنقر بهادر خان نیز شهرت دارد. از آنجایی که چندین نفر از شاهزادگان و امیران تیموری در خراسان و گورکانیان هند دارای نام «بایسنقر» یا «بایسنقر میرزا» بوده‌اند، نباید با آنان اشتباه گرفته شود.
در متون تاریخی و ادبی واژه بایسنقر به دو گونه بایسنقر و بایسنغر آمده‌است. بایسنقر کلمه‌ای ترکی (مرکب از بای + سنقر) و سنقور، مرغی شکاری است از جنس چرغ که شنقار نیز گویند. بایسنقر به‌طور عام، نام عده‌ای از شاهزادگان تیموری و غیر تیموری بوده و ظاهراً صحیح آن «بای سنقور» است که «بایسنقر» نوشته می‌شود. جایگاه او در زندگی و پس از مرگ چنان بود که ـ با آنکه به مرتبه ولیعهدی نرسیده بود ـ تاریخ نویسان از وی با عنوان‌ها و لقب‌هایی چون پادشاه، سلطان و ولیعهد یاد کرده‌اند و او را به سبب داشتن منش‌های پسندیده به شیوه‌هایی گزافه‌آمیز ستوده‌اند.
بایسنقر میرزا به زبان فارسی، عربی و ترکی مشرقی، که زبان مادریش بود، کاملاً تسلط داشت. او معرف برجسته فرهنگ اسلامی از نسلی ترک و مغول بود که به اهمیت و ارزش او تنها در دهه‌های اخیر و در تحقیقات جدید توجه شده‌است. در متون قدیم و جدید بایسنقر در سایهٔ شخصیت برادرش الغ بیگ قرار گرفته‌است. هر چند اهمیت بایسنقر در تاریخ هنر قطعی است، لیکن خدماتش در زمینه ادبیات فارسی و تاریخ‌نگاری چندان معرفی نشده‌است. او قطعاً یکی از نمایندگان و شاید مهم‌ترین نماینده‌آمیزش فرهنگ ترکی و فارسی در آسیای مرکزی و آسیای غربی (یعنی خراسان و ترکیه) در عهد تیموریان به‌شمار می‌رود.دانشنامه رشد
از بایسنقر به عنوان اولین کسی که به دو وجه ملی و دینی، هم‌زمان توجه کرده نام برده می‌شود. در بررسی برنامه‌ریزی مکتب هرات که بیش از همه به همت او و پدرش شاهرخ شکل گرفت، دیده می‌شود که این مکتب همان‌طور که برای هویت بخشی به هنر اسلامی قدم پیش گذاشت، برای شکل‌گیری شاهنامه بایسنقری نیز اقدام کرد. برای شروع این پروژه عظیم کاغذ سازان سمرقندی دعوت شدند تا کاغذ سمرقندی را تولید کنند.هراتی، مهدی، مجله گلستان قرآن
بایسنقر هنگامی که پدربزرگش، امیر تیمور، در سال ۸۰۷ ه‍.ق / ۱۴۰۵ م درگذشت، کودکی بیش نبود. در توصیف بایسنقر گفته‌اند که او پادشاهی خوش‌طبع، خوش‌سخن، هنرپرور و عیاش بود و آنقدر که ممکن بود عالم را به خوشی گذرانید.لغت‌نامه دهخدا به قول دولتشاه «جمالی داشت با کمال… و از سلاطین روزگار بعد از خسرو پرویز چون بایسنقر سلطان کسی به عشرت و تجمل معاش نکرد، شعر ترکی و فارسی را نیکو گفتی و فهمیدی، به شش قلم خط نوشتی.»تذکره دولتشاه ص ۳۵۰
از او سه پسر به یادگار ماند: میرزا ابوالقاسم بابُر که در سال ۸۵۳ه‍.ق به حکومت رسید؛ میرزا رکن الدین علاءالدوله؛ و میرزا سلطان محمد.حبیب السیر چ خیام ج ۳ ص ۶۲۳زبدةالتواریخ، ج ۴، ص ۹۶۲
مرگ زودرس بایسنقر به دلیل افراطش در شرابخواری روی داد.تذکره خط و خطاطان، ص ۷۲ دولتشاه می‌گوید: «شبی از فرط شراب به فرمان رب‌الارباب به خواب گران فنا گرفتار شد و سکنه هرات سبب آن وفات سکته پنداشتند و وقوع این واقعه… در دارالسلطنه هرات در باغ سپید بود در شهور سنه سبع و ثلاثین و ثمان مئه (۸۳۷ ه‍.ق) و عمر او سی و پنج سال بوده.»
مدفن او در گورستانی است متعلق به مدرسه گوهرشاد در هرات. این مدرسه در ۱۳۰۲ ق / ۱۸۸۵ م ویران شد. لیکن آثار مقبره‌ها را همچنان می‌توان مشاهده کرد. روشن نیست که خسارت‌های بعدی این گورستان ناشی از گذشت زمان است یا به دلیل جنگ اوایل دهه ۱۳۶۰ ش / ۱۹۸۱ م که بر اثر آن، بخش قدیم هرات به‌شدت آسیب دید.
بایسنقر هرگز به حکومت نرسید؛ پدرش شاهرخ، برخلاف تیمور، جانشینی برای خود انتخاب نکرد. دو فرزند شاهرخ، بایسنقر و جوکی میرزا در زمان حیات او درگذشته بودنددولتشاه سمرقندی، ص ۳۵۱، ۳۹۵–۳۹۶اسفزاری، بخش ۲، ص ۸۷–۹۱ و فرزند دیگرش، الغ بیگ، بیشتر اوقات در سمرقند بود و به‌عنوان مهمان به دربار پدر دعوت می‌شد و در امور سلطنت دخالتی نداشت.بارتولد، ص ۱۷۸
با این وجود بایسنقر در ادارهٔ امور حکومت تیموری سهمی عمده داشت. او هفده ساله بود که والی طوس، نیشابور و استرآباد شد و بنا به گفته فصیحی خوافی در ۸۱۹ ه‍.ق/ ۱۴۱۶ م امیر دیوان شد؛ و این احتمالاً به‌معنای سرپرست «دیوان عالی امیری» یا شورای عالی شاهرخ در هرات بوده‌است. ظاهراً پس از آن نیز برای مدتی والی تبریز بود، اما مجدداً به مقام پیشین خود بازگشت. تا جایی که وظایف مملکتی اجازه می‌داد، ترجیح می‌داد که به جای اقامت در ولایات، نزد پدر در هرات بماند، زیرا در مسئولیت‌های خطیر، پدر به او اعتماد می‌کرد؛ از جمله در ۸۱۷ ه‍.ق که شاهرخ در پایتخت نبود، نیابت سلطنت را بر عهده گرفت. هر چند رسماً به جانشینی منصوب نشده بود، اما در عمل ولیعهد شمرده می‌شد.دانشنامه جهان اسلام، ص ۱۹۵
بایسنقر با خطرناکترین دشمنان تیموریان به نبرد برخاست. در ۸۲۴ ه‍.ق و ۸۳۲ ه‍.ق در لشکرکشی شاهرخ برای جنگ با ترکمانها در شمال غربی او را همراهی کرد و در ۸۳۰ ه‍.ق برای نبرد با بُراق اُزبک، که شکستی سخت بر الغ بیگ وارد کرده بود، به شمال شرقی شتافت. به محض آنکه براق عقب رانده شد، بایسنقر به هرات بازگشت، ظاهراً به‌آن سبب که الغ‌بیگ از پدر خواسته بود او را بازگرداند، زیرا بنا به دلایلی بیم داشت که بایسنقر جایش را بگیرد. بایسنقر هرگز مانند برادرش الغ‌بیگ به منصب رفیعِ ولایتعهدی در سمرقند دست نیافت، بلکه تنها به عنوان بازوی راست پدرش در هرات خدمت می‌کرد. از این رو در طول تاریخ تاحدی ناشناخته ماند.
اهمیت و شهرت بایسنقر میرزا پیش از حکومت‌داری و سیاست‌مداری به دلیل عشق سرشار و علاقه بسیار وی به علم و ادب و کلیه فنون و هنرهای زیبا اعم از شعر، موسیقی، نقاشی و معماری بود.زبدة التواریخ، ج ۳، ص ۲۳۵ بایسنقر میرزا هنرمندی تمام عیار بود و افزون بر حمایت بی‌شائبه از هنرمندان خود نیز در انواع هنرهای روزگار چون خوشنویسی، نقاشی و موسیقی سررشته داشت.
بایسنقر میرزا از استادان برجسته و طراز اول خط محقق و ثلث در تاریخ خوشنویسی به‌شمار می‌رود. او در خطوط ششگانه خوشنویسی شاگرد شمس الدین محمّد بن حسام هروی معروف به شمس بایسنقری بود.تذکره خط و خطاطان، ص ۲۱۸
خطوط زیبای کتیبه‌ای در مسجد گوهرشاد که به دستور مادرش گوهر شاد آغا در مشهد بنا شده، به خط ثلث بایسنقر به رشته تحریر درآمده و سپس بر کاشی انتقال یافته‌است. حاصل کار به به رنگ سفید بر زمینه سرمه‌ای مات نوشته شده، که آیاتی از قرآن است و با خط کوفی تزیین یافته‌است. این آثار را هنوز هم بر کاشی‌های درخشان ایوان جنوبی مسجد گوهرشاد (کتیبه‌های ایوان مقصوره) می‌توان مشاهده کرد. در این کتیبه که از قدرت و قوت قلم آن تمجید شده، رقم «بایسنقر بن شاهرخ بن تیمور گورکانی فی ۸۲۱» دیده می‌شود که به این ترتیب باید بایسنقر آن را در بیست سالگی نوشته باشد.احوال و آثار خوشنویسان، ص ۱۰۵۱ بعضی از کاشی‌ها، پس از زلزله ۱۰۸۷ ه‍.ق/ ۱۶۷۶ م به دستور شاه سلیمان صفوی با کاشی‌های جدید تعویض شده‌است.دانشنامه جهان اسلام، ص ۱۹۶ گفته می‌شود بعضی از کتبیه‌های عمارات سبزوار را نیز او نوشته‌است.دائرةالمعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی، ج ۱، ص ۴۴۶ هرچند اثری از آن امروزه در دست نیست. ولیدی طوغان به کاشی‌های واحدی نیز اشاره می‌کند که به خطّ رِقاع و به خط او نوشته شده و آن‌ها را در یک مجموعه‌ای خصوصی در ترکستان دیده بوده‌است.
از مهم‌ترین آثار او کتابت بزرگ‌ترین قرآن موجود است که آن را به خط بایسنقر میرزا می‌دانند که به خط محقق نگاشته شده و هم‌اکنون بعضی صفحات آن در موزه قرآن کتابخانه آستان قدس رضوی،وبگاه القرآن کتابخانه کاخ موزه گلستان (کتابخانه سلطنتی سابق)، کتابخانه ملی، موزه ایران باستان، کتابخانه ملک و چند مجموعه شخصی پراکنده‌است. شماری از اوراق این قرآن در امامزاده‌ای در قوچان بوده‌است؛ چنانچه در حدیقة الحقایق آمده‌است که بر اثر زلزله جز همان امامزاده سلطان ابراهیم بن علی بن موسی الرضا در قوچان چیزی باقی نمانده و بعضی اوراق قرآن به خط میرزا بایسنقر بن امیر تیمور گورکانی در آنجاست. می‌گویند نادرشاه افشار این اثر شگرف را از سمرقند به آنجا آورده بوده‌است. از قرآن بایسنقر با خط محقق و در قطع بزرگ، هشت صفحه در آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود. هر صفحه از این قرآن نفیس هفت سطر دارد که بین سطور و پیرامون آیات آرایش شده‌است. قطع این قرآن که یکی از بزرگ‌ترین قرآن‌های موجود است، ۱۷۷ در ۱۱۰ سانتی‌متر می‌باشد.
از این خطاط و هنرمند، قرآنی به خط ثلث جلی مربوط به قرن نهم است که در کتابخانه سلطنتی سابق(موزه کاخ گلستان) موجود بوده‌است. این قرآن در حد کمال و زیبایی با خط ثلث کتابت شده‌است و هر یک از صفحات آن به زر شامل هفت سطر ثلث درشت است که از حیث ترکیب و شکل حروف بسیار جالب است. صفحات این قرآن جدول کشی شده و در بالای هر آیه یک علامت دیده می‌شود.خوشنویسی در خدمت کتابت قرآن، ص ۱۶۴
تصویری از قرآن به خط نسخ خوش کتاب خفی با رقم بایسنقر موجود است که البته برخی رقم آن را ساختگی می‌دانند. تحریر این قرآن حدود سده نهم با رقم ساختگی بایسنقر مورخ ۸۲۳ ه‍.ق است. دو صفحه اول، فهرست اسماءالسور به خط رقاع در خانه‌های شطرنجی و زمینه طلاپوشی از قرن سیزدهم است. دو صفحه افتتاح، تمام تذهیب با پیشانی و ذیل به خط رقاع، اسامی سوره‌ها به خط رقاع و قلم زر تحریردار و فواصل آیات ستاره نشان است. نگارنده کتاب راهنمای گنجینه قرآن دلایلی ارائه می‌دهد که صفحه اسم بایسنقر ساختگی است. برخی دیگر نیز بر همین نظرند؛ زیرا تاریخ اتمام آن ـ یعنی ۸۳۷ ه‍.ق ـ مقارن با مرگ بایسنقر است. .
هنر دیگر بایسنقر شعر و شاعری بود. او دنباله رو سنت شعر درباری بود، که در آن ایام دیگر به مدیحه‌سرایی محدود نبود و دامنه بسیار گسترده‌تری داشت هر چند از زبان او نقل می‌کنند که گفته‌است امیر نباید به سرودن شعر بپردازد. با این وجود ابیات پراکنده‌ای از او در تذکره دولتشاه سمرقندی نقل شده‌است؛ و با برادرانش: الغ‌بیگ در سمرقند و ابراهیم در شیراز، دربارهٔ شعر فارسی مکاتبه می‌کرده‌است. او اشعار امیر خسرو دهلوی را بر اشعار نظامی گنجوی، که الغ بیگ می‌پسندید، ترجیح می‌داد. این غزل از سروده‌های اوست:
بایسنقر در نقاشی و موسیقی نیز قریحه‌ای ذاتی داشت، اما توانایی‌هایش را بیشتر در خوشنویسی به کار برد.
بایسنقر مشوق تاریخ‌نگاری به زبان فارسی نیز بود. گر چه هیچ‌یک از تاریخ‌نگاران عهد تیمور و تیموریان به مقام والای رشید الدین فضل‌الله و عطا ملک جوینی در دوره مغول دست نیافتند، اما برخی از آن‌ها آثار برجسته‌ای از خود به جای گذاشتند که مهم‌ترین آن‌ها حافظ ابرو «متوفی ۸۳۳ ه‍.ق/ ۱۴۳۰ م» است. حافظ ابرو، سخت مورد تشویق و توجه بایسنقر بود و تاریخ کبیر خود را به نام بایسنقر نوشت که به زبدةالتواریخ معروف است و فصیحی خوافی آن را مجمع‌التواریخ سلطانی می‌خواند. ظاهراً این کتاب در سال ۸۲۹ ه‍.ق یا ۸۳۰ ه‍.ق خاتمه یافته‌است و احتمالاً به توصیه شاهرخ پدر بایسنقر، چهارمین قسمت مجمع التواریخ را به صورت کتابی مستقل تحریر و به بایسنقر اهدا شده‌است. به نظر بازیل گری، بایسنقر در تهیه و مصور کردن متون تاریخی بیشتر از نسخه‌های دیوان اشعار توجه داشت.گری، بازیل
او را مؤسس و بانی زیباترین شکل کتاب‌آرایی در ایران می‌دانند. تحت حمایت او چهل نفر کاتب و خطاط به راهنمائی مولانا جعفر تبریزی معروف به جعفر بایسنقری که خود او نیز شاگرد عبدالله بن میر علی است به نسخه‌برداری و تکثیر کتاب‌های مختلف و تولید آثار هنری مشغول بودند. وی به وسیله پرداخت دستمزدهای گزاف و اعطای انعام فراوان و شاهانه، هنرمندترین استادان خوشنویسی و تذهیب را نزد خود نگاه می‌داشت و آنان برای وی ظریف‌ترین آثار هنری را در خط، تذهیب، جلدسازی و صحافی به وجود می‌آوردند. کتاب‌های کتابخانه وسیع این شاهزاده هم‌اکنون در تمام جهان پراکنده‌است و هرجا که هست در کمال حرمت و دقت نگاهداری می‌شود.از سعدی تا جامی ص ۴۳۱ کانون هنری بایسنقر در هرات به‌نام دارالصنایع کتاب سازی معروف بودبرزین. پروین، نگاهی به تاریخچه تذهیب قرآن، مجله هنر ومردم، ش ۴۹، آبان سال ۵۵ و کتاب‌های پدیدآمده در دوره بایسنقری شامل نفیس‌ترین مینیاتورها و استادانه‌ترین خوشنویسی‌ها هستند که به زیبایی تمام صحافی و جلد آرایی گشته‌اند.
ذوق شعر دوستی بایسنقر متوجه شاهنامه نیز شد. وی دستور داد نسخه‌ای از شاهنامه را برای او استنساخ کردند که به «شاهنامه بایسنقری» شهرت دارد. این کتاب که به سال ۸۲۹ ه‍.ق تحریر یافته‌است یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های هنر ایرانی و بلکه هنر اسلامی است. مقدمه‌ای که به امر بایسنقر بر شاهنامه فردوسی نوشته شده‌است را برخی بسیار سودمند دانسته‌اند. هرچند ملک الشعرا بهار آن را «سرتاسر خلاف حقیقت و خلاف منطق و برضد تاریخ»سبک‌شناسی ج ۳ ص ۹۱ می‌داند.
بایسنقر به همراه پدرش شاهرخ از جمله مشوقان بزرگ سبک هنری یا مکتب هرات بود. او گرایش شدیدی به ماندن در هرات داشت و مورخان یکی از دلایل ماندگاری بایسنقر در هرات را، شکوفایی حیات فرهنگی در آن شهر می‌دانند که بایسنقر می‌توانست علایق سرشار هنری و فکری خود را در آن شهر به خوبی تعقیب کند.
پس از آنکه بایسنقر از نبردِ پیروزمندانه با ترکمانان در ۸۲۳ ه‍.ق بازگشت و مولانا جعفر تبریزی، بعدها ملقب به جعفر بایسنقری، استاد مسلّم خط نستعلیق و سایر استادان فن را از تبریز به همراه آورد، هرات تبدیل به مرکز هنر خوشنویسی شد. با این همه مرکز نگارگری به حمایت ابراهیم، برادر بایسنقر، چندگاهی شیراز و مدتی نیز اصفهان بود؛ اما عاقبت توفیق شاهرخ در تسخیر تمامی قدرت در هرات و توجه وی و بایسنقر به هنر، بسیاری از هنرمندان را از اقصی نقاط ایران به هرات کشاند و سبب شد که مراکز مهم پیشین اهمیت و اعتبار خود را از دست بدهد و در مرتبه‌ای نازل‌تر قرار گیرد.
هنرمندان نقاش و خوشنویس و صحاف که در کتابخانه بزرگ شاهی هرات به امر بایسنقر میرزا مشغول به کار بودند، آثار زیادی همچون کتاب‌های شاهنامه، لیلی و مجنون، بوستان و گلستان سعدی را مصور ساختند. مجموع این آثار سبک جدیدی را پدیدآورد که در تاریخ هنر ایران به «مکتب هرات» معروف است. در مکتب هرات تصاویر انسان‌ها به صورت ریز و کوچک ترسیم گشته و مینیاتورها با خطوط ساده و بی‌پیرایه اجرا شده‌اند.وبگاه تبیان
سبک هراتی ویژگی خود را داشت. یکی از ویژگی‌های آن، وجود عناصر شرق دور بود که احتمالاً از مبادلهٔ سفیر میان ایران و چین ناشی می‌شد. مشهور است که هنرمندان هرات همراه هیئت‌های سیاسی به خانبالق (پکن) آمد و شد داشته‌اند؛ یکی از آنان، به‌نام غیاث الدین نقاش، که بایسنقر او را برگزیده بود، بعدها شرح سفر خود را نوشت که این شرح در تاریخ حافظ ابرو آمده‌است.دانشنامه بزرگ اسلامی
بازیل گری در بررسی ویژگی‌های سبک هراتی، اهمیت خاصی به تأثیر متقابل تصاویر بر یکدیگر می‌دهد که با اشارات معنی‌دار جان گرفته‌اند. او خاطرنشان می‌کند که این سَرزندگی و تحرک، کاملاً مغایر با خشکی و بی‌روحی چهره‌ها در نگارگری‌های مکتب جلایری است. همچنین، صحنه‌ها با قرارگرفتن افق در نزدیک لبهٔ بالایی، عمق بیشتری یافته‌اند. زمینه‌های فیروزه‌ای متمایل به آبی و سبز، رنگهای عمده در این نگارگری‌ها هستند.
پس از مرگ بایسنقر در ۸۳۷ ه‍.ق/۱۴۳۳م در هرات همچنان به‌صورت مرکزی برای هنر مصور کردن کتاب‌های نفیس برای مدت نسبتاً طولانی باقی ماند. طبق گزارش دوست محمد، در مقدمه آلبوم یا مرقعی که به فرمان ابوالفتح بهرام میرزا یکی از شاهزادگان صفوی در سال ۹۵۱ه‍.ق ۱۵۴۴م فراهم کرده بود، سنتی که بایسنقر میرزا و شاهرخ پدرش بنا گذاشته بودند، به سرپرستی و حمایت علاءالدوله پسر بایسنقر تا سال۸۵۱ه‍.ق/۱۴۴۷م به حالتی زنده باقی ماند.
غاز ، نامی عمومی برای گونه‌هایی از پرندگان است که متعلق به خانوادهٔ مرغابیان (Anatidae) می‌باشند. خانواده مرغابیان شامل قو‌ها و اردک‌ها نیز می‌شود. این گروه از غازها خود به سه سرده تقسیم می‌شوند.
غازهای کبود ("Anser") - غازهای سیاه ("Branta") - غاز برفی ("Chen")
غازها در زیرخانوادهٔ غازسانان (Anserinae) و به تبار غازتباران (Anserini) تعلق دارند. تعدادی از عروس‌مرغابی‌ها که از خانوادهٔ مرغابی‌های وحشی هستند و در دسته‌بندی دیگری قرار دارند نیز به نام غاز معروف‌اند.
واژه غاز
معادل ابجد 1008
تعداد حروف 3
تلفظ qāz
نقش دستوری اسم
ترکیب (اسم) [معرب، مٲخوذ از فرانسوی] [قدیمی]
مختصات (اِ.)
آواشناسی qAz
الگوی تکیه S
شمارگان هجا 1
منبع لغت‌نامه دهخدا
فرهنگ فارسی معینhttps://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/368387/%D8%BA%D8%A7%D8%B2 [https://lamtakam.com/dictionaries/moen/21793/%D8%BA%D8%A7%D8%B2 [۲]]
غازها در بیشتر نقاط جهان به خصوص دهشاد دیده می‌شوند و جزء نخستین جانورانی هستند که اهلی شدند (در برخی متون، اهلی شدن غازها را مربوط به ۳٬۰۰۰ سال پیش در مصر می‌دانند) غازهای اهلی را در رنگ‌ها و شکل‌های متفاوتی می‌توان یافت که از نظر جثه بسیار بزرگ‌تر از اجداد وحشی خود هستند. در بسیاری از کشورها، غازهای اهلی از نظر ژنتیکی بهبود یافته‌اند. از انواع غازهای اهلی می‌توان به غاز خاکستری و غاز قونما اشاره کرد.
آیت بن حدّو دژی یا کاخی است بر سر راه کاروانهای پیشین، بین صحرای بزرگ آفریقا و مراکش. این منطقه به عنوان میراث جهانی از ۱۹۸۷ در سازمان یونسکو به ثبت رسیده‌است و دارای چندین قصبه زیباست که از بخت بد با هر طوفان بخشی از آن آسیب می‌بیند. هر چند که بیشتر ساکنان محلی بیرون از دژ زندگی می‌کنند، هنوز هم می‌توان ده خانواده را در درون کاخ دید.
شهر «ایت بن حدو» Ait-Ben-Haddou در دامنه‌های جنوبی کوه‌های بلند اطلس واقع شده و یکی از شگفت انگیزترین مناظر دست‌ساز بشری می‌باشد که در راستای دره ای در بیابان صخره ای مراکش واقع شده‌است. این شهر را به خاطر قصبه‌های آن Kasba (ساختمان‌های بلند) می‌شناسند که در کنار هم و پشت دیوارهای دفاعی شهر قرار گرفته و توسط برج‌هایی در گوشه‌ها تقویت گشته‌اند. چنین شهری با نام ksar (قصر) یا شهر مستحکم شناخته می‌شود. «ایت بن حدو» یکی از بهترین نمونه‌های قصر در معماری جنوب مراکش است.
بنابر باور افراد محلی، «ایت بن حدو» در سال ۷۵۷ پس از میلاد توسط بن حدو پایه‌گذاری شده، کسی که سنگ قبر او جایی پشت دیوارهای این شهر خفته‌است. هرچند، هیچ‌کدام از ساخت و سازهای شهر به قبل از قرن هفدهم میلادی بازنمی‌گردند (گرچه رد ساختار و تکنیک‌های مورد استفاده در آنها را می‌توان تا دوران‌های بسیار اولیه جست و جو نمود). این شهر در اصل در کنار یک مسیر بازرگانی بسیار مهم واقع شده بوده که ساحارا را به مراکش متصل می‌کرده‌است. از آنجا که تا قرن ۱۶ام میلادی تجارت در این مسیر کاهش یافته، این شهر کم‌کم از رونق افتاده و اهمیت خود را از دست داده‌است. امروز بیشتر ساکنان اصلی شهر به آن طرف رودخانه و یک روستای مدرن تر مهاجرت نموده‌اند که به جاده نیز نزدیک تر است.
زیبایی این سازه باعث شده لوکشین فیلم‌های معروف و زیادی باشد از جمله
و همین‌طور اخیراً در سریال تلویزیونی «بازی تاج وتخت»
سال ۱۹۶۲ و هنگام فیلمبرداری فیلم Lawrence of Arabia در «ایت بن حدو» کارگردان دیوید لین بسیاری از خانه‌های در حال فروپاشی قصر را مرمت نمود. بعدها پس از به رسمیت شناخته شدن این مکان توسط یونسکو در سال ۱۹۸۷، بازسازی‌های دیگری صورت گرفت که حداقل بخش‌های جلویی شهر در وضعیت خوبی ظاهر شوند، البته ساختمان‌های واقع شده در قسمت پشتی همچنان احتیاج به توجه شدید دارند.
https://aero-tech.ir/aero-plus/tourism/16-the-ksar-of-ait-benhaddou/
باراک به یکی از موارد زیر اشاره دارد:
موزه تنوع زیستی یکی از موزه‌های شهر تهران است.
این موزه در پارک طبیعت پردیسان در شمال غربی تهران قرار دارد. موزه تنوع زیستی در سال ۱۳۸۳ خورشیدی با تأکید بر اهمیت و ارزش تنوع زیستی و در راستای وظایف قانونی سازمان حفاظت محیط زیست ایران آغاز به کار کرده‌است. هدف از ایجاد این موزه عمومی در شهر تهران این بوده‌است که با استفاده از کادر کارشناسان خود نقش مؤثری در تحقیقات، اطلاع‌رسانی و آموزش برای گروه‌های مختلف سنی و علاقه‌مندان به محیط زیست ایفا نماید.
طراح موزه احمد گشایشی، مهندس معمار، می‌باشد که از همکاری هنرمندانی نظیر فریده لاشایی، نقاش برجسته، در این اثر معماری بهره برده است.
یکی از اشیای جالب در این موزه، قاب پوست ببر خزری می‌باشد. این پوست متعلق به ببر خزری است که در پارک ملی گلستان در سال ۱۳۲۹ هجری شمسی شکار شده است که به روش سنتی دباغی شده و در سال ۱۳۸۳ توسط مهندس سید حسین آقامیری مدیرکل حفاظت محیط زیست استان خراسان به موزه تنوع زیستی اهدا گردید.
مربچه ، مرکز دهستان حومه غربی و روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان رامهرمز در استان خوزستان ایران است.
مردم این روستا با فامیل های محمدیان و مالکی و غیره می باشند که همه آنها با یکدیگر نسبت نزدیک و دور فامیلی دارند.
این روستا تقریباً با شهر رامهرمز ۱۵ کیلومتر و با شهر اهواز ۷۰ کیلومتر فاصله دارد. این روستا دارای هوایی گرم و خشک است ولی نسبت به شهر رامهرمز گاهی دارای هوای خنک تری با اختلاف ۳ تا ۶ درجه سانتی گراد بوده است.
روستای مربچه از لحاظ وسعت و زمین کشاورزی یکی از بزرگترین روستاهای رامهرمز و حومه به شمار میرود.
روستای مربچه در گذشته توسط خوانین بختیاری اداره میشد و بعد از آن نمایندگان خوانین به نام های حسینعلی لاری زاده و توکل مالک مربچه و زمین های کشاورزی شدند.
روستای مربچه ۱۶۰ خیش زمین کشاورزی در منطقه خود ، و ۳۲ خیش در منطقه چموم دارا می باشد.
در جریان دستور اصلاحات ارضی شاهنشاهی ارتشتاران محمدرضا پهلوی در سال ۱۳۴۲ ، حسینعلی لاری زاده با تقسیط بهای زمین و اخذ اقساط ، سند ۸۰ خیش خود را بنام کشاورزان منتقل اما توکل ۸۰ خیش سهم خود را به اوقاف واگذار نمود تا به طریق و فرصتی در آینده بتواند دوباره زمین ها را بدست آورد که مشکلات آن همچنان پابرجا و دامن گیر کشاورزان است.همچنین از ۳۲ خیش در منطقه چموم حسینعلی لاری زاده ۱۶ خیش سهم خود را به کشاورزان منتقل و توکل ۱۶ خیش سهم خود را به اوقاف واگذار نمود.
این روستا در دهستان حومه غربی قرار دارد و براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن برابر با ۸۴۹ نفر (۲۳۶ خانوار) بوده‌است.
محمدحسین موسوی امین سیاست‌مدار ایرانی بود، که در دوره بیستم به عنوان نماینده تبریز و دوره بیست و چهارم به‌عنوان نماینده هشترود در مجلس شورای ملی حضور داشت.
محمد حسین موسوی به سال ۱۲۹۸ در یک خانواده روحانی در شهر تبریز به دنیا آمد.
تحصیلات دبستانی و دبیرستانی را در تبریز به پایان رساند. سپس برای ادامه تحصیل به تهران رفته و در دانشکده حقوق مشغول به تحصیل شد.
پس از چندی جهت گذراندن دوره دکترا به پاریس رفت و در دانشکده حقوق آن شهر که یکی از بهترین دانشکده‌های حقوق آن زمان بود شروع به تحصیل نمود، تا موفق به دریافت دیپلم دکترای حقوق از همان دانشکده شد.
پس از بازگشت به ایران، همزمان با کار قضاوت در دیوان کیفر، دادستانی شهرستان، وکالت دادگستری، مستشاری استان مرکز تهران و تدریس دانشگاهی به فعالیت‌های سیاسی و مطبوعاتی پرداخت. در احزاب «مردم» و رستاخیز قائم مقام هر دو حزب شد. مدتی نیز مدیر و صاحب امتیاز روز نامه «مردم» ارگان حزب «مردم» بوده و سه دوره نمایندگی مجلس شواری ملی از شهرستان هشترود و یک دوره سناتور استان آذربایجان
شرقی بود.
با رویداد انقلاب اسلامی نا گزیر از ترک وطن گشته، در فرانسه اقامت گزیده، پروانه وکالت دادگستری از کانون وکلای فرانسه دریافت داشته و به کار وکالت دادگستری و همزمان به فعالیت‌های سیاسی و مطالعه تحریر و تألیف در رشته حقوقی، سیاسی و ترجمه پرداخت.
۱-دانشکده حقوق تهران، دانشکده حقوق پاریس، حزب مردم ایران، مجلس شورای ملی ایران، ۱۲ سال سه دوره
مجلس سنای ایران، حزب رستاخیز ایران، اسناد وزارت دادگستری، کانون وکلای فرانسه
یُمگان یا یَمگان روستایی است در ولایت بدخشان افغانستان. گفته می‌شود ناصر خسرو در این روستا درگذشت و مدفن او در این مکان است. در توضیح این واژه در لغت‌نامه دهخدا چنین آمده است:
یمگان [ ی َ / ی ُ ] (اِخ) یمگان دره. از اعمال بدخشان است و منفی و مدفن ناصرخسرو علوی بدانجاست. یمغان.
یمکان. (یادداشت مؤلف). نام قصبه‌ای است از بدخشان که بر سمت کاشغر واقع است. گویند مدفن حکیم ناصرخسرو در آنجاست و بعضی گویند در سه روزهٔ آنجاست. (برهان). تبدیل یمگان به یمغان و تعریب به ینبقان مؤید رجحان گاف است بر کاف. بنابه نوشتهٔ محمدنادرخان در کتاب «راهنمای قطغن و بدخشان» درهٔ یمگان درهٔ ممتدی است مشتمل بر قریب ۱۲ قطعه آبادی، و بلوک یمگان به عنوان «تکاب یمگان» از مضافات قصبهٔ جرم محسوب و مشتمل بر ۲۳ قشلاق است که جمعاً ۲۶۸۰ خانه و قریب ۲۰۰۰۰ نفر نفوس دارد و ازقصبهٔ جرم تا دهان «تنکی کران» یمگان گفته می‌شود. وقصبهٔ جرم از فیض آباد که مرکز بدخشان است شش الی هفت فرسخ فاصله دارد. یکی از آبادیهای یمگان به نام «زیارت حضرت سید» موسوم است و احتمال دارد قبر ناصرخسرو باشد. برخی اهالی اطراف جرم، شیعهٔ آغایی خانی (یعنی اسماعیلیهٔ آقاخانی) هستند. (از حاشیهٔ برهان چ معین) :هنگام حمله چنگیز کل اهالی یمگان به کمک ارتش خوارزمشاهی شتافتند
اگر خوار است و بیمقدار یمگان
مرا اینجا بسی عز است و مقدار
ناصرخسرو.
منگر بدان که در ده یمگان
محبوس کرده‌اند مجانینم.
من به یمگان به بیم و خوار و به جرم
ایمنند آنکه دزد و میخوارند.
ناصرخسرو چو در یمگان نشست
آه او از چرخ این کیوان گذشت.
عطار.
گوشهٔ یمگان گرفت و کنج کوه
تا نبیند روی شوم آن گروه.
روستای درآگاه مرکز دهستان درآگاه در بخش مرکزی از توابع شهرستان حاجی‌آباد در استان هرمزگان واقع در جنوب ایران است.
موش بَرفی گونه‌ای جانور از خانوادهٔ هامسترهای دم‌کوتاه (Cricetidae) است.
این گونه از سایر گونه‌های میکروتوس بزرگتر و دم آن نسبتاً بلندتر است.
کف دست ها و پاهای موش برفی برهنه است و در دست فقط چهار انگشت رشد کرده و در کف دستش پنج پینه وجود دارد.
سایت اشتهارد
موش مُغان یا وُل اجتماعی (Microtus socialis) جونده کوچکی است به رنگ قهوه‌ای و دم کوتاه که کاملاً از مو پوشیده شده‌است.
این جونده بومی ایران، چین، سوریه، ترکیه، قزاقستان و اوکراین است و بیشتر در زمین‌های سبز و چراگاه‌ها و کشتزارها زندگی می‌کند.
میگل د سِروانتِس ساآودرا ، (؛ زاده ۲۹ سپتامبر ۱۵۴۷ (با فرض) – درگذشته ۲۲ آوریل ۱۶۱۶ NS) رمان‌نویس، شاعر، نقاش و نمایشنامه‌نویس نامدار اسپانیایی بود.
رمان مشهور دن کیشوت - که از پایه‌های ادبیات کلاسیک اروپا به‌شمار می‌آید و بسیاری از منتقدان از آن به عنوان نخستین رمان مدرن و یکی از بهترین آثار ادبی جهان یاد می‌کنند - اثر اوست. به وی لقب شاهزادهٔ نبوغ داده‌اند.
برخی رمان دن کیشوت را تاثیرگذارترین رمان ژانر تخیلی (Fiction) می‌دانند.
جالب این است که سروانتس کتاب دن کیشوت معروف که تمام اروپا و جهان را در زمان خود معطوف نموده بود را در زندان و در دوران گذراندن زمان زندانی خود نوشته بود.
پدر وی پزشک بود. در سال ۱۵۵۱ پدرش به همراه خانواده به والادولیدValladolid مهاجرت کرد. اما میگل در سال ۱۵۵۶ به کوردوباCórdoba رفت.
دربارهٔ تحصیلات ابتدایی میگل ابهاماتی وجود دارد و اما بدون شک تحصیلات وی در سطح دانشگاهی نبوده‌اند.
وی در سال ۱۵۵۶ در مادریدMadrid مستقر شد.
وی در سال ۱۵۶۹ به دستور فیلیپ دوم پادشاه وقت اسپانیا برای شرکت در جنگ به ایتالیا سفر کرد. وی به مطالعه برخی از آثار ادبی در آنجا پرداخت و تحت تأثیر هنر ایتالیایی قرار گرفت. سروانتس در جنگ لپانتوLepanto شرکت داشته‌است. دست چپ او در این جنگ به دلیل صدمه‌ای که به اعصاب دستش وارد شد از کار افتاد. او همیشه از شرکت در این جنگ با افتخار یاد می‌کرده‌است.
او در سال ۱۵۷۲ به زندگی نظامی خود پایان داد و زندگی عادی خود را از سر گرفت.
سِروانتِس در سال ۱۶۱۶ در سن ۶۸ سالگی درگذشت.اسپانیا چگونه مزار گمشده سروانتس را پیدا کرد، "بی‌بی‌سی فارسی"
براساس اسناد تاریخی موجود، جسد و تابوت سِروانتِس، به وصیت او پس از مرگش در سال ۱۶۱۶ در صومعه پابرهنگان تثلیث دفن شد. اما پس از اتفاقاتی که در این صومعه افتاد جسد سِروانتِس نزدیک به چهارصد سال گُم شد. سرانجام در سال ۲۰۱۵ باقی‌مانده چند قطعه کوچک از استخوان‌های او در عمق صومعه‌ای در مرکز بخش قدیمی شهر مادرید کشف شدند.
زَرده‌بَربرابر فارسی از:
۷ یا زَردبَر یا پلنگ موش ، پستاندار کوچکی است از خانوادهٔ راسویان (Mustelidae)، زیرخانوادهٔ راسوئیان (Mustelinae). این جانور در زیستگاه‌های بیابانی، نیمه‌بیابانی، مناطق استپی، بوته‌زارها و خارستان‌ها زندگی می‌کند، از مناطق کوهستانی پرهیز می‌کنند و در مزارع کشاورزی هم دیده شده‌اند.
منطقه محل سکونت آن‌ها در جنوب شرق اروپا، غرب آسیا و آسیای میانه است و شامل کشورهای، بلغارستان، رومانی، یوگسلاوی، گرجستان، ارمنستان، ترکیه، لبنان، اردن، اسرائیل، فلسطین، صحرای سینای مصر، ایران، افغانستان، پاکستان، مغولستان، غرب و شمال چین، قزاقستان، ترکمنستان، ازبکستان، تاجیکستان و قرقیزستان می‌شود.
طعمه‌های این جانور جوندگان مختلف همچون سنجاب زمینی، همستر ارمنی، جربیل بزرگ، جرد لیبی، ولها، موش خانگی، به همراه انواع کوچکتر پرندگان، خرگوش صحرایی، مارمولک‌ها، ماهی‌ها، قورباغه، حلزون و حشرات (سوسک‌ها و جیرجیرک‌ها) و همین‌طور میوه‌ها و علف‌هاست. مواردی از گرفتن پرندگان اهلی کوچک مانند جوجه و کبوتر و سرقت گوشت‌های دودی و پنیر هم از آن‌ها مشاهده شده‌است. آنها معمولاً از سوراخ‌های جوندگان بزرگی چون جربیل بزرگ، جرد لیبی و سنجاب زمینی را که طعمه‌های اصلیشان هم هستند به عنوان لانه استفاده می‌کنند.
این حیوان در سال ۱۹۹۶ در رده حفاظتی کمترین نگرانی قرار داشت اما به دلیل ۳۰ درصد کاهش جمعیت در ده سال اخیر اکنون در رده حفاظتی آسیب‌پذیر قرار گرفته‌است. نابودی زیستگاه‌ها از طریق کشاورزی و از بین رفتن طعمه‌ها با سموم جونده‌کش مهم‌ترین دلایل در خطر گرفتن نسل این جانور هستند.
این جانور ۲۹ تا ۳۵ سانتیمتر طول دارد و وزن آنها بین ۳۰۰ تا ۷۰۰ گرم است. آنها بیشتر در گرگ‌ومیش صبح و غروب فعالند تا هم به طعمه‌های روزگرد (مثل جربیل و سنجاب زمینی و پرندگان) و هم به طعمه‌های شب‌گرد (بیشتر جوندگان دیگر و حشرات) دسترسی داشته باشند.
گذرنامهٔ جمهوری اسلامی ایران یک مدرک شناسایی برای شهروندان ایران است که جهت سفر به خارج از کشور صادر می‌شود. دارا بودن گذرنامهٔ جمهوری اسلامی ایران به معنی داشتن تابعیت ایران است. مسئولیت نظارت بر گذرنامهٔ ایرانی به عهدهٔ ادارهٔ کل گذرنامه وابسته به فراجا است.
نیاز به گذرنامه در ایران با شکل یکسان و متحدالشکل در اواسط حکومت ناصرالدین‌شاه قاجار حس شد. گذرنامه در آن زمان با عنوان «تذکرهٔ مرور» (مجوز رفت و آمد) وجود داشت اما در سال ۱۲۶۰ خورشیدی کتابچه‌ای تحت عنوان «دستورالعمل تذکرهٔ مرور» توسط وزارت امور خارجه دولت علّیه ایران تهیه و با توشیح ناصرالدین‌شاه به تمامی ولایات سرحدی (مرزی) فرستاده شد تا صدور گذرنامه در کل کشور به شکل واحد و با محوریت دارالخلافه تهران باشد. در مقدمهٔ این کتابچه می‌خوانیم:
«چون برای دولت لازم است که رعایا و تبعهٔ خود را که به عنوان تجارت و زیارت و سیاحت و مقاصد مهمه به ممالک دول همجوار و هم‌عهد مسافرت می‌نمایند سرپرستی و حمایت نماید و آنها که به اقتضای شرایط عهدنامه‌جات منعقده از حقوق مقرره به توسط سفرا و مأمورین خود بهره‌یاب شوند و برای نظم داخله از حالت مسافرین خود عموماً استحضار حاصل کرده و اهل کسب و تجارت و صاحبان منظورات مفیده را از اشرار و بیهوده‌گردان و فراریان تمیز داده در جمیع منافع و دفع مفاسدی که از مسافرت حاصل می‌تواند شد اهتمامات لازمه را به عمل آورده و همچنین از واردین ممالک خارجه و دول دوست همجوار استحضار کافی به هم رسانیده نسبت به هر یک امتیازات و حقوق مندرجهٔ در عهدنامه‌جات دوستی و تجارتی را مرعی و ملحوظ دارد و ملک و رعیت خود را از معایب خودسری و مطلق‌العنانی مصون و محروس نماید لهذا برای استحکام و انضباط عمل تذکرهٔ وارد و صادر ممالک محروسه که از قدیم مقرر و معمول است قواعد مقرره را در ضمن فصل آتیه به‌درستی برقرار می‌کند»
تذکرهٔ مرور توسط مباشرینی که وزارت خارجه منصوب می‌کرد و توسط حاکمان شهرهای مرزی حمایت می‌شدند با مدت اعتبار یک سال صادر می‌شد. در کتابچهٔ یادشده به غیر از شکل و جزئیات این تذکره، به مجازات‌هایی که برای جاعلین در نظر گرفته شده نیز اشاره شده‌است. دارندگان تذکره‌ها باید پیش از پایان مهلت یکسالهٔ تذکره‌های خود، به دفاتر صدور مراجعه و اقدام به تمدید مجوزهای خود می‌کردند در غیر این صورت مشمول پرداخت جریمه می‌شدند.
همچنین برای آن دسته از زائرین عتبات که پول کافی برای پرداخت هزینهٔ صدور تذکره نداشتند، مجوز صدور سالانه هزار تذکره رایگان در سال به مباشر تذکرهٔ کرمانشاهان داده شده بود.
گذرنامه‌های ایرانی به رنگ زرشکی می‌باشد که نشان رسمی ایران در بالای جلد آن‌ها درج و عبارت جمهوری اسلامی ایران و واژهٔ گذرنامه به زبان فارسی و عبارت Islamic Republic of Iran و واژهٔ Passport به زبان انگلیسی نیز در زیر آن نوشته شده‌است.
در صفحهٔ مشخصات، بالا سمت چپ شمارهٔ هشت رقمی گذرنامه با اعداد فارسی نوشته‌است و در زیر آن نوع گذرنامه کد کشور و شمارهٔ گذرنامه به زبان انگلیسی درج گردیده‌است؛ و بعد از آن به ترتیب شامل شمارهٔ ملی، نام، نام خانوادگی، نام پدر، تاریخ و محل تولد، شمارهٔ شناسنامه، جنسیت و تاریخ صدور و تاریخ انقضاء به زبان فارسی و انگلیسی درج شده‌است.
ایران در سال ۱۳۸۶ اقدام به تولید آزمایشی گذرنامهٔ بیومتریک برای گذرنامه‌های دیپلماتیک و در سال ۱۳۹۰ برای گذرنامه‌های عادی کرد. گذرنامهٔ ایرانی دارای ۳۲ صفحه است.
در پشت صفحهٔ این گذرنامه درج شده: "دارندهٔ این گذرنامه حق سفر به فلسطین اشغالی را ندارد". منظور از فلسطین اشغالی، اسرائیل است.
در گذرنامهٔ ایرانی هر دو صفحهٔ آن تصویر یکی از یادمان‌های ایران نقش بسته‌است که به ترتیب به شرح زیر است:
برای اخذ گذرنامهٔ ایرانی، متقاضی باید شخصاً به یکی از دفاتر خدمات انتظامی پلیس +۱۰ مراجعه کند.
مدارک مورد نیاز
در سال ۲۰۲۳ گذرنامه ایران در فهرست پاسپورت ایندکس (https://www.passportindex.org/)در رتبه ۸۵ ام است و امکان سفر بدون ویزان به ۱۵ کشور، با ویزای بدو ورود به ۴۲ کشور و با ویزا به ۱۴۱ کشور دارد، و در فهرست ویزا ایندکس(visaindex.com) رتبه ۹۹ را در جهان دارد یعنی به ۴۳ کشور بدون ویزا، به ۳۹ کشور با ویزای آنلاین و به ۱۴۷ کشور با ویزای معمولی (نیازمند مراجعه حضوری به سفارت) می‌تواند سفر کند. دارنده این گذرنامه می‌تواند بدون ویزا به ۱۱ کشور جهان و تنها با ویزای فرودگاهی (بدون مراجعه به سفارت) به ۴۱ کشور جهان سفر کند.
در سال ۲۰۲۰ گذرنامهٔ جمهوری اسلامی ایران به ردهٔ ششمین گذرنامهٔ کم‌اعتبار جهان سقوط کرد. در میان ۱۹۹ کشور جهان، گذرنامهٔ ایرانی مقام ۱۹۴ را داراست. پس از پاسپورت ایرانی، گذرنامه‌های یمن، سومالی، سوریه، افغانستان قرار دارند. گذرنامهٔ عراق هم در انتهای جدول است. بر اساس این جدول، گذرنامهٔ کشورهایی چون پاکستان، اریتره، بنگلادش، کرهٔ شمالی، لیبی و مناطق فلسطینی‌نشین نسبت به گذرنامهٔ ایرانی از نظر اعتباری در وضعیت بهتری قرار دارند. در سال ۲۰۲۱، با پاسپورت جمهوری اسلامی ایران، به ۱۴ کشور مالزی، ترکیه، قطر، ارمنستان، گرجستان، نیووی، جزایر کوک، ونزوئلا، هائیتی، دومینیکا، عراق، سوریه و ایالات فدرال میکرونزی و قزاقستان بدون ویزا می‌توانند سفر کنند.
بنا بر تحقیق وبگاه Henley Passport Index، در ماه مه سال ۲۰۲۱، رتبه این پاسپورت ۹۹ (از بین پاسپورت ۱۱۰ کشور مورده تحقیق) می‌باشد که با رتبه گذرنامه سریلانکا برابر است و دارندگان آن، قادر به سفر به چهل و دو کشور به صورت بدون ویزا یا ویزا در زمان ورود می‌باشند.
تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و در دورهٔ محمدرضاشاه پهلوی، شهروندان ایرانی می‌توانستند بدون روادید به بسیاری از کشورهای جهان سفر کنند. به نوشتهٔ روزنامهٔ اطلاعات در شمارهٔ روز پنجشنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۳۵۷ یعنی تنها ۹ ماه پیش از وقوع انقلاب اسلامی، مسافرت برای ایرانی‌ها به تمام کشورهای اروپا جز کشورهای اروپای شرقی و سوئیس و اتریش، بدون روادید امکان‌پذیر بود. مسافران ایرانی برای سفر به کشورهای ایالات متحدهٔ آمریکا، کانادا و همهٔ کشورهای آمریکای لاتین حتماً باید روادید می‌گرفتند. همچنین مسافران ایرانی از میان کشورهای آفریقایی، برای سفر به اتیوپی، مراکش و تونس نیازی به روادید نداشتند. تایلند، سنگاپور، فیلیپین، هند، اندونزی، هنگ‌کنگ و ژاپن هم از مسافران ایرانی روادید نمی‌خواستند.
۱۰ خرداد ۱۳۹۹، سرتیپ دوم ستاد صادق رضادوست، رئیس پلیس مهاجرت و گذرنامهٔ نیروی انتظامی، ردیابی و شنود افراد از طریق کار گذاشتن تراشه یا چیپ در گذرنامه‌ها را تکذیب کرد و آن را شایعه خواند. او گفت که ایران هم مثل «۹۰ درصد» از کشورهای دیگر، «گذرنامه‌اش الکترونیکی است و بر این اساس تراشه‌ای الکترونیکی در آن نصب شده‌است.» به گفتهٔ این مقام، این تراشهٔ الکترونیکی در گذرنامه‌های ایرانی تنها برای جلوگیری از «جعل آن‌ها و افزایش ضریب ایمنی» نصب شده‌است.
https://www.passportindex.org/byRank.php سایت سنجش ارزش گذرنامه‌های جهان
Wikipedia contributors, "Iranian passport," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iranian_passport&oldid=312600065 (accessed September 8, 2009).
شوکا(مازندرانی) ، کوچکترین گوزن ایران، نوعی گوزن کوچک بومی اورآسیا به رنگ سربی یا سرخ است که بیشتر در مناطق سردسیر زندگی می‌کند.