moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
این کاخ از بناهای ساخته شده در دوران محمدرضا شاه است که منزل مسکونی بهمن پسر غلامرضا پهلوی بود. این ساختمان در کنار در شمالی دربند قرار دارد. این ساختمان از سال ۱۳۸۲ به بعد به دفتر یونسکو در ایران اختصاص یافت و در دوره‌ای، مرکز آموزشی مجموعه سعدآباد بود. در حال حاضر این ساختمان به دفتر مدیریت مجموعه تغییر کاربری داده‌است.
این کاخ قدیمی‌ترین کاخ موجود در مجموعه سعدآباد است که در اواخر سلطنت احمدشاه و از (سال ۱۲۹۷) ساخت آن آغاز و در هنگام وزارت جنگ رضاشاه به پایان رسید. پس از انقلاب از این محل به عنوان پایگاه مرکزی بسیج زنان استان تهران استفاده شده‌است.
از این کاخ در سال‌های اولیه بعد از انقلاب ایران به عنوان موزه طبیعی استفاده شده‌است ولی در حال حاضر در اختیار نهاد ریاست‌جمهوری ایران و غیرقابل بازدید برای عموم است.
این کاخ در دوران پهلوی محل آخرین سال‌های زندگی رضاشاه قبل از تبعید به جزیره موریس و محل زندگی مادر شاه (تاج الملوک) تا دوران انقلاب اسلامی ایران بوده‌است. این کاخ در حال حاضر در اختیار نهاد ریاست جمهوری ایران و مخصوص اقامت مهمانان ویژه دولت ایران است و به این جهت به ساختمان جمهور مشهور شده‌است. این کاخ نیز در حال حاضر غیرقابل بازدید برای عموم است.
کاخ شهوند یا کاخ سبز، در نقطه‌ای مرتفع، در شمال غربی مجموعه سعدآباد قرار دارد. این کاخ در ابتدا به صورت ساختمانی نیمه‌تمام بود که به شخصی به نام علیخان تعلق داشت و تپه‌ای که ساختمان روی آن واقع شده بود، به تپهٔ علیخان معروف بود. رضاشاه، پس از این‌که ساختمان واقع بر این تپه را از علیخان خریداری کرد، کاخ کنونی را بنا نهاد و کار ساخت و تکمیل آن از زمان وزارت جنگی او، تا اوایل سلطنتش (سال‌های ۱۳۰۱ تا ۱۳۰۷ خورشیدی) به طول انجامید. این کاخ با تلاش هنرمندان و معماران ایرانی، پس از هفت سال کار، در دو طبقه (زیرزمین و همکف) بنا گردید. رضاشاه از طبقه همکف به عنوان محل زندگی و دفتر کار خود و از زیرزمین به عنوان انباری استفاده می‌کرد. همچنین یک تالار غذاخوری مجلل با میز و صندلی‌های منقش و کنده‌کاری شده و همچنین ظروف نفیس چینی و سرامیک و نقره ایتالیایی مخصوص پذیرایی تشریفاتی میهمانان مورد استفاده قرار می‌گرفت. این کاخ به دلیل استفاده از سنگ‌های سبز کمیاب معدن خمسه زنجان و سنگ مرمر خراسان، در نمای خارجی آن، به قصر سنگی یا کاخ مرمر نیز معروف است.
این کاخ، بزرگترین کاخ موجود در مجموعه کاخ سعدآباد است، که به‌علت رنگ سفید نمای آن، به کاخ سفید شهرت یافته‌است. این بنا، علاوه بر آن‌که اختصاص به امور اداری و تشریفاتی دوران پهلوی داشت، اقامت‌گاه تابستانی محمدرضا شاه و همسرش فرح پهلوی، به حساب می‌آمد. این کاخ، شامل ۵۴ واحد مختلف، از جمله ۱۰ تالار تشریفاتی است که وسیع‌ترین آن، تالار کاخ است، که سفره‌خانه‌ای به مساحت ۲۲۰ متر مربع دارد. بنای کاخ، به دستور رضاشاه، در سال ۱۳۱۰ خورشیدی آغاز گردید و در سال ۱۳۱۵ به پایان رسید.
این موزه، در بخش مرکزی مجموعه سعدآباد، قرار دارد. ساختمان موزه، متعلق به دوران قاجاریه و پهلوی دوم، و شامل دو بخش اصلی و فرعی است. بخش فرعی این ساختمان، دفتر مخصوص محمدرضا پهلوی بود، که در زمان پهلوی دوم ساخته شد، که برای پذیرایی از مقامات درباری و مراجعان شاه استفاده می‌شد، پس از تخلیه، این دو ساختمان به تیمسار کسرایی (مسئول حفاظت ارتش) واگذار شد. در این موزه، اسناد و مدارک مربوط به آب (مانند دفترچه میرآب، وقف نامه‌ها)، ابزار و ادوات مربوط به آب (مانند فنجان آبی، ساعت آبی، لوازم حفر چاه و قنات) و تندیس‌های گوناگونی از دانشمندان آب‌شناس و تندیس میرآب نگهداری می‌شوند. اداره موزه آب سعدآباد به گنجینه ملی آب ایران (وابسته به وزارت نیرو) واگذار شده‌است. گنجینه آب موسسه‌ای است فرهنگی که در جهت جمع‌آوری، نگهداشت، نمایش و حفظ و احیای میراث گذشتگان در بخش‌های مرتبط با آب از جمله استحصال، انتقال، توزیع و بهره‌برداری و فنون به کار رفته در آن فعالیت می‌کند. عملیات اجرایی بازسازی و مرمت کامل دو ساختمان و محوطه‌سازی آن پس از تهیه طرحهای اجرایی توسط مؤسسه گنجینه ملی آب ایران وابسته به وزارت نیرو در سال ۱۳۷۶ آغاز و در تاریخ ۴/۶/۷۸ با حضور معاون ریاست جمهوری وقت و مدیران ارشد وزارت نیرو و سایر ارگانهای ذی‌ربط افتتاح گردید.
موزه مینیاتور استاد حسین بهزاد، در بخش مرکزی مجموعه سعدآباد قرار دارد. ساختمان این موزه، متعلق به اواخر دوران قاجار و اوایل دوران پهلوی است. در دوران پهلوی این موزه، به کاخ کرباس معروف بوده که به عنوان استراحتگاه و محل کار رضاشاه استفاده می‌شده، و در دوران محمدرضاشاه، به عنوان کاخ ولیعهدی، مورد استفاده رضا پهلوی، در دوران کودکی و نوجوانی او، بوده‌است. این موزه، پس از بازسازی و مرمت، در سال ۱۳۷۳ خورشیدی و به مناسبت صدمین سالگرد تولد استاد بهزاد، افتتاح گردید. این موزه، دارای پنج سالن است و از زیرزمین این موزه، به عنوان نمایشگاه و محل آموزش، استفاده می‌گردد.
موزه برادران امیدوار، در شمال غربی مجموعه سعدآباد، واقع شده و ساختمان آن، متعلق به دوران قاجار است. این موزه، شامل ۴ اتاق با نمای آجری قرمز رنگ و گچ بری‌های زیبا است، که کالسکه‌خانه و استراحت‌گاه سورچی‌ها بوده‌است. این ساختمان، در سال ۱۳۸۱ بازسازی و در مهر ماه ۱۳۸۲، در هفته جهانگردی، به نام اولین جهانگردان ایرانی معاصر، افتتاح گردید. برادران امیدوار، پس از سه سال مطالعه، در سال ۱۳۳۳، با مبلغی در حدود ۹۰ دلار، از زادگاه خود، سفرشان را آغاز کردند.
مجموعه‌ای در شمالی‌ترین قسمت مجموعه سعدآباد و در کنار در مشرف به میدان دربند، ساختمانی است که در سابق، کاخ احمدرضا پهلوی بوده‌است. این ساختمان، در سال‌های اولیه پس از انقلاب ایران، در اختیار نهاد ریاست جمهوری بوده‌است، ولی پس از مرمت، این ساختمان در سال ۱۳۸۱، به عنوان کتابخانه افتتاح گردید. این کتابخانه، از حیث منابع و مجموعه‌های موجود، بسیار غنی بوده و شامل ۱۰۰۰۰ جلد کتاب است که نیمی از این مجموعه، از اداره کل موزه‌ها آورده شده و نیمی دیگر، متعلق به دوران پهلوی، یا ارسال شده از نقاط دیگر است و عناوین موضوعات موجود، به صورت طبقه‌بندی شده، شامل ادبیات، تاریخ، جغرافیا، باستان‌شناسی، هنر، موزه داری، مرمت آثار و بناهای تاریخی و معماری است.
عمارت چهره‌های ماندگار، از جمله بناهای دوره قاجاری در مجموعه سعدآباد است، که رضاشاه بعد از استقرار در تپه علیخان و پس از ساختن کاخ سبز، آن را آراسته به مجموعه سلطنتی نمود. این عمارت و ساختمان جنوبی آن که اکنون موزه استاد فرشچیان را در خود جای داده، مجموعه دو عمارت اندرونی و بیرونی یک باغ بوده‌اند. عمارت بیرونی (موزه استاد فرشچیان) مشتمل بر یک ساختمان ییلاقی است و از سه سو به ایوانهای سر پوشیده منتهی می‌شود و در قسمت جنوبی قرار دارد، و عمارت اندرونی (موزه چهره‌های ماندگار) در قسمت شمالی قرار گرفته و از دو سوی شمال و غرب به ایوان‌های ستون دار منتهی می‌گردد. از جهت ظرافت‌های معماری، عمارت بیرونی دارای نفاست بیشتری است و عمارت اندرونی ساده‌تر به نظر می‌آید. این دو عمارت پس از تملک توسط رضاشاه، به عنوان کاخ اختصاصی ملکه توران امیرسلیمانی (همسر سوم رضاشاه و مادر غلامرضا پهلوی) اختصاص یافت. عمارت بیرونی، محل سکونت ملکه بوده و در عمارت اندرونی، خدمه ایشان مستقر بودند. سپس، تا قبل از پیروزی انقلاب ایران، کاخ‌ها به نظامیان نزدیک محمد رضا شاه پهلوی که در سعدآباد ساکن بودند اختصاص یافت. در محوطه این موزه، تصویر و زندگی‌نامه کوتاهی از چهره‌های ماندگار ایران در رشته‌های مختلف، به همراه چند تندیس از دانشمندان ایرانی قرار دارد. این موزه در اکثر روزهای سال تعطیل است.
این موزه، در بخش مرکزی مجموعه سعدآباد، قرار دارد. بنای این موزه، به دلیل شباهت به ساختمان‌های اواخر دوره قاجار و اوایل دوران پهلوی، به معماری دوره انتقال تعلق دارد. ساختمان موزه، دو طبقه دارد، که محل سکونت دو تن از فرزندان شاه (فرحناز و علیرضا) بود. پس از انقلاب ایران، ساختمان مذکور، به نمایش آثار خطی، اختصاص یافت، که سرانجام در سال ۱۳۷۶ خورشیدی، به نام مشهورترین استاد خوشنویسی قرن ۱۱ هجری قمری، یعنی میرعماد حسنی، تغییر نام یافت.
موزه ظروف، در شرق مجموعه فرهنگی – تاریخی سعدآباد قرار دارد. این بنا به مساحت ۲۶۰۰ مترمربع به دستور رضاشاه، توسط مهندس فرمانفرمائیان، با زیر بنای ۱۸۰۰ مترمربع طراحی و در دو طبقه بین سال‌های ۱۸ – ۱۳۱۵ ساخته شد. نمای خارجی ساختمان از سنگ تیشه‌ای بوده که در سال ۱۳۵۰ به دستور اشرف پهلوی بازسازی و توسعه یافت و پس از آن نما، با سنگ مرمر سفید پوشیده شد. این بنا پس از انقلاب اسلامی، در سال ۱۳۷۲ به عنوان موزه ظروف معرفی گردید و در اواخر سال ۱۳۷۴ به نهاد ریاست جمهوری تحویل داده شد. در سال ۱۳۸۴ مجدداً در اختیار سازمان میراث فرهنگی و گردشگری قرار گرفت. پس از انتقال اشیای موزه صنایع دستی، در ۳۰ دی ۱۳۸۵ به ساختمان فوق، این محل به موزه صنایع دستی اختصاص یافت.
از بهمن ماه ۱۳۸۸ مجدداً چیدمانی از ظروف سلطنتی در بخشی از طبقه دوم این بنا صورت پذیرفت و از خرداد ماه ۱۳۸۹ با انتقال موزه صنایع دستی از این بنا به ساختمان دیگری در داخل مجموعه این موزه با نام موزه ظروف سلطنتی حیات دوباره خود را آغاز نموده‌است.
در حال حاضر تعداد ۵۰۳ قطعه ظروف و اشیای تزیینی در ۵ سالن و دو طبقه به نمایش درآمده اند. ظروف مذکور به ۴ دسته ظروف قاجار، پهلوی اول، پهلوی دوم و ظروف اهدایی در شرایط و مناسبتهای مختلف به محمد رضا، فرح و رضا پهلوی می‌باشند.
این موزه، دربرگیرنده مجموعه کاملی است، از سیر فرهنگ و راه و روش زندگی انسان، و آئینه تمام نمایی است، از تحولات مختلف در تمامی جنبه‌های زندگی انسان، که در طی ادوار گوناگون حادث گردیده‌است. ساختمان موزه مردم‌شناسی، کاخ سابق شمس پهلوی بوده، که در ضلع شمال غربی مجموعه سعدآباد واقع گردیده‌است. پایه بنا در سال ۱۳۱۴ خورشیدی نهاده شد و ساخت آن تا سال ۱۳۱۸ خورشیدی به طول انجامید. ساختمان با مساحت تقریبی ۲۶۰۰ متر مربع، شامل دو طبقه و یک زیر زمین است. معماری بنا از سبک معماران اروپایی، به ویژه آلمانی، الگو برداری گردیده و از معماری ایرانی در دوره ساسانی، نیز در قسمت‌های تزئینات فوقانی نمای بیرونی بنا، بهره گرفته‌است.
نکته جالب توجه در این کاخ این است که هنوز هم هیچ اثری از عکسها یا لباسهای ملکه ثریا و فوزیه به چشم نمی‌خورد و حتی عکس‌های زمان پیر شدن خانم فرح دیبا بعد از انقلاب نیز در این مجموعه به چشم می‌خورد، در این کاخ لباسهای سلطنتی به نمایش گذاشته شده‌است که فقط مختص فرح پهلوی است.
موزه کلارا آبکار، در بخش مرکزی مجموعه سعدآباد، قرار دارد. این ساختمان، اقامتگاه تابستانی لیلا پهلوی، کوچکترین دختر محمدرضا پهلوی بود، که جدیدترین ساختمان مجموعه، نیز به حساب می‌آید. ساختمان مذکور، در سال ۱۳۷۳ خورشیدی، با تلاش سازمان میراث فرهنگی، به مناسبت روز جهانی موزه، به عنوان موزه مینیاتور آبکار، افتتاح گردید. بخشی از موزه، به تابلوهایی از او، که شامل آثار مردم‌شناسی، زیورآلات و پارچه‌های ترمه می‌شود، اختصاص دارد. بخشی دیگر، مربوط به آثار لاکی است، که بیانگر تنوع و علاقه‌مندی او به رشته‌های مختلف نگارگری ایرانی است.
این موزه که در بخش مرکزی مجموعه سعدآباد قرار دارد، متعلق به دوره قاجار است. ساختمان موزه در گذشته محل سکونت رضاشاه و همسر چهارمش ملکه عصمت بوده، که در دوران محمدرضا پهلوی، برادر شاه و سپس سرآشپز مخصوص او، در آنجا سکونت داشتند و بعدها نیز، به انبار تبدیل شد. این بنا، پس از بازسازی و مرمت در تاریخ ۲۶ مهر سال ۱۳۸۰ خورشیدی با عنوان موزه مینیاتور استاد فرشچیان، افتتاح گردید. این موزه شامل ۵ سالن، و بیش از ۷۰ اثر از این هنرمند است.
این موزه، در بخش مرکزی مجموعه سعدآباد قرار دارد. این ساختمان با زیر بنایی حدود سه هزار متر مربع، در دو طبقه و یک زیر زمین، به دستور رضاشاه، در سال ۱۳۱۴ خورشیدی، برای همسر دومش تاج‌الملوک توسط محمد مفیدی معمار تجریشی ساخته شد. بنای فوق طی سال‌های ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۲ خورشیدی، توسط واحد مهندسی مجموعه سعدآباد، بازسازی و به شهرام، پسر بزرگ اشرف پهلوی اهدا شد، و به کاخ شهرام معروف گشت. پس از پیروزی انقلاب ایران، ساختمان مذکور، به موزه نظامی تبدیل شد. مجموعه فوق در سال ۱۳۰۲ خورشیدی، به موزه دانشکده افسری منتقل شده بود، که پس از انقلاب، بخشی از آن مجموعه، به موزه فعلی انتقال یافت. ساختمان موزه، در سال ۱۳۶۰ خورشیدی، توسط ارتش جمهوری اسلامی ایران بازسازی و در تاریخ ۳۱ شهریور سال ۱۳۶۲ خورشیدی، با نام موزه نظامی افتتاح گردید.
این موزه، در شمالی‌ترین نقطه مجموعه سعدآباد قرار گرفته و دارای معماری منحصربه‌فرد و زیبایی است. این موزه با هدف برگزاری نمایشگاه‌های دوره‌ای مجموعه، در تاریخ ۱۲ اسفند سال ۱۳۸۵ خورشیدی، با (به عنوان) نمایشگاه پوشاک سنتی و طراحی لباس افتتاح گردید، و از آن تاریخ تاکنون، میزبان نمایشگاه‌های متعددی بوده‌است. از مهم‌ترین نمایشگاه‌های برگزار شده در این موزه، می‌توان به نمایشگاه نقاشی رنگ روغن روی بوم رضا صمدی، نمایشگاه نقاشی رنگ روغن روی بوم و اکرلیک مینا قویدل و نادر یاسمی (فرزند علی اکبر یاسمی، از شاگردان برجسته کمال الملک)، آثار نگار گری استاد مصطفی بسیمی، آثار نقاشی رنگ روغن روی بوم طاهره چیذری و آثار نقاشی هنرمند معاصر خلیل طوایی حمیدی، اشاره کرد.
یکی از بناهای باشکوه مجموعه سعدآباد، ساختمانی است که از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷، محل استقرار وزارت دربار بوده و از سال ۱۳۶۱ به عنوان موزه هنرهای زیبا، مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌است. این موزه، که هر روزه، نظر بسیاری از هنردوستان را به خود جلب می‌کند، در جنوبی‌ترین نقطه مجموعه سعدآباد واقع شده، و دارای سه طبقه با ۳۶۰۰ متر مربع، زیر بناست. ساختمان این عمارت، مربوط به دوران رضاشاه است، و از آنجا که در بنای آن، از سنگ‌های مرمر سیاه رنگ، استخراج شده از معدن ولی آباد چالوس، به کار رفته‌است، به کاخ اسود (یا کاخ سیاه) معروف بوده‌است.
قسمت زیر زمین کاخ سفید، که در اصل، بخش گلخانه کاخ بود، بین سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۹ خورشیدی، به دستور فرح پهلوی، و با همت مهندسین فرانسوی، به موزه هنر اختصاصی تبدیل شد. این موزه، پس از پیروزی انقلاب ایران، به موزه هنر ملل تغییر نام داد و در سال ۱۳۷۰ افتتاح گردید. مجموعه فوق، شامل آثار ارزشمندی است، که از چهار گوشه جهان، خریداری یا اهدا شده، آثار تاریخی تمدن‌های پیش از اسلام و دوره اسلامی، و همچنین هنر آفریقای سیاه، هند، خاور دور، تمدن مایاها و آثار هنری دوران معاصر ایران و جهان را، با طبقه‌بندی زیر در بر می‌گیرد: بخش هنر باستانی ایران، تمدن مایاها و اینکاها، هنر آفریقا و هنر معاصر ایران و جهان.
به مساحت ۸۰۰ متر مربع در قسمت مرکزی مجموعه جنب رودخانه دربند است و در دوران پهلوی دوم ساخته شده در سال ۱۳۵۴ از طرف یک شرکت آلمانی تمام امکانات آشپزخانه را تغییر دادند.
مجموعه سعدآباد، علاوه بر بناهای تاریخی، دارای چند ساختمان اداری، چند توالت عمومی، چند سینما و آمفی‌تئاتر روباز، یک مرغداری، یک گاوداری و یک نمازخانه است.
این واحد از تاریخ ۲۸ اردیبهشت سال ۱۳۸۰ خورشیدی، فعالیت خود را با هدف اطلاع‌رسانی هرچه بیشتر به بازدیدکنندگان آغاز نموده و هم‌اکنون به صورت زنده برنامه‌های روزانه خود را اجرا می‌نماید.
مجموعه سعدآباد، شامل سه رستوران و کافی شاپ است:
مجموعه سعدآباد، از سه مجموعه ورزشی (شامل پارک ورزش، سالن بیلیارد و سالن‌های تنیس) تشکیل شده‌است.
واقع در مقابل ورودی زعفرانیه‌است، و عرضه‌کننده محصولات فرهنگی، مانند کتاب‌ها و پوسترهای ایران‌شناسی، صنایع دستی و… است.
این مرکز، کار خود را از سال ۱۳۷۳ خورشیدی آغاز نموده و در حال حاضر، انجام مراحل مرمتی و حفاظتی آثار گوناگون مجموعه، بر عهده این واحد است.
گلخانه‌های مجموعه سعدآباد، که با مدیریت و سرپرستی کاملاً علمی و تخصصی اداره می‌شوند، مجموعه نادری از انواع گل‌ها را جهت ارائه به مشتریان در اختیار دارند و عبارتند از:
مرکز موسیقی سعدآباد، درتاریخ ۲۶ آذر سال ۱۳۸۵ خورشیدی، افتتاح شد، و در جهت فعالیت‌های فرهنگی مجموعه، کلاس‌های آشنایی با موسیقی و سازهای مختلف، و آموزش سازهای مختلف در کلیه سطوح سنی، را در برنامه کار مرکز قرار داد. در ترم بهار و تابستان، جهت فعالیت‌های فرهنگی مشترک با یونسکو، در تاریخ ۲۱ تیر سال ۱۳۸۶ خورشیدی، به نام مرکز موسیقی خلاق سعدآباد معرفی گردید و در این جهت، فعالیت‌های فرهنگی خود را، از جمله آشنایی با موسیقی و سازهای مختلف موسیقی برای کودکان و نوجوانان و جوانان، در دستور کار این مرکز قرار گرفت، و کارهای تبلیغی نیز در این جهت صورت پذیرفت. در ترم بهار و تابستان، کلاس‌های پیانو، تار و سه تار، دف، گیتار، سلفژ و نقاشی کودکان دایر بود. این مرکز از حداقل مبلغ شهریه استفاده نموده‌است.
فعالیت مرکز هنرهای تجسمی مجموعه سعدآباد، در دو بخش آموزش و کارگاه‌های ثابت است. مرکز هنرهای تجسمی مجموعه، در بخش آموزش، در زمینه مجسمه‌سازی با گل و چوب و سفال روی چرخ، نقش برجسته سفال، طراحی و نقاشی، پتینه و لعاب فعال است. کلاس‌های آموزشی این مرکز به صورت آزاد است و به‌طور متوسط در هر ترم، ۹۰ هنرجو در این کارگاه ثبت نام می‌کنند، و کلیه کلاس‌ها، طبق برنامه‌ریزی مشخص برگزار می‌شود. در بخش کارگاه‌های ثابت، کلاس‌ها و فضاها، با شرایط و مقررات مجموعه، در اختیار هنرمندان قرار داده می‌شود، تا هنرمندان بتوانند بر اساس فعالیت‌های مشخص شده در قراردادهای خود و در صورت اعلام همکاری، با مجموعه همکاری نمایند. از جمله فعالیت‌هایی که توسط هنرمندان این مرکز صورت گرفته‌است، ساخت سردیس استاد فرشچیان به وسیله شاهرخ دیلقانی و همچنین ساخت تندیس چوبی، توسط هنرمند مجسمه‌ساز، آقای پاشا مقدم است، که این تندیس‌ها را به موزه نظامی اهدا نموده‌است. به‌طور کلی می‌توان گفت، هنرمندانی که در این مرکز حضور دارند، در زمینه مجسمه‌سازی با مواد مختلف، از جمله بتن، فایبر گلاس، سنگ، گچ، فلز و چوب به صورت حرفه‌ای و تخصصی فعالیت دارند.
مرکز هنری ایوان عطار با ظرفیت ۹۰۰ نفر و با کلیه تجهیزات صدا، تصویر و نور، آماده ارائه خدمات در زمینه فعالیت‌های هنری از قبیل سینما، نمایش کنسرت، تئاتر و همایش است.
بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی بر اساس این سخن روح‌الله خمینی در تاریخ ۱۲ آذر ۱۳۵۷ که می‌گوید: «به دولت ابلاغ نمایید که این غنائم مربوط به دولت نیست و امرش با شورای انقلاب است و آنچه مأموران دولت به دست آورده‌اند یا می‌آورند باید تحویل بدهند» معتقد است که کاخ‌های سعادت آباد و کاخ نیاوران متعلق به خاندان پهلوی بوده و باید در اختیار این بنیاد باشد. محمدحسن طالبیان معاون میراث فرهنگی دولت این استدلال آنان را بی‌پایه خواند و این دو کاخ را متعلق به سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری دانست. در نهایت در فروردین ۱۳۹۶ با رای شعبه ۶ دادگاه انقلاب اسلامی مالکیت این کاخ به بنیاد مستضعفان رسید.
خبرگزاری ایلنا در گزارشی که روز یک‌شنبه ۳۱ فروردین ۱۳۹۹ منتشر کرده، از ریزش «۱۵ متر از دیوار کاخ سعدآباد» خبر داده‌است.
دانشگاه کردستان دانشگاهی در شهر سنندج واقع در استان کردستان در غرب ایران که یکی از دانشگاه‌های دولتی(سراسری) سطح یک ایران محسوب می‌شود.
این دانشگاه در سال ۱۳۵۳ کار خود را با عنوان دانشسرای عالی سنندج وابسته به دانشگاه تربیت معلم تهران آغاز کرد و در ادامه به عنوان یکی از پردیس‌های دانشگاه رازی درآمد. در سال ۱۳۷۰ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران، این مرکز آموزش عالی را با عنوان «دانشگاه کردستان» که یکی از دانشگاه‌های سطح یک ایران است به رسمیت شناخت.
این دانشگاه هم‌اکنون دارای ۸۰ رشته مقطع در هفت دانشکده و ۴۰۰ نفر عضو هیئت علمی و حدود ۱۱۰۰۰ نفر دانشجو در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا می‌باشد.
در رتبه‌بندی جهانی مجله تایمز ۲۰۲۱، اطلاعات بیش از ۲۰۰۰ دانشگاه از سرتاسر جهان مورد ارزیابی قرار گرفته‌است که تنها ۱۵۲۷ دانشگاه شرایط لازم برای حضور در این سیستم رتبه‌بندی را احراز کرده‌اند. بر اساس نتایج منتشر شده، دانشگاه‌های آکسفورد، استنفورد و هاروارد به ترتیب در رتبه‌های اول تا سوم دنیا قرار دارند. این دانشگاه، در بین دانشگاه‌های سراسری نیز جز دانشگاه‌های سطح یک می‌باشد
دکتر فریدون معتمد وزیری، (۱۳۸۵–۱۳۰۱)، سیاستمدار و استاد دانشگاه، بنیانگذار دانشگاه کردستان و دانشگاه رازی کرمانشاه است.
دانشگاه کردستان در نیمسال اول سال تحصیلی ۱۳۵۴–۱۳۵۳ فعالیت آموزشی خود را با عنوان دانشسرای عالی سنندج وابسته به دانشگاه تربیت معلم تهران آغاز کرد و برای اولین بار در رشته دبیری ریاضی اقدام به پذیرش دانشجو نمود. در نیمسال اول سال تحصیلی ۵۶–۵۵ پس از پیوستن به دانشگاه رازی کرمانشاه به صورت یکی از پردیس‌های آن دانشگاه به نام دانشکده تربیت دبیر سنندج علاوه بر دبیری ریاضی در رشته‌های دبیری شیمی و زبان انگلیسی نیز دانشجو پذیرفته و از نیمسال دوم همان سال در رشته دبیری زبان و ادبیات فارسی دانشجو پذیرفته و بدین صورت فعالیت‌های آموزشی خود را ادامه داد. در سال ۱۳۷۰، وزارت علوم تحقیقات و فناوری با فعالیت آموزشی و پژوهشی مستقل این واحد آموزشی تحت عنوان "دانشگاه کردستان" موافقت کرد. از آن سال به بعد رشته‌های مختلفی به مجموعه رشته‌های این دانشگاه افزوده شده‌است و اکنون جز دانشگاه‌های جوان و برتر سطح یک کشوری و جهانی است.
دانشگاه کردستان در حال حاضر دارای نه دانشکده با عناوین زیر می‌باشد.
شورای گسترش آموزش عالی در مرداد ماه ۱۳۹۰ با درخواست ایجاد دانشکده مهندسی و علوم پایه بیجار موافقت قطعی نموده‌است.پرتال وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و تأسیس دانشکدهٔ صنایع و معادن قروه جزء برنامه‌های دانشگاه می‌باشد.
تأسیس: ۱۳۵۳
شامل رشته‌های:
دانشکده زبان و ادبیات از مهر ماه ۱۳۹۱ پس از تفکیک از دانشکده ادبیات و علوم انسانی رسماً فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی خود را به عنوان یک دانشکده مستقل آغاز کرد. این دانشکده در مدت کوتاهی توانسته‌است با ایجاد رشته گرایش‌های نو و استخدام اعضای هیئت علمی، قدمی بزرگ در ارتقای شاخص‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه کردستان بردارد. این دانشکده در حال حاضر دارای ۳۴ عضو هیئت علمی است که از این تعداد ۲ نفر استاد، ۶ نفر دانشیار و بقیه استادیار هستند.
گروه زبان و ادبیات فارسی
رشته زبان و ادبیات فارسی در سال ۱۳۵۶ در زیر مجموعه دانشکده تربیت دبیر وابسته به دانشگاه رازی کرمانشاه تأسیس گردید و هم‌اکنون در سه مقطع کارشناسی (تأسیس ۱۳۵۶) کارشناسی ارشد (تأسیس ۱۳۸۱) و دکتری (تأسیس ۱۳۸۸) به کار خویش ادامه می‌دهد.
یکی از اهداف اصلی تشکیل این رشته آشنا کردن دانشجویان با درست نوشتن و درست خواندن زبان فارسی و ایجاد توانایی در آنها برای تحقیق در متون کهن نظم و نثر فارسی و معرفی آن به جامعه علمی و فرهنگی کشور است. هدف دیگر تأسیس این رشته ترویج و گسترش زبان و ادب فارسی در جامعه ایرانی و خارج از آن است.
گروه زبان و ادبیات عربی
در دانشگاه کردستان از بدو تأسیس رسمی و ارتقای آن از سطح دانشکده تربیت دبیر وابسته به دانشگاه رازی کرمانشاه به دانشگاه کردستان در سال ۱۳۷۰، تلاش‌ها برای تأسیس گروه آموزشی زبان و ادبیات عربی آغاز شد و سرانجام در سال ۱۳۷۱ با همت و تلاش اساتید برجسته دکتر مصطفی خرمدل و دکتر محمود ابراهیمی، این رشته به‌طور رسمی راه‌اندازی شد و دکتر مصطفی خرّمدل به عنوان نخستین مدیر گروه آن منصوب شد. با ادامه فعالیت گروه و جذب اعضای هیئت علمی جدید، در سال ۱۳۷۶ دورهٔ کارشناسی ارشد این رشته نیز در دانشگاه کردستان دایر گردید و هم‌اکنون این رشته با هشت عضو هیئت علمی تمام وقت (سه دانشیار و پنج استادیار) در دو مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد به فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی خود ادامه می‌دهد.
گروه زبان و ادبیات انگلیسی و زبان‌شناسی
روه زبان و ادبیات انگلیسی و زبانشناسی دانشگاه کردستان در سال ۱۳۵۵ با پذیرش ۳۰ نفر دانشجوی دبیری زبان انگلیسی شروع به کار کرد و فعالیت آن تا سال ۱۳۵۸ ادامه داشت.
با شروع انقلاب فرهنگی در سال ۵۹ دانشکده تربیت دبیر سنندج هم تعطیل گردید. در سال ۱۳۶۲ با بازگشایی دانشگاه‌ها دانشجویان دانشکده تربیت دبیر سنندج به دانشگاه رازی منتقل شدند و تعطیلی دانشکده کماکان ادامه یافت و اعضای هیئت علمی آن اغلب جذب دانشگاه‌های دیگر شدند.
گروه زبان انگلیسی در سال ۱۳۶۴ مجدداً فعالیت خود را آغاز کرد و پس از اعلام عدم نیاز به دبیری زبان انگلیسی توسط آموزش و پرورش در سال ۷۱–۷۰، اقدام به پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی زبان و ادبیات انگلیسی در نوبت دوم نمود.
مقطع کارشناسی آموزش زبان انگلیسی نیز در سال ۱۳۹۳ با پذیرش ۴۰ دانشجو فعالیت خود را از سر گرفت. در خصوص تحصیلات تکمیلی نیز مقطع کارشناسی ارشد زبانشناسی همگانی در سال ۱۳۸۴، ارشد ادبیات انگلیسی در سال ۱۳۹۱، و ارشد آموزش زبان انگلیسی در سال ۱۳۹۴ شروع به کار نمودند.
گروه زبان و ادبیات کردی
پس از پیگیری‌های مسئولین دانشگاه کردستان و به دنبال اعلام پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی زبان و ادبیات کردی از سوی سازمان سنجش آموزش کشور وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در دفترچه آزمون سراسری دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی سال ۱۳۹۴، گروه زبان و ادبیات کردی در دانشگاه کردستان تأسیس شد.
هم‌اکنون به غیر از مدیرگروه، سه استادیار به صورت تمام وقت به عنوان هیئت علمی در گروه حضور دارند.
در حال حاضر ۱۶۰ دانشجوی مقطع کارشناسی در این گروه مشغول به تحصیل هستند.
مرکز زبان دانشگاه کردستان با هدف ارتقای کیفیت آموزش و توانمندسازی دانشجویان در زمینه زبان‌های خارجی در تابستان سال ۱۳۹۸ رسماً آغاز به کار کرد.
در این مرکز دوره‌های مختلف آموزش زبان‌های انگلیسی، فرانسه، و آلمانی برگزار می‌شود.
این مرکز، تنها مرکز دانشگاهی آموزش زبان در استان کردستان است و تحت نظارت اساتید و اعضای هیئت علمی گروه زبان انگلیسی فعالیت می‌کند.
دوره‌های آمادگی آزمون استاندارد بین‌المللی IELTS و آزمون‌های بسندگی زبان انگلیسی (MHLE و MSRT) و همچنین دوره‌های آمادگی ارشد و دکتری و دوره مکالمه و بحث آزاد نیز از دیگر خدمات قابل ارائه در این مرکز است.
امکان بهره‌گیری عموم مردم از خدمات این مرکز فراهم شده و ارائه خدمات به دانشجویان محدود نشده‌است.
این دانشکده دارای یک مرکز آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان است که برگزاری دوره‌های آموزش زبان فارسی برای دانشجویان خارجی دانشگاه کردستان را بر عهده دارد.
تأسیس: ۱۳۷۰
به عنوان اولین دانشکده دانشگاه کردستان در سال ۱۳۷۰ تأسیس شده ولی این دانشکده فعالیت‌های آموزشی خود را درسال ۱۳۵۳ با پذیرش دانشجو رشته دبیری ریاضی آغاز نموده و در حال حاضر درگروهای آموزشی فیزیک، ریاضی، شیمی، علوم زیستی، علوم زمین، آمار و علوم کامپیوتر در مقاطع مختلف دانشجو می‌پذیرد. این دانشکده در حال حاضر دارای ۷۰ عضو هیئت علمی است که از این تعداد ۱۰ نفر استاد، ۲۳ نفر دانشیار و ۳۷ استادیار و یک نفر مربی هستند. در این دانشکده ۲۱ نفر کارمند مشغول به کار می‌باشند و تعداد ۸۰۸ نفر دانشجوی کارشناسی و ۳۱۱ نفر دانشجوی کارشناسی ارشد و ۱۲۱ نفر دانشجوی دکتری و ۶ نفر پسادکتری مشغول به تحصیل می‌باشند. همچنین این دانشکده دارای ۴۰ آزمایشگاه در رشته‌های شیمی، علوم زیستی، فیزیک و ۴ کارگاه در رشته‌های ریاضی و امار و دو سایت برای مقاطع مختلف کارشناسی و تحصیلات تکمیلی می‌باشد. این دانشکده از لحاظ تعداد و تنوع رشته بزرگ‌ترین دانشکده دانشگاه کردستان به حساب می‌آید.
این دانشکده دارای ۷ گروه آموزشی است.
گروه آمار با پذیرش دانشجوی دوره کارشناسی آمار در مهر ماه ۱۳۸۶ آغاز به کار نمود. در مهر ۱۳۹۱ اولین دوره دانشجویان کارشناسی ارشد در گرایش آمار ریاضی پذیرش شدند. این گروه هم‌اکنون شامل ۶ هیئت علمی تمام وقت می‌باشد و در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشجو می‌پذیرد. هم‌اکنون یک کارگاه متشکل از ۱۱ سیستم با ویژگی‌های عالی به صورت تمام وقت در اختیار دانشجویان این گروه قرار دارد. اهداف کمی رشد گروه از لحاظ دانشجو و رشته تا حدودی محقق شده‌است. اهداف آینده شامل رشد کیفی و رسیدن به شرایط پذیرش دانشجو در سایر گرایش‌های کارشناسی ارشد و مقطع دکتری می‌باشد.
گروه ریاضی اولین گروه دانشگاه کردستان می‌باشد؛ که همزمان با تأسیس دانشگاه کردستان این گروه فعالیت خود را تنها در مقطع کارشناسی با رشته دبیری ریاضی آغاز نمود. این گروه هم‌اکنون جزوه فعال‌ترین گروه‌ها می‌باشد و با ۲۰ عیات علمی تمام وقت به پذیرش دانشجو در در هر سه مقطع کارشناسی (یک رشته)، کارشناسی ارشد (دو رشته و چهار گرایش) و دکتری (دو رشته و سه گرایش کلی) می‌پردازد. این گروه در حال حاضر سه کارگاه آموزشی که روی هم رفته شامل ۳۱ سیستم با مجهزترین سیستمها را دارد در اختیار دانشجویان می‌گزارد.
گروه شیمی در سال ۱۳۵۴ با رشته دبیری شروع به کار نمود. در حال حاضر این گروه ۲۰ هیئت علمی تمام وقت دارد و در تمامی مقاطع دانشگاهی دانشجو می‌پذیرد. پذیرش دانشجو در این گروه سالیانه به صورت میانگین ۶۰ نفر کارشناس و ۶۰ نفر کارشناسی ارشد و ۱۰ نفر دکتری می‌باشد. این گروه ۲۲ آزمایشگاه تحقیقاتی و ۶ آزمایشگاه آموزشی دارد.
شروع به کار این گروه در سال ۱۳۸۸ با پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی آغاز گردید. پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد گرایش ژئوشیمی از سال ۱۳۹۳ آغاز گردید. این گروه با ۴ عضو هیئت علمی تمام وقت به همراه اعضای گروه‌های دیگر، به ویژه گروه معدن، دروس زمین‌شناسی را ارایه می‌دهد. پذیرش دانشجو در این گروه به صورت متوسط سالانه ۳۵ نفر دانشجو در مقطع کارشناسی و ۸ نفر دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد می‌باشد.
این گروه یک گروه تازه بنیان می‌باشد و کار خودرا مهر ماه ۱۳۹۶ با پذیرش دانشجوی کارشناسی آغاز نموده‌است. مدیریت این گروه با گروه ریاضی می‌باشد. در این گروه دانشجویان برای دو جنبه توسعه نظری و کاربردی آموزش داده می‌شوند.
گروه علوم زیستی شروع به کار خود را در سال ۱۳۸۵ با پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی آغاز نموده‌است هم‌اکنون این گروه در مقاطع کارشناسی در رشته سلولی و مولکولی و زیست فناوری و کارشناسی ارشد گرایش‌های بیوشیمی و سلولی مولکولی سالیانه دانشجو می‌پذیرد. این گروه با ۸ نفر هیئت علمی تمام وقت در حال ارائه دوروس خود می‌باشد. این گروه ۸ آزمایشگاه آموزشی-تحقیقاتی دارد.
شروع به کار گروه فیزیک از سال ۱۳۷۱ و تقریباً موازی با تأسیس دانشگاه کردستان می‌باشد. این گروه در حال حاضر با ۲۰ هیئت علمی به پذیرش دانشجو در مقاطع مختلف دانشگاهی می‌پردازد. پذیرش دانشجو در این گروه در ۵ گرایش کیهان‌شناسی، نجوم و اختر فیزیک، ذرات بنیادی و نظریه میدان‌ها، فیزیک حالت جامد، فتونیک، محاسبات و اطلاعات کوانتومی دانشجوی دکتری و در دو گرایش نظری و حالت جامد دانشجوی ارشد می‌باشد.
تأسیس: ۱۳۷۴
شامل دانشکده‌های:
شامل گروه‌های:
با توجه به ارزش و اهمیت رشته‌های معماری و شهرسازی در سطح داخلی و بین‌المللی و همچنین سابقه غنی و دیرینه رشته‌های هنری در منطقه غرب کشور بویژه استان کردستان، از سالهای ابتدایی تأسیس دانشگاه کردستان راهاندازی دانشکدهای با رشته‌های فوق در برنامه‌ریزی مسئولان این دانشگاه قرار گرفته‌است. دانشگاه کردستان به ترتیب در سال‌های ۱۳۷۸، ۱۳۸۶ و ۱۳۹۵ رشته‌های معماری، شهرسازی و موسیقی را دایر نمود. دو گروه معماری و شهرسازی ابتدا بخشی از دانشکده مهندسی بودند اما در سال ۱۳۹۲ با راهاندازی دانشکده هنر و معماری (پس از سالها تلاش و پیگیریهای فراوان) به آن پیوستند. دانشکده هنر و معماری در راستای برنامه توسعه خود، در حال طرحریزی برای اضافه کردن دیگر رشته‌های هنر در مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و همچنین مقطع دکتری تخصصی (PhD) برای برخی از رشته‌های این دانشکده می‌باشد.
دانشکده هنر و معماری در سال ۱۳۹۷ شامل چهار گروه آموزشی زیر می‌باشد:
دانشکده هنر و معماری دارای ۱۳ عضو هیئت علمی تمام وقت و تعداد زیادی مدرس پاره وقت و همچنین ۵۱۴ نفر دانشجو می‌باشد.
دانشکده هنر و معماری دانشگاه کردستان پیشرو در آموزش، تولید، و ترویج علم، فرهنگ، و هنر، دارای جایگاه ممتاز در منطقه و کشور است. از نظر علمی، در سطح غرب کشور با دارا بودن استادان متخصص، فرهیخته، آزاداندیش، و کارآفرین سرآمد است.
گزارشهای آموزشی و پژوهشی این دانشکده تا سال ۱۳۹۷ به شرح زیر می‌باشد:
گزارش پژوهشی :
مقاله‌های پژوهشی انجام گرفته این دانشکده در رابطه با موضوعاتی از قبیل معماری، شهرسازی، روان‌شناسی محیطی، موسیقی، حاشیه نشینی و زاغه‌نشینی می‌باشد. مجله مطالعات شهری برای اولین بار در سال ۲۰۱۰ و با هدف تمرکز بر آمار و نتایج تحقیقات علمی و تجربیات شهری منتشر گردید. این مجله از تمام تحقیقات و مطالعات رسمی که درک ما را از شرایط شهری و تغییرات سریع شهرهای ایران و سراسر جهان، از نظر تجربی، نظری یا سیاسی بالا می‌برد، استقبال می‌نماید. علاوه بر این، با توجه به پیشینه تحقیقاتی کارکنان اداره برنامه‌ریزی شهری، اعضای هیئت علمی ما در آغاز سال آینده به دنبال راه اندازی مرکزی جهت گسترش و ارتقاء بازسازی شهری می‌باشند. هدف اصلی این مرکز ارائه راهکارهای لازم برای اصلاح حاشیه نشینی و مطالعه بافت‌های روستایی شهرها براساس روشهای بازسازی و بروزرسانی شهری است.
گزارش آموزشی :
ساختمان دانشکده هنر و معماری مطابق با استانداردهای طراحی فضاهای آموزشی و اختصاصی جهت رشته‌های آموزشی این دانشکده و با هویت ویژه دانشکده هنر و معماری با مساحت مجموع ۴۶۰۰ متر مربع طراحی و ساخته شده‌است. دانشکده علاوه بر فضاهای مدیریتی، گروه‌های آموزشی و اتاقهای اعضا هیئت علمی شامل ۶ آتلیه و کارگاه ترسیم و طراحی، یک سایت رایانه، یک کارگاه مصالح و ساخت، ۲ کلاس ویژه دانشجویان ارشد، ۴ کلاس ویژه دانشجویان کارشناسی، یک سالن دفاع از پایان‌نامه و تمرین هنری، یک سالن بزرگ همایش و یک نمایشگاه ویژه نمایش آثار هنری است. اعضای هیئت علمی طی سال‌های اخیر پروژه‌های علمی خود را به عنوان بخشی از سیاست توسعه و گسترش محیط دانشگاهی، از جمله ساخت و ساز و محوطه سازی، به بهره‌برداری رساندهاند. در سال ۱۳۹۵ بودجهای برای ساخت و تجهیز ساختمانی جدید با هدف ساخت کارگاه‌ها و مجتمعهای تولیدی اختصاصی برای رشته موسیقی به این دانشکده اختصاص داده شد.
دانشکده مهندسی و علوم پایه بیجار با زمینه فعالیت فنی، مهندسی و علوم پایه در شهر بیجار قرار دارد. در مردادماه ۱۳۹۰ شورای گسترش آموزش عالی با پذیرش دانشجو در دوره کارشناسی ارشد رشته فیزیک و دوره کارشناسی رشته مهندسی عمران در این دانشکده موافقت به عمل آورد.
این دانشکده در سال تحصیلی ۹۲–۹۱ اقدام به پذیرش دانشجوی رشته فیزیک در مقطع کارشناسی ارشد به عنوان اولین رشته تحصیلی خود نموده‌است.
دانشکده مهندسی و علوم پایه بیجار از نظر تشکیلاتی و اداری زیر نظر دانشگاه کردستان قرار دارد.
تأسیس: ۱۳۹۰
این کتابخانه به نشانی اینترنتی lib.uok.ir در سال ۱۳۵۴ با کمتر از ۱۰۰۰ جلد کتاب در فضایی به وسعت ۱۲ متر مربع و با یک نفر کارمند آغاز بکار نمود. بعدها با گسترده شدن فضای آن در دانشکده ادبیات و علوم انسانی با مجموعه‌ای بالغ بر ۶۰٬۰۰۰ هزار نسخه کتاب فارسی، عربی و لاتین و دیگر منابع اطلاعاتی به ارائه خدمات می‌پرداخت.
با تمام شدن پروژه احداث کتابخانه مرکزی دانشگاه کردستان که از پروژه‌های ملی در سطح استان بود، در بهمن ماه سال ۱۳۸۷، کار انتقال و جابه‌جایی به کتابخانه جدید صورت گرفت. اکنون این کتابخانه در ساختمان جدید با مجموعه‌ای بالغ بر ۱۲۶۰۰۰ نسخه منابع چاپی فارسی، عربی، کردی و لاتین و همچنین منابع الکترونیکی در بخشهای مختلف به حدود ۸۰۰۰ عضو (اعضای هیئت علمی، دانشجویان، کارمندان) خدمت‌رسانی می‌نماید.
بخش امانت
تمام دانشجویان، استادان و کارمندان دانشگاه می‌توانند به عضویت کتابخانه درآمده و از امکانات آن استفاده کنند. متقاضیان طرح غدیر و همچنین افراد خارج از دانشگاه با ارائه معرفی نامه می‌توانند از منابع کتابخانه استفاده کنند.
بخش نشریات
نسخه الکترونیکی نشریات پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)، نشریات علمی - پژوهشی فارسی، نشریات علمی - تخصصی و علمی - ترویجی از طریق پایگاه مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری، بانک اطلاعات نشریات کشور، پایگاه مجلات تخصصی نور، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پایگاه اطلاعاتی جهاد دانشگاهی.
تقریباً ۴۰۰ عنوان نشریه چاپی در زمینه‌های موضوعی مختلف (مدیریت، ادبیات، اقتصاد و حسابداری، معماری، معارف، علوم تربیتی، کشاورزی و غیره) در این بخش موجود است، همچنین نشریات مربوط به سال‌های قبل نیز در قسمت آرشیو نگهداری می‌شوند.
بخش مرجع
بخش مرجع در طبقه اول کتابخانه مرکزی واقع شده‌است. این بخش به صورت قفسه باز اداره شده و منابع موجود در آن امانت داده نمی‌شود و مراجعان تنها می‌توانند از منابع موجود در همان مکان استفاده نمایند، البته امکانات تهیه کپی از منابع در حد محدود فراهم است.
استفاده از منابع مرجع باارائه کارت دانشجویی امکان‌پذیر است (دانشجویان دانشگاه‌های دیگر با ارائه معرفی‌نامه معتبر از دانشگاه مربوطه و ارائه کارت دانشجویی می‌توانند از این منابع استفاده نمایند).
کتب مرجع صرفاً در بخش مرجع قابل استفاده (مطالعه و یادداشت برداری) می‌باشند (منابع ذکر شده به هیچ عنوان امانت داده نمی‌شوند).
بخش پایان‌نامه‌ها و طرح‌های پژوهشی
شامل ۲۵۵۰ پایان‌نامه دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری که از دانشگاه کردستان فارغ‌التحصیل شده‌اند. یک نسخه از کلیه پایان‌نامه‌های دانش‌آموختگان تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری) دانشگاه کردستان بعد از انجام مراحل تشریفات اداری تحویل بخش پایان‌نامه‌ها داده می‌شوند. پایان‌نامه‌های موجود از سال ۱۳۷۴ به بعد سازماندهی شده‌است.
گزارش علمی طرح‌های پژوهشی که توسط اعضای هیئت علمی دانشگاه کردستان در رشته‌های مختلف اجرا می‌شود، بعد از ورود اطلاعات مربوطه در شبکه داخلی کتابخانه، برای دسترسی مراجعان در قفسه‌های مربوطه قرار می‌گیرد. هم‌اکنون ۲۰۳ طرح پژوهشی در این بخش نگهداری می‌شود.
استفاده از پایان‌نامه‌ها و طرح‌های پژوهشی با ارائه کارت دانشجویی امکان‌پذیر است (دانشجویان دانشگاه‌های دیگر با ارائه معرفی‌نامه معتبر از دانشگاه مربوطه و ارائه کارت دانشجویی می‌توانند از این منابع استفاده نمایند).
بخش اطلاع‌رسانی
بخش اطلاع‌رسانی به منظور کمک‌رسانی الکترونیکی و آشنایی دانشجویان تحصیلات تکمیلی با منابع و امکانات الکترونیکی کتابخانه می‌باشد. در این بخش تعدادی پایانه رایانه‌ای جهت استفاده کاربران به منظور جستجو در پایگاه‌ها و منابع اطلاعات علمی مشترک دانشگاه، استفاده از اینترنت و اینترانت و … قرار داده شده‌است.
دسترسی به مقالات لاتین از طریق چندین پایگاه مانند Science direct, Wiley, Springer, IEEE, JStore, Emerald, Sage, AMS و … و دسترسی به متن کامل پایان‌نامه‌های لاتین از طریق سایت http://proquest.getfulltext.ir/index امکان‌پذیر است.
بخش منابع دیجیتال
با توجه به سیاست کتابخانه‌های دانشگاه کردستان مبنی بر دسترس‌پذیر کردن تمامی منابع اطلاعات علمی، دیجیتال کردن این منابع را در دستور کار خویش قرار داده‌است.
منابع دیجیتال شامل فایل Pdf کتاب، پایان‌نامه، مقاله، طرح‌های پژوهشی و … می‌باشد که در خصوص پایان‌نامه‌ها و طرح‌های پژوهشی فقط برای اعضای هیئت علمی امکان دانلود متن کامل وجود دارد، اما کل مجموعه قابل مشاهده و تورق برای کاربران داخل دانشگاه کردستان می‌باشد.
بخش دیداری و شنیداری
در این بخش حدود ۳۰۰۰ لوح فشرده منابع دیداری و شنیداری، فلاپی دیسک، نوار ویدئویی VHS و نوار کاست در زمینه‌های مختلف علمی و همچنین فایل Pdf برخی از منابع اطللاعاتی مثل گزارش کنفرانسها، نشست‌ها، مجموعه مقالات و … نگهداری می‌شود.
پایگاه مرکز منطقه‌ای اطلاع‌رسانی علوم و فناوری
این مرکز در سال ۱۳۹۴ طی تفاهم‌نامه فی‌مابین دانشگاه کردستان و مرکز منطقه‌ای جهت بهره‌مندی از امکانات مرکز منطقه‌ای به ویژه مقاله‌ها، کتابها و غیره به صورت رایگان افتتاح گردید.
بخش نابینایان
بخش نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه مرکزی جهت تأمین نیازهای مطالعاتی دانشجویان و دانش‌آموختگان دارای اختلال بینایی و نیز پوشش دادن نیازهای دانش‌آموزان نابینا و کم بینا از طریق گردآوری و تولید منابع بریل و گویا در سال ۱۳۸۹ تأسیس گردید.
تعداد منابع موجود در این بخش عبارتند از ۲۰۰ عنوان کتاب بریل و ۲۰۰۰ عنوان کتاب گویا.
نحوه امانت منابع موجود در این بخش به صورت پستی انجام می‌گردد، به این صورت که منابع گویا پس از کپی بر روی CD همراه با کتب بریل از طریق پست برای متقاضیان ارسال می‌گردد.
این کتابخانه که به نام ماموستا هه‌ژار نامگذاری شده‌است پس از جابجایی کتابخانه مرکزی از دانشکده علوم انسانی، در سال ۱۳۸۸ آغاز به کار نمود. در حال حاضر با مجموعه بالغ بر ۲۶۰۰۰ نسخه کتاب فارسی، عربی و لاتین در حوزه‌های موضوعی علوم انسانی و اجتماعی، ادبیات و زبانهای خارجی در راستای اهداف آموزشی و پژوهشی دانشکده به حدود ۶۰۰۰ نفر عضو اعم از اعضای هیئت علمی، دانشجویان و کارکنان در روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۸ الی ۱۴ به ارائه خدمات می‌پردازد.
سالن مطالعه در ایام امتحانات از ساعت ۸ لغایت ۲۳ و در سایر اوقات از ساعت ۸ لغایت ۲۰ باز می‌باشد.
کتابخانه تخصصی پژوهشکده کردستان‌شناسی در سال ۱۳۷۹ هم‌زمان با تأسیس این مرکز کار خود را شروع کرد. مجموعه تخصصی این کتابخانه شامل ۳۱۱۶ عنوان کتاب کُردی که جمعاً ۶۴۱۷ نسخه و ۲۰۱۸ عنوان کتاب غیر کُردی به تعداد ۲۹۸۷ نسخه می‌باشد. کتاب‌های مرکز در سال ۱۳۹۲ بر اساس رده‌بندی کنگره فهرست‌نویسی شده‌است. شایان ذکر است در سال ۱۳۹۳ کتابخانه تخصصی دکتر مهین‌دخت معتمدی به این مرکز اهدا و فهرست‌نویسی شد. این کتابخانه یکی از غنی‌ترین کتابخانه‌های تخصصی در زمینه فرهنگ، زبان و ادبیات کُردی در ایران به‌شمار می‌آید.
بسیاری از تابلوهای سردر اماکن و بخش‌های مختلف دانشگاه کردستان علاوه بر زبان فارسی، به زبان کُردی سورانی و نیز زبان‌های عربی و انگلیسی نوشته شده‌است. در روز ۲۸ مرداد ۱۴۰۰ تصاویری در شبکه‌های اجتماعی مجازی منتشر شد که نشان می‌داد تابلوهای غیرفارسی در این دانشگاه حذف شده‌اند. این تابلوها مربوط به سردر دانشکده‌ها، پژوهشکدهٔ کردستان‌شناسی و نیز سازمان مرکزی دانشگاه کردستان بودند. معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه کردستان در روز ۳۱ مرداد به این اتفاق واکنش نشان داد و آن را به تعدادی از دانشجویان این دانشگاه نسبت داد که بدون کسب مجوز و اطلاع مدیریت دانشگاه اقدام به این کار کرده‌اند. وی بدون اشاره به هویت و مشخصات این دانشجویان وعده داد که از طریق مجاری قانونی و از طریق رایزنی این مسئله را پیگیری خواهد کرد.خبرگزاری کُردپرس: "پیگیر حذف نوشتارهای کُردی در دانشگاه کردستان هستیم/دانشگاهیان صبوری کنند"، نوشته‌شده در ۳۱ مرداد ١۴۰۰؛ بازدید در ۳۱ مرداد ۱۴۰۰.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) "حذف نوشتارهای کُردی در دانشگاه کردستان پیگیری می‌شود"، نوشته‌شده در ۳۱ مرداد ١۴۰۰؛ بازدید در ۳۱ مرداد ۱۴۰۰. پس از انتشار اخبار مربوط به این ماجرا و بحث‌برانگیز شدن آن در رسانه‌ها که به صدور بیانیه‌هایی از سوی شورای صنفی هیئت علمی و کارکنان دانشگاه کردستان، بسیج دانشجویی این دانشگاه و نیز «جمعی از نهادها و انجمن‌های فرهنگی-ادبی و فعالین اجتماعی و سیاسی کردستان» انجامید، در روز ۱ شهریور ۱۴۰۰ فقط دو مورد از تابلوهای حذف‌شده بار دیگر در جای خود نصب شدند.خبرگزاری کُردپرس: "نوشتارهای کُردی در سردرب دانشکده و پژوهشکدۀ دانشگاه کردستان دوباره نصب شد"، نوشته‌شده در ۲ شهریور ١۴۰۰؛ بازدید در ۲ شهریور ۱۴۰۰.
شَهرِ سَبز (در ازبکی: Shahrisabz/Шахрисабз) یا کِش یکی از شهرهای تاریخی ازبکستان است. هسته مرکزی این شهر به دلیل اهمیت تاریخی و فرهنگی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌است.
تیمور گورکانی در ۷۳۶ ه‍.ق / ۱۳۳۵ م در شهر سبز که در آن روزگار کش یا کیش نامیده می‌شد دیده به جهان گشود.
شهر سبز که پیش‌تر به عنوان کِش یا کیش نیز شناخته می‌شده یکی از قدیمی‌ترین شهرهای آسیای میانه است که ۲٬۷۰۰ سال پیش پایه‌گذاری شده و در دوران مدرن به «شهرِ سبز» تغییر نام داده‌است. این شهر از قرن شش تا چهار پیش از میلاد جزئی از شاهنشاهی هخامنشیان بوده‌است.
بطلیموس یکم سردار اسکندر کبیر شهربانی باختر شاهنشاهی هخامنشی را تصرف کرد و مدعی تاج و تخت ایران شد. اگر چه پیش از او اردشیر پنجم به حکومت هخامنشیان در این ناحیه پایان داده بود. اسکندر در سال ۳۲۸ و ۳۲۷ پیش از میلاد زمستان‌های خود را در این ناحیه گذراند و با همسر خود روشنک نیز در اینجا ملاقات کرد.
از سده چهار تا هشت میلادی کش یکی از نواحی شهری سغد بود و بین سال‌های ۵۶۷ تا ۶۵۸ میلادی مالیات خود را به خاقانات ترک غربی می‌پرداختند. در سال ۷۱۰ میلادی این شهر به وسیلهٔ اعراب فتح شد.
شهر سبز زادگاه تیمور بوده‌است که در ۹ آوریل ۱۳۳۶ میلادی در خانوادهٔ یکی از اربابان کوچک محلی به دنیا آمد. شهرسبز در سال‌های اولیهٔ سلسلهٔ تیموری از حمایت قابل توجهی بهره برد. تیمور از این شهر به عنوان زادگاه خود یاد می‌کرد و در نظر داشت تا مقبرهٔ خود را در این شهر بنا کند، اگر چه در دوران حکومت خود مرکز فعالیت‌ها را به شهر سمرقند منتقل کرده بود.
شهر در زمان سلطهٔ بخاراییان برای خودمختاری جنگید و روس‌ها در سال ۱۸۷۰ به امیر بخارا برای تسخیر شهر کمک کردند.
این شهر در ۸۰ کیلومتری جنوب سمرقند و در ارتفاع ۶۲۲ متری از سطح دریا قرار دارد. جمعیت شهرسبز در سال ۱۹۹۲، ۵۳٬۰۰۰ نفر بوده‌است.
قوش عظیم
قوش عظيم/ Qush Azim
از روستاهای بخش مرکزی شهرستان سرخس در استان خراسان رضوی و در جنوب شهر سرخس و حاشیه غرب رودخانه تجن واقع شده‌است.
مردم قوش عظیم از دو گروه بلوچ و سیستانی تشکیل شده‌اند.
بلوچ ها اهل سنت(حنفی) و سیستانی ها شیعه می‌باشند .
اهالی این روستا کشاورز و دامدار هستند.
قدمت روستای قوش عظیم حدود ۱۱۰ سال می‌باشد.
بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۱۸۸۹نفر
بانی قوش  عظیم شخصی به نام عظیم بیک از مهاجرین هرات به سرخس بوده است.   وی که اولین منازل را در این محل بنا کرده و این آبادی نام خود را از او گرفته، در اواخر قاجار قلعه سرخس ناصری را برای سکونت برگزیده است.
سپس بلوچ‌های مهاجرت کرده از محدوده زابل شامل راهدارها (حاج صفرخان، حاج سورمحمد، حاج خان محمد) و نارویی‌ها (گل خان و میرخان دلمرادی) در این آبادی ساکن شدند و تا دهها سال قوش عظیم یکی از آبادی‌های مهم و ازمراکز اصلی اقتدار بلوچ‌های سرخس به شمار می‌رفت. قوش عظیم و آصف آباد را جاده مواصلاتی روستاهای حاشیه رود تجن و همچنین یک نهر آب از یکدیگر جدا کرده است. بخشی هم از اراضی قوش عظیم به سمت جنوب از آن سادات کابلی مقیم قلعه قصاب بوده است.
جمعیت قوش عظیم را عمدتاً بلوچ‌ها و سپس زابلی‌ها تشکیل داده‌اند. بلوچ‌ها شامل /نورزائی /حسین پور/ مُرَّه‌ای، جبّاری، براهویی، ناروئی، جبّاری صحرا، دادمحمدی، ریگی، خُتوانه، باجی زهی/ باجی زی، پسندزاده، اسدخانی/ گله بچه، دل پیشه/ رخشانی و خون بط (شولی بُر) می‌گردد. زابلی‌ها شامل اصغری، محمدی، جائمی، وظیفه دان/ رهدار، دادمحمدی، راهدار و شرقی هستند. یکی دو خانوار عرب از قوش خزاعی با نام خانوادگی آزموده/ عرب و چند خانوار ترکمن نیز همچون احمد ترکمن، اَنّه ترکمن و حاجی بیری/ سالوری ساکن آبادی بوده اند که ترکمن‌ها سال‌ها پیش به سرخس و چاله زرد نقل مکان کرده‌اند.
بزرگان آبادی درگذشته دادمحمدخان دادمحمدی و برادرش تاج محمدخان، حاج صفرخان نصیری، صفر نارویی، نظرخان‌ختوانه، محمد راهدار و فرزندانش حاج حسین و حسن راهدار، حاج مدد شاهوزهی، حاج نورمحمد، دوست محمد و خلیفه گل محمد اسدخانی (گله بچه)، علی خان کهندل، نورمحمد امیری و برادران گل خان و میرخان دلمرادی بوده‌اند که تعدادی از این عده بعدها به چاله زرد نقل مکان کردند.
در حال حاضر از امیر ختوانه و حاجی شیرجان حسین پور می توان به عنوان بزرگان آبادی نام برد.
پی نوشت:
1- در ترکمنی واژه قُش یا قوش به معنای محل اتراق است. قوش برای تعدادی از روستاهای سرخس همچون قوش خزاعی، قوش علیجان، قوش کهنه، قوش عظیم، قوش چاکر، قوش سربوزی و غیره استفاده شده است.
2- عظیم بیک از هراتی های مهاجر به سرخس پدر همسر عزیزکاشانی (معروف به عزیزمیراب و پدر بزرگ مادری رضا کاشانی) است. محمد کاشانی پدر عزیز میراب و برادرش غلامحسین کاشانی نخستین مهاجران کاشانی به سرخس بوده اند.
همچنین یکی از نوادگان حاج حسن راهدار در شهر مشهد با پزشک صاحب اوازه ای به نام سهیل شمیری ازدواج کرد . دکتر سهیل شمیری یکی از خیران معروف استان خراسان رضوی است . این زوج یکی از بزرگترین کلینیک های پزشکی شرق کشور را افتتاح کردند و شهرت بسیاری یافتند .
منبع : سرخسگرام
نانوذره یا ذره بینهات ریز معمولاً به عنوان ذره ای از ماده تعریف می‌شود که قطری بین ۱ تا ۱۰۰ نانومتر (nm) دارد.U.S. Environmental Protection Agency (): "Module 3: Characteristics of Particles Particle Size Categories". From the EPA Website. این اصطلاح گاهی اوقات برای ذرات بزرگتر، تا ۵۰۰ نانومتر یا الیاف و لوله‌هایی که کمتر از ۱۰۰ نانومتر هستند نیز استفاده می‌شود. در پایین‌ترین محدوده، ذرات فلزی کوچکتر از ۱ نانومتر معمولاً در عوض خوشه‌های اتمی نامیده می‌شوند.
نانوذرات معمولاً از میکروذرات (۱–۱۰۰۰) و ذرات درشت (از ۲۵۰۰ تا ۱۰۰۰۰) نانومتر) متمایز می‌شوند، زیرا اندازه کوچکتر آنها خواص فیزیکی یا شیمیایی بسیار متفاوتی مانند خواص کلوئیدی و خواص نوری یا الکتریکی ایجاد می‌کند.
آنها که بیشتر در معرض حرکت براونی هستند، معمولاً رسوب نمی‌کنند، مانند ذرات کلوئیدی که برعکس معمولاً بین ۱ تا ۱۰۰۰ نانومتر در نظر گرفته می‌شود.
نانوذرات را به دلیل بازهٔ طول موج‌های نور مرئی (۴۰۰–۷۰۰ نانومتر) نمی‌توان با میکروسکوپ‌های نوری معمولی دید، و نیاز به استفاده از میکروسکوپ الکترونی یا میکروسکوپ‌های لیزری دارند. به همین دلیل، پراکندگی نانوذرات در محیط‌های روشن می‌تواند شفاف باشد، در حالی که ذرات بزرگ‌تر معمولاً مقداری یا تمام نور مرئی را که بر روی آن‌ها فرود می‌آیند پراکنده می‌کنند.
خواص نانوذرات اغلب به‌طور قابل توجهی با ذرات بزرگتر یک ماده متفاوت است. از آنجایی که شعاع یک اتم بین ۰٫۱۵ تا ۰٫۶ نانومتر است، بخش بزرگی از مواد نانوذره در چند قطر اتمی از سطح آن قرار دارد؛ بنابراین، خواص آن در لایه سطحی ممکن است بر خواص مواد حجیم غالب باشد. این اثر به ویژه برای نانوذرات پراکنده در سطح با ترکیب متفاوت بیشتر است زیرا برهمکنش بین دو ماده در سطح مشترک آنها قابل توجه است.
نانوذرات به‌طور گسترده در طبیعت یافت می‌شوند و موضوع مورد مطالعه در بسیاری از علوم مانند شیمی، فیزیک، زمین‌شناسی و زیست‌شناسی هستند. از آنجایی که در حال گذار بین مواد حجیم و ساختارهای اتمی یا مولکولی هستند، اغلب پدیده‌هایی را نشان می‌دهند که در هیچ‌یک از مقیاس‌ها مشاهده نمی‌شوند. آنها جزء مهمی از آلودگی اتمسفر، و مواد اصلی در بسیاری از محصولات صنعتی مانند رنگ، پلاستیک، فلزات، سرامیک و محصولات مغناطیسی هستند. تولید نانوذرات با ویژگی‌های منحصر به فرد یکی از شاخه‌های نانوفناوریاست.
نانوذرات مکانیک نابجایی متفاوتی را نشان می‌دهند، که همراه با ساختار سطحی منحصربه‌فردشان، منجر به خواص مکانیکی متفاوت از مواد توده‌ای می‌شود.
نانوذرات غیر کروی (مانند منشورها، مکعب‌ها، میله‌ها و غیره) خواص وابسته به شکل و اندازه (هم شیمیایی و هم فیزیکی) را نشان می‌دهند (ناهمسانگردی). نانوذرات غیر کروی طلا (Au)، نقره (Ag) و پلاتین (Pt) به دلیل خواص نوری شگفت‌انگیزشان کاربردهای گوناگونی دارند. شکل‌های غیرکروی نانو منشورها باعث ایجاد سطح مقطع مؤثر بالا و رنگ‌های عمیق‌تر محلول‌های کلوئیدی می‌شوند. نانوذرات ناهمسانگرد یک رفتار جذبی خاص و جهت‌گیری ذرات تصادفی را در زیر نور غیرقطبی نشان می‌دهند و یک حالت تشدید مجزا برای هر محور تحریک پذیر نشان می‌دهند. این ویژگی را می‌توان با این واقعیت توضیح داد که روزانه پیشرفت‌های جدیدی در زمینه سنتز این نانوذرات برای تهیه آنها با بازده بالا در حال انجام است.
آیوپاک در اصطلاحات پیشنهادی خود در سال ۲۰۱۲ برای پلیمرهای مرتبط بیولوژیکی، یک نانوذره را به عنوان "ذره ای با هر شکلی با ابعاد در محدوده ۱ × 10-9 و ۱ × 10-7 متر» تعریف کرد. این تعریف از تعریفی که توسط آیوپاک در سال ۱۹۹۷ ارائه شد است.
در انتشار دیگری در سال ۲۰۱۲، آیوپاک این اصطلاح را گسترش داد تا شامل لوله‌ها و الیاف تنها با دو بعد زیر ۱۰۰ نانومتر شود.
نانوذرات به‌طور طبیعی توسط بسیاری از فرآیندهای کیهانی، زمین‌شناسی، هواشناسی و بیولوژیکی تولید می‌شوند. بخش قابل توجهی (از نظر تعداد، اگر نه بر حسب جرم) از گرد و غبار بین سیاره ای که هنوز به میزان هزاران تن در سال بر روی زمین می‌ریزد، در محدوده نانوذرات قرار دارد. و همین امر در مورد ذرات غبار اتمسفر نیز صادق است. بسیاری از ویروس‌ها دارای قطرهایی در محدوده نانوذرات هستند.
مایکل فارادی در مقاله کلاسیک خود در سال ۱۸۵۷ اولین توصیف را از نظر علمی از خواص نوری فلزات در مقیاس نانومتری ارائه کرد.
نانوذرات در شکل‌های بسیار متنوعی وجود دارند که نام‌های غیررسمی بسیاری مانند نانوکره، نانومیله، نانوزنجیره، نانوستار، نانوگل، نانوسنگ، نانو سبیل، نانوالیاف، و نانوجعبه‌ها به آن‌ها داده شده‌است.
خواص یک ماده به شکل نانوذرات به‌طور غیرعادی با خواص مواد غیرنانو متفاوت است حتی زمانی که به ذرات میکرومتری تقسیم شود.ASTM E 2456 06 Standard Terminology Relating to Nanotechnology بسیاری از این خواص از محصور شدن فضایی ذرات زیر اتمی (یعنی الکترون‌ها، پروتون‌ها، فوتون‌ها) و میدان‌های الکتریکی اطراف این ذرات ناشی می‌شوند. نسبت سطح به حجم زیاد نیز عامل مهمی در این مقیاس است.
نانوذرات مصنوعی را می‌توان از هر ماده جامد یا مایع، از جمله فلزات، دی الکتریک‌ها و نیم‌رساناها ایجاد کرد. آنها ممکن است از نظر داخلی همگن یا ناهمگن باشند.
روش‌های مختلفی برای ایجاد نانوذرات وجود دارد، از جمله تراکم گاز، ساییدگی، رسوب شیمیایی، کاشت یون، پیرولیز و سنتز هیدروترمال.
از نظر روش ساخت به دودسته طبیعی و مصنوعی تقسیم‌بندی می‌شوند:
نانوذرات آزاد (طبیعی): از طریق شکستن ذرات بزرگ‌تر یا با فرایندهای مونتاژ کنترل شده تشکیل می‌شوند. پدیده‌های طبیعی (فوران آتشفشان یا آتش‌سوزی جنگل‌ها) و بسیاری از فعالیت‌های صنعتی و خانگی انسان مانند پخت‌وپز، تولید یا حمل‌ونقل جاده‌ای و هوایی، نانوذرات را ایجاد و وارد جو می‌کنند.  نانوذرات طبیعی همچنین شامل دانه‌های ماسه بسیار ریز با منشأ معدنی (مانند اکسیدها، کربنات‌ها) نیز هستند. اما لازم به ذکر است که منشأ نانوذرات صرفاً زمینی نمی‌باشد و توسط بسیاری از فرایندهای کیهانی بر روی اتمسفر زمین ریخته می‌شوند.
نانوذرات مصنوعی: این ذرات را می‌توان از هر ماده جامد یا مایع از جمله فلزات، دی‌الکتریک‌ها و نیمه‌هادی‌ها ساخت و همچنین  ممکن است از نظر داخلی همگن یا ناهمگن باشند.
از جمله روش‌های تولید مصنوعی نانوذرات می‌توان به مورد زیر اشاره نمود: تراکم گاز، ساییدگی، رسوب شیمیایی، کاشت یون، پیرولیز، رادیولیز و سنتز هیدروترمال
که به طور مختصر به 3 مورد از آن‌ها اشاره می‌کنیم.
شرایط تولید و واکنش تعریف شده در به‌دست‌آوردن ویژگی‌های ذرات بسیار مهم است. اندازه ذرات، ترکیب شیمیایی، تبلور و شکل را می‌توان با دما، مقدار pH، غلظت، ترکیب شیمیایی، تغییرات سطحی و کنترل فرایند در دست گرفت.
دو استراتژی اساسی برای تولید نانوذرات استفاده می‌شود که به نام‌های از بالابه‌پایین و از پایین‌به‌بالا شناخته می‌شوند.
به‌طورکلی، اصطلاح بالابه‌پایین به خردکردن مکانیکی ذرات بزرگ با استفاده از فرایند آسیاب اشاره دارد درحالی‌که استراتژی پایین‌به‌بالا، ساختارهای کوچک تشکیل‌دهنده را توسط فرایندهای شیمیایی به هم متصل می‌کند.
نانومواد را می‌توان بر اساس مواد تشکیل‌دهنده به چهار نوع دسته‌بندی کرد:
نانوذرات نیازهای تحلیلی متفاوتی نسبت به مواد شیمیایی معمولی دارند که ترکیب شیمیایی و غلظت آن معیارهای کافی هستند. نانوذرات دارای خواص فیزیکی دیگری مانند اندازه، شکل، ویژگی‌های سطح، بلورینگی و حالت پراکندگی هستند که برای توصیف کامل باید اندازه‌گیری شوند. به‌علاوه، نمونه‌برداری و روش‌های آزمایشگاهی می‌توانند وضعیت پراکندگی آن‌ها را مختل کنند. در زمینه‌های زیست‌محیطی، یک چالش دیگر این است که بسیاری از روش‌ها نمی‌توانند غلظت‌های پایین نانوذراتی را که ممکن است همچنان اثر نامطلوب داشته باشند، شناسایی کنند. برای برخی کاربردها، نانوذرات ممکن است در ماتریس‌های پیچیده مانند آب، خاک، غذا، پلیمرها، جوهرها، مخلوط پیچیده مایعات آلی مانند مواد آرایشی یا خون مشخص شوند.
نانوذرات خطرات احتمالی را هم از نظر پزشکی و هم از نظر محیطی به همراه دارند. بیشتر این موارد به دلیل نسبت سطح به حجم بالایی که دارند می‌تواند ذرات را بسیار واکنش پذیر یا کاتالیزوری کند. همچنین تصور می‌شود که آنها روی دولایه‌های فسفولیپیدی تجمع می‌کنند و از غشای سلولی موجودات عبور می‌کنند و برهم‌کنش‌های آن‌ها با سیستم‌های بیولوژیکی نسبتاً ناشناخته است.Nanotechnologies: 6. What are potential harmful effects of nanoparticles? europa.eu با این حال، بعید است که ذرات وارد هسته سلول، مجتمع گلژی، شبکه آندوپلاسمی یا سایر اجزای داخلی سلولی به دلیل اندازه ذرات و تراکم بین سلولی شوند. یک مطالعه که به بررسی اثرات نانوذرات اکسید روی روی سلول‌های ایمنی انسان می‌پردازد، سطوح مختلفی از حساسیت به سمیت سلولی را پیدا کرده‌است. نگرانی‌هایی وجود دارد که شرکت‌های دارویی که به دنبال تأییدیه نظارتی برای نانوفرموله‌سازی داروهای موجود هستند، بر داده‌های ایمنی تولید شده در طول مطالعات بالینی نسخه قبلی و قبل از فرمول‌بندی مجدد دارو تکیه می‌کنند. این امر می‌تواند منجر به از دست دادن عوارض جانبی جدید توسط نهادهای نظارتی مانند FDA شود. با این حال تحقیقات قابل توجهی نشان داده‌است که نانوذرات روی در داخل بدن جذب جریان خون نمی‌شوند.
نانوذرات به عنوان رایج‌ترین مورفولوژی نانومواد مورد استفاده در محصولات مصرفی، طیف وسیعی از کاربردهای بالقوه و واقعی دارند. جدول زیر متداول‌ترین نانوذرات مورد استفاده در انواع محصولات موجود در بازارهای جهانی را خلاصه می‌کند.