moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
هشتگرد مرکز شهرستان ساوجبلاغ است و در بخش مرکزی این شهرستان قرار گرفته‌است. شهرجدیدِ مهستان به فاصلهٔ ۱کیلومتری این شهر و در شمال و شمال شرقی آن قرار دارد.عزیزی علیرضا، جغرافیای ساوجبلاغ (با تأکید بر ویژگی‌های انسانی)، نشر رهام اندیشه، ۱۳۸۶.
شهرها و روستاهای فراوانی در ایران وجود دارد که پسوند «گِرد» به معنای شهر در آن به کار رفته‌است. هشتگرد در قدیم هشت دژ بوده‌است که به معنی هشت پارچه آبادی می‌باشد.
در لغت‌نامه دهخدا در مورد هشتگرد آورده شده‌است: دهی است از بخش شهرستان کرج که دارای ۸۰۹ تن سکنه، آب آن از رود کردان و محصول عمده اش غله، صیفی، انگور و لبنیات است. امامزاده‌ای دارد که بنای آن قدیمی است.دهخدا، علی‌اکبر، قسمت ه 1345، ص219
حاجی‌علی رزم‌آرا نخست‌وزیر ایران در سال ۱۳۲۹ در کتاب خود یعنی "فرهنگ جغرافیایی ایران" از هشتگرد تحت نام هشجرد چند مورد یاد کرده‌است.رزم آرا، فرهنگ جغرافیایی ایران، استان مرکزی، جلد اول
زمین‌های هشتگرد قبل از سال ۱۳۲۰ خورشیدی به‌طور خالصه از طرف دولت عرضه شد. سپس شخصی به نام گورگیان که از ارامنه بود و به این محل آمده بود زمین‌ها را به مبلغ ۹۰۰/۰۰۰ ریال خریداری نمود. املاک خریداری شده توسط این فرد شامل ۶ آبادی خالصه از جمله هشتگرد بود که نامبرده در سال اول پول خود را از عواید این زمین‌ها مستهلک نمود و در سال‌های بعد شروع به فروش زمین‌ها به خرده مالکین به ویژه کردهای مهاجر از شهرستان صحنه نمود. به همین دلیل است که غالب زمین‌های این منطقه در مالکیت خرده مالکین کرد می‌باشد.طرح هادی هشتگرد، مطالعات فیزیکی ۱۳۶۴جغرافیای ساوجبلاغ. عزیزی. بخش هشتگردآیت محمدی. سیری در تاریخ سیاسی کرد. انتشارات پرسمان. ۱۳۸۲گردشگری استان کرمانشاه، بازدید: فوریه ۲۰۰۹.
اهالی بومی هشتگرد به گویش کرجی صحبت می‌کنند.
طبق روایات موجود، هستهٔ نخستین شهر هشتگرد در گذشته، در محل تپه باستانی چال تپه هشتگرد که در جنوب غربی شهر قرار دارد و اکنون به اسم کرد کُردآباد شناخته میشود شکل گرفته بود که در اثر سانحه (احتمالاً سیلاب) سکونتگاه مذکور به محل دهکدهٔ هشتگرد واقع در محلهٔ کُردآباد و بعدها هستهٔ مرکزی شهر به سمت جادهٔ قدیم تهران-قزوین و مسجد جامع فعلی کشیده شده‌است.
از نظر بافت شهری شهر هشتگرد را می‌توان به مناطق زیر تقسیم‌بندی نمود:عزیزی علیرضا، جغرافیای ساوجبلاغ (با تأکید بر ویژگی‌های انسانی)، نشر رهام اندیشه، ۱۳۸۶.
موقعیت جغرافیایی شهر هشتگرد در میان دو شهر قزوین و کرج است و منطقه ای نیمه خشک و کمی سرد دارد.
سد اکباتان یا سد شهناز مهمترین سد استان همدان است. این سد از پنج کیلومتری جاده همدان به ملایر منشعب شده و راه دسترسی به آن به سمت روستای تفریجان و یلفان است،http://www.irna.ir/hamedan/fa/News/82470272/ بر روی رود آبشینه، پایین‌تر از محل تلاقی رودخانه‌های یلفان و رود ابرو احداث شده‌است.
این سد بعد از انقلاب ۱۳۵۷ از سد شهناز پهلوی به سد اکباتان(آبشینه) تغییر نام داد.
ارتفاع سد در زمان ساخت ۵۴ متر (از پی) بوده‌است و پس از اتمام طرح افزایش ارتفاع، هم‌اکنون ارتفاع سد اکباتان به ۷۹ متر رسیده‌است.
گنجایش فعلی مخزن هم ۳۶ میلیون مترمکعب است.
ذخیره آب این سد در شهریور سال ۱۴۰۱ تقریباً به پایان رسید به گونه‌ای که ساکنان شهر همدان بیش از سه هفته قطعی آب کامل در بیشتر ساعات روز را تجربه کرد و تانکرهای آبرسانی به محلات شهر آبرسانی می‌کردند.
وجود برق، دسترسی مناسب، طبیعت زیبای فضای پیرامون و فاصله اندک آن با شهر همدان این دریاچه را به تفریگاهی مناسب تبدیل کرده‌است.
در مسیر و در حاشیه رودخانه و روستای سنگستان و تفریجان، باغات و مزارع کشاورزی قرار دارد. این سد به سد یلفان نیز معروف است
علاوه بر فضای سبز موجود، در سال‌های اخیر، حدود ۱۵ هکتار از اطراف سد درختکاری شده‌است و از درختانی مانند صنوبر، کاج، اقاقیا و زبان گنجشک پوشیده شده، که به زیبایی و لطافت هوای آن افزوده‌است.
وجود زمینه‌های مذکور، قابلیت ایجاد تعدادی از ورزش‌های آبی مانند قایقرانی، و اسکی روی آب را فراهم آورده و تأسیساتی از قبیل یک باب مهمانسرا، رستوران، تعدادی اتاقک اقامت موقت با امکانات اولیه و یک باب چایخانه سنتی نیز در محل سد ایجاد شده‌است.
سد اکباتان یا شهناز از ۵ کیلومتری جاده همدان به ملایر منشعب شده و راه دسترسی به آن، به سمت روستای سنگستان می‌باشد.
اگر چه تأسیس این سد با هدف تأمین ۳۵٪ آب مصرفی شهر همدان و آب کشاورزی ۸۰۰ هکتار از زمینهای پائین دست سد بوده‌است، ولی به دلیل ویژگی‌هایی مانند نزدیکی به شهر، فضای سبز اطراف و دریاچه سد، موجب شده‌است که کاربری تفریحی نیز به آن افزوده گردد.http://www.citypedia.ir/دریاچه-و-سد-اکباتان-همدان/
اَزَندَریان شهری است در بخش جوکار از توابع شهرستان ملایر استان همدان که‌در کوهپایه‌های‌کوهستان‌الوند‌قرار‌گرفته
ازندریان در منطقه شمال و شمال غربی شهرستان ملایر واقع است. شهر ازندریان از توابع شهرستان ملایر، بین جاده ارتباطی ملایر- همدان قرار دارد و فاصله آن تا ملایر ۳۰ کیلومتر است. ارتفاع آن ۱۷۹۵ متر از سطح دریاست
ازندريان قطب صنعت سنگ سيليس و قالي دستباف و صنعت پوشاك شناخته شده است .همتی ازندریانی، اسماعیل و محمدی‌فر، نیماباقری٬ یعقوب: معرفی و تحلیل نقوش صخرهای ازندریان ملایر
جمعیت شهر ازندریان براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال۱۳۹۵، جمعیت آن ۱۱۲۷۳ نفر (۳۳۲۸ خانوار) بوده‌است. جمعیت ازندریان در سال ۱۳۹۷ بیش از ۱۵ هزار نفر ذکر شده‌است.«نماینده ملایر: وزیر بهداشت با ساخت بیمارستان در ازندریان موافقت کرد». ۲۰۱۸. خبرگزاری جمهوری اسلامی. Accessed December 11 2018.
مردم شهر ازندریان به زبان‌های ترکی‌ و لری ملایری سخن می‌گویند.
دین‌مردم‌شهر‌ اسلام‌ شيعه‌دوازده‌امامی‌می‌باشد‌
فاصله این شهر تقریباً با شهر ملایر حدود ۳۰ کیلومتر است شهر ازندریان ازشمال‌با‌روستای‌عشاق‌از‌غرب‌با‌علی‌اباددمق‌ازجنوب‌با جوکاروسمت شرق‌به روستا کندهلان‌ همسایه است
حاجی محمد ابراهیم خان ترکمنی مؤمنی معروف به حاجی خان که ۱۲۰ سال پیش یکی از مقتدرترین شخصیت‌های ازندریان و حومه به‌شمار می‌رفته در منطقه شمال شهر ازندریان اقدام به درختکاری آن هم از انواع درخت‌های میوه از قبیل: گردو، زردآلو، گیلاس، سیب، آلبالو و غیره نموده‌است که در حال حاضر از آن به عنوان بزرگترین جنگل تفریحی غرب کشور (پارک توریستی، تفریحی الوند ازندریان) یاد می‌شود و برای تأمین آب مورد نیاز جنگل قناتی در آن توسط این مرد طبیعت حفر شده‌است. زمین‌های این جنگل متعلق به حاجی خان و مقدار دیگری از آن متعلق به اهالی ازندریان و روستای عشاق بوده که حاجی خان آن‌ها را برای ایجاد یک منطقه بکر گردشگری تملک نموده‌است.
این جنگل دارای مساحت بیش از ۵۰ هکتار است. پس از مدتی جنگل ازندریان توسط وارثان حاجی خان به یک شهروند ازندریانی واگذار و پس از آن مجدداً به یک شهروند دیگر ازندریانی واگذار گردید. در سال ۱۳۸۷، شهرداری ازندریان جنگل را برای استفاده عموم خریداری نمود و نام آن به پارک توریستی، تفریحی الوند تغییر یافت. این جنگل واقع در شهر ازندریان در ۳۰ کیلومتری ملایر و ۴۵ کیلومتری‌شهر‌همدان می‌باشد."ازندریان؛ شهر جنگل بی نظیر پذیرای مهمانان نوروزی | پایگاه خبری تحلیلی ملایری ها". 2018. Malayeriha.Ir. Accessed December 11 2018. .
از دوران پیش از تاریخ در نزدیکی ازندریان سنگنگاره‌هایی بازمانده است.. بیشتر نقوش این سنگ‌ها، نقش گرگ، گوزن، و سگ‌سانان است همچنین در بین آنها نقوش نمادین زیادی نیز مشاهده می‌شود یکی از این نقوش، نقش بزهایی است که شاخ‌های بلندی دارند. نقوش انسانی موجود روی این سنگ‌ها نیز روایتگر شکار انسان‌های کمان به دست است. ابعاد یکی از تخته سنگهای بزرخگ موجود در این محوطه ۱۲ در دو و نیم متر است که روی آن ۱۰۴ نقش ایجاد شده و به نظر می‌رسد که یکی از بزرگترین سنگ نگاره‌های مجموعه‌ای ایران باشد."یکی از بزرگترین سنگ نگاره‌های ایران شناسایی شد". 2013. خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. Accessed December 11 2018. .
اوج شکوفایی ازندریان را مربوط به دوره زندیان دانسته‌اند.
کریم خان زند، گاهی مهمان شهر بوده و بنابه درخواست حاکم وقت دستور احداث بندی بر رودخانه ازندریان را داده‌است. این بند از رودخانه‌های کوهای الوند کوه از نفود آب می‌گرفته و آبهای دره کلا قاضی، حیله در و چپ دره را جمع می‌کرده‌است. این بند نه تنها آبیاری زمین‌های بین ازندریان و جوکار را موجب می‌شده بلکه مانع آسیبهای سیل به ازندریان بوده و هرزآب‌های ناگهانی را به سمت جنوب می‌رانده‌است. این بند به نام بند نهر مؤمن خانی شهرت داشته که بعداً از بین رفته‌است. در این زمان یعنی دوره نادری و زندیه و قاجاریه در کنار شرقی رودخانه که مشرف به باغات نیز بوده‌است قلعه بزرگ و معتبری وجود داشته که محل سکونت حاکم و مرکز حکومتی بوده، این قلعه ده یا دوازده برج داشته، محصور بوده و دروازه چوبی آن تا این اواخر موجود بوده‌است. در مورد این قعله می‌گویند که قدمت باستانی دارد و قبل از آنکه محل سکونت حاکم باشد، آتشکده و معبد بوده و نام ناریان قعله نیز به همین جهت به آن اطلاق شده‌است. بقایای این قلعه که هنوز به نام نارین قلعه مشهور است، وجود دارد و دیوارهای خشت گلی قطور آن در برخی از نقاط مشاهده می‌گردد. قلعه در سه دهه اخیر تخریب و تفکیک و بناهای جدیدی در محل آن احداث شده ولی بقایای معماری قبلی و طاق‌ها و ارسی‌ها و پنج‌دری‌ها و اتاق‌های بزرگ و ایوان‌ها در گوشه و کنار نیمه مخروبه باقی مانده و هنوز قابل مشاهده است.
پس از دوره قاجاریه، ازندریان منزوی مانده‌است و زمینهای بسیار وسیع زراعی و باغات آن در تملک خانواده‌های معدودی قرار گرفته، در سالهای ۱۳۴۰ مقارن با اصلاحات ارضی، در دوره پهلوی، این نظام تا حدودی شکسته شده ولی به دلیل کمی جمعیت و بزرگی سهم باقی مانده از زمین‌های زراعتی برای مالکان قبلی همچنان به عنوان یک روستای اربابی بزرگ تا آستانه انقلاب اسلامی پیش رفته‌است. پس از حاکم شدن نظام اداری جدید در ایران و در زمان پهلوی اول، به نام روستای ازندریان، که این نام، آهنگ خوشی هم دارد و گوش نواز است تبدیل می‌گردد.
در سال‌های پس ازانقلاب به دلیل تغییر ساختار قطعی مالکیت زمین‌های کشاورزی و پیدایش فعالیت جدیدی در نزدیک آن که استخراج سنگ سیلیس و تبدیل آن به پودر سیلیس است، این روستا تبدیل به یک کانون زیستی متفاوت شد.
بهار شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان بهار در استان همدان است که در ۱۵ کیلومتری شمالغرب شهر همدان قرار دارد. این شهر از لحاظ کشاورزی رتبهٔ اوّل تولید و صادرات سیب‌زمینی کشور و رتبه دوم سیر استان را دارا می‌باشد.
نام قدیم این شهر چمن بوده‌است، برخی معتقدند این شهر به خاطر آب و هوای خوش به این نام معروف شده، برخی نیز معتقدند نام این شهر برگرفته از ایل بهارلو است که در این منطقه سکونت داشتند.
سابقه تاریخی شهر بهار بر اساس اسناد مکتوب تا دوران صفویه قطعی بوده‌است.
شهر بهار خاستگاه ایل بزرگ بهارلو می‌باشد، قبیله ییوا یا ایوا یکی از قبایل ۲۴ گانه ترکهای
اوغوز بعد از سکونت در دشت بهار به بهارلو معروف شدند این قبیله مهم‌ترین تکیه گاه حکومت قراقویونلوها بودند.
سندی که تا زمان صفوی موجودیت بهار به اثبات می‌رساند همان حضور جعفرخان زند است که مدتی در بهار مقیم بوده و مبیین تأثیرگذاری مردان این دیار در معادلات سیاسی و فرهنگی کشور است.
حمدالله مستوفی جغرافی‌دان قرن هفتم در نزهةالقلوب، منطقه ای که بهار در آن واقع شده را با نام فریوار می‌شناسد و می‌نویسد:
اصطلاح فریوار در قرن پنجم هـ. ق از زبان راوندی آمده‌است.کتاب زراومند.
بهار تا نیم قرن اخیر دهستانی معتبر و مرکز بخش سیمینه رود بوده‌است.
خرابه‌های قلعهٔ شهر، بنام «دئولر قلعه سی» هنوز موجود است. در پیشینهٔ تاریخی بهار چه پیش از اسلام و چه بعد از اسلام ابهام جدی وجود دارد.
از دیرباز به علت مسطح و دشتی بودن مراتع همچنین وجود قنات و رودهای دائمی در این شهرستان، کشاورزی وباغداری رونق فراوانی داشته‌است، هم‌اکنون انواع سیب زمینی‌های بذری وارداتی و خوراکی با بالاترین استاندارد و کیفیت در این شهرستان تولید می‌گردد، از دیگر محصولات کشاورزی می‌توان به سیر سفید خشک، سیرقرمز، گندم و جو، دانه‌های روغنی، گردو و میوهای سر درختی نظیر آلو و گردو و همچنین گوجه فرنگی، خربزه هندوانه و انواع انگور اشاره کرد. در سالهای اخیر با مکانیزه شدن کشاورزی ونیاز به تولید بیشتر و جستجوی زمین‌های بکر و حاصلخیر، بهاری‌ها اقدام به کشت فراسرزمینی در سایر استانها و حتی کشورهای همجوار نموده‌اند. در دو سال گذشته کمبود بارندگی باعث افزایش مشکلات در زمینه آبهای زیر زمینی و سطح زیر کشت گردیده‌است.
در سال ۱۳۸۷ شهرستان بهار تعداد ۷۰ روستای دارای سکنه معادل ۳/۶ درصد از کل روستاهای دارای سکنه استان همدان را به خود اختصاص داده‌است. این شهرستان از نظر طبیعی، دارای آب و هوای خشک _ سرد و رژیم بارندگی آن از تیپ اقلیم مدیترانه‌ای است. رشته کوه الوند و شهر همدان در جنوب غربی و غرب شهرستان بهار قرار دارد. بقیهٔ وسعت شهرستان را دشت «بهار» در بر می‌گیرد. نقطه خروجی آب‌های بهار در کوشک آباد با ارتفاع ۱۶۸۰ متر واقع گردیده‌است. رودخانه‌های جاری این شهرستان عبارتند از:رودخانه سِیمینه‌رود صالح آباد، بهادربیگ و قره آغاج
ساکنان بهار از قدیم به شغل باغ‌داری و بوستانکاری اشتغال داشتند.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.
کاربرد اراضی بهار به سبب مشاغل مردم این خطه که اصالتاً باغ‌دار و بوستانکار بودند، شکل گرفته بود؛ یعنی زمین‌های حاشیهٔ شهر تماماً تاکستان بود و پرورش باغ انگور بهار را حقیقتاً هیچ‌یک از اقوام ایرانی بلد نبودند.
دشت‌های بهار که متعاقب باغات بهار آغاز و امتداد می‌یافت در گذشته برای کشت هندوانه و خربزه بکار گرفته می‌شد، تخصص فوق‌العاده و منحصر به فرد زارعین بهار در کشت بُستان یعنی به عمل آوری هندوانه وخربزه بی نظیر وزبانزد است.
یکی از اصول تغییرناپذیر بوستانکاری سنتی، اختصاص زمین بایر (بُعن ـ بُعت) بود که بقول اساتید این فن، زمین مزروعی که یکبار کشت هندوانه یا خربزه در آن انجام می‌پذیرفت دیگر قابل کشت این دو محصول نمی‌بود. این موضوع باعث می‌شد برای تهیهٔ زمین بایر، بوستانکاران بهاری اطراف و اکناف ایران را درنوردند و تواماً امتزاج فرهنگی ایجاد کنند. در گذشته مردان گمنامی همچون سعی‌مراد، علی‌بهاری و رضا بهاری از پیشکسوتان روابط با اقوام دیگر بویژ کرد‌ها بودند.
شهرت شهر بهار از قدیم‌الایام به دشت‌های آن به ویژه «دشت قرق» و «دشت کوزه‌کولان» بود و کوزه کولان جلگه‌ای است منتهی به دامنه‌های کوه الوند که کهن‌ترین مسیر ارتباط پایتخت کشور ماد به سمت مغرب و جنوب غربی ایران یعنی به سر زمین‌های شوش، بابل، کد و سومر از این ناحیه عبور می‌نمود. اکنون آزاد راه همدان - کرمانشاه - سنندج و سه‌راهی معروف به گلوگاه، محل تلاقی غرب کشور با مرکز، در دشت کوزه کولان قرار دارد.
مکانی با شرایط شکارگاهی و سبزه‌زار از گذشته‌های دور. تا چند دههٔ اخیر که چاه‌های عمیق این ناحیه حفر نشده بود در قرق بهار - منطقه‌ای در جنب بهار - تالابی وجود داشت نسبتاً عمیق که در میان گیاهان مردابی آن انواع پرندگان مهاجر به چرا می‌پرداختند همچنین محل صید ماهی و مرغابی برای صیادان بود.
تالاب دشت قرق که در گذشته بسیار وسیع‌تر بوده در دورهٔ هخامنشی به دریاچهٔ زراومند مشهور بود و در عصر ساسانیان به بهرام آوند اشتهار داشت. در رسالهٔ پهلوی شهرستان‌های ایران نیز بدان اشاره شده‌است. موقعیت قرق‌بهار را به لحاظ جغرافیایی درّّه الوند محسوب شده و اینجا پست‌ترین نقطهٔ شمالی جبال الوند است که اکثر آب‌هایی که از قلل مرتفع الوند سرازیر می‌شود در این ناحیه تالابی تشکیل می‌دهد.
اکنون بیش از یکصد حلقه چاه فعال و نیمه فعال کار پمپاژ دائمی آب را از قرق‌بهار جهت تأمین بحران آب شرب شهر همدان انجام می‌دهند. به استناد برخی متون کهن بهرام گور همراه اسبش در این باتلاق عمیق فرورفت و تلاش‌ها برای یافتن او بی‌ثمر ماند.
شهر بهار، قبل از انقلاب اسلامی ایران نمایندگانی به مجلس شورای ملی فرستاده بود، ولی متأسفانه در آن دوران از افراد غیر بومی برای نمایندگی
انتخاب می‌شد که اولویت‌های مردم برای ایشان اهمیت نداشت فقط فرصتی بود تا آن نمایندگان به مدارج عالی صعود نمایند. اغلب نمایندگان از شهر همدان یا حتی از تهران نامزد نمایندگی می‌شد که پیوند دورادوری با سکنه این دیار داشتند.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران تا مدتی همین رویه ادامه داشت یعنی نمایندگان مردم از افراد غیره بومی انتخاب شد که دستاورد برخی از آن‌ها به ضرر منافع مردم این دیار می‌گشت شهر بهار از چهار جهت نیاز مبرم به پل گذری داشت که هیچگاه نمایندگان این خطه به این نیاز اساسی توجه ننمودند، یا اصلاً نمی‌دانستند منافع مردم اینجا چیست. در دورهٔ پنجم و ششم مجلس شورای اسلامی رضا طلایی نیک نمایندگی شهر بهار و کبودرآهنگ را بر عهده گرفت و دستاورد آن خاتمه احداث بیمارستان آیت‌الله‌بهاری شهر بهار بود که از دو سه دهه نیمه‌کاره رها شده بود.
روال بومی شدن نماینده، از آن پس همچنان ادامه دارد، و در دورهٔ نهم نمایندگی مجلس شورای اسلامی، رقابت میان رضا طلایی‌نیک نامزد اصولگرا با شعار
«پیروی از ولایت با خدمت و بصیرت»، و سردار پور مختار با سابقه عضویت در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نامزد دیگر اصولگرایان با شعار «جهاد اقتصادی، غنای فرهنگی، رفاه اجتماعی»چند تن دیگر که همگی از اصولگرایان بودند برگزار شد که نهایتاً سردار محمدعلی پورمختار متولد و ساکن لالجین برندهٔ این انتخابات بحث‌برانگیز شد.
آخرین نماینده این شهرستان مهندس جعفری از روستای داق داق آباد شهرستان کبودراهنگ بود که در همه‌گیری کرونا ۲۰۲۰(کویید۱۹) دچار بیماری شده و فوت نمود.
نتیجاً در انتخابات میاندوره ای مجلس سال ۱۴۰۰ فتح‌الله توسلی بااکثریت آرا به عنوان نماینده شهرستانهای بهار و کبودراهنگ انتخاب شد.
دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهار
دانشگاه پیام نور مرکز بهار
دانشکده صنایع غذایی واحد بهار (زیر نظر دانشگاه بوعلی سینا)
دبیرستان دخترانه حجاب
مرکز فنی و حرفه‌ای پسرانه
مرکز فنی و حرفه‌ای دخترانه
دبیرستان شریعتی
آموزشگاه متوسطه پسرانه علی گلی
آموزشگاه دخترانه قدس
کتابخانه باهنر بهار
کتابخانه آیت الله بهاری
جوکار شهری از توابع بخش جوکار شهرستان ملایر در استان همدان است. مردم این شهر از قوم لر و با زبان لری ملایری تکلم می‌کنند.
این شهر مرکز بخش جوکار در شمال غربی شهرستان ملایر است. در سال ۱۳۷۹ با مصوبه هیئت دولت با ادغام دو روستای جوکار و عباس‌آباد تشکیل شد.
این شهر در سر مسیر ملایر و همدان قرار دارد و قرارگیری بر سر راه این محور از نکات پیشرفت این شهر بوده‌است.تأسیس شهر جدید جوکار
جمعیت شهر جوکار براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن ۲٬۴۲۵ نفر (۶۴۴ خانوار) بوده‌است.
فاصله این شهر تقریباً با شهر ملایر حدود ۲۳ کیلومتر است شهر جوکار با روستاهایی چون حسین‌آباد شاملو، کسب، ننج، همسایه است. فاصله این روستا با اثر تاریخی تپه نوشیجان که به زمان هخامنشیان بازمی‌گردد ۲ کیلومتر هست،
بخش جوکار، از توابع فرمانداری ویژه شهرستان ملایر، متشکل از سه شهر جوکار و ازندریان و اسلام‌شهر آق‌گل سه دهستان جوکار، ترک غربی و المهدی و دارای ۴۲ روستا، بر اساس آخرین سرشماری انجام شده در سال ۱۳۹۰ دارای ۱۱۷۴۹ نفر جمعیت شهری و ۲۷۹۱۲ نفر جمعیت روستایی در نیمه شمالی شهرستان ملایر واقع شده‌است.bakhshdari-jokar.ir
فامِنین یکی از شهرهای استان همدان و مرکز شهرستان فامنین است.
این شهر در ۱۴۰ کیلومتری جادهٔ ساوه به همدان و در ۷۰ کیلومتری همدان قراردارد.پایگاه دندان‌پزشکی ایرانیان، بازدید: اکتبر ۲۰۰۸.
در زمان صفویه دارای بازار بوده و در بین بلاد شمالی همدان زیر مجموعه درجزین بوده‌است.
طبق سرشماری عمومی نفوس ومسکن ایران در سال۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۴۲۰۸ نفر (۳٬۸۴۷ خانوار) بوده‌است.
دشت فامنین از گذشته‌های دور استقرار گاه بشر بوده است. غار قلعه جوق و امامزاده ازناو (سلجوقی) و پل جهان‌آباد و حمام قدیمی شهر فامنین (دوره پهلوی اول) جزء آثار تاریخی فامنین است.فامنین به معنای سرزمین مادری یا مادر سرزمین ها است که توسط مادها نام گذاری شده است.
در فرهنگ جغرافیایی ایران جلد ۵ دربارهٔ فامنین آمده‌است: قصبه‌ای از دهستان درجزین بخش رزن شهرستان همدان که در ۳۱ هزار گزی جنوب قصبهٔ رزن به همدان واقع است. جلگه‌ای سردسیر، مالاریائی و دارای ۴۱۷۰ تن سکنه‌است. آب آنجا از قنات تأمین می‌شود و محصول عمده‌اش غلات، حبوبات، صیفی، لبنیات، و شغل اهالی زراعت و گله داری و صنعت دستی زنان قالی بافی است. دارای ۵۰ دکان و یک دبستان است. راه فرعی شوسه دارد.
بدنبال وقوع چندین مورد پدیده فروچاله و ایجاد گودال بزرگ در محدوده اراضی کشاورزی دشتهای فوق در طی سالهای ۱۳۷۰ الی ۱۳۸۲ و با توجه به نزدیکی برخی از این گودالها به محل سازه های مهم منطقه منجمله نیروگاه شهید مفتح همدان و همچنین ایجاد خسارات وارده به اراضی کشاورزی و خطرات احتمالی ناشی از وقوع این پدیده در منطقه یکسری مطالعات پایه سیستماتیک بمنظور شناسائی و شناخت و ارز یابی علل ایجاد و وضعیت منطقه از نظر ریسک وقوع بمرحله اجراء درآمد. ساختار زیرسطحی دشتهای فوق و وجود یک زون گسل در توده سنگهای بستر آهکی و آهکی مارنی اولیگومیوسن و پوشش آبرفتی بضخامت حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ متر و همچنین افزایش افت سطح آب زیرزمینی در طی دو دهه گذشته بعنوان مهمترین علل در تسریع و شکل گیری وقوع فروچاله ها در منطقه است.
کبودرآهنگاملا و تلفظ رسمی در پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران شهری در استان همدان ایران و مرکز شهرستان کبودراهنگ است. آب و هوای این شهرستان روی هم رفته سرد و خشک بوده و نسبت به آب و هوای دیگر شهرستان‌های استان همدان در تابستان گرم‌ترین و در زمستان سردترین شهرستان است.
ریشه این نام به خاطر وجود آب‌های زیاد منطقه از جمله آب کبودراهنگ بوده‌است. کبودراهنگ مرکب از دو واژه کبود و راهنگ است. کو، یا کبود به معنی رنگ آبی است، رنگ یا راهنگ نیز به معنی جوی یا نهر آب است؛ بنابراین کبودرآهنگ به معنی جوی یا نهر آب کبود است. برخی نیز می‌گویند که کبودراهنگ پیشتر چمنزاری گسترده بوده با آبهای زیرزمینی فراوان که به بدست کهریز و قنات آبها را به سطح زمین می‌رسانده‌اند و راهنگ نام بزرگترین و پرآب‌ترین آنها بوده‌است، در پیرامون این چشمه کبوترهای چاهی زیادی جمع می‌شدند که به کبوتر راهنگ نام‌آور بوده‌اند و در آینده در اثر تکرار به کبودراهنگ تبدیل شده‌است.
روایت دیگری هم وجود دارد که از ترکیب دو واژه گوی و رنگ تشکیل شده است گوی در زبان ترکی به معنای رنگ آبی است به مردم کبودرآهنگ این شهر را کورنگ می نامند.
دربارهٔ پیشینهٔ شهر کبودراهنگ، داده‌های دقیق و درستی در دست نیست ولی با بررسی و پژوهش بر سنگ نوشتهٔ مسجد جامع کبودراهنگ، می‌توان این حقیقت را دریافت که این سازه در پیرامون سال ۱۲۰۲ هجری قمری ساخته شده‌است؛ بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که شهر کبودراهنگ دیرینگی و پیشینه ای کهن دارد.
نقاط شهری:کبودرآهنگ
زبان مردم کبودراهنگ ترکی آذربایجانی است و مردم این شهر شیعه مذهب هستند.خانه: زبان اهالی شهر کبودرآهنگ فارسی است.
کبودرآهنگ دارای شهرک صنعتی ویان و کارخانه فولاد ویان است که در نزدیکی روستای ویان قرار دارند. همچنین نیروگاه شهید مفتح در سال ۱۳۷۵ در نزدیکی این شهر ساخته شد.
نیروگاهِ شهید مفتح با تولیدِ سالیانه ۴۰ هزار و ۴۸۵ مگاوات تولیدِ ناخالصِ نیروی برق، یکی از نیروگاه‌های حرارتی کشور است که ۶۰ درصدِ برق تولیدی آن در "استان همدان" مصرف می‌شود و ۴۰ درصدِ باقی‌مانده نیز به استان‌های همجوار همچون مرکزی، استان کردستان و استان زنجان صادر می‌شود.
فَرِسفَج شهری از توابع بخش قلقل‌رود شهرستان تویسرکان در استان همدان ایران است.
این شهر در جنوب باختری استان همدان قرار گرفته دارد و مرکز بخش قلقل‌رود می‌باشد.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.
فرسفج که از نقاط تاریخی و باستانی شهرستان تویسرکان هم به حساب می آید، سومین شهر (از لحاظ جمعیت و مساحت)در این شهرستان پس از تویسرکان و سرکان است.
ادامهٔ راه شهر همدان به تویسرکان به دوراهی فرسفج می‌رسد.
در این دوراهی یک راه به سوی شهرهای کنگاور و کرمانشاه و راه دیگر به طرف شهرهای فیروزان و نهاوند می‌رود.مهندسی بیوسیستم سِرکان
شهرستان تویسرکان در تقسیمات کشوری ۱۳۷۱ خ. فقط دو شهر به نام‌های تویسرکان و سرکان داشت و در ۱۳۷۹ خ. شهر فرسفج نیز جزو آن شد.دانشنامهٔ جهان اسلام، سرواژهٔ تویسرکان
از معابر شهر فرسفج می‌توان به چهارباغ کانون، خیابان‌های خلیج فارس، ولی عصر، امام رضا، مرصاد، شهید مدنی، کوچه‌های امام محمدباقر، شهید ذبیح‌الله بیات، میلاد، میعاد و امام علی و راه پارک کوهستانی (محل بازی کودکان) اشاره کرد.
نام قدیمی فرسفج بنام پارت سپه بوده پادگانی در زمان ساسانیان.
محصولات کشاورزی. سیب زرد وقرمز الو گلابی هلو.
بخاطر سیبهای شیرین وخوش مزه بنام شهر شکوفه‌های سیب می‌شناسند
مردم این شهری از مردم لر هستند و مانند دیگر نقاط شهرستان تویسرکان به زبان لری ثلاثی و تکلم می‌کنند.
لغت‌نامهٔ دهخدا به نقل از فرهنگ جغرافیایی ایران، جلد پنجم در مورد فرسفج می‌نویسد:
دهی است از دهستان قلقل‌رود شهرستان تویسرکان، واقع در ۱۸ هزار گزی جنوب باختری شهر تویسرکان و ۴ هزار گزی جنوب راه شوسه تویسرکان به کرمانشاه و کنار رودخانه تویسرکان. ناحیه‌ای است جلگه‌ای، سردسیر و دارای ۵۱۶ تن سکنه. از قلقل‌رود مشروب می‌شود. ژان اوبن که در اواخر دوره قاجار از فرسفج عبور کرده‌است شرح بی نظیری از مراسم نوروز در آن بیان کرده استو او مهمان کدخدای ده بوده و از وی و دو همسرش بسیار به نیکی یاد کرده‌است. - اوبن، اوژن، ایران امروز(۱۹۰۷–۱۹۰۶)ایران و بین‌النهرین (سفرنامه و بررسی‌های سفیر فرانسه در ایران)، ترجمه و حواشی علی اصغر سعیدی، تهران:زوار،1362 محصولاتش غلات، پنبه، حبوب و انواع میوه است. اهالی به کشاورزی و گله‌داری گذران می‌کنند. از صنایع دستی زنان قالیچه‌بافی است. راه مالرو دارد. یک پل آجری در جنگ بین‌المللی اول روی قلقل‌رود بنا شده که راه شوسه حمیل‌آباد از روی آن می‌گذرد. دارای دبستان، دو مسجد، زیارتگاه، کاروانسرای شاه عباسی و ۱۰ باب دکان می‌باشد.دهخدا، سرواژهٔ فرسفج
فرسفج سه محله جانبی به نامهای امیرآباد، فتح‌آباد و برگچه نیز دارد و روستاهای تابع آن شامل منجان، چاشخوره، جرا (گرا)، برفیان، گلیان، اکبرآبار، قاسم‌آباد، حاجی تو، یعقوب شاه (یعقوب آباد)، قلی لاله سفلی و قلی لاله علیا می‌باشند.
مرکز بهداشتی-درمانی فرسفج، درمانگاه گلوگاه در منطقه بوده و با داشتن هفت خانه بهداشت خدمات سلامت و درمان را در سطح گسترده‌ای به جمعیتی بالغ بر ۸۰۰۰ نفر ارائه می‌کند.
امروزه ناحیهٔ صنعتی فرسفج در کیلومتر ۱۵ جاده تویسرکان - کنگاور قرار گرفته‌است و کارخانه‌هایی در آن مستقر شده‌اند.
شهرک گلخانه‌ای فرسفج نیز با ۹ واحد فعال، تولیدات صیفی دارد که به شهرهای کرمانشاه، همدان، زنجان و تهران صادر می‌شود.خبرگزاری فارس، ۱ شهریور ۱۳۸۴
پل فرسفج در مجاورت شهر فرسفج و در نزدیکی کاروانسرای شاه‌عباسی و در کیلومتر ۲۰ جاده تویسرکان به کنگاور روی رودخانه قلقل‌رود بنا شده‌است از آثار تاریخی این شهر است.
این پل ۴۰۰ ساله که در زمان شاه‌عباس صفوی ساخته شده در سال ۱۳۷۶ در فهرست آثار تاریخی کشور قرار گرفت.
کاروانسرای فرسفج نیز در سال ۱۳۸۷ خورشیدی به مجموعه‌ای برای تولید و ارائه صنایع دستی همدان تبدیل شد.شهر الکترونیک همدان
برخی اشیاء کهن یافت‌شده در فرسفج امروزه در موزه همدان نگهداری می‌شود.روزنامهٔ ایران، دوشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۸۱، شمارهٔ ۲۲۰۳.
دمق شهری در شهرستان رزن در شمال استان همدان است.این شهر با مصوبه هیئت وزیران در سال ۱۳۷۵ به شهر تبدیل شد. این شهر در شمال کبودراهنگ و غرب رزن قرار دارد ، زبان مردم این شهر ترکی آذربایجانی است .
مهم ترین رویداد دمق عاشورای حسینی این شهر است.
دمق دارای باغات انگور بسیاری است و از این سو شیره‌انگور و کشمش این شهر معروف است .
مردمان مهربان و خونگرمی دارد.
توصیه میشود در دهه اول محرم به این شهر سفر کنید .
• زادگاه اردشیرزاهدی فرزند فضل‌الله زاهدی
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۶۳۷۸ نفر (۱۹۷۸ خانوار) بوده‌است.
رَزَن شهری در شمال شرقی استان همدان در غرب ایران است. این شهر مرکز شهرستان رزن و بزرگ‌ترین شهر این شهرستان می‌باشد که در مسیر جاده غرب به تهران قرار گرفته‌است.
شهر کنونی رزن به واسطه عبور جاده‌ای که از غرب ایران به تهران و شمال کشور وصل می شود و در دوران پهلوی اول ساخته شد گسترش یافت، سپس در دوران پس از انقلاب ۵۷ با ورود مهاجرانی از روستاهای اطراف گسترش بیشتری پیدا کرد و به شکل کنونی درآمد. شهر رزن در شمالی‌ترین نقطه استان همدان در دشت‌های دامنه رشته کوههای خرقان واقع شده‌است.
صاحب‌نظران بر این باورند که ریشه نام رزن کلمه «رزان» بوده‌است که به علت وجود باغ‌های انگور فراوان در این منطقه به این نام خوانده می‌شده‌است، (رَز به معنای انگور است)، که بعدها این نام به «رازان» و سپس رزن تغییر شکل داده‌است. همچنین روایت دیگری نیز نقل شده که رزن را برگرفته از کلمه رایزن می‌داند که در اصطلاح رایزن به معنی مهمان‌دار بوده‌است. نام این شهر ریشه‌ای فارسی دارد.
آب و هوای رزن سردسیر می‌باشد و نسبت به شهرهای دیگر استان هوای سرد تری دارد. اما در تابستان‌ها از آب و هوای نسبتاً معتدلی برخوردار است و میانگین درجه حرارت سالیانه آن به‌طور متوسط ۱۱ درجه سانتی گراد است. متوسط بارندگی سالیانه این شهرستان نیز حدود ۴۰۰ میلی‌متر محاسبه شده‌است و در مجموع با توجه به تقسیم‌بندی آب و هوایی آب و هوای شهرستان رزن سرد و معتدل کوهستانی محسوب می‌شود.
رزن در مسیر جادهٔ ۳۷ همدان - قزوین قرار دارد و از این رو محل عبور وسائط نقلیه ای است که عمدتاً از استانهای غربی بخصوص کرمانشاه، ایلام و کردستان به سمت تهران، البرز و گیلان می روند یا بالعکس. همچنین مسیرهای فرعی منشعب از رزن به عنوان محورهای مواصلاتی به استانهای زنجان و مرکزی است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۱۵۳۷۱ نفر بوده‌است.http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.hamadan#eyJ0IjoieCIsImkiOiI2NGYwMzM4NzQzNDliYmUxMDg2YWJhZjg2OTdjZDRkMCIsInMiOjE2NjIyNzY2MzkwMzZ9
مردم رزن آذری‌ هستند که به زبان ترکی آذربایجانی و فارسی صحبت می‌کنند، در ادارات و مدارس زبان فارسی رایج است.
بنا بر گزارش سازمان میراث فرهنگی رزن ۹۱ مورد اثر تاریخی شناسایی شده دارد که ۵۳ اثر آن به ثبت ملی رسیده است.
شیرین‌سو شهری در استان همدان درغرب ایران است ومرکز بخش شیرین‌سو شهرستان کبودراهنگ است. مهم‌ترین فعالیت‌های انجام شده مردمان این شهر کشاورزی و دامداری می‌باشد. این شهر در منطقه‌ ای تاریخی به نام مهربان واقع شده که نژاد گوسفند آن شهرتی جهانی دارد.
المان شهدای گمنام این شهر که در سال ۱۳۹۹ توسط شهرداری شیرین سو طراحی و در بوستان شهدای گمنام شهر نصب شد یکی از زیباترین المان های شهدای گمنام کشور بشمار میرود.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۵٬۰۶۰ نفر (۷۸۵ خانوار) بوده‌است.
مردم شهر شیرین‌سو به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند.جاذبه‌ها
فیروزان (Fīrūzān) یکی از شهرهای استان همدان در غرب ایران است. این شهر با جمعیت ۵٬۶۳۶ نفر مرکز بخش خزل شهرستان نهاوند است.ساکنین آن مردمان دو ایل خزائی و ایل سلگی می باشندفیروزان در ۳۶ کیلومتری شمال باختری نهاوند واقع شده‌است. قلقل‌رود از این شهر می‌گذرد، آن را به دوبخش تقسیم می‌کند و پس از طی چند کیلومتر به رود گاماسیاب می‌ریزد. فیروزان از مراکز بافت قالی نهاوند است همچنین گیوه (کلاش) بافی در آن ناحیه قدمت بسیار دارد.
فیروزان بر گسل جوان زاگرس واقع شده است. فیروزان در کانون زمین‌لرزه ۱۳۳۶ فارسینج به بزرگی ۷٫۱ ریشتر و زمین لرزه ی ۱۶ اوت ۱۹۵۸ فیروز آباد نهاوند به بزرگی ۶٫۷ در مقیاس ریشتر قرار داشته است .
پس از شکست ایرانیان در جنگ جولاء، سپاه اعراب به قصد فتح فلات ایران در جنگ نهاوند که در بهمن ۶۴۲م انجام شد بر ارتش ساسانیان به فرماندهی فیروزان غلبه کرد.تاریخ ده هزار ساله ایران - عبدالعظیم رضائیفیروزان (فیروز) در آن نبرد کشته شد و مردم نام آن روستا که فیروزان در جوار آن کشته شد را فیروزان نهادند «تپه فیروزان» ، محوطه‌ای متعلق به دوران تاریخی (اشکانی-ساسانی) و اسلامی (سده‌های سوم و چهارم قمری) در حاشیه‌ بافت قدیمی شهر فیروزان قرار گرفته که در سال ۱۳۸۴ با شماره ثبت ۱۳۰۴۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.روستای فیروز آباد با تایید ریاست جمهور در مورخ ۱۳۷۴.۷.۱۶ به فیروزان تغییر نام داده و به عنوان مرکز بخش خزل شناخته شد
ساکنین فیروزان به زبان های لکی و لری سخن می گویند. در کتاب فر هنگ جغرافیایی ایران، فیروز آباد خزل دهی با سیصد و ده نفر سکنه در استان کردستان ذکر شده است که در مسیر نهاوند - کرمانشاه قرار داشته و اهالی آن به لری و فارسی سخن می گفته اند. کشت آن توتون ، تریاک و حبوات بوده است
قروه درجزین مرکز شهرستان درگزین در استان همدان است؛ این شهر در فاصله ۸۰ کیلومتری از مرکز استان می‌باشد.
قروه درگزین در واقع ترکیبی است که از قدیم الایام برای تفکیک قائل شدن بین قروه کردستان و قروه درگزین ساخته شده است. قروه درگزین یعنی قروه‌ای که متعلق به منطقه درگزین است.
پیشینه تاریخی شهر
به نظر می رسد قروه همان خوروه باشد که قلعه ای بوده در میان شهر میلاجرد که اکنون تنها نامی از میلاجرد به جا مانده است. آثار تاریخی زیادی در هنگام شخم و کشاورزی از این منطقه بدست آمده است. آثار باستانی یافته شده از تپه سوغان در کنار آبراه قروه درجزین و روستای کرفس، گویای جایگاه مهم این منطقه در دوره هخامنشی است. از جمله این آثار می توان از قلعه باستانی قروه درگزین نام برد. یافته های باستان شناسی حکایت از آن دارد که این قلعه به صورت بنای عظیم پلکانی و زیگورات مانند بوده است که احتمالاً می تواند عبادتگاه یا آتشکده دوران هخامنشی بوده باشد.
شهر قروه از گذشته های دور دارای مركزیت و اهمیت خاصی در منطقه بوده است. وجود تعداد زیاد قنات و اراضی حاصلخیز آن از جمله عللی بود كه بر اهمیت آن می افزود اما با ورود حسام الملك قراگوزلو معروف به امیر افخم كه حاكم ولایات كرمانشاه و لرستان و ... شده بود درجه اهمیت قروه صد چندان شد به طوری كه با بنای قلعه ای بزرگ شهر قروه یكی از مراكز نظامی وی محسوب شد . به همین علت قروه شاهد اعدام یا پذیرای شورشیان تبعید شده ای مثل گلباغی شد. وی توانست با كوچاندن تعدادی از یهودیان بازاری همدان به شهر قروه، بازار و مركز تجاری عظیمی را بسازد كه شعاع خدمات آن از آبگرم تا فامنین و نوبران هم می رسید. قروه تا دهه پنجاه شمسی مركز خدماتی و تجاری شمال استان همدان بود كه اولین بانكها، مدارس و مراكز درمانی را در خود جای داده بود.
در طی صد سال گذشته شهر قروه دو بار توسط ارتش روس اشغال شد. در اشغال اول كه منجر به قحطی بزرگ ایران در سال 1296 گردید، شمار بسیار زیادی از مردم شهر در اثر گرسنگی از بین رفتند. امیر افخم در این سال با پختن بلغور و توزیع بین مردم تا حدودی از كشتار مردم جلوگیری نمود. گورستان كشته شدگان قحطی در سمت جنوب بهشت منظریه و در حاشیه رودخانه قراردارد. در این اشغال بسیاری از نظامیان روس توسط مردم شهر كشته شدند. حتی اردوگاه آنها در "زیوه دره سی" محل تلاقی جاده سایان به جاده نیر ، در اثر یك شبیخون چند نفره از هم پاشیده شد.
با وقوع انقلاب اسلامی ، شهرداری در شهر قروه درجزین استقرار یافت. در دهه شصت با انجام تقسیمات سیاسی جدید و وقوع تغییرات بزرگ اقتصادی و اجتماعی در سطح كشور ، قروه درجزین كم كم نقش محوری خود را در منطقه از دست داد ولی همچنان به عنوان مركز فرهنگی و هنری مهمی در استان همدان مطرح ماند. نهایتا در سال 1397 با تاسیس فرمانداری درگزین بار دیگر نام قروه به عنوان مركز سیاسی درگزین معرفی شد.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۱۰٬۲۳۱ نفر (۲٬۹۷۳ خانوار) بوده‌است.
مردم این شهر به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند.شهرداری قروه درگزینپیشینه تاریخی قروه درگزین
این منطقه از سکونتگاه‌های ایل قره گوزلو است.ایرانیکا
قروه درگزین از شمال به شهر کرفس استان همدان، از شرق به شهرستان ساوه دراستان مرکزی، از جنوب به شهرستان فامنین و از غرب نیز به شهرستان رزن منتهی می‌گردد.ازدرگزین تا قروه تألیف امیر قمری مجد
شهر قروه درگزین در عرض ۳۵ درجه و ۲۱ دقیقه و طول ۴۹ درجه و ۱۰ دقیقه قراردارداز درگزین تا قروه
ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۷۳۵ متر می‌باشد که در کل دشت رزن ارتفاع به۱۸۵۰ متر نیز می‌رسد
وجود این دشت‌ها در مجاورت نواحی مرتفع و کوهستانی باعث تولید بادهای شدیدی در سطح استان می‌شوند و همین باعث شده استان همدان از مناطق باد خیز کشور محسوب شود، متوسط سرعت باد در استان ۴ متر بر ثانیه‌است. به دلیل وجود همین عوامل و عوامل دیگر قروه را تحت تأثیر قرار می‌دهند و باعث شده آب و هوای آن کوهستانی و سرد باشد و همچنین قروه از دریاها دور است و با پیش آمدن توده هواهای هوای شمالی و غربی روی هم رفته آب و هوای قروه با همدان تفاوت چندانی نداشته باشد. قروه دارای آب و هوای سرد و یخبندان در زمستان‌ها و آب وهوای معتدل در تابستان است به دلیل زمستان‌های طولانی و سرد و یخبندان (تعداد روزهای یخبندان در قروه در سال حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ روز است) از سردترین مناطق استان همدان به‌شمار می‌آید، تابستان‌های آن تقریباً معتدل است و گرمترین ماه سال تیر و مرداد است (متوسط دما (۲۴+)و حداکثر دمای مطلق ۴۰+) و سردترین ماه سال دی و بهمن (حداقل دما ۵۰- و متوسط دمای مطلق ۳۴-) می‌باشد برخی مناطق مرتفع کوهستانی بین ۵ تا ۷ ماه پایدار می‌ماند و میزان ریزش‌های جوی در سال حدود۲/۳۱۹میلی‌متر می‌باشد
۱- امامزاده اظهر: برج تاریخی امامزاده اظهر بن علی با گنبدی مخروطی و نوزده ترک مضرس از آثار قرن هشتم هجری به‌شمار می‌رود که بعدها در سال ۱۰۵۶ هجری قمری به فرمان شاه عباس دوم صفوی تعمیر و بار دیگر درسال ۱۳۲۹ شمسی مرمت شده‌است این بنا در تاریخ ۲/۱۲/۱۳۲۷ به شماره ۳۶۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
۲- امامزاده هود: این بنای تاریخی در روستای ینگه قلعه از توابع دهستان درگزین و در ۳ کیلومتری جنوب شرقی شهر رزن در کنار مزارع کشاورزی واقع شده‌است بقعه این امامزاده نیز مانند امامزاده اظهر بن علی دارای گنبد مخروطی بوده که در گذشته در اثر پدیده‌های طبیعی و حوادث غیرطبیعی فرو ریخته و به جای آن گنبدی نیم کره بر بالای بنا احداث شده‌است این برج ۱۲ ترک موزون دارد و از بناهای قرن هشتم هجری است که با آجر، خشت، سنگ و گچ می‌باشد. این بنا در تاریخ ۲/۱۲/۱۳۲۷ به شماره ۳۶۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
با توجه به اين كه درگزين پايتخت سلسله سلجوقي و مركز نظامي تجاري سلسله صفوي بوده است نظر به اهميت سياسي و نظامي آن آثار مختلفي از سلسله هاي گذشته بر جاي مانده است . از اين آثار مي توان به برج آجري امامزاده اظهر مربوط به دوره سلجوقي، مسجد درگزين مربوط به دوره صفوي، حمام نظام آباد مربوط به دوره قاجار اشاره و خلعت حضرت اميرالمومنين در روستاي شوند كرد.
"گوور قالاسي" يا "قلعه زرتشتيان" يكي ديگر از محدوده هاي باستاني شهرستان است .تپه هاي باستاني زيادي در محدده شهرستان درگزين وجود دارد كه از اين دست مي توان به "تپه نخودلوق" در كرفس و "تپه سرداب" در شوند اشاره كرد. شواهد به دست آمده از تپه سرداب حاكي از اين است كه اين تپه گورستاني متعلق به دوره ميترائيسم و قبل از اسلام مي باشد.
از ميراث فرهنگي غير ملموس اين ديار كهن به تعزيه درگزين مي توان اشاره داشت. درگزين خواستگاه تعزيه در ايران بوده و تا سالهاي اخير تعزيه درگزين در اقصي نقاط كشور شناخته شده بود. روستاي شوند مركز نسخه نويسي براي تعزيه خوانان به شمار مي رفت . همچنين جشن خرمن در دو روستاي قراقيه و سنقرآباد كه مهرماه هر سال با حضور جمعيت بسيار بالايي از مردم شهرستان انجام ميگيرد از اين مقوله است.
کارخانه‌ها و کارگاه‌های صنعتی
1- کارخانه سیمان هگمتان با ظرفیت 6400 تن سیمان در روز و 700 نفر کارگر و مهندس که محصول آن به اقصی نقاط کشور و جهان صادر می شود.
2- شرکت دشت کرفس با تولید محصولات تبدیلی مانند رب، خیار شور و ... در ایجاد شغل و خرید محصولات کشاورزان بسیار موثر بوده است.
3- وجود 90 کارگاه قاب سازی در روستای کاج که محصول این کارگاهها نیز بعضاً صادر می شود.
4- شرکت وحدت صابرین با تولید روزانه شن و ماسه و محصولات سیمانی در جهت تأمین مصالح ساختمانی منطقه نقش اساسی دارد.
5- این شهرستان با تولید محصولات صنایع دستی همچون فرش، جوراب گیوه، جوراب، نمد و ... یکی از مناطق مهم استان می باشد که از گذشته تا به امروز نه تنها مایحتاج مردم منطقه را تأمین کرده بلکه در صادرات نیز نقش داشته و در تأمین مخارج خانواده بسیار موثر بوده اند.
6- وجود 13 شرکت حمل و نقل کالا برای حمل محصولات تولیدی منطقه به اقصی نقاط کشور بطوریکه سهم قابل توجهی در صادرات غیرنفتی در استان دارد.
7- شرکت شکر صاف تولید ماهیانه 150000 تن شکر و تنها کارخانه است که دارای اتاق کنترل مرکزی با تولید شکر در حد استاندارد بین المللی است.
قَهاوَند مرکز بخش شرا شهرستان همدان می‌باشد.جمعیت شهر قهاوند ۷۴۸۳ نفر در سال ۱۳۹۵ است.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.
اکثر ساکنان این شهر به کشاورزی و کامیون‌داری مشغولند و بیشترین محصولات کشاورزی این شهر (یونجه، گندم، جو، هندوانه و چغندر قند) می‌باشد.
راه‌های اصلی این شهر:
خَرسَنگ به تخته‌سنگ‌های بزرگی گفته می‌شود که در روزگاران باستان یا پیش از تاریخ بر روی هم چیده شده باشد تا سازه‌ای یا یادمانی را پدید بیاورد.
یک سازهٔ خرسنگی می‌تواند از یک تخته‌سنگ تنها هم تشکیل شده‌باشد. در سازه‌های خرسنگی ملات یا دوغاب به‌کار نرفته بلکه تخته‌سنگ‌ها از راه چینش قفلی بر روی هم سوار شده‌اند.
برخی از خرسنگ‌ها به عنوان قطعه یا نشانه‌ای از آرامگاه‌های باستانی به‌جا مانده‌اند.
خرسنگ‌ها به سه دسته تقسیم می‌شوند:
استون هنچ انگستان
ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۱۷ مارس ۲۰۰۷.
خاچاطور آبوویان (; یا Abovyan زاده - ناپدیدشده نویسنده و چهره ملی اوایل سده نوزدهم میلادی اهل ارمنستان که در سال ۱۸۴۸ به صورت مرموزی ناپدید شد . وی آموزگار، شاعر و مدافع نوین‌گرایی بود. وی به عنوان پدر ادبیات نوین ارمنی شناخته می‌شود.
ارتش جمهوری اسلامی ایران (کوتاه: آجا)آجا | ارتش | ارتش جمهوری اسلامی ایران تسنیم پیکرهٔ اصلی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران را تشکیل می‌دهد. وظیفهٔ اصلی ارتش «حفاظت از استقلال و تمامیت ارضی کشور» است.ماده ۱۳ قانون ارتش جمهوری اسلامی ایراناصل ۱۴۳ قانون اساسی امروزه ارتش ایران از ۴ نیروی زمینی، نیروی دریایی، نیروی هوایی و نیروی پدافند هوایی تشکیل می‌شود که به‌همراه سپاه پاسداران و نیز فرماندهی انتظامی، مجموعهٔ نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران را تشکیل می‌دهند. هم‌اکنون سرلشکر سید عبدالرحیم موسوی، فرماندهی کل ارتش را برعهده دارد.بازدید فرمانده ارتش تسنیم
پیشینهٔ شکل‌گیری ارتش کلاسیک در ایران، به سال ۱۲۹۹ و تأسیس ارتش شاهنشاهی ایران توسط رضاشاه پهلوی بازمی‌گردد. این سازمان در پی وقوع انقلاب ۱۳۵۷، ابتدا به "ارتش ملی ایران" سپس به "ارتش جمهوری اسلامی ایران" تغییر نام داد، سپس نیروی دریایی شاهنشاهی ایران (در قالب نیروی دریایی ارتش) و نیروی هوایی شاهنشاهی ایران (تحت عنوان نیروی هوایی ارتش) زیرمجموعه ارتش درآمد.
پیشینه شکل‌گیری نیروی نظامی در ایران، به دوران پادشاهی هخامنشیان بازمی‌گردد. در این دوره، نیروهای رزمی از ۲ گروه پیاده‌نظام و سواره نظام تشکیل می‌شد و این نیروها تحت فرماندهی یک نفر قرار داشت و به تدریج، رسته‌های پیاده، سواره، ارابه‌سواران، مهندسان، نفت‌اندازان، کارگزاران و گارد جاویدان شکل گرفت. در دوران پادشاهی اشکانی، اهمیت رسته سواران بیشتر شد و در دوره پادشاهی ساسانیان نیز پادگان‌هایی به‌صورت ثابت ایجاد گردید. در طول ادوار مختلف تاریخ ایران، همواره نیروی نظامی با کیفیت مختلف در ایران وجود داشته‌است، ولی فرم کنونی نیروهای مسلح مدرن، در دوران پهلوی شکل گرفت.
در دوره حکومت رضاشاه پهلوی، ایران به ۵ حوزه نظامی بزرگ تقسیم شد، که باید آن را مبدأ تشکیل ارتش، به صورت اصولی و به شکل امروزی آن دانست. این ۵ حوزه شامل لشکر مرکز، لشکر شمال‌غرب، لشکر شرق یا خراسان، لشکر جنوب و لشکر غرب می‌شد.
همچنین در اواخر دوران قاجار، از سال ۱۳۰۳ نیروی هوایی شاهنشاهی ایران تأسیس گردید. سپس طی سال‌های ۱۳۱۴ تا ۱۳۲۰ تحولات اساسی دیگری در سازمان نیروی زمینی ارتش به وجود آمد و این سازمان شامل ۵ لشکر رزمی، ۴ تیپ مستقل، ۲ واحد توپخانه و ضدهوایی شد. در سال ۱۳۱۴ درجات نظامی نیز تعیین گردید.
در این دوره، آموزشگاه‌های گوناگون نظامی مانند مدرسه دیویزیون (برای دیویزیون قزاق)، مدرسه نظام مشیرالدوله (برای بریگاد مرکزی)، مدارس افسیه و سوزافسیه (برای ژاندارمری و کلاس‌های بیطاری) که پیش‌تر در زمان قاجاریه تشکیل شده بودند، در یکدیگر ادغام شدند و برای نخستین بار، نهادی به نام مدارس "نظام کل قشون" ایجاد گردید. در طول سالهای بعد این مدارس به ۳ مدرسه جداگانه: مدرسه ابتدایی نظام، مدرسه متوسطه نظام و مدرسه عالی نظام تبدیل شدند، که نام این ۳ مدرسه نیز در سال ۱۳۱۴ به ترتیب به دبستان نظام، دبیرستان نظام و دانشکده افسری تغییر پیدا کرد.
در سال‌های بعد، مقطع بالاتر آموزش عالی نظامی، بنام دافوس (دانشکده فرماندهی و ستاد) راه‌اندازی شد. از سال ۱۳۳۴ نیز نیروی دریایی شاهنشاهی ایران شکل گرفت. به دنبال تعدادی از درگیری‌ها با پادشاهی عراق در فروردین ۱۳۴۸ بر سر حق مالکیت اروندرود، محمدرضا پهلوی برنامه نوسازی و تجهیز بی‌سابقه‌ای را برای نیروهای مسلح ایران آغاز کرد. در بسیاری از موارد، ایران حتی قبل از اینکه سلاح به نیروهای مسلح کشورهای سازنده‌اش عرضه شود، از آن برخوردار می‌شد. در این دوره قدرت، ایران از منافع خود در منطقه با بهره‌گیری از قدرت نظامی حفاظت کرد؛ در عمان، شورش ظفار با کمک نیروهای ارتش شاهنشاهی در هم شکسته شد. در آذر ۱۳۵۰، نیروهای ایرانی به دنبال خروج بریتانیا از جزایر غیرمسکونی، اما استراتژیک ابوموسی، تنب کوچک و تنب بزرگ کنترل سه جزیره را به دست گرفتند.
در اوایل دهه ۱۳۵۰ اقتصاد ایران به لطف افزایش بی‌سابقه قیمت نفت سال‌های رکورددار رشد را تجربه کرد. تا سال ۱۳۵۵، تولید ناخالص داخلی ایران بیشترین مقدار در خاورمیانه بزرگ بود. این موضوع هدف شاه برای خرید پیشرفته‌ترین تجهیزات و تسلیحات نظامی، به ارزش میلیاردها دلار از کشورهایی مانند ایالات متحده آمریکا و بریتانیا را، تسهیل و تسریع کرد.Nixon, Kissinger, and the Shah: the origins
of Iranian primacy in the Persian Gulf
خریدهای ایران از ایالات متحده قبل از انقلاب ۱۳۵۷ شامل: ۷۹ فروند گرومن اف-۱۴ تام‌کت، ۲۲۵ مک‌دانل داگلاس اف-۴ فانتوم ۲، ۱۶۶ فروند نورثروپ اف-۵، ۱۵ هواپیمای شناسایی لاکهید پی-۳ اوریون، ۴۵۵ دستگاه تانک ام۶۰ پاتون، ۵۰۰ تانک ام ۱۰۹ هویتر و دو ناوشکن از رده خارج‌شده و سپس مدرن‌سازی شده متعلق به ارتش آمریکا یعنی ناوشکن ببر و ناوشکن پلنگ بود. در حوزه موشکی، ایران از ایالات متحده، ۵۲ موشک دستگاه ام‌آی‌ام-۲۳ هاوک با بیش از ۲۰۰۰ موشک مربوط، بیش از ۲۵۰۰ موشک هوا به زمین ای‌جی‌ام-۶۵ ماوریک و بیش از ۱۰ هزار موشک بی‌جی‌ام-۷۱ تاو را از ایالات متحده خریداری کرد. علاوه بر این، ایران صدها هلیکوپتر هم از ایالات متحده دریافت کرد، ۲۰۲ فروند بل ای‌اچ-۱ سوپرکبرا، ۱۰۰ بوئینگ سی‌اچ-۴۷ شینوک و ۲۸۷ بالگرد بل ۲۱۴.history.navy.mil: USS Stormes2. ^ navsource.org USS Zellars
خریدهای ایران از بریتانیا قبل از انقلاب ۱۳۵۷ شامل: ۱ ناوشکن از کار افتاده و مدرن سازی‌شده ارتش این کشور (ناوشکن آرتمیس)، ۴ ناوچه ساخت انگلیس (ناوچه کلاس الوند) و مجموعه گسترده‌ای از موشک‌ها مانند سیستم‌های موشکی رایپر و سیاکت بود. علاوه بر این، ایران ده‌ها هاورکرافت اس‌آر. ان۶، ۲۵۰ تانک سبک اف‌وی۱۰۱ اسکورپیون و ۷۹۰ تانک چیفتن خریداری کرد.
ایران همچنین به‌طور قابل توجهی تجهیزات زرهی زمینی خود را از اتحاد جماهیر شوروی دریافت کرد. این معاملات معمولاً با استفاده از نفت و گاز طبیعی ارزان از طرف ایرانی در ازای تخصص، آموزش و تجهیزات روسی انجام می‌شد. در زمینه تجهیزات نظامی، ایران به وسایل نقلیه توپخانه زسو-۲۳-۴، ۳۰۰ بی‌تی‌آر-۶۰ به همراه ۲۰۰ بی‌تی‌آر-۵۰ و ۳۰۰ پرتابگر موشک ب‌ام-۲۱ گراد مجهز شد.
ایران در اواخر دهه ۱۳۵۰ از بریتانیا، فرانسه و چین در سفارش تجهیزات جنگی از ایالات متحده پیشی گرفت اما به دلیل وقوع انقلاب ایران در بهمن ۱۳۵۷، بسیاری از این سفارش‌ها را هرگز دریافت نکرده‌است. این تجهیزات شامل پیشرفته‌ترین جنگ‌افزارهای روز دنیا بود و برخلاف سفارش‌های قبلی، نیروی دریایی را هم شامل می‌شد، اما این سلاح‌ها تابه‌حال به ایران تحویل داده نشده‌اند.
بعد از اینکه پیشرفت تجهیزات نظامی ارتش عراق به شاه ثابت و مشهود شد شاه به آمریکا درخواست موشک‌های دارای کلاهک هسته‌ای داد ولی دولت جیمی کارتر این درخواست را رد کرد، شاه به اسرائیلی‌ها متوسل شد. ایران با همکاری اسرائیل در پروژه شکوفه در حال کار بر روی موشک‌های بالستیک بودند. همکاری دو کشور در تلاش برای مونتاژ موشک‌های آمریکایی و تجهیزات ساخته‌شده توسط اسراییل که توانایی مجهز شدن به کلاهک هسته‌ای را دارا بودند، دیده می‌شد. ترکیبی از ناوبری موشک آمریکایی و تجهیزات راهبری و مورد مهم آن‌که اسراییل مجاز به اشتراک‌گذاری آن تجهیزات با دیگر کشورها نبود. اسرائیلی‌ها و ایرانی‌ها به صورت یکسان، ماهیت و اندازهٔ این طرح را از ایالات متحده آمریکا مخفی نگه داشتند و به‌صورت محرمانه این پروژه را در بین خودشان نگه داشته بودند.
در این زمان ایران بیش از ۱۰ میلیارد دلار (معادل حدود ۴۰ میلیارد دلار امروزی)https://www.in2013dollars.com/us/inflation/1978?amount=10000000000 برای ساخت نیروگاه‌های اتمی سرمایه‌گذاری کرده بود. قرار بود ۸ مکان توسط آمریکایی‌ها، ۲ مکان توسط آلمانی‌ها و ۲ مکان توسط فرانسه برای پروژه هسته ای ۲۳۰۰۰ مگاواتی ساخته شود که می‌توانست برای ۵۰۰–۶۰۰ کلاهک اتمی اورانیوم کافی تولید کند.Nuclear Iran: The Birth of an Atomic State By David Patrikarakos
روز ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، پس از انقلاب ۱۳۵۷ و آغاز به کار دولت موقت، بنا به پیشنهاد جناح نظامی انقلاب، سرلشکر محمدولی قرنی در سمت نخستین رئیس ارتش ملی اسلامی ایران پس از انقلاب قرار گرفت.
«بقا یا انحلال ارتش» یکی از بحث برانگیزترین موضوعات در چند ماه نخست پس از پیروزی انقلاب بود. برخی از گروه‌های چپ مانند حزب توده، مجاهدین خلق و چریک‌های فدائی خلق به همراه گروه ملی‌گرای جبهه دموکراتیک ملی ایران با برگزاری تظاهرات‌های مختلف به دنبال انحلال ارتش و تشکیل «ارتش خلقی» بودند؛ اما خمینی و دولت موقت بر پاکسازی و بقای ارتش تأکید داشتند.
پس از چند ماه مناقشه سرانجام رهبر جمهوری اسلامی در روز ۲۶ فروردین ۱۳۵۸ به صورت قاطع از ارتش حمایت کرد و در جمع پرسنل پادگان فرح‌آباد که به ملاقات او آمده بودند، گفت:
در همین راستا در روز ۲۸ فروردین نام ارتش از ارتش ملی اسلامی ایران به «ارتش جمهوری اسلامی ایران» تغییر یافت. خمینی نیز در همان روز پیامی منتشر کرد و روز ۲۹ فروردین را روز ارتش اعلام کرد. در قسمتی از آن پیام آمده بود:
روز ۲۹ فروردین در تقویم رسمی ایران روز ارتش نامگذاری شده و هر ساله در این روز گردان‌های ارتش در سراسر کشور مراسم رژه برگزار می‌کنند.
در یک سال اول انقلاب و علی‌الخصوص بعد از وقوع کودتای نوژه، بسیاری از افسران بلندپایه ارتش تصفیه شدند که باعث از بین رفتن ساختار ارتش شد. کاهش طول دورهٔ خدمت وظیفه عمومی توسط دولت موقت به یک سال، انتقال پرسنل متخصص و فنی به خارج از یگان‌های رزمی، اخراج چهل هزار مستشار آمریکایی که برای آموزش با ارتش ایران همکاری می‌کردند، فرار یا خانه‌نشین شدن تعداد زیادی از فرماندهان نظامی، عدم خرید هرگونه تجهیزات و تسلیحات، لغو قرارداد خریدهای خارجی و طرح فروش اقلام عمدهٔ تجهیزات ارتش، ازهم‌پاشیدگی سیستم اطلاعاتی ارتش و فراخواندن وابسته‌های نظامی به کشور، تضعیف آموزش و تعمیر و نگهداری و نیز تلفاتی که در مأموریت‌های ارتش برای برقراری امنیت در مناطق مختلف کشور به خصوص در کردستان پیش آمد از جمله عوامل تضعیف ارتش بودند.
این مسائل باعث شدند که صدام حسین به این ارزیابی برسد که ایران توان دفاع دربرابر حملات ارتش پیشرفته او را نخواهد داشت و در عرض یک هفته تهران را فتح خواهد کرد. با این محاسبات، عراق در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ به ایران حمله کرد.
در سال نخست جنگ، مدیریت و کنترل جبهه‌ها بیشتر بر عهده فرماندهان ارتش بود. سپاه پاسداران در آن روزها در اوایل عمر خود به سر می‌برد و هیچ تصور و ادراکی از یک جنگ تمام‌عیار و جنگیدن با یک ارتش مجهز را نداشت. در روزهای آغازین جنگ، سطح اطلاعات و دانش نظامی سپاه اندک بود. ساختار سازمانی آن هم به صورت نظامی شکل نگرفته بود و این باعث عدم هماهنگی میان دو نیرو می‌شد. اختلافات میان سپاه پاسداران و ارتش از یک سو و اختلاف میان فرمانده کل قوا ابوالحسن بنی‌صدر و اکثریت مجلس شورای اسلامی از سوی دیگر موجب شده بود تا انسجام تصمیم‌گیری در زمینه جنگ وجود نداشته باشد.
این مشکلات علاوه بر غافلگیری نیروهای ایرانی همگی باعث شدند تا در نخستین روزهای حمله ارتش عراق، حدود سی هزار کیلومتر مربع از خاک ایران به اشغال درآید. هدف اولیه بخش ارتش عراق، تصرف برق‌آسای شهر مرزی خرمشهر و پس از آن آبادان، اهواز، دزفول و سوسنگرد بود؛ ولی سه ستون زرهی عراقی که برای تصرف خرمشهر اعزام شده بودند با مقاومت ناهماهنگ و خودجوش مردم این شهر مواجه شدند و در کمین حدود ۳۰۰۰ غیرنظامی‌ای افتادند که سلاح‌های ناچیزی همچون تفنگ ام۱ گاراند، نارنجک و کوکتل مولوتوف در مقابل ارتش عراق مقاومت می‌کردند.
این نیروها موفق شدند جلوی پیشروی سریع ارتش عراق را بگیرند و عراق در همان مرحله اول جنگ، در رسیدن به اهداف خود ناکام ماند و درگیر یک نبرد خانه به خانه در کوچه‌های خرمشهر شد. پس از آن نیز عراق به مدت سه هفته درگیر نبردهای خیابانی با گردان تکاوران دریایی بوشهر در این شهر بود.
نهایتاً عراق که ابتدا برای اشغال خرمشهر دو گردان فرستاده بود، با مقاومت نیروهای ایرانی مجبور شد بیش از دو لشکر اعزام کند.سی‌پنج سالگی سقوط خرمشهر؛ 'مقاومت با آخرین فشنگ‌ها، بی‌بی‌سی فارسی خرمشهر ۳۴ روزروزشمار حمله عراق به خرمشهر مقاومت کرد ولی در ۳ آبان ۱۳۵۹ با عقب‌نشینی تکاوران، شهر سقوط کرد.
در جبهه نبرد دریایی ایران در ۵۲ روز ابتدای جنگ و طی عملیات مروارید، نیروی دریایی عراق را به کلی منهدم کرد و تا پایان جنگ برتری خود در خلیج فارس را حفظ نمود. دریادار بهرام افضلی، فرمانده نیروی دریایی به هنگام شروع جنگ، طراحVerlag Dr. Köster Berlin - Möller, Harald: Geheime Waffenlieferungen der (...) این عملیات تاریخی بود. اندک مدتی پس از این واقعه بهرام افضلی به اتهام عضویت در حزب توده ایران دستگیر شد و به همراه ۹ نفر دیگر از افسران بلندپایه ارتش، از جمله هوشنگ عطاریان تیرباران گردید.
در جبهه هوایی هم، نیروی هوایی ارتش، در اوایل جنگ دارای برتری مطلق در مقابل عراقی‌ها بود. تنها ۲۴ ساعت پس از شروع جنگ، جنگنده‌های ارتش به تمام خاک عراق حمله‌ور شدند و در نابودسازی خودروهای نظامی، ادوات توپخانه‌ای و تدارکات ارتش عراق موفق عمل کردند. نیروی هوایی ارتش تنها پس از سه هفته با نابود کردن بسیاری از تدارکات ارتش عراق و اکثر پایگاه‌های نظامی آن در نزدیکی جبهه پیش‌روی نیروهای عراقی را متوقف کرد. نیروی هوایی و پدافند عراق در شرایطی نبودند که قادر به مقابله با خلبانان تعلیم دیده و جنگنده‌های پیشرفته اف-۱۴ نیروی هوایی ایران باشد و حتی در مواجهه با جنگنده‌های اف-۴ و اف-۵ و هلیکوپترهای کبرای نیز مشکلات جدی داشتند.
در همین زمان نیروی هوایی عراق ناگزیر شد تعداد زیادی از هواپیماهای خود را به فرودگاه «الولید» در غرب این کشور (۵۰ کیلومتری مرز اردن) منتقل کند تا از دسترس هواپیماهای ایران خارج شوند. با این حال خلبانان ایرانی توانستند با سوخت‌گیری در هوا خود را به پایگاه «الولید» برسانند و در آنجا ۴۶ هواپیمای عراقی (۱۵ تا ۲۰ درصد از کل نیروی هوایی عراق در آن زمان) را روی زمین منهدم کنند. این حمله به عملیات اچ-۳ معروف شد.
ایرانی‌ها در نبردهای هوایی ۱۸۰ روز اول جنگ پیروزی‌های چشمگیری داشتند اما فرماندهی نیروی هوایی ایران پس از آن دستور به عملیات تدافعی داد تا از وارد آمدن خسارات بیشتر به نیروی هوایی ایران جلوگیری کند. جنگنده‌های ایرانی دستور داشتند که به جای تعقیب و انهدام هواپیماهای عراقی فقط جلوی آن‌ها را بگیرند. در طرف مقابل نیروی هوایی ارتش عراق توانست پس از دو سال خود را بازسازی کند.Bombed by Blinders - Part 1
با عزل بنی‌صدر در خرداد ۱۳۶۰، اختلافات سیاسی در تهران فروکش کرد و در زمینه سیاست‌گذاری جنگ تمرکز تصمیم‌گیری به وجود آمد. به علاوه ارتش و سپاه به همکاری بیشتری با یکدیگر پرداخته و موفق شدند تا اولین عملیات مشترک را برای شکست حصر آبادان در ۵ مهر ماه ۱۳۶۰ با پیروزی انجام دهند. در کنار این مسئله کسب تجربه توسط فرماندهان جوان سپاه، موجب بهبود توان تاکتیکی، برنامه‌ریزی صحیح و اطلاعات و امنیت بهتر عملیات‌ها شد. در پی موفقیت عملیات ثامن‌الائمه، فرماندهان ارشد ارتش و سپاه برای ارائه گزارش این عملیات به فرمانده کل قوا روح‌الله خمینی، عازم تهران شدند اما سقوط هواپیمای سی-۱۳۰ ارتش در منطقه کهریزک تهران، منجر به کشته شدن ولی‌الله فلاحی، جواد فکوری، موسی نامجو، یوسف کلاهدوز و محمد جهان‌آرا شد. اهمیت سرنشینان پرواز یادشده تا جایی بود که ستاد مشترک ارتش، نیروی هوایی ارتش و وزارت دفاع در یک روز با خلأ فرماندهان خود مواجه شدند. این رخداد باعث تغییر یافتن معادلات جنگ شده و طرح عملیات آزادسازی خرمشهر نیز به ۸ ماه بعد از آن موکول شد.