moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
نام ایذه نامی بسیار باستانی است و از دوران پیش از ساسانیان رایج بوده‌است. این شهر در دوره‌هایی نام‌های دیگری نیز داشته‌است نام مالمیر که همان مال امیر (آبادی و جایگاه و پایتخت امیران و بزرگان اتابکی بختیاری) است (مال در زبان لری بختیاری به معنی آبادی، املاک و دارایی‌ها است) بیشتر در زمان هزاراسفیان که به اتابکان لر بزرگ مشهور شده‌اند کاربرد داشته‌است.
واژه باستانی ایذه در سده‌های اخیر به کلی فراموش شده بود تا این که در زمان پهلوی اول، بار دگر زنده شد و در تیرماه ۱۳۱۴ هـ. ش، از سوی فرهنگستان ایران به نام پیشین خود، ایذه نامگذاری شد.تاریخ ایذه و بختیاری، دکتر منصور امانی
از آثار به دست آمده ایذه از جمله نگاره‌ها و نقش برجسته‌های عیلامی (اولین حجاری‌های ایران باستان قبل از هخامنشیان)، می‌توان نتیجه گرفت که آنجا مرکز مهمی در زمان عیلامی‌ها بوده‌است. این آثار به دو دسته آثار عیلام قدیم و نو تقسیم می‌شود که به شرح زیر می‌باشند:
دوره عیلام قدیم: این دوره به دودمان آنزان متعلق است که چندین بار توسط حاکم اور نابود گشت.ژاله آموزگار و تاریخ ایران باستان، سمت، تهران، ۱۳۸۰ ص ۱۵۲. آثار باقی‌مانده از این دوره به شرح ذیل است:
الف) نقش برجسته شاهسوار: شاهسوار جایگاهی باستانی در حومه ایذه‌است که در آن آثار باستانی از جمله نقش برجسته‌ای متعلق به دوره عیلام قدیم (قرن ۲۰ ق. م) واقع شده‌است. این نقش برجسته به احتمال زیاد نمایانگر صحنه بارعام یک پادشاه یا ابراز بندگی در مقابل یک خدا است.
ب) نقش برجسته خونگ اژدر: این جایگاه به خونگ نوروزی نیز معروف است و در نزدیکی دریاچه میانگران (۱۲ کیلومتری شمال ایذه) واقع شده‌است که نقش برجسته‌های آن مانند شاهسوار حجاری شده‌است.
دوره عیلام نو: ایذه در دوره عیلام نو «آیاپیر» نامیده می‌شده‌است و پادشاهان آن به صورت مستقل زیر نظر سوخالماهو وزیر اعظم عیلام حکومت می‌نمودند. حکومت عیلام در این دوران به صورت اتحادیه‌ای بود و متشکل از تعدادی حکومت‌های محلی مستقل اداره می‌شد.آمیه، همان، ص ۴۵.
آثار این دوره عبارتند از:
کول فره (کول فرح): کول فره بررسی دره مانند در کوه‌های اطراف دشت، واقع در ۷ کیلومتری شمال شرقی ایذه‌است که در عصر عیلام نو به عنوان نیایشگاهی باز مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است. در این شکاف ۶ نقش برجسته به همراه نوشتارهای عیلامی (میخی) اطلاعات تاریخی ارزشمندی را در اختیار می‌گذارند. بیشتر این نقش برجسته‌ها مراسم مذهبی یا میهمانی‌های هانی شاه، پسر تاهی هی (تاخی هی) حاکم دست نشانده آیاپیر از طرف شوتروک ناهونته را یادآور می‌نمایند. از نکات جالب توجه این نقش برجسته‌ها می‌توان به آداب و رسوم امور مذهبی عیلام اشاره نمود که در آن کاهنان در حال قربانی کردن حیوانات و نوازندگان در حال نواختن موسیقی و مردم یا بزرگان دارای حالتی خاص (شاید حالت خلسه) در نیایش و حمل خدایان می‌باشند.رشیدبان، نیره زمان، نگاهی به تاریخ خوزستان، ص ۲۳۵.
نقش برجسته شهسوار: از کهن‌ترین نقش برجسته‌های مربوط به دوره عیلامی می‌باشد که در انتهای جاده منتهی به روستای کهباد یک در دل کوه نقش بسته‌است. قبرستان شهسوار، از گورستان‌های باستانی پوشیده از شیرهای سنگی منطقه بختیاری، در این روستا واقع است.
اشکفت سلمان: تنگه‌ای در کوه الهک واقع در جنوب غربی ایذه‌است. در این تنگه چهار نقش برجسته وجود دارد که تمامی آن‌ها به هانی تعلق دارند که بیشتر به خانواده سلطنتی و خدایان اشاره نموده‌است. در این جایگاه باستانی روزگاری نیایشگاه «تاریشا» وجود داشته‌است.
براساس برخی روایات تاریخی، اسکندر پس از ورود به ایران و توقف در همدان به خاطر مرگ هفستیون سردار جوان خود سخت آشفته شد و دستور داد که یال‌های اسب و قاطرها را بچینند و کنگره‌های برج و باروها را برافکنند. سپس غیب وی وی از طرف ژوپی تر، هفستیون را نیم خدایی نامید و برای آمرزش وی قربانی طلب کرد. بالاخره اسکندر برای اینکه در جنگ تسلی بیابد، به مملکت کوسی‌ها رفته و پس از مطیع کردن آن‌ها شکار انسان ترتیب داد و امر نمود تفاوتی بین مرد و زن، بزرگ و کوچک نگذاشته و همه را بکشند و این قصابی وحشت‌انگیز را قربانی دفن هفستیون نامید. این حادثه در کوه‌های بختیاری در ایذه اتفاق افتاد.یاقت حموی، معجم البلدان، ج، ۱ ص ۴۱۶.
از این دوران و سپس از دوران پارتی چندین مجسمه و چند نقش برجسته و… باقی مانده‌است. از این زمان به بعد، ایذه مستقل اداره و به نام الیمائید خوانده می‌شد.
خونگ یارعلی وند: در این جایگاه باستانی که در ۳ کیلومتری خونگ اژدر واقع شده‌است، نقش برجسته‌ای شامل دو فرد الیمایی در یک مراسم آیینی وجود دارد.
خونگ کمال وند: این جایگاه باستانی در ۴ کیلومتری شمال خونگ یار علی وند واقع شده و دارای نقش برجسته‌ای به همراه کتیبه‌ای الیمایی است.
خونگ اژدر:سایکس، پرسی، تاریخ ایران، ج، ۱ ص ۶۶ / و افشار سیستانی، ایرج، عیلام و تمدن دیرینه آن، سازمان چاپ و انتشارات، تهران، ۱۳۷۲ چاپ اول، ص ۲۹۷. (۱۴۲ ق. م) درست پشت تخته سنگی که نقش برجسته عیلام قدیم قرار داشت، نقش برجسته‌ای متعلق به زمان پارتی‌ها قرار دارد که مهرداد اول (منبع :مطابقت تصویرشاه درنگارکند خونگ اژدر با تصویر سکه مهرداد اول اشکانی) شاه اشکانی را به همراه افراد بلندپایه الیمایی نشان می‌دهد.
قلعه کژدمک: در ارتفاعات خونگ اژدر قلعه‌ای از لاشه سنگ و ساروج و خشت با تاقهای هلالی و سنگی واقع شده که در این ناحیه به «قلعه کژدمک» معروف است. این قلعه احتمالاً در زمان اردشیر ساسانی متروک شده‌است.
.افشار، همان، ج، ۲ ص ۸۴۷. و برای نخستین بار آنان بودند که ایذه را مالمیر یا مال امیر (ملک امیر) نامیدند:ابن بطوطه، سفرنامه، ج، ۱ ص ۲۰۵.
آثار دوره اتابکان لر بنایی از لاشه سنگ است که در اشکفت سلمان پس از حفاری نمایان شد. پس از برافتادن حکومت اتابکان در ۸۵۷ هـ. ق ایذه رو به خرابی گذارد و ساکنان آن به کوچروی روی آوردند.مصاحب، همان، ج، ۱ ص ۳۲۵. همچنین آثار دوره ایلخانی و مغول از جایگاه باستانی به نام ارگ اتابکی طاق طویله به صورت بنایی سنگی - گچی با آثار گچبری و کاشی کاری در شهر کنونی ایذه به دست آمده‌است.
از دوره صفویه گورستانی با شیرهای سنگی در شاهسوار وجود دارد که البته تا دوره قاجار هم از آن استفاده می‌کردند.
همچنین نامی از شهرستان ایذه در میان اشعار شاعر بزرگ؛ حافظ شیرازی (که در زمان او نام شهرستان ایزج یا ایذج بوده) وجود دارد:
افسر سلطان گل پیدا شد از طرف چمن
مقدمش یا رب مبارک باد بر سرو و سمن
خوش به جای خویشتن بود این نشست خسروی
تا نشیند هر کسی اکنون به جای خویشتن
خاتم جم را بشارت ده به حسن خاتمت
کاسم اعظم کرد از او کوتاه دست اهرمن
تا ابد معمور باد این خانه کز خاک درش
هر نفس با بوی رحمان می‌وزد باد یمن
شوکت پور پشنگ و تیغ عالمگیر او
در همه شهنامه‌ها شد داستان انجمن
خنگ چوگانی چرخت رام شد در زیر زین
شهسوارا چون به میدان آمدی گویی بزن
جویبار ملک را آب روان شمشیر توست
بعد از این نشکفت اگر با نکهت خلق خوشت
خیزد از صحرای "ایذج" نافه مشک ختن
گوشه گیران انتظار جلوه خوش می‌کنند
برشکن طرف کلاه و برقع از رخ برفکن
مشورت با عقل کردم گفت حافظ می بنوش
ساقیا می ده به قول مستشار متمن
ای صبا بر ساقی بزم اتابک عرضه دار
تا از آن جام زرافشان جرعه‌ای بخشد به من.
شهر ایذه آب وهوای متفاوتی با بقیهٔ شهرستان‌های خوزستان دارد.
اقلیم و بارندگی
میانگین بارش سالانه ایذه ۶۴۴ میلیمتر است. ایذه رتبه اول بارش سالانه را دربین مراکز شهرستان‌های خوزستان را دارد و اقلیم مدیترانه ای از نوع نیمه کوهستانی دارد که ویژگی بارز این اقلیم تابستان‌های نسبتاً گرم و زمستان‌های سرد و پربارش را دارا می‌باشد. میانگین اختلاف دمای سالانه ایذه ۲۱درجه است. بارندگی خوب در فصل زمستان از یک سو و توپوگرافی کوهستانی دشت ایذه هم از یک سو باعث شده تا ایذه در فصل بهار تعداد بی شماری گردشگر را به سوی خود جذب کند.
داده‌های اقلیم ایذه به شرح زیر است
کارون
رودخانه کارون که در شمال شهرستان ایذه قرار گرفته از دامنه‌های کوه مافارون و از سمت جنوب شرقی به شمال غربی حرکت می‌کند و به دشت سوسن می‌رسد و بعد از عبور از دشت سوسن از شهرستان ایذه خارج می‌شود. بر روی این رودخانه در نزدیکی دهدز سد کارون سه احداث شده‌است که بزرگ‌ترین سد برق آبی کشور محسوب می‌شود. کارون بزرگ‌ترین رودخانه کشور است.
این رودخانه فصلی است و در منطقه مرغا قرار گرفته و در ۴۰ کیلومتری ایذه واقع شده.
میانگران
تالاب میانگران در فاصله یک کیلومتری غرب ایذه واقع شده. این تالاب بین‌المللی محسوب می‌شود و سالانه ده‌ها نوع پرنده مهاجر زمستان خود را این تالاب زیبا سپری می‌کنند.
بندون
تالاب بندون در فاصله ۴ کیلومتری شرق ایذه واقع شده و در فصل بهار بسیار زیبا و دیدنی است و گردشگران زیادی در بهار از این تالاب دیدن می‌کنند.
یاشوسن به گفته بعضی مورخان همان محل قصر شوسن مذکور در تورات است که در ایذج بوده. لایارد، عالم انگلیسی مدتی از عمر خود را در ایذه گذرانید.
۱۴ مورد آثار باستانی مربوط به سلسله‌های ماقبل میلاد در آن وجود دارد از جمله ایلامیها. از دیگر آثار معروف باستانی این شهرستان می‌توان اشکفت سلمان و کول فرح و خنگ اژدر یا روستای شمی و… نام برد لازم است ذکر شود که مجسمه ایاپیر از روستای شمی کشف شده‌است که به این مجسمه مرد پارتی هم می‌گویند.
پل ایذج یکی دیگر از آثار باستانی ایذه می‌باشد، این پل از شگفتی‌های قابل توجه تاریخی است، زیرا جنس آن از سنگ و ملات ساروج بوده و بر روی بستر رودخانه‌ای خشک و بسیار عمیقی بنا شده‌است. همچنین در ایذج آتشکده‌ای قرار داشته‌است که تا زمان هارون الرشید فروزان بوده‌است.
بردگوریهای موجود در کوه‌های ایذه و بختیاری نیز حکایت از دین اهالی آن پیش از اسلام و در ایران باستان زرتشتی دارد.
شیرهای سنگی بردشیر نیز از آثار باستانی ایذه به‌شمار می‌روند که البته نمونه‌های بسیاری در دیگر نقاط بختیاری یافت می‌شود.
علیرغم آب وهوای مساعد، وجود پتانسیل‌های طبیعی و تاریخی گردشگری نظیر:
(حاشیه سد کارون ۳ در دهدز)
بافت قالی و قالیچه‌های بختیاری از دیرباز در ایذه، مانند سایر مناطق بختیاری رونق داشته‌است. مردم ایذه از بدو تولد با طبیعت زیبای ایذه یعنی با کوه، جنگل بلوط، ارتفاعات برفی و رودخانه‌ها ارتباط برقرار می‌کنند و از این‌ها هم در طرح قالی‌های خود استفاده می‌کنند و صنایع دستی ایذه الهام گرفته از طبیعت زیبای ایذه است. قالی بختیاری نوعی قالی کهنِ ایرانی است که در آن از نقش‌های حیواناتی همچون بز کوهی (کل، پازن) و کبک و… در کنار نقش گل و بوته بهره گرفته می‌شود البته عمده شهرت قالی‌های بختیاری به دلیل به‌کارگیری اشکال هندسی و ذهنی باف همراه با رنگ و پشم و الیافِ طبیعی در آن است.
از دیگر صنایع دستی ایذه می‌توان وریس بافی، شیردند بافی، گلیم بافی، نمد مالی، گیوه دوزی، چوقابافی، شیرسنگی تراشی و… نام برد.
کتیرا کتیرا هیدروکلوئیدی با کیفیت است که از نظر ساختمان شیمیایی، یک کربوهیدرات آبدوست غیر یکنواخت و بسیار منشعب است. کتیرا متشکل از دو جزء اصلی تحت عنوان تراگاکانتیک اسید یا باسورین و تراگاکانتین است. باسورین ۷۰–۶۰ درصد از کل صمغ را به خود اختصاص داده و جزء نامحلول در آب است که قابلیت تورم و تشکیل ژل را دارد. جزء دیگر یا تراگاکانتین نیز، در آب حل شده و منجربه ایجاد محلول کلوئیدی می‌شود. باسورین یک جزء اسیدی است که بر اثر هیدرولیز اسیدی، قندهایی نظیر دی-زایلوز، ال-فوکوز دی گالاکتورونیک اسید، و مقدار کمی ال-رامنوز تولید می‌کند. خواص صمغ کتیرا به مقدار زیادی به باسورین ارتباط دارد.
ترشحات صمغی خشک شده حاصل از چندین گونهٔ گیاه گون است. گونه‌های مولد کتیرای گون گیاهان کوچکی ارتفاع یک متر و بومی آسیای صغیر، ایران، سوریه و یونان هستند. ایران بزرگ‌ترین صادرکننده کتیرا در جهان است.
در اثر خراش دادن ساقه گیاه جدار سلول‌های اشعه مرکزی و سلول‌های پارانشیمی با جذب آب به تدریج بدل به صمغ می‌شود، فشار تولید شده سبب رانده شدن صمغ به طرف شکاف می‌گردد. صمغ در مجاورت هوا در اثر تبخیر آب به تدریج سخت می‌گردد. شکل محصول خشک شده بستگی به نوع شکافی که بر روی ساقه ایجاد شده‌است دارد.گون سایت کویرها و بیابانهای ایران
آن روز که از مواد پاک‌کننده امروزی خبری نبود، سدر و کتیرا، در حیات بهداشتی جامعه، نقش عمده‌ای داشتند. هرچند که برای کتیرا، زمینه‌های استفاده دیگری نیز وجود داشت. این صمغ گیاهی گونه‌های مختلفی دارد که به صورت درختچه یا گیاهان علفی چند ساله در ایران به‌طور کلی آنها را گَوَن می‌نامند.
در متون طب سنتی این گیاهان با نام‌های عربی «محلب العقاب» و «اصابع الغروس» معرفی شده‌اند. از تعداد زیادی از آنها صمغ کتیرا استخراج می‌شود که از نظر اقتصادی بسیار اهمیت دارند؛ زیرا کتیرا مورد مصرف دارویی و صنعتی فراوانی دارد. بعضی از این گیاهان به علت جذب ماده سلنیوم از خاک سمی هستند و با پی بردن به وجود سلنیوم در این گیاهان به وجود اورانیوم در محل رویش آنها پی می‌برند ولی در کوه‌های آذربایجان شرقی هم می‌روید.
کتیرا صمغی است که از ساقه گون بر اثر فعالیت مکانیکی انسان بر روی آن به بیرون تراوش می‌کند. شروع بهره‌برداری معمولاً از اواخر فصل بهار است و شصت روز (تا اوایل شهریور ماه) ادامه دارد. بهره برداران ابتدا اطراف ساقه گون را خالی می‌کنند و سپس با تیغ‌های مخصوصی برش موازی با ساقه (موازی با آوندهای آبکش) ایجاد می‌کنند. شیرگون (کتیرا) پس از چند روز به مرور بر اثر برشی که به ساقه وارد شده به بیرون تراوش می‌کند و شیره در معرض نور آفتاب، آب خود را از دست می‌دهد و سفت می‌شود.
بهره برداران، بیست و یک روز پس از برش به جمع‌آوری کتیرا می‌پردازند و این عمل را مجدداً تکرار می‌کنند. کتیرا به دو نوع مفتولی و خرمنی تقسیم می‌شود که عمده تولید کتیرای شهرستان اقلید از نوع خرمنی است ولی به دلیل دشواری کار از تولید این محصول در استان کم شده که با تمهیدات لازم می‌توان میزان تولید را به میزان در خور توجهی افزایش داد. کتیرا ۱۰ تا ۱۵ درصد آب، ۳ تا ۴ درصد مواد معدنی و ۳ درصد نشاسته دارد. در کتیرا به‌طور کلی دو نوع ماده مؤثر وجود دارد، یکی ماده‌ای است محلول در آب به نام تراگاکانتین و دیگری غیرقابل حل در آب که باسورین گفته می‌شود. تراگاکانتین متشکل از اسید گالاکتورونیک است که به قندهای گالاکتوز و کسیلوز متصل است.
آباده طشک شهری در استان فارس و مرکز شهرستان بختگان است. دریاچه‌های طشک و بختگان در نزدیکی این شهر قرار دارند. بخش آباده طشک در سال ۱۳۹۸ با جدا شدن از شهرستان نی‌ریز تبدیل به شهرستان شد.
آباده طشک در سده‌های سوم و چهارم هجری قمری جزء ناحیه بُرم بوده و در بیشتر منابع، «روستای عبدالرحمن» نامیده شده‌است. در کتاب الخراج و صناعة الکتابة از آباده با عنوان «قریه عبدالرحمن» در مسیر شیراز به اصطخر یاد شده‌است. اصطخری در معرفی برم و توابع آن، گفته‌است:
همچنین در ادامه از چاه بسیار عمیقی در روستای عبدالرحمان خبر داده و گفته‌است که این چاه در طول سال خشک است، مگر در زمان معینی از سال که آب از آن می‌جوشد و بر سطح زمین جاری می‌شود تا آنجا که آسیایی را می‌چرخاند. مردم از آن بهره می‌برند و در آبیاری مزارع و غیره از آن استفاده می‌کنند و پس از آن می‌خشکد. چشمه چاه عبدالرحمن کنونی، واقع در ۹ کیلومتری شمال روستای خواجه جمالی، شاید بی‌ارتباط با این چاه نباشد.اصطخری، ابوالحق ابراهیم (۱۳۴۷). ال‍م‍س‍ال‍ک‌ و ال‍م‍م‍ال‍ک‌/به کوشش ایرج افشار. تهران: ب‍ن‍گ‍اه‌ ت‍رج‍م‍ه‌ و ن‍ش‍ر ک‍ت‍اب‌.
ابن حوقل، جیهانی و مقدسی نیز از آن نام برده و تقریباً همان مطالب پیشین را نقل کرده‌اند. مقدسی چاه ده عبدالرحمان را نظیر چاه ایوب نزدیک موطنش، بیت‌المقدس، دانسته‌است. در کتاب حدود العالم در برشمردن شهرک‌های میان اصطخر و کرمان، از آباده یاد شده‌است.ح‍دود ال‍ع‍ال‍م‌ م‍ن‌ ال‍م‍ش‍رق‌ ال‍ی‌ ال‍م‍غ‍رب‌/به کوشش منوچهر ستوده (۱۳۶۲). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
در سده پنجم هجری در کتاب فارسنامه ابن بلخی دربارهٔ آباده به این مطلب اشاره شده‌است:ابن بلخی (۱۳۴۳). فارسنامه/به کوشش علی‌نقی بهورزی. شیراز: اتحادیه مطبوعاتی فارس.
آباده در زمان سلجوقیان، قلعه‌ای مستحکم داشته که با آلات حرب و آب انبارهای بزرگ مجهز بوده‌است. حمداللّه مستوفی نیزدر سده هشتم هجری قمری آباده را شهرکی با قلعه استوار و هوای معتدل خوانده و گفته‌است:مستوفی، ح‍م‍دال‍ل‍ه ب‍ن‌ اب‍ی‌ب‍ک‍ر (۱۳۹۶). نزهه‌القلوب/تصحیح میرهاشم محدث. تهران: سفیر اردهال.
در فارسنامه ناصری که مربوط به دوران قاجار است از آباده بدین صورت یاد شده‌است:فسایی، حسن ب‍ن‌ حسن (۱۲۷۵). ت‍اری‍خ‌ ف‍ارس‍ن‍ام‍ه‌ ن‍اص‍ری‌. تهران: سنایی.
شهرستان بختگان به مرکزیت آباده طشک در ساحل شرقی دریاچه‌های طشک و بختگان و جنوب کوه‌های ول (مرتفع‌ترین قله دال نشین با ارتفاع ۳۱۹۱ متر) کوه خان، کوه سفید و … واقع شده‌است و از شمال به شهرستان‌های سرچهان ، و خاتم (استان یزد) از جنوب به شهرستان‌های استهبان و از مغرب به شهرستان ارسنجان و از شرق به شهرستان نی ریز محدود می‌شود.
اکثر کوه‌های این منطقه دارای پوشش طبیعی خوبی می‌باشند و درختانی از قبیل، بادام کوهی، بنه، کیکم، ول، گز، کلخنگ، کل، شن و درختچه‌های هوم، دربنه، گیز، زرشک و بوته‌های ریواس، جاشیر، آویشن، کتیرا و غیره در این منطقه وجود دارند.محل اصلی این گیاهان در روشن کوه خواجه جمالی قرار دارند
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهر آباده طشک در سال ۱۳۹۵ برابر با ۷٬۳۷۹ تن بوده‌است. از طوایف مشهور آباده طشک(بختگان) می‌توان « لشنی هاو فرزندان علیرم خسروی غیر از ابلحسن و جواد و پویا و امید و ارین و عارف » را نام برد که فارس زبان هستند و با گویشی تقریباً مشابه هم از زبان پارسی سخن می‌گویند.
اقتصاد شهرستان به مردمان روستای خواجه جمالی و معادن و رودهای بالا دست است
شغل اکثر مردم آباده طشک کشاورزی، دامداری و معدن‌کاری می‌باشددر روستای خواجه جمالی. آباده طشک از قطب‌های کشاورزی و معدنی منطقه است. شهرک صنعتی آباده طشک با ۸۶ هکتار مساحت از مراکز صنعتی این شهرستان است.
آباده طشک دارای محصولات باغی از قبیل پسته، انار، بادام، زیتون، هلو، زردآلو، گردو، آلو، آلو بخارا دیم، شلیل، سیب، انگور و غیره می‌باشند و محصولات کشاورزی آن نیز گندم، جو، ذرت، ترتی کالر، ارزن، منداب، کنجد، گوجه فرنگی، خیار سبز، لوبیا، عدس، نخود و غیره می‌باشند.
با وجود زندگی روستایی و عشایری این منطقه دارای صنایع دستی فراوان از قبیل: قالیبافی، گلیم بافی، جاجیم بافی، حرمی بافی، شیرکی بافی، خورجین بافی، گیوه بافی، لوده بافی، طناب بافی، شال و جوراب بافی، لتف بافی (سیاه چادر عشایر) فعال بوده و تولید می‌شود.
آباده طشک از قطبهای معدنی فارس و کشور می‌باشد. وجود دو مجتمع سنگ چینی تنگ حنا و چاه سوارآغا بزرگترین مجتمع سنگ چینی خاورمیانه و معادن دیگری مثل کرومیت خواجه جمالی، منگنزخواجه جمالی، منژیت آهن، سولفات و گچ، سیلیس و غیره باعث شده این منطقه از قطب‌های معدنی باشد.
پارک ملی بختگان با وسعت بیش از ۳۰۰ هزار هکتار در فاصله ۱۵ کیلومتری آباده طشک واقع شده و متشکل از دریاچه بختگان و جزیره نرگس است که با پوشش گیاهی متنوع و گونه‌های متفاوت جانوری و پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو، پلیکان، درنا، اردک و غاز وحشی مکانی مناسب جهت بازدید گردشگران می‌باشد.
چهاردانگه ممکن است اشاره به موارد زیر باشد:
آندره رابرت برتون (زادهٔ ۱۸۹۶ - درگذشتهٔ ۱۹۶۶) شاعر، نویسنده، پیشگام و نظریه‌پرداز فراواقع‌گرا (سورئالیست) فرانسوی بود.
"آندره برتون" در ۱۹ فوریه ۱۸۹۶ در "تنشبره" (نورماندی) فرانسه به دنیا آمد و دوران کودکی را در بریتانی گذراند. پدرش در گذشته پلیس بود و بعد کسب و کار کوچکی راه انداخت، مادرش نیز خیاط زنانه‌دوز بود.
در کودکی به همراه خانواده به حومهٔ پاریس نقل مکان کردند و آندره در آن‌جا به مدرسه رفت، با الهام از "سمبولیست‌ها" آغاز به سرودن شعر کرد. وی پس از اتمام دوره متوسطه تحصیل در رشتهٔ پزشکی را آغاز کرد.
در سال ۱۹۱۵ برتون روان‌پزشک به خدمت نظام در رستهٔ بهداری فراخوانده شد، در آن ایام بود که نظریه‌های فروید را کشف کرد و به درمان بیماران روانی پرداخت. این فعالیت نظرات او را دربارهٔ ذهن و ناخودآگاه شکل بخشید. کمی بعد با ژاک واشه، هنرمند نامتعارف و اسرارآمیز آشنا شد و واشه او را به سنجش دوبارهٔ عقایدش دربارهٔ ادبیات و هنر واداشت. در سال ۱۹۱۹ و پس از مرگ اسرارآمیز "واشه"، برتون متن خودبه‌خودی میدان‌های مغناطیسی را (با همکاری فیلیپ سوپو) نوشت و به جنبش دادا علاقه‌مند شد. در سال ۱۹۲۰ که رهبر جنبش دادا، تریستان تزارا، به پاریس آمد، برتون مشتاقانه به فعالیت‌های پرشور و شر این جنبش پای گذاشت.
برتون در سال ۱۹۲۱ با "سیمون کان" ازدواج کرد و ساکن آپارتمانی در خیابان "فونتن" شد. او تا آخر عمر در همین آپارتمان زندگی کرد. در سال ۱۹۲۴ برتون که از جنبش دادا جدا شده بود، جنبش فراواقع‌گرایی را بنیاد نهاد و بیانیهٔ فراواقع‌گرایی را منتشر کرد. این جنبش که ویژگی عمده‌اش توجه به رؤیا و فعالیت خودبه‌خودی ذهن بود، توجه افراد زیادی را جلب می‌کند. کسانی چون لویی آراگون و پل الوار (نزدیک‌ترین دوستان برتون)، روبر دسنوس، "ماکس ارنست"، آنتونن آرتو، "ژاک پره‌ور"، "ایو تانگی"، "بنجامین پرت"، "ریمون کنو"، "میشل لیریس"، "آندره ماسون" و من ری اعضای اولیهٔ آن هستند.
برتون در سال ۱۹۲۶ با "نادیا" آشنا شد، او را می‌توان الهام‌بخش معروفترین آثار شاعر دانست. در همان سال به هوای تأثیر نهادن بر فضای اجتماعی و سیاسی، رابطه‌ای پرتلاطم با حزب کمونیست را آغاز کرد و برای مدتی کوتاه، در سال ۱۹۲۷ به آن حزب ملحق شد.
در حوالی سال ۱۹۲۹ به خاطر باورهای سیاسی برتون، بسیاری از فراواقع‌گرایان از این جنبش اخراج شدند. در همین سال او متن آتشین بیانیهٔ دوم فراواقع‌گرایی را منتشر کرد. بسیاری از اعضای اخراجی جنبش نیز متن تند و تیزی با عنوان جنازه علیه برتون انتشار دادند. درهمین سال برتون از همسرش سیمون جدا شد. سالوادور دالی، لوییس بونوئل، رنه شار و "آلبرتو جاکومتی" به فراواقع‌گرایی پیوستند.
هر چند برتون برای نزدیکی به حزب کمونیست (که اکنون سخت "استالینیست" شده) قدم پیش گذاشت، این حزب همچنان به فراواقع‌گرایی بدگمان بود. در بهار سال ۱۹۳۲، آن‌گاه که آراگون جنبش فراواقع‌گرایی را به هوای عضویت در حزب کمونیست ترک کرد، رابطهٔ برتون با حزب خراب‌تر شد.
در سال ۱۹۳۴ برتون با "ژاکلین لامبا" آشنا شد و با او ازدواج کرد. این زن الهام بخش کتاب "عشق جنون‌آسا" است و از برتون صاحب دختری می‌شود. برتون، بعد از آنکه از سخنرانی در کنگرهٔ نویسندگان برای دفاع از فرهنگ محروم شد، سرانجام از حزب کمونیست جدا شد. او هر چند تا پایان عمر در فعالیت‌های سیاسی شرکت داشت، لیکن دشمن سرسخت استالینیسم بود و از نخستین کسانی بود که در فرانسه، محاکمات رسوای مسکو را محکوم کرد.
در سال ۱۹۳۸ به مکزیک سفر کرد و در آنجا انقلابی تبعیدی لئون تروتسکی را ملاقات کرد و با همکاری او متن بیانیهٔ «برای هنر مستقل انقلابی» را نوشت.
پس از بازگشت به فرانسه به منظور تشکیل سازمان تروتسکیستی فدراسیون بین‌المللی هنر مستقل شروع به فعالیت کرد. اما شروع جنگ برنامهٔ او را ناتمام گذاشت. بعد از شکست فرانسه برتون، در هراس از خفقان و سرکوب حکومت ویشی همراه خانواده‌اش اروپا را ترک کرد. برتون به نیویورک پناه برد و در آنجا فعالیت‌های گوناگون فراواقع‌گرایانه را با تبعیدیان دیگر، از جمله ارنست، ماسون، کلود لوی-استروس. مارسل دوشان، سامان داد. در همین ایام است که از ژاکلین جدا شد و با"'الیسا بیندهوف" ازدواج کرد.
برتون در سال ۱۹۴۶ با همسرش به فرانسه بازگشت و کوشید دیگر بار با دوستان گذشته‌اش پیوند برقرار کند، اما بسیاری از آنان گرفتار وابستگی‌هایی متضاد (از جمله به استالینیسم، مثل آراگون و الوار) بودند و به این ترتیب در اوایل دههٔ ۱۹۵۰ تنها شماری اندک از فراواقع‌گرایان پیش از جنگ همچنان در گروه باقی مانده بودند.
در سال ۱۹۵۱ «ماجرای کاروژ» که بسیاری فراواقع‌گرایان بر جامانده را از گروه دور کرد، سبب جدایی بیشتر برتون از هم نسلان خود شد. در سال ۱۹۵۲ متن گفتگوهای برتون با "آندره پارینو" به صورت رادیویی پخش و منتشر شد. در این ایام همکاری کوتاه‌مدتی میان فراواقع‌گرایان با آنارشیست‌ها اتفاق می‌افتد و آخرین کتاب عمدهٔ برتون به نام "کلید دشت‌ها" نیز منتشر می‌شود. در دهه‌های ۱۹۵۰ – ۱۹۶۰ برتون در حالی که شماری از زنان و مردان جوان به دور او جمع شدند همچنان رهبری جنبش سازمان‌یافتهٔ فراواقع‌گرایی را در دست داشت.
آندره برتون سرانجام در ۲۸ سپتامبر ۱۹۶۶ در پاریس چشم از جهان فرو می‌بندد.
لیبی کشوری عربی و مسلمان است در آفریقای شمالی در میان مصر و تونس. پایتخت آن طرابلس و دیگر شهرهای آن به قرار زیرند:
The New Work Times تخمین البیضاء
کویر یا هامون چاه غیب یکی از کویرهای جنوب شرقی ایران است.
کویر چاه غیب یا چاله چاه غیب (چاه غیب هامون هم نامیده می‌شود) در ۵۰ کیلومتری جنوب غربی شهرستان خاش واقع در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد. موقعیت جغرافیایی مرکز این کویر ۰۶/۲۸ شمالی و ۴۹/۶۰ شرقی و مساحت تقریبی آن در حدود ۲۴۰ کیلومتر مربع می‌باشد. این کویر از شمال غربی به کوه نادر، از غرب به کوه حشایز، از جنوب غربی به کوه‌های تنکان، هله لان، کوه تنگ و کوه مرغک، از جنوب به چاه شاهی و از شرق به بیابان‌های خاش محدود می‌شود.
ارتفاع آن از سطح آب‌های آزاد ۴۴۵۰ پا می‌باشد که تقریباً در تمام نقاط کویر یکسان است. سنگ‌های تشکیل دهنده اطراف ارتفاعات این چاله از نوع سنگ‌های آذرین می‌باشند. در قسمت شمالی این کویر جزیره‌ای وجود دارد که تقریباً شبیه به "جزیره سرگردان" در دریاچه نمک قم می‌باشد که بلندترین نقطه آن ۴۶۹۰ فیت ارتفاع دارد.
سطح این کویر به‌وسیله صفحات باد کرده رسی مخلوط با نمک پوشیده شده‌است که در قسمت‌های محدودی (غرب) به صورت باتلاقی در می‌آید. در بعضی از نقشه‌ها بر روی این کویر نام دریاچه هامون دیده می‌شود که نشان دهنده آن است که در گذشته نزدیک این کویر، دریاچه‌ای فصلی بوده‌است که در اثر گرم شدن هوا و کاهش بارش خشک شده‌است.
به علت نبودن باتلاق در اطراف این کویر به راحتی می‌توان به صورت آف رود وارد دریاچه شد. شایان ذکر است که در قسمت غرب کویر باتلاقهایی با درصد چسبندگی کم وجود دارند. حرکت با جیپ بر روی این قسمت پیشنهاد نمی‌شود.
مسیر اول از شهرستان خاش پس از طی مسافت ۴۴ کیلومتر وارد جاده خاکی چاه شاهی شوید.
قبل از ورود به منطقه با نیروی انتظامی شهرستان خاش هماهنگی‌های لازم را به عمل آورید.
جبر خطی شاخه‌ای از ریاضیات است که به بررسی و مطالعهٔ ماتریسها، بردارها، فضاهای برداری (فضاهای خطی)، تبدیلات خطی، و دستگاه‌های معادلات خطی می‌پردازد.
جبر خطی و کارایی‌های فراوان آن در ریاضیات و محاسبات گسسته طیف گسترده و وسیعی را شامل می‌گردد. علاوه بر کاربردهای آن در زمینه‌هایی از خود ریاضیات همانند جبر مجرد، آنالیز تابعی، هندسه تحلیلی، و آنالیز عددی، جبر خطی استفاده‌های وسیعی نیز در فیزیک، مهندسی، علوم طبیعی، و علوم اجتماعی پیدا کرده‌است.
از کاربردهای جبر خطی می‌توان به اکتشاف نفت، برنامه‌ریزی خطی، مدارهای الکترونیکی، هوش مصنوعی، یادگیری ماشینی، پردازش سیگنال، مکاترونیک، رمزنگاری و ژنتیک اشاره کرد.
آغاز نمودن مبحثی با اهمیت و همه‌جاگیری جبر خطی یکی از دشوارترین کارهاست، چرا که، با جهت‌گیری‌ها، تعبیرات، تعمیمات، و آینده‌بینی‌های زیادی روبرو می‌شویم. شاید یکی از انتخاب‌های مناسب این گونه باشد:
ماتریس و بردار زیر را در نظر می‌گیریم:
با ضرب ماتریس و بردار داریم:
نتیجهٔ فوق را می‌توان در ترازهای معنائی گوناگونی مورد دقت و بررسی قرار داد. برخی از ملاحظات این گونه است:
ماتریس formula_3 به عنوان عملگری بر روی بردار formula_4 عمل نموده و آن را به بردار formula_5 تبدیل کرده‌است. formula_3 می‌تواند ثابت انگاشته شده و دستگاهی ساده را نمایندگی کند، که در آن صورت، بردار formula_4 اطلاعات یا داده‌هایی را می‌نمایاند که به نوعی به سیستم داده شده‌است.
سیستم formula_3 درست مثل پردازش‌گری اطلاعات را به دانش تبدیل می‌کند. شاید یکی از روشن‌ترین مثال‌های کوتاه برای مفهوم فرایند تبدیل اطلاعات به دانش همین باشد.
مقالهٔ اصلی: ویژه‌مقدار
ویژه‌مقدار و ویژه‌بردار از جملهٔ پرکاربردترین و جوهریترین مؤلفه‌های ماتریس‌ها و عمل‌گرهای خطی می‌باشد. مفهوم و عملکرد این اشیاء ریاضی را باید از جنس تلخیص، فشرده‌سازی اطلاعات، و ساده و آسان حل کردن مسائل خطی دشوار دانست.
مقالهٔ اصلی: فضاهای برداری
از آن‌جا که بسیاری از کمیت‌های فیزیکی مثل نیرو، سرعت و شتاب هم اندازه (بزرگی) دارند و هم راستا، آن‌ها را کمیتی برداری در نظر می‌گیرند.
مقالهٔ اصلی: جبر خطی عددی
۱۳ (سینزده (سیزده)) عددی طبیعی است که بعد از ۱۲ و قبل از ۱۴ قرار دارد.
این واژه در زبان پارسی از ترکیب "سه+ از + ده " تشکیل شده که طی تغییرات زبانی، تبدیل به "سیزده" شده‌است.
سیزده، ششمین عدد اول و سومین عدد خوش‌اقبال اول است.
عدد ۱۳کوچکترین عدد emirp است. (emirp عدد اولی است که اگر ارقام آن را معکوس کنیم باز هم عددی اول خواهد بود مثلاً اعداد ۱۳، ۱۷٬۳۱، ۳۷،...)Wells, D. "The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Numbers", London: Penguin Group. (1987): 67–71
در زمان ایرانیان باستان، عمر جهان هستی را ۱۲ هزار سال می‌دانستند، از همین رو عدد ۱۳ به عنوان نمادی نو و شروع دورانی جدید مطرح بوده‌است. دلیل اینکه در نوروز ۱۲ روز را جشن می‌گرفتند، و حسن ختامش که روز سیزدهم با عنوان سیزده‌بدر در طبیعت می‌گذراندند همین بوده‌است.
در اساطیر افسانه‌ای، آرش کمانگیر در روز سیزدهم گسترش سرزمین ایزدان و رهایی از تورانیان به وسیله تیر آرش صورت می‌گیرد، روز سیزدهم را تیرگان می‌نامند.
در یهودیت برای پسری که به سن ۱۳ می‌رسد جشن Bar Mitzvah (بار میتزوا) یا پسر تحت فرمان می‌گیرند که نشان‌دهندهٔ آن است که او به سن بلوغ رسیده و یک عضو کامل در دین یهود به‌شمار می‌آید.
در زمان مسیح شخصی به نام یهودا اسخریوطی که یکی از دوازده حواریون مسیح بوده، نقشه شومی را برای تسلیم نمودن مسیح در برابر مخالفانش کشیده بود. مسیحیان به این باور رسیدن که با سیزده نفره شدن جمعشان مسیح گرفتار و تصلیب شد. از همین رو آنان عدد ۱۳ را نحس می‌دانستند.
از عدد سیزده در دین اسلام ذکر نشده و نحس بودن یا نبودن آن در قرآن نیز نوشته نشده است. عدد سیزده در میان مسلمانان مبارک نیز هست. محمد پیامبر اسلام ۱۳ سال بعد از بعثت، از مکه به مدینه مهاجرت کرد و همچنین ولادت علی بن ابی‌طالب نخستین امام میان مسلمانان مذهب شیعه؛ در ۱۳ رجب است.
سیزده در ایالات متحده عدد به علت سرآغاز از مستعمرات سیزده‌گانه، مورد ستایش بوده‌است. پرچم ایالات متحده دارای سیزده نوار متشکل از قرمز و سفید است. در نشان بزرگ ایالات متحده، جلوی نشان سیزده ستاره رسم شده که پایین آن عقاب سرسفیدی دیده می‌شود که در چنگال‌های سمت چپ خود ۱۳ کمان و در چنگال‌های سمت راست خود یک شاخه زیتون با سیزده دانه و سیزده برگ را نگاه داشته‌است. همچنین عقاب سرسفید با منقار خود نواری را بانوشته لاتین، یک از بسیار که با سیزده حرف نوشته شده نگه داشته است. روبه‌روی عقاب پرچم کوچکی از ایالات متحده است که با سیزده نوار تشکیل شده است. همچنین در نماد پشتی نشان بزرگ ایالات متحده، یک هرم است که ۱۳ ردیف (طبقه) دارد و در راس آن چشم نظاره‌گر قرار دارد.
همچنین ایالات مؤتلفه آمریکا دارای سیزده ستاره در پرچم خود است.
خرافات دربارهٔ نحسی ۱۳ تا جایی بالا گرفته‌است که در بعضی از هواپیماها، صندلی شماره سیزده وجود ندارد و بعد از صندلی ۱۲ در هواپیما، صندلی ۱۴قرار رفته‌است. حتی در بسیاری از کشورهای جهان طبقه ۱۳ وجود ندارد و در آسانسور این کشورها بعد از عدد ۱۲ ما شاهد عدد ۱۴ بوده‌ایم.
فهرست شهرهای یمن به قرار زیر است:
حَبروت شهری مرزی در استان مَهره کشور یمن است.
حبروت در مرز عمان واقع شده و یکی از چهار دهستان در بخش غیضه در استان مهره‌است.
صَنعاء پایتخت کشور یمن و پرجمعیت ترین شهر این کشور است. این شهر مرکز استان صَنعاء است.
جمعیت شهر صنعا در سال ۲۰۰۰ میلادی برابر با ۱٬۳۰۳٬۰۰۰ نفر بوده است.
صنعا در دل بخش کوهستانی یمن قرار گرفته و بلندای آن از سطح دریا ۲۲۰۰ متر است. پیرامون صنعاء چندین کوه از جمله جبل نوقوم و ایبن قرار گرفته‌است.
صنعاء تا سال ۱۹۹۰ میلادی پایتخت یمن شمالی (جمهوری عربی یمن) بود پس از یکی شدن دو یمن به عنوان پایتخت یمن متحد برگزیده شد. صنعاء از شهرهای باستانی یمن است و از زمان دودمان سبا وجود داشته‌است. کهن‌ترین اشاره‌ها به وجود این شهر در سنگ‌نبشته‌هایی مربوط به سدهٔ یکم میلادی دیده شده‌است. گفته می‌شود که در آغاز سده ۶ میلادی صنعاء پایتخت پادشاهی حِمیَر بوده‌است.صنعاء همچنین به هنگام فرمانروایی شاه یوسف اثر (یا ذو نُواس)، واپسین شاه حمیری پایتخت ولیعهد اتیوپیایی بود. پس از سال ۵۷۰ میلادی صنعاء مرکز ساتراپ‌نشین ایرانی یمن بود.
وسعت آنتاریو ۱٬۰۷۶٬۳۹۵ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۱۲٫۵۴۱٫۴۱۰ نفر (برآورد سال ۲۰۰۵) است. بالغ بر ۹۴٪ جمعیت استان اونتاریو در قسمت جنوبی آن مشهور به انتاریو جنوبی متمرکز است. اونتاریو پیشروترین استان کانادا در زمینه تولید است و ۵۲٪ از کل تولید ارسالی کشور از این استان می‌باشد.
از لحاظ جغرافیایی استان اونتاریو در شرق کانادا و در بین استان‌های کبک و مانیتوبا قرار دارد. از جنوب با ایالت‌های مینه‌سوتا، میشیگان، اوهایو، پنسیلوانیا و نیویورک هم‌مرز است. انتاریو از شمال به خلیج‌های هادسون و جیمز منتهی می‌شود.
مشهورترین شهرهای انتاریو عبارت‌اند از
تورنتو با جمعیت ۲٬۶۰۰٬۰۰۰ نفر، که پر جمعیت‌ترین شهر کانادا هم می‌باشد،
اتاوا با جمعیت ۷۱۲٬۱۲۹نفر
همیلتون با جمعیت ۵۱۹٬۸۴۹ نفر
کیچنر با جمعیت۲۳۳٬۷۰۰ نفر
واترلو با جمعیت ۹۷٬۴۷۵ نفر
لندن با جمعیت ۳۴۶٫۷۶۵ نفر
وینزور با جمعیت ۲۷۸٬۰۱۳ نفر
کینگستون با جمعیت ۱۱۴٬۱۹۵ نفر
انتاریو یکی از ۴ استان اصلی بود که در معاهده ۱۸۶۷ کانادا به هم پیوستند. نام اصلی استان «کانادای بالا» بوده (با توجه به اینکه «کانادای پایین» نیز در آن دوران وجود داشته که امروز کبک خوانده می‌شود). نام استان از دریاچه انتاریو گرفته شده‌است، که خود این نام نیز در زبان هورن Huron به معنای دریاچه بزرگ می‌باشد. از آنجائی که این استان یکی از اولین مناطق صنعتی در کانادا به‌شمار می‌آید، محل قدیمی‌ترین شرکت‌های کانادایی نیز هست. تاریخچه انتاریو توسط مهاجرانی ساخته شده‌است که ابتدا با قایق، سپس با قطار و سرانجام با هواپیما برای آباد کردن این استان وارد آن شده‌اند. حتی پیش از به وجود آمدن کانادا مهاجران برای شروع یک زندگی جدید وارد آن شده بودند و امروز بجز حدود ۲٫۵ درصد جمعیت انتاریو، ما بقی اهالی انتاریو از نسل همان مهاجران می‌باشند. با ورود موج جدید مهاجران از مناطق مختلف جهان طی دوران مختلف هریک از آن‌ها تأثیرات فرهنگی خود را بر فرهنگ این استان برجای گذارده‌اند.
بیش از ۷۰٬۰۰۰ تن از ساکنان استان انتاریو دارای‌تبار ایرانی هستند که عمدتاً در شمال شهر تورنتو (یورک شمالی و تپه ریچموند) سکونت دارند. «مجید جوهری» و «علی احساسی» دو نماینده از حوزه‌های ریچموند هیل و ویلودیل (هر دو منطقه در استان انتاریو)، اولین کانادایی ایرانی‌هایی بودند که به «پارلمان سطح فدرال» کانادا ورود یافتند. رضا مریدی نیز از حزب لیبرال و منطقه تپه ریچموند اولین کانادایی ایرانی‌تبار بود که، به پارلمان در سطح استانیِ، انتاریو راه پیدا کرده‌است.
به دلیل آنکه استان انتاریو قطب اقتصادی کانادا محسوب می‌شود، در نتیجه انواع صنایع در این استان به‌خصوص در تورنتو و دیگر مناطق شهری یافت می‌شوند. این استان محلی برای ارائه خدمات مدرن و اطلاعات اقتصادی در کنار بسترهای لازم برای تولید است. اتاوا که مرکز ادارات دولتی و اکثر وزارتخانه‌های فدرال است می‌تواند به جذب مشاغل گوناگون و همچنین سازمان بین‌المللی غیر تجاری کمک شایانی نماید.
صنعت اتومبیل بخش اصلی تولیدات صنعتی انتاریو را شامل می‌شود که شرکت‌های کانادایی جزو شرکت‌های پیشرو جهان در این صنعت می‌باشند. بعد از یک دوره رکود در صنعت، در سه سال گذشته شاهد سرمایه‌گذاری‌های کلان توسط صنایع پیشرو در طرح‌ها و فناوری‌های جدید بوده‌ایم.
همچنین این استان دارای منابع طبیعی غنی مورد نیاز صنایع می‌باشد. یک شرکت معدنی قدیمی دارای معادن نیکل و آهن نمونه‌ای از این منابع می‌باشد. جنگل‌های وسیع این استان می‌تواند منابع خوبی برای صنایع چوب بری، تهیه خمیر چوب و کاغذ با شیوه‌های نوین باشد. بعلاوه با افزایش تمایل مردم به سرگرمی‌های گوناگون و جدید، طبیعت انتاریو این فرصت را در اختیار علاقه‌مندان به گردشگری قرار می‌دهد.
آمار بیکاری در استان کمی کمتر از میانگین آمار بیکاری در کشور و در حدود ۶٫۶ درصد می‌باشد. موقعیت‌های شغلی در این استان با توجه به اقتصاد و صنایع گوناگون موجود در آن از تنوع بسیاری برخوردار است تا جایی که از کشاورزی تا فناوری اطلاعات در آن می‌توان یافت. سطح ایجاد اشتغال در استان در سال‌های اخیر بسیار خوب بوده و پیش‌بینی می‌شود که به همین صورت ادامه یابد.
نیروگاه هسته‌ای براوس، دومین نیروگاه بزرگ هسته‌ای جهان، نیروگاه هسته‌ای دارلینگتون و نیروگاه هسته‌ای پیکرینگ در این استان قرار دارند.
طور میانگین درآمد اهالی انتاریو در بین استان‌های کانادا جزو بالاترین درآمدها می‌باشد. گرچه برخی از هزینه‌های زندگی به‌خصوص هزینه مسکن افزایش یافته‌است. متوسط درآمد خانواده‌ها در انتاریو با رقم ۵۹٫۷۰۰ دلار در سال دومین درآمد بالا در میان استان‌های کشور می‌باشد. همچنین این استان با رقم ۱۳٫۰۰ دلار در ساعت دومین نرخ پایه حقوق در کشور را دارا می‌باشد. نرخ مالیات با رقم ۱۷٫۴۱ درصد پنجمین رتبه در کشور را دارا است. باوجود آنکه هزینه‌های زندگی در این استان اندکی بالاتر از میانگین کشوری می‌باشد، نرخ درآمدها در این استان می‌تواند از عهده زندگی با بالاترین معیارها در میان کشورها برآید. تورنتو و اتاوا به دلیل شهرتشان در نظافت و تمیزی، ایمنی و در دسترس بودن خدمات در مقایسه با شهرهای هم قیاس همواره جزو بهترین شهرها برای زندگی بوده‌اند و همین استانداردهای بالای زندگی موجب شده که انتاریو به مقصد اصلی مهاجران جدید به کانادا تبدیل شود.
به دلیل رشد مداوم و ازدیاد جمعیت شهرهای بزرگ در انتاریو قیمت مسکن در این شهرها نسبت به دیگر شهرهای کانادا بالاتر است. البته باید این نکته را نیز مد نظر داشت که میزان درآمد بالا در این شهرها می‌تواند به جبران این هزینه‌ها کمک نماید، همچنین این رویه در شهرهای کوچکتر این استان به شدت شهرهای بزرگتر نیست. با این وجود بسیاری از خانواده‌ها برای کاستن هزینه‌های زندگی خود روی به زندگی در شهرک‌های اطراف شهرهای بزرگ آورده‌اند. میانگین قیمت یک آپارتمان در تورنتو بالاتر از ۳۵۰٫۰۰۰ دلار و در اتاوا بیشتر از ۲۵۰۰۰۰ دلار می‌باشد. بسته به شهر و کیفیت خانه، بین ۲۵ تا ۴۱ درصد درآمد خانواده‌ها در انتاریو صرف تملک یک خانه می‌شود.
انتاریو مرکزی برای موسسات تحقیقاتی شناخته شده‌ای در سطح جهان است که از بودجه آموزشی استانی استفاده می‌نمایند. ثبت نام از کودکستان تا سطح ۱۲ به‌طور عمومی انجام می‌گیرد، مدارس کاتولیک و فرانسه در سرتاسر استان پراکنده می‌باشند که با پشتیبانی مالی از طریق مالیات دهندگان حمایت می‌شود و تحت نظارت دولت استانی به آموزش دروس طراحی شده می‌پردازند. مدارس متعدد کاتولیک جهت حفاظت از تاریخ اقلیت کاتولیک مورد حمایت نظام آموزشی کانادا قرار می‌گیرند. همچنین در بسیاری از مناطق، مدارس دیگری که از محل بودجه عمومی اداره می‌شوند می‌توانند به عنوان مدارس جایگزین مورد انتخاب دانش‌آموزان قرار گیرد. همچنین انتاریو به عنوان استانی پیشرو در آموزش‌های خاص شناخته می‌شود. تا سال ۲۰۰۳ این استان دارای رتبه ۱۳ در آموزش دوره دبیرستان به‌شمار می‌آمد که این دوره با دوره آموزشی جدیدی که به صورت استاندارد و با دروس جدید در سراسر استان جهت آماده‌سازی دانش آموزان برای ورود به دانشگاه، دانشکده‌های فنی و حرفه‌ای، دوره‌های آموزش تجارت و ورود مستقیم به بازار کار تدارک دیده شده بود جایگزین شد. این برنامه استاندارد جدید به منظور اطمینان بخشیدن از رعایت کیفیت و بی‌طرفی در مدارس سرتاسر استان طراحی شده‌است. آموزش دوره بعد از دبیرستان در انتاریو شامل شبکه‌ای از سازمان‌ها است که از طریق بودجه عمومی اداره می‌شوند. این سازمان‌ها موضوعات و مشاغل گسترده‌ای را تحت پوشش قرار می‌دهند مانند: دانشگاه‌های پژوهشی مشهوری که دارای دانشکده‌های هنر، فناوری و کشاورزی می‌باشند و همچنین دیگر برنامه‌های منحصربه‌فرد. در ضمن دانشگاه‌های انتاریو در بین دانشگاه‌های معروف و شناخته شده جهان می‌باشند که از جمله شاخص‌ترین آن‌ها می‌توان به دانشگاه تورنتو، دانشگاه کویینز در کینگستون، یورک و دانشگاه انتاریو غربی اشاره کرد. میانگین شهریه پرداختی در سال یک دانش آموز در این استان ۴۹۰۰ دلار می‌باشد که کمی کمتر از میانگین کشوری است.
بنا بر قوانین کانادا تمام ایالات این کشور موظف به فراهم‌آوردن بهداشت و درمان رایگان برای تمام شهروندان و کسانی که به صورت قانونی به تبعیت این کشور درآمده‌اند هستند. به عبارت دیگر، بسیاری از خدمات بهداشتی و درمانی در کانادا بدون دریافت وجهی از بیمار ارئه می‌شود. البته برخی از درمان‌های غیرضروری (مانند: جراحی‌های زیبایی غیرضروری و برخی از مراقبت‌های دندان پزشکی. عموماً مشمول این قانون نمی‌شوند اما لیست اینگونه خدمات در استان‌های مختلف متفاوت است.
مراقبت‌های بهداشتی و درمانی به‌طور کامل برای تمام افراد ساکن در انتاریو به‌طور رایگان مهیاست.
«طرح بیمه درمانی انتاریو» (OHIP) تمام مخارج خدمات درمانی برای شهروندان این استان و اکثر ساکنین دائم در این استان را به‌طور کامل پرداخت می‌کند. این مخارج عبارتند از هزینه معاینه پزشک، آزمایش‌ها پزشکی، فوریت‌های پزشکی، بستری در بیمارستان و فوریت‌های دندان‌پزشکی.
در حال حاضر ۲۱۱ بیمارستان در سرتاسر استان وجود دارد که شامل بیمارستان‌های ارائه‌دهنده خدمات اورژانس، بیمارستان‌های تخصصی و بیمارستان‌های تحقیقاتی می‌باشند. همچنین این استان دارای هشت بیمارستان خصوصی نیز می‌باشد که خدمات خاص خود را به شهروندان ارائه می‌دهند.
مرکز هنرهای نمایشی اتاوا در تورنتو (انتاریو) شامل برنامه‌های موسیقی، رقص و هنرهای نمایشی می‌شود.
تورنتو مرکز رقص‌های کلاسیک معاصر کانادا و رقص ملی باله است.
اپرای باروک کانادا
مجموعهٔ ارکستر سمفونیک تورنتو
فرهنگ اصلی انتاریو بر ۴ هدف تمرکز دارد:
اقداماتی که در این زمینه‌ها انجام شده
اَلبرتا یکی از استان‌های کانادا است.
مرکز آن ادمونتون، مهم‌ترین شهر آن کلگری است و شهر بنف از نقاط دیدنی این استان می‌باشد.
مساحت آلبرتا ۶۶۱٫۸۴۸ کیلومتر مربع است؛ و بعد از کبک، انتاریو، بریتیش کلمبیا در رده چهارم قراردارد. رشته کوه‌های راکی در غرب اَلبرتا قراردارند. تعداد زیادی رودخانه و چشمه و دریاچه در این استان قرار دارد و منبع آب و همچنین پوشش گیاهی خوبی است. سه دریاچه بزرگ اَلبرتا عبارتند از Lake Claire, Lesser Slave Lake, Lake Athabasca.
طولانی‌ترین رود این استان Athabasca River می‌باشد که از کوه‌های راکی سرچشمه گرفته‌است. ادمونتون (پایتخت اَلبرتا) در محدود خط تراز شمالی کانادا واقع شده‌است که به منابع بزرگ نفت نزدیک است. در جنوب ادمُنتون و به فاصله ۲۸۰ کیلومتری (۱۷۰مایل) شهر کلگری واقع شده‌است. بیش از ۷۵درصد جمعیت اَلبرتا در این دو شهر زندگی می‌کنند.
اَلبرتا دارای ۴بخش آب و هوایی: کوهستانی، جنگل شمالی، پارک و دشت می‌باشد. در مرکز و شمال آلبرتا هنگام بهار گل‌های شقایق و آفتابگردان را به وسعت می‌بینید. همچنین در قسمت جنگلی درختان صنوبر، بید، کاج و درختان با برگ‌های خزان را می‌بینید.
گاومیش آمریکایی شاخ دار (بوفالو) در این دشت‌ها به وفور دیده می‌شوند. از دیگر علف خواران می‌توان: گوزن شمالی، آهو سفید، گوسفند، خرگوش و سنجاب را برشمرد. همچنین حیوانات گوشت‌خواری مانند: خرس خاکستری و سیاه و سفید در مناطق کوهستانی و با درخت فراوان دیده می‌شوند. شغال، گرگ، روباه، سیاه گوش، بابکت، شیرکوه (گربه وحشی پشمالو) نیز وجود دارد. همچنین پرندگان نادری مانند: قو، مرغ سقا، مرغابی، غاز در اطراف دریاچه‌ها به وفور دیده می‌شوند. آلبرتا از معدود استان‌هایی است که عاری از موش است. بعد از برنامه کنترل ۱۹۵۰ و مبارزه با آفات کشاورزی این اقدام صورت گرفت تا کمترین آسیب به مزارع بزرگ کشاورزی آلبرتا برسد.
دارای آب و هوای خشک قاره‌ای است. با تابستان گرم و زمستان سرد. در تابستان درجه حرارت تا ۴۰ درجه می‌رسد. البته عرض این استان ۱۲۰۰کیلومتر است و از آب و هوای متنوعی برخوردار است. دمای هوای ادمونتون در ژانویه -۱۵و در ژوئیه +۲۳ می‌باشد.
وسعت آلبرتا ۶۶۱٬۸۴۸ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۳٬۲۲۳٬۴۰۰ نفر (برآورد سال ۲۰۰۵) است.
در سرشماری سال ۲۰۱۱ برابر ۳٫۶۴۵٫۲۵۷ نفر است. تراکم جمعیت برابر ۵٫۷ در هر کیلومترمربع است. در سال‌های اخیر این میزان، رشد زیادی را به دلیل اقتصاد رو به رشد تجربه کرده‌است که شامل زاد و ولد بالا و مهاجرت از شهرهای دیگر کانادا و همچنین خارج از کانادا است.
حدود ۸۱درصد در مناطق شهری زندگی می‌کنند. انگلیسی رایج‌ترین زبان مادری در آلبرتا است. بعد از آن زبان چینی(۳٪) زبان آلمانی(۲٫۶٪)، زبان فرانسه(۱٫۹٪) و زبان فارسی در حدود (۰٫۵٪) می‌باشد.
آلبرتا دارای تنوع قومی قابل توجهی است، که از انگلستان، ایرلند، اسکاتلند، ولز، آلمان، فرانسه، اوکراین و خاورمیانه آمده‌اند.
آلبرتا دارای تعداد زیادی از مذاهب مختلف می‌باشد که کاتولیک رایج‌ترین آن است؛ و از نظر تنوع بعد از بریتیش کلمبیا و انتاریو سومین مرکز با تنوع مذهبی را دارا است. مسلمانان ۱٫۷٪ جمعیت را شامل می‌شوند. قدیمی‌ترین مسجد کانادا به نام مسجد رشید در ادمونتون آلبرتا واقع شده‌است.
استان آلبرتا نفت‌خیز می‌باشد.
آلبرتا غربی‌ترین مکان در بین سه استان فلاتی شکل کانادا می‌باشد. آلبرتا با رشدی پر سرعت و جمعیتی بالغ بر ۳٫۳ میلیون نفر به عنوان استان انرژی شناخته شده‌است. اکثر جمعیت این منطقه در دو شهر بزرگ این استان، ادمونتون (که مرکز این استان است) و کالگری با جمعیت هر کدام بالای یک میلیون نفر واقع شده‌اند. آلبرتا با وجود پیشرو بودن در زمینه صنعت نفت و گاز در جهان، همچنان پذیرای صنایع متفاوت و در حال رشد و همچنین خدمات اقتصادی می‌باشد. با کمک فرصت‌هایی که توسط این اقتصاد در حال رشد ارائه شده‌است، آلبرتا به یکی از مهم‌ترین مقصدها برای مهاجران به کانادا تبدیل شده‌است. امروزه آلبرتا بدون شک دارای شکوفاترین اقتصاد استانی در کانادا می‌باشد و در سطح جهانی به ارائه کیفیت بالای زندگی شناخته شده‌است.
GDP سرانه در سال ۲۰۰۷ بالاترین مقدار در بین استان‌های کانادا با ۷۴۸۲۵$ است، که ۶۱٪ بیشتر از میانگین ملی کانادا است. براساس سرشماری ۲۰۰۶ متوسط درآمد سالانه خانوار بعد ز کسر مالیات برابر ۷۰۹۸۶$ (در مقایسه با ۶۰۲۷۰$ در کل کانادا) بوده‌است.
بعد از گذشت یک دهه نرخ بالای رشد، آلبرتا همچنان آمادگی خود برای توسعه اقتصادی را حفظ کرده‌است. اقتصاد آلبرتا توسط صنعت انرژی در حال انفجار خود یکی از اشتغالزاترین بخش‌ها در کانادا است. صنعت انرژی در این استان بیش از ۲۷۵٬۰۰۰ شغل به صورت مستقیم و غیر مستقیم ایجاد کرده‌است. انتظار می‌رود که این بخش همچنان با پیشرفت تکنولوژی و توسعه هر چه بیشتر سواحل نفتی در شمال این استان، توسعه یابد. نرخ بالای رشد اقتصادی آلبرتا فقط محدود به صنایع انرژی نیست بلکه این استان از تنوع بالای اقتصادی نیز برخوردار است. صنایع تولیدی در آلبرتا در دهه گذشته دو برابر شده‌است و خلاقیت، صنایع جدید را ترغیب به کار می‌کند که این مورد باعث تبدیل شدن آلبرتا به رقیبی قدرتمند در بازارهای جهانی شده‌است. به جز صنعت نفت و گاز، صنعت جنگلداری در این استان با ارزش سالیانه ۴ میلیارد دلار نیز بسیار مهم می‌باشد. آلبرتا همچنان به صورت سنتی مکانی برای کشاورزی و دامداری در ابعاد بزرگ بوده‌است که این مسئله تأثیر بسیار مهمی در صنعت و فرهنگ این منطقه می‌گذارد.
آلبرتا با توجه به توسعه پر سرعت اقتصادی خود، یکی از بهترین مکان‌ها برای کاریابی است. آلبرتا دارای پایین‌ترین نرخ بیکاری با رقم ۳٫۹٪ می‌باشد، که این رقم پایین‌تر از رقم میانگین کانادا یعنی ۶٫۸٪ می‌باشد. زمانیکه این نرخ پایین بیکاری با نرخ پایین تولید جمعیت و نرخ رکورد دار اشتغالزایی جمع زده شود، نتیجه نشانگر تعداد بالای شغل برای مهاجران می‌باشد. در سال‌های اخیر، این استان تعداد مهاجران دائم خود را در کنار کارکنان خارجی موقت افزایش داده اما همچنان نرخ بیکاری در حال کاهش است. تحقیق‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که کالگری و ادمونتون در بین بهترین شهرهای جهان برای کار کردن قرار دارند. در کنار تعداد بالای فرصت‌های شغلی، مردم از کار کردن در آلبرتا به خاطر سطح بالای زندگی در این منطقه، لذت می‌برند.
به دلیل نرخ پایین بیکاری در آلبرتا، متوسط درآمد این استان بالاتر از نقاط دیگر کانادا می‌باشد. حداقل دستمزد در این استان بالاتر از متوسط درآمد در کانادا است(۹ دلار در ساعت). نکته جالب تر اینکه درآمد خانواده در این استان در حدود ۶۱۰۰۰ دلار در سال است که نسبت به استان‌های دیگر در رتبه اول قرار دارد.
مالیات بر درآمد این استان با توجه به وجود منابع طبیعی سرشار کمترین مقدار مالیات در کانادا می‌باشد. خانواده‌ای با دو درآمد (۶۰٬۰۰۰ دلار) و دو فرزند در آلبرتا ۳٬۵۸۳ دلار از نیوفاندلند و لابرادور و ۹۹۰ دلار از آنتاریو کمتر مالیات پرداخت می‌کند. دلیل پایین بودن مالیات به سیستم مالیاتی واحد با نرخ پایین بر می‌گردد. این سیستم شامل بالاترین معافیت‌های پایه‌ای و خانواده‌ای در استان، رقم مالیات عمومی بر فروش، پایین‌ترین نرخ بنزین و گازوئیل، و مالیات بر املاک می‌باشد. تمام این‌ها بدین معنی است که با دادن مالیات کمتر پول بیشتری جهت مصرف خانواده باقی می‌ماند.
محیط زیست این استان بسیار امن می‌باشد که آن را محل مناسبی برای زندگی خانوادگی می‌سازد. این استان با داشتن کوه‌های راکی و جنگلهای زیبا، یکی از استان‌های دلپذیر در کانادا می‌باشد. استاندارد زندگی در آلبرتا اصلی‌ترین علتی است که مهاجران را به سمت خود می‌کشد.
آلبرتا دارای یکی از ارزان قیمت‌ترین بازارهای مسکن در بین شهرهای اصلی کانادا می‌باشد. میزان بالای مهاجرت به این استان و همچنین افزایش درآمد برای ساکنان آلبرتا موجب به وجود آمدن موجی از تقاضاها شده و منجر به افزایش قیمتها شده‌است، اما همچنان این استان محلی مقرون به صرفه برای خرید یا اجاره مسکن باقی‌مانده‌است. با سرعت بخشیدن به تولید خانه‌های جدید توسط خانه سازان در این منطقه، انتظار می‌رود که هزینه مسکن در چند سال آینده کاهش پیدا کند.
میانگین قیمت خانه در آلبرتا تقریباً بین ۳۸٪ تا ۴۸٪ پایین‌تر از تورنتو و ونکوور است. (ادمونتون ۱۷۶٬۶۱۰ دلار؛ کالگری ۲۲۲٬۸۶۰ دلار). به‌طور کلی هزینه‌ای که بابت مسکن از درآمد پرداخت می‌شود، پایین‌تر از میانگین کانادا است و بین ۱۸ تا ۲۸ درصد متغیر بوده که رابطه‌ای مستقیم با نوع مسکن دارد.
آلبرتا دارای سیستم تحصیلاتی معروف و مشهوری است، از مهد کودک تا دانشگاه و تحقیقات پیشرو جهانی در این استان انجام می‌شود. در کانادا، تمام شهروندان و ساکنان دائم زیر ۲۰ سال توانایی تحصیل رایگان را تا انتهای دبیرستان از طریق مدرسه‌های همگانی را دارا می‌باشند. زمانیکه شما به آلبرتا می‌آیید، فرزندان شما گزینه‌های فراوانی را برای انتخاب مدرسه در اختیار دارند، مدارسی که همگی رایگان هستند و از هزینه‌های مالیاتی تأمین می‌شوند. گذشته از سیستم اصلی مدارس همگانی، تعدادی مدارس فرانسوی زبان که مشغول آموزش به زبان فرانسوی هستند و همچنین مدارس کاتولیک نیز وجود دارند. آلبرتا همچنین مدارس جدیدی همانند مدارس آنلاین/مجازی را نیز به عنوان انتخاب‌های دیگری برای آموزش فرزندان ارائه می‌دهد. بعضی از پدر و مادران تصمیم می‌گیرند که فرزند خود را در این استان به مدارس خصوصی بفرستند، اما به صورت کلی اکثراً از مدارس عمومی استفاده می‌کنند به خاطر کیفیت بالای این مدارس.
نظام آموزش تحصیلات عالیه آلبرتا، سرمایه‌گذاری عام، دارای ۲۴ مؤسسه، شامل چهار دانشگاه با بیش از ۱۰۴٬۵۰۰ دانشجوی پاره وقت یا تمام وقت در مجموع می‌باشد. سرانه مخارج هر دانشجو برای تحصیلات ابتدایی در این استان در میان بالاترین‌ها در کانادا می‌باشد. آلبرتایی‌ها به‌طور متوسط سالیانه ۵۰۰۰ دلار برای تحصیلات عالیه هزینه می‌کنند. این رقم در میان بالاترین‌ها در کانادا است. با این حال دولت برنامه‌های زیادی را برای کمک به خانواده‌ها در جهت هزینه‌های فرزندان، بعد از اتمام دبیرستان به اجرا درآورده‌است. در سال ۲۰۰۵، برنامه آموزشی صد ساله آلبرتا شکل گرفت و به مرحله اجرا گذاشته شد. این برنامه به تمام افراد مقیمی که از سال ۲۰۰۵ به بعد در آلبرتا دنیا آمده‌اند ۵۰۰ دلار کمک خواهد کرد. این برنامه به والدین با ارائه مشوق‌هایی برای شروع و ذخیره‌سازی پول، برای تحصیلات عالیه فرزندان خود، با سرعت هر چه بیشتر کمک می‌کند. در سال ۲۰۰۴، مبلغ کلی کمک‌های آلبرتا به دانشجویان به رقم ۴۳۹ میلیون دلار رسیده‌است.
طبق قوانین کانادا، تمام استان‌ها و مناطق باید نظام بهداشت و درمان عمومی و سراسری را به تمام شهروندان قانونی کانادا ارائه کنند. در نتیجه، اکثر خدمات پایه‌ای بهداشت و درمان در کانادا بدون هزینه‌های مستقیم برای شهروندان خواهد بود. جراحی‌هایی که موارد انتخابی هستند و تأثیری در حیات ندارند (همانند، جراحی‌های زیبایی و تعدادی از جراحی‌های دندان پزشکی) به صورت کلی تحت پوشش دولت نیستند، اما لیست خدمات تحت پوشش دولت استان به استان متفاوت می‌باشد. آلبرتا، همانند بقیه استان‌های کانادا، دارای نظام خدمات درمانی سراسری و عمومی می‌باشد. سالیانه رقم تقریبی ۳۵۰۰ دلار به ازاء هر نفر در این استان برای خدمات درمانی هزینه می‌شود، که از بالاترین‌ها در کانادا می‌باشد.
آلبرتا در سال ۱۹۰۵ به عنوان استانی مجزا به اتحادیه کانادا پیوست. این استان نام خود را از چهارمین دختر ملکه ویکتوریا برگرفته‌است. قبل از اینکه به شرایط استانی برسد، آلبرتا به عنوان منطقه‌ای از مناطق شمال-غرب تحت کنترل بود. تا سال ۱۸۶۸، مناطق این استان به همراه دیگر مناطق بزرگ که امروزه کانادا را شکل می‌دهند تحت کنترل شرکت Hudson’s Bay کانادا بوده‌اند.
قبل از رسیدن مهاجران اروپایی در سال ۱۷۰۰، اولین مردم بومی نزدیک به ۸۰۰۰ سال در این منطقه زندگی می‌کردند. خیلی از این مردم بومی توسط مهاجران اروپایی جابه‌جا شدند، اما در عین حال اجتماعات بومی باقی ماندند و در حال حاضر نقش بسیار مهمی را در تاریخ آلبرتا بازی می‌کنند. آلبرتا به عنوان یک استان به همراه همسایه شرقی خود، ساسکاچوان، در سال ۱۹۰۵ به اتحادیه کانادا پیوست. آلبرتا از لحاظ کشاورزی و تولیدات معدن در بالاترین رده قرار دارد. این استان به شدت تحت تأثیر قحطی در سال ۱۹۲۰ قرار گرفت اما با برنامه‌های قوی دولت از این شرایط خارج شد. جهش اقتصادی صنعت نفت و گاز که به شدت باعث سودآوری برای این استان در این روزها شده‌است، در سال ۱۹۴۷ آغاز شد. با کمک موفقیتی که از ثروت‌های طبیعی نصیب این استان شد، آلبرتا موفق به سرمایه‌گذاری بر اقتصاد و نظام آموزشی خود شد و توانست اقتصادی مدرن و شکوفا که امروزه در این استان در جریان است را به وجود بیاورد.
آلبرتا فرهنگی منحصر به فرد و پر جنب و جوش دارد که توسط مهاجران شکل گرفته‌است. در کل این استان به خصوص شهرهای ادمونتون و کالگری از فرهنگ‌ها، غذاها، موسیقی و هنر اجتماعاتی از سرتاسر دنیا برخوردار هستند. برای مثال یکی از این موارد فرهنگ مهاجران برای نمایش عمومی در کالگری، Carifest است؛ جشن سالیانه فرهنگی کارائیبی‌ها در این استان.
با آمیخته شدن فرهنگ تمام این اجتماعات گوناگون، شهرهای آلبرتا همگی بین‌المللی شده‌اند. در سال ۱۹۸۸، شهر کالگری با میزبانی مسابقات المپیک زمستانی خود را به معرض نمایش دنیا قرار داد. ادمونتون برای فستیوال‌های معروف خود، به خصوص فستیوال Edmonton Fringe، که در نوع خود بعد از فستیوال Edinburgh بزرگترین می‌باشد، شناخته شده‌است. ادمونتون همچنین برای «بازار غربی ادمونتون»، بزرگترین بازار سربسته دنیا، شناخته شده‌است.
فرهنگ آلبرتا همچنین تا حدودی تحت تأثیر تاریخ خود از مهاجران اولیه و کشاورزی سنتی فراگرفته‌است. بهترین مثال از این «فرهنگ کابویی»، فستیوالی در کالگری به نام Stampede است که برنامه‌هایی نظیر گاو بازی و طناب بازی را شامل می‌شود. فستیوال Stampede به همراه جشن‌های کناره خود سالیانه نزدیک به ۱٫۲ میلیون گردشگر را به کالگری جذب می‌کند.
آلبرتا خانه‌ای برای بیش از ۳٫۳ میلیون نفر است، تقریباً یک دهم از جمعیت کل کانادا. نزدیک به دو سوم از این جمعیت در دو شهر بزرگ این استان هر کدام با پذیرفتن نزدیک به ۱ میلیون نفر در مناطق شهری خود، سکنی گزیدند. بعد از این شهرها، شهرهای(Red Deer(۸۳٬۰۰۰)، Lethbridge(95٬۰۰۰)، Medicine Hat(۵۷٬۰۰۰ و (Grand Paririe (۴۷٬۰۰۰ قرار دارند. در کل بیش از ۸۰٪ جمعیت این استان در مناطق شهری زندگی می‌کنند.
مهاجرت نقش بسیار مهمی را در شکل‌دادن به ساختار آلبرتا ایفا کرده‌است. در نتیجه امواج بزرگ مهاجرت در مقاطع مختلف گذشته، این استان در توسعه خود ساکنان بزرگی را پذیرفته‌است که این ساکنان میراث خود را از کشورهایی همانند بریتانیا، آلمان، ایرلند، اوکراین، و فرانسه می‌دانند. آلبرتا همچنین دارای جوامع بزرگی که از جنوب آسیا و چین ارث می‌برند، می‌باشد. امروزه مهاجرت به آلبرتا به بالاترین سطح در زمان خود رسیده‌است و در این مورد به این استان برای توسعه و تنوع بیشتر کمک می‌شود.
اکثر آلبرتایی‌ها مسیحی هستند. با این حال این استان تا حد زیادی سکولار است، با بیش از ۴۴ درصد از ساکنان که گزارش می‌کنند که در یک سال اخیر در هیچ‌کدام از محل‌های عبادت حاضر نشده‌اند. آلبرتا همچنین خانه‌ای برای بسیاری از مردم از ادیانی همانند هندو، مسلمان، سیک، یهودی و بودایی می‌باشد. همچنین، ادمونتون صاحب قدیمی‌ترین مسجد در شمال آمریکا است.