moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
نت شاهد، آغاز و ایست در اینجا درجهٔ ششم سه‌گاه است و درست مانند گوشهٔ مخالف، این گوشه نیز به بیات اصفهان نزدیک است. گوشهٔ مغلوب معمولاً آخرین گوشه در اجرای دستگاه سه‌گاه است و اجرای آن همیشه با فرود به درآمد سه‌گاه همراه است (که یعنی تمام درجه‌هایی که در گوشه‌های قبلی تغییر یافته بودند به جای خود بازمی‌گردند). فرود از مغلوب معمولاً با توقفی در گوشهٔ مویه همراه است. فرود از مغلوب به درآمد می‌تواند با استفاده از گوشهٔ حزین نیز اجرا گردد. در مقایسه با دستگاه چهارگاه، در اجرای دستگاه سه‌گاه زمان بیشتری صرف گوشهٔ مغلوب می‌شود و به گوشهٔ مخالف زمان کمتری اختصاص داده می‌شود.
اتمام اجرای دستگاه‌ها معمولاً با اجرای یک رِنگ همراه است که در خصوص سه‌گاه این رنگ با نام رنگ دلگشا شناخته می‌شود.
روح‌الله خالقی در کتاب "نظری به موسیقی" می‌نویسد که آواز سه‌گاه آوازی بی‌نهایت غم‌انگیز و حزن‌آور است و آواز غم‌انگیز سه‌گاه را «یادگار مصیبت‌ها و آلام نیاکان» ایرانیان می‌داند. داریوش صفوت هم این دستگاه را برای القای احساس درد و رنجی که در نهایت به امید می‌انجامد مناسب می‌داند. اما شاهین فرهت سه‌گاه را بیشتر مجلسی می‌داند و معتقد است که در مقایسه با چهارگاه که مورد توجه همهٔ موسیقی‌دانان بوده، سه‌گاه «دنیایی‌تر» است و بیشتر نزد مردم کوچه و بازار مورد توجه بوده‌است.
آلبوم "رسوای دل" به خوانندگی محمدرضا شجریان در دستگاه سه‌گاه است. این آلبوم با پیش‌درآمد و چهارمضراب سه‌گاه آغاز می‌شود که داریوش پیرنیاکان آن را ساخته و نواخته‌است. از تصنیف‌های مشهوری که در این آلبوم اجرا شده، می‌توان به تصنیف «من از روز ازل» اشاره کرد که ساختهٔ مرتضی محجوبی است؛ بر شعری از رهی معیری. این تصنیف را اولین بار غلامحسین بنان اجرا کرده بود. شجریان همچنین در آلبوم "انتظار دل" که با همکاری گروه اساتید (به سرپرسی فرامرز پایور) منتشر شد، گوشه‌های مختلف دستگاه سه‌گاه را اجرا کرده‌است.
آلبوم "شوق دوست" ساختهٔ محمدجواد ضرابیان و به خوانندگی همایون شجریان نیز در همین دستگاه است. در تصنیف‌های این آلبوم پرده‌گردانی‌های فراوانی از طریق گوشه‌هایی مثل حصار به گوشهٔ عراق و دستگاه همایون انجام شده‌است. از آلبوم‌های محمدرضا لطفی نیز "جانِ جان" در سه‌گاه است و "گریه بید" و "پرواز عشق" در سه‌گاه و بیات اصفهان هستند.
تصنیف «رسوای زمانه» ساخته همایون خرم در گوشهٔ مخالف سه‌گاه است. شعر این تصنیف سرودهٔ بهادر یگانه است و اولین بار الهه آن را اجرا کرد. پس از آن، خواننده‌های بسیاری از جمله محمدرضا شجریان، مرضیه، هایده، مهستی علیرضا افتخاری و علیرضا قربانی آن را اجرا کردند که اجرای قربانی در آلبومی به نام "رسوای زمانه" منتشر شد.
تصنیف «بازآمد» ساختهٔ جواد معروفی که اولین بار با صدای الهه اجرا شد نیز، در گوشهٔ مخالف سه‌گاه است.
در موسیقی عربی هر مقام متشکل از دو جنس است و ۹ جنس اصلی برشمرده می‌شوند که یکی از آن‌ها «سکاه» (معرب سه‌گاه) نام دارد. در موسیقی عربی یک گام پایه تعریف می‌شود که درجات آن بر مقام راست استوار است. جنس سکاه با شروع از درجهٔ سوم این گام پایه به دست می‌آید. برای مثال، پنج درجهٔ اول مقام راست بر پایهٔ نت دو عبارتند از: دو - ر - می نیم بمل - فا - سل؛ در این حالت سه درجهٔ اول مقام عبارتند از: می نیم بمل - فا - سل. جنس سکاه تنها جنسی است که فقط سه درجه دارد (بقیهٔ اجناس اصلی دارای چهار یا پنج درجه هستند).
بر پایهٔ همین اجناس، در موسیقی عربی مقام‌ها نیز در نه خانوادهٔ اصلی تقسیم‌بندی می‌شوند که یکی از آن‌ها باز سکاه نام دارد و شامل این مقام‌های فرعی است: سکاه (سکاه ترکی)، هُزام (سکاه عربی)، عراق، سکاه غریب، مُستعار، راحت‌الارواح، سکاه بلدی، بسته نِکار (بسته‌نگار)، بسته اصفهان، اوج، مایه.
در موسیقی ترکی سه‌گاه یکی از «مقام‌های ترکیبی» شناخته می‌شود. مانند موسیقی عربی، در تحلیل نظری موسیقی ترکی نیز هر مقام متشکل از دو جنس است که هر جنس چهار یا پنج نت (درجه) دارد. عموماً، نت محل اتصال این دو جنس «نت قوی» دانسته می‌شود. با این حال، برخی مقام‌ها نت قوی‌شان روی درجهٔ سوم مقام شناخته می‌شود و از همین رو برخی نظریه‌پردازان به اجناسی که متشکل از تنها سه نت باشند نیز قائل هستند، اگرچه کماکان مقام‌های مربوط به آن‌ها را با کمک جنس‌های چهار و پنج‌نتی توصیف می‌کنند. سه‌گاه نمونه‌ای از مقام‌هایی است که نت قوی‌شان در درجهٔ سوم قرار دارند. مقام‌های ترکیبی در موسیقی ترکی جزو ۱۳ مقام اصلی طبقه‌بندی نمی‌شوند. مقام‌های فرعی دیگری که زیرمجموعهٔ مقام سه‌گاه در موسیقی ترکی دانسته شده‌اند، عبارتند از: سه گاه-مایه و هفت‌گاه، حزام، عراق، اویج، فرحناک، مستعار، بسته‌نگار و راحت الارواح.
همچنین، در موسیقی ترکی برای نت‌ها هم نام‌هایی استفاده می‌شود که یکی از آن‌ها سه‌گاه نام می‌گیرد. نتی که حاصل زخمه زدن به سیم آزاد تنبور است، یگاه (یک‌گاه) نام دارد و در نت‌نویسی با A (معادل نت لا) نمایش داده می‌شود. نام سه‌گاه در این نظام برای نت فا دیز (F#) به کار می‌رود که یک ششم بزرگ بالاتر از نت یگاه است.
سامانه نشر اشتراکی در اینترنت یا اسپیپ (مخفف: SPIP) یک سیستم برای نشر بروی اینترنت است که به صورت یک نرم‌افزار آزاد توزیع شده‌است.
این سامانه که به خاطر نصب و نگهداری آسانش شهرت دارد، نوعی سیستم مدیریت محتوا تلقی می‌شود.
دستگاه راست‌پنج‌گاه که با نام راست و پنجگاه یا راست هم شناخته می‌شود، یکی از دستگاه‌های موسیقی سنتی ایرانی است.
راست‌پنج‌گاه دست کم از نظر نام با هیچ‌یک از مقام‌های موسیقی سنتی ایران مطابقت ندارد و به عقیدهٔ برخی، نام راست و پنج‌گاه هر دو نام‌های تازه‌تری بین مقام‌های موسیقی هستند. دانگ اول دستگاه راست‌پنج‌گاه با مقام راست ارتباط و با دستگاه ماهور مطابقت دارد. این دستگاه، امکان پرده‌گردانی به تمام دستگاه‌های دیگر را فراهم می‌کند و برخی معتقدند که هدف از ایجاد این دستگاه، آموزش مراحل عالی موسیقی از جمله مُرَکّب‌نوازی و مرکب‌خوانی بوده‌است.
نام این دستگاه در متون دوران قاجاریه به دو شکل آمده‌است: با واو عطف به صورت «راست و پنج‌گاه»، و بدون واو عطف به صورت «راست‌پنج‌گاه».
فرهاد فخرالدینی راست‌پنج‌گاه را در اصل «راست و پنج‌گاه» می‌داند؛ به این معنی که نیمهٔ اول گام آن، همان «راست» است (که به تعبیر فخرالدینی می‌تواند معادل مقام عشاق دانسته شود که با درجات دستگاه ماهور مطابقت دارد) و نیمهٔ دوم از پنج مقام مختلف مشتق شده‌است؛ این پنج مقام (یا دستگاه) عبارتند از ماهور، شور، نوا، سه‌گاه و همایون. از آنجا که از طریق گوشهٔ شوشتری در دستگاه همایون می‌توان به گوشهٔ منصوری در چهارگاه رفت، راست‌پنج‌گاه عملاً امکان جابه‌جایی و پرده‌گردانی بین تمام دستگاه‌های موسیقی ایرانی را فراهم می‌کند. از همین رو، این دستگاه در مرکب‌خوانی به کار می‌رود. از سوی دیگر، دستگاه راست‌پنج‌گاه در بیشتر ردیف‌های موسیقی دو گوشه دارد که با نام‌های «درآمد راست» و «پنج‌گاه» شناخته می‌شوند. درآمد راست، در واقع همان درآمد دستگاه است، و گوشهٔ پنج‌گاه در پرده‌های دستگاه نوا اجرا می‌شود وقتی که نت پایهٔ آن دستگاه نوا به اندازهٔ یک فاصلهٔ پنجم درست بالاتر از نت پایهٔ درآمد راست باشد.
نام «راست» در خسروانی‌های دوران ساسانیان دیده نمی‌شود و اولین اشاره به آن در متون حدود ۴۰۰ سال پس از ساسانیان، به عنوان یکی از پرده‌های موسیقی صورت گرفته‌است. با این حال، در برخی از اشعار نام «راست» همراه با نام نکیسا (موسیقی‌دان دورهٔ ساسانی که اختراع هفت‌خسروانی به او نسبت داده می‌شود) یا باربد (موسیقی‌دان دورهٔ ساسانی) آمده‌است که احتمال این که این مقام ریشه در خسروانی‌ها داشته باشد را مطرح می‌کند. نام «پنج‌گاه» اما قرن‌ها بعد و برای اولین بار در آثار فرصت‌الدوله شیرازی دیده می‌شود و اگر چه برخی صاحب‌نظران نظیر هنری جورج فارمر معتقدند که استفاده از نام‌های ایرانی و شمردن موقعیت پرده‌ها (نظیر دوگاه و پنج‌گاه) از حدود قرن سوم هجری به موسیقی دوران اسلام راه یافته اما نام پنج‌گاه در آثار فارابی و ابن سینا دیده نمی‌شود.
در "بحورالالحان" اثر فرصت‌الدولهٔ شیرازی، نام راست‌پنج‌گاه به صورت «راست و پنجگاه» آمده و به عنوان اولین دستگاه از دستگاه‌های هفتگانه مطرح شده‌است. همچنین، در بخشی که مقام راست معرفی شده، برای آن دو شعبه ذکر شده که یکی از آن‌ها پنج‌گاه نام دارد. در مقابل، موسی معروفی در کتاب "ردیف هفت دستگاه موسیقی ایران" نام این دستگاه را «راست‌پنجگاه» آورده و آن را به عنوان ششمین دستگاه از هفت دستگاه فهرست کرده‌است. داریوش صفوت نیز نام این دستگاه را «راست‌پنجگاه» آورده‌است و در مورد استفادهٔ فرصت‌الدوله از واو عطف تذکر داده‌است.
حدس زده می‌شود که زمانی که (در دوران قاجاریه) ردیف موسیقی ایرانی تدوین می‌شد، تدوین‌کنندگان آن ابتدا تعداد زیادی از گوشه‌ها را در دستگاه‌های ماهور، شور و متعلقات آن، همایون و اصفهان، سه‌گاه، چهارگاه و نوا تقسیم کرده‌اند و آنچه باقی‌مانده را در دستگاه راست‌پنج‌گاه قرار داده‌اند. حدس دیگر آن است که دستگاه راست‌پنج‌گاه در واقع برای مرحلهٔ عالی فراگیری موسیقی ایرانی تدوین شده بوده تا نوازندگان برتر به کمک آن با رموز مرکب‌نوازی و مرکب‌خوانی آشنا شوند. از همین رو، راست‌پنج‌گاه کمتر از تمام دستگاه‌های دیگر اجرا می‌شود.
درآمد این دستگاه در برخی ردیف‌ها «درآمد راست» نامیده شده‌است. این درآمد از نظر فواصل، با درآمد ماهور مطابقت دارد. از متون باقی مانده از اواسط و اواخر دوران قاجار نظیر کلیات یوسفی و نیز روایت مهدی صلحی از میرزا عبدالله فراهانی چنین بر می‌آید که نام ماهور و راست‌پنج‌گاه به عنوان دو دستگاه مستقل از هم از این دوران رواج داشته‌است. با این حال از آنجا که نسخهٔ مکتوبی از آوازهای راست و ماهور در این دوران موجود نیست، نمی‌توان تشابه و تفاوت آن‌ها با آنچه اکنون رایج است را مشخص کرد. بررسی نسخه‌های نت‌نویسی شده توسط مهدی‌قلی هدایت با کمک مهدی صلحی نشان می‌دهد که تفاوت درآمد راست‌پنج‌گاه با ماهور نه از نظر تونالیته (فواصل موسیقایی) که از جهت تأکید روی نت‌های مختلف است.
گوشه‌های مختلف دستگاه معمولاً با فرود «بال کبوتر» به نت پایه بازمی‌گردند، که عبارت است از پرش به درجهٔ پنجم و بازگشت به نت پایه (مثلاً در راست‌پنج‌گاه برپایهٔ نت فا، فرود بال کبوتر با اجرای پی‌درپی سه نت «فا، دو، فا» شکل می‌گیرد). درجهٔ دوم گام از نت‌های مهم راست‌پنج‌گاه است و گردش به دور آن حالتی شبیه گوشهٔ داد در دستگاه ماهور ایجاد می‌کند. به گفتهٔ هرمز فرهت، درآمد راست، همیشه یک فاصلهٔ پنجم درست پایین‌تر (بم‌تر) از ماهور نواخته می‌شود؛ مثلاً در سازهایی نظیر تار و سه‌تار مرسوم است که درآمد ماهور بر پایهٔ نت دو نواخته شود اما درآمد راست بر پایهٔ نت فا. از سوی دیگر، محمدرضا لطفی معتقد است که نت زیرپایه در ماهور در اصل نیم‌پرده پایین‌تر بوده (مثلاً در ماهورِ دو، این نت سی بمل بوده و نه سی بکار)، و یک وجه تفاوت ماهور و راست‌پنج‌گاه نیز در قدیم همین بوده که نت زیرپایه در راست‌پنج‌گاه نیم‌پرده بالاتر از ماهور بوده‌است، اما در زمانی که ردیف موسیقی ایرانی توسط میرزاعبدالله تدوین می‌شده این ظرافت‌ها از بین رفته‌است.
پنج‌گاه، نام یکی از گوشه‌های این دستگاه است. این گوشه، بر مبنای فواصل «راست» نیست، بلکه فواصل آن بر شور مطابقت دارد؛ از همین رو هرمز فرهت دستگاه راست‌پنج‌گاه را تنها با نام «دستگاه راست» معرفی می‌کند، و نام «راست‌پنج‌گاه» را نمونه‌ای از بی‌قاعدگی در ردیف موسیقی ایرانی می‌نامد. وی همچنین اشاره می‌کند که نام «پنج‌گاه» در متون قدیمی موسیقی ایرانی، یا در موسیقی عربی یا ترکی تقریباً هرگز دیده نمی‌شود و این را نشانی دیگر بر اهمیت کمتر «پنج‌گاه» در نام این دستگاه می‌داند.
دستگاه راست‌پنج‌گاه امکان پرده‌گردانی به تمام دستگاه‌های دیگر در موسیقی ایرانی را فراهم می‌کند. مهم‌ترین تغییر مایه‌ها، بدین شکل صورت می‌گیرد (در تمام مثال‌ها، فرض شده که نت پایهٔ راست‌پنج‌گاه، نتِ دو است یا به عبارتی از تغییر مایه از مقام «راستِ دو» آغاز می‌شود): با رفتن به درجهٔ پنجم راست‌پنج‌گاه، دستگاه نوا به دست می‌آید (مقام نوای سل)؛ با پایین آوردن درجهٔ سوم راست به میزان یک ربع پرده، شاهد مقام سه‌گاه به دست می‌آید (سه‌گاهِ می کرن) و البته درجهٔ ششم هم ربع پرده و درجهٔ هفتم هم نیم پرده پایین می‌آیند؛ با رفتن به درجهٔ پنجم راست همچنین می‌توان شورِ سل را به دست آورد (لا یک ربع پرده پایین می‌آید و می و سی هم نیم پرده بم می‌شوند)؛ به همین شکل همایونِ سل را نیز می‌توان به دست آورد (لا یک ربع پرده و می نیم پرده بم می‌شوند)؛ تغییر کلید آخری اگر بدون جهش در نت پایه باشد، اصفهان را به دست می‌دهد (اصفهانِ دو، که در آن لا یک ربع پرده و می نیم پرده بم می‌شوند).
اصلی‌ترین گوشه‌هایی در راست‌پنج‌گاه که وسیلهٔ پرده‌گردانی به دیگر دستگاه‌ها را فراهم می‌کنند عبارتند از پنج‌گاه و سپهر و عشاق (ورود به مایهٔ نوا)، زابل (ورود به مایهٔ سه‌گاه)، قرچه (ورود به مایهٔ شور)، عراق (ورود به دستگاه ماهور)، و راک (ورود به مایهٔ همایون).
هرمز فرهت مهم‌ترین گوشه‌های راست‌پنج‌گاه را به این شکل توصیف کرده‌است:
منابع مختلف گوشه‌های زیر را برای راست‌پنج‌گاه برشمرده‌اند:
هرمز فرهت، رایج‌ترین ترتیب اجرای گوشه‌ها را چنین ذکر کرده‌است: پروانه، خسروانی، روح‌افزا، نیریز، زابل، پنج‌گاه، قرچه، مبرقع، سپهر، نهیب، عراق، آشور، ابوالچپ، طرز، لیلی و مجنون، نوروزها، نفیر، ماوراءالنهر، راک، راک کشمیر، و راک هندی. از این میان، پروانه، روح‌افزا، سپهر، پنج‌گاه، مبرقع، و ماوراءالنهر مخصوص راست‌پنج‌گاه هستند، خسروانی و گوشه‌های راک از دستگاه ماهور آمده‌اند، ابوالچپ، طرز، لیلی و مجنون، نفیر و گوشه‌های نوروز از دستگاه همایون آمده‌اند، زابل از سه‌گاه آمده‌است، و قرچه هم از شور. گوشه‌های نیریز، نهیب، عراق و آشور را فرهت جزو «گوشه‌های سرگردان» طبقه‌بندی می‌کند که در دستگاه‌های بسیاری قابل اجرا هستند.
محمدرضا لطفی به همراه محمدرضا شجریان آثاری در این دستگاه ارائه کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به اجرای جشن هنر شیراز یا "راست‌پنج‌گاه" (۱۳۵۴) و «چشمه نوش» اشاره کرد. همچنین «قافله‌سالار» اثری دیگر از محمدرضا لطفی‌ست که در آن به تکنوازی تار در دستگاه راست‌پنج‌گاه پرداخته.
آلبوم‌های "ساز نو آواز نو" و "بهاران آبیدر" با صدای شهرام ناظری نیز در این دستگاه اجرا شده‌اند. آلبوم‌های "مقام صبر" از پرویز مشکاتیان و "راز و نیاز" از حسین علیزاده، هر دو با صدای علیرضا افتخاری، نیز در این دستگاه اجرا شده‌اند.
آواز اصفهان یا بیات اصفهان یکی از آوازهای موسیقی سنتی ایرانی است. بیشتر موسیقی‌دانان آن را از متعلقات همایون دانسته‌اند اما برخی این آواز را جزء دستگاه شور می‌دانند.
اگرچه نام بیات اصفهان با مقام اصفهان همسان است اما از نظر موسیقایی با آن مرتبط نیست. در بیات اصفهان، نت پایه همان درجهٔ چهارم همایون است که نقش نت شاهد را نیز ایفا می‌کند. این نت در مرکزیت دو دانگ قرار دارد که دانگ پایین‌تر تا نت پایهٔ همایون (که تکیه‌گاه بم بیات اصفهان است) پایین می‌رود و دانگ بالاتر مسیری است به سمت اوج آواز اصفهان. فواصل بیات اصفهان به گام کوچک هماهنگ (مینور هارمونیک) در موسیقی کلاسیک غربی نزدیک هستند و تنها در یک درجه با هم تفاوت دارند؛ این امر باعث شده که بیات اصفهان در موسیقی معاصر بسیار مورد توجه باشد. همچنین، بیات اصفهان به غیر از دستگاه‌های همایون و شور با دستگاه‌های ماهور، چهارگاه و سه‌گاه نیز رابطه دارد.
مهم‌ترین گوشه‌های بیات اصفهان عبارتند از درآمد، جامه‌دران، بیات راجه، عشاق، شاه ختائی، سوزوگداز، و بیات شیراز. موسیقی‌دانان مختلف احساسات مختلفی را برای بیات اصفهان برشمرده‌اند که معمولاً بین شادی و غم و دارای عمق توصیف شده‌است. آثار شناخته‌شدهٔ بسیاری در بیات اصفهان وجود دارد که تصنیف «شاه من، ماه من» از مرتضی نی‌داوود یکی از آنان است؛ این اثر توسط خوانندگان بسیاری بازخوانی شده و مرتضی حنانه موسیقی عنوان‌بندی مجموعهٔ تلویزیونی "هزاردستان" را بر اساس همین قطعه ساخته‌است. برخی از نمونه‌های دیگر عبارتند از تصنیف «آمد نوبهار» از مهدی خالدی، تصنیف «امشب شب مهتابه» از علی‌اکبر شیدا، و تصنیف «بردی از یادم» از مصطفی گرگین‌زاده.
پیشوند «بیات» (که در نام آوازهای دیگری همچون بیات کرد و بیات ترک نیز به کار می‌رود) ممکن است مخفف «ابیات» باشد.
نام «اصفهان» اشارهٔ مستقیمی است به شهر اصفهان در موسیقی قدیم ایران مقامی به نام اصفهان وجود داشته‌است اما فواصل آن با آواز اصفهان مطابقت ندارد. به عقیدهٔ فرهاد فخرالدینی این نوع نامگذاری گوشه‌ها و آوازها در ردیف (یعنی استفاده از یک نام قدیمی برای یک گوشه یا آواز که به آن مرتبط نیست) در ردیف موسیقی ایرانی نادر نیست و وی آن را نوعی «تحریف» در طبقه‌بندی موسیقی ایرانی می‌داند. فواصل مقام اصفهان در موسیقی ردیفی ایران مرسوم نیستند، اما استفاده از این مقام در موسیقی عربی و ترکی معمول است.
بیات اصفهان معمولاً از متعلقات دستگاه همایون دانسته می‌شود. درجهٔ چهارم همایون نت پایهٔ اصفهان و همچنین نت شاهد آن است. این نت در مرکزیت دو دانگ قرار دارد که اولی از نت پایهٔ همایون تا نت شاهد اصفهان و دومی بالاتر از نت شاهد اصفهان است. ملودی آواز اصفهان معمولاً با تأکید بر دانگ اول آغاز می‌شود و بعد به سمت دانگ دوم گسترش می‌یابد. نت پایهٔ همایون در این حین نقش تکیه‌گاهِ بم (یا حضیض) را برای آواز اصفهان ایفا می‌کند و ملودی حداکثر تا این نت پایین می‌آید. در مورد نت ایست برای بیات اصفهان دو گزینه وجود دارد: ملودی می‌تواند به نت پایهٔ اصفهان (درجهٔ چهارم همایون) برگردد یا آن که پایین‌تر رفته و روی درجهٔ سومِ پایین (که همان درجهٔ دوم همایون و نت شاهد همایون است) توقف کند. در گروه کوچکتری از اجراها نیز نت خاتمه، درجهٔ چهارم یا پنجم پایین است (یعنی یک یا دو درجه بمتر از شاهد همایون).
بیات اصفهان از نظر فواصل با گام کوچک هماهنگ (مینور هارمونیک) در موسیقی کلاسیک غربی نزدیکی بسیاری دارد؛ تفاوت گام مینور هارمونیک و گام بیات اصفهان در آن است که درجهٔ ششم در بیات اصفهان یک ربع پرده زیرتر است. این درجه در بیات اصفهان نقش نت ایست را ایفا می‌کند و تأکید بر آن باعث تمایز آن از گام کوچک هماهنگ می‌گردد.
در گذشته، درجهٔ هفتم بیات اصفهان نیز ریزپرده‌ای بود؛ مثلاً، در بیات اصفهانِ لا، این درجه به جای آن که (مثل گام کوچک هماهنگ) سل دیز باشد، سل سری بود. در این صورت، دانگ اول بیات اصفهان را به جای دستگاه همایون می‌توان منطبق بر دانگ اول چهارگاه دانست. داریوش طلایی هم در کتاب "نگرشی نو به تئوری موسیقی ایرانی" از دانگ چهارگاه برای نمایش دانگ پایین بیات اصفهان استفاده کرده‌است. البته داریوش صفوت، اصفهان قدیم را بیشتر به شور و سه‌گاه شبیه می‌داند.
اگر در دستگاه همایون از درجهٔ چهارم دستگاه جلو برویم، حاصل امر گامی است که درجات آن بر بیات اصفهان منطبق است؛ در نتیجه بسیاری بیات اصفهان را جزو متعلقات دستگاه همایون می‌دانند. اما هرمز فرهت این دیدگاه را نادرست می‌نامد و بیات اصفهان را داری هویتی مجزا می‌داند. او دلیل این «ابهام» را در شباهت بخش‌هایی از اجرای دستگاه همایون می‌داند که در آن به چهارگاه پرده‌گردانی می‌شود (از نظر فواصل، اجرای چهارگاه در اینجا با فواصل بیات اصفهان مطابقت دارد، اما از نظر ویژگی‌های ملودی‌شان با هم تمایز دارند).
طبقه‌بندی بیات اصفهان در دستگاه همایون، قدمت زیادی دارد چنانکه فرصت شیرازی نیز همین تقسیم‌بندی را ارائه کرده‌است. اما برخی (از جمله هرمز فرهت) بیات اصفهان را به دستگاه شور نزدیک‌تر می‌دانند. محمدرضا لطفی هم بیات اصفهان را مشتق از گوشهٔ قجر در دستگاه شور می‌داند و طبقه‌بندی‌اش در دستگاه همایون را اشتباه می‌داند. به گفتهٔ هومان اسعدی نیز بیات اصفهان توسط مهدیقلی هدایت و ژان دورینگ جزئی از شور دانسته می‌شده و انتساب آن به همایون ناشی از شیوهٔ نوازندگی آقا حسینقلی بوده‌است.
به جز شور و همایون، بیات اصفهان با دستگاه‌های دیگر نیز ارتباط دارد. در دستگاه سه‌گاه گوشه‌های مخالف و مغلوب از نظر درجات دچار تغییراتی هستند که آن‌ها را از درآمد سه‌گاه متمایز می‌کند؛ دانگی که حاصل این تغییرات است، از نظر فواصل به بیات اصفهان بسیار نزدیک است. در دستگاه همایون هم گوشه‌ای به نام چکاوک وجود دارد که به بیات اصفهان نزدیک است؛ دانگ اول این گوشه همان دانگِ بم‌تر اصفهان (و منطبق با دانگ اول همایون) است و نت شاهد آن درجهٔ چهارم همایون، نت ایست آن درجهٔ سوم همایون و و نت خاتمه‌اش همان نت خاتمهٔ همایون است. همچنین در دستگاه ماهور گوشه‌ای به نام اصفهانک وجود دارد که به عقیدهٔ برونو نتل و داریوش شناسا احتمال دارد که این شباهت نام، ناشی از ارتباط این گوشه با بیات اصفهان باشد. در موسیقی عربی نیز مقام نهاوند با بیات اصفهان در موسیقی ردیفی ایرانی مشابهت دارد.
به جز درآمد اصفهان که در محور اصلی آن اجرا می‌شود، برخی گوشه‌های دیگر (نظیر سوزوگداز) نیز در همین فضای صوتی اجرا می‌شوند اما گروه دیگری از گوشه‌ها همچون عشاق و شاه‌ختائی در واقع نمود دستگاه‌های شور و نوا هستند.
فرهت این گوشه‌ها را برای بیات اصفهان نام می‌برد: درآمد، جامه‌دران، بیات راجه، عشاق، شاه ختائی، و سوزوگداز. داریوش طلایی هم فقط گوشه‌های درآمد، جامه‌دران، بیات راجه، نغمه و سوزوگداز را برای این آواز برشمرده‌است. ولی فرهاد فخرالدینی گوشه‌های بیشتری برای این آواز برمی‌شمرد: جامه‌دران، بیات راجه، حزین، عشاق (اوج)، رُهاب، شاه‌ختایی، سوزوگداز، راز و نیاز، مثنوی، و رِنگ فرح‌انگیز. در ردیف‌های مختلف، گوشه‌های دیگری نیز برای بیات اصفهان ذکر شده‌است، از جمله گوشهٔ بیات شیراز در ردیف عبدالله دوامی، گوشهٔ کرشمه در ردیف موسی معروفی، و گوشهٔ بیات درویش حسن در ردیف حسن کسائی برای ساز نی.
این گوشه که در دستگاه نوا طبقه‌بندی می‌شود را در آواز افشاری نیز به کار می‌برند ولی این گوشه به نوا و اصفهان نزدیکی بیشتری دارد تا به افشاری. در افشاری، این گوشه چنین توصیف می‌شود که در آن درجهٔ ششم شور ربع پرده زیرتر می‌شود و دیگر تغییر داده نمی‌شود؛ این درجه نت شاهد بیات راجه نیز هست (و درجهٔ پنجم شور نت ایست آن است). در بیات اصفهان، این گوشه چنین توصیف می‌شود که نت پایه آن همان نت پایهٔ اصفهان است اما تأکید کمتری روی آن صورت می‌پذیرد؛ درجهٔ دوم اصفهان هم نت شاهد، نت ایست و معمولاً نت آغاز آن است. بیشتر ملودی بیات راجه در یک فاصلهٔ پنجم درست رخ می‌دهد که بر نت پایهٔ اصفهان استوار است و برخلاف درآمد اصفهان، اشاره به نت‌های بم‌تر از نت پایه در آن معمول نیست. در ردیف میرزاعبدالله از نوعی تحریر به نام تحریر حرامزاده یا پرستو اسم برده شده که در این گوشه اجرا می‌شود.
از نظر مد، گوشهٔ بیات راجه در اصفهان با گوشه‌ای به همین نام در دستگاه نوا مطابق است و هر دوی آن‌ها با منطقهٔ گوشهٔ بیداد در دستگاه همایون مطابقت دارند. گوشهٔ بیات راجه یکی از مهم‌ترین گوشه‌های بیات اصفهان دانسته می‌شود.
گوشهٔ عشاق معمولاً پس از بیات راجه اجرا می‌شود و این گوشه بر درجهٔ دوم بیات اصفهان استوار است. درجهٔ سوم اصفهان در این گوشه یک ربع پرده زیرتر می‌شود و درجهٔ هفتم اصفهان (که در محور اصلی بیات اصفهان، ریزپرده‌ای است، بکار می‌شود.
گوشهٔ عشاق از نظر فواصل با درجات شور مطابق است اما معمولاً در اجرای خود دستگاه شور به کار نمی‌رود. در عوض، در اجرای دستگاه‌هایی نظیر همایون، راست‌پنج‌گاه و نوا و نیز در آواز دشتی و ابوعطا گوشهٔ عشاق به کار می‌رود و ساختارش نیز در تمام این دستگاه‌ها کمابیش یکسان است. گوشهٔ عشاق راهی برای پرده‌گردانی به دستگاه شور نیز فراهم می‌کند.
این گوشه نیز مانند عشاق از نظر فواصل به دستگاه شور نزدیک است و در دستگاه نوا نیز اجرا می‌شود. وجه تمایز این گوشه در آن است که نتی در آن که مطابق با درجهٔ پنجم شور است، نت متغیر بوده و یک ربع پرده بمتر اجرا می‌شود. گوشهٔ شاه ختائی در اوج آواز اصفهان اجرا می‌شود و در آغاز این گوشه معمولاً یک جهش به اندازهٔ فاصلهٔ چهارم درست به سمت نت‌های زیرتر صورت می‌گیرد تا آواز اوج بگیرد. آغاز این جهش معمولاً درجهٔ دوم یا سوم اصفهان است. برخلاف گوشهٔ عشاق که آواز اصفهان را از محور اصلی‌اش خارج می‌کند و در فضای دستگاه شور می‌برد اما آن را به محور اصلی بیات اصفهان بازنمی‌گرداند، گوشهٔ شاه ختائی که همیشه بعد از عشاق اجرا می‌شود، حتماً با فرود به محور اصلی دستگاه اصفهان دنبال می‌شود.
نام این گوشه به شاه اسماعیل یکم اشاره دارد؛ وی شاعری پرکار بود و با تخلص «ختائی» شعر می‌سرود.
گوشهٔ سوزوگداز گوشه‌ای متمایز است که پس از شاه ختائی اجرا می‌شود. از نظر فواصل و مد، این گوشه با درآمد بیات اصفهان مطابقت دارد اما در آن تأکید بیشتر بر روی نت‌هایی است که در فاصلهٔ پنجم درستِ بالای نت پایهٔ اصفهان قرار دارند (یعنی برخلاف درآمد، نت‌های بمتر از نت پایه مورد تأکید نیستند). در اجرای آوازی بیات اصفهان، معمولاً گوشهٔ سوزوگداز با اجرای یک مثنوی دنبال می‌شود که ممکن است به آن نام «گوشهٔ مثنوی» نیز بدهند.
در برخی ردیف‌ها، از جمله در ردیف آوازی عبدالله دوامی، گوشه‌ای به نام بیات شیراز وجود دارد که یکی از گوشه‌های آواز اصفهان برشمرده می‌شود. به گفتهٔ داریوش طلایی این گوشه توسط محمود کریمی و تحت تأثیر موسیقی آذربایجانی به آواز بیات اصفهان اضافه شده‌است. در موسیقی ترکی یک مقام با نام بیات شیراز وجود دارد که خود شامل چندین گوشه است و از نظر فواصل با بیات اصفهان در ردیف موسیقی ایرانی مطابقت دارد. در موسیقی مقامی آذربایجانی نیز مقام بیات شیراز وجود دارد و «اصفهان» نام یکی از مقام‌های فرعی مربوط به آن است. اما فرصت‌الدوله شیرازی بیات شیراز را یکی از گوشه‌های آواز دشتی دانسته‌است.
روح‌الله خالقی، آواز اصفهان را «گاهی شاد و گاهی غمگین» می‌خواند و حالت آن را «بین غم و شادی» می‌داند. اما شاهین فرهت اصفهان را دارای غمی عمیق توصیف می‌کنند و آن را از این جهت مانند دستگاه همایون و گام کوچک می‌داند. مارگارت کاتون نیز در دانشنامه ایرانیکا در توصیف بیات اصفهان، آن را دارای احساس عمیق توصیف کرده که ترکیبی از شادی و اندوه است. داریوش صفوت هم اصفهان را عرفانی و عمیق توصیف می‌کند. وی اصفهان را از دستگاه شور سرزنده‌تر می‌داند، اما معتقد است که اصفهان به همان اندازهٔ شور «برانگیزنده» است. به گفتهٔ او نواختن اصفهان به شیوهٔ سنتی باعث ایجاد حالت خلسه و مراقبه می‌شود.
بیات اصفهان به دلیل نزدیکی‌اش به گام کوچک هماهنگ در موسیقی غربی، کاربرد فراوانی در موسیقی سنتی و عامه‌پسند ایران داشته و از آن با کوک غربی (یعنی با تغییر درجهٔ ششم به شکلی که ریزپرده نداشته باشد) بسیار استفاده می‌شود. قطعه‌های مشهور در بیات اصفهان بسیارند که در ادامه چند مورد از آن‌ها برای نمونه آورده شده‌اند.
مرتضی نی‌داوود یک قطعهٔ پیش‌درآمد در بیات اصفهان ساخته که از آثار شناخته شده در این آواز به‌شمار می‌رود. این قطعه در اصل یک تصنیف بود که نی‌داوود آهنگ آن را ساخت و حسین پژمان بختیاری شعر آن را سرود و با نام «شاه من، ماه من» شناخته می‌شود. اولین اجرای این اثر با آواز قمرالملوک وزیری (قمر) انجام شد که بعداً روی صفحه گرامافون نیز ضبط شد؛ در این اجرا مرتضی نی‌داوود نوازندهٔ تار است و موسی نی‌داوود (برادر مرتضی نی‌داوود) هم ویولن نواخته‌است. بعدها مرتضی حنانه با اقتباس از ملودی این اثر، موسیقی عنوان‌بندی مجموعهٔ تلویزیونی "هزاردستان" را ساخت. با این حال، این اقتباس به‌طور صریح اعلام نشده بود و حتی در عنوان‌بندی پایانی هزاردستان هم اشاره به نام نی‌داوود یا قمر نشده بود. از دیگرانی که این تصنیف را خوانده‌اند می‌توان به شهلا سرشار، اکی بنایی و داوود آزاد اشاره کرد. علیرضا افتخاری هم قطعهٔ «شور عاشقانه» (در آلبوم "شور عشق"، منتشر شده در سال ۱۳۷۴) را که اقتباسی از همین تصنیف است، با شعر فریدون مشیری و تنظیم فریدون شهبازیان اجرا کرده‌است.
رضا محجوبی نیز یک پیش‌درآمد در بیات اصفهان ساخته که از آثار معروف وی به شمار می‌رود. بعدها فرهاد فخرالدینی موسیقی عنوان‌بندی مجموعهٔ "کیف انگلیسی" را بر اساس آن اثر محجوبی درست کرد.
تصنیف آمد نوبهار با آهنگسازی مهدی خالدی، شعری از اسماعیل نواب صفا و خوانندگی دلکش، نمونه‌ای دیگر از قطعه‌های مشهور در آواز اصفهان است. این تصنیف که در سال ۱۳۲۷ منتشر شد، تا سه دهه در آغاز برنامه‌های نوروزی رادیوی ایران پخش می‌شد. پرویز یاحقی این تصنیف را «تصنیفی نایاب» خوانده که «نظیرش پدید نخواهد آمد». تصنیف «یاد کودکی» ساختهٔ علی تجویدی و با شعری از رحیم معینی کرمانشاهی نمونه‌ای دیگر از بیات اصفهان است. تجویدی این تصنیف را به یاد دوران کودکی خودش و حیاط خانهٔ کودکی‌اش که گل‌های لاله عباسی داشت ساخته بود. این تصنیف از بیات اصفهان شروع می‌شود و سپس به سه‌گاه پرده‌گردانی می‌کند و نهایتاً به دستگاه شور رفته و با یک پاساژ به بیات اصفهان بازگشت می‌کند.
تصنیف سلسلهٔ موی دوست از علی‌اکبر شیدا بر اساس شعری از سعدی و شیدا، نمونه‌ای دیگر از قطعه‌های بیات اصفهان است. این تصنیف را بعداً ایرج بسطامی نیز در آلبوم "موسم گل" (با آهنگسازی محمدرضا درویشی) بازخوانی کرد. نورالدین رضوی سروستانی نیز همین تصنیف را در آلبوم غیررسمی "نسیم سحر" بازخوانی و منتشر کرد.
تصنیف چنگ رودکی (معروف به «بوی جوی مولیان») که روی شعری از رودکی ساخته شده‌است از ساخته‌های روح‌الله خالقی نمونه‌ای دیگر از آثار بیات اصفهان است. اجرای این تصنیف با صدای مرضیه و غلامحسین بنان در برنامهٔ "گل‌های رنگارنگ" شماره ۲۵۴ اجرا شده‌است. نمونه‌هایی دیگر از بیات اصفهان عبارتند از تصنیف امشب شب مهتابه ساختهٔ علی‌اکبر شیدا، تصنیف بهار دلنشین ساختهٔ خالقی با شعری از بیژن ترقی، و تصنیف بُتِ چین از شیدا که بعداً توسط محمدرضا شجریان در آلبوم گلبانگ شجریان ۱ (که به آلبوم بت چین نیز معروف است) بازخوانی شده‌است. ترانهٔ شانه که توسط پوران (و بعداً به صورت دوصدایی توسط پوران و ویگن) اجرا شده نیز در بیات اصفهان است؛ این ترانه الهام‌گرفته از ترانهٔ بنت الشلبیه است که فیروز خوانندهٔ لبنانی آن را در مقام نهاوند خوانده‌است. همچنین تصنیف بردی از یادم به آهنگسازی مصطفی گرگین‌زاده و با شعری از پرویز خطیبی که توسط دلکش و ویگن به صورت دوصدایی اجرا شد، و تصنیف امید جانم ز سفر بازآمد با آهنگی از علی تجویدی، شعری از معینی کرمانشاهی و آواز دلکش، در بیات اصفهان هستند. تصنیف مرا ببوس از مجید وفادار که اولین بار توسط حسن گل‌نراقی اجرا شد نیز در آواز اصفهان ساخته شده‌است و محمد نوری نیز ترانهٔ فولکلور جان مریم را در بیات اصفهان اجرا کرده‌است. همچنین سرود یار دبستانی من ساختهٔ منصور تهرانی نیز در همین آواز است.
معدن سرب و روی انگوران و کارخانه تولید سرب و روی انگوران در (انگوران) ( استان زنجان) یکی از بزرگ‌ترین تولیدکننده سرب و روی ایران و یکی از بزرگ‌ترین معادن سرب و روی خاورمیانه است و اولین معدن گردشگری ایران . مالک معدن سرب و روی انگوران و بهره بردار ان شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران و کارخانه تولید سرب و روی دندی شرکت کالسیمین است.
معدن سرب و روی انگوران واقع در شهرستان ماهنشان و در ۱۳۵ کیلومتری غرب شهر زنجان واقع شده‌است. این معـدن در موقعیت ۳۶درجه و ۳۷ دقیقه شمالی و ۴۷ درجه و ۲۴ دقیقه شرقی واقع است. نزدیکترین روستا به معدن روستای قلعه جوق با جمعیت ۲۰۰ نفر و نزدیکترین شهر به آن دندی با جمعیت پنج هزار نفر می‌باشد. راه اصلی دسترسی (زنجان، دندی، معدن) دارای مسافتی در حدود ۱۲۰ کیلومتر است. اختلاف درجه حرارت در شبانه روز و همچنین بین فصول سرد و گرم در محل معدن زیاد است.
تعداد شاغلین مجتمع معدنی انگوران به‌طور متوسط ۵۰۰ نفر می‌باشد. میزان ذخایر معدن انگوران در بخش روباز هشت میلیون تن و در بخش زیرزمینی چهار میلیون تن روی با عیار بالا است. با احتساب استخراج سالانه یک میلیون تن ماده معدنی عمر باقی‌مانده معدن انگوران ۱۲ سال دیگر تمام می‌شود.
معدن "انگوران" ازنظر عیار بالای فلز محتوی، از معادن نادر در جهان است. کاربردهای فلز سرب: استاندارد وزن، ضرب سکه، مجسمه‌سازی، دیوارهای ضد آب و آستری سازی، زیور آلات، لنگرسازی و مهرسازی و نیز در قرن بیستم، با ظهور خود رو، مواد شیمیایی و صنایع ماشینی، کاربرد سرب به عنوان افزودنی نرم‌کننده سوخت، آلیاژهای بلبرینگ و لوله کشی، باتری‌های ذخیره‌کننده و ابزارهای شیمیایی گسترش فراوان یافت. کاربردهای مدرن این عنصر شامل اسلحه سازی، تولید شیشه، عایق صدا و محافظ تشعشات در نیروگاه‌های اتمی می‌باشد.
فلز روی پس از مس و آلومینیوم از مهم‌ترین و پرمصرف‌ترین فلزات غیرآهنی است و به خاطر خواص مطلوب آن در صنایع متعدد مورد استفاده قرار می‌گیرد. کاربرد روی، بیشتر گالوانیزه و آلیاژهای مختلف است.
وزارت صمت
شاه‌عالم یکی از شهرهای بزرگ کشور مالزی است و در غرب پایتخت کشور کوالالامپور قرار دارد. جمعیت آن ۱۲۰۰۰۰ نفر است.
این شهر پایتخت ایالت سلانگور مالزی است.
تیم ملی فوتبال مالزی زیر نظر فدراسیون فوتبال کشور مالزی به میدان می‌رود. این تیم مجموعه‌ای از بهترین بازیکنان فوتبال مالزی است و نماینده فوتبال این کشور در مسابقات بین‌المللی محسوب می‌شود.
تیم ملی مالزی هنوز موفق به راه‌یابی به دور پایانی جام جهانی فوتبال نشده‌است. درخشان‌ترین دوران این تیم در اوایل دهه هفتاد میلادی تا اوایل دهه هشتاد بود که این تیم به همراه تیم ملی فوتبال کره جنوبی رقبای اصلی در جنوب غرب آسیا به‌شمار می‌رفتند.
تا تاریخ 1ژوئن 2021مالزی در رتبه 153رده‌بندی فیفا قرار دارد.
معدن مس (پورفیری) سونگون در شهرستان ورزقان و شمالغرب ایران و ناحیه مرتفع و با تنوع زیستی متنوع در استان آذربایجان شرقی واقع گردیده است. کانسار این مجتمع در یک منطقه کوهستانی با ارتفاع متوسط ۲۰۰۰ متر بالای سطح دریا و در بخشی از رشته کوه های قره داغ قرار گرفته است و حداکثر ارتفاع محدوده معدن از سطح دریا ۲۷۰۰ متر می باشد.رودخانه های پخیر و سونگون در منطقه معدن جریان دارد که پس از پیوستن به رودخانه میان کافه، رودخانه ایلقنا را تشکیل می دهد که در نهایت به رودخانه مرزی ارس می رسد. نزدیکترین راه دسترسی به منطقه جاده تبریز-خواجه-ورزقان می باشد. که ارزش ذخایر آن ۳۲۰ میلیارد دلار برآورده شده است و یک درصد ذخیره مس دنیا و ۵۲ درصد ذخایر مس کشورمان را در دل خود جای داده است به لحاظ بزرگی، ظرفیت و تناژ تولیدی به تنهایی دومین قطب مس در کشور است. طبق اعلام مدیرعامل شرکت مس آذربایجان: براساس جدیدترین اکتشافات انجام گرفته معدن مس سونگون‌ بزرگترین معدن مس ایران شده است.
و کارخانه تولید مس سونگون در موقعیت روستای تخریب شده سونگون (به دلیل وجود منابع معدنی) واقع در استان آذربایجان شرقی واقع شده و فاصله این کانسار از شهر تبریز ۱۳۰ کیلومتر، و از ورزقان ۳۰ کیلومتر بوده و در محدوده روستای تخریب شده سونگون ورزقان واقع است.
این معدن در یک منطقه کوهستانی با متوسط ارتفاع ۲۰۰۰ متر بالای سطح دریا واقع شده و در شمال باختری ایران بر روی کمربند مس جهانی قرار دارد. این کانسار به صورت توده نفوذی، بر روی رشته کوه‌های ارسباران (قره داغ) قرار گرفته‌است. این رشته کوه‌ها با ۸۰ کیلومتر عرض بخشی از کمربند آندزیتی آلپ- هیمالیا می‌باشند. رشته کوه‌های مزبور از سمت شرقی از انتهای کوه‌های تالش، جنوب شهرستان گرمی شروع شده و با روند غربی - شرقی از سوی غرب به رشته کوه‌های قفقاز در جمهوری آذربایجان و ارمنستان و نیز آناتولی در ترکیه می‌پیوندد. در واقع این رشته کوه‌ها دنباله رشته کوه‌های قفقاز کوچک می‌باشند. بلندترین و مرتفع‌ترین نقطه این رشته کوه ۲۴۶۰ متر و پست‌ترین نقطه آن ۱۷۰۰ متر می‌باشد، بدین ترتیب اختلاف ارتفاع در محدوده معدن حدود ۷۵۰ متر می‌باشد که سبب ایجاد توپوگرافی شدید و دامنه‌های پرشیب شده‌است.
کانی سازی اصلی کانسار شامل کانی‌های مس و مولیبدن است و دومین تولیدکننده مس ایران می‌باشد.
ذخیره احتمالی این معدن بیش از پنج میلیارد تن و ذخیره قابل استخراج آن (با توجه به اکتشافات انجام گرفته) حدود ۷۹۶ میلیون تن برآورد شده‌ است که در مجموع کل ذخایر قطعی، احتمالی و ممکن در محدوده کانسار سونگون ورزقان حدود ۱/۷میلیارد تن سنگ مس با عیار ۰/۶۱٪ است. در این معدن غیر از فلز با ارزش مس، مولیبدن، طلا، نقره و دیگر عناصر با اهمیت به صورت فلزات همراه وجود دارند.
تا کنون طی عملیات اکتشافی، بیش از ۱۷۶،۰۰۰ گمانه و ۷ تونل با مقطع ۴ متر مربع حفر شده است که این حفاری ها هم اکنون جهت افزایش دقت مدل عیاری و زمین شناسی ادامه دارد. بر اساس آخرین حفاری های اکتشافی ذخیره زمین شناسی سونگون ۱۶۶.۱ میلیارد تن با عیار ۵۸.۰ درصد می باشد. توده معدنی توسط یک سری دایک با روند NW تا NNW با شیب حدود ۶۰درجه قطع شده است. این دایک ها بعد از کانی سازی نفوذ کرده اند و اکثرا عقیم می باشند. سنگ های ولکانیکی (تراکیت و پیروکلاستیک) در جنوب پیت معدن دیده می شوند که روی ماده معدنی را پوشانده اند. زون اسکارن در قسمت شمال  و شمال شرقی پیت معدن در منتاکت با آهک ایجاد شده و شامل کانی زایی سلفیدی اقتصادی مس می باشد.
سابقه معدنکاری در سونگون به دو قرن پیش (دوره قاجاریه) برمی‌گردد. آثار فعالیت‌های قدیمی به صورت استخراج زیر زمینی در امتداد طول رودخانه سونگون در محدوده پرعیار بوده‌است. بهره‌برداری از سنگ‌های پرعیار مس تا سال ۱۳۵۱ متناوباً انجام گرفته‌است.
عملیات اکتشافی با استفاده از روش‌های نوین و وسایل و تجهیزات جدید از سال ۱۳۲۵ شروع و تا سال ۱۳۵۶ ادامه داشته‌است. در سال ۱۳۵۶ وجود ذخایر مس از نوع پرفیری توسط کارشناسان زمین‌شناسی کشور محرز گردید. بطوری که در سال ۱۳۷۰ طبق عملیات اکتشافی، ژئو شیمی و ژئو فیزیکی توسط شرکت اولنگ و ایتوک، وجود آنومالی‌های قوی مس و مولیبدین قطعی شد. مطالعات امکان‌پذیری مقدماتی در سال ۱۳۷۰ توسط شرکت SNC کانادا و در سال ۱۳۷۴ توسط شرکت ایتوک انجام شد.
نخستین گمانه کانسار در سال ۱۳۶۸ حفر شد و از سال ۱۳۶۸ تا سال ۱۳۷۱ اکتشافات نیمه تفضیلی توسط شرکت معدنکاری اولنگ و یک شرکت انگلیسی با حفر ۷ دهنه تونل اکتشافی با سطح مقطع ۴ مربع و متراژ کل ۲۵/۲۲۲۴ متر عملیات اکتشافی را ادامه و نیز گمانه‌هایی طی سالهای ۱۳۷۰ تا سال ۱۳۷۱ در بخش شرقی و شمال شرقی توده کانسار تا اسکارن شمالی ۳۰ حلقه گمانه به عمق ۳۰۰۰ متر حفر گردید، تا پارامترهای لازم برای تخمین و برآورد ذخیره، توسط شرکت‌های مزبور فراهم شد.
کانسار مس سونگون در زون آتشفشانی ارومیه – دختر که بخشی از کمربند متالوژی آلپ هیمالیاست، قرار دارد. ذخیره این کانسار از نوع مس پورفیری می باشد . سنگ میزبان کانی سازی کوارتز مونزونیت متعلق به دوران سوم زمین شناسی می باشد. کانی های عمده کالکوسیت، کالکوپریت،بورنیت و کولیت می باشند.
صفحه مجتمع مس سونگون
"'معدن آهن گل‌گهر" در شهرستان سیرجان، ۵۵ کیلومتری جاده سیرجان-نی‌ریز واقع شده‌است.
این معدن توسط شخصی محلی کشف شد و نام این معدن را گل‌گهر نهاد که ترکیبی از نام دخترانش، گلی و گهر است.
منطقه معدنی و صنعتی گل‌گهر با داشتن معادن غنی از سنگ آهن به عنوان یکی از مطرح‌ترین قطب‌های فعال معدنی و صنعتی در خاورمیانه است که قابلیت‌های بسیاری برای تبدیل شدن به یک منطقه بزرگ و رقابتی در سطح ایران و حتی جهان را دارد. شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر یکی از شرکت‌های فعال این منطقه است که نقش مهمی در سیاست‌گذاری و مدیریت منطقه را برعهده دارد.
این معدن با ذخیره زمین‌شناسی ۱٬۰۱۹ میلیون تن، ذخیرهٔ قطعی ۱۰۰۰ میلیون تن و ذخیرهٔ احتمالی ۲۱۹ میلیون تن، بزرگ‌ترین معدن شناخته‌شدهٔ سنگ آهن خاورمیانه است.
تولیدات حاصل از سنگ استخراجی این معدن، شامل گندله سنگ آهن، کنسانتره سنگ آهن و سنگ دانه‌بندی‌شده هستند.
۲. http://www.geg.ir/
توسعه معادن در ایران هنوز در دست کار است، با این حال این کشور یکی از مهم‌ترین دارندگان مواد معدنی در جهان است. ایران با داشتن ۶۸ نوع ماده معدنی، ۳۷ میلیارد تن ذخایر اثبات شده و بیش از ۵۷ میلیارد تن ذخایر بالقوه به ارزش ۷۷۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۴ در میان ۱۵ کشور بزرگ غنی از مواد معدنی قرار دارد. استخراج مواد معدنی تنها ۰٫۶ درصد در تولید ناخالص داخلی (GDP) کشور نقش دارد. با افزودن نقش سایر صنایع مرتبط با معدن، این رقم فقط به چهار درصد افزایش می‌یابد(۲۰۰۵). عوامل بسیاری در این امر مؤثر بوده‌اند، از جمله عدم وجود زیرساخت‌های مناسب، موانع قانونی، مشکلات اکتشاف و کنترل دولت.
مهم‌ترین معادن ایران شامل زغال‌سنگ، مواد معدنی فلزی، شن و ماسه، مواد معدنی شیمیایی و نمک است. بیشترین معادن فعال ایران در استان خراسان قرار دارند. دیگر ذخایر بزرگ ایران که عمدتاً توسعه نیافته‌اند عبارتند از: روی (بزرگ‌ترین جهان)، مس (نهمین ذخایر بزرگ جهان در سال ۲۰۱۱، به گفته مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران)، آهن (دوازدهمین جهان در سال ۲۰۱۳، بر اساس گزارش‌های سازمان زمین‌شناسی آمریکا)،US Geological Survey, Mineral commodity summary: iron ore , 2013. اورانیوم (دهمین بزرگ‌ترین جهان) و سرب (یازدهمین بزرگ‌ترین جهان). ایران با تقریباً ۱٪ از جمعیت جهان بیش از ۷٪ از کل ذخایر معدنی جهان را در اختیار دارد.
بر پایه برآوردها ایران رتبه نخست گاز طبیعی با ۱٫۳٪ گاز جهان و رتبه سوم نفت جهان با ۱۵۸٫۷ میلیارد بشکه نفت شامل ۳٫۵٪ نفت جهان که عمر آن‌ها بیشتر از صد سال برآورد می‌شود، است. همچنین ایران ۷٪ معادن جهان را دارا می‌باشد. ارزش معادن ایران ۱۰۰ میلیارد دلار برآورد شده‌است که در صورت سرمایه‌گذاری این عدد افزایش می‌یابد.
اکثر معادن ایران محوطه باز و در کلاس جهانی هستند. مانند معدن مس سرچشمه با ۱٫۲ میلیارد تن با گرید ۰٫۷٪، معدن روی انگوران با ذخیره باقی‌مانده ۹ میلیون تن با گرید ۳۵٪، معدن روی مراغه با ۱۶۰ میلیون تن گرید ۲٪، معدن سنگ آهن سنگان با ذخیره ۱٫۲ میلیارد تن (رتبه نهم جهان) و معدن گل گهر سیرجان با ۱ میلیارد تن (رتبه دهم جهان).
در سالهای اخیر نزدیک به ۳۰ درصد سرمایه‌گذاری کشور در زمینه معدن انجام شده‌است. در سال ۲۰۰۸، چهل و پنج درصد سرمایه بازار سهام در صنایع معدنی بود.Iran daily: Iran Top Mineral Producer Retrieved 21 June 2009 در سال ۲۰۰۸ سهم بخش معدن و صنایع معدنی به بیش از پنج درصد در تولید ناخالص داخلی افزایش یافت. بیشترین حاشیه سود در میان ۱۰۰ شرکت برتر ایرانی در سال ۲۰۰۹ مربوط به بخش استخراج معادن بود که حاشیه سود آن ۵۸٪ بود، در حالیکه حاشیه سود ناخالص شرکت‌های Fortune 500 برابر ۱۱٪ درصد بود. در سه‌ماهه اول ۲۰۰۹–۲۰۱۰، ایران نزدیک به ۵٫۶ میلیون تن محصولات معدنی به ارزش بیش از ۱٫۲ میلیارد دلار صادر کرد. در سال‌های ۲۰۰۹–۲۰۱۰ صادرات بخش معدن به ۸٫۱۳ میلیارد دلار رسید که حدود ۳۲٪ از صادرات غیرنفتی کشور را تشکیل می‌دهد. هر ساله پس از مذاکره بین تولیدکنندگان سنگ آهن و فولاد، قیمت سنگ آهن توسط دولت تعیین می‌شود. در سال ۲۰۰۸، متوسط قیمت سنگ آهن ۵۶ دلار در هر تن تعیین شد. در حال حاضر قیمت‌های فولاد، سیمان و سنگ آهن در ایران آزاد شده‌است. در مارس ۲۰۱۲، بورس کالای ایران (IME) آزادسازی کامل قیمت فروش فولاد خام و محصولات جانبی را اعلام کرد. ذخایر معدنی ایران بیش از ۷۷۰ میلیارد دلار ارزیابی شده‌است (2014).
در سال ۲۰۰۵، از ۳۱۲۵ معدن فعال، به ترتیب ۲٬۷۴۷ و ۳۷۸ معدن توسط بخشهای خصوصی و دولتی اداره می‌شدند.Supreme Audit Court – Official Website در سال ۲۰۱۰ ،۵۵۷۴ معدن در ۳۰ استان کشوردر حال بهره‌برداری هستند (که "فعال"، "غیرفعال" یا "در حال تجهیز" هستند). میزان استخراج از این معادن در سالهای گذشته تقریباً ۲۱۷٫۵ میلیون تن بوده‌است. در حال حاضر بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر در بخش معادن مشغول به کار هستند در حالیکه در کل ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در بخش معدن مشغول به کار هستند. تعداد واحدهای معدنی مجزا موجود ۲۰۳۷۵ واحد است. "شرکت ملی معدن ایران" با ۰٫۶٪ از کل تولید معدن در جهان ۲۳ امین شرکت معدن بزرگ جهان است.
پروژه‌های اکتشافی اجرا شده توسط سازمان ملی زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی در سه سال دوره ۲۰۰۵–۲۰۰۸ شش برابر بیشتر از رقم مربوط به مدت مشابه در دولت قبل است. از سال ۲۰۰۵، میزان مرگ و میر در حوادث معدن از یک نفر به ازای ۶ میلیوت تُن، به یک نفر در ۱۰ میلیون تن تولید معدن کاهش یافته‌است.
ایران در منطقه‌ای واقع شده که کشورهای اطراف آن مانند ترکیه و عربستان و کشورهای حوزهٔ خلیج فارس با توجه به آهنگ رشد و توسعهٔ اقتصادی به منابع معدنی نیاز دارند و این در حالی است که این کشورها از نظر ذخایر معدنی بسیار فقیر هستند؛ حتی این کشورها در صنایعی مانند فولاد سرمایه‌گذاری هم کرده‌اند اما مواد اولیهٔ آن‌ها وارداتی است؛ و ایران می‌تواند منبع خوبی برای تأمین نیازهای این کشورها که به سرعت در حال افزایش است محسوب شود.
ایران با ۱۸ درصد منابع گاز و ۹ درصد منابع نفت در میان کشورهای معدنی دنیا موقعیت منحصربه‌فردی برای تأمین انرژی فعالیت‌های معدنی به‌خصوص در فرآوری و فلزات دارد و قیمت انرژی در ایران با توجه به منابع عمده بعضاً تا ۵۰ درصد قیمت جهانی است و این موقعیت شرایطی را فراهم می‌کند که شرکت‌های بزرگ کل عملیات مرتبط با معدن را از استخراج، صنایع تولید فلزات به‌خصوص فولاد در ایران با قیمت تمام شده مناسب انجام دهند و به بازارهای نزدیک منطقه صادر کنند.http://isna.ir/fa/news/93070905374/
کشور ایران با توجه به پتانسیل معدنی از ۷۰ سال قبل اولین کشوری بود که تدریس رشته معدن و زمین‌شناسی را در بین کشورهای منطقه آغاز کرد و در حال حاضر بیش از ۵۰ هزار نفر مهندس و تکنسین در رشته‌های معدن، متالورژی و کارشناس زمین‌شناسی تربیت کرده‌است. این خیل عظیم نیروهای متخصص کشورهای سرمایه‌گذار را از نظر نیروی انسانی بی‌نیاز می‌کند و این در حالی است که در سایر کشورهای منطقه چنین پتانسیلی وجود ندارد.
ایران از نظر حجم ذخایر قطعی و بالقوه، وجود زیربناهای مناسب، وجود بازار مناسب مصرف در ایران و کشورهای منطقه، قیمت مناسب انرژی، دسترسی به آب‌های آزاد و همچنین نیروی انسانی متخصص و تحصیلکرده بخش معدن یکی از کشورهای بسیار شاخص جهت سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ معدنی شناخته می‌شود و در یک جمله ایران در آینده بهشت سرمایه‌گذاری معدنی شناخته خواهد شد.http://www.minews.ir/fa/doc/news/25351
ایران، دومین ذخایر نفتی جهان، ۹ در صد ذخایر ثابت شده نفتی زمین معادل ۱۵۸ میلیارد بشکه (بدون در نظر گرفتن نفت خزر)، و نیز نخستین ذخایر گازی جهان، هجده در صد ذخایر ثابت شده گاز طبیعی، معادل ۲۶ تریلیون متر مکعب را در اختیار خود دارد.
ایران با دارا بودن حدود ۶۸ نوع ماده معدنی (غیرنفتی)، ۳۷ بیلیون تن ذخایر کشف شده و ۵۷ بیلیون تن ذخایر بالقوه در میان ۱۵ قدرت معدنی جهان جای گرفته و یکی از کشورهای غنی از حیث دارایی‌های معدنی به حساب می‌آید. این درحالیست که تولیدات معدنی تنها ۰٫۶ درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل می‌دهد،
در سال ۲۰۰۹ ایران ۲۵٫۵ میلیون تن سنگ آهن (سنگ آهن، lumps و کنسانتره),IRNA:Iran: $30 Billion Dollar to be invested in industry Retrieved 15 November 2008 – تولید کرد. ارزیابی زمین شناسانه آمریکا ایران را در رتبه هشتمین تولیدکننده سنگ آهن با تولید ۳۳ میلیون تن در سال ۲۰۰۹ قرار داد. چادرملو و سنگ آهن گل گهر دو بزرگ‌ترین معادن سنگ آهن ایران اند (که بیش از ۸۰٪ تولید سنگ آهن ایران را به خود اختصاص داده‌اند).
ایران با داشتن یک درصد جمعیت جهان بیش از ۷ درصد منابع معدنی دنیا را در اختیار دارد. ذخایر زیر زمینی و معدنی مهم ایران عبارتست از:
تاریخ تأسیس یک مؤسسه، عبارت از زمانی است که آن مؤسسه به عنوان آغاز به کار خود اعلام می‌کند. معیار تعیین این تاریخ در مورد مؤسسات مختلف فرق می‌کند و معیار ثابت و دقیقی در آن مورد اعمال نمی‌شود. برخی از مواردی که به عنوان زمان تأسیس یک مؤسسه ممکن است استفاده شوند عبارت‌اند از:
با این حال، بسیاری از مؤسسه‌ها از روندهای قراردادی دیگری برای تعیین و اعلام تاریخ تأسیس استفاده می‌کنند.
دیوید رایت میلیبند (انگلیسی: David Wright Miliband) زاده ۱۵ ژوئیه ۱۹۶۵ میلادی، سیاست‌مدار بریتانیایی، عضو مجلس عوام و وزیر خارجه بریتانیا در کابینه گوردن براون بود.
"دیوید رایت میلیبند" هم‌اکنون رئیس و مدیرعامل کمیته نجات بین‌المللی (International Rescue Commitee) است.
دیوید میلیبند، فرزند رالف میلیبند نظریه‌پرداز برجستهٔ مارکسیست است. رالف میلیبند پس از واقعه کشتار یهودیان موسوم به هولوکاست، به عنوان یک مهاجر یهودی لهستانی (قوم) به بریتانیا مهاجرت کرد.
دیوید میلیبند، در تاریخ ۲۸ ژوئن سال ۲۰۰۷ میلادی، از سوی گوردن براون، به عنوان وزیر خارجه بریتانیا معرفی شد. در آن هنگام او ۴۱ سال داشت.
اد میلیبند، رهبر سابق حزب کارگر، برادر اوست.
دیوید میلی‌بند متاهل است و همسر او، لوئیز شکلتون، نوازنده ویولن و عضو ارکستر سمفونیک لندن است.Miliband makes his mark, Vivienne Russell, "www.PublicFinance.co.uk" شکلتون و میلی‌بند دو پسر آمریکایی را به فرزندی قبول کرده‌اند. Retrieved on 2007-05-15. Retrieved on 2007-10-29.
در مصاحبه‌ای با سی‌ان‌ان در سال ۲۰۰۹ میلادی، دیوید میلی‌بند متذکر شد که یهودی‌تبار است، اما سکولار و خداناباور است. Retrieved on January 24, 2010.
پِترا (یونان باستان: Πέτρα به معنی صخره، در عربی: اَلبَتْرِاء و در لاتین نویسی عربی: "Al-Batrā") که در اصل با اشاره به ساکنینش با عنوان Raqmu یا Raqēmō شناخته می‌شد، نام یونانی پایتخت نَبَطی‌ها بود که در جنوب اردن امروزی واقع شده‌است. خود نبطی‌ها که مردمی عرب‌ بودند، این شهر را رقمو (Raqēmō) می‌نامیدند. نام پترا که در زبان یونانی به معنی سنگ و صخره است در عربی به شکل «البتراء» نوشته می‌شود.
این محل از سال ۷۰۰ پیش از میلاد ساکنانی داشته اما نبطی‌ها از حدود سده ۴ پیش از میلاد در آن جایگیر شده و بعد آن را مرکز پادشاهی خود قرار دادند.بنای بزرگی در شهر باستانی پترا کشف شد، "بی‌بی‌سی فارسی"
این شهر در دره‌ای بین تپه‌ها واقع شده‌است و به خاطر مقبره‌هایش که در صخره‌ها تراشیده شده‌اند معروف است. تقریباً تمام بناهایی که روزگاری در آن پابرجا بودند اکنون ویرانه هستند. اوج شکوفایی این شهر به دلیل گسترش بازرگانی در جاده عود رخ داد، راهی که از یمن در ۱۶۰۰ کیلومتری جنوب پترا به ایران، سوریه و یونان و روم می‌رسید. پترا همچنین مرکزی برای سایر مسیرهای تجاری بود.
پترا در ۲۶۲ کیلومتری جنوب شهر امان و در کنار جبل‌المذبح واقع شده‌است. کوه‌هایی که پترا را دربر گرفته‌اند کوه‌های کناره شرقی دره عربه هستند که از بحرالميت تا خلیج عقبه ادامه دارند.
نبطیان از عرب‌های شمال شبه‌جزیره عربستان به‌شمار می‌آمده‌اند و شاید نزدیکترین دولت‌های کهن به عرب حجاز نیز بوده‌اند.
حدود کشور نَبَطی‌ها از ساحل شهر عسقلان در غرب فلسطین و در امتداد صحرای شام در سمت مشرق ادامه می‌یافت.
شهر پترا حلقهٔ اتصال بین تمدن سرزمین بین‌النهرین و سرزمین شام و شبه‌جزیره عربستان و مصر بوده‌است. این شهر که پایتخت نَبَطی‌ها بود توانسته‌بود کنترل و زمام راه‌های تجارتی مناطق اطراف خود به دست گیرد، کاروانهای تجارتی از جنوب شبه‌جزیره عربستان و غزه و عسقلان و صور و دمشق از راه پترا پایتخت کشور نَبَطی‌ها می‌گذشته‌اند و این شهر از رونق خاصی برخوردار بوده‌است.
درآمد مالیاتی بازرگانان، حاکمان پترا را ثروتمند کرد، همان‌طور که در ساختمان‌ها و بناهای یادبود گورها دیده می‌شود. تقریباً در ابتدای عصر، حدود ۲۵۰۰۰ نفر در پترا زندگی می‌کردند. این شهر در دره‌ای نهفته‌است که فقط از طریق تنگه‌های باریک می‌توان به آن دسترسی داشت و به همین دلیل از آن به خوبی دفاع می‌شود. نبطی‌ها مدت طولانی پادشاهی خاص خود را داشتند. در سال ۱۰۶ امپراتوری آنها توسط امپراتوری روم فتح شد. مسیرهای تجاری تغییر کرد به طوری که پترا به آرامی موقعیت تجاری خود را از دست داد و در قرن ۷ رها شد.
در سال ۶۳۶ میلادی مسلمانان توانستند شهر پترا را از نفوذ رومی‌ها بیرون آورند. ساکنان پترا پس از آن به کشاورزی اشتغال ورزیدند. اما زلزله‌ای که در سال‌های ۷۴۶ و ۷۴۸ به این شهر وارد آمد، ساکنان پترا را وادار کرد تا به مناطق اطراف کوچ کنند.
یوهان لودویگ بورکهارت سوئیسی که در لباس یک تاجر هندی مبدل شده بود، در سال ۱۸۱۲ پترا را دوباره برای جهان غرب کشف کرد. در این بین شهر به یک ویرانه تبدیل شده بود. پترا در سال ۱۹۸۵ توسط یونسکو به عنوان میراث جهانی معرفی شد. در سال ۲۰۰۷، این شهر به عنوان یکی از عجایب هفتگانه جدید جهان انتخاب شد.
امروزه آثار این شهر باستانی در میان کوه به عنوان یادگاری از دوران نَبَطی‌ها به جا مانده که از مراکز مهم گردشگری کشور اردن به‌شمار می‌آید.
یوستی‌نیانوستلفظ اصلی این نام در زبان لاتینی، به این ترتیب است. سایر تلفظ‌ها متعلق به زبان‌های دیگر هستند. مرتضی ثاقب‌فر در ترجمهٔ "شاهنشاهی ساسانی" نوشتهٔ تورج دریایی این نام را به همین صورت ثبت کرده‌است. یا ژوستینین یکم (به لاتین: Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus Augustus، به یونانی: Φλάβιος Πέτρος Σαββάτιος Ἰουστινιανός، به فرانسوی: Justinien) (۴۸۳ میلادی – ۵۶۵ میلادی) امپراتور روم شرقی (بیزانس) از سال ۵۲۷ میلادی تا هنگام مرگش در سال ۵۶۵ میلادی بود.
او نزد کلیسای ارتدکس شرقی با عنوان «قدّیس یوستی‌نیانوس بزرگ» شناخته می‌شود. او پس از عمویش ژوستین یکم دومین فرمانروا از دودمان ژوستینی به حساب می‌آید.
از کارهای ژوستینین نوشتن قانون شهروندی روم و اصلاحات دیوانی و ارتشی بود. او امپراتور جاه‌طلبی بود و کوشید تا مرزهای پیشین امپراتوری روم را بازگرداند و این روم غربی و به ویژه شهر رم را نیز در بر می‌گرفت. فرمانروایی او به شکوفایی فرهنگ بیزانسی انجامید. او سازه‌های چندی از خود به‌جا گذارد که برجسته‌ترینش کلیسای ایاصوفیه که تا سده‌ها مرکز کلیسای ارتدکس خاوری بود، است. یوستی‌نیانوس کوشش بسیاری برای گسترش مسیحیت نمود.
پس از مرگ اودوآکر، پادشاه ایتالیا، ژوستینین که از دست رفتن سرزمین‌های غربی را غیرقابل بازگشت نمی‌دید، جنگ‌هایی را آغاز نمود تا این اراضی را باز پس بگیرد. او در ابتدا سال ۵۳۳ میلادی به آفریقای تحت سلطه وندال‌ها و سپس در سال ۵۳۴ میلادی به ایتالیا حمله برد. شورش در ایتالیا موقتاً پادشاهی استروگوت‌ها را احیا کرد اما تا سال ۵۵۴ میلادی سرکوب شد. همزمان بیشتر سواحل اسپانیا نیز به زیر سلطه ژوستینین درآمد. بدین شکل تمامی سرزمین‌های اطراف مدیترانه مجدداً در تصرف رومی‌ها قرار گرفت و تنها سرزمین گل و مناطق داخلی اسپانیا خارج از تسبط مستقیم آن‌ها بود. این پیروزی‌ها پادشاهی‌های وندال‌ها و استروگوت‌ها را برای همیشه از میان برد و آن‌ها را مجدداً وارد جامعه استانی روم نمود.
در سال ۵۲۹ یوستی‌نیانوس یکم که معتقد بود فرایند آموزش باید تنها در دست مسیحیان باشد، آکادمی نوافلاطونیان آتن را بست و همچنین ممنوع بودن آموزش و فراگیری فلسفه در قلمروی امپراتوری روم شرقی را اعلام نمود. در پی این رویداد، فیلسوفان آتن به دربار خسرو انوشیروان، شاهنشاه ایران ساسانی، پناهنده شدند و کتاب‌های بسیاری را نیز با خود به ایران آوردند. این کتاب‌ها که آثار ارسطو در میان آنها بود، نخست به زبان سریانی و سپس به زبان پارسی برگردانده شدند. پس از روی کار آمدن بنی عباس، از سال ۷۶۲ برخی از این کتاب‌ها بدست کشیشان مسیحی نسطوری مذهب، به زبان عربی برگردانده شدند ولی از سال ۸۳۲ میلادی، روند ترجمه کردن این کتاب‌ها به زبان عربی، شدت بیشتری به خود گرفت.
همچنین چون در این هنگام، بازرگانی ایران از بازرگانی روم خاوری پیشی گرفته بود، یوستی‌نیانوس یکم به ناچار رو به دریانوردان اتیوپیایی آورد تا از آنها در بازرگانی خود سود ببرد ولی با این همه، او نتوانست از این ترفند خود بهره چندانی ببرد.
میان سال‌های ۵۴۰ تا ۵۶۲ (میلادی) به جنگ با ساسانیان پرداخت. در بهار ۵۴۰ خسرو یکم به مرزهای روم لشکر کشید. حلب را گرفت. آنگاه در ژوئن بر انطاکیه چیره گشت. درعا را محاصره کرد. آنگاه به پادشاهی کوچک ولی استراتژیک لازستان در کنار دریای سیاه که پیرو روم بود روی آورد. بلیزاریوس سردار رومی در ۵۴۱ به پدافند پرداخت و در آغاز پیروزی‌های کوچکی نیز به دست آورد ولی در نهایت شکست خورد و در ۵۴۲ به کنستانتینوپول فراخوانده شد. در ۵۴۳ گسترش طاعون جنگ را آرام نمود. در ۵۴۴ انوشیروان ادسا را محاصره کرد ولی در دستیابی بدان شهر بزرگ ناکام ماند. پیشرفت هر دو سوی نبرد، اندک بود، پس در ۵۴۵ دو سوی میدان، دست از جنگ کشیدند و بر سر مرزهای جنوبی با هم کنار آمدند ولی جنگ لازستان در شمال دنباله داشت، تا اینکه در ۵۵۷ قرار صلحی که پنج سال ادامه داشت بین دو قدرت وضع شد.
فرایند وینر، یک فرایند تصادفی پیوسته در زمان در ریاضیات است که به افتخار نوربرت وینر نامگذاری شده‌است.
این فرایند به اسم حرکت براونی استاندارد هم شناخته می‌شود، به خاطر کارهای رابرت براون. این یکی از بهترین فرایند هایLévy است. (فرایند تصادفی Càdlàg با خاصیت رشد مستقل مانا) و در ریاضیات محض و کاربردی، اقتصاد، مالیه ریاضی و فیزیک کاربردهای زیادی دارد.
فرایند وینر هم در ریاضیات محض و هم در ریاضبات کاربردی کاربرد دارد. کاربرد آن در ریاضیات محض برای بررسی زمان-پیوسته مدل مارتینگل (martingales) است که یک مدل برای بررسی این است که چقدر یک فرایند تصادفی می‌تواند پیچیده باشد است. در نتیجه نقش حیاتی درمحاسبات احتمالی و انتشار فرایندها و حتی نظریه پتانسیل دارد. این فرایند از Schramm–Loewner تکامل نتیجه می‌شود. در ریاضیات کاربردی، فرایند وینر برای نشان دادن تجمیع نویز سفید فرایند گوسی استفاده می‌شود بنابراین در مهندسی الکترونیک برای مدل کردن نویز از آن استفاده می‌شود (نویز Brownian را هم ببینید.) همچنین به عنوان ابزار خطا در تئوری فیلتر و نیروهای ناشناخته در تئوری کنترل کاربرد دارد.