moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
این شهر به‌خاطر قرار داشتن بر سر راه اروپا، همواره مورد بازید سیاحان بوده‌است و نیز به‌خاطر موقعیت راهبردی آن، همواره مورد تاخت‌وتاز نیز قرار داشته‌است که از آن جمله می‌توان به حمله‌های عثمانی‌ها در زمان صفویان و افشاریه (نادرشاه افشار در سال ۱۱۴۰ هجری قشون مصطفی‌پاشا را در سهلان شکست داد) و روس‌ها در زمان قاجاریه و جنگ جهانی اول و جنگ جهانی دوم، اشاره نمود.
صوفیان در سال ۱۳۴۱ به شهر تبدیل و در سال ۱۳۶۹ مرکزیت بخش صوفیان را دارا شد.
شهر صوفیان به نوشتهٔ احمد سلیمی در کتاب «گونه‌ای بررسی و تحقیق در مورد شبستر» با روستاهای چله‌خانه علیا، چله‌خانه سفلی، گروس، اندبیل، قره‌آغاج، شوردرق، باغ‌وزیر، هارونیه، سفیدکمر، نعمت‌الله، نظرلو، قزل‌دیزج، سهلان وقم‌تپه همجوار بوده و تقریباً محدوده‌ای به وسعت ۲۰ هزار هکتار را شامل است.صوفیان دارای عوارض طبیعی مانند کوه، تپه، سنگلاخ، مرتع، رودخانه، شوره‌زار و… است.
رودخانه فصلی شیرین‌چای که از کوه‌های میشو (شوردرق و یام)، رودخانه فصلی شورآلی که از کوه‌های مرو (اندبیل، کلاش، گروس، قره‌آغاج) و رودخانه فصلی آرپان چایی که از کوه‌های مرو (گروس) سرچشمه می‌گیرند در فصل بهار زمین‌های آن را سیراب می‌کنند.
جاده ترانزیت و خط آهن ایران به اروپا هردو در این شهر دو شاخه شده یکی از مسیر بازرگان، ترکیه به اروپا و دیگری از مسیر جلفا، آذربایجان به اروپا وصل می‌شود.
از نظر اقلیمی معتدل است. بادهایی که در شهر بیشتر مواقع می‌وزند مه یل و آغ یل نام دارد مه یل که از طرف شمال می‌وزد بادی است مرطوب، سرد و خنک که باعث بارش باران در فصل بارش و خنکی هوا در تابستان است. آغ یل که از طرف جنوب می‌وزد نمک دریاچهٔ اورمیه را با خود دارد و بادی است گرم و خشک که در اواخر زمستان باعث ذوب شدن برف‌ها و در اواخر بهار باعث نارس شدن برخی محصولات کشاورزی از جمله گندم است.
با توجه به وجود سنگ آهک و سنگ گچ در کوه‌های منطقه می‌توان گفت این کوه‌ها در دوران سوم زمین‌شناسی شکل گرفته‌اند.
وجود گنبد نمکی در کوه‌های کلاش و قره‌آغاج که از سرشاخه‌هایی رود فصلی شور آلی هستند باعث شوری خاک و آب‌های زیرزمینی در این منطقه شده‌است. مناطقی که با رود شیرین چایی و آرپان چایی آبیاری می‌شوند دارای خاک حاصلخیز است و باغات انگور آن مشهور است.
این شهر دارای چندین رشته قنات قدیمی است که عبارت‌اند از ۱-قنات سیچانیق ۲- قنات میرمیر ۳-قنات قارانی ۴- قنات میرزا هادی ۵- قنات خواجه‌رشید ۶-قنات شورچشمه ۷- قنات شریف ۸-قنات میرحمید ۹-قنات حاج اسماعیل سویی ۱۰- قنات خرمن‌گاه که سابقاً آب شرب و کشاورزی شهر را تأمین می‌کردند ولی امروزه برخی از آن‌ها به دلیل حفر چاه عمیق در نزدیکی آن‌ها یا قرار گرفتن در مسیر توسعهٔ شهر خشکیده یا تخریب شده‌اند.
از مشاهیر این شهر می‌توان به باله خلیل صوفیانی عارف نامی قرن پنجم هجری اشاره کرد که یکی از چهار عارف ناظر بازسازی شهر تبریز و بنای مسجد جامع آن بعد از زلزلهٔ ویران‌گر سال ۴۳۴ هجری به دستور امیر وهسودان حاکم وقت تبریز بود. مزار این عارف نامی به عنوان «امامزاده ابراهیم خلیل صوفیان» در ورودی قبرستان تاریخی شهر صوفیان واقع شده‌است.
همچنین می‌توان از محمود عکاسی شاعر معاصر و سرایندهٔ منظومه اسکوندوز دانیشماسی (که به زبان ترکی در وصف زادگاه خود به سبک حیدر بابا سروده شده) نام برد و نیز می‌توان از میرزا حمزه ابوترابی بانی مسجد ولیعصر و حوزه علمیه در صوفیان یاد کرد.
از دیگر چهره‌ها می‌توان سرباز گمنام میرزا علی ایروانی را نام برد که در حملهٔ روس‌ها در زمان جنگ جهانی دوم در ۳ شهریور ۱۳۲۰ در پاسگاه قره‌بلاغ جلفا در راه دفاع از میهن، جان باخت و همان‌جا به خاک سپرده شده‌است.
در حومهٔ شهر صوفیان، به دلیل نزدیکی به کلان‌شهر تبریز، صنایع بسیار بزرگی فعالیت می‌کنند. صنایعی مانند شرکت سیمان صوفیان، کارخانه آذریت، کارخانه آجرماسه آهکی آذربایجان، کارخانه گچ گروس، کوره‌های آجرپزی و آهک پزی.
همچنین شهرک مصالح ساختمانی آیت‌الله هاشمی رفسنجانی با تولید انواع آجرهای ساختمانی، نما، آسفالت، جدول و سایر مصالح ساختمانی، شهرک سرمایه‌گذاری خارجی که در آن انواع کارخانجات از قبیل کامیون‌سازی، خودروسازی، فولادسازی، لوازم خانگی، گونی‌بافی، تولید کنسانتره، صنایع غذایی، سردخانه و دیگر صنایع مستقر هستند را نام برد.
شهرک صنعتی بعثت، بزرگ‌ترین شهرک صنعتی خاورمیانه در این منطقه در حال احداث است.
از لحاظ کشاورزی و باغداری، کشت گندم، جو، آفتابگردان، پیاز و انگور در منطقه رواج دارد. یکی از بزرگ‌ترین سیلوهای استان، در این شهر قرار دارد. از صنایع غذایی صوفیان می‌توان به کارخانه‌های ماکارونی، کیک، لواشک‌سازی، آردسازی، شکلات، نوقا و صنایع کوچک بسته‌بندی اشاره کرد.
<mapframe latitude="38.457218" longitude="45.566826" zoom="12" width="280" height="111" align="left" />
کُشکسَرای (انگلیسی: Koshksaray )(ترکی استانبولی: Köşksaray ) یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی ایران است.
این شهر در بخش کشکسرای شهرستان مرند قرار دارد.
نام این شهر از دو واژه فارسی کوشک و سرا تشکیل شده که کوشک به معنی کاخ و سرا به معنی محل است.
شهر کشکسرای در ۱۵ کیلومتری شهرستان مرند، نه یک شهر بلکه، یکی از باغ شهرهای ایران دارای موقعیت ارتباطی بالا و دروازه آذربایجان شرقی به اروپا محسوب می‌شود. این شهر آخرین شهر استان در مسیر اروپا و نزدیک‌ترین شهر استان به مرز ترکیه بوده که تا شهر مرزی بازرگان ۱۷۰ کیلومتر فاصله دارد.
از گذشته‌های بسیار دور، این شهر با زرد آلوی خود، در شهرستان‌های دیگر شناخته شده و دارای باغ‌های انبوه زردآلو می‌باشد.
شغل اکثر مردمان شهر رانندگی تریلی و کشاورزی می باشد.
کوه گچی قالاسی در شهر کشکسرای که تقریباً در ۱ کیلومتری و در سمت جنوبی آن قرار دارد، یکی از مناطق تفریحی شهر محسوب می‌شود. روستای سرسبز ارلان که در پشت این کوه قرار دارد یکی از زیباترین روستاهای شهرستان مرند می‌باشد.
از صنایع دستی کشکسرای میتوان به بافت انواع سبدها برای حمل نان و میوه از ساقهٔ گندم اشاره کرد که به نوبهٔ خود از شهرت زیادی برخوردار است. این هنر ظریف به سبب وجود گندمزارهای وسیع رواج زیادی دارد و زنان و دختران با بافت انواع سبد و وسایل و لوازم آشپزخانه، نقش مهمی در بهبود شرایط اقتصادی خانواده ایفا می‌ کرده اند. آنان بعد از چیدن ساقه های بلند گندم آنها را با آب نرم و در برخی موارد رنگ کرده و سپس آنها را با هنر خود در آمیخته و سبدهای زیبایی می بافته اند. سبد بافی جزو هنرهای دیرین کشکسرای می باشد که در سال های اخیر کم کم به فراموشی سپرده می شود.
لغتنامه دهخدا به نقل از جلد چهارم فرهنگ جغرافیایی ایران می‌نویسد:
کشک سرای. [ ک ُ شک س َ ] ( اِخ ) دهی است از دهستان یامچی بخش مرکزی شهرستان مرند واقع در ١٨هزارگزی باختری مرند و پانصد گزی شوسه خوی به مرند دارای ٢٨٩٢ تن سکنه دارد. آب آن از رودخانه و قنات و راه شوسه است. ( از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 4 ) .[http://mibosearch.com/word.aspx?wName=کشک+سراي کشک سرای - [a svhd ]]
منابع محلی
کلوانق یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی ایران است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان هریس قرار دارد.
کلوانق شهری است از شهرهای شهرستان هریس که بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ به عنوان دومین شهر پرجمعیت شهرستان هریس، دارای 1400 نفر جمعیت می‌باشد؛ولی امروزه طبق جدیدترین امارجمعیت این شهر ۱۸۴۰۰ می باشد اکثر قریب به اتفاق مردمان این شهر به کشاورزی، آرماتوربندی، قالب بندی بتنی ساختمان و تعداد اندکی نیز به دامداری اشتغال دارند.
وسعت زمین‌های حاصلخیز این شهر در بین سایر شهرهای شهرستان هریس بی همتا و از لحاظ مرغوبیت خاک و مقدار آبهای زیرزمینی موقعیتی استثنایی را دارا می‌باشد.
کلوانق دارای یک قبرستان قدیمی است که وجود سنگ‌های بزرگ که دارای خطوط عربی و اسلامی فراوانی است، نشان از قدمت بلند این شهر دارد.
کوزه‌کنان یکی از شهرهای بخش مرکزی استان آذربایجان شرقی ایران است.
فاصله‌ی آن با مرکز استان تبریز ۷۵ کیلومتر و با مرکز شهرستان ۱۲ کیلومتر است.
این شهر از شمال به کوه‌های میشوداغ، از جنوب به روستای یوسف‌آباد، از غرب به بندر شرفخانه و از شرق به شهر خامنه منتهی می‌شود. در دامنه کوه‌های میشاب (می‌شوداغ) گل‌های لاله عباسی و ریواس به صورت وحشی و خودرو وجود دارد. در شمال غربی آن نیز معادن نمک حاوی سنگ‌های نمک با خلوص بالا دیده می‌شود که در حال حاضر نیز از آن‌ها بهره‌برداری می‌شود. در مجاورت این معادن دو چشمه نزدیک به هم وجود دارد.
جمعیت کوزه‌کنان بیش از پنج‌هزار نفر است و شغل اغلب ساکنان آن کشاورزی است؛ اما جمعی از اهالی این شهر نیز سفالگرند. مسجد جامع (جمعه مسجد) که درب ورودی و منبر آن ارزش تاریخی دارد، از مکان‌های دیدنی محسوب می‌شود. آثار و بقایای کوزه و سفال‌های قدیمی که گاه به صورت اتفاقی در آن یافت می‌شود نشان دهنده حرفه اصلی پیشینیان و احتمالاً وجه تسمیه این شهر می‌باشد. بنیان‌گذار کوزه‌گری به روش نوین در این شهر حاج اسماعیل عباسقلی زاده آزاد است. این شهر به «کوزه کنان مهد هنر سفال ایران» مشهور شده‌است.
کوزه کنان: «شهری است در حدود ده فرسخی تبریز» با جمعیتی در حدود 10000نفر. این شهر در قسمت غربی شهرستان شبستر و در بخش موسوم به گونئی مرکزی قرار دارد. گونئی به معنای آرانک و در نهایت ارونق می‌باشد. یاقوت حمدی در معجم البلدان آورده‌است که در کوزه کنان ۷۵۰۰۰ خانوار زندگی می‌کنند. مسلماً این ارقام قابل توجه و در واقع حکایت از قدمت و اهمیت کوزه کنان دارد کلاویخو در سفرنامه خود راجع به این روستا آورده‌است که: شب را در کوزه کنان که -سابقاً محل بزرگی بوده و فعلاً بیشتر قسمت‌های آن ویران است- خوابیدم گویند باعث این ویرانی، امپراتور طغتمش خان بود که از امیر تیمور شکست یافت و از قدرت افتاد. در کوزه کنان بسیاری از ارمنیان را دیدم که در آنجا مسکن داشتند.
از جمله مشاهیر این خطه می‌توان از: نقشبندی کوزه کنانی، ملتجی کوزه کنان، همت کوزه کنانی و ملا ابو محمد کوزه کنانی حاج مهدی کوزه کنانی رجل مشهور قاجار که خانه‌اش در تبریز به خانه مشروطیت شناخته شده و تاکنون پابرجاست نام برد اهالی شهر معتقدند که: همانگونه که از مرحوم آیت‌الله نجفی مرعشی روایت شده‌است بعد از اسلام سه سادات اصیل به آذربایجان قدم نهاده‌اند که از آن سه یک نفر در کوزه کنان سکنی گزیده‌است و از این جهت کوزه کنان را دروازه سید نیز نام نهاده‌اند ظاهراً کوزه کنان همانگونه که از نامش پیداست مهد سفالگری بوده چرا که در حفاری‌های مختلف این روستا، کوزه‌های بزرگی که غالباً در حدود ۱۰۰ لیتر آب در خود جای می‌دهند به ضخامت ۷–۶ سانتی‌متر بدست آمده‌است. برای مثال (خرابه لر) که در قسمت جنوب شرقی روستای کوزه کنان قرار دارد. ابتدا مسکونی بوده اما مشخص نیست چه حادثه‌ای رخ داده که مردم از آن ناحیه کوچ کرده‌اند. به هر ترتیب به هنگام حفاری زمین در این منطقه یا به هنگام کشاورزی در اراضی همجوار با خرابه آثار سفالینه زیبا و قابل توجهی بدست آمده‌است.
کوزه‌کنان دارای چشمه‌های متعددی می‌باشد که از جمله آن‌ها هادی کهریز و تازه کهریز می‌باشد. همچنین دو قنات به نام‌های قنوات آقا ملک و آقا کریم در بالا دست این آبادی وجود دارد که به شور گوئللری معروفند با توجه به لوله‌های سغالینی که در داخل آبادی در اثر حفاری‌ها بدست آمده‌اند مشخص می‌شود سابقاً آب این قنوات تا پایین‌ترین نقاط روستا منتقل می‌شده‌است.
۱-آب‌انبار:
این آب‌انبار صدها سال قبل ساخته شده و بعداً حدود ۱۲۰ سال قبل توسط بزرگمرد تاریخ مشروطه حاج مهدی کوزه کنانی «ابوالمله» بازسازی و مرمت دوباره شده و براساس اطلاعات به دست آمده و مستندات تاریخی این آب‌انبار سالیان متمادی جهت انبار و نگهداری برف و یخ زمستانی بوده تا در تابستان‌های گرم در پائین آوردن تب و تشنگی مورد استفاده مردم قرار می‌گرفت و مصالح به کار رفته در آن بیشتر (ساروج) بوده و نقشبندی و عایق بندی و ضخامت دیوارها و سقف آن نشان و حکایت از تخصص و پیشرفت علمی ساکنین وقت دارد.
۲-گورستان‌های چهارگانه (بالا، پائین، ارامنه، و اوشاقلار قبرستانی):
با توجه به وسعت و نحوه دفن اموات که به صورت خانوادگی و طبقه‌بندی شده به صورت سنگفرش سفید و قرمز و خاکستری که دلیل بر وجود طبقه‌بندی اجتماعی و دینی بوده و مبین تاریخ سکونت می‌باشد و همچنین در شرح قبرستان ارامنه به سابقه بیش از هزاران سال مربوط به دوره‌های قبل از اسلام که با توجه به آثار به دست آمده در حفاری‌های کشاورزان و دامداران و برخی حفاری‌های قاچاقچیان نشان از وجود آثار ارزشمند تاریخی در آن است.
۳- غار تاریخی:
در محل گورستان در ضلع جنوبی شهر که بنا به روایات و مستندات تاریخی در جنگ چالدران مورد استفاده لشکر شاهان صفویه قرار گرفته و مطمئناً دارای آثار ارزشمند تاریخی است ولی به دلیل مدفون شدن مجرای ورودی و خروجی غار فعلاً دسترسی به این غار امکان‌پذیر نیست و لازم است کارشناسان محترم میراث فرهنگی ضمن بازدید از محل مذکور و ارائه نظرات و راهکارها جهت بازگشائی و مرمت آن اقدام‌های لازم را انجام دهند که نیاز به مطالعة بیشتر دارد تا بدین وسیله از تخریب این اثر ارزشمند جلوگیری به عمل آید.
۴- قلعه ایچی (داخل قلعه)
در کوزه کنان محله‌ای موسوم به قلعه ایچی قرار دارد که مشهور است در زمان شاه اسماعیل صفوی در درون قلعه به جمع‌آوری قشون و تعلیم نظامی می‌پرداخته‌اند. ظاهراً چند سال قبل از داخل قلعه طی حفاری دو دخمه (به شکل محل نگاهداری سربازان) بدست آمده‌است که بنا بر روایتی حدود ۲ روز به یکی از دخمه‌ها آب بستند اما در شکل ظاهر دخمه خللی وارد نشد، این قلعه در شمال غرب کوزه کنان پابرجاست.
۵- درخت نارون (قره آغاج) کوزه کنان
در این شهر درخت نارونی وجود دارد که در محله صادله قرار دارد. قدمت این چنار را حدود ۷۰۰ سال تخمین زده‌اند ظاهراً تا چند سال گذشته پینه دوزی در داخل درخت مغازه‌ای محقر ترتیب داده و به شغل کفاشی می‌پرداخته‌است.
۶- مسجد جامع محمد حنفیه
این مسجد از کهن‌ترین بناهای کوزه کنان است که در مسیر بناها و ساختارهای تاریخی بوده و دررون باغ‌های انبوه این منطقه قرار دارد در این مسجد منبری هست که بنا به روایت با قدمتی در حدود ۱۲۰۰ سال و مشهور به قره منبر بوده و موسوم است که مورد استفاده محمد حنفیه برادر حضرت علی (ع) قرار گرفته‌است.
۷- هنر کوزه‌گری و سفالگری در کوزه کنان
کوزه‌گری شغل آباء و اجدادی اهالی کوزه کنان است، امروزه بالغ بر ۵۰ کارگاه کوزه‌گری در کوزه کنان دایر است و یکی از مراکز اصلی سفالگری در سطح جهان است که به عنوان مهد سفالگری می‌باشد و سابقه چندین هزار ساله دارد که به زمان حضرت نوح نسبت داده شده‌است.
کوزه کنان همانگونه که از نامش پیداست مهد سفالگری بوده چرا که در حفاری‌های مختلف این شهر، کوزه‌های بزرگی که غالباً در حدود ۱۰۰ لیتر آب در خود جای می‌دهند به ضخامت ۷–۶ سانتی‌متر بدست آمده‌است. برای مثال «خرابه لر» که در قسمت جنوب شرقی روستای کوزه کنان قرار دارد. ابتدا مسکونی بوده اما مشخص نیست چه حادثه‌ای رخ داده که مردم از آن ناحیه کوچ کرده‌اند. به هر ترتیب به هنگام حفاری زمین در این منطقه یا به هنگام کشاورزی در اراضی همجوار با خرابه لر آثار سفالینه زیبا و قابل توجهی بدست آمده‌است.
با توجه به موارد ذکر شده در خصوص آثار تاریخی و باستانی جهت صیانت از فرهنگ، هنر و معماری این شهر و جلوگیری از تخریب بیشتر این آثار و حفاری‌های غیرمجاز و سرقت آثار تاریخی و توجه ویژه دولت به امور میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی، موارد زیر پیشنهاد می‌گردد:
الف) ثبت و ترمیم آب‌انبار حاج مهدی کوزه کنانی
ب) تملک خانه اجدادی و زادگاه حاج مهدی کوزه کنانی و بازسازی و مرمت و احداث سایر ملحقات لازم در کنار آن و تبدیل این منزل به موزه مردم‌شناسی و جمع‌آوری آثار تاریخی شهرکوزه کنان که از حفاری و مطالعه گورستان‌ها و غار ذکر شده بدست خواهد آمد در این موزه علاوه بر جلوگیری از تاراج این سرمایه‌های ارزشمند تاریخی باعث ایجاد اشتغال و جذب گردشگری در این منطقه خواهد شد و موجب رونق استان نیز خواهد بود؛ و ضمناً باعث ماندگاری یاد بزرگمرد تاریخ مشروطه حاج مهدی کوزه کنانی «وی از پیشروان جنبش مشروطیت و از مشاوران نزدیک ستارخان سردار ملی بوده‌است».
خانه مرحوم حاج میرزا مهدی کوزه کنانی در جنب مجموعه بازار بزرگ تبریز و در کنار خیابان جدیدالاحداث استاد مطهری واقع شده و در زمان مشروطیت و پس از آن محل تجمع سران و بازماندگان صدر مشروطیت از جمله ستارخان، باقرخان، ثقةالاسلام، حاج میرزا آقا فرشی، حاج میرزا حسن واعظ و اکثر مشروطه خواهان بوده‌است. خانه مزبور در سال ۱۳۴۷ هجری شمسی بدست حاج ولی معمار تبریزی که سالیان متمادی در روسیه زندگی می‌کرده ساخته شده و در سال ۱۳۴۴ توسط مالکان جدید آن مرمت گردیده‌است) خواهد بود. همچنین این موزه محل نگهداری خمره بدست آمده از محل حفاری مسجد بازار که اخیراً کشف و توسط سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسید که قدمت آن به دوره قبل از اشکانیان می‌رسد خواهد بود.
کوزه کنان مرکز دهستان گونئی مرکزی است که این دهستان شامل روستاهای مشنق، علی بیگلو، یوسف آباد، کوشک، کافی الملک و داریان می‌شود.
عمده‌ترین محصولات کشاورزی این شهر عبارتند از: غلات و سیفی جات: خیار، بادمجان، گندم، جو، عدس، کدو، لوبیا - محصولات سردرختی: گیلاس، زردآلو، انواع سیب، آلبالو، هلو، انجیر، گلابی، انواع آلو، شلیل، بادام و گردو… و انواع خشکبار پرورش می‌یابد.
گوگان یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی است که در بخش گوگان شهرستان آذرشهر واقع شده‌است. جمعیت این شهر بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۵ خورشیدی بالغ بر ۱۱،۷۴۲ نفر بوده‌است که از این لحاظ نوزدهمین شهر پرجمعیت استان آذربایجان شرقی و سومین شهر پرجمعیت شهرستان-بعد از مرکز شهرستان- محسوب می‌گردد.
در زمان حکومت پهلوی نام شهر به «گاوگان» تغییر یافت، که چندین سال بعد از انقلاب اسلامی به نام قدیمی خود یعنی «گوگان» تغییر نام داده شد. شهر گوگان در ۴ کیلومتری غرب آذرشهر، ۴۵ کیلومتری جنوب غرب تبریز و ۶۹۴ کیلومتری شمال غرب تهران واقع شده‌است. این شهر در ساحل شرقی دریاچهٔ ارومیه واقع شده‌است و ارتفاع آن از سطح دریا ۱۳۴۰ متر می‌باشد. این شهر در مسیر جاده ابریشم واقع شده و در قدیم کارونسراهای زیادی در آن وجود داشته است.
از محصولات تولیدی گوگان می‌توان به گردو اشاره کرد که به نقاط مختلف کشور صادر می‌شود. پیش‌شماره تلفنی این شهر ۰۴۱۳ می‌باشد. شهر گوگان در سال ۱۳۳۶ خورشیدی با ارتقای درجه از روستا به شهر، صاحب شهرداری دولتی شده‌است و هم‌اکنون یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی محسوب می‌گردد.
همچنین شیرینی سنتی گوگان به نام باقلوا نیز شهرت بسیار زیادی دارد و از آن به عنوان سوغات گوگان یاد می‌شود.
این شیرینی به شکل لوزی و از بادام یا گردو تهیه می‌شود که طرفداران بسیار زیادی در سطح استان و کشور دارد. اهالی شهرستان معمولاً این شیرینی را در ایام عید نوروز و در سفره‌های هفت سین قرار می‌دهند.
مسجد جامع گوگان از آثار مربوط به دوره قاجار است. این اثر در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۵۱۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این شهر دارای چشمه آب گرم که در کوه قزل داغ گوگان واقع است می‌باشد که خاصیت درمانی دارد.
اسم این شهر در لهجه (گویش) بومی و محلی گو گن نامیده چمی‌شود. این اسم ترکیبی از دو کلمه گو + گن می‌باشد، کلمه گو در زبان ترکی آذربایجانی به معنی رنگ سبز و کلمه گن نیز در زبان ترکی آذربایجانی به معنی وسیع، گشاد، فراخ، گسترده، بسیط می‌باشد؛ که معنی تحت لفظی نام محلی شهر گو گن (گوگان، گاوگان) را می‌توان سرزمین وسیع و سرسبز نامید.همچنین بنابر روایت آقای احمد جانثاری از اساتید بنام تاریخ و جغرافیای منطقه،اسم این شهر قبلاً گیوکان یا محل تجمع پهلوانان بوده که درمحل شاه میدانی،یا ایل میدانی! فعلی گرد هم آمده و باهم مسابقه میدادند. اگر کسی به این شهر سفرکرده باشد شاهد باغ‌های سرسبز و بسیار پرنشاط از در ختان گردو، بادام، گیلاس و … خواهد بود. رودخانه گنبر چایی از مرکز این شهر می‌گذرد.
وب سایت شهرداری گوگان
لِیلان، شهری در بخش مرکزی شهرستان لیلان در استان آذربایجان شرقی ایران است. این شهر، مرکز شهرستان لیلان است.
این شهر در ۲۰ کیلومتری جنوب‌شرق شهر ملکان، ۱۶۳ کیلومتری جنوب‌غرب شهر تبریز و ۶۷۸ کیلومتری شمال‌غرب شهر تهران واقع شده‌است.
شهر باستانی لیلان که پس از اسلام به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهرهای آذربایجان مطرح می‌شد، بر اثر زلزله‌ها، سیل‌ها و سایر بلایای طبیعی از بین رفته‌است و امروزه تنها شهری متروکه در معرض دید قرار دارد. در سال‌های اخیر هم با توجه به باستانی بودن منطقه، کاوشگران و مورخان بسیاری در محل شهر باستانی لیلان مشغول به تحقیق و جستجو شده‌اند. این خود عاملی برای جذب جمعیت در این شهر شده‌است، تا جایی که علاوه بر این که تعداد بسیاری از اهالی به سایر نقاط کوچیدند، مهاجرانی نیز از روستاهای مجاور وارد این روستا شدند. تا این‌که در سال ۱۳۷۴ خورشیدی بر اساس آمارهای جمعیتی که جمعیت آن بیش از ۵٬۰۰۰ نفر برآورد شده بود و با توجه به باستانی بودن منطقه، لیلان به شهر تبدیل شد. امروزه لیلان پیش‌رفت‌هایی را متحمل شده‌است و در واقع لیلان امروزی، وارث آن شهر باستانی است.جاذبه‌های تاریخی استان‌های آذربایجان شرقی، غربی و اردبیل؛ تألیف ناصر احمدی‌نیا
شهر شیز اقامتگاه تابستانی خسرو پرویز ظاهراً در نواحی دریاچه ارومیه در سر راه مراغه و تبریز در نزدیکی لیلان بوده‌است. گویند در نزدیکی آن چشمهٔ نفتی بوده که آتشکده آذرگشسپ بواسطهٔ آن روشن می‌شده‌است در دوره ساسانی معمولاً یکی از مرزبانان را به حکومت آذربایجان می‌گماردند. در اواخر آن دوره حکومت آذربایجان در دست خاندان (فرخ هرمزد) بود؛ و پایتخت آن (شیز) یا (گنزب) نام داشت که مطابق با ویرانه‌های لیلان در جنوب شرقی دریاچه ارومیه گزارش شده‌است. .
کشف ۲۳ سکه طلا متعلق به دوران بیزانس در آذربایجان شرقی
به گزارش گروه فرهنگی آنا و به نقل از روابط عمومی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی، فرزین حق‌پرست مدیرکل میراث فرهنگی این اداره کل گفت: «در جریان سامان‌دهی منطقه تاریخی لیلان از شهرستان ملکان و با تلاش و پیگیری‌های مجدانه متخصصان باستان‌شناس این اداره کل، این سکه‌ها کشف شده‌است.»
حق‌پرست یادآور شد: «این سکه‌های بیزانسی، از جنس طلا هستند و حدود دو برابر سکه بهار آزادی وزن دارند و کشف این سکه‌ها گمانه‌زنی‌ها دربارهٔ مکان شهر تاریخی «شیز» را به یقین نزدیک‌تر می‌کند.»
وی همچنین گفت: «شهر تاریخی شیز متعلق به دوران تاریخی ساسانی است، اما باستان‌شناسان در مورد محل قطعی آن اتفاق نظر ندارند، لذا کشف این سکه‌ها به احتمال وجودِ شهر تاریخی شیز در لیلان اعتبار بیشتری می‌بخشد.»
وی ادامه داد: «برای پی‌بردن به جزئیات بیشتر در مورد سکه‌ها مطالعات و تحقیقات تکمیلی توسط باستان‌شناسان در حال انجام است.»
حق‌پرست با اشاره به تلاش‌های مستمر باستان‌شناسان اداره کل، خاطرنشان کرد: «همکاران باستان‌شناس اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی طی بررسی‌های باستان‌شناسی خود از منطقه به این سکه‌ها رسیده‌اند.»
شهر لیلان در ناحیهٔ جنوب شرقی دریاچه ارومیه و در منطقه‌ای حاصل‌خیز و پرآب پدید آمده‌است. آب و هوای این شهر در بیش‌تر ماه‌های سال سرد است و تنها در اواخر فصل بهار و اوایل فصل تابستان از شدت سرمای آن کاسته می‌شود. رودخانهٔ فصلی لیلان‌چای، از دامنه‌های کوه سهند سرچشمه می‌گیرد و پس از گذشتن از شهر خراجو و تعدادی روستا، از ضلع جنوب شرقی شهر لیلان عبور می‌کند و سپس به دریاچه ارومیه می‌ریزد.جغرافیای جنوب سهند؛ تألیف محمد عسگری مراغه‌ای
حدود ۴۶ تپه لیلان در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است که قدمت آن‌ها مربوط به دوره اشکانی - ساسانی می‌باشد.
این تپه‌های تاریخی شامل موارد زیر می‌باشند:
پس از بررسی‌های سطحی محوطه قلعه بختک لیلان محوطه حدود ۱۶۰ هکتار می‌باشد. ۲۴ تپه در این محوطه بررسی که بیشترین آن‌ها در جبهه شر قی محوطه قرارگرفته‌اند. مهم‌ترین این تپه‌ها عبارتند از تپه الله قلی – تپه چمن که تپه‌های پیش از تاریخ می‌باشند و از اهمیت بسزائی برخوردار می‌باشند و قدمت آن‌ها به هزاره دوم پیش از میلاد می‌رسد. اعتبار این محوطه به دوران اشکانی نیز می‌رسد و در دوره ساسانیان نیز از اعتبار و اهمیت بسزائی برخوردار می‌شود و از قرون اسلامی تا دوران ایلخانی نیز اعتبار و اهمیت تاریخی خود را حفظ نموده‌است. علاوه بر تپه‌های یاد شده در ارتفاعات شرقی لیلان مکان‌های استقراری نظامی نیز بچشم می‌خورد.
قلعه بختک واقع در ورودی شهر لیلان می‌باشد. این قلعه در سال ۱۳۷۹ با شماره ۲۷۸۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این قلعه در سال‌های قبل توسط بسیاری از باستان شناسان ایرانی و خارجی مورد بررسی و بازدید قرار گرفته‌است و در مورد قدمت و پیشینه تاریخی آن، مطالبی را ارائه نموده‌اند. آثار بررسی سطحی قلعه حاکی از قدمت پیش از تاریخ تا دوره اسلامی بوده و عمدتاً آثار دوره ساسانی و اشکانی در آن به چشم می‌خورد. در سال ۱۳۸۶ در اولین اقدام عملی، نقشه محدوده قلعه و نیز عکس ماهواره ای محوطه تهیه شد. یکی از مهم‌ترین کارهایی که طی سال جاری در محدوده قلعه بختک انجام شد، شناسایی و بررسی باستان‌شناسی تپه‌های اقماری و محدوده قلعه بختک بوده، با توجه به نوشته‌هایی که در گزارشات باستان‌شناسی در مورد قلعه بختک آمده‌است، تعداد تپه‌هایی را که در ارتباط هٔ هٔ؟ عه و در حوزه فرهنگی آن آمده‌است، هیئت بررسی در سال جاری تعداد ۴۶ تپه از حوزه فرهنگی قلعه را شناسایی کرده و پرونده‌های ثبتی آن‌ها تهیه شده و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. همچنین حریم و محدوده قلعه در سال جاری به صورت شبکه بندی شده نمونه برداری سفالی شده تا در مورد قدمت و مسائل پژوهشی آن کمکی به باستان شناسان نموده باشد.
مردم این شهر به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند و پیرو دین اسلام مذهب شیعه دوازده امامی هستند.
شغل بیشتر مردم این شهر پیمانکاری، کشاورزی و باغداری است.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر لیلان برابر با ۶٬۳۵۶ نفر (۱٬۹۴۳ خانوار) بوده‌است.
مَلِکانْ یکی از شهرهای جنوب‌غربی استان آذربایجان شرقی و مرکز شهرستان ملکان است. این شهر با ۲۷۴۳۱ نفر جمعیت در سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵ خورشیدی به عنوان سیزدهمین شهر پرجمعیت استان شناخته می‌شود.
ملکان در جنوب‌شرق دریاچهٔ ارومیه و در محل اتصال استان‌های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی قرار گرفته‌است. این شهر با وسعت ۱۰۰۷ کیلومتر مربع (۲٫۲ درصد مساحت استان) بوده و فاصله آن با مرکز استان تبریز ۱۴۴ کیلومتر می‌باشد فاصله این شهر با برخی شهرها زنجان ۲۷۱ کیلومتر، خرم‌آباد ۶۰۲ کیلومتر، رشت ۴۶۴ کیلومتر، اردبیل ۳۲۶ کیلومتر، همدان ۴۰۳ کیلومتر، ساری ۸۷۰ کیلومتر، ارومیه ۱۶۷ کیلومتر، قزوین ۴۴۴ کیلومتر و تا تهران ۶۲۰ کیلومتر فاصله دارد. مردم ملکان آذربایجانی بوده و به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند.
شهر ملکان که پیش‌تر «ملک‌کندی» خوانده می‌شد، پیشینهٔ تاریخی طولانی داشته و به‌دلیل آب و هوا و موقعیت گذرگاهی مناسب، از گذشته‌های دور مسکن اقوام مختلفی بوده‌است؛ به‌طوری‌که از ۶ هزار سال پیش از میلاد، روستاهای عباس‌آباد و قوریجان از اصلی‌ترین سکونتگاه‌های این منطقه به‌شمار می‌رفته‌است.
تالاب عباس‌آباد (عباس‌آباد گلی) از ۵ تا ۶ هزار سال پیش از میلاد تا دورهٔ پهلوی در محل کنونی بیمارستان ملکان قرار داشته‌است. این تالاب فصلی که بر اثر بارندگی‌های شدید هزاره‌های پیش از میلاد تشکیل می‌شد، باعث رونق کشاورزی در این منطقه شده بود.
قدمت سفالینه‌های یافت‌شده از تپه‌های روستای بایقوت به ۷ هزار سال پیش برمی‌گردد و شواهد گویای آن است که ساکنان این منطقه با سرزمین میان‌رودان ارتباطات فرهنگی گسترده‌ای داشته‌اند. همچنین خیش‌های پیداشده در منطقهٔ ملکان که ۵ هزار سال قدمت دارند، نشانگر آن است که اصلی‌ترین عامل یک‌جانشینی انسان‌ها در این منطقه، موقعیت مناسب کشاورزی آن بوده‌است.
شهر ملکان تا ۲۰۰ سال پیش، روستایی کوچک و کم‌جمعیت بوده که از سمت شرق به حمامی تاریخی{جمعه حمامی} و تپهٔ تیکان‌تپه و از سمت جنوب به زمین‌های بایر و باغ‌های چمچمال محدود می‌شده‌است. این شهر در آن زمان به قاجاریان تعلق داشته و نصرت‌السلطنه مالک آن بوده‌است. در سال ۱۳۲۰ خورشیدی، نصرت‌السلطنه مالکیت ملکان را به محسنی (اصغر بقال) واگذار کرد و در سال ۱۳۲۴ خورشیدی نیز محسنی مالکیت این شهر را به نجف مددیان و مظفرخان صولتی انتقال داد. از سال ۱۳۲۴ خورشیدی به بعد، جمشیدخان اسفندیاری ملکیت ملکان را برعهده گرفت.
به عقیدهٔ برخی از کارشناسان، چون ملکان در گذشته حاکم (ملک) زیادی داشته، از همین‌روی نام آن را «ملک‌کندی» نهاده‌اند. به اعتقاد گروهی دیگر، پیش‌تر یکی از اربابان این شهر «ملک‌نیا» نام داشته و نام این شهر از نام این ارباب گرفته شده‌است.
که از کوه‌های سهند سرچشمه می‌گیرد این رودخانه از دو شاخه اصلی تشکیل شده یکی بنام بلوک آباد و دیگری بنام سراجو چای که در محلی بنام روستای کوسه صفر بهم می‌رسند و تشکیل لیلا چای را می‌دهند و بعد این دو رودخانه به سمت جنوب غربی حرکت کرده و در روستای باغچه دیزج شاخه‌های کوچکی هم از روستای تبه اغبلاغ را دریافت کرده و پس از عبور از روستای قوشقیه جیغالو و شیرین کند در داخل شهر میاندوآب وارد زرینه رود می‌شود.
آب و هوای ملکان تحت‌تأثیر جریان‌های آسیای مرکزی، اقیانوس اطلس، دریای خزر، دریای سیاه و دریای مدیترانه قرار می‌گیرد. جریان‌های آسیای مرکزی در فصل‌های بهار، پاییز و زمستان موجب بارندگی و گاهی برف می‌شوند. جریان‌های اقیانوس اطلس و دریای خزر (بادهای خزری) بیشتر در منطقهٔ ارسباران موجب بارش می‌شوند و گهگاهی مناطق جنوبی‌تر را نیز تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهند. جریان‌های دریای سیاه و دریای مدیترانه (بادهای سفید) در فصل‌های بهار و زمستان موجب بارش می‌شوند.
جمعیت کل شهرستان: ۱۰۶۱۱۸ نفر
به جمعیت کل شهرستان ملکان افزوده شده‌است.
ملکان قطب تولید انگور در سطح استان آذربایجان شرقی بوده و به «الههٔ انگور» مشهور است. این شهر یک شهر کشاورزی بوده و کارخانه‌های متعدد سبزه‌پاک‌کنی در آن فعال‌اند. کشورهای حوزهٔ خلیج فارس، اروپا و کانادا، بزرگ‌ترین واردکنندگان این محصول هستند. قالی‌بافی نیز در این شهر رایج است.
کارخانه‌های تولید و بسته‌بندی متعددی در زمینه تولید کشمش در این شهر وجود دارد.
پل دختر (قیزلار کورپوسی)، تپه علی‌بلاغی، مسجد جامع لیلان، قلعه بختک لیلان، پل آجری لیلان چای، آب معدنی شورسو، آب معدنی آرپادره سی، کوه شیروان‌شاهلو همچنین دره گاومیش ئولن از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی شهرستان ملکان به‌شمار می‌آیند.
عمده‌ترین صنایع شهرستان ملکان، صنایع تبدیلی مرتبط با فراورده‌های کشاورزی است و اصلی‌ترین خشکبار تولیدی کشمش معروف به سبزه می‌باشد که در دو نوع کالفرم و سبزه زرد تولید می‌شود از دیگر فراورده‌های تبدیلی کشاورزی رب گوجه فرنگی می‌باشد. . از دیگر صنایع این شهرستان می‌توان از صنایع مربوط به چوب بری، تولید مواد غذایی از قبیل ماکارونی، رب، کیک و … قطعات صنعتی و پلاستیکی، سنگ بری، اجاق گاز و… نام برد.
هم چنین با توجه با ساختار زمین‌شناسی خاص شهرستان ملکان که در زون سهند - بزمان قرار دارد معادن گوناگونی در آن دیده می‌شود از جمله این معادن می‌توان معدن خاک نسوز در روستای چالی و لیلی داغی، زغال‌سنگ در کوه‌های شیروان‌شاهلو، سنگ آهک در روستای قربانکندی و قره چناق و داشبلاغ، باریت در روستای باباقاضی، کائولن (خاک چینی) روستای اوجبلاغ، چندین معدن سنگ ساختمانی لاشه از جمله در روستای بایرام‌کندی و چند معدن شن و ماسه را می‌توان ذکر کرد.
ملکان به سبب حاصل خیزی خاک و مساعد بودن اوضاع جوی و دسترسی آسان به آب‌های سطحی و زیرزمینی مرکز کشاورزی مهمی است که عمدهٔ محصولات آن غلات، میوه به ویژه انگور، صیفی جات و سیب زمینی است. دام داری و پرورش طیور نیز در ملکان اهمیت زیادی دارد و انواع فراورده‌های دامی نظیر لبنیات، پوست و پشم از جمله صادرات این شهرستان است. پرورش دام در این بخش بیشتر شامل: گاو، گوسفند و بز بوده که به شیوهٔ روستایی و صنعتی توسط روستاییان صورت می‌گیرد و به صورت گوشت یا دام زنده به سایر نقاط ارسال می‌شود. علاوه بر آن پرورش طیور به دو شیوه سنتی و صنعتی شامل: پرورش مرغ، خروس، بوقلمون رواج دارد که علاوه بر مصارف داخلی مقداری هم صادر می‌شود
وایْقان یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی که در بخش مرکزی شهرستان شبستر واقع است. این شهر با داشتن حدوداً ۳۰۰ کارخانه تولید آجر سنتی بزرگ‌ترین تولیدکننده اجر سنتی در شمال غرب کشور می‌باشد.
شهر وایقان در ۵ کیلومتری جنوب شهر شبستر واقع شده‌است.
جمعیت آن بالغ بر ۵ هزار نفر و در فصل کاری (خرداد-تیر-مرداد-شهریور) حدود ۴۵۰۰ نفر جمعیت شناور به آن اضافه می‌شود.
کار و فعالیت قبلی اکثریت مردم وایقان، آجرپزی بود و اکثر خانواده‌ها دارای کوره آجرپزی بودند ولی به دلایلی اکثرشان دیگر کار نمی‌کنند و در حال رفتن به پایتخت هستند و برخی نیز به کشاورزی و دامپروری مشغول می‌باشند.
به دلیل حاصلخیزی زمین‌های وایقان و هوای معتدل مکان مناسبی برای رشد گیاهان و درختان می‌باشد به طوری که در سال‌های ۱۳۹۶تا۱۴۰۰ مردمان شهرهای همجوار بویژه تبریز مشتاق به خرید زمین و باغ در وایقان می‌باشند. از جهتی این عمل منجر به ایجاد شغل خرید و فروش ملک و املاک در وایقان شد به دنبال آن زمین‌های وایقان ارزش واقعی خود را پیدا کردند. البته تورم نیز بی تأثیر نبود.
محمدحسین خلف تبریزی در جلد چهارم برهان قاطع صفحه ۲۵۵۵ در ریشه یابی واژه وایقان آن را در زبان فارسی به دو بخش جداگانه وای و قان تقسیم می‌نماید و می‌نویسد: قان کلمه فارسی باستان و همردیف کلمه کند، گند، جنگ، جان به معنای آبادی و شهر است و وای به معنی چاه بوده‌است؛ و علت ان چاه‌ها و قنات‌های فراوان بوده‌است که در این منطقه وجود داشته‌است.
سوغات وایقان:
محصولات:
هادیشهر شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان جلفا در استان آذربایجان شرقی است.
هُورانْدْ یکی از شهرهای شمال‌شرقی استان آذربایجان شرقی است. جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۵ خورشیدی بالغ بر ۴٬۶۵۸ نفر بوده‌است.
درمورد ریشه واژه هوراند عقاید مختلفی وجود دارد.
بسیاری از محققان نام‌های: اهر - هوری بره - هووای - هوراند - هریس - هومای - هورمان را از یک ریشه می‌دانند.
برخی نام هوراند را برگرفته از نام قوم هوری می‌دانند، هوری‌ها یا خوری‌ها مردم باستانی آسیای صغیر و شرق و غرب میانرودان شمالی و سوریه بودند، که (تقریباً ۲۵۰۰ ق. م) از کوه‌های جنوب دریای خزر به سرزمین بین هیتیان و آشور، شرق دجله و منطقه کوهسار زاگرس و از آنجا آنها در مناطق بین‌النهرین شمالی و سوریه و حتی ساحل مدیترانه پخش شدند.
برخی نیز معتقدند واژهٔ هوراند، از واژهٔ فارسی اهوراوند ساخته شده که در طول سالیان دراز به هوراند تبدیل شده‌است. گفته می‌شود که معنی واژهٔ اهوراوند، خدای زیبایی‌ها است که شاید به‌دلیل زیبایی کم‌نظیر این شهر، به این نام خوانده شده‌است.آداب و رسوم و فرهنگ شهر اهر ،
زبان رایج اهالی این منطقه ترکی ترکی آذربایجانی بوده و در بعضی از نقاط لهجه‌های تاتی و هرزندی نیز وجود دارد. مذهب اهالی این شهرستان شیعه اثنی عشری می‌باشد.سایت استانداری آذربایجان شرقی ،
شهر هوراند در ۴۷ درجه و۳۷ دقیقه طول شرقی و ۳۸ درجه و ۸ دقیقه عرض شمالی قرار گرفته‌است و ارتفاع آن از ۱۰۲۴ متر در مرتفعترین نقاط شهر تا ۸۶۰ متر در نقاط پست شهر متغیر است.دفاتر سازمان جغرافیایی کشوری ،
هوراند به دلیل قرار گرفتن در موقعیت خاص جغرافیایی یکی از نقاط بکر و خوشایند برای شکارچیان و صیادان در فصل شکار است.
در دشت لشگرگاه هوراند تپه بسیار کوچکی به شعاع تقریبی ۱۵ و ارتفاع ۵/۱ متر وجود دارد که در اصطلاح محلی به اژدها داش (سنگ اژدها) معروف است. از این تپه آثاری مختلف از قبیل قطعات سفال و سنگ چخماق مربوط به قرون اولیه هزاره اول قبل از میلاد به دست آمده‌است.آشنایی با استان آذربایجانشرقی،
شهر یامچی یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی و مرکز بخش یامچی در شهرستان مرند واقع شده‌است. این شهر لقب پایتخت پستهٔ آذربایجان نام گرفته‌است.
یامچی در واژه (یام+چی) به معنای چاپارخانه، قاصد، پیام‌رسان، پیام‌برنده و محل استراحت پیام‌رسان‌ها معنی شده‌است.
دربارهٔ وجه تسمیهٔ یامچی سه نظریهٔ متفاوت قابل طرح است:
۱. نظریهٔ اول: این نظریه نام یامچی را به اسطوره‌های ایرانی مرتبط می‌کند. بر اساس این نظریه نام یامچی دگرگون یافت واژهٔ «جام‌شی (جام‌چی)» یا «جام‌شید (جمشید)» است.
۲. نظریهٔ دوم: این نظریه نام یامچی را به اسطوره‌های مذهبی مرتبط می‌کند. بر اساس این نظریه بین برخی نام‌های قدیمی مانند یامین و بنیامین مادر و برادر حضرت یوسف و یام پسر حضرت نوح (ع) ارتباط واژگانی برقرار می‌شود.
۳. نظریهٔ سوم: این نظریه نام یامچی را برگرفته از واژهٔ ترکی-مغولی یام (Yam) می‌داند. این نظریه به تحولاتی که در سیستم اطلاع‌رسانی ناشی از گسترش شبکهٔ راه‌ها و چاپارخانه‌ها و محل‌های اتراق مسافران در دوره‌های گذشته روی داده‌است استناد می‌کند.
شواهد و قرائن تاریخی حاکی از این می‌باشد که این شهر از گذشته‌های دور در مسیر جادهٔ ابریشم واقع شده بوده‌است. از این‌رو نظریهٔ سوم بر نظریه‌های دیگر به حقیقت نزدیک‌تر می‌نماید.
جمعیت بخش یامچی طبق آخرین سرشماری کشوری در سال ۱۳۹۵ ه‍.ش با احتساب جمعیت روستاهای تابعه حدود ۳۰٬۰۰۰ نفر می باشد که بیش از یک‌سوم جمعیت در شهر یامچی متمرکز می باشد. از این تعداد نفر مرد و نفر زن می‌باشد. این تعداد در قالب خانوار است.
مردم بخش یامچی به زبان ترکی آذربایجانی تکلم می‌کنند. برخی زبان‌شناسان ترک، لهجهٔ یامچی را جزء لهجه‌های زبان ترکی ثبت کرده‌اند و ویژگی‌هایی برای آن ذکر نموده‌اند.Türk Dili ve Edebiyyatı. — Türk Dili Araştırmaları. — Güney Azerbaycan'da Türk Lehçeleri. — Büyük Resuloğlu, sayfa 381–386. // Yeni Türkiye Stratejik Araştırma Merkezi, Yeni Türkiye Dergisi, Sayı 43 , Ankara, 2002, 672 sayfa. ISBN 1300-4174 این لهجه شباهت زیادی به لهجهٔ نخجوان خصوصاً اوردوباد دارد. مرکز این لهجه را می‌توان مرند دانست. با توجه به گستردگی لهجهٔ یامچی در آذربایجان به مرور شعباتی برای آن پدید آمده‌است. برخی از این ویژگی‌ها با لهجهٔ امروزی شهر یامچی تفاوت دارد.
مردم شهر یامچی مسلمان بوده و شیعه هستند که البته اقلیت‌هایی نیز در بخش یامچی ساکن هستند.
یامچی منطقه‌ای جلگه‌ای و کوهپایه‌ای است و در دو بستر متفاوت از نظر توپوگرافی و منابع آب و خاک گسترده شده‌است. وجود خاک‌های مناسب در اراضی شوراکت ، قیراج و قیزیل داش برای کشت نهال‌های پسته مستعد تشخیص داده شده‌است و قسمتی از این اراضی نیز به زیر کشت پسته رفته‌ است. در اراضی یامچی، خاک‌های مختلفی از جمله خاک شنی، خاک رسی، خاک شور و یک نوع خاک سفید رس مرغوب تشخیص داده شده‌است، این منطقه استعداد و قابلیت فراوانی در زمینهٔ کشاورزی و باغداری دارد.
یامچی در ۸۰ کیلومتری شمال غربی تبریز https://ir.utc.city/1397422-1403913 ، غرب جادهٔ مرند-جلفا و در شمال شاهراه ترانزیتی مرند-خوی-بازرگان واقع شده‌است. این شهر در فاصلهٔ ۱۵ کیلومتری از مرکز شهرستان و شهر مرند قرار گرفته‌است.
شهر یامچی بین عرض‌های ۳۸ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۳۸ درجه و ۳۲ دقیقه شمالی و بین طول‌های ۴۵ درجه و ۳۷ دقیقه تا ۴۵ درجه و ۳۹ دقیقه شرقی واقع شده‌است و ارتفاع آن از سطح دریاهای آزاد به‌طور میانگین حدود ۱٬۲۰۰ متر می‌باشد.
دهخدا در لغت‌نامهٔ خود ایجاد بازارها را به دوران مغول و حکومت پادشاهان مغول منصوب می‌کند. با توجه به تاریخ ایجاد یام‌ها در دورهٔ مغول سه علت زیر در ایجاد بازار یامچی تأثیر زیادی داشته‌اند:
۱. موقعیت استراتژی و جغرافیایی از جمله منابع آب و رودخانه. چرا که رودخانه‌های فصلی زیلبیر و آغ‌چای، اراضی یامچی را سیراب می‌کنند.
۲. قرار گرفتن در محدودهٔ راه‌های تجاری و مخصوصاً جادهٔ ابریشم که در بین اهالی به جادهٔ «دوه‌چی» معروف است.
۳. امنیت به لحاظ استقرار عوامل دولتی و مأموران دولتی در یام‌ها.
به علت گسترش جمعیت یامچی و مرکزیت آن سنگ بنای بازار یامچی گذاشته شد و کم‌کم رونق آن فزونی گرفت. با توجه به مندرجات تاریخ یام‌ها در دوره مغول و ایلخانی، ایجاد بازار احشام همچون اسب و شتر را می‌توان ریشه‌یابی نمود؛ چرا که این چهارپایان مورد احتیاج پیک‌ها بودند. پیک‌ها، اسب‌های پیر و از کار افتاده را به اهالی می‌فروختند تا آن را در کشاورزی و در مکان‌های نزدیک مورد استفاده قرار دهند و اسب تازه را به جای آن می‌خریدند.
بازار یامچی در بین اهالی منطقه و استان به «یامچی بازاری» معروف می‌باشد. در یامچی سابقاً سه روز بازار هفتگی برگزار می‌گردید. دو روز برای بازار احشام و یک روز بازار روز. به تدریج بازار احشام به یک روز کاهش یافته‌است؛ ولی بر اهمیت آن افزوده شده و به یکی از معروف‌ترین بازارهای احشام منطقه تبدیل شده‌است.
چهارشنبه بازار یامچی، سابق بر این در سطح منطقه چنان با اهمیت و رونق بوده که یک روز قبل از بازار فروشندگان کالا از نقاط مختلف استان برای فروش کالا به یامچی می‌آمدند. در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۴ این بازار آنچنان رونقی داشت که روز بازار ۳۰ تا ۴۰ گوسفند و ۳ تا ۷ گاو و یک شتر توسط قصابان ذبح و به فروش می‌رسید. محل بازار یامچی مانند دیگر بازارهای ایران اسلامی در کنار مسجد جامع قرار داشت. بخشی از بازار به مسجد جامع کنونی و بخش دیگر به ساحل رود آغ چای منتهی می‌شد. این بازار کاروانسراهایی داشت و استقرار فروشندگان دارای نظم خاصی بود.
این بازار از ساعت ۷ صبح تا ۳ بعد از ظهر دوام داشت. در روز بازار همه اهالی کار کشاورزی را رها و به بازار می‌آمدند. شهر یامچی از ابتدای پیدایش خود در طول هفته دارای یک بازار بود که در سراسر منطقهٔ آذربایجان محبوبیت خاصی داشته و دارد، هم‌اکنون نیز این بازار پابرجا بوده. البته به خاطر فعالیت زیاد مغازه‌داران و ایجاد بازارهای نامنظم در سایر نقاط یامچی کمی از رونق و شکوه خود را از دست داده‌است. این بازار در محلهٔ قدیمی بازار در مکانی به نام (بازار یری) دایر می‌شده‌است. اکنون بخاطر جلوگیری از ترافیک در مرکز شهر در مقابل مسجد جامع شهر برپا می‌شود.
در روزهای یکشنبه در شهر یامچی بازار احشام برپا است که قدمت تاریخی دارد و امروزه همچنان در جادهٔ یامچی-لیوار پابرجاست. این بازار یکی از بزرگ‌ترین بازارهای احشام منطقهٔ آذربایجان می‌باشد.سازمان میراث فرهنگی و گردشگری
در اطراف شهر یامچی کوه‌هاو مناظر زیبا و حیرت‌انگیزی وجود دارد که در دل این کوه‌ها می‌توان از زیبایی‌های طبیعت مانند چشمه‌ها و تالاب‌ها و همچنین باغات کوهستانی استفاده کرد. از مهمترین رودخانه‌های که از داخل شهر یامچی عبور می‌کند می‌توان به رودخانهٔ آغ‌چای اشاره کرد.
فهرستی از تفرجگاه‌های یامچی:
جادهٔ ابریشم که از شهر یامچی عبور می‌کرده‌است؛ که اکنون بقایای این جاده همچنان وجود دارد. همچنین یک قبرستان تاریخی مربوط به مسافران جادهٔ ابریشم در امتداد این جاده در چند کیلومتری شهر یامچی وجود دارد.
فهرستی از آثار تاریخی یامچی:
آبسرد یکی از شهرهای شهرستان دماوند در استان تهران است. در سال ۱۳۷۵ و با پیوستن سه روستای تاسکین، مرانک و آبسرد به یکدیگر و با مصوبهٔ هیئت وزیران این منطقه به شهر تبدیل شد. پیش از این آبسرد مرکز دهستان جمع‌آبرود بود.
بنابر نظر مهدی علمداری پژوهشگر زبان شناس گویش مردم آبسرد همچون مناطق دماوند و کیلان و عین ورزان، گویش دماوندی است این شهر در همسایگی شهرهای کیلان و دماوند قرار دارد. یکی از محصولات ممتاز کشاورزی آبسرد میوه سیب درختی است.
هفت آذر ۱۳۹۹ محسن فخری زاده در این شهر ترور شد.
شهریار، مرکز شهرستان شهریار در استان تهران است. این شهر، مهم‌ترین شهر در غرب استان تهران است که کیفیت هوای آن از تهران به علت وجود باغات بهتر است. این شهر دارای باغات بسیار بوده محصولات باغی این شهر معروف است.
در جلد نخست کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران نوشته حسینعلی رزم‌آرا که به چاپ رسیده‌است، دربارهٔ شهریار (علیشاه عوض سابق) اینگونه آمده‌است که نشان دهنده وضعیت این منطقه در آن دوران است: علیشاه عوض قصبه‌ای مرکز بخش شهریار تابع شهرستان تهران است که در ۳۰ کیلومتری باختر تهران واقع است. در جلگه واقع است و آب و هوایی معتدل دارد. ۲۹۶۴ سکنه شیعه مذهب و فارسی و ترکی زبان دارد. دارای قنات جدید و آب از رودخانه کرج. شغل مردم زراعت و باغداری است و محصولات این قصبه غلات، انگور، چغندر قند، سیب زمینی و انواع میوه‌جات است. ۳۰ باب دکان مختلفه دارد. ادارات دولتی این ده عبارتند از بخشداری، امین صلح، دامپزشکی، شعبه بانک کشاورزی، آمار، بهداری، فرهنگ، دفتر پست، دفتر ژاندارمری، بیمارستان و دبستان. کارخانه برق کوچک و آسیاب موتوری دارد. راه فرعی شوسه به تهران دارد که در کیلومتر ۱۵ از جاده تهران به قزوین جدا شده. از طریق بابا سلمان - بادامک و سیدآباد، همه روزه اتوبوس بین تهران و این قصبه رفت و آمد می‌نماید.
واژهٔ (شهریار) از لحاظ اصطلاح‌شناسی (واژه‌شناسی) برخلاف پنداشت همگان به معنای یاری‌دهندهٔ شهر نمی‌باشد، بلکه این لغت از واژهٔ شهردار در دستور زبان پهلوی به معنای دارنده و مالک کشور یعنی فرمانروا و پادشاه به دست آمده‌است. همچنین در فرهنگنامه‌های بزرگ زبان فارسی معنای واژهٔ شهریار را برابر با (کلان‌شهر یا بزرگ شهر یا فرمانروای شهر) آورده‌اند. در کتب تاریخی از شهریار با عناوینی چون دی شهر، ولایت روستایی تاریخی در حوزه ری و منطقه ای حاصلخیز در مسیر رودخانه‌های غرب تهران یاد شده‌است.
شهرداری شهریار در سال ۱۳۳۱ بنیان‌گذاری شد. هنگام بنیان‌گذاری این سازمان، شهر شهریار ۵٬۰۰۰ نفر جمعیت داشته‌است. از هنگام بنیان‌گذاری تا کنون ۳۳ نفر مقام شهردار را بر عهده داشته‌اند.
در خصوص واژه شهریار تاکنون تعاریف و تعابیر گوناگونی شده، از جمله این تعابیر: یاری دهنده، شهردار، خشتره دار در فارسی باستان، شتر دار، دارنده و مالک کشور یعنی فرمانده و پادشاه و شهر بزرگ و کلانشهر می‌باشد، با این وجود سابقه چنین تعابیری از شهریار از قرار معلوم متأثر از برخی نواحی مجاور است. از نظر تاریخی، رونق، شهرت، وسعت و جایگاه اجتماعی و سیاسی هیچ‌یک از آبادی‌های استان تهران به پای شهر ری نمی‌رسد، از این رو سایر سکونت گاه‌های منطقه تهران را باید روستاها و شهرکهای کم سابقه تر و بعضاً از جمله نواحی ری به‌شمار آورد. نام‌هایی چون ورامین، تهران و قصران بعد از ری، برگ‌هایی از جغرافیایی تاریخی منطقه را به خود اختصاص می‌دهند.
در این میان از شهریار با عناوینی مثل ولایت، روستایی تاریخی در حوزه ری، یکی از بلوکهای تهران، از جمله مناطق حاصل خیز واقع در کنار مسیر رودخانه‌های غرب تهران یاد شده‌است.
شهر شهریار یکی از هفت شهر شهرستان شهریار و مرکز شهرستان می‌باشد. ساختمان فرمانداری ویژه شهرستان شهریار و ادارات مرکزی در این شهر قرار دارند و از نظر موقعیت در غرب استان تهران و در قسمت شمال غربی با شهرهای ملارد و اندیشه، در شرق و شمال شرقی با شهرهای باغستان و شهرستان قدس، در جنوب و جنوب شرقی با شهرهای فردوسیه و صباشهر و در جنوب غربی با شهر وحیدیه و امیریه همسایگی دارد.
شهر شهریار دارای مناطق و نواحی پنج‌گانه می‌باشد؛ و همچنین مساحت شهر شهریار: بالغ بر۸۰۰۰ هکتار است.
علیشاه عوض، کرشته، عباس‌آباد، محمدآباد، شهرک مخابرات فاز۱ و فاز۲، کردزار، شهرک کمیته
کهنز، اسدآباد، دینار آباد، شهرک پارسیان
دهشاد بالا، دهشاد پایین، رزکان، اسکمان، الورد
نصیر آباد، خادم آباد، سعید آباد
شهرک امیریه، حصارزیرک، شهرک بهاران، شهرک جانبازان
(فازهای ۲تا۶ دارای شهرداری مجزی می باشد.)
شهریار دارای باغات میوه متنوع و فراوان و آب و هوای فرحبخش و مطبوعی است. این شهر به دلیل وجود درختان و فضای سبز بسیار به عنوان نگین سبز و ریه استان تهران نامیده می‌شود.
شهریار دارای یک جریان هوایی است که به نام باد شهریار شهرت یافته‌است. جهت وزش این باد در منطقه از غرب به شرق با اندکی تمایل به سمت جنوب است.
همچنین در تاریخ آمده‌است که بادهای موسمی شهریار، دارای شدت بوده و با برخورد با چهره افراد آن را سیاه می‌نموده‌است اما امروزه نه از آن بادها خبری است و نه از مردمی که چهره‌هایشان بر اثر وزش باد سیاه شده باشد.
بیشتر ساکنان بومی این شهر در باغات و مراتع به کشاورزی و دامداری مشغول هستند که در اطراف خارج از شهر گسترده‌است و این شهر از دیر باز یکی از قطب‌های اصلی در تولید انواع میوه و محصولات کشاورزی، دامی و لبنی به‌شمار می‌آید.
وجود شهرک‌های صنعتی بسیار و کارگاه‌های تولیدی در این شهر مهاجران بسیاری را به خود جذب نموده که در بخش تولید و صنعت مشغول هستند. از جمله تولیدی تجهیزات ورزشی، همچنین در بخش شمالی این شهر نیز معادن شن و ماسه دایر و شرکت‌های بسیاری فعالیت می‌نمایند.
نوسازی و شهرک سازی نیز یکی دیگر از فعالیت‌های ساکنان این شهر در بخش مسکن و تجاری است و وجود شهر بزرگ اندیشه با فازهای ۶ گانه بستر مناسبی برای فعالیت در این بخش فراهم نموده‌است.
صَباشَهر یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان شهریار قرار دارد.
صباشهر در ۱۵ کیلومتری غرب شهر تهران واقع گردیده‌است.
صباشهر از ادغام شهرهای اسلام‌آباد، قاسم‌آباد، قندیشاد، شهرک مصطفی خمینی، کبودین، شهرک آسمان و ویره تشکیل شده‌است.دانشگاه علوم پزشکی ایران - شبکه بهداشت و درمان شهرستان شهریار- - معرفی شهرستان شهریار تصویب‌نامه تأسیس این شهر در تاریخ ۱۳۷۵٫۶٫۲۶ به تأیید ریاست جمهوری وقت رسید.حافظه قوانین، بازدید: اوت ۲۰۰۹.</
. ">روزنامه جمهوری اسلامی ۲۵/۱۲/۱۳۸۲ صفحه ویژه شهرستان. بازدید: اوت ۲۰۰۹.
این شهر ورزشگاهی به نام ورزشگاه درخشان دارد.
در جریان زمین‌لرزه بم تیم امدادرسانی شهرداری صباشهر بیشترین حجم آوار منطقه پنج بم را به خارج از شهر انتقال داد.
لازم است ذکر شود که تیم فوتبال صبای قم که اکنون در لیگ دسته دو کشور بازی می‌کند، باشگاه فوتبالی است که از شهر صباشهر به استان قم واگذار شده‌است.
صباشهر که از نظر وسعت پس از باغستان دومین شهر شهرستان شهریار است، با قرار گرفتن در موقعیت ممتاز جغرافیایی من جمله نزدیکی به پایتخت و فرودگاه بین‌المللی امام خمینی، دسترسی مناسب به شهرستانهای بهارستان، رباط کریم و مرکز شهرستان شهریار و هم‌مرزی با آزادراه تهران-ساوه مستعد سرمایه‌گذاری به نظر می‌رسد.
صباشهر همه ساله در مباحث علمی و ورزشی فعال بوده‌است. مهدی مهدوی بازیکن سابق تیم ملی والیبال نیز، بزرگ شده همین شهر است.
بقعه امامزاده عبدالله در محله قاسم‌آباد صباشهر واقع شده‌است. گفته شده که وی از نوادگان موسی بن جعفر است. این بنا فعلاً در حال بازسازی و تعمیرات می‌باشد. بنا دارای الحاقات جانبی شامل مسجد، دفتر هیئت امنا و آبدارخانه است. قبرستانی در بخشی از محوطه وجود دارد.شهریاری‌ها ، بازدید: اوت ۲۰۰۹.
بنای امامزاده فرخنده خاتون که تنها اثر ثبتی جنوب شهرستان شهریار در فهرست اماکن تاریخی سازمان میراث فرهنگی است در محله ویره صباشهر واقع گردیده‌است.
گنبد خشتی دو پوشه این بنای تاریخی-مذهبی از معدود گنبدهای خشتی در نوع خود است که تقریباً سالم مانده‌است.
شواهد حاکی از این است که بنای اولیه این بقعه در دوران صفوی احداث شده‌است.
مرقد مطهر شهدای گمنام صباشهر واقع در بوستان شهدای گمنام شهرک مصطفی خمینی:
در سال ۱۳۹۶ پیکر مطهر دو شهید گمنام دوران دفاع مقدس با حضور بی نظیر مردم صباشهر در این محل به خاک سپرده شد.
شامل قندیشاه – قاسم‌آباد – اسلام‌آباد – ویره – شهرک مصطفی خمینی می‌باشد
قندیشاه:
قندیشاه در گذشته روستای متمرکز بوده که اغلب خدماتی دهی به سایر روستاهای اطراف را انجام می‌داده، حتی شهریار در گذشته از قندیشاد کوچکتر بوده و برا ی خدمات آموزشی (دبستان) از روستای قندیشاد استفاده می‌کرده‌است. قندیشاد دارای قدمت تاریخی زیادی است و سابقه سکونت در آن به حدود ۷۰۰ سال قبل بر می‌گردد.
در مورد وجه تسمیه قندیشاد (قندی شاه) چند روایت وجود دارد:
روایت اول اینکه” جندی شاپور” یا «گندی شاپور» بوده‌است. «جند» در فارسی باستان به معنی شهر و «جندی شاپور» به مهنای شهر شاه بوده‌است.
قندیشاد دارای قدمت تاریخی زیادی است و سابقه سکونت در قندیشاد کنونی به حدود ۷۰۰ سال قبل بر می‌گردد. در گورستان قدیم قندیشاد قلعه ای وجود داشته که تاریخ آن نشان دهنده سابقه پیش از اسلام این منطقه می‌باشد قبرستان قدیم قندیشاد از ۴۰ سال پیش تاکنون بلااستفاده مانده‌است و قبرستان فعلی حدود ۳۰۰ سال قدمت دارد. روایت دوم در مورد قندیشاد این گونه بیان شده که سلطان سنجر از این منطقه به مقصد همدان در حال گذر بوده، در اطراف گورستان کنونی جنب رودخانه ای که شاه چای نامیده شد اتراق می‌کند. یکی از کشاورزان خربزه ای برای سلطان می‌برد، چون خربزه خیلی شیرین بوده سلطان اسم محل را از کشاورز می‌پرسد، می‌گوید “سیم بر ” یا “سیم بن ” سلطان به علت شیرینی خربزه این محل را قندیشاه می‌نامد. در مورد اسم “سیم بر ” روایت شده که در محل معدن نقره وجود داشته‌است.
قاسم‌آباد:
مزرعه ای بوده زیر مجموعه قندیشاد با قدمت حدود ۳۰۰ سال که احتمالاً وجه تسمیه آن به اسم مالک مزرعه برمیگردد.
کبودین:
مزرعه ای بوده جوز قندیشاد با قدمت حدود ۲۰۰ الی ۲۵۰ سال
اسلام‌آباد:
اسلام‌آباد یا ترک آباد منطقه ای که پس از انقلاب (بعد از سال ۱۳۵۷) احداث شده‌است. چون ترک نشین بوده آن را ترک آباد نام نهاده‌اند و بعدها به اسلام‌آباد تغییر نام یافته‌است.
صحرا خرک:
منطقه صحرا خرک دشتی از قاسم‌آباد با قدمت ۱۰۰ ساله و قلعه ای ارباب نشین با ۱۰ خانوار بوده که ارباب آشتیانی داشته‌است و به علت داشتن خار زیاد سابقاً صحرا خارک نامیده می‌شد. در حال حاضر این منطقه با اسلام‌آباد ادغام شده‌است.
ویره:
ویره دارای قدمتی در حدود ۳۰۰ سال می‌باشد. بنا به اظهارات معتمدین ویره، محل سکونت اولیه اهالی در نزدیکی امامزاده فرخنده خاتون قرار داشته که در حدود ۱۵۰ سال پیش به کنار رودخانه شاه چای نقل مکان کرده‌اند. بنا به قولی، اهالی ویره قبل از سکونت در محل فعلی در قلعه آشتیانی در جنوب ویره سکونت داشته‌اند و سپس به محل فعلی آمده‌اند.
مهاجرین ویره از ایالات استان فارس و طوایف قشقایی و همچنین طوایف بختیاری بوده‌اند، در گذشته‌های دور تعدادی مهاجر از قره قان قزوین و ساوجبلاغ و کرمانشاه به این مکان مهاجرت کرده‌اند.
ویره به معنای رونده است. گیاهی که ساقه ندارد و روی زمین پهن می‌شود مانند خربزه و هندوانه یا بر تنه درخت بالا می‌رود مانند عشقه و کدو.
محمدآباد:
محمدآباد قدمتی در حدود۳۰ سال دارد که محل پیوسته به روستای ویره می‌باشد. این محله در گذشته به صورت زمین بایری بوده و فردی به نام استاد محمد که اصالت او همدانی بوده مقداری از آن زمین‌ها را خریده و در آنجا ساختمان احداث کرده و ساخت و ساز در این مکان را پایه‌گذاری کرده‌است.
اهالی محمدآباد شامل مهاجرینی از کردستان، گیلان، مازندران، همدان، آذربایجان، اردبیل، زنجان و … می‌شوند. در طول سالهای بعد از انقلاب نیز تعدادی مهاجر افغانی در منطقه سکونت گزدیده اند.
نام محمدآباد از نام استاد محمد بنیانگذار این قلعه گرفته شده‌است.
شهرک شهید مصطفی خمینی:
شهرک قدمتی در حدود ۳۵ سال دارد. در ابتدا حدود سال ۱۳۶۳ ساخت و سازهای شهرک به صورت خیلی پراکنده بوده‌است. ساخت و ساز نظام یافته شهرک با ساخت خیابان اصلی و خیابانهای فرعی منشعب از آن و حدود ۳۰۰ واحد مسکونی در سال ۱۳۶۸ شکل گرفته‌است. نام شهرک از نام شهید مصطفی خمینی فرزند ارشد آیت اله خمینی گرفته‌است.
بیشتر مهاجران به این محل از ترکهای آذربایجانی وگیلانیها می‌باشند.
وجود آثار وبقایای قلعه ای قاجاری در انتهای این شهرک می‌تواند دلیلی بر اسکان انسان در دو سده پیش در این محل تلقی گردد.
شهر جدید اندیشه شهری از توابع استان تهران است. این شهر در ۲۰ کیلومتری تهران و ۷ کیلومتری کرج قرار دارد.اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.
این شهر دارای ۶ فاز می‌باشد که فاز دو، سه، چهار و پنج شهر اندیشه براساس قوانین تازهٔ شهرسازی طراحی و ساخته شده‌است.
در ابتدا شهر اندیشه به عنوان کنترل‌کنندهٔ سرریز جمعیت کلانشهر تهران ساخته شد ولی در حال حاضر در جهت تجاری‌سازی پیش رفته‌است. همچنین از لحاظ فرهنگی، هنری و ورزشی نیز شهری پیشتاز در غرب استان تهران می‌باشد.
این شهر با امکاناتی که دارد می تواند به بهبود دمای هوا کمک می کند و می تواند هوای شهر را به تعادل برساند و خنک کند. این امکانات و سیستمات به صورت خیلی پیشرفته، مشابه و یا الگو گرفته از سیستم خنک کننده پیشرفته خارجی آن در شهر جدید اندیشه به تولید رسیده است .
این وسیله توسط دانشمندان داخلی همین شهر جدید ساخته شده است .
بازار ایرانی-اسلامی اندیشه که به سبک میدان نقش جهان اصفهان ساخته شده‌است، یکی از بزرگ‌ترین مکان‌های تجاری و تفریحی آن می‌باشد. در مسیر جادهٔ تهران-اندیشه پل شهید صیاد شیرازی قرار دارد که به کل فاز های شهر (فاز ۱، ۲، ۳، ۴ و ۵) دسترسی دارد و از آنجا می‌توانید به کل فازهای شهر نو اندیشه، و دیگر شهرهای اطراف بروید
حفظ تعادل اکولوژی منطقه
جذب جمعیت سرریز منطقهٔ شهری تهران
نزدیکی محل کار، مسکن و خدمات شهری به یکدیگر
جلوگیری از حاشیه‌نشینی و توسعهٔ گسترش ناهنجار شهرها و ... .
فاز یک اندیشه دارای اصول شهرسازی سنتی است. همچنین این فاز زیر نظر شهرداری شهر نو اندیشه نیست و به عنوان منطقه یک شهرداری شهریار شناخته می‌شود.
از سال ۱۳۶۱ به بعد، واگذاری قطعات زمین در متراژهای پانصد و هزار متری به فرهنگیان شاغل در آموزش و پرورش آغاز گردید، اما طی سال‌های اخیر روند رو به رشد جمعیت مهاجر به اندیشه سبب شده‌است تا زمین‌ها و منازل مذکور از حالت ویلایی سابق به آپارتمان ساز جهت سکونت جمعیت رو به رشدش تبدیل گردیده باشد. شهرک رفاه، شهرک مریم و شهرک المهدی نیز در این فاز قرار دارند.
طراحی این فاز در زمینی به مساحت ۱۲۰ هکتار از سال ۱۳۷۰ آغاز و قطعات آن در دوبخش ویلایی و آپارتمانی از سال ۱۳۷۱ به متقاضیان واگذار شد.
فاز ۳ اندیشه در سال ۱۳۷۰ در زمینی به مساحت ۳۶۰ هکتار طراحی و بر اساس کاربری مصوب در مراحل مختلف واگذار شده‌است. این فاز بر اساس اسلوب شهرسازی جدید ساخته شده و از نظر دارا بودن زیر ساخت‌های شهری، شرایط بسیار مطلوبی و ممتازی دارد.