moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
در آبان ۱۳۴۳ بیت‌العدل اعلام کرد که انتصاب ایادیان جدید امرالله یا تشریع قوانینی برای این کار جزو اختیاراتش نیست.A Basic Baha'i Dictionary: pgs. 95 – 97, General Editor - Wendi Momen George Ronald, Oxford, ISBN 0-85398317 اما ایجاد مؤسساتی که در آینده به ادامهٔ وظایف محولهٔ ایادیان به‌خصوص در دو زمینهٔ انتشار آیین بهائی و حفظ وحدت آن بپردازند امکان‌پذیر است.Peter Smith, the Babi & Baha'i Religions, Cambridge University Press 1987 pg. 132, ISBN 0-521-30128-9 در این مسیر برای تداوم ایفای این وظایف، بیت‌العدل اعظم به‌تدریج دو مؤسسهٔ جدید ایجاد کرد: هیئت‌های مشاورین قاره‌ای و دارالتبلیغ بین‌المللی.قرن انوار، بیت العدل اعظم، فصل نهم، صفحه ۸۳، متن کتاب https://reference.bahai.org/fa/t/uhj/ و در پیام ۱۳۵۵ شمسی ادامهٔ وظایف ایادیان امرالله را برای بهائیان تشریح نمود.Peter Smith, the Babi & Baha'i Religions, pg. 133, Cambridge University Press 1987 ISBN 0-521-30128-9 در این پیام آمده‌است که به واسطهٔ وظایف مهمی که شوقی افندی به ایادیان محول کرده بود بیت‌العدل اعظم صلاح ندانسته‌است که ایادیان به انتصاب یا انتخاب برای خدمت در مؤسسات اداری بهائی دعوت شوند. با رهایی ایادیان از امور اداری بهائی، بیشتر وقتِ آن‌ها صرف تشویق و ترغیب و تربیت و آموزش در جهان بهائی شد.Peter Smith, the Babi & Baha'i Religions, pg. 133, Cambridge University Press 1987 ISBN 0-521-30128-9
مؤسسهٔ مشاورین توسط بیت‌العدل اعظم در سال ۱۳۴۷ شمسی (۱۹۶۸ میلادی) تأسیس گردید که در ادامهٔ اجرای وظایف ایادیان امرالله شروع به ادارهٔ هیئت‌های معاونت در سطح قاره‌ای یا شبه‌قاره‌ای کرد. تا سال ۱۳۶۴ شمسی پنج هیئت قاره‌ای و جمعاً ۷۲ نفر مشاور قاره‌ای مشغول به خدمت شدندPeter Smith, the Babi & Baha'i Religions, Cambridge University Press 1987 pg. 132, ISBN 0-521-30128-9 و تعداد اعضای هیئت‌های معاونت به ۶۲۲ رسید.Peter Smith, the Babi & Baha'i Religions, pg. 133, Cambridge University Press 1987 ISBN 0-521-30128-9 بیت‌العدل اعظم، هر پنج سال، ۸۱ مشاور را در سراسر جهان برمی‌گزینند که در پنج هیئت قاره‌ای به فعالیت مشغول هستند. اعضای این هیئت‌ها نیز به نوبهٔ خود، اعضای هیئت‌های معاونت را برای خدمت در نواحی جغرافیایی مشخصی در آن قاره منصوب می‌کنند. مشاورین به همراه اعضای هیئت‌های معاونت و مساعدین آن‌ها برای تحرّک بخشیدن به رشد و سرزندگی جامعهٔ بهائی فعالیت می‌نمایند و رشد حیات روحانی، فکری و اجتماعی آن را ارتقا می‌دهند.Momen, Wendi "A Basic Baha'i Dictionary": General Editor - George Ronald, Oxford, pg. 58, ISBN 0-53982317 مشاورین قاره‌ای واجد شرایط هیچ مقام انتخابی نیستند مگر به عضویت بیت‌العدل اعظم که به انتخاب بهائیان جهان تعیین می‌شوند. در این صورت از عضویت هیئت مشاورین خارج می‌گردند.A Basic Baha'i Dictionary: pg. 59, General Editor - Wendi Momen George Ronald, Oxford, ISBN 0-53982317
از وظایف این مؤسسه به‌طور کلی دو وظیفهٔ گسترش آموزه‌های بهائی و حفظ همبستگی جامعهٔ بهائیان که از وظایف ایادیان امرالله بود می‌توان نام برد."A Basic Baha'i Dictionary": pp. 95 – 97, General Editor - Wendi Momen George Ronald, Oxford, ISBN 0-85398317 اعضای این مؤسسه هیچ‌گونه اختیار تقنینی، اجرایی و قضایی ندارند.The Institution of the Counsellors. A DOCUMENT PREPARED BY THE UNIVERSAL HOUSE OF JUSTICE. BAHA'I WORLD CENTRE (2001). Reprinted 2004 by the National Spiritual Assembly of the United States p. 6 آن‌ها علاوه بر راهنمایی محافل روحانی، مشوق اقدام هستند، ابتکارات فردی را ترویج می‌دهند و یادگیری را در جامعهٔ بهائی به عنوان یک اصل اساسی ارتقاء می‌بخشند. مؤسسهٔ مشاورین، نقشی حیاتی در پیشبرد مصالح آیین بهائی ایفا می‌کند و بر حیات جامعهٔ بهائی از تودهٔ مردم تا سطح بین‌المللی تأثیر می‌گذارد.The Institution of the Counsellors. A DOCUMENT PREPARED BY THE UNIVERSAL HOUSE OF JUSTICE. BAHA'I WORLD CENTRE (2001). Reprinted 2004 by the National Spiritual Assembly of the United States p. 13 نقطهٔ تمرکز اعضای مؤسسهٔ مشاورین، توان‌افزایی جامعهٔ بهائی برای طرح‌ریزی برنامه‌های سیستماتیک، پیاده‌سازی آن‌ها با تمام قوا و یادگیری از تجربه‌ها در مسیر بنای آن تمدن جهانی است که بهاءالله ترسیم نموده‌است. مشاورین، عشق و ایقان را در قلوب اعضای جامعهٔ بهائی تقویت می‌نمایند، پیوندهای دوستی و وحدت را مستحکم می‌سازند، اصول و معیارهای اخلاقی مندرج در تعالیم بهائی را ترویج می‌دهند و افق بینش اعضای جامعه را وسعت می‌بخشند تا افراد بتوانند توان و نیروی خود را وقف سعادت و رفاه نوع انسان نمایند.The Institution of the Counsellors. A DOCUMENT PREPARED BY THE UNIVERSAL HOUSE OF JUSTICE. BAHA'I WORLD CENTRE (2001). Reprinted 2004 by the National Spiritual Assembly of the United States pp. 14 - 22
چند سال پس از ایجاد مؤسسهٔ مشاورین قاره‌ای، بنا بر تصمیم بیت‌العدل اعظم، دارالتبلیغ بین‌المللی در سال ۱۳۵۲ شمسی (۱۹۷۳) با انتصاب هفت مشاور مخصوص و عضویت دائمیHatcher, S. William and Martin, J. Douglass (1986) "Baha’i Faith -- the emerging global religion", pg. 150, Publisher: Harper & Row ISBN 0-06-312078-X تمام ایادیان امرالله در آن، در مرکز جهانی بهائی در حیفا تأسیس شد.Peter Smith, the Babi & Baha'i Religions, pg. 133, Cambridge University Press 1987 ISBN 0-521-30128-9 در این مقام ایادیان امرالله علاوه بر جلسات مخصوص خود، هم به صورت انفرادی و هم گروهی جلسات مشاورهٔ مشترک با بیت‌العدل داشتند."Ministry of the Custodians" 1957 – 1963. pg. xxi (Preface by Hand of the Cause, Ruhiyyeh Khanum) ISBN 0-85398-350-X
بیت‌العدل، ایجاد این مؤسسه را ثمرهٔ فعالیت‌های هیئت ایادی مقیم مرکز جهانی بهائی دانسته‌است."The Institution of the Counsellors". A DOCUMENT PREPARED BY THE UNIVERSAL HOUSE OF JUSTICE. BAHA'I WORLD CENTRE (2001). Reprinted 2004 by the National Spiritual Assembly of the United States p. 6 از مسئولیت‌های این مؤسسه می‌توان به ایجاد مجرای ارتباطی بین بیت‌العدل اعظم و مشاورین قاره‌ای و راهنمایی آنان و کمک در تهیهٔ طرح‌هایی برای انتشار آموزه‌های بهائی نام برد.قرن انوار، بیت العدل اعظم، فصل نهم، صفحه ۸۳، متن کتاب https://reference.bahai.org/fa/t/uhj/Hatcher, S. William and Martin, J. Douglass (1986) Baha’i Faith -- the emerging global religion, pg. 150, Harper & Row ISBN 0-06-312078-X
عملکرد دارالتبلیغ بین‌المللی خود عمدتاً خصلتی جمعی دارد. این جمع بر پیشرفت جامعهٔ بهائی در سراسر جهان وقوف کامل دارد و نسبت به فرصت‌های رشد، تحکیم بنیان مؤسسات و پیشبرد تلاش‌های جمعی جامعهٔ بهائی همواره آگاهی دارد.A Basic Baha'i Dictionary: pg. 119, General Editor - Wendi Momen George Ronald, Oxford, ISBN 0-85398317 دارالتبلیغ بین‌المللی، در این رابطه، توجه مخصوص به توسعهٔ منابع انسانی مبذول می‌دارد و به جامعهٔ بهائی در سراسر جهان کمک می‌کند تا توان‌مندی خود را برای اعطای بصیرت‌های روحانی، دانش، مهارت‌ها و توانایی لازم برای خدمت مؤثر به بشریت در اختیار تعداد روزافزونی از مردمان قرار دهد."A Basic Baha'i Dictionary": pg. 119, General Editor - Wendi Momen George Ronald, Oxford, ISBN 0-85398317 نُه نفر عضو دارالتبلیغ بین‌المللی، بلافاصله پس از جلسهٔ مشاورهٔ بین‌المللی بهائی برای دوره‌ای پنج ساله توسط بیت‌العدل اعظم تعیین می‌گردند."The Institution of the Counsellors". A DOCUMENT PREPARED BY THE UNIVERSAL HOUSE OF JUSTICE. BAHA'I WORLD CENTRE (2001). Reprinted 2004 by the National Spiritual Assembly of the United States p. 7
نظم اداری بهائی، در تعامل میان فعالیت‌های محفل‌های روحانی و مشاورین، اختیارات تقنینی، اجرایی و قضایی را به هیئت‌های انتخابی می‌سپارد اما در عین حال، هیئت‌های انتخابی را از حکمت و تجربهٔ مشاورین انتصابی محروم نمی‌سازد. در حقیقت، نظم اداری بهائی این نکته را تصدیق و تأیید می‌نماید که مشاورین و معاونین آن‌ها علاوه بر ترویج پایبندی به اصول بهائی در میان افراد، مؤسسات و جوامع بهائی، از کفایتی ویژه برای راهنمایی محفل‌های روحانی در زمینهٔ اقداماتشان برخوردار هستند."The Institution of the Counsellors". A DOCUMENT PREPARED BY THE UNIVERSAL HOUSE OF JUSTICE. BAHA'I WORLD CENTRE (2001). Reprinted 2004 by the National Spiritual Assembly of the United States pp. 15 - 16
حیات و خدمات شوقی افندی
درگذشت شوقی افندی
تصاویر ایادیان امرالله
پهلوانی آئینی است باستانی و تاریخی
ریشه آئین پهلوانی بنا به گفته برخی به زمان اشکانیان باز می‌گردد.
اسطوره‌های پهلوانی در فرهنگ ایرانی، پهلوانان شاهنامه هستند.
پهلوانی در دوره بعد از اسلام با برخی مفاهیم اسلامی ممزوج گشت. علی فرزند ابوطالب در آئین پهلوانی بعد از اسلام معمولاً به عنوان سمبل یک پهلوان کامل مطرح می‌شود.
پهلوان به فرد رشید و جوانمرد گفته می‌شود.
از مهمترین ویژگی‌های یک پهلوان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
در آئین پهلوانی بیش از زورمندی و جنگاوری یک مبارز خصوصیات مثبت اخلاقی او ملاک سنجش پهلوان است. یک پهلوان لزوما همیشه برنده هماورد و قهرمان نیست. به‌طور مثال پوریای ولی که به عنوان یک پهلوان شناخته می‌شود در یک مبارزه از حریفی تازه‌کار به انتخاب خود شکست می‌خورد چون شب پیش از مبارزه صحبت‌های مادر او را شنیده‌است که شرایط پسرش و نیازش به بردن از پوریای ولی را می‌شنود.
بسیاری قهرمانی را حتی دارای بار منفی می‌دانند.به‌طور مثال فریدون جنیدی در پاسخ به برخی افغان‌هایی که از احمد شاه مسعود با لقب قهرمان ملی یاد می‌کردند گفت که بهتر است به جای قهرمان که از قهر و غضب ریشه دارند بگوییم او پهلوان ملی ما بود.سخنرانی فریدون جنیدی در مراسم اولین سالگرد جان باختن احمدشاه مسعود در تالار سیدالشهدا تهران
رَوانامه (به فارسی افغانستان:اگزواتور) فرمانی است که رئیس کشوری به کنسول های کشور بیگانه می‌دهد و آن‌ها را برای انجام مأموریت مجاز می‌کند.
روانامه به‌ رسمیت شناختن کنسول‌ها از سوی کشور میزبان را تضمین می‌کند.
برپایه ماده ۱۹ پیمان وین: در صورتی که قوانین و مقررات دولت فرستنده ایجاب کند- این دولت می‌تواند جهت مأمور کنسولی که رئیس پست کنسولی نباشد- از دولت پذیرنده تقاضای صدور روانامه نماید.
و هرگاه قوانین و مقررات دولت پذیرنده ایجاب کند- این دولت می‌تواند به مأمور کنسولی که رئیس پست کنسولی نباشد- روانامه اعطا نماید.
برپایه ماده ۱۶ پیمان وین دربارهٔ روابط کنسولی، تقدم روسای پست‌های کنسولی در هر طبقه به ترتیب تاریخ اعطای روانامه خواهد بود.
با این حال هرگاه رئیس یک پست کنسولی پیش از دریافت روانامه برای انجام وظایف خود به‌طور موقت پذیرفته شود- حق تقدم او طبق تاریخ پذیرش موقت تعیین خواهد شد و این حق بعد از اعطای روانامه محفوظ خواهد ماند.
ترتیب تقدم بین دو یا چند رئیس پست کنسولی که در یک تاریخ روانامه یا پذیرش موقت دریافت داشته‌اند طبق تاریخی که حکم مأموریت اسناد مشابه یا اعلامیه انتصاب (مذکور در بند ۳ ماده ۱۱ پیمان وین) به دولت پذیرنده تقدیم شده- تعیین می‌گردد.
برپایه ماده ۲۳- اشخاصی که نامطلوب اعلام می‌شوند. ۱- دولت پذیرنده می‌تواند در هر زمان به دولت فرستنده اطلاع دهد که یکی از مأموران کنسولی را شخصی نامطلوب می داند یا هر یک از کارکنان دیگر کنسولی را غیرقابل قبول می شمارد در این صورت دولت فرستنده حسب مورد شخص مورد نظر را فرا خوانده یا به مأموریت او در آن پست کنسولی پایان می‌دهد.
۲- اگر دولت فرستنده انجام تعهدات ناشی از بند اول این ماده امتناع ورزد یا این تعهدات را در ظرف مهلتی معقول انجام ندهد- دولت پذیرنده می‌تواند حسب مورد روانامه شخص مورد نظر را لغو کند- یا دیگر او را جز کارکنان پست کنسولی تلقی ننماید.
قلعه والی ایلام(قلعه والی پشتکوه) عهد قاجار در دشت میان کوهی ایلام و در بالای تپه چگا میرک (خیابان پاسداران کنونی شهر ایلام) در سال ۱۳۲۶ هجری قمری ساخته شده‌است. چشمه بی بی آب این قلعه را تأمین می‌کرده‌است که به سبک گذشته با استفاده از تنبوشه آب چشمه به محوطه حیاط مرکزی قلعه هدایت می‌شده‌است. این اثر در تاریخ ۱۹ خرداد ۱۳۷۶ با شمارهٔ ثبت ۱۷۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
قلعه در ضلع شمالی خیابان پاسداران در مرکز شهر ایلام قرار دارد و مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته‌است.(حبیب‌الله محمودیان، ۱۳۸۳، معرفی اجمالی قلعه‌های باستانی استان ایلام، بخش دوم، انتشارات گویش) این بنا یکی از امکان گردشگری در شهر ایلام است که موزهٔ مردم‌شناسی ایلام در آن واقع شده‌است.
قلعه والی یکی از بناهای فرهنگی-تاریخی عظیمی است که در ضلع شمالی خیابان پاسداران ایلام قرار دارد. این بنای تاریخی که یادگاری از ادوله و زمان‌های پیشین و در نوع خود بی‌نظیر است. در سال ۱۳۲۶ قمری به دستور غلامرضا خان فیلی در محله‌ای به نام حسین‌آباد فیلی که به ده بالا مشهور بوده، احداث گردید. غلامرضاخان والی فیلی این محل‌ها و بنا‌ها را برای اسکان خود در فصل تابستان انتخاب کرده و آن را بر روی تپه‌ای نه چندان بلند احداث کرد و با توجه به آن، ارتفاع فعلی کف حیاط از اطراف آن محدوده ۵/۳ تا ۴ متر است.
در مورد تاریخچه قلعه والی چنانچه از سنگ نوشته‌ای که در تخت خان (محله‌ای در ۱۵ کیلومتری شمال شرقی صالح آباد-ایلام) پیداست چنین آمده که غلام رضاخان بعد از ذکر چندین سطر از کارهای انجام شده خود می‌نویسد: امر به ساختن قلعه حسین‌آباد فیلی که مشهور به ده بالا است نمودم. قلعه حمام و باغ به معماریت حاج درویش علی کرمانشاهی و حجاری رضاقلی بود مورد توجه غلام رضا خان قرار گرفته و خان ایلام مسئولیت حفاظت از زنانش را در تمامی جنگ‌هایی که غلامرضا ابوقداره انجام می‌داد به رضا قلی سپرد، از این پس رضا قلی در طول جنگ‌های غلامرضاخان زنانش را با لباس مبدل به ایلات و عشایر ایلام می‌برد. در آن زمان رضا قلی با دختر باقر یکی از بزرگان خاندان غیاثی ازدواج نمود و در ایلام ماندگار شد پس از فرار غلامرضا خان از ایلام و اقامت در بغداد در سال ۱۳۰۶ شمسی، رضا قلی چند وقتی را در یکی از شهرهای مرزی عراق به سر برده و پس از اعلام امان نامه حکومت وقت، به ایلام برگشته و اواخر عمر خود را در شهر ایلام سپری نمود. رضا قلی فرزند حیدر کرمانشاهی است. . فرزندان بجا مانده از رضا قلی دو دختر به نام‌های فردوس و ربابه محجوبی که در ایلام سکونت دارند.
رضا قلی در سن ۸۰ سالگی در سال ۱۳۳۰ شمسی در اثر بیماری درگذشت و در شهر کرمانشاه بخاک سپرده شد.صورتجلسه سازمان میراث فرهنگی استان ایلام ۹۳۲/۱۲۴/۵۹۹۸ مورخ ۹۳/۹/۲۶
قلعه والی در زمینی به مساحت۱۷/ ۴۶۸۷ متر مربع احداث گردیده‌است که از این مقدار زمین، فضای سبزی به مساحت
۴/ ۱۷۹۲ متر مربع در ضلع جنوبی باقی مانده‌است. قلعه نمای جنوبی و شکلی تقریباً ذوزنقه‌ای دارد این قلعه زیر بنایی برابر۰۱/ ۱۴۶۶ متر مربع دارد و مساحت حیاط درونی آن برابر۴/ ۱۳۶۳ متر مربع است. قلعه والی در زمان ساخت در فضایی کاملاً باز ساخته شده ولی با پیش رفت شهرنشینی اطراف آن با ساختمان‌های مسکونی و اداری محصور گردید. موقعیت قلعه به نحوی است که از سمت شمال با کوچه‌ای شش متری و از سمت غرب با خیابانی هشت متری از ساختمان‌های مسکونی اطراف خود جدا شده‌است. از شرق نیز با ساختمان اداری اداره کل امور اقتصاد و دارائی ایلام محصور شده شده‌است و از جنوب به خیابان پاسداران منتهی می‌شود. در ضلع شمالی قلعه تالار (شاه‌نشین) زیبایی وجود دارد که ابعاد و اندازه داخلی آن بزرگتر از سایر اتاق‌ها می‌باشد. در وسط تالار حوض کوچکی قرار دارد که اطراف و داخل آن با سنگ مرمر مزین شده بود و در زمان بازسازی با کاشی‌های رنگی تزئین گردید. این حوض در اطراف چشمه‌ای که در آن زمان پرآب بوده ساخته شده ولی به مرور زمان این چشمه خشک و کم‌آب شده بود و برای اینکه حالت نمادین چشمه حفظ شود در باسازی قلعه با اجرای لوله‌کشی این قسمت نیز مرمت گردید تا به دست فراموشی سپرده نشود. وجود نرده‌های مشبک آجری به رنگ فیروزه‌ای، تراس‌های سرپوشیده ضلع جنوبی همراه با پنجره‌های مشبک با شیشه‌های الوان، اورسی‌های قلعه، ستون‌های دایره‌ای، سرستون‌های منقوش در ایوان، قوس‌های کمانی و تزئینی و کاربندی بالای آن با کاشی‌های رنگی، درختان بلند و کهنسال کاج و حوض مستطیل شکل در صحن جلوی قلعه چشم‌انداز کاملاً زیبایی به قلعه و معماری آن داده‌است.
قلعه والی در زمان جنگ تحمیلی تا حدود ۵۰٪ تخریب شد که در سال ۱۳۶۷ با همکاری سازمان میراث فرهنگی بعد از دو سال تلاش بی‌وقفه در سال ۱۳۶۹ بازسازی آن به اتمام رسید و در اختیار مدیریت میراث فرهنگی استان ایلام قرار گرفت و در جریان بازسازی سعی بر آن شد که معماری و سبک دیرینه آن حفظ و تغییراتی در آن داده نشود ولی با توجه به این مسئله، تغییراتی جزئی از قبیل کارگزاری تیرآهن در سقف ایوان‌های قلعه، سقف خرپشته‌ها و در اجرای طاق ضربی آنها، حذف یا اضافه کردن دیوار در اتاق‌ها و غیره داده شد.
در اجرای سقف کلیه اتاقه، از ملات گچ و آجر استفاده شده و در آن‌ها از انواع و اقسام قوس‌های باربر و غیر باربر (تزئینی) استفاده شده‌است. اسامی این قوس‌ها عبارتند از: قوس جناقی، قوس نیم دایره (حلالی) و قوس سه قسمتی. قوس سه قسمتی فقط جهت نماسازی استفاده شده و باربر نیست و برای باربری قسمت‌هایی که در آن از این نوع قوس استفاده قوسی پنهان که در دل دیوار جاسازی شده‌است استفاده گردید. کلیه این قوس‌ها از نظر اجرایی به سبک قوس رومی اجرا شده‌اند و اطراف آن‌ها با شکستگی در آجر های برجسته نشان داده شده و همراه با کاشی‌های ریز رنگی تزئین شده‌اند. قوسهایی که به این سبک (سبک رومی) اجرا شده‌اند از مقاومت بالایی در مقابل فشارهای وارده بر خوردار هستند.
در اجرای پوشش سقف اتاقه، هدف به وجود آوردن سقفی تقریباً گنبدی شکل و پشت بامی تخت و یکنواخت بوده‌است برای این امر ابتدا قوس‌های جناقی بر روی پایه‌های ۷۵ سانتیمتری اجرا شد سپس برای اینکه سقف از داخل به شکل گنبدی مانند دیده شود، با استفاده از سه کنج‌سازی یا طاق چشمه در اطراف قوس‌های جناغی، نمای داخلی سقف به صورت گنبدی شکل اجرا شد. در قسمت بالای دیوار فاصله بین قوس‌ها را با خورده‌های آجر و مواد سبک پر کرده و بدین ترتیب سقفی گنبدی شکل و پشت بامی تخت به وجود آمد. کلیه دیوارهای قلعه بار بر بوده که با طاق نماهایی با ابعاد یکسان و قوسی نیم دایره تزیین شده‌اند. پوشش کلیه کف اتاق‌ها، داخل حیاط و پشت بام قلعه آجر فرش و ملات گل و آهک بوده که در بازسازی با ملات ماسه و سیمان جایگزین گردید. برای جلوگیری از نفوذ رطوبت به داخل قلعه در هنگام بازسازی بدین ترتیب اقدام شد که ابتدا لایه‌های قبلی که شامل آجر فرش و ملات کاه و گل بود برداشته شد، سپس روی بام قیر اندود شد و بر روی لایه قیر آسفالت به ضخامت سه سانتیمتر و یک لایه ایزوگام و آسفالت اجرا گردید و برای حفظ شکل پیشین قلعه بر روی آن‌ها یک لایه آجر فرش کشیده شد.
اکثر اتاق‌های قلعه تبادل داخلی داشته و تودرتو بنا شده‌اند، قلعه دارای ۲۰ اتاق بزرگ، پنج اتاق کوچک، چهار ایوان و دو تراس کوچک در ضلع جنوبی است. ضلع شرقی و غربی قلعه کاملاً با هم قرینه بوده و با کف حیاط اختلاف ارتفاعی حدود ۸۰ سانتیمتر دارند و با چهار پله سنگی با کف اتاق‌ها و ایوان‌ها ارتباط دارند. قلعه با سه راه پله با چرخشی ۹۰درجه به پشت بام متصل می‌شود. قلعه دو برج نگهبانی به صورت نیم دایره در راس ضلع شمال شرقی و شمال غربی دارد و اطراف آن کنگره‌هایی جهت قرار گرفتن نگهبان‌ها برای دیده‌بانی وجود دارد.
در داخل راهروها محلهایی به صورت طاق نما در دیوار احداث گردیده که محل استقرار نگهبانان بوده‌است. در راهرو مدخل ورودی ضلع شرقی، همچنین داخل اتاق شاه‌نشین و قسمت ورودی نگهبانی، سقف‌ها با کاشی‌های رنگی کار بندی و به وسیله گچبری‌های زیبایی تزیین شده‌اند در این قلعه شش زیر زمین در سه ضلع شمال، غرب و شرق وجود داردکه ارتفاع آن‌ها تا زیر سقف دو متر است و روشنایی آن‌ها به وسیله پنجره‌های مشبک آجری و رنگی از داخل حیاط تأمین می‌گردد. عمده مصالح به کار رفته شده در ساختمان قلعه آجر و در مواردی از سنگ بوده‌است همانند کرسی چینی قلعه، دیوارهای حائل در ضلع جنوبی و استفاده از سنگ نما در ازاره داخل حیاط. در بازسازی قلعه در سقف‌ها و قوس ه، از ملات گچ، و در دیواره‌ها و زیر آجر فرش‌ها از گل و آهک و در مواردی از ملات ماسه و سیمان استفاده شده‌است.
قلعه مذکور سه در ورودی در سه ضلع جنوب شرق و غرب دارد. ورودی اصلی قلعه در ضلع جنوبی قرار گرفته که با ۱۱ پله۲۰ سانتیمتری به داخل اتاق نگهبانی و سپس با هشت پله دیگر به کف حیاط مرتبط می‌شود. ورودی قلعه به سبک یونانی بنا شده بود. دیگر درهای قلعه به صورت خصوصی بوده یا برای تردد مهمان‌ها احداث شده‌اند که با راهروهایی سرپوشیده به داخل حیاط قلعه مرتبط می‌شوند، در منتهی‌الیه درب‌ها دو هشتی وجود دارد که نور تعدادی از اتاق‌ها از آنجا تأمین می‌شود این هشتی‌ها که در داخل یکی از آن‌ها حوض کوچکی وجود دارد به هشت ضلع تقسیم می‌شوند. شکستگی در آجرها و اجرای طاق نماهایی در دیوار، اجرای انواع قوس بر سرنعل درگاه‌ها و تزئینات آجری بالای آن‌ها زیبایی خاصی به هشتی‌ها داده‌است.
آینه کاری در سقف اتاق‌ها معمول بوده که بقایایی از آن در یکی از اتاق‌های ضلع غربی که به نحو بسیار زیبای اجرا گردیده بر جای مانده‌است. گچبری بر روی دیوارها و سقف اتاق شاه‌نشین به صورت نقوشی از گل و گیاه اجرا گردیده‌است. سنگ نمای بیرونی دیوار از سنگ‌های تراشیده شده مستطیلی شکل است که حالت برجسته نقش‌های اسلیمی مختلف آن، در نمای دیوار بکار رفته شده‌است. (برگرفته از نگاهی به ایلام- ایرج افشار سیستانی).(ایرج افشار سیستانی، نگاهی به ایلام)
دژ بهرام چوبینه واقع در تنگ بهرام چوبین در فاصله ۱۴ کیلومتری جاده دره شهر به پلدختر در استان ایلام قرار گرفته‌است. در مسیر این دره از رشته عظیم کبیر کوه آثار بسیاری شامل:پل و سد بهرام چوبین، دژ و قلعه، غار و سکونتگاه و برج‌های دیده‌بانی از ادوار گذشته به یادگار مانده‌است.
آثار یک قلعه نسبتاً بزرگ در داخل تنگه و در کنار صخره‌های عظیم آن به چشم می‌خورد. شواهد موجود نشان می‌دهد که این قلعه قبلاً شاه‌نشین بوده اما بر اثر حفاریهای غیر مجاز آسیب کلی دیده است. برجک‌های دیده بانی بر خط‌الراس یال‌های جانبی دره بهرام چوبین و برخی تأسیسات دیگر در محدوده ورودی به دره، اهمیت قلعه و موقعیت آن را در گذشته نشان می‌دهد. بر اساس برخی منابع که قصری از زمان ساسانیان در اشکفت تنگ چوبینک بر جای مانده‌است (محمودیان ۱۳۸۳).
مصالح بکار رفته در بنای قلعه سنگ و گچ است اما به دلیل تخریب بنا و فرسایش، ثبت اطلاعات دقیق در مورد سبک معماری این اثر امکان‌پذیر نبوده‌است. در محدوده قلعه آثاری از حوضچه‌های پلکانی بر روی صخره‌های قلعه دیده می‌شود که با ظرافت خاصی حجاری گشته و به‌وسیله سوراخ‌هایی به یکدیگر متصل و مرتبط شده‌اند.
قلعه میر غلام هاشمی یکی از بناهای دوران قاجاریه در ایلام می‌باشد که طبق سنگ نوشته نصب شده بر دیوار ورودی بنا، در سال ۱۳۰۳هجری قمری، توسط میرغلام هاشمی درروستای فرخ‌آباد ساخته شده‌است. بنای قلعه به سبک دوره ساسانی و به شکل چهار ایوانی و با مصا لحی از سنگ و ملات گچ ساخته شده که در زمان خود کاربرد نظامی-مسکونی داشته‌است. با توجه به گذشت قریب به یکصد سال از ساخت قلعه سیکان، وضعیت ظاهری این بنای تاریخی به دلیل سبک معماری و نوع مصالح به کار رفته از استحکام قابل توجه‌ای برخوردار است به طوریکه اسکلت ظاهری بنا سالم باقی مانده است. بنای مذکور دارای پلانی تقریباً مربع شکل و به ابعاد ۴۰/۲۹*۵۰/۳۱متر است. در راس شمال شرقی و غربی دو برج نگهبانی دارد. در مجموع قلعه دارای سی و پنج اتاق بوده‌است و به صورت تو در تو به یکدیگر مرتبط هستند. ضلع‌های شرقی و غربی آن کاملاً قدیمی است. از دیگر خصوصیات این قلعه می‌توان به وجود سه عدد اتاقک نگهبانی در دو راس ضلع غربی و بالای سر در ورودیهای ضلع شمالی اشاره نمود که احتمالا محلی برای دیده بانی بوده‌است و علاوه بر آن دور تا دور قلعه در قسمت بالای پشت بام با ارتفاع حدود یک متر جان پناه داشته که به شکل کنگره مانند بوده‌است و این خود نشان دهنده این است که قلعه هم کاربرد نظامی و هم کاربرد مسکونی داشته‌است. نمای بیرونی قلعه با گل و گچ اندود کاری شده و هیچ فضای خالی در دیوارهای بیرونی آن به چشم نمی‌خورد. در وسط حیاط قلعه همانند سایر قلاع موجود در ایلام یک حوض تقریباً مربع شکل دارد که آب آن از طریق کانالی که از رودخانه سیکان منشعب می‌شود تأمین می‌گردد که پس از گذر از زیر دیوار ضلع جنوبی قلعه وارد حوض شده و از ضلع شمالی قلعه نیز به خارج هدایت می‌گردد.
قلعه هزار در آبدانان در خاور این شهرستان واقع در استان ایلام جای دارد که قدمتش به دوره ساسانی می‌رسد. نمای اصلی این اثر دارای طاق‌های هلالی شکل است. با توجه به ساختار معماری قلعه هزار در، این اثر به احتمال قلعه یا پادگان نظامی بوده‌است. پلان اصلی بنا مستطیل شکل است. راهروهای طولانی در چهار جهت آن قرار گرفته و به‌وسیله درگاه‌هایی به اتاق‌های داخل مرتبط می‌شوند. این بنا دارای چند طبقه است که زیرزمین طبقه همکف و طبقه بالایی (باتوجه به پی) را شامل می‌شود. به دلیل پوشش قطور و محکم دیوار و نبود پنجره‌های باز در راهروها اتاق‌ها و دالان‌ها انتظار می‌رود که فضا تاریک باشد اما تأمین نور از طریق دریچه‌هایی به قطر تقریبی یک متر در سقف، دالان، راهرو و اتاق صورت می‌گیرد که کار تهویه را نیز انجام می‌داده‌است. مصالح بنا نیز شامل سنگ‌های تراشیده و قلوه‌سنگ‌هایی است که در ملات آن‌ها گچ پخته به کار می‌رفته‌است. از آنجا که معماری این بنا همانند شهر تاریخی دره‌شهر است این‌گونه تخمین زده می‌شود که قدمت این بنا به دوره ساسانی برگردد (حبیب‌الله محمودیان ۱۳۸۳).
آثار پی بنا در چهار سوی ساختمان قلعه جای دارد که حصار قلعه را تشکیل می‌دهد. قطر دیوارها حدود ۵/۱ متر است و در بنای آن از مصالحی همچون قلوه‌سنگ و گچ استفاده شده‌است. دیوار جبهه شمالی که مشرف به پرتگاه ایجاد شده، حدود چهار متر پایین‌تر از دیوار قلعه بنا شده‌است. آثاری از یک بنا با مصالح یاد شده در دامنه تند جبهه شمالی به سمت زیر قلعه ایجاد شده که کاربرد آن مشخص نیست. سفاله‌های محوطه قلعه غالباً به رنگ نخودی است. پخت سفال‌ها کافی و تزئینات نقش برجسته، طنابی و نقش کنده دارد. سفال شاخص این منطقه، سفال نیش گونی است که به دوره ساسانی تعلق دارد. سبک معماری و مصالح به کار رفته نشان‌دهنده این است که احتمالاً بنا متعلق به دوره تاریخی است (محمودیان ۱۳۸۳).
قلعه پنج برار مور موری یا "قلعه سیس" قلعه‌ای قدیمی است که بر روی بلندی مشرف بر شهر باستانی پنج برار بر جای مانده‌است.
پنج برار محدوده‌ای تاریخی می‌باشد که در کوهپایه‌های جنوبی کوه کاسه ماس، مشرف بر دشت مور موری واقع شده و قلعه پنج برار یکی از این آثار محسوب می‌گردد. ویرانه‌های این قلعه بر بلندی‌های شرقی مشرف بر رودخانه پنج برار همچنان باقی است. پستی و بلندی‌های متعدد، دره رودخانه پنج برار و تپه ماهورهای جبه جنوبی، توپو گرافی این منطقه باستانی را شکل می‌دهد (حبیب‌الله محمودیان ۱۳۸۳).
از آنجا که زمینهای کشاورزی منطقه متعلق به آقای تاجمیر از افراد سرشناس و مسن مور موری است در نتیجه به این نام معروف شده‌است. این قلعه شامل دژ پیرامونی و بناهای داخل محوطه دژ می‌باشد. از بناهای داخلی قلعه به جز پی یک اتاق به ابعاد ۵/۴*۵/۷ متر، هیچ بنای دیگری باقی نمانده‌است. حصار پیرامونی دژ قلعه مانند سایر آثار نواحی کوهستانی زاگرس با مصالح سنگ و گچ بنا شده‌است. ابعاد دژ ۶۰*۸۰متر است. تراکم آوار موجود در کنار پی بنا نشان دهنده ارتفاع دیوار و دژ قلعه بوده‌است. سنگهای نسبتاً بزرگ که از سنگهای رودخانه‌ای و بومی منطقه است، در این بنا به کار رفته و در مواردی سنگهای جور شده مورد استفاده قرار گرفته‌است. منطقه پنج برابر تقریباً در فاصله ۷ کیلومتری از مرکز بخش کلات مور موری قرار دارد که به نظر می‌رسد اهالی مور موری در قرون گذشته در این محل سکونت داشته‌اند. اهالی محل نیز با این نظر موافق هستند. عرض دیوار دژ در پی به ۵/۱ متر می‌رسد. بقایای پی بنا نشان دهنده این است که قبل از ساخت قلعه در این محل، بنای دیگری با استحکام بیشتر وجود داشته‌است. حصار این قلعه تقریباً مربع شکل بوده و نظم هندسی بر معماری حاکم است. در چهار گوشه بنا که دایره‌ای شکل بنا شده محل و جایگاه نگهبانی از قلعه می‌باشد که با همان مصالح و اندود گچ اندودکاری شده‌است. در این بخش از بنا سوراخ‌هایی تعبیه گردیده که برای دید نگهبان و پاسداری از ساکنان قلعه مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است. آثار ویرانه بناهای دیگری در شمال و شرق قلعه دیده می‌شود که به نظر می‌رسد محل سکونت ساکنان شهر پنج برار باشد. در حاشیه غربی اثر، رودخانه پنج برار قرار دارد که آثار آسیاب‌های فراوانی از دوره‌های گذشته تا عصر حاضر در کناره‌های آن به جای مانده است، قسمتی از بنای پنج عدد از این آسیاب‌ها همچنان باقی است. قلعه فعلی اسلامی است اما پی بنا و شواهد موجود بر سطح زمین‌های پیرامونی خصوصاً سفال‌های خشن با شاموت سنگریزه نشان می‌دهد که در دوره‌های مختلف تاریخی از جمله سکونتگاه‌های منطقه بوده‌است. آثار آوار بناهای متعددی در محدوده شهر باستانی پنج برار دیده می‌شود که بررسی کاربرد آن‌ها نیازمند تحقیقات علمی گسترده می‌باشد. ادامه این پژوهشها می‌تواند اطلاعات بیشتری را در مورد موقعیت باستانی این اثر در اختیار قرار دهد (محمودیان ۱۳۸۳).
در ضلع جنوب غربی دژ پنج برار، آثاری از یک اتاق به ابعاد ۵/۴*۵/۷ متر دیده می‌شود که حدود ۵۰ سانتی‌متر از پی دیوار این اتاق باقی مانده‌است. مصالح این بنا از سنگ و گچ و عرض دیوار است و سه پنجره در ضلع غربی آن به چشم می‌خورد. در ورودی این اتاق در ضلع جنوبی واقع شده‌است. در بخش شمالی این اثر پی بناهای دیگری دیده می‌شود که به نظر می‌رسد محل بنای اصلی قلعه بوده‌است. متأسفانه این بنا کاملاً تخریب شده‌است. به نظر می‌رسد از سنگ این بنا برای حصارکشی زمین‌های کشاورزی منطقه استفاده شده باشد (محمودیان ۱۳۸۹).
حبیب‌الله محمودیان، ۱۳۸۳، معرفی اجمالی قلعه‌های باستانی استان ایلام، بخش دوم، انتشارات گویش
فیروزشاه زرین کلاه حبیب الدین (فیروزشاه) مشهور به «زرین کلاه» و پسر نورالدین محمد یک مرد کُرد از سنجار کردستان کنونی بود.Roger M. Savory. "Safavids" in Peter Burke, Irfan Habib, Halil Inalci: "History of Humanity-Scientific and Cultural Development: From the Sixteenth to the Eighteenth Century", Taylor & Francis. 1999. Excerpt from pg 259: "From the evidence available at the present time, it is certain that the Safavid family was of indigineous Iranian stock, and not of kurdish ancestry as it is sometimes claimed. It is probable that the family originated in present time Kurdistan, and later moved to Azerbaijan, where they adopted the shia form of Turkish people there, and eventually settled in the small town of Ardabil sometimes during the eleventh century.F. Daftary, "Intellectual Traditions in Islam", I.B.Tauris, 2001. pg 147: "But the origins of the family of Shaykh Safi al-Din go back not to Hijaz but to Kurdistan, from where, seven generations before him, Firuz Shah Zarin-kulah had migrated to Azerbaijan" وی از کردستان به اردبیل مهاجرت کرد. در اواخر دورهٔ حکمرانی مغولان بر ایران در کتاب صفوةالصفا پیشینهٔ وی را از کردستان کنونی، که آن زمان نیز کردنشین بود، می‌دانستند ولی پس از فرمانروایی صفویان پیشینهٔ فیروزشاه را به امامان شیعه ربط دادند. وی به دلیل داشتن فضل و تقوی در بین مردم از محبوبیت فراوان برخوردار بود و به مقام شیخی نائل گشته بود. فیروزشاه پس از سال‌ها زندگی در میان مردم اردبیل به منطقه طالش در گیلان سفر کرد و در همان محل نیز درگذشت. بر اساس روایت‌های تاریخی فیروز شاه جد ششم شیخ صفی‌الدین اردبیلی است.جامعی، نگاهی به آثار و ابنیه تاریخی اردبیل، ۱۲۶–۱۲۷.
فرزند فیروزشاه «عوض‌الخواص» نامیده می‌شد. وی در روستای اسفرنجان اردبیل زندگی می‌کرد، ولی پس از وفات در داخل صحن بقعه کلخوران یا کلهران به خاک سپرده شد. قبر عوض‌الخواص در ضلع شمال شرقی مقبره شیخ جبراییل قرار گرفته و دارای یک گنبد آجری است. وی پس از پدرش عهده‌دار مقام ارشاد بود. نام پسرش محمد حافظ است.
شجره‌نامه کامل وی: شیخ صفی‌الدین عبدل فتاح اسحاق فرزند شیخ امین‌الدین جبرئیل فرزند الصالح قطب‌‌الدین ابوبکر فرزند صلاح‌الدین رشید فرزند محمد الحافظ الکلام الله فرزند اواد.زاهدی، سلسلة النسب صفویه، ص۱۰–۱۱
بقعه سید حمزه یا «ساری‌گل آقاسی» (به ترکی آذربایجانی یعنی «آقای گل زرد») به گفته برخی مقبره حضرت سید حمزه بن موسی الکاظم است که به صورت گنبد مدور کوچکی در ضلع غربی بقعه سیدامین‌الدین جبراییل در روستای کلخوران بنا شده است.
آنگونه که در کتاب "مراةالبلدان" عنوان شده قبر سید حمزه بن موسی الکاظم در شهر ری واقع در حرم عبدالعظیم می‌باشد. ولی به روایت بعضی از کتب تاریخی از جمله کتاب "بحرالانساب" ابن عتیبه قبر حمزه فرزند موسی کاظم در روستای کلخوران است.
دلیل اشتهار سید حمزه به «ساری‌گل آقاسی» این است که گویا در یکی از شورش‌های داخلی، زنی از ترس به درخت گل زردی که در پای دیوار مقبره سید حمزه بوده پناه می‌برد و از این حادثه به طرز معجزه آسایی نجات می‌یابد و بدان جهت حضرت سید حمزه بدان نام مشهور شده است.
مسجد گوهرشاد در مشهد در جنوب حرم علی بن موسی الرضا به دستور گوهرشادبیگم همسر شاهرخ ساخته شد. به دلیل ظرافت و زیبایی کاشی کاری و خط و اسلوب معماری مسجد گوهرشاد، این مسجد از شاهکارهای معماری ایرانی در دوره تیموری؛ و به دلیل موقوفات بسیار و مجاورت با آرامگاه علی بن موسی الرضا از مهم‌ترین و شلوغ‌ترین مسجدهای ایران به‌شمار می‌رود، به‌طوری‌که برخی آن را پُربازدیدترین مسجد در ایران می‌دانند.
بارها و در زمان‌های مختلف، بر اثر عوامل طبیعی و انسانی صدمات فراوانی متوجه مسجد گوهرشاد شده‌است؛ از جمله در زمین لرزه سال ۱۰۸۴، ایوان مقصوره صدماتی دید که بازسازی گشت و همچنین از جمله مرمت‌های دیگر مسجد پس از گلوله‌باران روس‌ها در سال ۱۳۳۰ هـ. ق بود که به صدمه دیدن گنبد و ایوان‌های مسجد منجر گردید که در سال ۱۳۳۹ هـ. ق گنبد و ایوان مقصوره و ایوان‌های شرقی و غربی مسجد مرمت گردیدند.
گنبد ایوان مقصوره، در سال ۱۳۳۹ش برای مرمت اساسی تخریب گشت و ساخت مجدد آن توسط معماران ایرانی وزیر نظر مهندس عباس آفرنده و با رعایت همان ویژگی‌های گذشته و حفظ مشخصات اصلی آغاز گردید و در سال ۱۳۴۱ش خاتمه یافت که در همان زمان نیز سنگ‌های ازاره داخل ایوان مقصوره تعویض گردید و کف ایوان با سنگ‌های مرمر مفروش گشت و در سال ۱۳۴۵ش دور ساقه گنبد با کاشی معرق کتیبه‌ای مزین گردید.
اسم گوهرشاد در دو جا با کاشی معرق نگاشته شده‌است: یکی در قسمت بالای در نقره‌ای که به دارالسیاده می‌رود و دیگری بر کتیبه ایوان مقصوره که به خط زیبای شاهزاده بایسنقر می‌باشد. در قسمت وسط نیز کتیبه‌ای به نام محمد رضا امامی وجود دارد. شیوه ساخت این مسجد به سبک چهار ایوانی است و در طی سال‌ها گنبد آن چهار بار تعمیر شده‌است. سبک معماری این بنا به شیوهٔ تیموری و نام معمار آن "استاد قوام‌الدین شیرازی" ذکر گردیده‌است.سبک‌شناسی معماری ایرانی. محمد کریم پیرنیا. نشر معمار. ۱۳۸۳. ص۲۰۵
این مسجد در جنوب آرامگاه رضوی جای دارد و به رواق‌های دارالسیاده و دارالحفاظِ آن پیوسته‌است. یک صحن به گستردگی ۲۸۰۰ متر مربع دارد و زیربنای آن ۹۴۰۰ متر مربع است. بنای مسجد دربرگیرندهٔ ۴ ایوان بزرگ و ۷ شبستان است. گنبدخانهٔ پشتِ ایوان مقصوره، با شبستان‌های یک طبقه، بخش‌های مختلف مسجد را به هم پیوند می‌دهد. ایوان جنوبی، ایوان "مقصوره" نام دارد و ایوان شمالی، معروف به ایوان "دارالسیاده" است. ایوان شرقی، ایوان "اعتکاف" نامیده می‌شود و ایوان غربی، ایوان "شیخ بهاء الدین" نامگذاری شده‌است.
بر اساس متن کتیبهٔ به خط ثلث در ایوان جنوبی، این مسجد در سال ۸۲۱ ق /۱۴۱۸ م به دستور و کمک گوهرشاد بیگم، همسر شاهرخ تیموری ساخته شده‌است و در طیّ قرون، خرابی‌های زیادی بر آن وارد شده‌است.
بنای مسجد گوهرشاد - که به خاطر نام بانی آن به این نام خوانده می‌شود - تقریباً ۱۲ سال به‌طول انجامیده و معمار اصلی بنا به احتمال قوی قوام‌الدین شیرازی یکی از معروف‌ترین معماران دوره تیموری بوده‌است.شهبازی شیران، (دکتر حبیب)، ۱۳۸۶: ۱۷ و ۱۸
این مسجد از طرف شمال به دو رواق تاریخی دارالسیاده و دارالحفاظ و از جنوب به صحن قدس و از شرق به رواق خمینی و از غرب به بست شیخ بهاءالدین محدود می‌شود. ساختن این بنا ۱۲ سال به طول انجامید.
مسجد گوهرشاد مسجدی کلاسیک و به سبک مساجد چهار ایوانی ساخته شده‌است. صحن مسجد تقریباً به شکل مربع و در اطراف آن چهار ایوان بزرگ تاریخی و در فواصل ایوان‌ها هفت شبستان وسیع و شش در ورودی و خروجی است.
طول صحن مسجد حدود ۵۶٫۱۳ متر و عرض ۵۱٫۱۸ متر و مجموعاً حدود ۲۸۷۳ مترمربع مساحت دارد. ایوان‌های مجلل و مرتفع در اضلاع مسجد به قرینه یکدیگر ساخته شده‌است.
یکی دیگر از اجزای ایوان منبری است که امروزه به نام «صاحب الزمان» خوانده می‌شود که از چوبِ گردو و گلابی ساخته شده و هنرهای منبت‌کاری در آن به کار رفته. سازندهٔ این منبر «محمد، نجّار خراسانی» هنرمند ناشناس عصر فتحعلی‌شاه قاجار می‌باشد. این منبر سال ۱۳۲۵ / ۱۹۴۶ م به دستِ «حیدر نیکنام گلپایگانی» تعمیر شد
گنبد مسجد به بلندی ۴۱ متر بر بالای ایوان مقصوره جای دارد و سطح خارجی آن با آجر لعاب‌دار و یک کتیبه با خط کوفی تزئین شده‌است. در دو طرف این گنبد، دو مناره هر کدام به ارتفاع ۴۳ متر ساخته شده و دارای کتیبه‌هایی است. این مناره‌ها از روی زمین شروع می‌شوند و پیوسته به ایوان مقصوره بالا می‌روند و به شکل گلدسته در می‌آیند.
دور خارجی گنبد ۸۵٫۶۱ متر است به دلیل مشکلاتی که برای آن به وجود آمد در سال ۱۳۴۱ برچیده‌شد و دوباره گنبد فعلی با مصالح جدید ساخته‌شد و تزئین شد.
مسجد گوهرشاد صحنی به وسعت ۲۸۰۰ مترمربع دارد و زیربنای آن ۹۴۰۰ متر مربع است.
در زاویه جنوبی ایوان مقصوره نزدیک به محراب منبر بلندی معروف به منبر صاحب‌الزمان قرار دارد. این منبر در سال ۱۲۴۳ هجری قمری به دستور فتحعلی شاه قاجار به دست محمد نجار از چوب گردو و گلابی ساخته شده‌است. از خصوصیات بار این منبر شیوه منبت‌کاری و قلم‌زنی آن و همچنین عدم استفاده از آهن و میخ در ساختش می‌باشد. ساخت این منبر در سال ۱۲۴۳ هجری قمری آغاز شد که پس از ۵ سال متوقف گردید که بعداً توسط محمد نجار به اتمام رسید و در سال ۱۳۲۵ هجری شمسی توسط حیدر نیکنام گلپایگانی تعمیر و مرمت می‌شود.
ارتفاع منبر از زمین تا عرشه (جای نشستن) ۷٫۵ متر و دارای ۱۴ پله است و ابعاد عرشه ۱٫۱۴ در ۱٫۱۲ می‌باشد.
کتیبهٔ پیش طاق مسجد گوهرشاد به دست بایسنقر میرزا و به خط ثلث نوشته شده‌است.
ماجرای سرکوب مردم به دستور رضاشاه، به مناسبت اعتراض به تغییر لباس مردان در این مسجد و در سال ۱۳۱۴ بود که حدود شش ماه قبل از قانون کشف حجاب رخ داده‌است.
"مراد مشتاق معروف به شامی کرمانشاهی"' (زادهٔ ۱۲۹۶ در کرمانشاه – درگذشتهٔ ۲ آذر ۱۳۶۳ در کرمانشاه) شاعر کردزبان بود. اشعار او به گویش کردی جنوبی از زبان کردی و به لهجهٔ کردی کرمانشاهی سروده شده‌است.
شامی کرمانشاهی در سال ۱۲۹۶ خورشیدی در محلهٔ چنانی کرمانشاه به دنیا آمد. نام پدرش خدامراد و نام مادرش فانوس بود. شامی در چهار سالگی در پی بیماری آبله نابینا شد. وی در دوران کودکی، پدر و مادر خود را از دست داد و از همان سال‌ها مجبور بود با اتکا به قوت بازوی خود زندگی‌اش را اداره کند.سلطانی، محمدعلی، "حدیقهٔ سلطانی: احوال و آثار شاعران برجستهٔ کرد و کردی سرایان کرمانشاه از عهد تیموری تا عصر حاضر، جلد یکم"، تهران: نشر سها، چاپ یکم ۱۳۸۴، ص۲۹۲. فقر شدید به شامی امکان تحصیل نداد و او بی سواد ماند، با این حال وی با یکی از روحانیان شهر به نام شمس‌الدین آل آقا (شمس‌العلما) ارتباط پیدا کرد و وی شامی را با ادبیات کلاسیک فارسی و به ویژه خیام، سعدی و حافظ آشنا کرد. شامی تحت تأثیر اشعاری که می‌شنید دست به سرایش شعر به زبان کردی زد.سلطانی، محمدعلی، "حدیقه سلطانی: احوال و آثار شاعران برجسته کرد و کردی سرایان کرمانشاه از عهد تیموری تا عصر حاضر، جلد یکم"، تهران: نشر سُها، چاپ یکم ۱۳۸۴، ص۲۹۲.
اشعار شامی به گویش جنوبی از زبان کردی و با لهجهٔ کرمانشاهی سروده شده‌است. افزون بر این وی اشعاری نیز به زبان فارسی سروده است. مضمون اشعار وی بیان فقر و تنگدستی طبقه فرودست اجتماع و محرومیت‌های آنان به زبانی عامیانه است.سلطانی، محمدعلی، "حدیقه سلطانی: احوال و آثار شاعران برجسته کرد و کردی سرایان کرمانشاه از عهد تیموری تا عصر حاضر، جلد یکم"، تهران: نشر سها، چاپ یکم ۱۳۸۴، ص۲۹۴.
وی اشعاری نیز با مضمون سیاسی دارد که بازآفرینی یک گفتگو میان شاعر و نخست وزیر وقت، محمد مصدق است. محمدعلی سلطانی ادعا می‌کند که وی در وقایع سال ۱۳۳۲ خورشیدی، به عضویت جبهه ملی ایران درآمده بوده‌است.سلطانی، محمدعلی، "حدیقه سلطانی: احوال و آثار شاعران برجسته کرد و کردی سرایان کرمانشاه از عهد تیموری تا عصر حاضر، جلد یکم"، تهران: نشر سها، چاپ یکم ۱۳۸۴، ص۲۹۵. شامی در دوم آذر ماه ۱۳۶۳ در سن ۶۷ سالگی در پی یک بیماری طولانی در کرمانشاه درگذشت.
کلمه «شامی» نه تنها مخفف و فرم عامیانۀ نام «شاهمراد» در کردی جنوبی است، بلکه صفت نسبی و به معنای «منسوب به زمان شام» نیز هست که به تاریکی زندگی شاعر به دلیل نابینا بودن او اشاره دارد.
اشعار شامی مملو از صنایع ادبی بدیع است. همچنین از نظر قواعد دستور زبان نیز در خور تحسین است و مسائل ظریف صرفی و نحوی در اشعار او به وفور به چشم می‌خورد.
تاکنون سه تصحیح از اشعار شامی کرمانشاهی انجام شده و با مشخصات زیر به چاپ رسیده‌است:
بخشی از اشعار شامی به زبان فارسی ترجمه شده‌است:
بر اساس شعر بلند کرانشینی از شامی کرماشانی فیلمی به نام کرانشینی به کارگردانی غلامحسین لطفی در صدا و سیمای مرکز کرمانشاه ساخته شده‌است. این فیلم در اولین ج‍ش‍ن‍وارۀ ب‍ی‍ن‌ال‍م‍ل‍ل‍ی‌ وی‍دئو و ف‍ی‍ل‍م‌ س‍وره‌ که در دی ۱۳۷۲ در اصفهان برگزار شد مقام اول را کسب کرد"ه‍م‍س‍ف‍ر ب‍ا ل‍ش‍ک‍ر ه‍ن‍روران‌ ک‍رای‍ه‌‌ن‍ش‍ی‍ن‌ ..."، نوشتۀ مسعود پیامنی، در روزنامۀ "جمهوری اسلامی"، ۱۳ دی‌ ۱۳۷۲، ص‌ ۱۱؛ بازدید در ۹ مهر ۱۴۰۰. و از شبکۀ سوم سیمای جمهوری اسلامی ایران نیز با زیرنویس فارسی پخش شد.خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): "گفت‌و‌گوی هفته‌نامۀ نقد حال با پرویز اعراضی، شاعر طنزپرداز و هنرمند کرمانشاهی"، نوشته‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۹۳؛ بازدید در ۹ مهر ۱۴۰۰.
جاجَرم، شهری در استان خراسان شمالی و مرکز شهرستان جاجرم است. جاجرم در فاصله ۱۵۱ کیلومتری از بجنورد و ۱۸۰ کیلومتری از سبزوار قرار دارد. شهر جاجرم تنها و مهمترین شهر این خطه از ۴٠٠ سال پیش تا گذشته‌های دور به مانند سلسله اشکانیان بوده است.
اهالی آن از طوایف متعددی تشکیل شده‌اند. صالحی‌ها تیره‌هایی از محولاتی‌ها هستند که در زمان آقا محمد خان قاجار به اینجا کوچ کرده‌اند. مقصودی‌ها و رمضانلوها دو طایفه بزرگ و قدیمی جاجرم هستند که برطبق اسناد تاریخی در زمان نادرشاه از استرآباد به جاجرم مهاجرت کردند.(۱)
گنجه‌ای‌ها یا همان نایب‌ها «گرایلی» یکی از بزرگترین طوایف جاجرم هستند که به تبعیت از بزرگِ طایفه‌ی خود حاج دوست محمد توسط نادر شاه از منطقه گنجه و قره باغ به جاجرم کوچ اجباری داده شدند. این طایفه بعدها به دلیل به دست گرفتن مناصب حکومتی مثل نایب الحکومه‌ی جاجرم به نایب‌ها معروف شدند.
طایفه ادهم (دهقانها_دوقونا) یکی بزرگترین طایفه‌های جاجرم می‌باشند که متشکل از طوایف محمودی ،ادهمی ،خواجه ، بشارتی، طالبی، بهرامی، قانع و چند فامیل دیگر میباشد و شغل اجدادی آنها نیز کشاورزی بوده است.
سادات طایفه بزرگ شیخ الاسلامی یکی از قدیمی‌ترین و بزرگترین طایفه‌های جاجرم می‌باشند که متشکل از فامیلهای شیخ الاسلامی ، اسلامی ، سیدی ، صداقت ، رضائیان و چندین فامیل دیگر می‌باشد ، شغل اجداد این طایفه تجارت ، مکتبداری ، دامداری و کشاورزی بوده است
ازبکها از خوارزم و شاکری‌ها نیز از بخارا به این منطقه آمده‌اند.
تنگ صیاد شامل منطقه حفاظت‌شده و پارک ملی می‌باشد که در مجاورت فرخشهر و دستگرد امام زاده از توابع استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. این منطقه دارای مساحتی به وسعت حدود ۲۷هزار هکتار می‌باشد که حدود ۲۱٬۶۰۰ هکتار آن منطقهٔ حفاظت‌شده و ۵٬۴۰۰ هکتار آن پارک ملی است. تنگ صیاد بر اساس ثبت جهانی، سیزدهمین منطقه حفاظت شده یونسکو می‌باشد . تنگ صیاد به‌واسطه دارا بودن تعداد زیادی تپه‌ماهور، زیستگاه مناسبی برای گونه قوچ و میش وحشی است. کوهستان‌های جنوبی منطقه دارای صخره‌های سخت‌گذر است که زیستگاه پلنگ، آهو و قوچ با جمعیتی قابل توجه ‌است.
منطقه تنگ صیاد، ناحیه کوهستانی با وسعت حدود ۲۷ هزار هکتار در استان چهارمحال وبختیاری و در شهرستان فرخ شهر واقع شده‌است. این منطقه در سال ۱۳۴۹ از طرف شورای‌عالی شکاربانی و نظارت بر صید به عنوان منطقه شکار و تیراندازی ممنوع اعلام شد و در سال ۱۳۵۲ با تصویب شورای‌عالی محیط زیست به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام و در سال ۱۳۷۴ نیز حدود ۵ هزار و ۴۰۰ هکتار از قسمت میانی آن تبدیل به پارک ملی شد. به این ترتیب تنگ صیاد شامل پارک ملی، در قسمت میانی و منطقه حفاظت شده در پیرامون آن است.
تنگ صیاد در موقعیت جغرافیائی ۵۰ درجه و ۵۹ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۹ دقیقه طول شرقی و ۳۲ درجه و ۳ دقیقه تا ۳۲ درجه و ۱۷ دقیقه عرض شمالی واقع شده‌است. از نظر آب‌وهوایی به سه اقلیمِ خشک و سرد، نیمه خشک و سرد، و نیمه‌مرطوب و سرد تقسیم می‌شود.
از دیگر جانوران منطقه می‌توان گرگ، روباه، شغال، کفتار و پرندگانی همچون کبک دری، کبک چیل، تیهو و عقاب را نام برد.
قله جیلون در محدوده کوه‌های فرخشهر با ۳ هزار و ۱۴۱ متر ارتفاع از سطح دریا، بلندترین نقطه این منطقه است.
پوشش گیاهی: انواع گندمیان، گون، دم اسبیان، کنگر، ریواس، آویشن، بابونه، شاه تره، بارهنگ، رازیانه، خاکشیر، کاسنی، شیرین بیان، بادام کوهی، مو وحشی، انجیر و آلبالوی کوهی.پارک ملی تنگ صیاد
از دست رفته نمایشنامه‌ای است از اکبر رادی، نوشته به سال ۱۳۳۶، که در زمستان ۱۳۹۷ منتشر شد.
این نخستین نمایشنامهٔ رادی است که در سال‌های جوانی نوشته شده. رادی این نمایشنامه را هرگز منتشر نکرد. پس از مرگ نویسنده، نمایشنامه به کوشش بهروز محمودی بختیاری به وسیلهٔ نشر خاموش در تهران منتشر شد.
رساله سؤال و جواب از آثار بهاءالله شارع دین بهائی است. به اعتقاد بهائیان این کتاب نیز مانند دیگر آثار بهاءالله وحی منزل از خداوند بر او بوده‌است.
این کتاب شامل ۱۰۷ بند یا سؤال در رابطه با احکام کتاب اقدس است، که توسط زین المقربین پرسیده شده و بهاءالله به آنها پاسخ گفته است. این مجموعه به نحوی متمم کتاب اقدس در دین بهائی نیز به حساب می‌آید.
روستای قِروه Qerva(که قبلاً قِربه تلفظ می‌شده) یکی از روستاهای استان زنجان ایران است. این روستا در شهرستان ابهر (بخش مرکزی، دهستان حومه) و در کیلومتر ۱۵ جاده ترانزیتی «ابهر ـ تاکستان» واقع شده‌است.
روستای قدیمی قِروه از جمله روستاهای قدیمی با پیشینه‌ای به قدمت سه هزار ساله‌است، هنوز آثار و بقایای خانه‌هایی که در روی صخره‌ها واقع شده نمایان است، این مطلب را می‌توان وجود آثار تاریخی، واجد ارزش از جمله امامزاده عبدالخیر بن موسی بن جعفر، مسجد جامع قروه و همچنین نوع معماری خاص روستا (معماری صخره‌ای) و پل ورودی روستا که منقش به نشان فروهر می‌باشد و دره مروارید (مونجوقلو دره) و آبشار و آسیاب سنگی/آبی که همگی دال بر وجود پیشینه تاریخی و قدمت زیاد منطقه در دوران خاص تاریخی است.
منبع درآمد اصلی روستائیان از طریق کشاورزی – دامداری و باغداری می‌باشد. محصولات کشاورزی شامل انگور- گردو- بادام- گوجه فرنگی- غلات سطح زیر کشت آبی- ۱۲ هکتار و دیم ۴۸۰ و آبی دیم ۲۰۰ هکتار می‌باشد.
این روستا از طرف شمال بخاطر دسترسی به جاده آسفالت ابهر و تاکستان رشد بیشتری داشته‌است.
اهالی این روستا به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند.آریابوک
صدای زنجان نیوز
این روستا حدود 2686 نفر(طبق سر شماری 1395) جمعیت دارد.
عید رضوان یکی از اعیاد دین بهائی است که از مهم‌ترین عیدهای این دین به‌شمار می‌رود.کتاب اقدس، بند ۱۱۲ این عید را عید گل هم می‌گویند.
ایام عید رضوان از سی و دو روز پس از نوروز شروع و مدت ۱۲ روز ادامه دارد. روز اول این عید در تقویم میلادی مطابق ۲۱ آوریل، در تقویم شمسی اول اردیبهشت و در تقویم بهائی مطابق ۱۳
شهرالجلال بدیع است.
این ایام مصادف ورود بهاءالله شارع دین بهائی به باغ نجیب پاشا در حومه شهر بغداد در اردیبهشت ۱۲۴۲ شمسی است. این باغ بعدها در بین بهائیان به باغ رضوان شهرت یافت. در این مکان بود که بهاءالله صریحاً به بابیان حاضر اعلان کرد که او پیام‌آور الهی و همان موعودی است که باب به آمدنش وعده داده بود.
بهاءالله مدت ۱۲ روز در این باغ توقف و سپس به سوی استانبول که محل تبعید بعدی وی بود حرکت کرد. به مناسبت اظهار امر بهاءالله، هر سال ۱۲ روز ایام رضوان که به گفته شوقی افندی اعظم و اقدس اعیاد بهائی محسوب است جشن گرفته می‌شود.کتاب اقدس، بهاءالله، بند ۷۵،۱۱۰،۱۱۲
روزهای اول، نهم، و دوازدهم عید اعظم رضوان از ایام محرمه دین بهائی محسوب است. یعنی کسب و کار تجاری در این روزها مجاز نیست.Esslemont, J.E. (1980). "Bahá'u'lláh and the New Era" (5th ed.). Wilmette, Illinois, USA: Bahá'í Publishing Trust. pp. 182–183. ISBN 0-87743-160-4رساله سؤال و جواب، بهاءالله، بند ۱
پیش از عزیمت بهاءالله به قسطنطنیه، بسیاری از دوستان و آشنایان برای دیدن وی آمده بودند. وی برای اینکه خانواده اش براحتی فرصت تدارک این سفر را داشته باشند، و درضمن بتواند همه این مهمانان را بپذیرد، تصمیم گرفت از بغداد به باغ نجیب پاشا واقع در آنسوی رود دجله رفته در آنجا مسکن گزیند. در اول اردیبهشت ۱۲۴۲ شمسی، به همراه پسرانش عبدالبهاء، میرزا مهدی، میرزا محمدعلی، و با منشی خود میرزا آقا جان و برخی افراد دیگر وارد باغ شده، بمدت یازده روز در آنجا اقامت نمود.Taherzadeh, Adib (1976). The Revelation of Bahá'u'lláh, Volume 1. Oxford, UK: George Ronald. p. 259. ISBN 0-85398-270-8.Walbridge, John (2005). "Sacred Acts, Sacred Space, Sacred Time". Oxford, UK: George Ronald. ISBN <bdi>0-85398-406-9</bdi>. بهاءالله پس از ورود به باغ نجیب پاشا (نجیبیه)، پیام و مقام خود را برای اولین بار به گروه کوچکی از خانواده و دوستان اعلام کرد. ماهیت و جزئیات دقیق اعلان بهاءالله ناشناخته است. بنا به حکایتی گویا دختر بهاءالله، بهیه خانوم اذعان داشته که بهاءالله ادعای خود را به پسر ارشدش عبدالبهاء و چهار نفر دیگر اعلام کرد.
اگر چه برخی از بابیها به واسطه سخنان و اظهارات فراوانی که بهاءالله در طی چند ماه اخیر سکونت خود در بغداد کرده بود به این واقعیت پی برده بودند که بهاءالله مدعی مقام موعود آئین بابی است، اما به نظر می‌رسد که اکثر دیگر بابیان تا چند سال بعد یعنی تا دوران سکونت او در ادرنه از این دعوی بی اطلاع بودند.Walbridge, John (2005). Sacred Acts, Sacred Space, Sacred Time. Oxford, UK: George Ronald. ISBN 0-85398-406-9
علاوه بر این، در روز اول سکونت در این باغ بهاءالله سه اعلامیه دیگر بنظر همراهان رساند: (۱) لغو حکم جهاد یا همان جنگ مذهبی که در شرایط خاص در اسلام و آئین بابی مجاز بود. (۲) اقلاً تا ۱۰۰۰ سال دیگر پیامبری درعالم وجود ظاهر نخواهد شد؛ و (۳) اینکه همه نامهای خدا در همه چیز متجلی گشته است. این اظهارات در متنی که سالها بعد از سال ۱۲۴۲ شمسی (۱۸۶۳ میلادی) نوشته شده یافت می‌شوند و در مجموعه «ایام یادآوری» (بخش ۹) گنجانده شده‌است. نادر سعیدی اظهار می‌دارد که این سه اصل در کتاب اقدس بهاءالله تأیید، تفسیر و نهادینه شده است.Saiedi, Nader (2000). "Logos and Civilization – Spirit, History, and Order in the Writings of Bahá'u'lláh". USA: University Press of Maryland and Association for Baha'i Studies. pp. 243–258. ISBN 1-883053-60-9 درمدت یازده روز بعد، بهاءالله مهمانان بیشماری از جمله والی بغداد را پذیرفت. خانواده بهاءالله تا ۱۰ اردیبهشت، که روز نهم اقامتش در باغ نجیب پاشا باشد نتوانسته بودند به وی بپیوندند زیرا آب دجله بالا آمده بود و سفر به آن باغ را دشوار می‌کرد گر چه طغیان رودخانه در این نه روز از نوع نسبتاً خفیف بود.Charles Issawi Bayard Dodge Professor of Near Eastern Studies Princeton University (14 July 1988). The Fertile Crescent, 1800–1914: A Documentary Economic History: A Documentary Economic History. Oxford University Press, USA. p. 105. ISBN 978-0-19-536421-7 در روز دوازدهم اقامت در باغ، بهاءالله و خانواده اش آنجا را ترک گفته سفر خود را بسوی قسطنطنیه شروع کردند.Walbridge, John (2005). "Sacred Acts, Sacred Space, Sacred Time". Oxford, UK: George Ronald. ISBN 0-85398-406-9
در کتاب اقدس، بهاءالله عید رضوان را به عنوان یکی از دو «عید اعظم» نامیده‌است. منظور از عید اعظم دیگر روز اظهار امر باب است که بهمان نسبت بدان اهمیت داده شده‌است. بهاءالله روزهای اول، نهم و دوازدهم را جزو روزهای مقدس (ایام محرمه) تعیین نموده که به ترتیب مصادف با ورود بهاءالله به باغ رضوان، ورود خانواده وی، و عزیمت بهاءالله و همراهان از باغ رضوان به سوی قسطنطنیه می‌باشند.Universal House of Justice (1992). "Notes". "The Kitáb-i-Aqdas". Wilmette, Illinois, USA: Bahá'í Publishing Trust. pp. 213–225. ISBN <bdi>0-85398-999-0</bdi>.
عید رضوان مطابق با تقویم بهائی که ثابت و یک تقویم شمسی است هر سال از سی و دومین روز سال بهائی که مطابق با اول اردیبهشت است دقیقاً از دو ساعت قبل از غروب آفتاب که نمادی از زمان ورود بهاءالله در باغ است آغاز شده و بمدت ۱۲ روز ادامه دارد. در روزهای اول، نهم و دوازدهم رضوان که به روزهای مُحَرَمِه موسوم هستند، کسب و کار تعطیل است و معمولاً بهائیان با گردهمایی در جوامع خود با برنامه هائی نظیر نیایش و یادآوری از آن ایام و برنامه‌های متنوع دیگر جشن‌هایی برگزار می‌کنند.
روزهایی را که بهاءالله در آوریل ۱۸۶۳ مطابق با ۱۲۴۲ شمسی در باغ رضوان گذراند برای بهائیان اهمیت بسیار زیادی دارد. بهاءالله آن را یکی از دو «بزرگترین اعیاد» نامیده و از روز اول با عنوان «پر سرورترین» روزها یاد می‌کند، و «باغ رضوان» را محلی توصیف می‌کند که وی از آنجا شکوه و عظمت نام او را که رحمان و رحیم است بر کل آفرینش تابید.Bahá'u'lláh (1992) [1873]. "The Kitáb-i-Aqdas: The Most Holy Book". Wilmette, Illinois, USA: Bahá'í Publishing Trust. p. 59. ISBN 0-85398-999-0
این عید به دلیل اعلان خصوصی بهاءالله به تعدادی از پیروان تحت عنوان اینکه وی همان کسیست که باب بعنوان «من یظهره الله» (یعنی اوست آنکه خداوند ظاهر خواهد کرد) بشارت داده، و اینکه وی تجلی خداوند در این عصر است قابل اهمیت و توجه خاص برای بهائیان می‌باشد. بدین ترتیب این نقطه شروع دور آئین بهائی بوده و در نظر بهائیان از دین بابی کاملاً متمایز است.
دوران دوازده روزه رضوان همچنین زمانی است که انتخابات سالانه محافل روحانی محلی و ملی در جوامع بهائی واقع می‌شود و همچنین هر پنج سال یک بار انتخابات بیت العدل اعظم همزمان با عید رضوان برگزار می‌شود."Baha'i Dates 172–221 B.E." "Baha'i Library". Retrieved 20 April 2018
هر سال بیت العدل اعظم همزمان با عید رضوان پیامی با عنوان «پیام رضوان» خطاب به جامعهٔ بهائی منتشر می‌کند. در این پیامها نگاهی به پیشرفت‌ها و وقایع سال قبل جامعهٔ بهائی سراسر دنیا دارد، و هدایت بیشتری برای سال آینده فراهم می‌کند.
بهاءالله در طول زندگی خود چندین لوح و دعاهای مختلف به مناسبت رضوان نوشته که از این میان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.
تاریخ زندگی بهاءالله
روزهای یادآوری
تیره پامچال یا پریمولاسه (Primulaceae) تیره‌ای از گیاهان گلدار هستند.
برخی از گونه‌های مهم:
خانات خیوه (به ازبکی: "Xiva Xonligi") حاکمیتی در آسیای میانه بود که در بین سال‌های ۱۵۱۵ تا ۱۹۲۰ میلادی در منطقهٔ خوارزم در جنوب دریاچه آرال برپا بود. پایتخت این خانات، شهر خیوه در ازبکستان کنونی بود. خانات خیوه به همراه خانات بخارا و خانات خوقند (خجند) یکی از سه خانات ازبک به‌شمار می‌رفت که در دورهٔ زمانی پس از امپراتوری تیموری تا پیش از تصرف آسیای میانه توسط امپراتوری روسیه در اواخر سدهٔ نوزدهم میلادی بر آسیای میانه حکومت می‌کردند.
فرمانروایان این خانات، از دودمان قاآن‌قیرات‌ها بودند که شاخه‌ای از فرمانروایان آستراخان و از تبار خاندان چنگیزخان به‌شمار می‌آمدند که نسب پدری آن‌ها به شیبان خان بنیان‌گذار دودمان شیبانیان در آسیای میانه و نسل پنجم جوچی پسر اول چنگیزخان می‌رسید.
با فتح این منطقه توسط ارتش روسیه در سال ۱۸۷۳م، خیوه تحت‌الحمایه روسیه شد و در سال ۱۹۲۰م این خانات ملغی شده و به‌جای آن جمهوری شوروی خلق خوارزم تأسیس شد.
این منطقه در سال ۱۹۲۴ میلادی به‌طور رسمی بخشی از شوروی شد و امروزه بخش عمدهٔ آن در جمهوری خودمختار قره‌قالپاقستان و استان خوارزم در ازبکستان کنونی و شمال ترکمنستان کنونی قرار دارد.
اهالی خیوه ترکیبی از ازبک‌ها، ترکمن‌ها، قره‌قالپاق‌ها، قزاق‌ها و تاجیک‌ها بودند. خانات خیوه در دوران اوج قدرت خود بر مناطق قزاق‌نشین در بخش‌های غربی قزاقستان کنونی و بخش‌های شرقی ترکمنستان کنونی در سواحل دریای خزر نیز حکومت می‌کردند. جمعیت خیوه در سال ۱۲۸۲ ه‍.ق حدود ۷۰۰ هزار نفر برآورد شده بود که ۴۰۰ هزار ازبک و ۳۰۰ هزار ترکمن بودند.
Wikipedia contributors, "Khanate of Khiva," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Khanate_of_Khiva&oldid=191163014 (accessed February ۱۹، ۲۰۰۸).