moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
فرانسوی یک زبان رومی است (به این معنی که عمدتاً از لاتین عامیانه گرفته شده‌است) که از گویش‌های گالو-رومی که در شمال فرانسه صحبت می‌شدند، تکامل یافته‌است. شکل‌های اولیه این زبان شامل فرانسوی باستان و فرانسوی میانه است.
لاتین به دلیل حکومت رومیان، به تدریج توسط ساکنان گل پذیرفته شد و همان‌طور که این زبان توسط مردم عادی آموخته شد، ویژگی‌های محلی متمایزی همراه با تفاوت‌های دستوری با لاتینی که در جاهای دیگر صحبت می‌شد، پیدا کرد که برخی از آن‌ها در نوشته‌ها تأیید شده‌است. این گونه محلی به زبان‌های گالو-رومی تکامل یافت که شامل فرانسوی و نزدیک‌ترین خویشاوندان آن مانند آرپیتان می‌شود.
تکامل زبان لاتین در گل با همزیستی آن برای بیش از نیم هزاره در کنار زبان سلتی بومی گلی شکل گرفت که در اواخر سده ششم، مدت‌ها پس از سقوط امپراتوری روم غربی، منقرض شد. در این دوران به جز جمعیت عامه بومی، طبقه بزرگان و نخبگان بومی به فرزندانشان لاتین را در مدارس رومی می‌آموختند. در زمان فروپاشی امپراتوری، این نخبگان محلی به آرامی گلی را به‌طور کامل ترک کردند، اما جمعیت روستایی و طبقه پایین‌تر گلی‌زبان بودند که گاهی می‌توانستند به لاتین یا یونانی نیز صحبت کنند.Mufwene, Salikoko S. "Language birth and death." Annu. Rev. Anthropol. 33 (2004): 201-222. تغییر زبان نهایی از گالی به لاتین عامیانه در میان جمعیت‌های روستایی و طبقه پایین بعدها زمانی که هم آن‌ها و هم حاکمان و نظامیان جدید فرانک، زبان لاتین عامیانه گالو-رومی نخبگان روشنفکر شهری را پذیرفتند، رخ داد.
زبان گلی احتمالاً تا سده ششم در فرانسه با وجود رومی‌شدن قابل توجه باقی ماند. گلی با همزیستی با لاتین، به شکل‌گیری لهجه‌های لاتین عامیانه کمک کرد که به فرانسوی توسعه یافتند؛Mufwene, Salikoko S. "Language birth and death." Annu. Rev. Anthropol. 33 (2004): 201-222. از جمله با کمک وام‌واژگان و گرته‌برداری‌ها (از جمله "oui",Peter Schrijver, "Studies in the History of Celtic Pronouns and Particles", Maynooth, 1997, 15. به معنای «بله»)، تغییرات آواییPellegrini, Giovanni Battista. 2011. "Substrata." In Posner and Green (2011), "Romance Comparative and Historical Linguistics", De Gruyter Mouton: pages 43-74. Celtic influences on French discussed in pages 64-67. Page 65:"In recent years the primary role of the substratum... has been disputed. Beset doucmented is the CT- > "it" change which is found in all Western Romania... more reservations have been expressed about... ū > [y]..."; :"Summary on page 67: "There can be no doubt that the way French stands out from the other Western Romance languages (Vidos 1956: 363) is largely due to the intensity of its Celtic substratum, compared with lateral areas like Iberia and Venetia..."Henri Guiter, "Sur le substrat gaulois dans la Romania", in "Munus amicitae. Studia linguistica in honorem Witoldi Manczak septuagenarii", eds. , Anna Bochnakowa & Stanislan Widlak, Krakow, 1995.Eugeen Roegiest, "Vers les sources des langues romanes: Un itinéraire linguistique à travers la Romania" (Leuven, Belgium: Acco, 2006), 83. و تأثیر در صرف و نحو. مطالعات محاسباتی اخیر نشان می‌دهد که تغییر جنسیت در فرانسوی اولیه ممکن است با انگیزه تطابق با جنسیت واژگان همسو در زبان گلی صورت گرفته باشد.
تعداد تخمینی واژه‌های فرانسوی قابل انتساب به گلی ۱۵۴ عدد است، در حالی که اگر گویش‌های غیر معیار نیز گنجانده شوند، این تعداد به ۲۴۰ افزایش می‌یابد وام‌واژه‌های شناخته‌شده گلی به سمت زمینه‌های معنایی خاصی مانند گیاهان ("chêne", "bille" "و غیره)، جانوران (mouton, cheval و غیره)، طبیعت (boue" "و" "غیره" ")" "،" فعالیت‌های خانگی (مثلاً "berceau")، کشاورزی و واحدهای اندازه‌گیری روستایی ("arpent" , "lieue" , "borne" , "boisseau")، سلاح‌ها، و محصولات صادراتی به دیگر مناطق گرایش دارند.Eugeen Roegiest, "Vers les sources des langues romanes: Un itinéraire linguistique à travers la Romania" (Leuven, Belgium: Acco, 2006), page 82. این توزیع معنایی به دهقانانی نسبت داده شده‌است که آخرین کسانی بودند که به گلی پایبند بودند.
آغاز تاریخ زبان فرانسوی در گل تحت تأثیر تهاجمات ژرمن‌ها به این کشور بود. این تهاجمات بیشترین تأثیر را بر شمال کشور و زبان آنجا گذاشت. شکاف زبانی به تدریج در سراسر کشور شروع به رشد کرد. جمعیت شمال به زبان اوییل (langue d'oïl) صحبت می‌کردند در حالی که جمعیت جنوب به زبان اک (langue d'oc) صحبت می‌کردند. زبان اوییل به چیزی تبدیل شد که به فرانسوی باستان معروف است و زبان اک نیز سرانجام به اکسیتان امروزی تبدیل شد. دوره فرانسوی باستان از سده ۸ تا ۱۴ ادامه داشت. فرانسوی باستان ویژگی‌های بسیاری را با لاتین مشترک بود. برای نمونه، ترتیب واژگان در جمله فرانسوی باستان مانند لاتین بود. این دوره با تأثیر شدید از زبان ژرمنی فرانکی شناخته می‌شود، که حتی شامل نام خود زبان می‌شود.
فرانسوی باستان تا مراحل بعدی در کنار اکسیتان باستان، بازمانده‌ای از حالت دستوری اسمی باستانی لاتین را طولانی‌تر از سایر زبان‌های رومی حفظ می‌کرد (به استثنای رومانیایی که هم تمایز تمایز حروف کوچک را حفظ کرده‌است). واج‌شناسی با استرس هجایی شدید مشخص می‌شد که منجر به ظهور واکه‌های مرکب پیچیده مختلفی مانند "-eau" شد که بعداً به واکه منفرد تبدیل شدند.
نخستین شواهد مربوط به آنچه که فرانسوی باستان نامیده می‌شود را می‌توان در سوگندهای استراسبورگ و سرود سنت اولالی مشاهده کرد، در حالی که ادبیات فرانسوی باستان در سده یازدهم شروع به تولید آثار در موضوعات زندگی قدیسان (مانند "Vie de Saint Alexis") یا جنگ‌ها و دربار، به ویژه "سرود رولان"، چرخه‌های حماسی با تمرکز بر شاه آرتور و دربار او و همچنین چرخه‌ای متمرکز بر ویلیام اورانژی، کرد.
در فرانسوی باستان گویش‌های زیادی پدید آمدند، اما گویش فرانسی گویشی است که نه تنها در دوره فرانسوی میانه (سده ۱۴ تا ۱۷) ادامه یافت، بلکه رشد کرد. فرانسوی نوین از این گویش فرانسوی نشأت گرفته‌است. در دوره فرانسوی میانه از نظر دستوری انحراف اسم از میان رفت و دستور زبان شروع به استانداردسازی کرد. رابرت استین نخستین واژه‌نامه لاتین-فرانسوی را منتشر کرد که شامل اطلاعاتی در مورد آوا، ریشه‌شناسی و دستور زبان بود. از نظر سیاسی، فرمان ویله-کتره (۱۵۳۹) زبان فرانسوی را زبان قانون نامید.
آوردن واژه‌های تازه از زبان ادبی لاتین به فرانسوی در سدهٔ دوازدهم آغاز شد و در سدهٔ سیزدهم رو به افزایش نهاد. در سدهٔ چهاردهم خط مشی دقیقی برای گسترش زبان فرانسوی از راه وامگیری واژه‌های لاتینی در پیش گرفته شد. شارل پنجم فرانسه (پادشاه فرانسه از ۱۳۶۴ تا ۱۳۸۰) پشتیبان اهل علم و ادب بود و ایشان را به ترجمهٔ آثار کلاسیک برای کتابخانه خود ترغیب می‌کرد. مترجمان حتی زبردست‌ترین آن‌ها که نیکل اُرسم بود از فقر زبان فرانسوی آن هنگام می‌نالیدند. ارسم در این خصوص نمونهٔ جالبی را که در ترجمهٔ آثار ارسطو به آن برخورده است شاهد می‌آورد:
برای رهایی از این تنگناهای زبانی بود که ارسم و دیگران بر آن شدند تا زبان فرانسوی را با وامگیری از واژگان لاتینی و یونانی توانمند سازند. ایشان این کار را به درستی و بدون تحمیل الگوهای دستوری زبان‌های مذکور به زبان فرانسوی انجام دادند یعنی برخلاف بعضی نویسندگان اسپانیایی مانند گونگورا که این کار را ناشیانه و با افراط انجام دادند و افزون بر واژگان، الگوهای دستوری یونانی و لاتینی را نیز که واقعاً نمی‌توان به آن‌ها رنگ و بوی بومی داد وارد زبان کردند امری که موجب کج‌روی زبان و اندیشه می‌شود.
در سدهٔ شانزدهم میلادی انقلاب فرهنگی بزرگی در سراسر اروپا و به تبع آن در فرانسه رخ‌داد. از قدرت عظیم کلیساها کاسته شد و فرهنگ و هنر و صنعت شکوفا گردید. به این ترتیب بود که زبان لاتین کم‌کم از دستگاه رسمی حذف گردید. در سال ۱۵۳۹ پادشاه فرانسه که فرانسوای اول نام داشت، طی فرمان ویله-کتره دستور داد که متون دادگاه‌ها به جای لاتین به زبان فرانسوی نگاشته شود. در همین ایام بود که کشیشی به نام ژان کالون برای اولین بار نوشته‌های مذهبی خود را از لاتین به فرانسوی ترجمه نمود. در سال ۱۵۴۹ مقاله بسیار مهمی با عنوان «در دفاع و اهمیت زبان فرانسوی و هر چه غنی‌تر کردن آن» توسط شاعر و منتقد معروفی به نام یواخیم دو بله نوشته شد. فرانسه در این دوران مانند سایر ملل اروپایی به دوران با عظمت یونان باستان نگاهی دوباره کرد و در نتیجه آن بود که کلمات بسیاری از فرهنگ قدیم یونان به فرانسوی وارد شد. همچنین واژه‌های فراوانی از ایتالیای پسارنسانس و حتی از عربی وام گرفته شده و به سرعت وارد فرانسوی می‌گردید.
هجوم روزافزون واژگان و تغییرات در دستور در سدهٔ هفدهم میلادی که سده بزرگ نام دارد، به اوج خود رسیده‌بود. در این دوران فرانسه، تحت فرمانروایی رهبران قدرتمندی مانند کاردینال ریشلیو و لوئی چهاردهم، از شکوفایی و برجستگی در میان کشورهای اروپایی برخوردار شد. ادبا و زبان‌شناسان به‌تدریج نگران تغییرات زبانی شده و به فکر افتادند تا زبان فرانسوی را قاعده‌مند کنند و از ایجاد هرج و مرج در ساختار آن جلوگیری نمایند. در پی همین فعالیت‌ها ریشلیو فرهنگستان فرانسه را برای حفاظت از زبان فرانسوی تأسیس کرد که تا امروز مرجع تصمیم‌گیرنده دربارهٔ صحت و دقت متون رسمی و ورود واژگان و عبارات جدید به فرهنگ لغت است. در اوایل دهه ۱۸۰۰، فرانسوی پاریس به زبان اصلی اشراف در فرانسه تبدیل شد.
در طول همان سده هفدهم، زبان فرانسوی به عنوان مهم‌ترین زبان دیپلماسی و روابط بین‌الملل (زبان میانجی) جایگزین لاتین شد. فرانسوی این نقش را تقریباً تا اواسط سده بیستم حفظ کرد، زمانی که پس از جنگ جهانی دوم، ایالات متحده به قدرت جهانی مسلط تبدیل و انگلیسی جایگزین آن شد.The World's 10 Most Influential Languages "Top Languages". Retrieved 11 April 2011. استنلی میسلر در "لس آنجلس تایمز" گفت که این واقعیت که پیمان ورسای به زبان انگلیسی و همچنین فرانسوی نوشته شده بود «اولین ضربه دیپلماتیک» به این زبان بود.
نزدیک به آغاز سده نوزدهم، دولت فرانسه شروع به دنبال کردن سیاست‌هایی با هدف نهایی از بین بردن بسیاری از اقلیت‌ها و زبان‌های منطقه‌ای فرانسه ("پاتوا") کرد. این در سال ۱۷۹۴ با «گزارش در مورد ضرورت و ابزار نابود کردن پاتوا و سراسری کردن استفاده از زبان فرانسوی» اثر آنری گرگوار آغاز شد. زمانی که آموزش عمومی در فرانسه اجباری شد، فقط زبان فرانسوی تدریس می‌شد و استفاده از هر زبان دیگر (پاتوا) با مجازات همراه بود. اهداف مدارس دولتی به ویژه برای معلمان فرانسوی‌زبانی که برای آموزش دانش آموزان در مناطقی مانند اکسیتانیا و برتاین فرستاده شده بودند، روشن بود. دستورالعمل‌هایی که یک مقام فرانسوی به معلمان دپارتمان فینیستر، در برتاین غربی داده بود، شامل موارد زیر بود: «و به یاد داشته باشید، آقایان: به شما موقعیت داده شد تا زبان برتون را بکشید.» بخشدار پیرنه-آتلانتیک در سرزمین باسک فرانسه در سال ۱۸۴۶ نوشت: «مدارس ما در سرزمین باسک مخصوصاً برای جایگزینی زبان باسکی با فرانسوی ایجاد شده‌اند.» به دانش‌آموزان یاد داده شد که زبان اجدادی آن‌ها پست است و باید از آنها خجالت بکشند. این فرایند در منطقه اکسیتان‌زبان به عنوان برغونیو شناخته می‌شود.
می‌توان گفت که حفظ سیاست‌های بسته دربارهٔ دستور زبان و کلمات زبان فرانسوی باعث شده‌است که اولاً ساختار زبان فرانسوی از سده هفده تاکنون تغییرات چندانی نداشته باشد و دوم این‌که واژگان فرانسوی نسبت به انگلیسی بسیار کم‌حجم‌تر و ساختار و ترتیب کلمات در جمله‌های آن بسیار منظم‌تر از زبان‌های دیگر باشد.
فرانسوی که ۱۹٫۷۱٪ از جمعیت اتحادیه اروپا بدان صحبت می‌کنند، سومین زبان پرگویشور در اتحادیه اروپا، پس از انگلیسی و آلمانی و دومین زبان رایج آموزشی پس از انگلیسی است.
بر اساس قانون اساسی فرانسه، فرانسوی از سال ۱۹۹۲ زبان رسمی جمهوری بوده‌است، اگرچه فرمان ویله-کتره آن را برای اسناد قانونی در سال ۱۵۳۹ اجباری کرد. فرانسه استفاده از زبان فرانسوی را در نشریات رسمی دولتی و آموزش عمومی به جز در موارد خاص و قراردادهای قانونی الزامی می‌کند. تبلیغات نیز باید دارای ترجمه واژگان بیگانه باشد.
در بلژیک، فرانسوی در کنار هلندی و آلمانی زبان رسمی در سطح فدرال است. در سطح منطقه‌ای، فرانسوی تنها زبان رسمی والونی (به استثنای بخشی از کانتون‌های شرقی که آلمانی‌زبان هستند) و یکی از دو زبان رسمی - همراه با هلندی - منطقه پایتخت بروکسل است که بیشتر مردم (تقریباً ۸۰٪) اغلب از آن به عنوان زبان اصلی استفاده می‌کنند. – The linguistic situation in Belgium (and in particular various estimates of the population speaking French and Dutch in Brussels) is discussed in detail.
فرانسوی یکی از چهار زبان رسمی سوئیس به همراه آلمانی، ایتالیایی و رومانش است و در قسمت غربی سوئیس به نام روماندی صحبت می‌شود که ژنو بزرگ‌ترین شهر آن است. تقسیم‌بندی‌های زبانی در سوئیس با تقسیم‌بندی‌های سیاسی منطبق نیست و برخی از شهرها کانتون‌ها دارای وضعیت دو زبانه هستند: برای نمونه، شهرهایی مانند بیل و کانتون‌هایی مانند وله، فریبورگ و برن. فرانسوی زبان مادری حدود ۲۳٪ از جمعیت سوئیس است و ۵۰٪ از مردم به آن تسلط دارند.
فرانسوی به همراه لوکزامبورگی و آلمانی، یکی از سه زبان رسمی لوکزامبورگ است که به‌طور کلی زبان ترجیحی تجارت و همچنین ادارات دولتی مختلف است. این زبان همچنین زبان رسمی موناکو است.
در سطح منطقه‌ای، فرانسوی به عنوان یک زبان رسمی در منطقه واله دائوستای ایتالیا به رسمیت شناخته می‌شود، جایی که زبان نخست تقریباً ۳۰٪ از جمعیت است و گویش‌های فرانسوی نیز همچنان توسط اقلیت‌ها در جزایر مانش صحبت می‌شوند. این زبان در آندورا نیز صحبت می‌شود و پس از کاتالان در پاس د لا کاسا زبان اصلی است. این زبان به عنوان نخستین زبان دوم در ایالت زارلاند آلمان از دوران پیش‌دبستانی تدریس می‌شود و بیش از ۴۳٪ از شهروندان آنجا می‌توانند به زبان فرانسوی صحبت کنند.
بیشینه جمعیت فرانسوی‌زبان جهان در آفریقا زندگی می‌کنند. بر اساس برآورد سال ۲۰۱۸ از OIF تخمین زده می‌شود که ۱۴۱ میلیون آفریقایی که در ۳۴ کشور و قلمرو پراکنده شده‌اند، می‌توانند فرانسوی را به عنوان زبان اول یا دوم صحبت کنند. این تعداد شامل افرادی نمی‌شود که در کشورهای آفریقایی غیرفرانسوی‌زبان زندگی می‌کنند و زبان فرانسوی را به عنوان یک زبان خارجی یاد گرفته‌اند. با توجه به توسعه روزافزون فرانسوی در آفریقا، انتظار می‌رود که کل جمعیت فرانسوی‌زبان در سراسر جهان در سال ۲۰۵۰ به ۷۰۰ میلیون نفر برسد. زبان فرانسوی سریعترین زبان در حال رشد در این قاره است (از نظر زبان رسمی یا خارجی). گرچه این زبان در بیشتر مناطق قاره زبان دوم مردم است، اما در برخی مناطق شهری مانند منطقه آبیجان ساحل عاج "Le français à Abidjan : Pour une approche syntaxique du non-standard" by Katja Ploog, CNRS Editions, Paris, 2002. و در لیبرویل گابن، به زبان اول تبدیل شده‌است. امروزه تنها یک گویش فرانسوی آفریقایی وجود ندارد، بلکه شکل‌های فراوانی وجود دارد که از طریق تماس با زبان‌های مختلف بومی آفریقایی از هم جدا شده‌اند.
منطقه جنوب صحرای آفریقا همان محل رشد جمعیت فرانسوی‌زبان در آینده به دلیل گسترش آموزش و رشد سریع جمعیت است.France-Diplomatie "Furthermore, the demographic growth of Southern hemisphere countries leads us to anticipate a new increase in the overall number of French speakers." این منطقه همچنین جایی است که زبان در سال‌های اخیر بیشترین پیشرفت را داشته‌است. "Le français, langue en évolution. Dans beaucoup de pays francophones, surtout sur le continent africain, une proportion importante de la population ne parle pas couramment le français (même s'il est souvent la langue officielle du pays). Ce qui signifie qu'au fur et à mesure que les nouvelles générations vont à l'école, le nombre de francophones augmente : on estime qu'en 2015, ceux-ci seront deux fois plus nombreux qu'aujourd'hui. " c) Le sabir franco-africain : درک برخی از گونه‌های بومی فرانسوی در آفریقا برای فرانسوی‌زبانان کشورهای دیگر دشوار است، République centrafricaine : ("One example of a variety of African French that is difficult to understand for European French speakers"). اما اشکال نوشتاری این زبان بسیار نزدیک به سایر کشورهای فرانسوی‌زبان است.
فرانسوی پس از انگلیسی دومین زبان رایج در کانادا است و هر دو زبان در سطح فدرال رسمی هستند. این زبان زبان اول ۹٫۵ میلیون نفر یا ۲۹٪ و زبان دوم برای ۲٫۰۷ میلیون یا ۶٪ از کل جمعیت کانادا است. زبان فرانسوی تنها زبان رسمی در استان کبک است که زبان مادری حدود ۷ میلیون نفر یا تقریباً ۸۰٪ (سرشماری ۲۰۰۶) استان است. حدود ۹۵٪ از مردم کبک فرانسوی را به عنوان زبان اول یا دوم و برای برخی به عنوان زبان سوم صحبت می‌کنند. کبک همچنین دربرگیرنده شهر مونترال است که چهارمین شهر بزرگ فرانسوی‌زبان جهان از نظر شمار افراد گویشور زبان اول است. نیوبرانزویک و منیتوبا تنها استان‌های رسماً دوزبانه هستند، اگرچه دوزبانگی کامل فقط در نیوبرانزویک، جایی که حدود یک سوم جمعیت آن فرانسوی‌زبان هستند، موجود است. زبان فرانسوی همچنین زبان رسمی تمامی قلمروها (شمال غرب، نوناووت و یوکان) است. از بین این سه، یوکان بیشترین فرانسوی‌زبان‌ها را دارد که کمتر از ۴٪ از جمعیت را تشکیل می‌دهد. افزون بر این، در حالی که فرانسوی‌زبان رسمی در انتاریو نیست، قانون خدمات زبان فرانسوی تضمین می‌کند که خدمات استانی به این زبان نیز در دسترس باشد. این قانون در مناطقی از استان که در آن جوامع فرانسوی‌زبان قابل توجهی وجود دارد، یعنی انتاریوی شرقی و انتاریوی شمالی، اعمال می‌شود. در جاهای دیگر، اقلیت‌های فرانسوی‌زبان قابل توجهی در منیتوبای جنوبی، نوا اسکوشیا، جزیره پرنس ادوارد و شبه‌جزیره پورت او پورت در نیوفاندلند و لابرادور، که گویش منحصر به فرد فرانسوی نیوفاندلندی در گذشته صحبت می‌شد، یافت می‌شود. تعداد کمتری از فرانسوی‌زبانان در تمام استان‌های دیگر وجود دارد. شهر انتاریویی اتاوا، پایتخت کانادا، نیز عملاً دوزبانه است، زیرا دارای جمعیت زیادی از کارکنان دولت فدرال است که ملزم به ارائه خدمات به دو زبان فرانسوی و انگلیسی هستند و با شهر کبکی گتینو در آن سوی رود اتاوا، یک منطقه شهری واحد را تشکیل می‌دهد.
با توجه به اداره سرشماری ایالات متحده (۲۰۱۱)، فرانسوی چهارمین زبان رایج در ایالات متحده پس از انگلیسی، اسپانیایی و چینی است؛ البته زمانی که همه گونه‌های فرانسوی با هم در نظر گرفته می‌شوند و همه گونه‌های چینی نیز به‌طور مشابه ترکیب می‌شوند. فرانسوی دومین زبان پرگفتار (پس از انگلیسی) در ایالت‌های مین و ورمونت است. در لوئیزیانا، اگر فرانسوی لوئیزیانایی و تمام زبان‌های کریول مانند هائیتی را در نظر بگیریم، با اسپانیایی به عنوان دومین زبان پرگویشور در رقابت است. فرانسوی سومین زبان پرگفتار (پس از انگلیسی و اسپانیایی) در ایالت‌های کنتیکت، رود آیلند و نیوهمپشایر است. لوئیزیانا محل بسیاری از گویش‌های متمایز فرانسوی است که در مجموع به عنوان فرانسوی لوئیزیانایی شناخته می‌شوند. فرانسوی نیوانگلند، که اساساً گونه‌ای از فرانسوی کانادایی است، در بخش‌هایی از نیوانگلند صحبت می‌شود. فرانسوی میسوری از لحاظ تاریخی در میسوری و ایلینوی (که قبلاً به عنوان لوئیزیانای علیا شناخته می‌شد) صحبت می‌شد، اما امروزه تقریباً منقرض شده‌است. فرانسوی همچنین در بخش‌های مجزا در امتداد سواحل خلیج مکزیک که قبلاً لوئیزیانای سفلای فرانسه بود، مانند جزیره مون لوئیس، آلاباما و دلیسل زنده ماند، اما امروزه این گونه‌ها به شدت در معرض خطر انقراض هستند یا گمان می‌رود منقرض شده‌اند.
فرانسوی یکی از دو زبان رسمی در هائیتی در کنار کریول هائیتی است. این زبان اصلی آموزشی، اداری، تجاری و تابلوهای عمومی است و همه تحصیل‌کردگان هائیتی به آن صحبت می‌کنند. اکثریت قریب به اتفاق مردم کریول هائیتی را به عنوان زبان نخست خود صحبت می‌کنند و بقیه عمدتاً به فرانسوی به عنوان زبان اول نخست می‌کنند. کریول هائیتی به عنوان یک زبان کریول فرانسوی، بیشینه واژگان خود را از زبان فرانسوی، با تأثیر از زبان‌های غرب آفریقا و همچنین چندین زبان اروپایی، گرفته‌است. این زبان ارتباط نزدیکی با کریول لوئیزیانا و کریول آنتیل کوچک دارد.Ministère de l'Éducation nationale
زبان فرانسوی تنها زبان رسمی تمام سرزمین‌های فرادریایی فرانسه در دریای کارائیب است که در مجموع به عنوان هند غربی فرانسه شناخته می‌شوند، یعنی گوادلوپ، سن بارتلمی، سن مارتن و مارتینیک.
فرانسوی زبان رسمی گویان فرانسه در قاره آمریکای جنوبی و سنت پیر و میکلون در سواحل نیوفاندلند در آمریکای شمالی است.
فرانسوی زبان رسمی مستعمره هندوچین فرانسه بود که شامل ویتنام، لائوس و کامبوج امروزی بود. این زبان همچنان یک زبان اداری در لائوس و کامبوج است، اگرچه نفوذ آن در دهه‌های اخیر کاهش یافته‌است. در ویتنام استعماری، نخبگان عمدتاً به فرانسوی صحبت می‌کردند، در حالی که بسیاری از خدمتکارانی که در خانواده‌های فرانسوی کار می‌کردند، به پیجین فرانسوی موسوم به تای بوی صحبت می‌کردند که اکنون منقرض شده‌است. پس از پایان حکومت فرانسه، ویتنام جنوبی به استفاده از زبان فرانسه در امور اداری، آموزشی و تجاری ادامه داد. با این حال، از زمان سقوط سایگون و باز شدن اقتصاد یکپارچه ویتنام، انگلیسی به تدریج در ویتنام به عنوان اولین زبان خارجی جای فرانسوی را گرفت. با این وجود، فرانسوی همچنان به عنوان دیگر زبان عمده خارجی در سیستم آموزشی ویتنام تدریس می‌شود و به عنوان یک زبان فرهنگی در نظر گرفته می‌شود.Kirkpatrick, Andy and Anthony J. Liddicoat, "The Routledge International Handbook of Language Education Policy in Asia.", Routledge, 2019, p. 192 هر سه کشور عضو کامل سازمان OIF هستند.
فرانسوی زبان رسمی هند فرانسه بود که شامل مناطق پودوچری بود. این زبان حتی پس از واگذاری این مناطق به هند در سال ۱۹۵۶ تا سال ۱۹۶۵ همچنان به عنوان زبان رسمی ناحیه حفظ شد. تعداد کمی از مردم محلی مسن‌تر هنوز به این زبان مسلط هستند، اگرچه اکنون فرانسوی جای خود را به تامیلی و انگلیسی داده‌است.Pondicherry, the French outpost in India, France 24
لبنان به عنوان سرزمین تحت قیومیت پیشین فرانسه، عربی را به عنوان تنها زبان رسمی تعیین کرده‌است، در حالی که یک قانون مواردی را تنظیم می‌کند که فرانسوی می‌تواند برای عموم استفاده شود. در اصل ۱۱ قانون اساسی لبنان آمده‌است: «عربی زبان رسمی ملی است.» یک قانون مواردی را که در آن زبان فرانسوی باید استفاده شود، تعیین می‌کند. زبان فرانسوی در لبنان زبان دوم گسترده‌ای در میان مردم لبنان است و در بسیاری از مدارس به همراه عربی و انگلیسی تدریس می‌شود. زبان فرانسوی در اسکناس‌های لیره لبنان، تابلوهای جاده‌ها، پلاک خودروها و ساختمان‌های رسمی (در کنار عربی) استفاده می‌شود.
امروزه، فرانسوی و انگلیسی زبان‌های دوم لبنان هستند و حدود ۴۰٪ از مردم این کشور فرانسوی و ۴۰٪ انگلیسی‌زبان هستند. استفاده از زبان انگلیسی در محیط کسب و کار و رسانه در حال رشد است. از حدود ۹۰۰٬۰۰۰ دانش آموز، حدود ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در مدارس فرانسوی زبان دولتی یا خصوصی ثبت نام می‌کنند که در آن‌ها تدریس ریاضیات و موضوعات علمی به زبان فرانسه ارائه می‌شود. استفاده واقعی از زبان فرانسوی بسته به منطقه و موقعیت اجتماعی متفاوت است. یک سوم دانش‌آموزان دبیرستانی که به زبان فرانسوی تحصیل می‌کنند، تحصیلات عالی را در مؤسسات انگلیسی‌زبان ادامه می‌دهند. انگلیسی زبان تجارت و ارتباطات است و زبان فرانسوی عنصری از تمایز اجتماعی است که به دلیل ارزش عاطفی آن انتخاب شده‌است.
امارات متحده عربی در سازمان بین‌المللی فرانکفونی به عنوان کشور ناظر و قطر در این سازمان به عنوان یک کشور وابسته دارای وضعیت است. با این حال، در هر دو کشور، تقریباً هیچ‌یک از جمعیت عمومی یا کارگران مهاجر، به زبان فرانسوی صحبت نمی‌کنند و فرانسوی فقط توسط اقلیت کوچکی از کسانی که در کشورهای فرانسوی‌زبان سرمایه‌گذاری کرده‌اند یا سایر روابط مالی یا خانوادگی دارند، صحبت می‌شود. ورود آن‌ها به ترتیب به عنوان کشورهای ناظر و وابسته به سازمان، با سرمایه‌گذاری آن‌ها در سازمان و خود فرانسه انجام شد. وضعیت یک کشور به عنوان یک عضو ناظر در سازمان بین‌المللی فرانکفونی به کشور این حق را می‌دهد که نمایندگانی را به جلسات سازمان بفرستد و درخواست‌های رسمی را از سازمان ارائه کند، اما در سازمان حق رای ندارند. وضعیت یک کشور به عنوان دولت وابسته نیز به یک کشور توانایی رای دادن نمی‌دهد، اما دولت‌های وابسته می‌توانند در مورد مسائل سازمان بحث و بررسی کنند.
زبان فرانسوی زبان رسمی کشور جزیره‌ای وانواتو در اقیانوس آرام است که در سال ۲۰۱۸ تخمین زده شد که ۳۱٪ از جمعیت آن به آن صحبت می‌کنند. در قلمرو ویژه فرانسوی کالدونیای نو، ۹۷٪ از جمعیت می‌توانند به فرانسوی صحبت کنند، بخوانند و بنویسند در حالی که در پلی‌نزی فرانسه این رقم ۹۵٪ است و در مجموعه فرانسوی والیس و فوتونا ۸۴٪ است.
در پلی‌نزی فرانسه و تا حدودی والیس و فوتونا، جایی که دانش گفتاری و نوشتاری فرانسوی تقریباً سراسری شده‌است (به ترتیب ۹۵٪ و ۸۴٪)، زبان‌های بومی به عنوان زبانی که بیشتر در خانه صحبت می‌شوند، در حال جایگزینی هستند. در پلی‌نزی فرانسه، جمعیتی که گزارش دادند زبان فرانسوی بیشترین استفاده را در خانه دارد، از ۶۷٪ در سرشماری ۲۰۰۷ به ۷۴٪ در سرشماری ۲۰۱۷ افزایش یافت. در والیس و فوتونا، جمعیتی که گزارش دادند زبان فرانسوی بیشترین استفاده را در خانه دارد از ۱۰٪ در سرشماری سال ۲۰۰۸ به ۱۳٪ در سرشماری سال ۲۰۱۸ افزایش یافت.
آینده زبان فرانسوی اغلب در اخبار مورد بحث قرار می‌گیرد. برای نمونه "نیویورک تایمز" در سال ۲۰۱۴ افزایش آموزش زبان فرانسوی در نیویورک را ثبت کرد، به ویژه در برنامه‌های دوزبانه K-12 که در آن اسپانیایی و ماندارین تنها گزینه‌های زبان دوم محبوب‌تر از فرانسوی هستند. در پژوهشی که در مارس ۲۰۱۴ توسط "فوربس" منتشر شد، بانک سرمایه‌گذاری ناتیکزیس گفت که فرانسوی می‌تواند تا سال ۲۰۵۰ تبدیل به پرمخاطب‌ترین زبان جهان شود. وی خاطرنشان کرد که زبان فرانسوی در مناطقی که جمعیت به سرعت در حال افزایش است، به ویژه در جنوب صحرای آفریقا در حال گسترش است.
در اتحادیه اروپا، تا دهه ۱۹۹۰، زبان فرانسوی زبان غالب در همه نهادها بود. پس از چندین بار گسترش اتحادیه اروپا (۱۹۹۵، ۲۰۰۴)، فرانسوی به‌طور قابل توجهی جایگاه خود را به انگلیسی که در بیشتر کشورهای اتحادیه اروپا به‌طور گسترده صحبت و تدریس می‌شود، باخت. فرانسوی در حال حاضر یکی از سه زبان کاری یا «زبان رویه‌ای» اتحادیه اروپا به همراه انگلیسی و آلمانی است. همچنین فرانسوی دومین زبان پرکاربرد در سازمان‌های اتحادیه اروپا پس از انگلیسی است، اما همچنان زبان ترجیحی برخی سازمان‌ها یا ادارات مانند دیوان دادگستری اتحادیه اروپا یا اداره کل کشاورزی است. از سال ۲۰۱۶، برگزیت دوباره بحث‌ها را در مورد اینکه آیا فرانسوی باید دوباره نقش بیشتری در نهادهای اتحادیه اروپا داشته باشد یا نه، شعله‌ور کرد.
همخوان‌ها و واکه‌های فرانسوی به شرح زیر هستند:
واکه‌های فرانسوی
زبان فرانسوی زبانی نسبتاً تصریفی است. اسم‌ها و بیشتر ضمیرها برای شمار (مفرد یا جمع، اگرچه در اکثر اسم‌ها جمع مانند مفرد تلفظ می‌شود حتی اگر املای متفاوتی داشته باشد). صفت، جنسیت (مذکر یا مؤنث)، ضمایر شخصی و چند ضمیر دیگر، شخص و حالت دستوری و فعل‌ها نیز برای زمان و نمود و وجه و شخص و شمار نهاد صرف می‌شوند. حالت دستوری در درجه اول با استفاده از ترتیب کلمات و حروف اضافه مشخص می‌شود، در حالی که برخی از ویژگی‌های فعل با استفاده از فعل‌های کمکی مشخص می‌شوند.
دستور فرانسوی دارای چندین تفاوت قابل توجه با بیشتر زبان‌های رومی دیگر است، از جمله:
بعضی از مهم‌ترین ویژگی‌های گرامری این زبان عبارتند از:
در زبان فرانسوی اسامی همیشه جنسیت گرامری دارند. این جنسیت می‌تواند مذکر یا مؤنث باشد. گذشته از آن حالت جمع نیز به صورت یک جنسیت سوم در این زبان شناسایی می‌شود. جنسیت اسامی را در ساده‌ترین حالت می‌توان از حروف تعریف آن‌ها شناسایی کرد. حرف تعریف le نشان دهنده اسامی مذکر، حرف تعریف la نشان دهنده اسامی مؤنث و حرف تعریف les نشان دهنده اسامی جمع است.
ساختار گرامری حالت جمع برای اسامی به زبان انگلیسی بسیار نزدیک است. در زبان فرانسوی هم مانند انگلیسی در یک قاعده کلی برای ساختن حالت جمع یک اسم به آن پسوند s- اضافه می‌کنیم. این قاعده البته دارای استثناهایی هم هست. همچنین تخصیص‌گر به کار رفته با اسم جمع به صورت جمع می‌آید.
در زبان فرانسه مانند زبان ایتالیایی سه نوع از حروف تعریف وجود دارد. «حروف تعریف معرفه»، «حروف تعریف نکره» و «حروف تعریف جزئی یا مقداری». حروف تعریف معرفه برای اسامی‌ای به کار می‌رود که برای مخاطب شناخته شده‌است. حروف تعریف نکره برای اسامی‌ای به کار می‌رود که برای مخاطب ناشناخته است یا شناخت آن اهمیتی ندارد و حروف تعریف جزئی یا مقداری برای اشاره به مقادیری از کمیت‌های شمارش‌پذیر یا شمارش‌ناپذیر به کار می‌روند.
در زبان فرانسه در نتیجهٔ هم‌نشینی حروف اضافه با حروف تعریف چهار تکواژ مرکب (au, aux, du, des) به وجود می‌آید. همچنین بسته به خصوصیات آوایی اسم یا صفتی که بعد از این حروف تعریف آورده می‌شود ممکن حذف (élision) یا پیوند (liaison) رخ دهد.
در برخی زبان‌ها در جمله‌هایی که از لحاظ معنایی نیازی به حضور ضمیر فاعلی یا مفعولی در ساختار جمله نیست (مانند جمله «باران می‌بارد») یا مخاطب از روی صرف فعل می‌تواند به آن پی ببرد و حذف ضمیر ضربه‌ای به ساختار دستوری جمله نمی‌زند (مانند حذف ضمیر «من» در جملهٔ «ایرانی هستم»)، ضمایر فاعلی و مفعولی را می‌توان به صورت اجباری یا اختیاری حذف نمود که اصطلاحاً به این زبان‌ها ضمیرانداز می‌گویند. اگر زبانی به درجه‌ای ضمیرانداز باشد که تنها اجازهٔ حذف ضمیر فاعلی و نه مفعولی را بدهد به آن فاعل تهی می‌گویند. بیشتر زبان‌های هند. اروپایی مانند فارسی و همه زبان‌های رومی‌تبار به جز فرانسوی دست‌کم فاعل تهی هستند. زبان فرانسوی نیز تا سده ۱۶ زبانی فاعل تهی بوده‌است اما پس از آن شبیه بیشتر زبان‌های نوین ژرمنی از جمله انگلیسی غیرضمیرانداز شده‌است؛ بنابراین در جملهٔ «Je suis Français» (ترجمه:من فرانسوی هستم) حضور ضمیر je الزامی است یا مثلاً جملاتی که با عبارت Il faut آغاز می‌شوند با آنکه از لحاظ معناشناسی نیازی به حضور ضمیر il نیست ولی نحو زبان ایجاب می‌کند که این ضمیر وجود داشته باشد و حذف آن باعث نا‌دستوری شدن جمله می‌شود. در مورد ضمیر il در جمله «Il fait frais» نیز همین‌طور است.
بیشتر واژگان فرانسوی از لاتین عامیانه گرفته شده‌اند یا از ریشه لاتین یا یونانی ساخته شده‌اند. در بسیاری از موارد، یک ریشه در فرانسوی به شکل «رایج» یا بومی، که از لاتین عامیانه به ارث رسیده‌است و یک شکل آموخته‌شده که بعداً از لاتین کلاسیک وام گرفته شده‌است، ظاهر می‌شود. جفت‌های زیر از یک اسم بومی و یک صفت آموخته تشکیل شده‌اند:
تخمین زده می‌شود که ۱۲٪ (۴٬۲۰۰) از واژگان رایج فرانسوی که در یک فرهنگ لغت معمولی مانند "Petit Larousse" یا "Micro-Robert Plus" (۳۵٬۰۰۰ واژه) یافت می‌شوند، منشأ خارجی دارند (که در آن واژگان نوین یونانی و لاتین به عنوان خارجی دیده نمی‌شوند). حدود ۲۵٪ (۱۰۵۴) از این واژگان خارجی از زبان انگلیسی می‌آیند و وام‌های نسبتاً جدیدی هستند. بقیه حدود ۷۰۷ واژه از ایتالیایی، ۵۵۰ از زبان‌های ژرمنی باستان، ۴۸۱ از سایر زبان‌های گالی-رومی، ۲۱۵ از عربی، ۱۶۴ از آلمانی، ۱۶۰ از زبان‌های سلتی، ۱۵۹ از اسپانیایی، ۱۵۳ از هلندی، ۱۱۲ از زبان‌های فارسی و سانسکریت، ۱۰۱ از زبان‌های بومی آمریکا، ۸۹ از دیگر زبان‌های آسیایی، ۵۶ از دیگر زبان‌های آفروآسیایی، ۵۵ از زبان‌های بالتواسلاوی، ۱۰ از باسکی و ۱۴۴ (حدود ۳٪) از زبان‌های دیگر هستند.
یک پژوهش که میزان تمایز زبان‌های رومی را در مقایسه با لاتین بررسی می‌کند، تخمین می‌زند که در میان زبان‌های مورد تجزیه و تحلیل، فرانسه بیشترین فاصله را با لاتین دارد. همانندی واژگانی فرانسوی ۸۹٪ با ایتالیایی، ۸۰٪ با زبان ساردنیایی، ۷۸٪ با رتورومی و ۷۵٪ با رومانیایی، اسپانیایی و پرتغالی است.
در زبان فرانسوی اعداد ۷۰، ۸۰ و ۹۰ ؛ واژه مستقل عددی ندارند و برای نامگذاری‌شان از ترکیب اعداد دیگر مثلا" quatre vingt (چهار بیست‌) برای واژه هشتاد استفاده می‌کنند.https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,-4751,00.html#:~:text=The%20number%20system%20in%20French,pattern%20to%20that%20in%20French
سامانه شمارشی فرانسوی تا حدی بیستگانی است: بیست (') به عنوان عدد پایه در نامگذاری اعداد از ۷۰ تا ۹۹ استفاده می‌شود. واژه فرانسوی ' برای "۸۰" در واقع «چهار بیست» و واژه "" برای "۷۵" در واقع «شصت-پانزده» است. این اصلاحات پس از انقلاب فرانسه به وجود آمد تا سامانه‌های شمارشی را به دلیل تأثیرات سلتیک (از طریق برتون) و وایکینگ‌ها متحد کند. این وضعیت با استفاده سامانه قدیمی "اسکور" (score) در زبان انگلیسی قابل مقایسه است، مانند «چهار اسکور و هفت» (۸۷)، یا «سه اسکور و ده» (۷۰).
فرانسوی بلژیکی، فرانسوی سوئیسی، فرانسوی آئوستیJean-Pierre Martin, "Description lexicale du français parlé en Vallée d'Aoste", éd. Musumeci, Quart, 1984. و فرانسوی مورد استفاده در جمهوری دموکراتیک کنگو، رواندا و بوروندی از این نظر متفاوت هستند. در زبان فرانسوی که در این مکان‌ها صحبت می‌شود، ۷۰ و ۹۰ به ترتیب ' و ' هستند. در سوئیس، بسته به گویش محلی، ۸۰ می‌تواند ' (ژنو، نوشاتل، ژورا) یا ' (وو، وله، فریبورگ) باشد. "Octante" در گذشته در سوئیس استفاده می‌شد، اما اکنون باستانی در نظر گرفته می‌شود،. See also the English Wikipedia article on Welsh language, especially the section "Counting system" and its note on the influence of Celtic in the French counting system. در حالی که در دره آئوستا ۸۰ به صورت "" است. . با این حال، در بلژیک و در مستعمرات آفریقایی سابق آن، "quatre-vingts" به‌طور سراسری استفاده می‌شود.
زبان فرانسوی با ۲۶ حرف از الفبای اصلی لاتین نوشته می‌شود که چهار علامت بر روی واکه‌ها (هشتک، اکسان اگو، اکسان گراو و دیرزیس) و سدیل که در «ç» است، ظاهر می‌شوند.
دو لیگچر نیز در الفبا وجود دارد، «œ» و «æ» که اغلب در فرانسوی معاصر با «oe» و «ae» جایگزین شده‌اند، زیرا لیگچرها در صفحه کلید AZERTY که در کشورهای فرانسوی‌زبان استفاده می‌شود ظاهر نمی‌شوند. اما این در متون رسمی و ادبی غیر استاندارد است.
املای فرانسوی، مانند املای انگلیسی، تمایل به حفظ قوانین تلفظی منسوخ را دارد. این عمدتاً به دلیل تغییرات شدید آوایی از دوره فرانسوی باستان، بدون تغییر متناظر در املا است. افزون بر این، برخی تغییرات آگاهانه برای بازیابی املای لاتین ایجاد شد:
املای فرانسوی مورفوفونمیک است. در حالی که شامل ۱۳۰ تک‌نگاره است که تنها ۳۶ واج را نشان می‌دهند، بسیاری از قوانین املایی آن احتمالاً به دلیل سازگاری در الگوهای تکواژی مانند افزودن پسوندها و پیشوندها است. بسیاری از املای تکواژهای رایج معمولاً به صدای قابل پیش‌بینی منجر می‌شوند؛ به‌طور خاص، یک ترکیب واکه یا حرکت‌گزاری معین به‌طور کلی به یک واج منتهی می‌شود. با این حال، یک رابطه یک به یک از یک واج و یک تک‌نگاره منفرد مرتبط وجود ندارد، که می‌توان آن را در اینکه چگونه "tomber" و "tombé" هر دو به واج /e/ ختم می‌شوند، مشاهده کرد. افزون بر این، تغییرات زیادی در تلفظ همخوان‌ها در انتهای کلمات وجود دارد که نشان می‌دهد چگونه "x" در "paix" تلفظ نمی‌شود، اگرچه در پایان "Aix" خوانده می‌شود.
در سال ۱۹۹۰، اصلاحاتی در املای فرانسوی انجام گرفت. در آن زمان تغییرات به عنوان پیشنهاد در نظر گرفته شد. در سال ۲۰۱۶، کتاب‌های مدرسه در فرانسه شروع به استفاده از املای جدیدتر توصیه‌شده کردند و به معلمان دستور داده شد که هم املای قدیمی و هم جدید درست تلقی شوند.
زبان فرانسه که یک زبان پیشرو در جهان است، در دانشگاه‌های سراسر جهان تدریس می‌شود و یکی از تأثیرگذارترین زبان‌های جهان به‌دلیل کاربرد گسترده آن در روزنامه‌نگاری، حقوق، آموزش و دیپلماسی است.Kai Chan, Distinguished Fellow, INSEAD Innovation and Policy Initiative, "These are the most powerful languages in the world", World Economic Forum, December 2016 در دیپلماسی، فرانسوی یکی از شش زبان رسمی سازمان ملل متحد (و یکی از تنها دو زبان کاری دبیرخانه سازمان ملل متحدRodney Ball, Dawn Marley, "The French-Speaking World: A Practical Introduction to Sociolinguistic Issues", Taylor & Francis, 2016, page 6)، یکی از بیست زبان رسمی و سه زبان رویه‌ای اتحادیه اروپا، همچنین ناتو، کمیته بین‌المللی المپیک، شورای اروپا، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، سازمان کشورهای آمریکایی، مسابقه آواز یوروویژن، یکی از هجده زبان رسمی آژانس فضایی اروپا، سازمان تجارت جهانی و توافقنامه تجارت آزاد آمریکای شمالی است. فرانسوی همچنین یک زبان کاری در سازمان‌های غیرانتفاعی مانند صلیب سرخ، عفو بین‌الملل، پزشکان بدون مرز و پزشکان جهان است. با توجه به چشم‌انداز جمعیتی کشورهای فرانسوی‌زبان آفریقا، پژوهشگر پاسکال امانوئل گوبری در سال ۲۰۱۴ نوشت که فرانسوی «می‌تواند زبان آینده باشد.»
زبان فرانسه که به عنوان زبان حقوقی مهم است، یکی از زبان‌های رسمی دادگاه‌ها، دادگستری‌ها و نهادهای قضایی بین‌المللی و منطقه‌ای بزرگ مانند دادگاه حقوق بشر و مردم آفریقا، دیوان دادگستری کارائیب، دیوان دادگستری جامعه اقتصادی کشورهای غرب آفریقا، دادگاه بین‌آمریکایی حقوق بشر، دیوان بین‌المللی دادگستری، دادگاه بین‌المللی کیفری یوگسلاوی سابق، دادگاه کیفری بین‌المللی برای رواندا، دادگاه بین‌المللی حقوق دریاها، دیوان کیفری بین‌المللی و دادگاه استیناف سازمان تجارت جهانی است. فرانسوی همچنین تنها زبان کاری داخلی دیوان دادگستری اتحادیه اروپا است و با انگلیسی، دو زبان کاری دادگاه حقوق بشر اروپا است.On the Linguistic Design of Multinational Courts – The French Capture, forthcoming in 14 INT’L J. CONST. L. (2016), Mathilde Cohen
در سال ۱۹۹۷، جورج وبر در "زبان امروز"، یک پژوهش دانشگاهی جامع را با عنوان «۱۰ زبان تأثیرگذار جهان» منتشر کرد.The World's 10 most influential languages, George Weber, 1997, "Language Today", retrieved on scribd.com وبر در این مقاله، زبان فرانسوی را پس از انگلیسی به عنوان دومین زبان "تأثیرگذار" جهان و بالاتر از اسپانیایی قرار داد. معیارهای او شمار گویشوران بومی، شمار گویشوران زبان دوم (که به ویژه برای فرانسوی در میان زبان‌های دیگر دنیا قابل توجه است)، شمار کشورهایی که از زبان استفاده می‌کنند و جمعیت مربوط آن‌ها، قدرت اقتصادی کشورهایی که از زبان استفاده می‌کنند، شمار مناطق اصلی که زبان در آن‌ها استفاده می‌شود، و ارج زبانی مرتبط با تسلط بر زبان (که زبان فرانسوی به ویژه از ارج قابل توجهی برخوردار است) بود. وبر در ارزیابی مجدد مقاله خود در سال ۲۰۰۸ به این نتیجه رسید که یافته‌های او هنوز درست است زیرا «وضعیت در میان ده زبان برتر بدون تغییر باقی می‌ماند.»
دانستن زبان فرانسوی اغلب به عنوان یک مهارت مفید توسط صاحبان مشاغل در بریتانیا در نظر گرفته می‌شود. یک مطالعه در سال ۲۰۱۴ نشان داد که ۵۰٪ از مدیران بریتانیایی زبان فرانسوی را یک دارایی ارزشمند برای تجارت خود می‌دانستند، بنابراین زبان فرانسوی را بالاتر از آلمانی (۴۹٪) و اسپانیایی (۴۴٪) به عنوان پرطرفدارترین زبان خارجی در آنجا می‌دانند. آلبرت سایز، اقتصاددان مؤسسه فناوری ماساچوست، حق بیمه ۲٫۳٪ را برای افرادی که زبان فرانسوی را به عنوان زبان خارجی در محل کار به کار می‌برند، محاسبه کرد.
در کانادای انگلیسی‌زبان، انگلستان و ایرلند، فرانسوی نخستین زبان خارجی است که تدریس می‌شود و از نظر تعداد دانش آموزان بسیار جلوتر از زبان‌های دیگر است. گرچه در ایالات متحده فرانسوی پس از اسپانیایی دومین زبان خارجی است که در مدارس و دانشگاه‌ها بیشتر تدریس می‌شود. با این حال، در برخی از مناطق کشور به ویژه نزدیک به مرز کبک، این زبان بیشتر تدریس می‌شود.
سیاستمداران فرانسه همیشه، نگرانی‌های خود را از نفوذ گسترده زبان انگلیسی و ضعف زبان فرانسوی ابراز می‌کنند. مارین لو پن نظراتی مبنی بر مقابله با زبان انگلیسی دارد که با نگرانی دربارهٔ زبان فرانسوی صحبت می‌کند. فرهنگستان فرانسه اظهار دارد؛ استفاده مکرر از واژه‌های انگلیسی در یک سند ملی، خلاف قانون اساسی فرانسه است. ترکیب انگلیسی با واژگان فرانسوی در جملات روزمره فرانسه‌زبانان چیزی را پدیدمی‌آورد که خود فرانسوی‌ها اصطلاحاً به آن «فرانگله» می‌گویند و منظورشان ترکیب فرانسه و انگلیسی است. فرهنگستان فرانسه بارها دربارهٔ تهدیدات مختلف برای آینده زبان فرانسوی از جمله نفوذ بیش از واژگان انگلیسی به زندگی روزمره فرانسویان و نیز آسیب به دستور زبان هشدار داده‌است.
در ایران معاصر، زبان فرانسوی بعد از انگلیسی دومین زبان محبوب و مورد توجه است. زبان فرانسوی از عهد صفویه در ایران مورد توجه قرار گرفت. این زبان به ویژه در دوره قاجار از طریق ترجمه کتاب‌های درسی دارالفنون که در اصل به فرانسوی بود، رونق گرفت و بر اثر احیاء صنعت چاپ گسترش یافت. از آنجا که دانشجویان بیشتر به فرانسه اعزام می‌شدند زبان فرانسوی در کشور رایج و با گستردگی آن نه تنها آثار نویسندگان فرانسه بلکه آثار ادبی بعضی از دیگر زبان‌های اروپایی نیز به فارسی برگردانده شد. نخستین نمایشنامه‌ای که از فرانسوی به فارسی ترجمه شد، نمایشنامه «مردم‌گریز»، اثر مولیر بود.
ترجمه و نشر کتاب پس از مرگ شاهزاده عباس میرزا، در دوران محمد شاه قاجار دچار فترت شد، ولی در عهد ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه دوباره اوج گرفت. محمد طاهر میرزا، میرزا حبیب اصفهانی و محمدحسن خان اعتماد السلطنه از پرکارترین مترجمان این دوره بودند. پس از روی‌کار آمدن سلسلهٔ پهلوی، روند ترجمه شتاب بیشتری پیدا کرد و تمام قلمروهای علمی و فنی و ادبی را دربرگرفت زیرا شمار افراد تحصیل‌کرده و میزان روابط همه‌جانبه با کشورهای خارجی افزایش یافت. در این دوره آثار ارزشمند بسیاری به فارسی برگردانده شد و تعداد مترجمان با استعداد و به اصطلاح حرفه‌ای فزونی چشمگیری یافت. ترجمه‌ها تا اوایل دهه ۱۹۳۰، عمدتاً از طریق زبان فرانسوی صورت می‌گرفت ولی پس از جنگ جهانی دوم و تحولات سیاسی و فرهنگی پس از آن، زبان انگلیسی در عرصهٔ ترجمه اهمیت بیشتری یافت و از نظر کمیت، گوی سبقت را ربود؛ هرچند از نظر کیفیت، بهترین ترجمه‌ها کماکان به مترجمانی تعلق داشت که از زبان فرانسوی ترجمه می‌کردند.تاریخ ترجمه ادبی از فرانسه به فارسی/ محمدجواد کمالی، انتشارات سخن‌گستر و معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، ۱۳۹۲، صص ۱۰–۱۱
از زمان قاجار که بسیاری از رجال سیاسی برای ادامه تحصیل به فرانسه می‌رفتند، بسیاری از واژه‌های فرانسوی از طریق قوانین حقوقی وارد ایران شد و امروزه نیز در زبان فارسی بسیاری از این کلمات استفاده می‌شود و گاهی این کلمات به قدری در زبان فارسی رایج شده‌است که بسیاری از افراد نمی‌دانند که این واژگان فرانسوی هستند. از جمله می‌توان به واژگانی همچون دوش (حمام)، کروات، مغازه، فامیل، کادو، شوفر، آسانسور، کودتا، رفوزه، پاساژ، ماساژ، مونتاژ، کتلت، املت، توالت، آژانس، اورژانس، مانتو، پالتو و مرسی اشاره کرد.http://www.samt.ac.ir/index.aspx?siteid=1&pageid=200&p=1&showitem=10487 اصول فن ترجمه (فرانسه به فارسی)، مبحث وامگیری
ماده ۱ "اعلامیه جهانی حقوق بشر" به زبان فرانسوی:
ماده ۱ "اعلامیه جهانی حقوق بشر" به زبان فارسی:
واژه‌های دارای ریشه فرانسوی که در زبان فارسی معمول شده‌اند و به صورت وام‌واژه درآمده‌اند به فراوان یافت می‌شوند. دلیل آن شاید به دوران قاجار برگردد که عمده روابط ایران و غرب، با فرانسویان بوده‌است. شمار این وام‌واژه‌ها در فرهنگ دهخدا نزدیک به ۸۲۰، فرهنگ معین ۱۷۰۰، فرهنگ عمید ۱۶۰۰ و فرهنگ مشیری ۱۲۰۰ واژه است. پژوهشی که در سال ۱۹۸۲ انجام گرفته‌است تعداد وام‌واژه‌های فرانسوی در فارسی را بین سه تا چهار هزار برآورد می‌کند. فارسی و فرانسوی هر دو زبان هندواروپایی هستند و همریشه‌اند. شماری از این وام‌واژگان به همراه اصل فرانسوی آن‌ها از ویکی‌پدیای فرانسوی در زیر فهرست شده‌اند:
ساک : ساک دستی
ماه‌های میلادی با گویش فرانسوی در زبان پارسی به کار می‌روند:
جآئروپلان-آئورت-آباژور-آبونمان-آبونه-آپارتمان-آپاندیست-آتاشه، اتاشه-آتروپین-آتمسفر-آتو-آجودان-آدرس-آر-آرابسک-آرتزین-آرتیست-آرشه-آرگون-آرم-آریا-آریستوکرات-آریستوکراسی-آژان-آژانس-آس-آسانسور-
آستات-آسِتن-استن-آستیگماتیسم-آستیلن، استیلن-آسفالت-آسم-آفتومات-آکادمی-آکاژور-آکاسیا (اقاقیا)-آکتور-آکروبات-آکروباسی-آکلاد-آکوردئون-آکومولاتور-آگارآگار-آگراندیسمان-آگرمان-آلبوم-آلبومن-آلبومین-آلبومینوری-
آلفا-آلکالوئید-آلگ-آلگرو-آلومین-آلومینیوم-آلیاژ-آلیداد-آلیگاتور (تمساح)-آماتور-آلو-آماریلیس-آمبولانس-آمپر-آمپول-
آمفیبول-آمفی تئاتر-آمفیوس-آمونیاک -آمونیوم-آمیب-آمیرال-آناناس-آنتراکت-آنتن-آنتی پیرین-آنتیک-آندانت-آندیو-آنژین-آلگلوفیل-آنوریسم-آنیلین-ابژکتیف-اپرا-اپرت-اتاماژور (ایتماژور)-اُتُپسی-اتراق-اتم-اتوبوس-
اتوکار (انگلیسی، فرانسوی)-اتوماتیک-اتومبیل-اتیکت-اتیلن-اختاپوت (یونانی، فر)-ادکلن-ارانگوتان-ارسنال-ارسنیک-ارکستر-ارگان (یونانی)-ارگانیسم-ارگ-ارمینین-اروه-اریستوکرات-اریستوکراسی-اریگاتور-ازت-ازتات-
ازن-اسانس-اسانسر، آسانسور-اسپر، اسپرت-اسپُر-اسپرماتوزوئید-اسپکترسکپ-اسپیروزیر-اسپیرومتر-استات-اِستاد (فر، یو)-استاژ-استاژیر-استالاکتیت-استالاگمیت-استامپ-استاندار (استاندارد. انگلیسی) استپ (از روسی)-استراژی-
استراتوسفر-استرتوسکپ-استرکنین، استریکنین-استرونسیوم-استریلیزه-اَسِتُن-استیلن-اسکربوت (از رس (روسی))-اسکلت-اسکولاستیک-اسکی-اسید-اِشِل-اکزما-اکسپرسیونیست –اکسپوزان-اکسید-اکسیداسیون-اکسیژن-
آکواریوم (لاتین)-الاستیک-الکترومان-الکتروتراپی-الکترود-الکترونیک-الکتریزه-الکتریسیته-الکتریک-الکل-المپیاد-المپیک-امپراتریس-امپریال-امپریالیست-امپریالیسم-امتِیک-امتِین-املت-انارشی -انارشیست-انارشیسم-
انترن-انتریگ-انتیمون، آنتیمون-اَنُد-اندکس-اندیکاتور-انرژی-انژکسیون-انستیتو-آنفلوآنزا (ایتالیایی)-انیدرید-انیلین-اورانگ اوتان-اورانیوم-اوره-اولئین-اولتیماتوم-اونس-اونوسما-اوورتو-اونیفرم-اُهم-اهم متر-ایپکائین-ایدآل-
ایداکیست-هیدروژن، هیدروژن-ئیدرات-ایدئولوژی-ایریغارون-ایگنام-ایون-بااباب=بائوباب-بابیروسا-باتری-باتون-بارفیکس-بارومتر-بارون-باریوم-باز (فرانسوی، یونانی)-بازالت-باس-باستیان، باستیون-باسکول-باسیل-باک-باکارا-باکتری-
بال-بال-بالانس -بالت، باله-بالکن (فر، ایتا)-بال کوستومه-بال ماسکه-بالن=بالون-بامبو-باندرل-بانک-بانکروت-بِتون-بُر-برانشی-بِرانکار-براوو-برس-برلیان-بُرم-بُرمور-برنز (فر، ایتا) برنشیت-برودری-بروسین-بِرِه-بریگاد-
بلانکت-بلف (انگ، فر)-بلفاریت-بلنتاین-بلوز-بلوک (از ژرمانی)-بلیارد-بلیت-بمب=بومب-بمباردمان-بِمُل-بمول-بنبو-بنزین، بنزن-بنزوئیک-بنزوات-بنژوان-بوآ-بوبین (پارسی=پیچک)-بودجه-بورژا-بورژوازی-بورس-بوفه-
بولوار، بلوار-بیسکویت-بیسموت-بیسیکلت-بیفتک (از انگلیسی)-بیلان-پاپ (یوPappas)-پاپیون-پاتولوژی-پارابلوم-پاراتیروئید-پارازیت-پاراشوت-پارافین-پاراگراف-پارالل-پارانتز-پارانشیم-پاراوان-پارتی-
پارشمن-پارک-پارکه-پارلمان-پاس-پاساژ-پاسپورت-پاستوریزه-پاک-پاکت-پالئوزوئیک-پالئوزون-پالئوگرافی-پالئولیتیک-پالئونتولوژی-پالت-پان (ازPantosیونانی)-پان اسلاویست-پان ایرانیست-پانتوگراف، پانتگراف-پان
تورکیست-پانتومیم-پانته کت-پاندول-پان ژرمانیست-پانسمان-پتیالین-پدال-پرانتز-پرتره-پرتوپلاسم-پرتوزوئر-پرتون-پرژه-پِرس-پُرس-پرسپکتیو-پرستات-پرسناژ-پرسنل-پرگرام-پرمنگنات-پرو-پروانش-پرولتاریا-پری-پریز-
پریمور-پُز-پسیکانالیز-پسیکرومتر-پسیکوترامی-پلاتین-پلاژ-پلاستیک-پلاسما-پلاک-پلئیستوسن-پلتیک، بلیتیک-پلکا-پلیس-پلیسه-پلی کلینیک-پماد-پمپ-پوینت-پنس-بوتین-پودر-پورپورا-پوره-پوُلکا-پوم-پولیپ-
پونز-پی (فرانسوی. کوتاه شده یPeripheriaیونانی) پیاستر-پیانو (فر. ایتا)-پیپ-پیست-پیستوله-پیستون-پیشتو=بیستوله-پیک-پیکادور-پیل-پیوره-تابلو-تاتو-تاکتیک-تاکسی-تاکسی-تالان (یو. فر)-تانژانت-تانن-تآتر، تئاتر-تئودولیت-تئوری-
تئوکراسی-تئین-تراخم-تراژدی-تراس-تراکتور-تِرام-ترانزیت-ترانزیستور-ترانسفورماتور-تراورس-تربانتین-ترمی-ترمومتر-ترن- ترومبون-ترومپت-تریسموس-تریشین-تریشینوز-تریلیون-تریو-تز-تزار-تِک-تکنیک-تکومه-
تلسکوپ –تلفن-تلگراف-تلگرام-تلمبه-تلویزیون-تله پاتی-تِم-تَمات-تماته-تمبر-تُن (فرTonneانگTon)-تُن(Ton)-تنتور-تورب-توربین-تورپیل-تورنسل-توکسین-تونل-ته-تیپ-تیراژ-تیروئید-
تیفوئید-تیفوس-تیموس-تین (انگ. فر) جِبس (لا. فر)-جلیقه (در فرانسه ت آخر تلفظ نمی‌شودGillet)-درام-دراماتیک-دسر-دسی‌گرم-دسی لیتر-دسی‌متر-دفیل-دکاگرم-دکالیتر-دکامتر-دکتر-دکترا-دکترس-دکترین-دکلاماسیون-دکلامه-دکور-دکوراسیون-
دگماتیسم-دلیجان-دِمُده-دموکرات-دموکراتیک-دموکراسی-دو (عدد۲)-دوئل-دوبل-دوبلاژ-دوبله-دوجین-دوشس-دوک-دیابت-دیاپازن-دیافراگم-دیالکتیک-دیپلم-دیپلمات-دیپلماتیک-دیپلماسی-دیپلمه-دیریژابل-دیز-دیژیتالین-دیسک-
دیسپلین-دیفتری-دیفتونگ-دیفرانسیل، دیفنسیال-دیکتاتور-دیکتاتوری-دیکته-دینام، دینامو-دینامومتر-دینامیت-دینامیک-دیوزیون-راپسودی-رادیان-رادیان (ت)-رادیاتور، رادیات-رادیکال-رادیو-رادیوآکتیو-
رادیوآکتیویته-رادیوتراپی-رادیوگرافی-رادیوگرام-رادیولوژی-رادیولوژیست-رادیولُگ-رادیوم-رادیومتر-راشیتیسم-راکت-رال-رامی-راندمان-رآلیست، رئالیست-رپرتوار-رتاتیو-رتوش-ردنگت-رُز-رزرو-رزنانس-
رزیستانس-رزین-رژلیسور-رژیم-رژیمان-رستوران-رفراندوم-رفرم، رفورم-رفوزه-رکتوم-رکلام-رکورد-رگل-رگلاتور-رگلاژ-رگلمان-رُم (فرRhum انگRum)-رمان-رمانتیک-رمانس-روتول-روژ (سرخ)-روس فیل-
رولت-رولور (از انگRevolver برگردنده)-روماتیسم-رومبا-ریتم-ریسک-رینگ-رینیت-زئولوژی-زیگزاگ (فرZigzagازآلمانیZickzack)-ژتون-ژاکت-ژالاب-ژامبون-ژاندارم-ژئوفیزیک-ژئولوژی-
ژتون-ژرسه-ژست-ژلاتین-ژله-ژنرال-ژنرالیسم-ژنژیویت-ژنکوGinkgo-ژنی-ژوت (فرJuteازانگJute ازبنگالیJhuto سنسZuTa)-ژورنال-ژورنالیست-ژورنالیسم-ژوری-ژیپس-ژیگولت-ژیگولو-ژیمناستیک-
سابوتاژ-ساتن-ساجو-ساخارین-سادیست-سادیسم-ساک-ساکارات-ساکارز-ساکسفن-ساگو، ساجو-سال-سالاد-سالن-سالیسیلات-سالیسیلیک-
سامبا-ساناتوریم-سانتیم-سانسور-سئنانس-سدیم-سرامیک-سِرُم-سرناد-سرنگ-سرویس-سِری-سریال-سزار-سزارین-سُس-سسالی-سطاریون-سقلاطونSiglaton-سکس (فرSexeانگSex)- سُل-سلو-سِلّورعصالور-سلول-
سلولز-سمبول-سمبولیست-سمپاتیک-سمفونی-سمنامبولیسم-سن-سنا-سناتور-سناریست-سناریو (ازایتا)-سندیکا-سوارهSoirée-سوبلمه، سوبلیمه-سوپ-سوپاپ-سوپرانو (ایتا. فر)-سود-سودیوم-سِوِر-سوررآلیست-سوژه-
سوسیالیست-سوسیس، سیسSaucisse-سوسیسون (فرSaucissonایتاSalsiccione)-سوش-سوفلور (دمنده)-سولفات-سولفور-سولفیت-سولو، سلو-سونات-سویت-سُویِت (فر Sovietروس Savyet)-سی (کوتاه شده
Sancte Iohannes) سیاتیک-سیبل-سیرک-سیستم-سیفلیتیک-سیفلیس-سیفون-سیکل-سیکلامن-سیکلمه-سیکلوپس-سیگار (فرCigreاسپاCigarro)-سیگارت-سیلندر-سیلو-سیلیس-سیلیسیم (تکه شده از Silexشن)-سیلیکات-
سیمان، سمنتCiment-سینرر، سینره-سینما-سینوزیت-سینوس-سیویل-شاپو-شاتون (فرChatonآلمانی کهن)-شامپانی-شامپیون-شانکر-شکلا، شکلات-شماتیک-شِورو-
شیفر-شیمی-شیمیست-صافِن-فا-فارPhare-فاراد-فاز-فاشیست-فاکتور-(فرFacteurانگFactor)-فاکتورFacture-فاکولته-فامیلFamille-فانتزی-فانتزیست-فئودال-فئودالیته-فئودالیسم-
فتوتروپیسم-فتی شیست-فتی شیسم-فدراسیون-فدرال-فِر-فراز-فراکFrac-فراکسیون-فراماسون Framc-mascon(ازانگFreemason)-فرانسیسکن-فِرانک-فَرانک-فِرِسک-فرکانس-فرم-فرمالیته-فرمالیسم-فرمول-
فرمولر-فِرّوFerreuxآهنین-فرونت-فِرریک-فریکاسه-فستیوال-فسفات-فسفر-فسیل-فُکُل-فلاسک (فرFlasqueانگFlask ایتاFlasca)-فلاشری-فلانل (فرFlanelle ازانگFlannel)-فلدسپات-فلوئور-فلوت-فلوتFlotte-فلورن(FlorinازایتاFlorino)=فلوری-فلوکس-فمینیسم -فتاتیسم-فتاتیک-فِنُل-فنومن-فنومنیست-
فنومنولوژی-فنومنولگ-فورمالیته-فورمالیسم-فوکوسFucus-فولکلور-فونتیک-فوئوگراف-فونیکولر-فیبر-فیبرین-فیبرینوژن-فیزیسین-فیزیک (از یوPhusisسرشت)-فیزیوکراست-فیزیوکراسی-فیزیولوژی-فیزیولوژیست-
فیزیولوژیک-فیش-فیشیه-فیلتر-فیلم-فیله-فینال-قاره بین، قره بینا، قره بینه ترکی شدهCarabineقرابین، قرابینه-قرمیلGremil –قرنطین، قرنطینه (فر، انگQuarantaine)-قرنیزCorniche?-قنسول-
کائولن (فرKaolinچینیKauling)-کاباره-کابل-کابین-کابینه-کاپ-کاپوت-کاپوسی-کاپیتالیست-کاپینالیسم
قاپوتان، قپودان ترکی شده، کاپیتولاسیون-کاتابولیسم، کاتابولیک-کاتالپسی-کاتالگ، کاتالوگ-کاتالیز-کاتُد، کاتود-کاتولیک (Catholique)-کادو-کارابین-کارامل-
کاربن، کربن-کاربنات، کربنات، کاربنیت-کاربراتور-کارت-کارتل (فر. انگ Cartel)-کارتن-کاردینال (فرCardinalلاCardinalis)-کارناوال-کاریکاتور-کازینو-کاس-کاسگ-کاسکت-کاسوله-کاسیک-
کاشالو، کاشالوتCachalot-کاشو-کاشهCachet-کافئین-کافه رستوران-کاکائو، کاکااو- کاکِلKakile-کالج (انگCollègeفرکولژCollége)-کالری-کالوز-کالومِل (فرCalomelیو Kalos,Mélas)-کالیبر-
کالیکول-کامبرین-کامفر (کافور)-کامِلین-کامیون -کامیونت-کاناپه-کانال- کانتور، گنطور، گنتور-کاندیدا، کاندید-کانگورو-کانوا-کاو-کاوالیه-کُبالت (فرCobaltآلمانیKobalt)-کُبرا (فر. پرتغالیCobra)-کپسول-کپیه-
کتCotte(نیمتنه)-کتانژانت –کتلتCotelette-کدئین-کُرChoeur-کراتیت-کراواتCravate-کرئوزوت-کربن-کربنات-کِرِپ-کرتاسه-کرست-کِرِم-کرمایر-کروشه-کرومانیون-کریدور (فرCorridorایتاCorridore)-کُک-
کلارینت-کلاس-کلاویسن، کلاوسن-کلاویه-کُلُر-کلرور-کلروفرم-کلروفیل-کلرومیسین (فر KoloromaysetinانگChloromycetin)-کُلُفَن-کلنل، کلونل-کُلُنی-کلوب-کُلودیون-کُلی-کُلیر-کلیشه-
کلینیک-کُلیه-کماندو (از پرتغالی)-کمپانی (انگCompany فر Compagnie)-کمپرس-کمپرسور-کمپرسی-کمپوت-کمد-کمدی-کمدین-کُمون-کمیساریا-کمیسیون-کمیسیونر (دلال)-کمیک-کنترات (قرارداد)-کنتراست-
کنترالتو (فر. ایتا)-کنترباس (فر ContrebasseایتاContrabbasso)-کنترل (وارسی)-کنترلور-کنتور-کُندیلوم-کنسرت-کنسرو، کونسرو-کنسرواتوآر-کنسرواتور-کنسول-کنسولتاسیون-کنفدراسیون-کنفرانس-کنکور-کنگره-
کُنیاک Cognac-کواتور (فر. لا)-کوارتت-کوارتز-کوبیست-کوپن-کورار-کوران-کورس-کوکا (فر. اسپا Coca)-کوکائین-کولشی سین-کولیت-کیست-کیلو-کیلوسیکل-کیلوگرام، کیلوگرم-کیلومتر-کیلو وات (انگ. فر)-
کیلوولت-کینین-کیوسک (از پارسی کوشک)-گاباردین (فرGabardineاسپا Gabardina-گار-گاراژ-گارد-گاردان-گاردنال-گاردنیا-گارس (گرفته شده از غزه Gaze)-گارسن، گارسون-گاز-گازوئیل (انگ. فر)-گازولین-گاسترولا-
گاسترولاسیون-گاف-گال-گالاکتز، گالاکتوز-گالری، گالاری-گالش (فرGalocheیوKalopous)-گالِن-گالُن-گالوانومتر-گام (فر Gammeازیو Gamma)-گامت-گاموسِپال-گاموسِتمون-گانیدان-گاویال-گِتر-گتیک، گتی، گوتیک-گراد-
گرافومتر-گرافیت-گرافیک-گرامافون، گرامافن-گراندوک-گرانول-گرانیت (خارا)-گراور-گِرم-گِریپGrippe-گریفن، گریفون-گریم(GrimeایتاGrimoچین وچروک)-گریمور-گلادیاتور-گَلایول-گلبول-گلبولن-
گلبولین-گلوسید-گلوش-گلوکز-گلوکزید-گلیپتودُن، گلیپتودنت-گلیسرل-گلیسرله-گلیسره-گلیسرین-گلیسین-گلیکژن، گلیکوژن-گلیکل، گلیکول-گلیکوکُل-گنوستیکGnostique-گواتر-گوبلن –گوریل-گیGui-گیتار-
گیدGuide-گیشهGuichet-گیوتینGuillotine-گیومهGuillemet-لابراتوار-لابیرت-لاتاری-لاتکس (شیرآبه)-لارنژیت-لاستیکElastique-لاک (گیاه)Laque-لاکتز، لاکتوز-لاکونLacune-لاما (فراز زبان
پروLama)-لامانتن-لامپ-لامینر-لبLobe-لُتو-لژیون(Légionاز لاLegio)-لژیون دنور-لژیونر-لِسLoess-لگاریتم-لُکانی-لِمLehm-لمف (تازی شده لَنفLympha,Lympheآب)-لمفاتیکی-لوپولین-
لوتLuth-لوتو (فرLoto)-لوژLuge-لوستر (چراغ آویز، چلچلراغ)-لوکسLuxe-لوکوموتیو-لومینال-لیبرال-لیبرالیسم-لیتر-لیرLyreازیو-لیسانس-لیساسیه-لیست-لیکتورLicteur-لیکورLiqueur-لیمفاتیک-
لیمون-لیموناد، لیمونات-لینییتLighnite-ماتادور (فراز اسپا)-ماتریالیست-ماتیک (کوتاه شدهCosmétique)-مادام –مادلِن-مادموازل-مارش-مارشال (سپهبد)Maréchal-مارک-مارکسیست-مارکی-مارکیز-
مارمالادMarmeladeپرتغالیMarmelada-مازوت (روس، فرMazout)-مازوخیسم Masochismeمنسوب به ساشه دو مازوخ، مازوشیسم-ماساژ-ماسک-ماشین- ماشینیست-ماشینیسم-
ماکارنی، ماکارونی (فر. ایتا)-ماکت-ماکرُفاژ-ماکزیموم (فر. ایتا)-ماکل-ماگازین-ماگدالینین-مالاکیتMalachite-مالتMalte(بیماری)-مالت (گیاه)Malt(فر. انگ)-مامان-ماموت Mammouth
مانا (فراز پولینزیMana بچم نیرو)-مانتوManteau-مانتیس-ماندُلین-مانِژ Manège-مانکنMannequin-مانورManoeuvre-مانی (دیوانگی)-
مانیتیتMagnétite-مانیتیزورMagnétiseur-مانیتیسمMagnétisme-مانیکور (لاک ناخن)-مانیوک-مایوMaillot-متازوئر-متافیزیک-متامورفوز-متانMéthane-متدMéthode-متدلوژی-مترMètre-
متراژ (گز پیمایی)-مترسMaitresse-مترولوژی، مترلوژی-مترو کوتاه شدهMétropolitain-متروپل-متروپلیتن-متریک-مُد-مدالMédaille-مدرن-مدرنیست-مدرنیسم-مدلModèle-مِدوز-مدولاسیون –مِدیاتور-مدیست-مدیوم-
مُرسMorse(پیل دریایی)-مُرس (دستگاه)-مرسی-مُرفولوژی-مرفین-مرکور (جیوه)-مرکور روژ-مرکورژُن-
مرکورکُرم-مُرMorue(گونه‌ای ماهی)-مسکالین (فر. انگ)- مسمریسم-مُسیو، موسیوMonsieur-
مغنیسیا-مکانیزه-مکانیزم، مکانیسم-مکانیسین-مکانیک-مِلاسMélasse-مِلانکولیMelancolie (مالیخولیا)-ملودرام-ملودی (همان نغمه است)-ملودیک-منگنات-منگنز-