moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
تپه حمام بزرگ مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان زنجان، بخش قره پشتلو، روستای جلیل‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بالا جاتپه مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان زنجان، بخش قره پشتلو، روستای قره تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قبرستان نوهل مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان زنجان، بخش قره پشتلو، روستای سهرین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل خطیری عباسی مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان شیراز، بخش کوار، روستای باغان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چهار طاقی کهنارو مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان فیروزآباد، بخش مرکزی، روستای شهید دستغیب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای تنگاب مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان فیروزآباد، کیلومتر ۳ فیروز آباد به تنگاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل محمد کاظمی مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان ممسنی، بخش مرکزی، روستای سروان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چهارطاقی شیرکوه (پاکوه/سپرو) مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان نائین، روستای سپرو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
در وصف و تبین دیگر این مکان از آن به عنوان آتشکده سپرو یاد می‌شود. این چهارطاقی برفراز شیرکوه قرار گرفته‌است و در گویش محلی از آن باعنوان چهاردری یاد می‌شود. این مکان تاریخی در دوره‌ای نیز ترمیم و بازسازی شده‌است.
تپه طبلشکین ۳ مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای طبلشکین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه مرغ استل مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان طالقان، روستای دنبلید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه نیزار مربوط به دوره سلجوقیان تا دوره ایلخانی است و در شهرستان ورامین، روستای سلمان آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد امام حسن دهدق مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان‌آباده، روستای دهدق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بازار بافت تاریخی دهدشت مربوط به دوره صفوی است و در دهدشت، مجاور مسجد جامع، بافت قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه درویش بوذر جمهری مربوط به دوره صفوی است و در دهدشت، شمال بازار تاریخی بافت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه طاهر فرهنمدیان مربوط به دوره صفوی است و در دهدشت، در کنار حمام ضلع شرقی، پایین ارگ، بافت قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه فرج اله بیژن زاده (کد ۹) مربوط به دوره صفوی است و در دهدشت، مجاور مسجد جامع، بافت قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه سید محمد بازار مربوط به دوره صفوی است و در شوشتر، چهار راه امام، ضلع شرقی خیابان امام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه آویش مربوط به دوره صفوی است و در کهگیلویه، ۵۰ متری شمال غربی امامزاده جابر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه قصر قند مربوط به دوره صفوی است و در قصرقند، خیابان امام خمینی، شرق مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه رزه مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اندیمشک، کیلومتر ۴۶ جاده اندیمشک به پل دختر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
قلعه رزه (قلعه رزمان یا رزمانان)
قلعه رزه که در ادوار گذشته در محلی بنام رزه بر سر راه کاروانها ساخته شده محل حکومت سلاطین اشکانی بوده که گرهشکان یا به زبان محلی گرشکان یا گرشگو در قسمت جنوبی این قلعه وجود دارد که قسمت غرب و جنوب غربی آن رودخانه کرخه می‌باشد.
این کاروانسرا دارای پلان چهارگوش و مستطیل شکل در جهت شرقی و غربی بوده و از نوع چهار ایوانی و از بناهای دوره صفوی می‌باشد؛ و توسط شخصی به نام «حسین خان والی» عصر صفوی در سال ۱۰۰۸ هجری ساخته شده‌است. قلعه رزه دارای ۱۴ اتاق مسکونی بوده که در داخل هر اتاق ۴ طاقچه ساخته شده و تمام اتاق‌ها به هم ارتباط دارند و برای ورود و خروج از قلعه، تنها یک در وجود داشته‌است.
مصالح بکار رفته در ساخت کاروانسرا از سنگ قلوه، ساروج و گچ بوده ولی در دوره‌های بعدی برای بازسازی آن به مقدار بسیار کم از کاروانسرا کنگره‌هایی جهت نگهبانی ساخته شده، در جهت شمالی و جنوبی کاروانسرا به پرتگاه منتهی می‌شود.
قلعه، به هنگام تصرف لرستان به دست قوای دولتی رضاشاه، اهمیت نظامی فراوان داشته و یک از قرارگاه‌های مهم جلوگیری از شورش، یاغیگری و غارت به‌شمار می‌رفته است
ابوعبدالله محمد بن احمد مقدسی (۳۳۶–۳۸۰ ه‍. ق) که ۱۱۰۰ سال پیش می‌زیسته، مسیر «خرم‌آباد» تا «اندیمشک»
همچنین در شمال این قلعه، یک بنای دو طبقه کوچک‌تر نیز وجود دارد که به حسینه یا قلعه حسینی مشهور است.قلعه رزه در گذشته محل سکونت ایل بزرگ بهاروند و طایفه شیخ که بزرگان این طایفه بیشتر خواهر زاده بهاروند ها می باشند چون از ریشه هر دو طایفه به هم میرسند بهاروندها پسر کرم وطایفه شیخ پسر حسین رباطی میباشند
قلعه مناصر (قلعه کورو) مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اندیمشک، بخش الوار گرمسیری، روستای چینه روزه واقع شده در گذشته های نه چندان دور این قلعه در قلمرو ایل بزرگ پاپی بوده و قبل از آن نیز قلعه سرحداتی حکومت اتابکان لر (لیریایی) در بخش الوار گرمسیری بوده است و مردم ایل هنوز از آن به عنوان قلعه مناصر یاد می کنند که نیای خوانین ایل پاپی بوده است. برخی نیز معتقدند قبل از محمد ناصر یا همان مناصر این قلعه در اختیار قربان خان که نیای خوانین پاپی بوده بوده و نام کورو در واقع همان قربان می باشد که دچار تغییر شده است.بعدها بر اثر اختلافات ایلی و قتل عام هایی که صورت می گیرد قلعه رونق خود را از دست می دهد.و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای آسمانجرد مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان جهرم، بخش خفر، روستای برایجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مزار شاهزاده‌های شیرخانه مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان خواف، بخش مرکزی، روستای لاج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آسیاب بادی‌های نشتیفان مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان خواف، بخش مرکزی، شهر نشتیفان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
امامزاده هارون آرامگاه هارون بن موسی فرزند موسی کاظم و برادر علی بن موسی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان طالقان، روستای جوستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
امامزاده هارون در بیست وسوم ماه رجب سال ۱۶۰ هجری قمری در شهر مدینه چشم به دنیا گشود. ایشان فرزند موسی بن جعفر امام هفتم شیعیان و ششمین فرزند از اولاد آن امام است نام مادر او ام ولد بود. وی مدت ۲۰ سال از عمر خود را در مدینه سپری کرد پس از هجرت علی بن موسی الرضا امام هشتم شیعیان از مدینه به سمت خراسان، او نیز همانند دیگر خاندان بنی هاشم به جهت اشاعه مذهب تشیع، محیط نا امن مدینه را به مقصد ایران ترک نمود. امامزاده هارون ابتدا به شیراز و از آنجا به اهواز وقم مهاجرت کردند. در سال ۱۸۴ قمری عالم بزرگ قزوین شیخ حسن معروف به (ابو محمد) از طرف جمعی از شیعیان ساکن آن دیار وی را به قزوین دعوت نمود با آمدن وی به قزوین عمال و مامورین حکومت عباسی وکار گزاران مأمون قصد دستگیری و قتل او نمودند این نقشه ایی که از طرف مأمون برای عموم سادات و امامزادگانی که به ایران مهاجرت کرده بودند طرح‌ریزی شده بود این امر موجب شد تا امام زاده هارون قزوین را ترک نموده و در قریه در شمال این شهر (طالقان) مخفی شوند امام سر انجام وی را در ۲۱ ربیع الثانی ۲۱۱ در سن ۵۱ سالگی کشته شد آیت الله مرعشی نجفی در مشاجرات سادات آورده‌اند یکی از فرزندان امام موسی کاظم امامزاده هارون است که در اطراف قزوین که فعلاً آن منطقه را اسم طالقان می‌شناسند مدفون است از ایشان فرزندی به نام احمد و از او دو فرزند به نام محمد و موسی باقی‌مانده و از این دو بزرگوار ساداتی در عالم از جمله در ایرانکوهای سفیدخانی اراک و عراق نجف و کربلا و مصر قاهره و ماورالنهر و خارا بلاد هند منتشر هستند.
در زمان سلاطین صفویه با آگاهی به اینکه امامزاده هارون عموی آنها یعنی برادر جد ایشان حمزه که در ری و در کنار عبدالعظیم حسنی مدفون است می‌باشد شاه طهماسب اول و شاه عباس اول بقعه این امامزاده را تعمیر کردند سنگ مرمر سفیدی که اینک روی دیوار راهرو در ورودی به این امامزاده نصب است از زمان صفویه می‌باشد که با خط زیبا حک شده گواه این مدعیست که صورت وقفیات و تاریخ تعمیر این بقعه را بیان می‌دارد اخیراً عده‌ای از مردم دست به مرمت امامزاده زدند ولی امکانات مقبره هنوز مناسب نیست.
در گذشته مقبره امامزاده هارون دو لنگه در ورود به صحن خاتم کاری شده ذیقیمت داشت که گویا در زمان قاجاریه ساخته و نصب شده بود که اخیراً آن‌ها را کنده و برده‌اند اینک به جای آن در چوبی ساده‌ای گذاشته‌اند ا
حمام روستای فشندک مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان ساوجبلاغ، بخش طالقان، روستای فشندک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقایای پل حیدر قلی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان شاهرود، بخش مرکزی، روستای ایزج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای تل گندم کش بوآی سفلی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کهگیلویه، روستای بوآی سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه علی همایون خواه مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کهگیلویه، روستای بوآی علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه آب کاسه مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کهگیلویه، روستای آب کاسه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه علی پناه برسیا مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کهگیلویه، روستای بوآی علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
رباط یونسی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان بجستان، روستای یونسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پل یونسی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان بجستان، شهر یونسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مجموعه خورمیز بالا مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان مهریز، روستای خورمیز علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزادگان سیدعلاءالدین وشرف الدین مربوط به دوره صفوی -اوایل دوره زند است و در شهرستان طالقان روستای اورازن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار حاج محمد تقی از آثار تاریخی مربوط به دوره قاجار است که در شهر شهداد (در نزدیکی کرمان)، میدان امام حسین، کوچه سر میدان واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه افراسیاب خان مربوط به دوره قاجار است و در ارسنجان، خیابان ولی عصر، روبروی مسجد صاحب الزمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
مسجد غریب مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، خیابان انقلاب، محله بهبهانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حسینیه حاج مریم مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، خیابان انقلاب، کوی نسیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه حاج ابراهیم چاپی مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، خیابان گمرک، کوچه بازیار، پلاک ۱۶ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.متاسفانه این اثر که هم اکنون با خطر سودجویی اطرفیان برای انتقال به غیر و خارج کردن از آثار ملی ایران میباشد امید ان میرود که حفظ و مرمت گردد.
خانه عبدالرسول جمالی مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، خیابان انقلاب، پلاک ۴ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساختمان اداره امور اتباع خارجی مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، خیابان خلیج فارس، بعد از سه راه انقلاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمارت کمندی مربوط به دوره قاجار است و در بوشهر، خیابان انقلاب، کوچه روبروی بانک مسکن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد سفید مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان منجم، ابتدای خیابان بهار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه صدقیانی مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان ارتش کوچه حیدر زاده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.این بنا متعلق به حاج جعفر دایی بود که اواخر دوره قاجار توسط حاج محمد صدقیانی خریداری شد. خانه صدقیانی دارای بخش های اندرونی و بیرونی است که متاسفانه بخش اندرونی خانه به هنگام خیابان کشی از بین رفته است. همچنین به مانند خانه مشروطه تبریز شامل ایوان کشیده و ایوان های دو طبقه مشرف به حیاط است. این خانه حدود ۷۰۰۰ مترمربع مساحت دارد و شامل کوشک، باغ، خانه باغ، ساختمان و بخش پهلوی است و در سال ۱۳۲۰ بخشی از خانه به هنگام ایجاد خیابان ارتش تخریب و جزو خیابان شد؛ اما در اواخر پهلوی بخشی که شامل تالار و حوض خانه و نیز جبهه شرقی با ایوان و سه دری بود به این ساختمان اضافه شد.
خانه صدقیانی محل سکونت یکی از تجار خوشنام ابریشم شهر تبریز بنام حاج محمد صدقیانی بوده است.از زندگینامه ایشان اطلاعات دقیقی در دست نیست،گویا صاحب چهار فرزند بنامهای علی،حسن،حسین و عبدالله بودند که حسن صدقیانی کارمند اداره پست و تلگراف بوده است .وی در زمان حکومت قاجار به دلیل مسائل سیاسی ازجانب حکومت به شهر قصر شیرین تبعید گردید.درحال حاضر نوادگان حاج محمد صدقیانی با نامهای خانوادگی صدقیانی، صدّیقیان و ابریشمی در شهرهای تبریز و تهران سکونت دارند.
مدتی این خانه تا دهه 60 به عنوان مدرسه استفاده می‌شد، اما پس از برخورد موشک عراقی درسال 1364و آسیب دیدن بخشی از خانه در زمان جنگ ایران و عراق، مدتی بی استفاده ماند، اما دوباره مرمت و بخش آسیب دیده بازیابی شد و اکنون در اختیار دانشگاه هنر و معماری است و در زیر زمین این خانه صنایع دستی تبریز و آذربایجان توسط اداره میراث و فرهنگ عرضه میشود ، همچنین بازید عموم نیز از این خانه تاریخی آزاد است.
ساختمان تاریخی موزه بانک تجارت مربوط به دوره قاجار است و در تهران، ضلع شرقی میدان توپخانه (میدان امام خمینی) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عمارت خورشید به عنوان دفتر مرکزی بانک شاهنشاهی ایران بود که تنها میراث ارزشمند باقی‌مانده از بناهای قدیمی میدان توپخانه است؛ دارای طرحی یگانه بوده و استفاده از عناصر تزیینی معماری ایران، همانند کاسه‌سازی در نیم‌گنبد سردر ورودی، کاشیکاری و گچبری را می‌توان از ویژگی‌های برجسته آن شمرد. هم چنین وجود ستون‌های رفیع در فضای داخلی بانک و تلفیق هنرمندانه آن با دوره‌های تیزه‌دار و استفاده از چوب در پوشش سقف، ترکیبی موزون را پدیدآورده‌است که شکوه و عظمت معماری هخامنشی را به بیننده یادآوری می‌کند. کاشیکاری سردر توسط حسین لرزاده انجام شده است، اما معمار طراح ساختمان مارکار گالستیانس بوده که به سبک معماری رمانسک بنا گردیده است.هفته‌نامۀ پیام ساختمان، "آثار معماران ارمنی در ایران"، نوشته‌شده در ۲۸ دی ۱۳۹۲.
بنای سفارتخانه دانمارک مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان لاله زار، بین کوچه معماری مخصوص و خیابان تقوی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است
نیایشگاه آدُریان محل نگهداری آتش مقدس است که در شهر تهران، خیابان جمهوری، خیابان میرزا کوچک خان، پلاک ۴، (ضلع شمالی دبیرستان فیروز بهرام) واقع شده‌است. بنای معبد آدریان مربوط به دوره قاجار است و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
سنگ بنای آدریان یا آتشکده تهران امرداد ماه ۱۲۹۳ خورشیدی، برابر با ۱۳ اوت ۱۹۱۳ میلادی، گذاشته شد و با همازوری پارسیان هند (بهرام‌جی بیکاجی) و زرتشتیان تهران در جشن آذرگان ۱۲۹۶ خورشیدی گشایش یافت. این سازه با همیاری مالی پارسیان هندوستان (بهرام‌جی بیکاجی) و زرتشتیان ایرانی ساکن ایران و هند ساخته شد و آتش ورهرام آن را روانشادان موبد اردشیر رستم رستمی، موبد بهرام رشید شید و موبد هرمزدیار بهرام سروش، از یزد با آیینی ویژه پس از آنکه ۲۵ روز در راه بودند در روز آذر از ماه آذر (جشن آذرگان) در آتشدان آتشکده تهران جای دادند. درون آتشدان آن، آتش چندهزارساله بازمانده از آتشکده کاریان فارس فروزان است. آتشی که موبدان از بامداد تا شامگاه، آن را کُنده و هیزم می‌دهند و پرستاری می‌کنند.
مساحت کل زمین حدود ۱۳۰۰ مترمربع و بنای مرکزی ۲۰۶ متر مربع می‌باشد. روبروی بنا مانند آتشگاه یزد حوضی بیضی شکل به قطرهای ۸ و ۴ متر دیده می‌شود. ساختمانی با نمای سنگ سفید و کنگره ای در بالای دیوار و شش ستون که در جلوی در ورودی آن زیر طاقی قرار گرفته‌اند و سر ستون‌هایی سنگی که هر کدام چهار سر گاو دارند و گویی تمام وزن این ساختمان را به دوش می‌کشند.
در قسمت مرکزی بنای نیایشگاه اتاقی چهارگوش بنا شده که دیوارهای آن تا ارتفاع ۸۰سانتی‌متری بالا آمده‌اند و پس از دیوارها، شیشه‌های یکدست و ضخیم تا سقف ادامه دارد. در اتاق، یک ظرف مسی قرار دارد که که به آن آفرینگان (مجمر) می‌گویند، داخل آفرینگان (مجمر) کنده‌ای نیم سوخته و خاکستر بسیاری، از آتش به جای مانده و شعله‌ای باریک در میان ظرف، آتش را زنده نگه داشته‌است.
الف) آدُران: آدریان (آذران) همان آتشگاه یا آتشکده است. به روزگار ایران باستان این کلمه تشکیل یافته از دو بخش <آدر> و <ان> است. بخش نخست به معنای آذر یعنی آتش است. در برهان قاطع آمده: آدر بر وزن مادر همان آذر= آتش است. در لغتنامه دهخدا نیز این معنا دیده می‌شد و اما پاره دیگر <ان> است که در نام‌های جغرافیایی علامت نسبت فراوان است، از قبیل گرگان و … بنابراین ترکیب آذر+ان جایی را تداعی می‌کند که آدر= آذر= آتش در آن بسیار است و این یادگاری است به روزگار ایران باستان و رواج دین زردشت
ساباط پروهان مربوط به دوره قاجار است و در دزفول، محله قلعه، کوچه پروهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد سیاهپوشان مربوط به دوره قاجار است و در دزفول، محله قدیمی سیاهپوشان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساباط سلیم مربوط به دوره قاجار است و در دزفول، بافت قدیمی شهر، محله شاه رکن الدین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساباط کوچه ناهید مربوط به دوره قاجار است و در دزفول، محله قلعه، کوچه ناهید، جنب مسجد عاملی (نبوی) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه علی مالک مربوط به دوره قاجار است و در دزفول، بافت قدیم شهر، کوچه علی مالک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساباط کاروان مربوط به دوره قاجار است و در دزفول، محله قلعه، کوچه کاروان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساباط بی دل مربوط به دوره قاجار است و در محله قلعه دزفول، بافت کهن شهری، گذر اصلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه جواد خان میر حسینی مربوط به دوره قاجار است و در راین، کوچه شهید روحی، جوار خانه والی میر حسینی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه لطفعلی خان راین مربوط به دوره قاجار است و در راین، خیابان ۱۷ شهریور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای وهاب زاده مربوط به دوره قاجار است و در رفسنجان، محله قطب‌آباد، شمال خیابان معلم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه معین التجار مربوط به دوره قاجار است و در شوشتر، انتهای خیابان امام شرقی، محله درب عباس، جنب مقام عباس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
معین التجار از بازرگانان مشهور شوشتر بود که به دلیل اصالت بوشهری به معین التجار بوشهری نیز معروف بود. وی شرکتی به نام شرکت ناصری برای کشتی رانی در کارون تأسیس کرده و مجموعه از از بناها در بندر ناصری (اهواز امروزی) بنا کرد
خانه معین التجار در شوشتر به صورت تک ایوانی و دوره ساز در دو طبقه ساخته شده، درب و پنجره‌های چوبی و چند مورد ارسی داشته که اکنون بخشی از آنها سالم است؛ بنا در سال‌های گذشته تفکیک و تبدیل به سه قسمت مجزا شده، بخش اصلی آن در حال حاضر اختصاص به مدرسه غیرانتفاعی دارد، روبروی این بنا طویل‌ترین ساباط شوشتر واقع است.
تزئینات به کار رفته شامل آجر کاری بر سطوح دیوار ها (نقوش گیاهی و هندسی) گچبری مشبک به صورت نورگیر بالای سردر بانقوش گره چینی- آلت و لقط بندی‌هایی بر روی درب‌های اورسی مزین به نقوش گره می‌باشد.
زروخانه جهان (شهید توکلی) مربوط به دوره قاجار است و در کرمان، خیابان ناصریه، خیابان شهید ایرانمنش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانقاه جوپار اثری تاریخی مربوط به دوره قاجار است و در ماهان، ضلع شرقی خیابان دادبین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حوضخانه رستم بیگ مربوط به دوره قاجار است و در مه‌آباد، خیابان صلاح الدین شرقی، کوچه قاضی زاده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام پهلوانی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اقلید، بخش سده، روستای پهلوانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کلیسای سپورغان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان ارومیه، بخش مرکزی، روستای سپورغان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
کلیسای آده مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اورمیه، بخش مرکزی، روستای آده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کلیسای ماوانا مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اورمیه، بخش ماوانا، روستای ماوانا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای مجد الملک مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان تفرش، بخش فراهان، روستای دولت‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه سه کوهه یا ارگ سه کوهه مربوط به دوره قاجار است که در دهستان لوتک بخش مرکزی شهرستان هامون در روستای سه کوهه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این اثر باستانی قبلاً در تقسیمات کشوری در بخش شیب آب شهرستان زابل بود که با ارتقا بخش شیب آب به شهرستان هامون هم اکنون در این شهرستان است.
----وجه تسمیه (سه کوهه) را برخی برگرفته از واژه سکوه و سکا که همان اقوام اولیه سیستان بوده اند می دانند؛ اما سه کوهه می تواند اشاره بر سه بلندی کوه مانند (ارگ کهنه قلعه، برج فلک و قلعه کهنه) بوده باشد که از اقصی نقاط دشت سیستان به سهولت دیده می شود.
سنگ نوشته گردنه عسلک مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان طالقان، بخش طالقان، روستای گراب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تکیه روستای جوستان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان طالقان، بخش بالا طالقان، روستای جوستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام شهرک طالقان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان طالقان، محله شهرک طالقان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام روستای سنگ بن طالقان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان طالقان، روستای سنگ بن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تنوره آسیابهای فتح‌آباد عرب مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان فیروزآباد، بخش مرکزی، روستای فتح‌آباد عرب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
باغ عمارت فتح‌آباد (بیگلر بیگی) باغی مربوط به دوره قاجار است که در ۲۵ کیلومتری مرکز کرمان، شهر اختیارآباد واقع شده. این باغ الگوی احداث باغ شاهزاده ماهان بوده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در این مجموعه علاوه بر عمارت اصلی که با دو طبقه در مرکزیت مجموعه و در شمال حوض اصلی قرار گرفته‌است در سمت غرب عمارت چهار فصل وجود دارد. در حال حاضر باغ به عنوان یکی از جاذبه‌های شهر کرمان می‌باشد و اتاقه ای هر دو عمارت قابل رزرو و اجاره می‌باشند. همچنین ارایه خدمات پذیرایی و تفریحی نیز در سال‌های اخیر درمحوطه روباز و اتاقهای عمارت انجام می‌گردد؛ و یکی از دیدنی‌ترین جاذبه‌های گردشگری شهر کرمان به حساب می‌آید.
این باغ از از یادگارهای فضل علی خان بیگلربیگی است که نام اصلی وی فضل‌علی‌خان میرپنجه قراباغی است و بیگلربیگی لقبی است که به حاکمان کرمان داده می‌شد، به همین دلیل آن را باغ بیگلربیگی نیز می‌گویند. عبور آب فتح‌آباد از میان این باغ به آن صفا و طراوت می‌بخشیده‌است. زمان احداث این باغ به حدود سال‌های ۱۲۵۵ می‌رسد. مصالح ساختمان‌ها از خشت خام و تزیین آن با گچ و مقابل سر در باغ حوضی به ابعاد ۶۰ در ۵ متر با فواره‌های زیبا طراحی شده بود. علاوه بر سر در که ساختمانی دو طبقه داشته طاق نماهایی نیز در طرفین آن احداث شده بود.
ریل راه آهن به این عمارت نزدیک است و می‌توان وقتی سوار بر قطار بود این بنای تاریخی را از داخل واگن مشاهده کرد. در سمت دیگر قطار هم قلعه فتح‌آباد وجود دارد.در هنگام مرمت گران این بنا به راهی برخورد کرده‌اند که این عمارت را به قلعه فتح‌آباد آن سوتر از ریل وصل می‌کرده‌است گویا این دو بنای تاریخی به هم مرتبط بوده‌اند.
کاروانسرای سرآسیاب شش مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان کرمان، روستای سرآسیاب شش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۸۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه هریدوک مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان لاشار ، روستای هریدوک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد جامع قدیمی بنت مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان نیک‌شهر، بخش بنت، روستای بنت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه بنت مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان نیک‌شهر، بخش بنت، روستای بنت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرای کاظم‌آباد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان ورامین، شرق جاده اصلی پیشوا به قلعه بلند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه میر محمد امین مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی است و در شهرستان کهگیلویه، روستای بوآی سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آب‌انبار حصار گلی مربوط به دوره قاجار یه‌است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای حصار گلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه پاچیا مربوط به دوره نوسنگی - عصر برنز است و در شهرستان دلفان، بین روستای کلم بحری پائین وسرآب غضنفر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قبرستان ارمغانخانه مربوط به دوره هخامنشی - دوره ساسانیان است و در شهرستان زنجان، بخش قره پشتلو، روستای ارمغانخانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه ایمان آباد بالا مربوط به عصر آهن - دوره اشکانیان است و در شهرستان دلفان، بخش کاکاوند، روستای ایمان آباد بالا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل خرسی مربوط به عصر آهن I- عصر آهن دو است و در شهرستان اقلید، بخش مرکزی، روستای آب باریک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مجموعه گیلواران (تپه و قبرستان) مربوط به عصر برنز است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش مرکزی، روستای گیلواران پائین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه پنج چاهی مربوط به عصر برنز جدید است و در شهرستان دورود، بخش سیلاخور، روستای زرگران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه ارچیلان مربوط به تا اوایل دوره تیموریان است و در شهرستان طالقان، روستای آرتون واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گیلدیر تپه مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای آراسنج قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه مرجان مربوط به دوره آل بویه- دوره سلجوقیان است و در شهرستان ورامین، حاشیه کویری جنوب ورامین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد رباط زیارت مربوط به دوره غزنویانان است و در شهرستان خواف، بخش مرکزی، روستای فدک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امیر علی تپه مربوط به سدهٔ ۵ تا ۷ ه.ق است و در شهرستان عجب شیر، بخش مرکزی، روستای الینجق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گورستان اسفنجان مربوط به سدهٔ ۶ تا ۸ ه.ق است و در شهرستان اسکو، بخش مرکزی، روستای اسفنجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قبه مربوط به سدهٔ ۶ تا ۸ ه.ق است و در شهرستان پیرانشهر، بخش لاجان، روستای قبه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گورستان مهر آباد مربوط به سدهٔ ۸ تا ۱۱ ه‍.ق است و در شهرستان عجب شیر، بخش مرکزی، روستای مهر آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گورستان شیراز مربوط به سدهٔ ۹ تا ۱۱ ه.ق است و در شهرستان عجب شیر، بخش مرکزی، روستای شیراز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شینستان مربوط به اواخر است و در شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای مجیدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه خانه مالان مربوط به اواخر تا اواخر دوره ایلخانی است و در شهرستان طالقان، روستای دنبلید واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گور قاله مربوط به اواخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای داستجین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقایای قلعه سگران مربوط به اواخر دوره تیموریان است و در شهرستان طالقان، روستای سگران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام سرهنگ مربوط به اواخر دوره قاجار است و در تبریز، خیابان امام خمینی، کوچه میدان قطب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خانه حداد مربوط به اواخر دوره قاجار است و در تبریز، خیابان منجم، ایستگاه ناصر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد بنی اسدی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در سمنان، خیابان ابوذر، محله آتشگاه، کوچه ابوذر غفاری ۱۹ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام حاج موسی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در مرند، حمام حاج موسی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سقاوه رباط زیارت مربوط به اواخر دوره قاجار است و در شهرستان خواف، بخش مرکزی، روستای فدک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برکه شماره ۱ درگهان مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی اول است و در شهرستان قشم، بخش مرکزی، شهر درگهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برکه شماره ۲ درگهان مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی اول است و در شهرستان قشم، بخش مرکزی، روستای درگهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برکه شماره ۳ درگهان مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی اول است و در شهرستان قشم، بخش مرکزی، شهر درگهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برکه شماره ۴ درگهان مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی اول است و در شهرستان قشم، بخش مرکزی، روستای درگهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برکه شماره ۵ درگهان مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی اول است و در شهرستان قشم، بخش مرکزی، روستای درگهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد معزی مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در دزفول، محله بازار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد عبدالقادر مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در نیک شهر، یک کیلومتری خیابان امام خمینی (ره) واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساختمان ارگ سردار ناروئی مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در شهرستان زهک، بخش جزینک، روستای قلعه نو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقایای تئاتر هفتوان مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در شهرستان سلماس، روستای هفتوان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد خونی یا مسجد خونین یا قانلی مسجید مربوط به اواسط دوره قاجاراست و در تبریز، خیابان امام، کوچه ارک واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گفته شده است در این مسجد بین شیخیه و متشرع خونریزی رخ داده است. تاریخ مشروطه ایران (کتاب)، احمد کسروی، گفتار سوم، تبریز چگونه برخاست؟، کشاکش های کیشی در آذربایجان
بقعه پیر قوام الدین مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در تربت جام، خیابان میر قوام الدین، تقاطع قاضی زاده، نبش خیابان حسینی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه سید عبدالله داعی مربوط به اوایل دوره قاجار است و در دزفول، محله رود بند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حمام روستای میر مربوط به اوایل دوره قاجار است و در شهرستان طالقان، روستای میر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
یوشان تپه سی مربوط به اوایل هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اردبیل، بخش مرکزی، روستای تپراقلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کهنه تپه مربوط به اوایل هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نمین، بخش آبی بیگلو، روستای مرنی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه قوم یری مربوط به اوایل هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان نمین، بخش مرکزی، روستای کنازق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده حمزه و عبدا… مربوط به اوائل دوره صفوی است و در شهرستان طالقان، روستای کجیران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
دخمه‌های چهریق مربوط به اورارتوئی است و در شهرستان سلماس، روستای چهریق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه قلدوش (قله دوش) مربوط به اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان طالقان، روستای کلندر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مقبره شیخ (پیر) حسین الهی مشهور به جد بزرگوار در شهرستان طالقان، دهستان بالا طالقان، مرکز روستای دیزان واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. گفته می‌شود شیخ پیر حسین الهی طالقانی از عارفان و فقیهان عصر خود بوده و مریدان زیادی داشته‌ است. مردمان ناحیه بر این باورند که او جد سادات روستای دیزان طالقان است. برخی نیز از او با عنوان امامزاده حسین یاد می‌کنند که با چهار واسطه به سجاد (علی ابن حسین-امام چهارم شیعیان) نسب می‌رساند. با توجّه به شواهد و مدارک به دست آمده از جمله سنگ قبر موجود، برآورد شده است که قدمت این مقبره به سده دهم و یازدهم تعلّق دارد.
نمای داخلی بنا عبارت از شش طاق‌نما است که در داخل اضلاع شش‌گانه احداث شده و دارای طاق جناغی می‌باشد. در ورودی بنا نیز که در داخل ضلع جنوبی بنا احداث شده درگاه کوچکی است که امکان ورود و خروج را فراهم می‌نماید. در داخل بقعه قبری وجود دارد که روی آن صندوق چوبی به عنوان معجر قرار داده شده است.
تل محمد امینی مربوط به سدهٔ ۳ ه.ق است و در شهرستان ممسنی، بخش مرکزی، روستای سراب بهرام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
غار وی یا مربوط به سدهٔ ۳ و ۴ ه‍.ق است و در شهرستان ساوجبلاغ، بخش طالقان، روستای ورکش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
محوطه بن داوود مربوط به سدهٔ ۴ تا ۸ ه‍.ق است و در شهرستان چابهار، بخش کنارک، روستای کلات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستان تمین مربوط به سدهٔ ۴ تا ۸ ه.ق است و در شهرستان زاهدان، بخش میر جاوه، روستای تمین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شماره یک دره نسو مربوط به سدهٔ ۴ و ۵ ه.ق است و در شهرستان خرم‌آباد، دره نسو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شاه کوه مربوط به سدهٔ ۴ و ۵ ه.ق است و در شهرستان طالقان، روستای نویز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه کیقباد مربوط به سدهٔ ۴ و ۵ ه.ق است و در شهرستان طالقان، روستای هرنج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه کیقباد هرنج در فاصله ۳ کیلومتری شمال غربی روستای هرنج طالقان بر فراز کوه قرار دارد و مربوط به دوره اسماعیلیه‌است. از این قلعه اکنون جز بقایای دیوارهایی از ملات ساروج چیزی باقی نمانده‌است. حد فاصل دیوار شرقی و غربی حدود ۱۰۰ متر و در وسط محوطه آثار یک حوض سنگی به چشم می‌خورد که به احتمال زیاد برای جمع آوری آب باران و برف مورد مصرف بود. سفالینه‌های جمع آوری شده از سطح تپه به قرن پنجم ه.ق تعلق دارد.
کاروانسرای منوچهر خان موصلو مربوط به سدهٔ ۴ و ۵ ه‍.ق است و در شهرستان فیروزآباد، شهرک موصلوها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل کوزر خون مربوط به سدهٔ ۵ ه.ق است و در شهرستان ممسنی، بخش رستم، روستای کوپن سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شماره ۱ هفت چوبه مربوط به سدهٔ ۶ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای هفت چوبه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شماره ۳ هفت چوبه مربوط به سدهٔ ۶ و ۹ ه‍.ق است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای هفت چوبه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تل قلعه رودبال مربوط به سدهٔ ۷ ه.ق است و در شهرستان فیروزآباد، بخش مرکزی، روستای رودبال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه بگ مربوط به سدهٔ ۷ ه‍.ق تا دوره قاجار است و در شهرستان قصرقند، بخش ساربوک، بگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده سید ضیاء الدین مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان طالقان، روستای خچیره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مقبره پیر وشته (پیر نمیر) مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان طالقان، روستای وشته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه‌های جنوبی حصار سرخ ۳ مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه‍.ق است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای حصار سرخ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه حصار حسن بیک مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه‍.ق است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای حصار حسن بیک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این تپه درمسیر روستای حصارحسن بیگ به جوادآبادواقع شده و به آن تپه عطا نیزمیگویندکه درکنارآن تپه کوچکتری هم در جهت غربی آن قراردارد.
تپه جوادآباد مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان ورامین، شرق جاده آسفالته ورامین به طغان وشکرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شماره ۳ تجره مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای تجره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شماره ۴ تجره مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای تجره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه کوچک ابراهیم‌آباد مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان ورامین، مسیر جاده آسفالته روستای ابراهیم‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه پیر بابا مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان آبیک، روستای نودوز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مقبره پیر مردخدا مربوط به سدهٔ ۸ و ۹ ه.ق است و در شهرستان بردسیر، روستای هجین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه شماره ۱ تجره مربوط به سدهٔ ۸ و ۹ ه.ق است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای تجره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
حوض انبار رباط زیارت مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان خواف، بخش مرکزی، روستای فدک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مزار خواجه مجد ماضی مربوط به سدهٔ ۹ ه.ق است و در شهرستان خواف، بخش سنگان، روستای نیازآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده زید و ابراهیم مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان طالقان، روستای کرکبود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۷۰ به‌عنوان یکی از آثارملی ایران به ثبت رسیده است.
مقبره پیر جمشید مربوط به سدهٔ ۹ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان طالقان، روستای مهران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گورستان زاویه مربوط به سدهٔ ۹ و۱۰ ه‍.ق است و در شهرستان عجب شیر، بخش دیزجرود غربی، روستای زاویه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قبرستان قدیمی مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای خان تیمور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه کهنه قبرستان سلطان بلاغ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، در روستای زیبایسلطان بلاغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دوسران مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زنجان، بخش قره‌پشتلو، روستای دوسران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه جیر ارژنگ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان طالقان، روستای میناوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه امامزاده علی اکبر قاسم مربوط به سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای پرکام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه نوده لکوان ۳ مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای نوده لکوان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه برج میر گل مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بخش قرقری شهرستان هیرمند روستای برج میرگل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه اسپکه مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان لاشار، بخش مرکزی اسپکه، واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده قاضی مربوط به سده‌های میانی و متاخر دوران پس از اسلام است و در شهرستان طالقان، روستای حسن جون سیدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
تپه سیاه زوزن مربوط به هزاره اول است و در شهرستان خواف، روستای زوزن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه منجق تپه مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مراغه، بخش مرکزی، روستای دیورزم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دیه بیگ لو مربوط به هزاره ۱- دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرکزی، روستای دیه بیگلو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مقبره صخره‌ای بی بی کند (شاهین دژ) مربوط به هزاره اول و دوره ایلخانی است و در شهرستان شاهین دژ، بخش مرکزی، روستای بی بی کند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ملت یری مربوط به هزاره ۱- اوایل دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان نمین، بخش ویلکیچ شمالی، روستای کله سر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه دره میر آش مربوط به هزاره ۱-اوایل دوره هخامنشی است و در شهرستان طالقان، روستای میرآش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه بلالوک مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان بروجرد، بخش مرکزی، روستای بردبل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه سلیمان تره مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان بروجرد، بخش مرکزی، روستای همیانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه علی اکبری مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان بروجرد، بخش درود، روستای افراونده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه تپه قبرستان مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان پارس‌آباد، بخش اصلاندوز، روستای بران علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه گوزلی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان پارس‌آباد، بخش اصلاندوز، روستای گوزلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مقبره سنگی دلیک داش مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان چالدران، روستای مقبره دلیک داش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آلیک تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای کشک آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه آشاغی قره بوتا مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای خان احمد حصاری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قبرستان گبری مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان طالقان، روستای نویز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه مرجان مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان طالقان، روستای مرجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه قلعه دیو مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان طالقان، روستای لهران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه ۱ شکار چر مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان طالقان، روستای ورکش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه لمبران مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان طالقان، روستای گته ده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امامزاده یوسف مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان طالقان،، روستای وشته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
غار پنجعلی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ساوجبلاغ، بخش طالقان، روستای میناوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه روناسر مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان طالقان، روستای زیدشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه خرماله کول مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان طالقان، روستای نویز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه پوله چال مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان طالقان، روستای جوستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
محوطه شهزوار مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان مهدیشهر، روستای لرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قلعه آغجیوان مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان بوکان، روستای آغجیوان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
اتاقهای سنگی سماقان (فرهاد تراش) مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان شاهین دژ، روستای سماقان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سفال تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان عجب شیر، بخش مرکزی، روستای نانساء واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تپه ننه کران مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان نمین، بخش ویلکیچ شمالی، روستای ننه کران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
فرود اضطراری هواپیما در دهه بیست هجری در منطقه:
در اوایل دهه بیست قرن حاضر بنا به اظهارات اهالی یک فروند هواپیمای حامل اتباع خارجی در اثر محدودیت دید ناشی از مه غلیظ در نزدیکی تپه تاریخی موصوف فرود اضطراری و با اطلاع دادن به اردبیل و با آماده نمودن مسیر موقت دوباره از زمین برخواسته رهسپار تهران می‌شود. -محمدزاده-