moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
گاوبران (گاو ربایی): این مراسم با نیایش طلب باران به درگاه خدا (در گذشته احتمالاً آناهیتا) انجام می‌شود. این مراسم هر ساله در روستاهای خزل انجام می‌شود و طی آن یک گاو یا گوسفند در مجاورت چشمه آب قربانی شده به شکلی که خون قربانی در چشمهٔ آب وارد شود. دربندهای بیست‌ونه تا سی‌وچهار اوستا آمده است که ضحاک که در پی نابودی جهان برمی‌آید قربانی‌های فراوانی را به درگاه آناهیتا پیشکش می‌کند تا آناهیتا او را در نابودی هفت اقلیم یاری دهد، ولی آناهیتا دست رد بر سینه ضحاک می‌زند. پس‌از اینکه ضحاک از درگاه آناهیتا مأیوس بازمی‌گردد، فریدون عزم جزم می‌کند که با پیشکش کردن قربانی به درگاه آناهیتا، حمایت او را در شکست دادن ضحاک به دست آورد و آناهیتا خواسته او را بر آورده می‌کند. گاو نماد خیر و برکت بوده و ثرَئیتَونَه در اوستا (فریدون) پیش از آنکه در پی انتقام جمشید باشد، به دلیل کشته شدن گاوش توسط ضحاک از وی کینه به دل داشت.بر اساس متن شاهنامه پایتخت و تختگاه فریدون شهری بود به نام «کوس» و زادگاه ثرَئیتَونَه (فریدون) در اوستا «وارنه» ذکر شده است. نویسندگان معاصر مکان های مختلفی را به عنوان وارنه شناسایی نموده اند از جمله قلعه ایرج، مربوط به دوره ساسانی در شهرستان ورامین روستای ورکه لاریجان در طبرستانFerēdūn was born in Varəna, identified in later sources with Var, a village in the area of Larījān, (Aḥmad Tafażżolī). , “FERĒDŪN,” Encyclopædia Iranica, online edition و ناحیه ای به نام وَرِن در دهستان هرازپی جنوبی شهرستان آمل. در ادبیات شفاهی ایل خزل زادگاه فریدون تپه باستانی وراینه نهاوند با قدمت ۷۰۰۰ سال پنداشته می شود. ویار فریدون نام بخشی عریض با کف سنگی از رود گاماسیاب را مسیر عبور لشگر فریدون از گاماسیاب به سوی قلعه ضحاک دانسته و دشت وسیعی معروف به جاجنگ در بخش کاکاوند دلفان را محل نبرد فریدون با کاکویه نواده ضحاک می پندارند. در سال ۱۳۸۰ با بررسی‌های صورت گرفته توسط یعقوب محمدی فر, بقایای معماری سنگی , گونه‌های متنوعی از سفال در اطراف سراب ماران شناسایی‌شد که گاهشماری این گستره را از گودین VI, دوره ساسانی, و صدر اسلام طبق بندی نمود. محققان هنگام بررسی محوطه سراب ماران موفق به شناسایی چند ردیف از سنگ‌های پاک‌تراش با ملاطی به سانِ آنچه در بنای نیایشگاه آناهیتا کنگاور کارشده بود, شدند. شناسایی نشانه هایی از سنگ تراش هایی که حدس زده شد از سنگ‌های این بخش برای معبد آناهیتا استفاده‌شده است و پراکندگی سنگ‌های صیغلی در محوطه و چیدمان سنگی مانند دیوار به گونه منظم که بعید نیست دنباله آن نیز در زیرخاک مدفون باشد توضیحی بر اهمیت معنوی تپه سراب ماران است. رسم دیگری به نام هاله هاله مربوط به نیایش طلب باران در این محل انجام می شود.
مِرآزه وَر: پس از پایان چله کوچک زمستان، در ابتدای اسفند به مدت پنج روز و شامل مجموعه ای از آداب و مراسمات بوده، از جمله نوبران (عیدی بران)، تهیه سومِنو (سمنو)، دید و بازدید، عید نو، آشتی کنان و خون بس و…. .
خواستگاری :برای آگاهی یافتن از توانایی داماد در ادارهٔ زندگی، پدر عروس اورا به مدت مشخصی به کار وامی‌دارد، از جمله کار در مزرعه و کار در جوشکاری و آهنگری و…
عروسی :مراسم ازدواج در خِزِل دو تفاوت نسبت به مراسم ازدواج در سایر نواحی کرد نشین دارد: ۱-هنگام ورود عروس به خانه ای که قرار است در آن زندگی کند اقوام داماد، دست و پا و صورت او را با ذکر دعا و با آبی که پیش تر دعا داده شده‌است غسل می‌دهند. ۲-پیش از پایان مراسم عروسی عروس و داماد هر کدام ظرفی از سمنو و حنا را در دست می‌گیرند، پسرانِ مجردِجوان در سوی ایستاده و عروس با قاشق کوچکی سمنو بر دهانشان می‌گذارد و دخترانِ مجردِ جوان در سوی دیگر ایستاده و داماد بر دست آنان حنا می‌گذارد و آنان برای خوشبختی این زوج دعا می‌کنند. در مراسم ازدواج برخی مناطق خِزِل نشین از حلوا معمولی یا حلوا کُردی استفاده می‌شود.
عزادارای :مراسم عزاداری در خِزِل به شیوه ای خاص برگزار می‌شود که شامل آداب گوناگونی است. این آداب شامل: ۱-حضور خویشان و آشنایان در مراسم ۲-دفن میت ۳-مور خوانی ۴-شیون کردن (زنان زیر گونه‌ها و مردان پیشانی را خراش می‌دهند) ۵- حضور چند نفر به مدت سه شب با فانوس بر سر گور شخص فوت شده ۶-شو شام (آب گوشتی که در شب پس از خاکسپاری تناول می‌گردد) ۷- ایجاد حجله (تخت یا کرسی ایی که بر آن پیراهن، عکس و برخی لوازم شخصی شخص فوت شده قرار می‌گیرد و با پارچه‌های سیاه تزیین می‌شود) ۸-چَمَری (نوعی موسیقی غم‌انگیز که در مراسم عزاداری نواخته می‌شود) ۹-سمنو یا آش چم (چماش) (برای مراسم چهلم شخص فوت شده سمنو یا آش چم پخت می‌شود و سایرین که از آن می‌خورند، برای فوت شده دعای خیر می‌کنند) ۱۰-نو عید (پیش از نوروز در ایام مهر آزه وَر خویشاوندان پارچه و لباس رنگارنگ برای خانوادهٔ عزادار می‌برند. این مراسم در سدهٔ اخیر با اولین عید مذهبی (عید فطر عید قربان عید مبعث و…) نیز برگزار می‌شود) ۱۱-میان مردم خِزِل رسم بر این است که در نیم روز (ظهر. هنگامی که آفتاب وسط آسمان است) به مزارستان بروند. مردمان خزل باور به نامیرایی داشته بر اساس این باور شخص با مرگ نمی‌میرد بلکه همچون دانه ای در خاک کاشته می‌شود. متوفی را گویی همچون دانه ای در خاک می‌کاشتند (دفن می‌کردند). و زنان که نماد زایش و زندگی هستند گونه‌های خود را همچون خاک می‌خراشیدند و با چرخاندن دستان خود و «وی وی» گویان در واقع «وای» که به باوری «ایزد باد» است را طلب می‌کردند تا بوزد و ابرها را به این سو بیاورد و در پی آن باران ببارد و دانهٔ در خاک کاشتهٔ آنان را بپروراند…
شاماران : شاماران یا شاه ماران یکی از الهه‌های آیین میترائیسم است. این افسانه به عنوان میراث ناملموس در ایران ثبت ملی شد.
آئِره پَره : جشنی به مناسبت پایان برداشت محصول و آغاز کوچ عشایر خزل در ابتدای پاییز که با سپاسگزاری از خداوند و توزیع نذر و میرووِز (برابر زکات در اسلام)، تقدیس آتش و رقص و پایکوبی است. آتش در خزل نماد برکت، عدالت، زندگی و پاکی بوده، در سنت‌ها و باورهای خزل جرم هستی از ستارگان و به تعبیر دیگر آتش پدید آمد که آنرا «مِر» می‌خوانند و مِر یا انرژی به شکل آتش در چهار محل تصور شده‌است. نخست آتش در وجود آدمیان و جانوران که آنرا مِر یا مهر می‌گویند و هوتیر یا همان قلب را مرکز مهر می‌پندارند(میرو در زبان کُردی برابر فارسی آدم یا انسان است). دوم آتش ستارگانی چون خورشید که سبب رشد گیاهان می‌شود و دیگر آتشی در کنترل و اراده خداوند که مقابل او تصور شده و چهارم آتشی که انسان آنرا شعله وَر می‌سازد و در کنترل انسان است.
مردمان خزل در ترکیه و عراق پیرو آیین ایزدی می‌باشند در عراق و ایران نیز جمعیت بسیار زیادی از مردم خزل پیرو ادیان همسو با ایزدی می‌باشند. ایزدی به کردی Êzidî (تلفظ: إزدی) از ادیان باستانی رایج در کردستان است و پیروان آن در عراق، ایران، ترکیه، سوریه ارمنستان و آذربایجانزندگی می‌کنند. بخشی از مردم ایل خزل در کرمانشاه و همدان پیرو اهل حق می‌باشند و گروه دیگر مردم خزل اگرچه مسلمان شیعی محسوب می‌شوند اما رسم و رسومات آیین یاری از جمله نذر مال داوتی، جشن خاونکار، قسم کر داوت و … را انجام می‌دهند. نخستین بار احمد تیمور پاشا بود که در کتاب «الیَزیدیه و مَنشاء نحلَتِهِم» به این مسئله اشاره می‌کند که :از ایزدی پیش از قرن ششم هجری قمری در تاریخ اشاره ای نشده و این هنگامی است که شیخ عدی به میان آنها آمده و طریقهٔ «عدویه» را در میان آنها بنیان نهاده‌است. ابوفراس در کتاب خود (تألیف ۷۵۲ هجری قمری) آنها را به همین نام خوانده‌است. در کتب مقدس یارسان و خصوصا کتاب « نامه سرانجام » در مورد هفت تن پیران که آخرین فرد آنها « بابایادگار » است نیز نشان از پرستش مهر توسط این گروه در ادوار کهن میدهد .
«ابوسعید محمد بن عبدالکریم سمعانی» (درگذشته به سال ۵۶۲ هجری قمری) در کتاب «الانساب» می‌نویسد: «جماعت بسیاری را در عراق در کوهستان حلوان و نواحی آن دید که ایزدی بودند و در دیه‌های آنجا به صورت مردم زاهد اقامت داشتند و گِلی به نام «حال» می‌خورند. این گل را برای تبرک از مرقد شیخ عدی برمی‌دارند و آن را با نان خمیر می‌کنند و بصورت قرص درآورده و گاه گاه می‌خورند و آن را «برات» نامند.»
دین ایزدی شامل دو کتاب است: «جلوه» که در آن اصول اعتقادی ایزدی بیان شده‌است و کتاب دیگر «مصحف رش» (کتاب سیاه) شامل مجموعه ادعیه و سرودهای آن‌ها در ستایش بزرگان‌ایزدی می‌باشد.
کاکه‌ای‌ها (اهل حق) شیدلی‌ها و علویان که در مناطق کردنشین ایران، عراق، ترکیه و سوریه و در جوار ایزدی‌ها زندگی می‌کنند، از این دسته مذاهب به‌شمار می‌روند و همگی این وجه مشترک را دارند. آداب نیایش جمعی‌شان همچون نذر و نیاز و قربانی به یک‌دیگر شباهت دارد و با صوفیان مسلمان مشترک است. نزدیک‌ترین آیین به ایزدی، چه در باور و اساطیر، همچون اعتقاد به ملائک هفتگانه و تناسخ و سنت‌ها و آیین‌ها، یارسان می‌باشد که در عراق «کاکه‌ای» و در ایران «اهل حق» نامیده می‌شوند.
ایزدی‌ها همانند مسلمانان و زرتشتیان روزانه پنج بار به شیوه خود نماز می‌گزارند، اما قبله‌شان در چهار بار از این نمازهای پنج‌گانه، خورشید است و در نیم‌روز، مقبره شیخ عدی بن مسافر. (شیخ عدی، صوفی عرب تبار که قرن ششم هجری می‌زیسته‌است و به باور مورخان، بنیان‌گذار کیش ایزدی است)
ایزدیان در تفسیر زندگی پس از مرگ، به تناسخ[عتقاد به زنجیره وار بودن حیات و بازگشت روح] باور دارند. ایزدیان باور دارند که پس از مرگ ارواح انسان‌های شرور به کالبد حیوانات یا نباتات نزول پیدا خواهد کرد، اما ارواح صالحین به بدن انسان جدیدی در خواهد آمد. تناسخ روح وابسته به استحقاق و شایستگی ایشان نمی‌باشد، بلکه به لطف ملک طاووس نیز بستگی دارد. در بند۱۲کتاب جلوه از قول ملک طاووس نقل می‌شود: «اگر بخواهم او را دوباره و سه باره به دنیا می‌آورم، یا به عالم دیگر از راه تناسخ ارواح برمی‌گردانم.»در سدهٔ اخیر محقیقان و مراجع دینی ایزدی چنین بیان داشته‌اند که آیین ایزدی برگرفته از آیین زرتشت استدر یارسان مظهریت به معنای یکتایی هستی است که با وحدت وجود در عرفان اسلامی مطابقت دارد. محمد غزالی (م ۵۰۵ق)نصرالله پورجوادی، نوعی اعتقاد به وحدت وجود را به احمد غزالی برادر ابوحامد محمد غزالی که مشهورتر است، نسبت می‌دهد. نک: نصرالله پور جوادی: سلطان طریقت، تهران، ۱۳۵۸ش، ص ۱۰۴. بیان می‌کند که «هیچ وجودی غیر از خداوند نیست … وجود فقط به یکتا حقیقی متعلق است.»[کل شی ء هالک الا وجهه (شوری ۴۲، آیه ۸۸)]، غزالی: مشکاة الانوار، ویراسته الف عفیف، قاهره ۱۹۶۴م، ص ۵۵.Amin Banani, Richard G. Hovannisian, Georges Sabagh (1994), p.71ویلیام چیتیک، "Wahdat Al-Wujud", Encyclopedia of Islam and the Muslim World, p.۷۲۷
محمد علی سلطانی دربارهٔ هاتف اصفهانی می‌گوید:خاندان هاتف از مهاجران اردوباد به اصفهان بوده‌اند، احتمال دارد و دور نیست که مراسم ایزدی‌ها را به گونه‌ای دیده باشد و این تعبیر از مقولة تحمیل خواسته بر متن یا مصادره به مطلوب نیست؛ زیرا اکثر عناصر شعری او با موارد آیینی کُردهای ایزدی تطبیق دارد و بدون رؤیت مراسم و آگاهی از سیر اندیشه ایزدی، منظوم ساختن آن بدین ترتیب بعید می‌نماید. ‏ «مغ و مغ‌زاده، موبد و دستور» که هاتف، مهرپرستی را با زرتشتی‌گری درآمیخته است و مراتب سه‌گانه در محضر «پیر» را بدین ترتیب برشمرده است. دستور مشاور و وزیر میر و همان باباشیخ منظور باشد، «دستور» در مراسم علویان نیز جایگاه ویژه دارد. در برخی اشعار او «میر» جلب توجه می‌کند که ویژه ایزدی‌هاست و میر همان «مهر» است و ارتباطی با «امیر» عربی ندارد و کردها پس از اسلام، سران حکومت و نیز سادات علوی را «میر» می‌گویند و کردهای ایزدی هم رهبر سیاسی و مذهبی خود را «میر» می‌نامند. ترتیب نظم و صحنه تخیل و تصویر شعر او بیانگر آیین و مراسم کردهای ایزدی است در چندین ترجیع‌بند هاتف، آیین سماع که از آیین اعتقادی کردهای ایزدی است به چشم می‌خورد. سلطانی پیدایش آیین ایزدی را دوران پیش از اسلام می‌داند و یاد می‌کند: کُردهای ایزدی پس از اسلام پاسدار هسته‌های اصلی اعتقادی و اجتماعی خود بودند و به هیچ وجه ادبیات، زبان، رسوم رسمی و آداب زیربنایی اعراب و دولت عثمانی را در طی هزار سال نپذیرفتند. پیر خزایی (به کُردی: پیر خه زایی) زیارتگاهی در شهر سقز است.
بنیاد اندیشهٔ مندایی همان ثنویت، یا دو بن‌نگری است. دو گوهرِ روح و مادّه از آغاز آفرینش با هم در ستیزند. اساطیر مندایی بیشتر دربارهٔ اقلیم ازلیِ نور، آفرینش زمین و انسان، و سفر بازگشتِ روح به سرچشمهٔ سرزمینِ نور است.
مردمان خزل در دِل ایرانشهر تا مندلی، نی خزل و میمک تا دیر پس از حمله اسکندر به ایران و ازهم پاشیدن امپراطوری هخامنشی حافظ آیین و دین خودبودند. اسکندر نسخ اوستای موجود در تخت جمشید را سوزاند و به دنبال او سلوکیان به دنبال براندازی آیین زرتشت از سرتاسر امپراطوری بودند. سلوکیان هلنیسم را در ایران گسترش دادند. حکومت سلوکیان در سال ۶۳ پیش از میلاد خاتمه یافت. اشکانیان پس از سلوکیان تلاش بسیار برای احیای آیین زرتشت انجام دادند پس از آن اردشیر بابکان جانی تازه به دین زرتشت داد و دستور داد تمام نسخ به جای مانده جمع‌آوری شود و آتشگاه‌های متعددی در تمام ایران پدید آمد. در تمام این دوره مردمان ایل خزل آیین میترا را با نام مکتب الکسای در میان خود حفظ نمودند. آنان آموزه‌های دینی خود را بر اساس کتابی استوار کردند که ادعا می‌کردند یا از بهشت آمده‌است یا توسط فرشته ای به الکسای(Elkesai) داده شده بود. بخش‌هایی از این کتاب که در آثار پاپ‌های کلیسا یافت و توسط هیلگنفلد الهی دان آلمانی جمع‌آوری شده‌است. به ذن مورخان تاریخ کتاب نامشخص است. ریچل و هارناک آن را به نیمه دوم یا پایان قرن دوم میلادی نسبت می‌دهند، در حالی که دیگران، به دنبال بیانیه هیپولیتوس (L.c.) آن را در حدود ۱۰۰ میلادی قرار می‌دهند. اپیفانیوس این کتاب را دکترین افرادی می‌داند که «نه یهودی هستند. نه مسیحی و نه از مشرکان، بلکه در میان اینها جایگاهی میانی داشتند» آنها صریحاً بر «حاکمیت شریعت» پافشاری می‌کردند و معتقد بودند که «مردان مومن باید ختنه شوند و طبق قانون زندگی کنند». در کتاب کلیمنتیه (نوشته شده در ۱۱۰ میلادی) آمده‌است:الکسای‌ها تأکید کردند که به قربانی کردن امری بر پاتریارک نشده‌است، و آن را به کلی محکوم کردند.
کیسانیه یک "فرقه" اسلامی شیعه بودند که در طول جنگ داخلی دوم مسلمانان ظهور کردند. آنها از طرفداران مختار بن ابی عبید ثقفی (قیام‌کنندهٔ طرفدار علویان)بودند و به امامت محمد بن حنفیه، پس از کشته شدن برادر ناتنی اش حسین در نبرد کربلا، اعتقاد داشتند. نام این فرقه برگرفته از نام ابوعمره کیسان بود. سیریل گلس و باور کیسانیه را متأثر از آیین مزدک دانسته‌اند. مزدکیه توسط مزدک و تحت تأثیر باورهای مانی شکل گرفت. هاینتس هالم شیعه‌شناس آلمانی، کیسانیه را در ادامهٔ باورهای گنوسی که در در عراق رایج بود دانسته‌است. شاخه ای از کیسانیه به نام فرقه ابومسلمیه (به نام ابومسلم خراسانی) شناخته شده‌است. این فرقه معتقد بود که امامت از سفاح به ابومسلم رسیده‌است. آنها همچنین معتقد بودند که منصور ابومسلم را نکشت، بلکه کسی را که شبیه ابومسلم بود و ابومسلم زنده است. دانشمندان تاریخ و عقائد گروه‌های مختلفی چون اسحاقیه، خرمدینیه، حریانیه، برکوکیه، سنباذیه، برازبندیه را از ابومسلمیه شمرده‌اند تبار ابومسلم خراسانی در ارتباط با خاندان خزایی و مسائل دیگر نمی‌تواند گواهی ارتباط میان میترائیسم الکسای در عقاید ایل خزل و مذهب کیسانیه شیعه باشد.
هوره نوعی ترانه کُردی است که در ایلام، کرمانشاه، لرستان و کردستان رونق دارد. هوره در مقام های گوناگون آن مانند مور، کوچر و سوارچر به نام نواحی مختلف باقیماندۂ آوازه های باستانی است که نمونه های مربوط به ستایش اهورامزدا و دعاهای آن پس از ظهور اسلام منسوخ شد و دیگر شکل ها و مقام های آن با پذیرفتن تغیرات چندی باقی مانده است کلمه هوره و نام گذاری آن قدمتی هفت هزار ساله دارد و به دوران پیامبری زرتشت می رسد.گات های یسنا که بخش مهمی از اوستا است به صورت منظوم نگاشته شده و مردمان برای خواندن آن و نیایش اهورامزدا آوازی سر می دادند که آنرا هوره نامیده اند هوره در دستگاه ماهور اجرا می شود و ویژگی اش این است که آواز با تحریزهای حلقی بسیار اجرا می گردد هوره حاوی مضامینی مانند مرگ، طبیعت، اندوه، رنج و شادی است که بیشترین بخش این ترانه در بردارنده شادی و عشق است.برخی مقام های هوره عبارتند از :بان بنه ای، بنیری چِر، دودنگی، باریه، غریبی، ساروخانی، گل و دره، پایه موری، قطار، هجرانی، مجنونی، سحری، طرز رستم و هَی لاوه . نوع دیگر هوره به نام "هوره چمری " مخصوص مراسم عزا و غم است و ویژگی آن عدم رعایت وزن شعری در بیشتر موارد است مور آواز باستانی زاگرس نشینان است. مور ها تک بیت هایی با وزن هجایی و سرشار از اندوه و ناراحتی هستند.روح الله خالقی مور یا مویه را در دستگاه چهارگانه معرفی می کند برای مطالعه بیشتر: ادبیات کُردی
برخی واژه ها در زبان کردی ایل خزل ایلام و کرمانشاه
پوشاک خِزل متناسب با عقاید و فرهنگ اجتماعی پدید آمده‌است و عنصر شرایط اقلیمی و آب و هوا تأثیری بر نوع پوشش مردمان خزل نداشته‌است. نجابت و سادگی دو ویژگی پوشاک خزل بوده که هدف آن رفع شهوت، ایجاد امنیت اجتماعی و حفظ حریم خانواده بوده‌است. در فرهنگ خِزل پوششِ عالی نماد شکوه، جلال و جبروت و برهنگی استیصال، شرارت و نابکاری دانسته شده‌است. این آداب در ملل همسایه از جمله آشور دیده می‌شود. در آشور باستان(۱۱۰۰–۱۴۰۰ پیش از میلاد) قوانین اجتماعی مشابهی وضع گردید در قوانین آشور کنیزان و روسپیان از داشتن پوشش و حجاب معاف بودند. در کتاب «زنان در خاور نزدیک باستان» آمده‌است: مرد یا زن [بیوه] یا زن [آشوری] که به گذرگاه اصلی شهر می‌روند، سرشان [برهنه] نباشد. یک فاحشه نباید خود را حجاب کند، باید سرش برهنه باشد. پوشش ایل خزل بر پایه اعتقادات و اندیشه های مذهبی خزل شکل گرفته است.نور تجلی مادی‌ خدا و خود(جسم انسان) از نور دانسته شده است که با کالبدی (تن پوش و جامه) فاخر آراسته می شود. چنان که در فرهنگ خزل هرکه جامه اندیشه ی خود را به تن می کند. پوشش عالی نشان از فضیلت و دانایی می دهد و رنگ سیاه در خزل به معنای نبود نور و عدم معرفت دانسته شده از این رو پوشاندن تن با جامه سیاه را نیک نمی دانند. پوشش مردان و زنان در خزل متفاوت از یکدیگر می‌باشد. پوشاک خِزل به صورت محدود در استان ایلام حفظ گردیده‌است و سایر مردمان ایل خِزل پوشش خود را از دست داده‌اند.
سه طرح نیلوفر (زندگی)، چرخ (میترا یا خورشید) و عقاب (منسوب به اهورا مزدا) بر انواع پوشاک زنانه خِزل دیده می‌شود.
پوشش مردانه: لباس مردان ایلام، نشانگر مردانگی، بزرگ منشی و جایگاه اقتصادی و اجتماعی آنان در جامعه بوده است. کراس (پیراهن) جلوبسته و بدون درز که بلندی آن به زانو میرسد آستین بلندی دارد که با ملایمت از سرشانه به سوی مچ دست تنگ شده، چسبان و اندکی چین دار میشود. کووآ (قبای کُردی) روی کراس پوشیده می‌شود. بلندای آن تا مچ پا است و در دو نوع آستین دار و بدون آستین دوخته شده که نوع بدون آستین همچون شنل بوسیله دو نوار از طرفین یقه در زیر گلو گره می‌خورد و نوع آستین دار نیز دو نوار در میان تنه دارد. چوخا به نیم‌تنه‌ای می‌گویند که جلو باز است و بر روی پیراهن پوشیده می‌شود؛ قدِ این جامه تا بالای زانو و دارای آستین است کَپنَک از جنس نَمد و بدون آستین است.
تئوری قفقازی بودن ایل خزل و ارتباط آن با کازی کوموخ (لک‌ها) یا خزرها بر اساس کتاب مرآت البلدان مطرح می‌گردد که در آن آمده‌است:مسعودی مورخ گوید: انوشیروان در باب الابواب دیواری بنا کرده که طول آن چهل فرسنگ است و مقصودش منع طایفه سریر و خزل ولزگی بود که به ایران حمله نیاوردند.
پلان آزاد یکی از پیشنهادهای لوکوربوزیه معمار و شهرساز سویسی مشهور بود، که وی در اوایل سال‌های ۱۹۲۶، پیشنهادهای جدیدی برای طراحی معماری نوین ارائه داده بود. وی نظریه خود دربارهٔ استفاده از پلان آزاد در طراحی را به این شکل ارائه نمود که پلان‌های معماری همواره از جزرهای باربر پیروی می‌کردند و در حقیقت این جرزهای باربر ساختمان بودند که نوع طراحی را مشخص می‌نمودند. وی به این نکته اشاره کرد که استفاده از بتن مسلح، می‌تواند یک حاصل فوق العاده داشته باشد و آن طراحی در فرم و ساختار پلان آزاد است. در حقیقت پیشروی لوکوربوزیه در شکستن اجبار استفاده از دیوارهای باربر، نقطه شروعی بر یکی از نوین‌ترین فرم‌های طراحی معماری بود.
استفاده از پلان آزاد، یک اصطلاح کلی مورد استفاده برای طراحی معماری داخلی است. طراحی با پلان‌هایی که در آن فضاها به صورت باز و بزرگ دیده می‌شوند و حداقل کوچک سازی و محدود کردن در آن اتفاق می‌افتد. در مورد این ایده نوین طراحی همین کافی است که طراحی در فرم پلان آزاد یعنی رهایی از هر نوع محدودیت در انقباض و انبساط افقی پلان و امکان ایجاد یک ساختار، با ارزش برابر در تمام محیط.
استفاده از پلان آزاد در محیط‌های اداری ، در اوایل سال ۱۹۵۰ آغاز شد. در ابتدا، ایده این که محیط‌های کاری از اتاق‌های محدود و بسته به محیط‌های باز و بدون پوشش تبدیل شوند، مخالفان و منتقدان زیادی داشت. اما به تدریج به یکی از محبوب‌ترین روش‌های طراحی دفاتر اداری تبدیل شد. استفاده از محیط‌ هایی که باز و بدون مرز بندی بودند باعث شد تا بسیاری مزایای این نوع طراحی را به مرور زمان درک و اجرا کنند. استفاده از فرصت‌های بیشتر برای مشاهده و آموختن از نیروهای خبره و یادگیری نا خودآگاه در اثر کار کردن کنار با تجربه‌ها، از اولین بازخوردهای این نوع طراحی در دفاتر کار بودند.
صخره‌های موهر (به ایرلندی: "Aillte an Mhothair" به‌معنای "صخره‌های ویرانه"، به انگلیسی: "Cliffs of Moher" و همچنین "Cliffs of Mohair") در دهکدهٔ ساحلی لیسکانور، در لبهٔ جنوب غربی منطقهٔ بورن در نزدیکی دولین واقع در شهرستان کلر در ایرلند قرار دارند.MyGuideIreland.com - The Cliffs of Moher
ارتفاع این صخره‌ها از سطح اقیانوس اطلس در هاگز هد ۱۲۰ متر است که در شمال برج اوبراین در فاصلهٔ ۸ کیلومتری از هاگز هد به حداکثر ۲۱۴ متر می‌رسد. در یک روز صاف و آفتابی می‌توان جزیره‌های آران در خلیج گالوی و دره‌ها و تپه‌های کونمارا را از فراز صخره‌های موهر دید، به‌همین سبب سالانه نزدیک به یک میلیون نفر برای دیدن مناظر اطراف به این مکان می‌آیند. برج اوبراین یک برج صخره‌ای مدور در تقریباً مرکز صخره‌های موهر است که در سال ۱۸۳۵ توسط سر کورنلیوس اوبراین، از نوادگان برایان بورو، پادشاه ایرلند برای تحت تأثیرقراردادن زنانی که به آنجا می‌آمدند ساخته شد. بازدیدکنندگان از بالای این برج می‌توانند جزیره‌های آران و خلیج گالوی، کوه‌های مومترک و توئلو بنز در شمال کونمارا و لوپ هد در جنوب را مشاهده نمایند.
صخره‌های موهر در ژوئیهٔ سال ۲۰۰۹ به‌عنوان یکی از ۲۸ فینالیست عجایب هفتگانه طبیعت انتخاب شد.
نام صخره‌های موهر برگرفته از نام دژی قدیمی است که زمانی در هاگز هد در جنوبی‌ترین نقطهٔ این صخره‌ها قرار داشت. این دژ تا سال ۱۷۸۰ هنوز پابرجا بود و در گزارشی از جان لوید به‌نام "گشتی کوتاه در کلر" (۱۷۸۰) بدان اشاره شده بود.Clare Library - Lloyd's Tour of Clare, 1780 - Burren, Mohar, Liscanor Bay برجی که امروزه در نزدیکی مکان دژ پیشین قرار دارد یک برج نگهبانی است که در زمان جنگ‌های ناپلئونی ساخته‌شد.
صخره‌های موهر عمدتاً از بسترهای شیل ناموریانی و ماسه‌سنگ تشکیل شده‌استRider, M.H. "The Namurian of West County Clare". 1974 و قدیمی‌ترین سنگ‌ها در پایین این صخره‌ها قرار گرفته‌اند.
جانوران بسیاری بر روی این صخره‌ها زندگی‌می‌کنند که بیشترشان را پرندگان تشکیل می‌دهند. تخمین زده می‌شود که ۳۰٬۰۰۰ پرنده از بیش از ۲۰ گونه در این مکان می‌زیند که از این میان می‌توان به پرندگانی همچون پافین اقیانوس اطلس اشاره نمود که در دستجاتی بزرگ در بخش‌های دورافتادهٔ صخره‌های موهر و در جزیرهٔ کوچک گوت زندگی می‌کنند.
صخره‌های موهر یکی از جاذبه‌های گردشگری ایرلند است که با جذب تقریباً ۱ میلیون نفر بازدیدکننده در صدر مکان‌های توریستی در سال ۲۰۰۶ جای گرفت.
همچنین صحنه‌هایی از چندین فیلم همچون سال کبیسه (۲۰۱۰) و هری پاتر و شاهزاده دورگه (۲۰۰۹) در این مکان فیلم‌برداری شده‌است.
لنز نرمال به لنزی گفته می‌شود که در آن فاصله کانونی، زاویه دید عدسی (لنز) با زاویه دید چشم انسان برابر باشد که معادل ۱۳۰ درجه است که از این بین ۴۵ درجه افقی و ۲۶ درجه عمودی را تشخیص می‌دهد. زاویه دید لنزهای نرمال نیز ۴۶ درجه است. تأثیرات بصری لنز نرمال شباهت زیادی به خواص چشم انسان دارد چون در یک لنز نرمال تعداد عدسی کرسی به کار رفته نور کمتری را جذب می‌کنند. محدوده‌ای تقریباً به اندازهٔ قطر فیلم می‌باشد. به‌طور مثال در دوربین‌هایی که از قالب ۳۵ میلیمتری استفاده می‌کنند، لنز نرمال حدود ۵۰ میلی‌متر است. تصویری که لنز نرمال ایجاد می‌کند تقریباً همان چیزی است که چشم ما می‌بیند، بنابراین از این جنبه هم تصویر آن نرمال است.
عبدالملکی به یکی از موارد زیر اشاره دارد:
دربارهٔ آزادی رساله‌ای فلسفی نوشته فیلسوف بریتانیایی، جان استوارت میل در سال ۱۸۵۹ میلادی است. این رساله برای خوانندگان دوره ویکتوریایی درون‌مایه‌ای تندورانه داشت زیرا از اخلاق فردی پشتیبانی کرده و بر رهایی اقتصادی از دولت تأکید می‌کند.
در این رساله، جان استوارت میل یکی از پیچیده‌ترین مفاهیم فلسفی یعنی آزادی را مورد مطالعه قرار داده و کوشیده‌است حدود آزادی فردی و اصول آن را روشن سازد و رابطه آن را با قدرت و سلطه اجتماع نشان دهد.
جان استوارت در اوایل سده نوزدهم به دنیا آمد و در میانه‌های همین سده، کتاب دربارهٔ آزادی را نوشت و در این کتاب با طرح این نکته که حتی «حکومت اکثریت می‌تواند به دیکتاتوری اکثریت منجر شود»، بر اهمیت حفظ آزادی‌های فردی تأکید می‌کند.
این نظریه‌پرداز انگلیسی که به دو مکتب لیبرالیسم و فایده‌باوری تعلق و اعتقاد داشته، دامنه اختیارات حکومت را «محدود به حفاظت افراد در برابر تعدی دیگران به آزادی‌های او» می‌داند، و استفاده از قدرت حکومت در محدودسازی اراده فرد را در جایی که مزاحم آزادی‌های دیگری نیست رد می‌کند.
بسیاری از نکاتی که او در نقد جامعه آن روز انگلستان در مورد حقوق مردم به ویژه اقلیت‌ها و دگراندیشان متذکر شده – از جمله حق زنان در مشارکت‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی- امروز در قوانین این کشور اِعمال شده‌است.
استوارت میل بر این باور بود که پیشرفت سیاسی و اجتماعی یک کشور و بهتر شدن وضعیت و شهروندان آن، تنها در صورت دست یافتن یکایک مردم به آزادی امکان‌پذیر است.
مدل جان استوارت میل از مردم‌سالاری، یک مدل اخلاقی در میان مدل‌های دموکراسی لیبرال است که بر شکوفایی انسان تأکید دارد. وی در رساله "دربارهٔ آزادی"، که یکی از آثار معروف اوست، ضمن دفاع از آزادی علیه دو خطر، می‌گوید:
«… اگر ما افراد جامعه را آزاد بگذاریم که ترتیب زندگانی خود را به هر نحوی که دل‌شان خواست بدهند و در همان حال از آن‌ها بخواهیم که ذوق و سلیقه انفرادی همدیگر را تحمل کنند (نه این که همدیگر را مجبور سازند که مطابق میل و سلیقه دیگران زندگانی کنند) در آن صورت برای ساختن دنیایی همکاری کرده‌ایم که زندگانی بشر در آن با سود و سعادت حقیقی توأم‌شدنی است … امروز تقریباً هیچ نیازی به توضیح یا اثبات این نظر نیست که ما نباید به یک هیئت مقننه یا مجریه که منافع‌اش با منافع خلق یکی نیست اجازه دهیم که برای افراد جامعه عقیده تجویز کند یا این که تصمیم بگیرد که چه نوع نظرات و دلایل باید به گوش مردم برسد… دوران زجر و کیفر دادن به نویسندگان و ناشران به جرم مطالبی که نوشته و عقایدی که پخش کرده‌اند به پایان رسیده‌است.»
فیلترها در عکاسی، صفحاتی از جنس شیشه، پلاستیک یا ژلاتین با قابی که می‌تواند از فلز، مقوا یا پلاستیک فشرده بوده و یا بدون قاب هستند که در مقابل لنز یا منبع نور قرار داده می‌شوند تا باعث تغییراتی در کیفیت یا کمیت نور می‌شوند. انتهای لنز دوربین‌های تک‌لنزی بازتابی و دوربین‌های شبیه تک‌لنزی بازتابی، رزوه است و می‌شود فیلتر را به آن پیچ نمود.
فیلترها انواع و کاربردهای مختلفی دارند که به چند نمونه از آن‌ها اشاره می‌شوید:
فیلتر فرابنفش یا UV شیشه‌ای شفاف است که پرتوهای فرابنفش خورشید را جذب می‌کند و مانع ورود آن‌ها به دوربین می‌شود. در واقع این فیلتر با جذب پرتوهای فرابنفش باعث شفاف‌تر شدن تصویر می‌شود و علاوه بر آن نقش محافظت از لنز و دوربین را دارد.
نور، خاصیتی به نام «پولاریته» (قطبیت) دارد که زاویهٔ محور موج الکتریکی نور را با محور مبنا مشخص می‌کند. نور در همهٔ جهات و زوایا حرکت و به سطح اشیا برخورد می‌کند و سپس در همهٔ جهات ممکن، منعکس می‌شود. اما در سطوح غیرفلزی و مخصوصاً آب و شیشه، امواج نوری پس از برخورد با سطح آن‌ها فقط در یک جهت انعکاس پیدا می‌کنند که اصطلاحاً می‌گویند، امواج پلاریزه یا قطبی شده‌اند.
فیلتر اسکای لایت عملکرد شبیه فیلتر فرابنفش دارد. یعنی می‌تواند جهت جلوگیری از نفوذ پرتو فرابنفش بکار رود. این فیلتر یک تون صورتی کمرنگ در عکس ایجاد می‌کند ولی فیلتر فرابنفش تون آبی کمرنگ در عکس پدید می‌آورد.
فرض کنید در زیر آفتاب شدید می‌خواهیم از جسمی عکس‌برداری کنیم، و فضای اطراف سوژه پر از عناصر دیدگانی است، و در صورت ثبت واضح آن‌ها بر روی فیلم، تصویر سوژه مورد نظر ما در آن میان به چشم نیامده و منظور ما پنهان خواهد بود. در این صورت چاره‌ای جز باز کردن دیافراگم به منظور کاهش عمق میدان نداریم؛ ولی نور موجود صحنه حتی با سرعت شاتر ۲۰۰۰/۱ ثانیه نیز برای ثبت یک اکسپوز کم عمق زیاد بوده و این کار غیرقابل انجام است. در این حالت ما راهی جز کاهش نور ورودی نداریم. این کار در هر نوع فیلم و اسلاید با فیلترهای کاهنده نور ND امکان‌پذیر می‌باشد. فیلترهای کاهنده نور، فیلترهای خاکستری رنگی هستند که جز کاهش نور ورودی هیچ تأثیری بر تنالیته رنگ‌ها ندارند.
از فیلترهای رنگی در عکاسی سیاه و سفید برای اثرگذاری و تغییر رنگ درجه‌های مختلف و همچنین تغییر در کنتراست آن‌ها استفاده می‌شود.
خمیر پوآچای توپی ترکیه را با آرد، تخم‌مرغ، روغن و ماست تهیه می‌کنند. مواد از پیش آماده شده را داخل خمیر قرار می‌دهند و آن را به شکل توپ‌های کوچک درمی‌آورند و در فر می‌پزند.
برای مواد داخل پوآچای توپی بسته به ذائقه می‌توان مثلاً از گوشت چرخ‌کرده با فلفل دلمه یا سوسیس و پنیر پیتزا یا ترکیبات غیرگوشتی مثل پوره سیب‌زمینی پخته‌شده همراه جعفری یا هر ترکیب مناسب دیگر استفاده کرد.
یوسفوند یکی از طایفه‌های لک و از شعب ایل سلسله است.که ساکن در شهرستان سلسله می باشد. مردمان ایل یوسفوند به زبان لکی سخن می‌گویند و پیرو مذهب شیعه دوازده امامی هستند.
در آغاز سده بیستم نواحی سلسله که ییلاق ایلات و طوایف لک مانند طایفه ترکاشوند، طایفه حسنوند،طایفه یوسفوند و ایل قلیوند بوده و به عنوان سکونتگاه دائمی آن‌ها شناخته شده که در ۱۳۱۲ه‍.ش همگی آن طوایف تخته‌قاپو شدند. ساکنان الشتر بوده و ساختار اجتماعی الشتر به صورت ایلی می‌باشد و طایقه یوسفوند ساکن این شهر می‌باشند. سلسله نام جد حسنوندها و ترکاشوندها و کولیوندها و یوسفوندها بوده‌است. بین ایلات شناخته شده مشهور است که یوسف و حسن و ترکاش و کلی یا قلی و… فرزندان شخصی به نام سلسله بوده‌اند. در حال حاضر به جز حسنوندها که بیشتر در همان شهرستان سلسله و اندکی در شهرهای مجاور پراکنده‌اند، بخش اعظمی از ترکاشوندها و یوسف‌وندها و کولیوندها در شهرهای مختلف ایران ساکن هستند.
تیره های طایفه یوسفوند که در شهر الشتر در دهستان‌های یوسفوند قرار دادند شامل طوایفی مانند ویسی، دکاموند، جانجان، مؤمن، گاوکش، حسین جانی، چقندر، چهارتخمه، پیرکه و عالی هستند.
زینبیه (با نام قدیمی ارزنان) ، محله ای از توابع بخش قهاب اصفهان است؛ که از شمال به روستای حبیب آباد از شرق به محله هفتون و از جنوب به طوقچی (قدس) و از غرب به محله باطون (بعثت) منتهی می‌شود. امروزه زینبیه یکی از مناطق شهری اصفهان محسوب می شود. همچنین زینبیه دارای مردمی با گویش‌های مختلف (بختیاری، ترک، عرب، کرد) می‌باشد که اکثراً از مناطق فریدن و خوزستان به این منطقه مهاجرت کرده‌اند.آرامگاه زینب ابن موسی بن جعفر در این محله واقع شده است. ابن فقیه همدانی در کتاب «البلدان» از آن بعنوان یکی از بخش‌های اصفهان نام برده‌است. یاقوت حموی در «معجم‌البدان» در حرف الف می‌نویسد: «ارزنان بالفتح ثم السکون و ضم‌الزای و نون و الف و نون اخی من قری اصبهان». (۲)
فیروزآبادی در قاموس می‌نویسد: «ارزنان قریهٌ باصبهان»(۳)
از مشاهیر ارزنان در قرن چهارم و پنجم هجری به این دو نفر اشاره شده‌است:
۱- «حسین بن احمدبن محمد ارزنانی ابوالقاسم» معلم اعمی متوفی به سال ۴۳۵هـ. ق(۱)
۲- «ابوجعفر محمدبن عبدالرحمن بن زیاد حافظ ثبت» متوفی به سال ۳۱۷ یا ۳۲۲.(۲)
وی در شهرهای مختلف از مشایخ محدّثین اخذ حدیث نموده و جمعی دیگر از محدّثین اصفهان و غیره از او روایت می‌کنند که از آن جمله‌است: حافظ ابوالشیخ ابن حیّان اصفهانی (ص۲۶۹، جلد دوم، ذکر اخبار اصبهان).
نویسنده رساله‌ای دربارهٔ علیا مکرمه زینب دختر گرامی موسی بن جعفر علیهماالسلام و سیر تاریخی قدیم ارزینان و منسوبین بدان جا وضع کنونی آن تألیف کرده‌است که امید است قریباً از چاپ خارج شود.
۱- ابن فقیه همدانی، ترجمه مختصرالبلدان، ترجمه ح-مسعود، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۴۹ ش، ص ۹۸؛ رفیعی مهرآبادی، آثار ملی اصفهان، ص۷.
۲- یاقوت بن عبدالله الحموی، معجم البلدان، بیروت، دارسادر، الجزء الاول، ص ۱۵۰، ذیل کلمه ارزنان.
۳- به نقل از کشف الخبیه عن مقبره الزینبیه، ص ۴۷.
۴- تاریخ اصفهان و ری، ص۱۵۹.
مجمع بین‌المللی انرژی یا آی‌ای‌اف ، بزرگترین محل گردهم‌آیی وزیران انرژی کشورهاست. این مجمع از این نظر که شرکت کنندگان آن شامل اعضای آژانس بین‌المللی انرژی (آی‌ای‌اِی) و اوپک، و همچنین کشورهایی چون برزیل، چین، هند، مکزیک، روسیه و آفریقای جنوبی می‌شود در نوع خود بی‌همتاست.
نود درصد عرضه و تقاضای نفت و گاز جهانی در کشورهای عضو آی‌ای‌اف انجام می‌شود.
این مجمع همایش‌هایی دوسالانه برگزار می‌کند که طی آن چهارچوب مذاکرات غیررسمی بین کشورهای تولیدکننده و مصرف‌کننده نفت و گاز را درباره موضوعات و مسائل تأثیرگذار برکل بازار جهانی انرژی مشخص می‌شود.
ایران یکی از اعضای آی‌ای‌اف است و در آذرماه ۱۳۹۰ قانون عضویت ایران در مجمع بین‌المللی انرژی که در مجلس شورای اسلامی تصویب و به تأیید شورای نگهبان رسیده است، از سوی رئیس جمهور برای اجرا ابلاغ شد.
ترابری در ایران به شکل سیستمی، به دوران باستان و شاهنشاهی هخامنشی می‌رسد. کانون‌های جمعیتی ایران، در سراسر این کشور گسترش یافته‌اند و این پراکندگی، ترابری در ایران را دشوار ساخته‌است.
بودجه و نگهداری کم، کارایی بزرگراه‌های این کشور را کاهش داده‌است. با این وجود، وسایل نقلیهٔ موتوری به ویژه اتوبوس و کامیون، مهم‌ترین وسایل برای حمل مسافر و کالا هستند. اکنون، تقریباً نیمی از جاده‌ها آسفالت شده‌اند. استانداردهای ایمنی جاده‌های این کشور به‌روز نیستند و نبود نشانه‌گذاری و دیگر مشکلات راه‌های زمینی آن، باعث افزایش تصادف‌ها شده‌است.
خط اصلی سیستم ریلی کشوری، دریای خزر را به خلیج فارس متصل و بسیاری از مراکز استان‌ها را پشتیبانی می‌کند. در سال ۱۳۵۰، راه‌آهن ایران از راه ترکیه، به راه‌آهن اروپا متصل شد؛ این پیوند مهم، بازرگانی و گردشگری را به طرز چشم‌گیری تقویت می‌کند و نیاز به راه آبی و هوایی را در مسیر از بین می‌برد. راه‌آهن ایران گسترش و موقعیت قابل توجهی دارد و این کشور به یک مسیر عبور کارا و کم‌هزینه برای کشورهای منطقه تبدیل شده‌است. هواپیمایی ملی ایران، ایران ایر، شهرهای بزرگ و مراکز استان‌های این کشور را پوشش داده‌است. برخی خطوط هوایی بزرگ اروپایی، آسیایی و آفریقایی نیز در ایران حضور دارند. در مرداد ۱۳۸۹ اعلام شد که از میان ۵۴ فرودگاه مسافری ایران، ۹ فرودگاه بین‌المللی هستند و تنها سه فرودگاه توجیه اقتصادی دارند. فرودگاه بین‌المللی مهرآباد، فرودگاه بین‌المللی شهید هاشمی‌نژاد مشهد و فرودگاه بین‌المللی امام خمینی، پررفت‌وآمدترین فرودگاه‌ها در ایران هستند.
کانون‌های جمعیتی ایران، در سراسر این کشور گسترش یافته‌اند و این پراکندگی، ترابری در ایران را دشوار ساخته‌است. بودجه و نگهداری کم، کارایی بزرگراه‌های این کشور را کاهش داده‌است. با این وجود، وسایل نقلیهٔ موتوری به ویژه اتوبوس و کامیون، مهم‌ترین وسایل برای حمل مسافر و کالا هستند. اکنون، تقریباً نیمی از جاده‌ها آسفالت شده‌اند.
ایجاد راه‌های مدرن در ایران به صورت تاریخی، به دوره‌ای می‌رسد که با قدرت گرفتن رضاشاه، هزاران کیلومتر راه‌های اصلی و فرعی میان شهرها و دهات‌های ایران، احداث شد و در عرض تنها چند سال، راه‌های خاکی تبدیل به جاده‌های عریض و ماشین‌رو شدند. پس از این، به‌جای گاری، اسب و شتر و دیگر موارد این‌چنینی، میان شهرهای ایران، اتوموبیل‌های سواری، باری و اتوبوس به‌راه افتاد.
پس از انقلاب ۱۳۵۷ ترابری ایران با شروع جنگ با عراق، با شرایط تازه‌ای روبه‌رو گردید. در آن شرایط افزون بر مشکلات این جنگ، موردهایی دیگر چون از دست رفتن بخش‌هایی مهم از زیرساخت‌های ترابری ایران و تحریم‌های اقتصادی رخ داد تا این بخش با مشکلاتی جدی روبه‌رو شود.
در سال ۲۰۱۲، نرخ سانحه‌های رانندگی در ایران ۲۰ برابر میانگین جهانی آن بوده‌است و این کشور در استانداردهای ایمنی جاده، ردهٔ بد ۱۸۹ را داشت. همچنین در این دوره، نبود نشانه‌گذاری در جاده‌ها، از چرایی‌هایی تصادف‌ها دانسته شد. به‌روز نشدن جاده‌ها و استاندارد نبودنشان نیز مورد توجه قرار گرفت.
بر پایه گزارشی در فروردین ۱۳۹۹، شمار کشته‌های تصادف‌های رانندگی در ایران بسیار بالا است و در سال ۱۳۹۸، نزدیک ۸۰۰ هزار تصادف در این کشور رخ داده بود. اصلی‌ترین دلیل‌های آن نیز جاده‌های ناامن، روش رانندگی و ایمنی پایین خودروهای ایران دانسته شده‌است. پلیس راه ایران در تیر ۱۳۹۸ اعلام داشت که بیش از ۱۰ هزار جای حادثه‌خیز در جاده‌های این کشور وجود دارد. کمال هادیانفر، رئیس پلیس راهور ایران، گفت که ۵۶ درصد تصادف‌ها مربوط به نقطه‌های حادثه‌خیز در جاده‌ها بوده‌اند.
خط اصلی سیستم ریلی کشوری، دریای خزر را به خلیج فارس متصل و بسیاری از مراکز استان‌ها را پشتیبانی می‌کند. در سال ۱۳۵۰، راه‌آهن ایران از راه ترکیه، به راه‌آهن اروپا متصل شد؛ این پیوند مهم، بازرگانی و گردشگری را به طرز چشم‌گیری تقویت می‌کند و نیاز به راه آبی و هوایی را در مسیر از بین می‌برد. راه‌آهن ایران گسترش و موقعیت قابل توجهی دارد و این کشور به یک مسیر عبور کارا و کم‌هزینه برای کشورهای منطقه تبدیل شده‌است.
راه‌آهن سراسری ایران راه‌آهنی است که در دوران رضاشاه ساخته شد و تهران را از راه بندر شاه به دریای خزر و از طریق بندر شاهپور به خلیج فارس متصل می‌کرد. در دوران محمدرضاشاه این راه‌آهن گسترش پیدا کرد و تهران را به سمنان، مشهد، قزوین، زنجان، تبریز، اصفهان، یزد و کرمان نیز متصل ساخت. در نشست مرداد ۱۴۰۰ چهل و چهارمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو با تصویب اعضای کمیته، راه‌آهن سراسری ایران به عنوان بیست و پنجمین میراث فرهنگی ملموس و نخستین میراث صنعتی این کشور، در فهرست جهانی یونسکو ثبت شد.
بودجهٔ ساخت راه‌آهن تماماً با سرمایهٔ داخلی (با صرف هزینه‌های حاصله از انحصار تجارت قند و چای) تأمین شد و ۹۰٪ کارکنان آن ایرانی بودند که در رشد صنعتی کشور و تربیت کارگران فنی اثرگذار بود. ساخت راه‌آهن در ۲۳ مهر ۱۳۰۶ آغاز شد و در ۲۷ مرداد ۱۳۱۷ به پایان رسید. در مجموع ۱۰٫۱ میلیارد ریال هزینه دربرداشت و در نتیجه به گران‌ترین و بزرگ‌ترین پروژهٔ صنعتی تاریخ ایران تا به آن روز تبدیل شد. مراسم گشایش این راه‌آهن با شادی ملت ایران همراه شد و پیام‌های تبریکی نیز از سوی دیگر ملل، به ایران فرستاده شد. ساخت این راه‌آهن، نشانی از جهش بزرگ اقتصادی در ایران آن روزگار بود. با توجه به بودجه و طول راه‌آهن ساخته‌شده، رقمی بزرگ و طرحی چشمگیر برای دوران خودش، شمارده می‌شد. خود شخص رضاشاه نیز به پاکیزگی، نظم و نگهداری راه‌آهن، توجه می‌کرد. اهمیت دیگر ساخت چنین پروژه‌ای در ایران، آن بود که این کشور توانست از موقعیت تازه بهره‌گیری کند و هزاران کیلومتر راه‌های شوسه نیز بسازد.
اگرچه طرح‌های نخست مترو تهران در زمان محمدرضاشاه پهلوی ریخته شد، اما به‌طور رسمی از سال ۱۳۷۷ (۱۹۹۹ میلادی) شروع به کار کرد. نخستین مسیر فعال، خط ۵ مترو بود که میان تهران و کرج مسافر جابه‌جا می‌کرد.
خط یک مترو شیراز در ساعات پیک مسافر ۱۲۰ هزار نفر را روزانه جابه‌جا می‌کند.
در مرداد ۱۳۸۹ اعلام شد که از میان ۵۴ فرودگاه مسافری ایران، ۹ فرودگاه بین‌المللی هستند و تنها سه فرودگاه توجیه اقتصادی دارند. فرودگاه بین‌المللی مهرآباد، فرودگاه بین‌المللی شهید هاشمی‌نژاد مشهد و فرودگاه بین‌المللی امام خمینی، پررفت‌وآمدترین فرودگاه‌ها در ایران هستند.
هواپیمایی ملی ایران، ایران ایر، شهرهای بزرگ و مراکز استان‌های این کشور را پوشش داده‌است. برخی خطوط هوایی بزرگ اروپایی، آسیایی و آفریقایی نیز در ایران حضور دارند.
همچنین هواپیمایی ماهان، هواپیمایی کارون، هواپیمایی آسمان، هواپیمایی کاسپین، هواپیمایی تابان و ایران ایرتور، دیگر شرکت‌های ایرانی هستند.
بحران سوئز یا جنگ دوم اعراب و اسرائیل که همچنین در جهان عرب، تهاجم سه جانبه نیز خوانده می‌شود () یا در اسرائیل، جنگ شبه‌جزیره سینا، به اشغال مصر در اواخر ۱۹۵۶ از یک سو توسط اسرائیل و متعاقباً فرانسه و بریتانیا بود. اهداف آن بازپس‌گیری مجدد کنترل کانال سوئز و برکناری جمال عبدالناصر، رئیس‌جمهور مصر از قدرت بود. پس از آغاز جنگ، آمریکا، شوروی و سازمان ملل متحد، سه کشور اشغالگر را مجبور به عقب‌نشینی کردند. این حادثه بریتانیا و فرانسه را تحقیر و ناصر را تقویت کرد.Roger Owen "Suez Crisis" "The Oxford Companion to the Politics of the World", Second edition. Joel Krieger, ed. Oxford University Press Inc. 2001.
در ۲۹ اکتبر، اسرائیل سینای مصر را اشغال کرد. بریتانیا و فرانسه، مهلتی مشترکی به منظور توقف آتش صادر کردند که به آن بی‌توجهی شد. در ۵ نوامبر، فرانسه و بریتانیا در کنار کانال سوئز چترباز پیاده کردند. نیروهای مصری شکست خوردند ولی کانال را در برابر تمام محموله‌ها مسدود کردند. روشن شد که اشغالگری اسرائیل و حملهٔ متعاقب بریتانیایی-فرانسوی از پیش توسط این سه کشور برنامه‌ریزی شده بوده‌است.
این سه متحد به‌شماری از اهداف نظامیشان دست یافته بودند ولی کانال دیگر بی استفاده بود و فشار زیادی از سوی آمریکا و شوروی آنها را مجبور کرد عقب‌نشینی کنند. دوایت آیزنهاور، رئیس‌جمهور آمریکا، قویاً به بریتانیا علیه اشغال هشدار داده بود و حالا دیگر نظام مالی بریتانیا را به ضربهٔ جدی تهدید می‌کرد. همچنین نیکیتا خروشچف، رهبر شوروی، فرانسه و بریتانیا را تهدید به حمله اتمی کرد. مورخین نتیجه گرفتند که این بحران «نشانه‌ای از پایان نقش بریتانیا به عنوان یکی از قدرت‌های اصلی جهان» بود. کانال سوئز از اکتبر ۱۹۵۶ تا مارس ۱۹۵۷ بسته بود. اسرائیل بخشی از اهداف خود نظیر آزادی ناوبری از طریق تنگه تیران را محقق کرد.
سازمان ملل متحد در نتیجهٔ این منازعه، نیروی اضطراری صلح‌بانان را به منظور پاسداری از مرز اسرائیل و مصر ایجاد کرد، آنتونی ایدن، نخست‌وزیر بریتانیا استعفا داد، لستر بولز پیرسون، وزیر امور خارجهٔ کانادا، جایزه صلح نوبل را برد، و شوروی نسبت به اشغال مجارستان جسارت یافت.
فرانسه و بریتانیا که بزرگترین همکاران در شرکت کانال سوئز بودند، ملی کردن این کانال را عمل جنگ طلبانه می‌دانستند. ناصر می‌دانست که ملی کردن کانال منجر به ایجاد بحران جهانی می‌شود ل‍ذا احتمال دخالت نظامی این دو کشور را ۸۰ درصد برآورد کرد. ناصر همچنین با وجود آن، اعتقاد داشت که بریتانیا تا دو ماه پس از ملی کردن نمی‌تواند حمله کند و مداخله نظامیِ اسرائیل نیز، «غیرممکن» است.
در روزهای آغازین اکتبر، سازمان ملل جلسه‌ای در مورد ملی کردن کانال سوئز تشکیل داد و حق مصر در کنترل کانال را به رسمیت شناخت اما مصر را موظف دانست که مانع تردد کشتی‌های خارجی در کانال نشود.Heikal 1973, pp. 103-104 طبق هیکل، پس از این قرارداد «ناصر ارزیابی کرد که مداخله نظامی احتمالش کاهش یافته و به ۱۰ درصد رسیده‌است».Heikal 1973, pp. 105 اما با وجود آن، پس از مدت کمی، فرانسه و بریتانیا و اسرائیل با هم برای چیرگی بر این کانال، اشغال قسمت‌هایی از مصر و برکناری عبد الناصر، توافق سری منعقد کردند.
در ۲۹ اکتبر ۱۹۵۶، نیروهای اسرائیلی از شبه‌جزیره سینا عبور کردند و به سرعت به سوی اهدافشان پیش رفتند. بعد از دو روز از آن، جنگنده‌های بریتانیا و فرانسه فرودگاه‌های واقع در حوزهٔ کانال را بمباران کردند. ناصر فرماندهان نظامی را به عقب‌نشینی از سینا برای تقویت نظامی کانال دستور داد. علاوه بر آن، ناصر از ارسال بخش زرهی ارتش برای مقابله با متهاجمان اسرائیلی (و بریتانیا و فرانسه که بعداً در مدینه پورت‌سعید فرود آمدند) ترس داشت، چنانچه از نابودی آن توسط این کشورها بیم داشت. عامر با ناصر به شدت اختلاف نظر داشت و عامر اصرار می‌کرد که تانک‌های مصری باید با اسرائیلیان وارد نبرد شوند. بین آن‌ها گفتگوهای تندی در روز ۳ نوامبر درگرفت که سرانجام عامر حرف ناصر را پذیرفت. همچنین ناصر دستور داد با غرق یا از کار انداختن ۴۹ کشتی در ورودی، این کانال را مسدود کنند.
با وجود آنکه نیروهای مصری از سینا عقب‌نشینی کردند، حدود ۲٬۰۰۰ سرباز مصر خلال نبرد با اسرائیلی‌ها کشته شدند، اضافه بر آن تقریباً ۵٬۰۰۰ سرباز مصری توسط اسرائیل اسیر شدند. عبدالحکیم عامر و صلاح سالم به ناصر پیشنهاد دادند که آتش‌بس درخواست کند و خودش را نیز به نیروهای انگلیسی تحویل دهد. ناصر این دو نفر را سرزنش کرد و گفت ارتش هیچ‌گاه تسلیم نمی‌شود. ناصر شخصاً فرماندهی ارتش را به عهد گرفت. با وجود راحتی نسبی اشغال سینا، به ابهت ناصر در داخل و جهان عرب کوچک‌ترین ضربه‌ای وارد نشد. برای جبران عمل‌کرد ضعیف ارتش، ناصر اجازه داد حدود ۴۰۰٬۰۰۰ بین داوطلبان مردمی و صدها تن از گروه‌های شبه‌نظامی که در سرتاسر مصر تشکیل شد، پخش شود که بیشتر این گروه‌ها را مخالفان سیاسی ناصر رهبری می‌کردند.
گروهان سه و گروهان صد از بخش سپاه ملی برای تقویت نظامی پورت‌سعید فرستاده شد. ناصر و البغدادی برای تقویت روحیهٔ معنوی داوطلبان به حوزهٔ کانال رفتند. طبق خاطرات البغدادی، ناصر ارتش مصر را «ویران» توصیف کرد. هنگامی که نیروهای فرانسه و بریتانیا در پورت‌سعید در ۵–۶ نوامبر فرود آمدند، شبه نظامیان محلی به شدت مقاومت کردند به این حد که منجر به نبرد خیابانی شد. رهبر ارتش مصر خود را برای درخواست شروط آتش‌بس آماده می‌کرد ولی ناصر وی را از این کار منع کرد. نیروهای بریتانیا و فرانسه توانستند که بیشتر قسمت‌های شهر را در ۷ نوامبر تصرف کنند.Kyle 2001, pp. 113–114 در نبرد پورت‌سعید ۷۵۰ تا ۱٬۰۰۰ مصری کشته شد.
دولت دوایت آیزنهاور حمله سه‌جانبه را محکوم کرد و از مصوبات سازمان ملل مبنی بر خروج نیروهای متجاوز این سه کشور پشتیبانی کرد. ناصر از آیزنهاور تمجید کرد و اشاره کرد که وی «مهم‌ترین و حساس‌ترین نقش» را در به هم زدن «توطئه سه‌جانبه» بازی کرده‌است.Dawisha 2009, p. 180 و با فرارسیدن پایان ماه نوامبر، به‌طور کامل فرانسه و بریتانیا از مصر عقب نشستند، اما اسرائیل در مارس ۱۹۵۷ عقب‌نشینی کرد و تمامی اسیران مصر را آزاد کرد. در نتیجه بحران سوئز، ناصر شناسنامهٔ تعداد زیادی از شهروندان یهود (مصری و بیگانه به گونه برابر) را باطل کرد و آن‌ها را بیرون راند یا مجبور به ترک مصر کرد.پس از اتمام جنگ، عامر ناصر را متهم به برانگیختن جنگی غیرضروری کرد و سپس نیروهای مسلح را برای نتیجهٔ جنگ م‍ذمت کرد.Kandil 2012, p. 50 روز ۸ آوریل، دوباره کانال باز شد، جایگاه سیاسی ناصر نیز تقویت شد چون تلاش مداخله نظامی بیگانه و برکناری وی ناکام ماند. دیپلمات بریتانیایی آنتونی نوتنگ باور دارد که بحران سوئز «موضوعی بود که در نهایت ناصر را به شکل کامل» رئیس‌جمهور مصر کرد.Jankowski 2001, p. 68
مولداوی Moldavia یک پادشاهی تاریخی در شرق اروپا بود که بین قرون ۱۴ تا ۱۹ به بخش‌هایی از اروپا (رومانی کنونی) حکومت داشت.
اسلام‌شناسی: درس‌های حسینیه ارشاد نام کتابی سه‌جلدی از علی شریعتی بر پایه درس‌هایی است که در حسینیه ارشاد ارائه شده‌است. این سه جلد کتاب، مجموعه آثار شماره ۱۶، ۱۷ و ۱۸ در مجموعه‌آثار ۳۶جلدی شریعتی هستند.
این کتاب باطرح کلی و اساسی مکتب بر پایه جهان بینی آغاز می‌شود؛ و در ادامه با بیان و شرح شعب جهان‌بینی مکتب یعنی فلسفه تاریخ، جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی و در ضمن مقایسه مکاتب دیگر نتیجه نهایی ارائه مکتب را فراهم آمدن ایدیولوژی ای می‌داند که جامعه آرمانی مولود آن است.
بخش عمده کتاب را تشریح نقش جهان بینی توحیدی اسلام در برابر تثلیث و چندگانگی در سایر مذاهب و آثار و مآثر آن تشکیل می‌دهد.
شریعتی در این کتاب انسان آرمانی را بر پایه باور و اعتقاد به توحید (به معنای مقهوربودن در برابر اراده و مشیت الهی و جهت‌یابی وی به سمت آرمان هستی) مولود همان جامعه آرمانی می‌داند که اسلام (به عنوان مکتب) درصدد تهیت آن است. ایده‌ای مطلق که بر پایه سنت و کتاب اسلام فلاح و رستگاری دنیا و آخرت نوع بشر را فراهم می‌آورد.
در این کتاب نقدهایی به مکتب‌هایی چون مارکسیسم، ماتریالیسم و ایدئالیسم وارد شده‌است.
تیم ملی فوتبال زیر ۲۰ سال ایران یا تیم ملی فوتبال جوانان ایران نماینده فوتبال کشور ایران در مسابقات جوانان آسیا و بین‌المللی است که زیر نظر فدراسیون فوتبال ایران فعالیت می‌کند.
آخرین به روز رسانی اسفند ۱۴۰۱
تابه‌سنجبرابرنهاده فرهنگستان زبان فارسی. ابزار سنجش چگالی تابش است.
یا تابه‌سنج می‌توان سرعت فیلم را محاسبه کرد. این نوع اندازه‌گیری، اندازه‌گیری میزان نور آکتینیک یا شیمیایی است، بر خلاف اندازه‌گیری فتومتری.
ساده‌ترین راه تابه‌سنجی در یک دوره ۲۴ ساعته، با استفاده از یک استوانه دوار کاغذ عکاسی است که از طریق یک شکاف به ضبط یک نمودار نور اکتینیک در طول مدت روز می‌پردازد. بدین سبب این دستگاه را تابه‌سنج نامیده‌اند. این دستگاه توسط رابرت هانت طراحی و ساخته شد، که در سال ۱۸۴۵ از طرف کالج پلی‌تکنیک انجمن سلطنتی انگلستان، با عنوان بهبود در دستگاه عکسبرداری برگزیده شد.
در سال ۱۸۸۸، فردیناند هورتر و وئرو چارلز دری‌فیلد وسیله‌ای برای سنجش میزان قدرت اکتینیک نور خورشید و برای محاسبه سرعت شاتر و دیافراگم برای دوربین‌های عکاسی بر اساس سرعت فیلم، با توجه به ساعت روز، زمان از سال، و عرض جغرافیایی، به ثبت رساند. این وسیله کشویی، یک ابزار اندازه گیری، بدون رسم منحنی است که با نام هورتر-دی‌فیلد به ثبت رسیده است.
در سال ۱۹۱۱، آرتور ویلیام گلایدن ام آ (Arthur William Clayden M.A) (همکار انجمن سلطنتی هواشناسی و مدیر کالج رویال آلبرت مموریال، دانشگاه اکستر) گونه جدیدی از تابه‌سنج را جهت مشاهده و ثبت تغییرات تابش، برای هواشناسان طراحی و تولید نمود.
پرنده شناسی ("Ornithology از ریشه یونانی ὄρνις، ὄρνιθος") شاخه‌ای از جانورشناسی است که به مطالعه زندگی پرندگان می‌پردازد.
پرنده‌شناسی سابقه دیرینه‌ای دارد و مطالعات مربوط بدان راهگشای سایر مطالعات علمی در رشته‌های دیگری همچون بوم‌شناسی شده‌است.
در ابتدا بیشتر مطالعات بر روی طبقه‌بندی و بررسی گونه‌های مختلف پرندگان متمرکز بود.
بررسی پرندگان به دوران اولیه حیات انسان و و دوران پارینه سنگی باز می‌گردد.پرندگان به عنوان یک منبع غذایی مهم برای انسان مطرح بوده‌اند و بقایای استخوان‌های پرندگان در یافته‌های باستانشناسی در محوطه‌های تمدنی عصر حجر یافت شده‌است.
فرهنگ‌های نقاط مختلف جهان غنای بالایی از لحاظ کلمات مربوط به پرندگان برخور دار است.
مطالعه پرندگان با گسترش فناوری‌های تصویربرداری توسعه فراوانی یافت زیرا امکان ثبت زندگی پرندگان در طبیعت را با دقت بالایی فراهم کرد.
مطالعه بسیاری از جنبه‌های زندگی پرندگان در طبیعت دشوار است، خصوصاً مطالعاتی که بررسی پرنده برای طولانی مدت را نیاز دارد.
سه پایهٔ عکاسی، وسیله‌ای است که می‌توان دوربین را روی آن نصب کرد و به کمک آن عکس گرفت. یک استفادهٔ سه پایه، جلوگیری از لرزش دوربین در نوردهی‌های زیاد است. همچنین به‌وسیلهٔ سه‌پایه می‌توان از تار شدن عکس که بر اثر تکان‌ خوردن دوربین ایجاد می‌شود، جلوگیری کرد.
سه‌پایه‌ها وزن‌های مختلفی دارند که علاوه بر اندازهٔ سه‌پایه، به جنس آن نیز بستگی دارد، سه‌پایه‌ها را معمولاً از فلزات سبک و بادوام همچون آلومینیوم و منیزیم و از ترکیبات کربنی می‌سازند که علاوه بر جلوگیری از زنگ زدن و افزایش استحکام، باعث کاهش وزن و سبکی سه‌پایه نیز می‌شود.
زیاد بودن وزن سه‌پایه، تعادل آن را بیش‌تر می‌کند و در نتیجه برای عملکرد اصلی آن مناسب‌تر است. به همین دلیل بسیاری از عکاسان سه‌پایه‌های سنگین را ترجیح می‌دهند.
سه‌پایه‌ها ارتفاع‌های مختلفی دارند؛ از سه‌پایه‌های کوچکی که حدود ۱۰ سانتی‌متر ارتفاع دارند گرفته، تا سه‌پایه‌هایی که از قد انسان نیز بلندترند.
معمولاً سه پایه‌ها تلسکوپی هستند و می‌توان آن‌ها را جمع نمود. تلسکوپی بودن پایه‌ها، انعطاف‌پذیری دستگاه را هم افزایش می‌دهد، زیرا می‌توان پایه‌ها را به اندازه دلخواه باز کرد تا ارتفاع تنظیم شود. از آن گذشته می‌توان هر پایه را در ارتفاع خاصی قرار داد تا سه پایه بتواند در سطوح ناصاف نیز تعادل داشته باشد.
تک‌پایه یا مونوپاد از دو واژه Mono به معنی "خود یا تک" و Pod به معنی "دسته یا میله" برگرفته شده است.
مونوپاد وسیله‌ای است که دوربین عکاسی به آن متصل می‌شود و لرزش را تا حدی از بین می‌برد. ساختمان تک‌پایه، همانند ساختمان پایه در سه‌پایه‌ها، تلسکوپی است و ارتفاع دوربینی را که توسط یک پیچ به سر سه‌پایه متصل می‌شود نسبت به زمین افزایش یا کاهش می‌دهد. در قسمت سر آن در مدل‌های پیشرفته‌تر چندین بخش مفصلی متحرک وجود دارد.
یکی از استفاده‌های اصلی تک‌پایه‌ها، تحمل وزن دوربین و لنز است. این مسئله زمانی کاربرد دارد که قرار باشد مدت عکاسی طولانی شود و نیاز به تغییر دادن دائمی دوربین نیز وجود داشته باشد.
از تک پایه‌ها در عکاسی حیات‌وحش، عکاسی ورزشی، عکاسی از موزه‌ها و هنگامی که چرخش سریع دوربین در جهت افقی برای عکاسی مورد نیاز است، مانند ثبت عکس‌های پنینگ، بیشتر استفاده می‌شود.
به‌طور کلی می‌توان موارد زیر را به عنوان برتری آن‌ها نسبت به سه‌پایه‌ها بیان نمود:
البته برای ثبت عکس‌های با بیشترین کیفیت ممکن، یا عکاسی‌های نیازمند نوردهی بالا (عکاسی در نور کم)، یا برای ثبت عکس‌هایی با نوردهی‌های متفاوت از سوژه‌ای ثابت، بازهم بیشتر عکاسان به سراغ سه‌پایه‌ها می‌روند ولی لازم به ذکر است که تک پایه‌ها را نیز مانند سه‌پایه‌ها می‌توان ثابت بر روی زمین قرار داد، که این کار توسط قطعه‌ای جانبی با عنوان ثابت‌کننده انجام می‌شود.
لنز التراواید به لنزی گفته می‌شود که فاصله کانونی آن از عرض فیلم یا سنسور کوتاه‌تر باشد.
با این اوصاف، اصطلاح لنز سوپر واید نشان دهنده طیف وسیعی از لنزها، نسبت به اندازه سطح حساس عکاسی در دوربین‌های مورد استفاده می‌باشد. یک لنز ۳۵ میلیمتری در یک دوربین قطع کوچک، جزو لنزهای واید، و لنزی با همان فاصله کانونی در یک دوربین قطع متوسط ۶۴۵ جزو لنزهای سوپر واید و در دوربین قطع متوسط ۶۷، جزو لنزهای چشم ماهی است.
لنزهایی که دارای زاویه دید فوق العاده گسترده‌ای هستند، دو گونه‌اند: لنزهای چشم ماهی با اعوجاج خطی (به شکل بشکه خمیده) و لنزهایی که اعوجاج خطی ندارند. وجود یا عدم وجود اعوجاج خطی (بشکه‌ای) در یک لنز، فارغ از عدد فاصله کانونی آن، وجه مشخصه لنزهای چشم ماهی و سوپر واید است.
عنبرنهنگیان بالاخانواده‌ای از آب‌بازسانان دندان‌دار است که شامل سه گونه نهنگ می‌شود: نهنگ عنبر در سرده «عنبری‌ها»، نهنگ عنبر ریزقد و نهنگ عنبر کوتوله در سرده «کوچک‌عنبری‌ها».
نهنگ عنبر بزرگ‌ترین آب‌بازسان دندان‌دار است و طول نرهای آن میان ۱۵ تا ۱۸ متر و وزنشان میان ۴۵ تا ۷۰ تن است. دو گونه عضو کوچک‌عنبری‌ها جثه‌هایی به مراتب کوچک‌تر دارند؛ با طولی میان ۲٫۵ تا ۳٫۵ متر و وزنی کمتر از ۵۰۰ کیلوگرم.
نهنگ‌های عنبر باله‌هایی شبیه به پارو دارند. فک پایینی آن‌ها به نسبت فک بالایی همواره باریک و کوچک است. سوراخ تنفسی این جانوران در سوی چپ سر قرار دارد. همه آن‌ها دارای تعداد زیادی دندان‌های همانند هم و هم‌اندازه اند. در بعضی موارد دندانی در فک بالایی دیده نمی‌شود و این برای همه نهنگ‌های عنبر صدق می‌کند.
چشمان نهنگان عنبر توانایی گردیدن در کاسه چشم را ندارند و آن‌ها تنها می‌توانند به جلو نگاه کنند. از این رو پژواک‌یابی برای آن‌ها مهم‌تر از دیگر حس‌ها به جایابی و یافتن غذا توسطشان کمک می‌کند.
ویژگی دیگر این جانوران داشتن بخشی عنبرساز در پیشانیشان است. عنبر ماده‌ای سفیدرنگ، چرب، و نیمه مایع در سر این نهنگان است که به آن‌ها در حفظ تعادل و شنا در اعماق آب کمک می‌رساند. نهنگان عنبر با فروبردن آب سرد از بینی خود به درون باعث سخت‌شدن عنبر (اسپرماستی) و در نتیجه پایین رفتن در عمق می‌شوند. با پمپ کردن خون‌گرم به سوی این عضو، عنبر حالت رقیق پیدا می‌کند و نهنگان را به سطح آب می‌رساند.
همه گونه‌های عنبرنهنگیان برای به دست آوردن غذا به ژرفاهای بسیار زیاد می‌روند، با این حال گمان بر این می‌رود که نهنگ عنبر به دلیل جثه بزرگترش تا اعماق بیشتری پایین رود. آن‌ها از ماهی، ماهی مرکب، و حتی کوسه‌ها تغذیه می‌کنند.
جنس ضعیف: گزارشی از وضعیت زنان جهان اثری از اوریانا فالاچی، نویسنده و روزنامه‌نگار ایتالیایی است.
این کتاب از نخستین آثار فالاچی است و نسخه اصلی آن در سال ۱۹۶۱ میلادی چاپ شده‌است. فالاچی در این کتاب، گزارشی از سفرهای خود به نقاط مختلف جهان را ارائه کرد که برای هفته نامه L'Europeo انجام شد (کشورهای پاکستان، هند، مالزی، ژاپن و آمریکا). وی مشاهدات مستقیمش را دربارهٔ وضعیت زنان در این کتاب گردآوری کرده‌است.