moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
موسیقی‌دانان قدیم ایران از آنجا که هنوز فرکانس شناخته نشده بود، برای مشخص کردن موقعیت، نغمه‌ها را از روی جایگاه آن‌ها روی وتر یا سیم شناسایی می‌کردند. در گذشته پس از حنجره و حلق انسان، کامل‌ترین سازهایی که می‌تواند همه نغمه‌ها را ایجاد کند سازهای زهی و در میان آن‌ها عود بود بنابراین در این گونه دسته‌بندی، فاصله یا محل هر نغمه روی رشته یا سیم معلوم و طبعاً شامل درازایی می‌شد و هر بعد با نسبتی که همان نسبت طولی بود مشخص می‌گردید.
ابعاد در موسیقی قدیم بر پایه انواع بزرگ (کبری)، کوچک (صغری)، ملایم (مطبوع) و ناملایم (نامطبوع) تقسیماتی داشته‌است.
ابونصر فارابی در کتاب موسیقی کبیر دربارهٔ بعدهای موسیقی چنین آورده‌است:
mobi. دامنه اینترنتی مرتبط با موبایل mobile و دستگاه‌های همراه می‌باشد، و برای دسترسی به اینترنت به وسیلهٔ این دستگاه‌ها راه اندازی شده‌است.
ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ نهم آپریل سال ۲۰۰۹ میلادی.
mil. دامنه اینترنتی واحدهای نظامی ارتش آمریکاست و استفادهٔ آن محدود به حوزهٔ نظامی این کشور است.
ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ نهم آوریل سال ۲۰۰۹ میلادی
پسوند .name پسوند دامنه اینترنتی است، عمومی که هر کس از هر جایی از دنیا می‌تواند آن را ثبت نماید و مربوط به نام و مشخّصات افراد و اشخاص است. ثبت هر نوع نام که به کلمه فامیلی یا خانواده در هر زبانی ختم شود غیر مجاز است، هر فرد می‌تواند تنها نام کوچک، نام خانوادگی یا ترکیبی از این دو را ثبت کند. مسئول ثبت دامنه‌های با این پسوند آیکان می‌باشد.
قوانین ثبت
از ۳ نوامبر ۲۰۰۸ میلادی شرکت‌ها و سازمان‌ها می‌توانند آدرس‌های وب خود را تحت tel. ثبت کنند. این دامنه جدید، که اطلاعات تماس را مستقیماً در «سیستم نامگذاری دامنه» یا Domain Name System کدگذاری می‌کند، می‌تواند به صورت یک دفتر تلفن اینترنتی عمل کند.
یک دامنه tel. به اطلاعات شرکت‌ها، سازمان‌ها و افراد مرتبط دسترسی می‌دهد. این اطلاعات شامل شمارهٔ تلفن، لینک به سایت‌های وب، صفحات شرکت یا فرد در شبکه‌های اجتماعی مثل Facebook یا MySpace، آدرس‌های پست الکترونیک، اسامی پیام‌های فوری، و حتی هویت‌های مجازی افراد در Second Life یا بازی‌های Xbox Live می‌باشد.
مت منسل، مدیرعامل Mesh Digital می‌گوید: «ایدهٔ ساده ایست و در برخی موارد ایده‌های ساده بهترین ایده‌ها هستند. فقط باید جا بیفتند.»
از آنجا که داده در DNS در عوض کامپیوتر میزبان ضبط می‌شود، هنگامی که فرد شماره تلفن یا آدرس خود را به روز درمی‌آورد، اطلاعات مستقیماً در دفترتلفن دوستانشان که اطلاعات .tel را بر روی دستگاه‌های موبایل ضبط کرده‌اند، روز آوری می‌شود.
آقای منسل می‌گوید: «این خدمت در وب منحصر به فرد است.» در عوض ارسال پیام به تمام دوستانتان به روز آوری اطلاعات شما به صورت اتوماتیک صورت می‌گیرد. دورهٔ اولیه ثبت دامنه صرفاً به شرکت‌ها و سازمان‌ها اختصاص خواهد یافت و هزینهٔ آن حدود ۴۰۰ دلار در سال خواهد بود (البته این هزینه ایست که توسط DomainMonster شارژ می‌شود).
پسوند جدید اینترنتی Tel.
کوواریانس یا هم‌وَردایی ، در آمار و نظریه احتمالات یک مقیاس برای اندازه‌گیری «تغییر توأم» دو متغیر تصادفی است. کوواریانس موقعی مثبت است که مقادیر بزرگتر یک متغیر به صورت عمده با مقادیر بزرگتر متغیر دیگر متناظر باشد، و همین تناظر برای مقادیر کوچکتر هم برقرار باشد (یعنی متغیرها تمایل به رفتار مشابه داشته باشند). در حالت مقابل، موقعی که مقادیر بزرگتر یک متغیر به صورت عمده با مقادیر کوچکتر دیگری متناظر باشد (یعنی متغیرها گرایش به رفتار معکوس داشته باشند) کوواریانس منفی است. از این رو علامت کوواریانس نشان‌دهنده نوع گرایش در رابطه خطی بین متغیرها است. تفسیر کردن اندازه کوواریانس ساده نیست زیرا کوواریانس نرمال‌سازی نشده‌است، و از این رو بستگی به اندازه متغیرها دارد. ، ضریب همبستگی نام دارد، و اندازه این ضریب قدرت رابطه خطی را نشان می‌دهد.
باید بین این موارد تمایز قایل شد: (۱) کوواریانس دو متغیر تصادفی که یک پارامتر جمعیت است و می‌توان آن را به صورت یک ویژگی از توزیع احتمال توأم دید، (۲) کوواریانس نمونه که علاوه بر کاربردی که در توصیف‌کردن نمونه دارد برای مقدار تخمینی پارامتر جمعیت هم از آن استفاده می‌شود.
کوواریانس اندازه تغییرات هماهنگ دو متغیر تصادفی است. (اگر دو متغیر یکی باشند، کوواریانس برابر واریانس خواهد شد). برای متغیرهای تصادفی X و Y که امید ریاضی آنها formula_1 و formula_2 هستند، کوواریانس به صورت زیر تعریف می‌شود:
چنان‌که دو متغیر تصادفی مستقل باشند، کوواریانس آنها صفر خواهد بود.
فرهنگستان زبان فارسی، وَردیدن از ریشه باستانی وَرت (وَرتیدن: ریخت باستانی فعل "گردیدن")، را به‌جای فعل to vary برگزیده است و از آن، مشتقات وردایی (variance)،وردش (variation)، وردا (variant)، هم‌وردا (covariant)، هم وردایی (covariannce)، ناوردا (invariant)، ناوردایی (invariance)، پادوردا (contravariance) را برساخته است.
همپراکنش با همبستگی رابطه دارد؛ چون ضریب همبستگی همان هنجارشده همپراکنش است؛ مثلاً اگر همپراکنش دو تابع صفر باشد، یعنی همبستگی آنها صفر است و این یعنی کلا از هم مستقل هستند. برعکس؛ بالا بودن مقدار همپراکنش چه به صورت منفی و چه به صورت مثبت، مبین آن است که این دو تابع به نوعی به هم وابسته اند. بیشترین مقدار همپراکنش زمانی است که یک تابع خطی بین آن دو تابع قابل تعریف باشد. در این صورت یک متغیر را می‌توان تابع متغیر دیگر دانست و به جای این که مقادیر آن دو را حفظ کرد، می‌توان مقادیر یکی به علاوه رابطه آنها را در نظر آورد؛ مثلاً اگر دسته اول جدول یک، درجه حرارت اجاق در ساعات مختلف یک روز بر حسب فارنهایت باشد و دسته دوم اعداد دیگری از این اجاق داشته باشیم و بین این دو دسته یک رابطه خطی به صورت دسته اول منهای سی و دو و کلا ضربدر هجده دهم باشد، خوب! دسته دوم همان دسته اول است منتها بر حسب سیلیسیوس است و نیازی به حفظ آن نیست!
اگر formula_4 متغیرهای تصادفی با مقادیر حقیقی باشند و formula_5 اعداد ثابت غیر تصادفی باشند، آنگاه روابط زیر در مورد کوواریانس برقرار است:
می‌توانیم با استفاده از تعریف کوواریانس رابطه‌ای برای محاسبهٔ آن پیدا کنیمhttp://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Covariance&oldid=437761640
اگر formula_13 متغیرهای تصادفی و formula_14 اعدادی ثابت باشند آنگاه:
اگر کوواریانس دو متغیر تصادف صفر باشد آن دو متغیر ناهمبسته نامیده می‌شوند.Introduction to Probability
اگر دو متغیر تصادفی formula_16 مستقل باشند آنگاه کوواریانس آنها صفر است. این موضوع را می‌توان به این صورت نتیجه گرفت که چون formula_17 پسformula_18. عکس این موضوع صحیح نیست، به این معنا که ممکن است کوواریانس دو متغیر تصادفی صفر باشد (formula_18) ولی الزاماً آن دو متغیر تصادفی مستقل از هم نباشند.
اگر formula_20 را formula_21 و formula_22 را formula_23 در نظر بگیریم آنگاه
در اینجا عضو formula_25 ماتریس برابرِ هم وردای formula_26امین عضو formula_20 و formula_28امین عضو formula_22 است، به زبان ریاضی formula_30.
گگوگ یانگ (۳۹۱–۳۸۴ میلادی)، هجدهمین امپراتور گوگوریو، شمالی‌ترین در میان سه امپراتوری کره، بود. در دوران حکومت او، موازنۀ قدرت در بین ۳ امپراتوری کره در نتیجه حمله گوگوریو به باکجه و اتحاد با شیلا شروع یه تغییر کرد.
پادشاه گگوگ یانگ، پسر شانزدهمین فرمانروا، پادشاه گگوگوون، بود که توسط فرمانروای باکجه، پادشاه گان چوگو، کشته شد. او، همچنین برادر هفدهمین فرمانروا، پادشاه سوسوریم، و پدر نوزدهمین فرمانروا، پادشاه گوآنگ گائتو، بود.
گگوگ یانگ، بعد از مرگ پادشاه سوسوریم که پسری نداشت به سلطنت رسید.
در دومین سال حکومت پادشاه گگوگ یانگ، او ۴۰٫۰۰۰ سرباز برای حمله به ایالت یوان چین در شبه‌جزیره لیائودونگ اعزام کرد. ارتش گوگوریو، لیائودونگ و هیون تو گون را تصرف کرد و ۱۰٫۰۰۰ زندانی گرفت. در همان زمستان، یوان در یک ضد حمله هر دو ایالتش را باز پس گرفت.
پادشاه گگوگ یانگ در هشتمین سال سلطنتش در پنجمین ماه قمری از سال 391 میلادی مرد. پس از مرگ، به او نام گگوگ یانگ داده شد.
بعد از او پسرش گوآنگ گائتو به پادشاهی رسید.
آلبرتو کنیا فوجیموری ایناموتو (تولد در لیما: ۲۸ ژوئیه ۱۹۳۸) سیاست‌مدار پرویی دارای اصلیت و ملیت ژاپنی Retrieved on 2009-04-09. است که از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۰ رئیس‌جمهور پرو بود.
او نخستین رهبر یک کشور آمریکای لاتین بود که هرچند به صورت دموکراتیک به قدرت رسید اما به خاطر نقض حقوق بشر و سو استفاده از قدرت به حبس طولانی محکوم شد.
در جریان گروگانگیری سال ۱۹۹۶ در پرو، چریک‌های جنبش چپ‌گرای توپاک آمارو با حمله به محل اقامت سفیر ژاپن در لیما که به مناسبت تولد امپراتور ژاپن، جشنی در آنجا برپا بود، نزدیک به ۴۵۰ نفر از میهمانان از جمله سفرای ۱۰ کشور و ۶۰ تاجر را به گروگان گرفتند. این جنبش چریکی معتقد به انقلاب سوسیالیستی و جنگ شهری است. گروگانگیری زنان و افراد کهنسال از جمله مادر و خواهر فوجی موری را آزاد کردند و در ازای آزادی ۱۴۴ گروگان باقی‌مانده خواهان آزادی ۴۰۰ زندانی چپ‌گرا از جمله رهبر خود از زندان شدند و به ژاپن نیز هشدار دادند کمک‌هایش را به فوجی موری کاهش دهد. در این ماجرا تمام ۱۴ گروگانگیر کشته شدند.
فوجیموری در سال ۱۹۹۰ به ریاست‌جمهوری رسید. در سال ۱۹۹۲، به دلیل مخالفت پارلمان با برنامه‌های خود، با یک کودتا، پارلمان را منحل و انتخابات زودهنگام برگزار کرد. با وجود اینکه نهادهای دموکراسی‌خواه این اقدام او را محکوم کردند اما این اقدام، حمایت گسترده‌ای از سوی مردم داشت. در سال ۱۹۹۵ با اکثریت قابل توجه آرا، برای بار دوم به ریاست جمهوری رسید.
او اقدامات ریاست جمهوری خود را بر مقابله با تروریسم و ایجاد ثبات اقتصادی در پرو متمرکز کرد و توانست تا حدود زیادی امنیت را در پرو برقرار کرده و به اقتصاد پرو سامان نسبی بدهد. ولی این اقدامات پس از وارد شدن اتهاماتی در مورد نقض حقوق بشر ناکام ماندند. Retrieved on 2009-04-09.
در سال ۲۰۰۰ با تصمیم پارلمان، برای بار سوم نامزد ریاست جمهوری شد. اما با اکثریت اندک آرا به پیروزی رسید. مخالفان، او را به دخالت در انتخابات متهم می‌کردند.
فوجیموری در سال ۲۰۰۰ و به دنبال جنجال افشای فساد مالی به ژاپن گریخت. پس از این رویداد مجلس پرو او را از سمت خود برکنار و دولت جدید پرو درخواست رسمی استرداد او از ژاپن به پرو را به دولت ژاپن ارائه کرد. فوجیموری پس از سفر به شیلی در سال ۲۰۰۵ دستگیر شد Retrieved on 2009-04-09. و در سال ۲۰۰۷ به پرو بازگردانده شد. Retrieved on 2009-04-09.
در دسامبر ۲۰۰۷ به جرم سو استفاده از قدرت و جستجوی غیرقانونی و ضبط اموال همسر رئیس سابق وزیر اطلاعات به شش سال زندان محکوم شد. Retrieved on 2009-04-09.
در سال ۲۰۰۹ آلبرتو فوجیموری به اتهام نقض حقوق بشر و دستور به ترور مخالفان دولت و قتل غیرنظامیان توسط جوخه‌های مرگ به ۲۵ سال زندان محکوم شد. Retrieved on 2009-04-09.
در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۷ پدرو پابلو کوچینسکی رئیس‌جمهور وقت پرو، فوجیموری را به خاطر بیماری عفو و از زندان آزاد کرد. این تصمیم رئیس‌جمهور به اعتراضات مردمی انجامید. زیرا آنان این تصمیم را حاصل یک «بده و بستان سیاسی» می‌دانستند. زیرا هفته پیش از اعلام این تصمیم، به علت مخالفت حزب مخالف دولت، به رهبری پسر فوجیموری، طرح استیضاح و عدم کفایت پدرو پابلو کوچینسکی شکست خورده بود.
جوزف پولیتزر
(زاده ۱۰ آوریل ۱۸۴۷ - درگذشته ۲۹ اکتبر ۱۹۱۱) روزنامه‌نگار معروف آمریکایی و بنیان‌گذار جایزهٔ ادبی پولیتزر است.
جوزف پولیتزر در ۱۰ آوریل ۱۸۴۷ از پدری مجاری و یهودی‌تبار که بازرگانی توانگر بود و مادری آلمانی و کاتولیک در شهر مکو مجارستان زاده شد. در هفده سالگی تصمیم گرفت به سربازی برود و کوشید تا در فهرست ارتش اتریش برای اعزام به مکزیک و ارتش بریتانیا برای خدمت در هند قرار گیرد، اما ضعف دید و نحیف بودنش مانع از پذیرشش شد. در ۱۸۶۴ به آمریکا مهاجرت کرد و توانست در جنگ داخلی آمریکا وارد میدان شود و به رؤیای خود برای حضور در ارتش، جامهٔ عمل بپوشاند.
پس از این دوران به سنت لوئیز رفت. پولیتزر می‌توانست به خوبی به آلمانی و فرانسوی صحبت کند، اما انگلیسی‌اش بد بود، از این رو در اوقات بیکاری به مطالعهٔ زبان انگلیسی و حقوق می‌پرداخت. پس از چند سال کار و تلاش در۱۸۶۹ در روزنامه‌ای آلمانی زبان به نام وست لیش استخدام شد. در این زمان به حزب جمهوری‌خواه آمریکا گرایش یافت و برای پیروزی هوراس گریلی در انتخابات ریاست جمهوری تلاش فراوانی کرد؛ ولی با شکست این کاندیدا در انتخابات سال ۱۸۶۹، حزب جمهوری‌خواه منحل شد و پولیتزر پس از مدتی به دموکراتها پیوست. پس از چندی تلاش در عرصهٔ روزنامه‌نگاری و کسب تجربه‌های تازه، در ۱۸۷۲ روزنامهٔ "پست" را ۳۰ ۰۰ دلار خرید و سال بعد سهم خود در این روزنامه را با سودی سرشار فروخت. در ۱۸۷۹ نیز هم‌زمان دو روزنامهٔ سنت لوئیس دیسپچ و سنت لوئیس پست را خرید و پس از ادغام این دو، روزنامه سنت لوئیس پست دیسپچ را انتشار داد که هنوز هم به نام "سنت لوئیس" فعالیت دارد. این روزنامه، تریبونی مناسب برای او فراهم کرد تا بتواند عقاید پوپولیستی خود را به راحتی ابراز کند.
سال ۱۸۸۲ پولیتزر مردی ثروتمند بود و امتیاز روزنامهٔ نیویورک ورلد را ۳۴۶۰۰۰ دلار از جی گولد خرید. این روزنامه که پیش از آن، سالانه ۴۰ هزار دلار ضرر می‌داد، با مدیریت پولیتزر، روزنامه‌ای پرتیراژ شد. او با دقت، کاستی‌های دنیای روزنامه‌نگاری را پیدا می‌کرد و داستان‌های مورد علاقهٔ مردم را در آن چاپ می‌کرد. از سویی دیگر، او افشاگرانه و جنجالی کار می‌کرد و پرده از بسیاری رازها برمی‌داشت. کمی بعد با استخدام روزنامه‌نگار و محقق معروف، نلی بلی در ۱۸۸۷ کار خود را به اوج رسانید. روزنامه ورلد در ۱۸۹۵ نخستین روزنامهٔ کمدی رنگی به نام یلو کید را عرضه کرد. این روزنامه نیز مورد توجه مردم قرار گرفت و شمارگان آن در مدت زمان کوتاهی از ۱۵ هزار به ۶۰۰ هزار رسید.
موفقیت‌های پی در پی پولیتزر، حسادت رقبای او را برانگیخت و بسیاری از آن‌ها برای خراب کردن وجههٔ اجتماعی او دست به کار شدند. سردبیر روزنامه نیویورک سان مدعی بود که پولیتزر از دین برگشته‌است و مردم نباید با خرید روزنامهٔ یک کافر، از او حمایت کنند.
هر چند پولیتزر در این زمان با بازگشت بیماری و نیز در دوران بهبود در روزنامه حضور نداشت، ولی آن را از دور مدیریت می‌کرد. در ۱۸۹۵ ویلیام راندولف هرست امتیاز روزنامهٔ نیویورک ژورنال را از آلبرت برادر پولیتزر خرید و در پوشش دادن اخبار جنگ آمریکا و اسپانیا، رقابتی شدید میان این دو روزنامه درگرفت. این جنگ با انفجار یک رزم‌ناو آمریکایی در خلیج هاوانا در ۱۸۹۸ آغاز شد.
هرست با برانگیختن احساسات مردم تلاش می‌کرد اسپانیا را در این ماجرا مقصر نشان دهد و سرانجام رئیس‌جمهور وقت، علیه این کشور اعلام جنگ داد؛ ولی از آنجا که پولیتزر به دنبال کشف حقیقت بود، تلاش می‌کرد نشان دهد در این حادثه هیچ عمدی در کار نبوده و این انفجار، ناشی از خرابی در موتورخانه بوده‌است.
همین اختلاف نظر، جنگی تمام عیار بین این دو روزنامه به راه انداخت و سرانجام در ۱۹۰۹ به اتهام توهین به تئودور روزولت و جی پی مورگان، علیه پولیتزر اعلام جرم کردند و او به پرداخت چهل میلیون دلار محکوم شد. افشاگری‌هایش در ۱۹۱۱ نتیجه داد و پس از اعلام نتیجه نهایی کمیسیون تحقیق در عمدی نبودن حادثه، از این اتهام رها شد.
پولیتزر برای علاقه‌اش به روزنامه‌نگاری، در ۱۸۹۲ با پیشنهاد پول به ست لو رئیس دانشگاه کلمبیا، از او خواست نخستین مدرسهٔ روزنامه‌نگاری جهان را پایه گذارد، ولی او علاقه‌ای به این کار نشان نداد.
با جابه‌جایی رئیس این دانشگاه در ۱۹۰۲، نیکلاس موری باتلر برای ساخت این مدرسه، رغبت نشان داد؛ ولی این رؤیا تا پس از مرگ پولیتزر عملی نشد. این اسطورهٔ روزنامه‌نگاری، در وصیت‌نامهٔ خود، دو میلیون دلار برای دانشگاه کلمبیا در نظر گرفت.
پولیتزر ۱۹۱۱ در بندر چارلستون کارولینای جنوبی درگذشت و در گورستانی در برانکس نیویورک دفن شد. یک سال پس از مرگش دانشگاه کلمبیا، مدرسهٔ علمی روزنامه‌نگاری را بنیان گذاشت که هنوز هم یکی از معتبرترین مراکز آموزش روزنامه‌نگاری در جهان است و بسیاری از روزنامه‌نگاران برجسته در آن آموزش دیده‌اند.
وی در وصیت‌نامه‌اش خواسته بود که هر سال به بهترین‌های هر حوزه، چهار جایزه به حوزهٔ خبرنگاری، چهار جایزه به حوزهٔ ادبیات و نمایشنامه، یک جایزه برای آموزش و چهار جایزه به صورت بورس خارج داده شود. در حوزهٔ ادبیات، این جایزه به بهترین و جدیدترین رمان آمریکایی، کتاب دربارهٔ تاریخچهٔ آمریکا، زندگینامهٔ یک فرد مشهور آمریکایی و معرفی خدمات دولتی توسط مطبوعات داده شود.
اما با گذشت زمان، اعطای جایزه پولیتزر دستخوش تغییر شده‌است. از آغاز اعطای جوایز پولیتزر در ۱۹۱۷ هیئت نظارت، به انجمن جایزه پولیتزر تغییر نام داد و اکنون شمار جوایز به ۲۱ رسیده و موضوعات جدیدی چون شعر، موسیقی و عکس نیز به‌آن‌ها افزوده شده‌است.
او عاشق روزنامه‌نگاری بود و این در وصیت‌نامه‌اش نیز بازتاب یافته‌است: «من به پیشرفت خبرنگاری بسیار علاقه‌مندم و زندگی‌ام را در این کار سپری کردم و به آن به عنوان حرفه‌ای بی‌نظیر نگریستم. معتقدم که اهمیت شگفت آن به خاطر اثراتش بر افکار عمومی است.
مایلم که در جذب جوانان با شخصیت و توانا به این حرفه کمک کرده و نیز آنهایی که در این حرفه مشغول به کار هستند را یاری دهم تا به بالاترین درجات روشنفکری و اندیشمندی و اصول اخلاقی برسند».
از پولیتزر هیچ‌گاه برای تلاش‌هایش سپاس‌گزاری نشد، اما نامش نیک و پایدار ماند.
گاهشماری دیلمینصرالله هومند. گاهشماری باستانی مردم گیلان؛ و پژوهشی در بنیان گاهشماری‌های ایرانی، همراه با تقویم باستانی تبری - دیلمی که به گاهشماری گالشی و گیلان باستان نیز معروف است، گاه‌شماری باستانی مردمان کوهستان‌ گیلان که در میان دیلمی‌ها(گالش‌ها)، که از گیلک‌زبانان کوهستان‌های گیلان هستند رایج بوده و برخی از پژوهشگران معتقدند که این تقویم در میان گیلک‌زبانان جلگه‌نشین نیز رایج بوده‌است. این گاهشماری بین مردم بومی با نام تقویم گالشی یا گالش شمار شناخته میشود.
این گاهشماری بین مردم بومی با نام تقویم گالشی یا گالش شمار شناخته میشود.
امروزه از گاهشماری بومی، در شهرهای جلگه‌ای دشت گیلان که در خاور سپیدرود قرار دارند(لاهیجان، لنگرود، رودسر) و روستاهای اطراف، نشان‌های اندکی باقی مانده که روشن می‌سازد، سال‌ها یا شاید سده‌ها است که گاهشماری محلی را فراموش کرده‌اند. از روی نشانی‌های برجا مانده، گمان می‌رود که دستگاه گاهشماری محلی گیلکان، متفاوت از دستگاه کوهنشینان بوده است. از این رو برخلاف آنچه که گاه دیده می‌شود، انتساب گاهشماری برجا مانده از کوهنشینان به گیلکان و نامگذاری جعلی «تقویم گیلانی» درست نیست. از سوی دیگر، همین دستگاه گاهشماری کوهنشینان، در میان ایشان تقویم گالشی یا گالش شمار شناخته میشود. لیکن عبدالرحمان عمادی که در این زمینه کوشش بسیار کرده اند، معرفی این تقویم به نام گالشی را نپسندیده و قائل به نام دیلمی هستند.
گاهشماری رایج میان گیلک‌زبان کوهستان‌های گیلان و غرب مازندران (شهسوار و رامسر)، از بن و ریشه وابسته به گاهشماری باستانی ایرانی (یزدگردی) بوده‌است و سال‌شماری یزدگردی قدیم، بنا بر روایات ایرانی و هم‌چنین بر اساس محاسبات نجومی، کهن‌ترین سال‌شمار ایرانی محسوب می‌شود. گاهشماری باستانی گیلکی، از دوران کهن تا زمان انتخاب یک روز کبیسه با نام ویشک (vishak) و نگه داشتن آن، گاه‌شمار مورد استفاده مردم و حاکمان این منطقه بوده و سالی «گردان» محسوب می‌شد. یعنی آغاز سال آن که در ابتدای اعتدال بهاری قرار داشت، در هر ۴/۱۳۱۵۰۶۸ سال، یک روز از مبدأ (اعتدال بهاری) فاصله می‌گرفت. این چرخش تا ۹۲۹ سال ادامه داشت و سرِ سال، ۲۲۵ روز از مبدأ فاصله گرفت و به نیمه تابستان و زمان خرمن و برداشت فراورده‌های کشاورزی و دامی رسید. این هنگام مناسب‌ترین زمان برای پرداخت مالیات و خراج به حاکمان بود. از این‌رو با انتخاب یک روز کبیسه به نگاه‌داشت سال مبادرت ورزیدند و انجام این کار، نخستین تجربه و اقدام در انتخاب سال و مبدأ خراجی در گاهشماری‌های ایرانی است.
با توجه به آن‌چه که گفته شد، مردم دیلمان، وقتی که سرِ سال (آغاز سال) باستانی به نیمه‌های تابستان رسیده بود، با انتخاب یک روز کبیسه در هر چهار سال با نام «ویشَک» سال را در همان‌جا که بود نگاه داشتند؛ و زمان این اقدام، مبدأ جدید سال‌شماری گیلکی گشت؛ که این مبدأ دقیقاً برابر است با:
روز دوشنبه، هرمزد روز (اولین روز) از سال ۵۴۵۴ باستانی (یزدگردی قدیم) و ۷۱۰۸۲ روز پیش از مبدأ شمسی هجری.گاهشماری باستانی مردمان مازندران و گیلان. نصرالله هومند، ۱۳۷۴.
بنا به گفتهٔ عبدالرحمن عمادی (پژوهشگر)، در مناطق کوهستانی، تنها تقویم مورد استفاده مردمان آن‌جا، همین تقویم گیلکی بوده‌است و تنها برای دانستن زمان درست ایام مذهبی، از روحانیان منطقه سؤال می‌شده‌است.گاه‌شماری و سال‌شماری دیلمی / امین حسن‌پور
جدولی که مشاهده می‌کنید، جدول هم‌زمانی گاه‌شماری‌های مختلف و مقایسهٔ مبدأ آغاز هرکدام از آن‌هاست."گاهشماری باستانی مردمان مازندران و گیلان"، نصرالله هومند، ۱۳۷۴.
مراسم آغاز سال جدید (نوروزبل) به طور متغیر، وابسته به محل برگزاری و نحوه قرار دادن پنج روز کبیسه، بین سیزدهم تا هفدهم مرداد ماه برگزار می‌شد. اما طبق محاسبات علمی آقای نصرااله هومند در کتاب «گاهشماری باستانی مردمان گیلان و مازندران» روز دقیق آغاز سال گالشی همان ۱۷ مرداد ماه سال هجری شمسی است.
مبدأ سال‌شماری گالشی، تاریخی است که مردم کوهستان‌ها با انتخاب و اجرای یک روز کبیسه به نام ویشَک (vishak) آغاز سال را در همان جایی که قرار داشت، ثابت نگاه داشتند.
نکتهٔ مثبت در این واقعیت این است که، مبدأ تاریخیِ این مردم، نه یک رخداد سیاسی یا مذهبی، که یک رخداد کاملاً علمی و البته مردمی است؛ زیرا آن‌گونه که گفته شد، دلیل اصلی‌اش راحتیِ مردم کشاورز و دام‌دار و صنعت‌گر در دادن خراج و مالیات سالیانه بوده‌است. بنابراین، این مبدأ، متعلق به اندیشه یا مذهب یا تفکر سیاسی خاصی نبوده و تنها برپایهٔ مناسبات تولید به‌وجود آمده و می‌تواند مورد وفاق تمام گیلک‌ها، از هر اندیشه و مذهبی، قرار گیرد.
سال گالشی، دوازده ماه ۳۰ روزه دارد به علاوه ۵ روز اضافه به نام پنجیک (panjik) که به پایان ماه هشتم اضافه می‌گردند که روی هم رفته سیصد و شصت و پنج روز است؛ و هر چهار سال یک‌بار، یک روز به عنوان کبیسه به نام ویشَک بر پنج روز پنجیک اضافه می‌گردد.
از ۱۷ مرداد شمسی هجری آغاز می‌شود و تا ۱۵ شهریور ادامه دارد. این ماه و روز اول آن، آغاز سال گیلکی است و در بزرگ‌داشت آن شعله نوروزی (نوروزِ بلnoruzəbal) می‌افروختند و جشن آغاز سال می‌گرفتند.
از ۱۶ شهریور تا ۱۴ مهر ماه هجری شمسی می‌باشد. در این ماه، کوه‌نشینان کم‌کم از کوه‌ساران سربلند به سوی جلگه‌ها سرازیر می‌شوند.
از ۱۵ مهرماه تا ۱۴ آبان هجری شمسی.
از ۱۵ آبان تا ۱۴ آذر طول می‌کشد. صاحب فرهنگ اسدی، یکی از معانی تیر را فصل خزان نوشته‌است. شاید استعمال «تیر» و «تیرماه» در معنی فصل خزان، یادگار باقی‌مانده نوعی از گاه‌شماری قدیمی‌تر (پیش از مبدأ سال‌های باستانی ایرانی) باشد که تحویل سال را از اول تابستان می‌گرفتند.
۱۵ آذر تا ۱۴ دی‌ماه هجری شمسی. در زبان گیلکی، لاشه گوسفند و گاو را مردال گویند.
۱۵ دی تا ۱۴ بهمن هجری شمسی.
۱۵ بهمن تا ۱۴ اسفند. به‌معنی نمیرماه، یا جاودان یا مهرماه دیلمی است. شانزدهم این ماه، امیرِ مای هشت و هشت، یعنی ۱۶ مهرماه است که همان مهرگان معروف می‌باشد.
از ۱۵ اسفند تا ۱۵ فروردین هجری شمسی (چون اسفندماه در سال‌شماری هجری شمسی ۲۹ روزه‌است) طول می‌کشد. این ماه مقارن با اسفند و فروردین هجری شمسی است و در آن آیین کول‌کول چارشمبه (چهارشنبه‌سوری) اجرا می‌شود.
در پایان همین ماه، ۵ روز اضافه بر ۳۶۰ روز با نام پنجیک (panjik) جا می‌گیرد. هر چهار سال، یک روز به نام ویشَک نیز به این پنج روز اضافه می‌گردد. اگر سال ۳۶۵ روزه باشد، روزهای پنجیک به ترتیب: شانزدهم، هفدهم، هجدهم، نوزدهم و بیستم فروردین هجری شمسی خواهد بود و اگر سال ۳۶۶ روزه باشد، پانزدهم فروردین ویشک نام می‌گیرد و روزهای شانزدهم تا بیستم، باز هم پنجیک خواهند بود.
از ۲۱ فروردین تا ۱۹ اردیبهشت هجری شمسی.
از ۲۰ اردیبهشت تا ۱۸ خرداد ماه هجری شمسی.
از ۱۹ خرداد تا ۱۷ تیر ماه هجری شمسی. ماهی که برف نمی‌آید، اوج گرما.
۱۸ تیر تا ۱۶ مرداد ماه هجری شمسی.
تاریخ امروز تقویم دیلمی:
رِیف ناتانیل توئیسلتون-ویکهام-فاینز (؛ زادهٔ ۲۲ دسامبر ۱۹۶۲) بازیگر و فیلم‌ساز انگلیسی است. او برای به تصویر کشیدن جنایتکار جنگی نازی، آمون گوت، در درام "فهرست شیندلر" (۱۹۹۳) برندهٔ جایزهٔ بفتای بهترین بازیگر نقش مکمل مرد و نامزد دریافت جایزهٔ اسکار شد. ایفای نقش لاسلو آلامسی در درام عاشقانهٔ "بیمار انگلیسی" (۱۹۹۶) برایش دومین نامزدی دریافت اسکار را به همراه داشت.
فاینز برای بازی در فیلم‌های "پایان رابطه" (۱۹۹۹)، "باغبان وفادار" (۲۰۰۵)، "دوشس" (۲۰۰۸)، "کوریولانوس" (۲۰۱۱) و "هتل بزرگ بوداپست" (۲۰۱۴) مورد تحسین قرار گرفت. او نقش لرد ولدمورت را در مجموعهٔ فیلم‌های "هری پاتر" (۲۰۰۵–۲۰۱۱) و نقش ام را در چند فیلم "جیمز باند" یعنی "اسکای‌فال" (۲۰۱۲)، "اسپکتر" (۲۰۱۵) و "زمانی برای مردن نیست" (۲۰۲۱) ایفا کرده‌است.
وی در کالج سلطنتی هنرهای دراماتیک در بین سال‌های ۱۹۸۳تا ۱۹۸۵ آموزش دیده‌است.
فاینز سفیر صلح انگلستان است و در کشورهای هند و رومانی و قرقیزستان به فعالیت پرداخته‌است.
فاینز هنگامیکه در دانشگاه سلطنتی هنرهای دراماتیک مشغول به تحصیل بود با بازیگر انگلیسی الکس کینگستون آشنا شد. آن‌ها پس از ۱۰ سال دوستی در سال ۱۹۹۳ ازدواج کردند، ولی در ۱۹۹۷ طلاق گرفتند.
در ۱۹۹۵ فاینز با فرانچسکا انیس که نقش مادرش را در نمایشنامهٔ هملت بازی کرده بود رابطه برقرار کرد. بعد از ۱۱ سال با هم بودن، این زوج در فوریه ۲۰۰۶ از هم جدا شدند.
متادون با نام تجاری دولوفین یک مسکن قوی و ماده مخدری صنعتی است که غالباً به عنوان یک درمان نگهدارنده برای مهار اعتیاد به افیون‌ها مانند تریاک، هروئین و مرفین و گاهی نیز برای تسکین دردهای شدید به کار می‌رود."methadone." The American Heritage® Dictionary of the English Language, Fourth Edition. Houghton Mifflin Company, 2004. Answers.com 10 Apr. 2009. http://www.answers.com/topic/methadone%7B%7Bسخ}}"methadone ." A Dictionary of Chemistry. Oxford University Press, 2008. Answers.com 09 Apr. 2009. http://www.answers.com/topic/methadone
متادون سال ۱۹۳۷ در آلمان ساخته شد. پس از پایان جنگ جهانی دوم مورد استفاده قرار گرفت و سودمندی آن در کنترل اعتیاد در دهه ۱۹۶۰ کشف شد.
ابداع این دارو برای ترک اعتیاد به علت اینکه روشی ساده و کم خطر و بدون درد بود باعث ایجاد امیدواری در مردم و متخصصان شد.
بنا به یک افسانه مشهور «دولوفین» "(Dolophine)" نام تجاری دارو از نام آدولف هیتلر گرفته شده، اما در واقع این نام از واژه لاتین "(dolor)" به معنای درد می‌آید.
متادون درمانی یا درمان با دوز نگهدارنده متادون که از بروز علائم ترک تریاک جلوگیری کرده و تقاضای آن را کاهش داده یا از بین می‌برد، برای اولین بار در سال‌های ۱۹۶۰ جهت درمان اعتیاد به این ماده متداول شد. این دارو در لیست داروهای ضروری سازمان بهداشت جهانی، ایمن‌ترین و موثرترین داروهای مورد نیاز در یک سیستم بهداشتی است.
مقدار مصرف معمول شربت متادون برای بزرگسالان به عنوان ضد درد ۵ تا ۲۰ میلی‌گرم و قرص یا آمپول آن ۲٫۵ تا ۱۰ میلی‌گرم هر چهار تا هشت ساعت است. برای سم‌زدایی معتادان معمولاً از ۱۵ تا ۱۰۰ میلی‌گرم شربت متادون در روز استفاده می‌شود."methadone." Encyclopedia of Medicine. Answers Corporation, 2006. Answers.com 10 Apr. 2009. http://www.answers.com/topic/methadone
سم زدایی با استفاده از متادون می‌تواند در کمتر از یک ماه انجام شود، یا ممکن است به تدریج تا شش ماه انجام شود. در حالی که یک دوز منفرد اثر سریع دارد، حداکثر تأثیر ممکن است تا پنج روز استفاده شود. اثرات تسکین دهنده درد حدود شش ساعت پس از یک دوز واحد دوام می‌آورد. پس از استفاده طولانی مدت، در افرادی که عملکرد طبیعی کبد دارند، ۸ تا ۳۶ ساعت اثر دارد. متادون معمولاً از طریق دهان و به ندرت با تزریق به عضله یا ورید مصرف می‌شود.
درمان افراد وابسته به مواد افیونی با متادون یکی از دو مسیر را دنبال می‌کند: درمان نگهدارنده یا سم زدایی. درمان نگهدارنده متادون (MMT) معمولاً در تنظیمات سرپایی انجام می‌شود. این دارو معمولاً به عنوان یک داروی دوز روزانه برای کسانی که مایل به خودداری از مصرف مواد مخدر غیرقانونی هستند، تجویز می‌شود. مدلهای درمانی برای MMT تفاوت دارند. معمول است که دریافت کنندگان درمان در یک کلینیک تخصصی، که در آن حدود ۱۵–۲۰ دقیقه پس از مصرف دوز پایش می‌شوند، متادون مصرف کنند تا خطر انحراف از درمان کاهش یابد.
مدت زمان برنامه‌های درمانی متادون از چند ماه تا چند سال متغیر است. با توجه به اینکه وابستگی به مواد افیونی، یک اختلال عودکننده / روانی مزمن است، ممکن است MMT مادام العمر باشد. مدت زمانی که فرد در درمان باقی می‌ماند بستگی به تعدادی از عوامل دارد. در حالی که دوزهای شروع ممکن است بر اساس میزان مصرف مواد افیونی تنظیم شده باشد، اما اکثر دستورالعملهای بالینی نشان می‌دهند که دوزهای کم شروع می‌شوند. به عنوان مثال در دوزهایی که بیش از ۴۰ میلی‌گرم روزانه نباشند و به تدریج افزایش می‌یابد.دوز مزمن متادون سرانجام منجر به تطابق مجدد عصبی خواهد شد که با سندرم تحمل و ترک (وابستگی) همراه است. با این حال، هنگامی که به‌طور صحیح در درمان مورد استفاده قرار می‌گیرد، مشخص شده‌است که درمان نگهدارنده از نظر پزشکی بی خطر، غیر رخوت زا بوده و می‌تواند بهبودی آهسته از اعتیاد به مواد افیونی داشته باشد. متادون به‌طور گسترده برای زنان باردار معتاد به مواد افیونی استفاده می‌شود.
قابلیت متادون در مهار اعتیاد به مخدرهای اپیوئیدی ناشی از چند عامل است:
کمترین دوز در قرص ۱ میلی‌گرم.
متادون برای درمان اعتیاد به مواد افیونی در ایالات متحده و بسیاری دیگر از مناطق دنیا تأیید شده‌است. استفاده از آن برای درمان اعتیاد معمولاً به دقت تنظیم می‌شود. در آمریکا، برنامه‌های درمان سرپایی باید توسط اداره فدرال سوء مصرف مواد و خدمات بهداشت روان (SAMHSA) تأیید شود و توسط اداره داروی دارو (DEA) به منظور ثبت متادون برای اعتیاد به مواد افیونی ثبت شود.
ترک با متادون درمانی به جز زمانی که در دوره کوتاه درمانی مورد استفاده قرار بگیرد موردی ندارد. ولی اگر غیر از این باشد درست مانند از چاله به چاه افتادن است. بنا به اظهارات تعداد زیادی از مصرف کنندگان، سندرم پس از ترک در صورت وابستگی به متادون بسیار بیشتر از وابستگی به دیگر مواد مخدر به طول خواهد کشید.(3 روز پس از ترک هروئین در مقایسه با 60 روز از ترک متادون)
متادون به عنوان ضد درد در درد مزمن، اغلب در چرخش با سایر مواد افیونی استفاده می‌شود. با توجه به فعالیت آن در گیرنده NMDA، ممکن است در برابر درد نوروپاتیک مؤثر باشد. به همین دلیل، ایجاد تحمل نسبت به اثرات ضد درد ممکن است کمتر از سایر مواد افیونی باشد.
متادون در مصارف بیش از ۱ سال باعث مشکلات بسیار فراوانی در بدن از قبیل کاهش شدید میل جنسی، سوءهاضمه، مشکل در باروری مردان، مشکلات اعصاب و روان، مشکلات معده و گوارش و بسیاری موارد دیگر می‌شود.
رخوت، بی‌اشتهایی، سردرد، حساسیت به نور، خشکی دهان، عفونت دستگاه گوارش، عفونت در گوش، تپش قلب، گُرگرفتگی، تعریق و عدم تحمل گرما، سرگیجه و غش، انقباض مردمک‌ها، کاهش فشارخون، تهوع و استفراغ، افزایش وزن، اختلال حافظه، فراموشی (درصورت مصرف دوز بالا) ،بیقراری، یبوست، درد و گرفتگی معده، توهم و سرگشتگی، آپنه خواب، خارش پوست یا عوارض جلدی، اشکال در دفع ادرار، قطع عادت ماهانه در زنان و اشکال در نعوظ و انزال در مردان، کاهش میل جنسی در هر دو جنس.
علائم ترک متادون مانند مورفین و در برخی موارد حتی شدیدتر می‌باشد، نوعی از متادون که بیشتر هم رایج است محلول در چربی می‌باشد و علائم ترک آن نسبت به نوع محلول در آب که در ایران به عنوان متادون قهوه‌ای نیز شناخته می‌شود سخت‌تر
و طولانی‌تر میباشد.
جهت ترک متادون بهترین و موثرترین روش کاهش آهسته‌ی دوز و سپس ترک آن می‌باشد.
ترک ناگهانی آن مخصوصا در دوزهای بالا ممکن تا چند هفته عوارض شدیدی مانند ترک مورفین داشته باشد.
لرز، گرگرفتگی، درد عضلانی، سندرم پای بی‌قرار، بی‌خوابی، بی‌قراری، افسردگی، کاهش انرژی، زود انزالی، تپش قلب، استرس و اضطراب، مشکلات خلق و خو و در مواردی تنگی نفس از علائم ترک ناگهانی متادون مخصوصا در دوزهای بالا می‌باشند.
اختلالات خواب و گاها تنگی نفس پس از ترک حتی در دوزهای پایین ممکن است تا چندین هفته ادامه یابند و در نهایت از بین خواهند رفت.
بیش‌مصرف (اور دوز) متادون مانند سایر مواد افیونی موجب کاهش هوشیاری، افت فشار خون، سردی بدن (هیپوترمی)، کاهش ضربان قلبی، ضعف تنفسی، تنگی مردمک‌ها (میوز) و در موارد شدید کما، ایست قلبی و تنفسی و مرگ می‌گردد.
ریسک در افرادی که اختلال عملکرد کبدی داشته یا کندی متابولیسم دارند (slow metabolism) بیشتر است.
مرگ در هفته اول شروع متادون با دوزهای حتی ۰/۵ تا ۶۰ میلی‌گرم دیده شده‌است. متادون در بیماران مبتلا به اختلال عملکرد کلیه و کبد و مبتلا به صرع و بیماری‌های تنفسی و قلبی بایستی با احتیاط زیاد مصرف شود.
سرکوب تنفسی یک دوز بیش از حد را می‌توان با نالوکسان درمان کرد. نالوکسون به آنتاگونیست‌های جدیدتر و طولانی اثرتر مثل نالترکسون ترجیح داده می‌شود. علی‌رغم مدت زمان عمل بسیار طولانی متادون در مقایسه با هروئین و سایر آگونیست‌های کوتاه اثرتر و نیاز به دوزهای مکرر نالوکسن آنتاگونیست، این دارو هنوز هم برای درمان مصرف بیش از حد متادون استفاده می‌شود. از آنجا که نالتروکسون نیمه عمر طولانی تری دارد، تنظیم کردن دوز آن دشوارتر است.. اگر مقدار زیادی از آنتاگونیست مواد افیونی به یک فرد وابسته داده شود، منجر به بروز علایم ترک (احتمالاً شدید) خواهد شد. هنگام استفاده از نالوکسون، نالوکسان به سرعت از بین می‌رود و برداشت آن کوتاه مدت خواهد بود. دوزهای نالتروکسون مدت بیشتری طول می‌کشد تا از بدن فرد خارج شود. یک مشکل شایع در درمان مصرف بیش از حد متادون این است که با توجه به مدت اثر کوتاه نالوکسون (در مقابل متادون بسیار طولانی اثر)، یک دوز از نالوکسون داده شده به یک فرد با مصرف بیش از حد متادون در ابتدا کار خواهد کرد تا فرد را از حالت بیش مصرفی خارج کند، اما اگر نالوکسون بار دیگر تجویز نشود، فرد می‌تواند درست به حالت بیش مصرفی بازگردد. (براساس زمان و دوز مصرفی متادون تنظیم می‌شود).
متادون دارای هشدار جعبه سیاه FDA در مورد ایالات متحده است:
خطر اعتیاد و سوءاستفاده،
سرکوب بالقوه کشنده تنفسی،
مصرف بیش از حد کشنده در هنگام بلع تصادفی،
طولانی شدن QT،
سندرم ترک مواد افیونی در نوزادان در زنان باردار،
تداخلات دارویی CYP450،
خطرات هنگام استفاده از بنزودیازپین‌ها و سایر سرکوب کننده‌های CNS، از جمله الکل.
هنگام صدور متادون برای درمان اعتیاد به مواد افیونی یا سم زدایی، طبق قانون فدرال (42 CFR ۸٫۱۲) یک برنامه تصدیق معتبر مورد نیاز است.
متادون مانند سایر سرکوب کننده‌ها فعالیت سیستم عصبی مرکزی را کاهش می‌دهد و می‌تواند در هنگام مصرف با ترکیبات مشابه خود فعالیت اعصاب را بشدت کاهش دهد تا حدی که خطر ایست قلبی و تنفسی و کما یا مرگ را به دنبال داشته باشد.
از جمله بنزودیازپینها، باربیتوراتها، الکل، داروهای ضد تشنج، داروهای ضد جنون و ضد افسردگی‌های سه حلقه‌ای.
مصرف همزمان داروهای ضد مخدر مانند نالوکسان، نالترکسان و نالمیفنن و همچنین آگونیستهای نسبی مخدر (بوپرنورفین) یا داروها آگونیست ها-آنتاگونیست مختلط (پنتازوسین) می‌تواند موجب ایجاد علائم قطع مصرف در بیماران مبتلا به وابستگی به متادون گردد.
متادون آگونیست قوی گیرنده μ-اپیوئیدی است و تأثیرات اصلی خود را از این طریق اعمال می‌کند، همچنین متادون آنتاگونیست گیرنده گلوتامرژیک NMDA است که احتمالاً با مهار عملکرد این کانال یونی دریچه-لیگاندی میزان وابستگی به مخدرهای اپیوئیدی را کاهش می‌دهد.
کوپرتینو یک شهر در شهرستان سانتا کلارا، ایالت کالیفرنیا در ایالات متحده، مستقیماً غرب سن خوزه در لبهٔ غربی دره سانتا کلارا با بخش‌هایی که تا دامنهٔ کوهستان‌های سانتا کروز توسعه یافته‌اند می‌باشد. کوپرتینو یازدهمین شهر ثروتمند در ایالات متحده می‌باشد. این شهر با جمعیتی بیش از ۵۰٬۰۰۰ نفر با برآورد درآمد سرانهٔ ۵۱٬۹۶۵ دلار و متوسط درآمد خانوار بیش از ۱۶۰٬۰۰۰ دلار است. به عنوان مثال بسیاری از خانواده‌ها به دو یا بیشتر منبع درآمد برای پاسخگویی به هزینه‌های بالای اموال و زندگی نیازمندند. در سرشماری ۲۰۱۰ جمعیت کوپرتینو ۵۸٬۳۰۲ نفر بود.US Census 2000 Data for Cupertino, CA "census.gov, Retrieved July 10, 2007" فوربز آن را به عنوان یکی از شهرستان‌های کوچک دارای بیشترین افراد تحصیل کرده رده‌بندی کرد. این شاید بهترین شناخت از شهر زادگاه دفاتر مرکزی شرکت اپل باشد. مجله مانی، در سال ۲۰۱۲، در فهرست "بهترین شهرستان‌های کوچک آمریکا"، کوپرتینو را در رتبه ۲۷ در کل کشور و جایگاه دوم در ایالت کالیفرنیا رتبه‌بندی کرد.
مایکل ماکوتو هوندا مشهور به مایک هاندا، متولد ۱۹۴۱ ایالت کالیفرنیا، نماینده منطقه ۱۵ از ایالت کالیفرنیا در مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا است.
هاندا که یک ژاپنی آمریکایی است در والنات گرو، کالیفرنیا زاده شد و اوان زندگی خود را در اردوگاه بازداشت اجباری آمریکایی ژاپنی در کلرادو گذراند. هاندا زندگی بین سنین یک تا پنج سالگی در اردوگاه آماچی را که در جنوب شرق کلرادو واقع شده بود، به یاد می‌آورد. به گفتهٔ هاندا، طی آن سال‌های اثرگذار بود که او فهمید آسیایی‌تبار بودن در ایالات متحده با خود به‌طور ضمنی احساس منفی به همراه می‌آورد. پی بردن به بی عدالتی تحمیل شده بر اقلیت‌های این کشور که شهروندانی قانونی و پایبند به قانون بودند، او را برآن داشت که هدفش را فائق آمدن بر این بی عدالتی‌ها قرار دهد، برای آنان که از دیگران کم اقبال ترند بجنگد، و در فراهم آوردن فرصت‌ها برای همه آمریکاییان فارغ از نژاد یا ترجیحات مذهبی ثابت قدم بماند. در ۱۹۵۳ خانوادهٔ او به کالیفرنیا برگشته و در بلاسم ولی در سن هوزه توت فرنگی کار شدند.
هوندا دارای کارشناسی ارشد در زیست‌شناسی از دانشگاه ایالتی سن خوزه است.
در مارس ۲۰۰۹، هوندا بیانیه‌ای رسمی به‌مناسبت عید نوروز به کنگره آمریکا جهت تصویب تقدیم کرد. این نخستین بار بود که چنین بیانیه‌ای از سوی قوه مقننهٔ آمریکا صادر می‌گشت. بیانیه توسط مایکل هوندا تنظیم شده و توسط کیث الیسون (مینه‌سوتا)، باب فیلنر (کالیفرنیا)، رائول گریجالوا (آریزونا)، دنیس کوسینیچ (اوهایو)، کارولین مالونی (نیویورک)، جیمز مورن (ویرجینیا)، لیندا سانچز (کالیفرنیا)، هنری وکسمن (کالیفرنیا)، و فرانک وولف (ویرجینیا) تقدیم کنگره گردید.آسوشیتد پرس، رادیو اروپای آزاد ، (متن بیانیه)
او همچنین در سال ۲۰۰۹ تابلویی از چهرهٔ باراک اوباما را به کاخ سفید هدیه داد که این تابلو اثر یک هنرمند ایرانی (فریبا نجات) اهل کوپرتینو بود. شبکه ان بی سی در نیویورک، روزنامه سن خوزه مرکوری، روزنامه سانتاکروز سنتینال
فرناز فصیحی شیرازی (زاده ۱۹۷۱) روزنامه‌نگار ایرانی-آمریکایی است. او در مورد مسائل خاورمیانه برای "نیویورک تایمز" می‌نویسد. وی پیش از این ۱۷ سال نویسنده ارشد روزنامهٔ "وال‌استریت جورنال" و گزارشگر مسائل خاورمیانه بود.
فصیحی مؤلف کتابی در زمینهٔ جنگ عراق به‌نام "در انتظار یک روز عادی" است که به خاطره‌ای از چهار سال زندگی او در جنگ عراق می‌پردازد.
فرناز فصیحی در ۲۵ مه سال ۱۹۷۱ در آمریکا متولد شد. پس از مدتی او به همراه با خانواده به ایران رفت. پس از آغاز جنگ ایران و عراق وی به همراه خانواده به پورتلند، اورگن بازگشت.‏
فرناز فصیحی دارای مدرک کارشناسی زبان انگلیسی از دانشگاه تهران و کارشناسی ارشد در رشته روزنامه‌نگاری از دانشگاه کلمبیا است.
از سال ۲۰۰۳ همکاری خود را با نشریه آمریکایی "وال استریت جورنال" آغاز کرده و بلافاصله پس از آن، چهار سال را برای تهیه گزارش و خبر در عراق به سر برده‌است. کتاب خاطرات "انتظار برای یک روز عادی"، از دیگر رهاوردهای این اقامت چهار ساله است که به تأثیر جنگ بر زندگی مردم عادی عراق، جدا از دنیای نظامیان و سیاستمداران می‌پردازد.Books of The Times - In Farnaz Fassihi’s ‘Waiting for an Ordinary Day - The Unraveling of Life in Iraq,’ Fear and Chaos Are Normal - Review - NYTimes.com
فرناز فصیحی در بهار سال ۲۰۱۰ چهار جایزه بین‌المللی روزنامه‌نگاری برای پوشش تظاهرات ضد دولتی سال ۲۰۰۹ در ایران دریافت کرد از جمله، جایزه روزنامه‌نگاری رابرت کندی در گرایش گرایش‌های جهانی حقوق بشر و عدالت.
فصیحی پس از دریافت جایزه، به رادیو زمانه گفت: «حضور بین مردم و ارتباط با آنها موجب کیفیت بهتر کار می‌شد و از طرفی منعکس کردن دیدگاه‌های یک بسیجی که در سرکوب تظاهرکنندگان نقش داشته نیز بسیار برای آمریکاییان جالب بود. اینکه هر دو طرف در گزارش‌ها بوده‌اند.‏
وی هم‌چنین برنده جایزه خبر نیوانگلند آسوشیتدپرس و جایزه هنری پرینگل دانشکده کارشناسی ارشد روزنامه‌نگاری دانشگاه کلمبیا
شده‌است.
او مراسم تشییع جنازه قاسم سلیمانی را دریای بی‌کرانی از مردم توصیف کرد که در طول عمر حرفه‌ای خود مانند آن را به یاد ندارد.‏
وی هم‌چنین پس از انتشار خبر کشف جسد آزاده نامداری در توییتر، او را یک مجری تلویزیونی معرفی کرد که تحت آزارها و تهدیدهای آنلاین قرار داشته‌است.‏
شربت درخت افرا، شربت میپل شیره‌ای است که معمولاً از گونه‌های شکر قرمز و سیاه افرا به دست می‌آید. در شرایط اقلیمی سرد این درختان در فصل زمستان در تنه و ریشه خود نشاسته ذخیره می‌کنند.
این نشاسته به شکری تبدیل می‌شود که در بهار به همراه شیره درخت بالا می‌آید. برای جمع‌آوری این شیره باید درون تنهٔ درخت افرا حفره ای ایجاد شود. شیره جمع‌آوری شده به وسیله گرما و عمل تبخیر، آب اضافه خود را از دست می‌دهد و شربت تغلیظ شده افرا را به جای می‌گذارد.
یکی از سنت‌های کانادایی و همچنین آمریکایی که از بومیان اولیه به یادگار مانده‌است گرفتن شیره درخت افرا در اواخر زمستان کانادا (مارس) می‌باشد. بعد از فصل سرما که درختان کم‌کم قادر به تولید مجدد غذا می‌شوند، شیره‌ای که در فصل سرما مورد استفاده درخت قرار نگرفته طی فرایندهایی (سنتی و مدرن) جمع‌آوری می‌شود. مهم‌ترین قسمت این فرایندها، غلیظ کردن شیره می‌باشد به طوری که از هر ۴۰ لیتر شیره اولیه تنها ۱ لیتر شیره نهایی تهیه می‌شود. مزه این شیره بسیار شبیه به عسل است.
درمنطقه‌ای بومی در آمریکا در کانادا و خود ایالات متحده برای اولین بار ساخت شیره افرا دیده شده بود. به این صورت که فقط مقدار زیادی مایع روان و آبکی از درخت افرا برداشت می‌کردند. حتی شیمیدان انگلیسی به نام روبرت بویل نیز در سفری که در سال ۱۶۶۳ به ایالات متحده آمریکا داشت به ثبت رساند.
ارزش غذایی شیره درخت افرا در هر ۱۰۰ گرم (۳/۵ اونس)
عوزی آراد (زاده ۲ اکتبر ۱۹۴۷ در طبریه) استراتژیست اسرائیلی و یکی از چهره‌های شاخص در عرصه سیاست خارجی و امنیتی کشور اسرائیل است.First cabinet meet of new government reaps 13 decisions ("Haaretz")
کابینه اسرائیل در تاریخ ۱۶ فروردین ۱۳۸۸ (۵ آوریل ۲۰۰۹)، عوزی آراد را به سمت رئیس شورای عالی امنیت ملی اسرائیل منصوب کرد.معاون رئیس ستاد ارتش اسرائیل: ایران، بزرگترین خطر امنیتی برای اسرائیل ("وزارت امور خارجه اسرائیل")
وی به مدت ۲۵ سال از مسئولین بلندپایه سازمان اطلاعات و وظایف ویژه و رئیس بخش «جمع‌آوری اطلاعات» موساد و همچنین کارشناس ارشد «کمیته سیاست خارجی و دفاعی» کنست بوده‌است.Prof. Uzi Arad, The Interdisciplinary Center, Herzliya
عوزی آراد همچنین بنیان‌گذار «مؤسسه مطالعات سیاسی و استراتژی اسرائیل» و مدیر کنفرانس راهبردی هرتزلیا است.
عوزی آراد در سال ۱۹۷۱ میلادی، موفق به کسب مدرک کارشناسی در رشته تاریخ و روابط بین‌الملل از دانشگاه تل‌آویو شد. در سال ۱۹۷۳ میلادی، موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد از دانشگاه پرینستون در رشته سیاست خارجی و روابط بین‌الملل شذ. عوزی آراد در سال ۱۹۷۵ میلادی، موفق به کسب مدرک دکترا (PhD) در رشته روابط بین‌الملل از دانشگاه پرینستون شد.
اف‌بی‌آی، عوزی آراد را متهم به داشتن ارتباط با جاسوس آمریکایی، سرهنگ لاری فرانکلین کرده‌است و به این خاطر، نام وی در فهرست «افراد نامطلوب برای امنیت ملی آمریکا» قرار گرفته‌است. از این روی عوزی آراد حق ورود به ایالات متحده آمریکا را ندارد.Washington Times: Uzi Arad denied US entry visa ("The Jerusalem Post")'uzi Arad Denied Visa To Enter Us', Turkish Weekly
هم‌چنین روزنامه تایمز مدعی شد که عوزی آراد به هم‌راه بنیامین نتانیاهو با یک هواپیمای اختصاصی و به صورت محرمانه به مسکو سفر کرده‌بودند و در آن‌جا با ارائه فهرستی از نام دانشمندان روس که برای تولید بمب اتمی به ایران کمک می‌کنند، خواستار توقف کمک‌های اتمی روسیه به ایران شده‌بودند.واکنش روسیه به ادعای دخالت دانشمندان روس در برنامه «بمب اتمی» ایران، بی‌بی‌سی فارسی
میدان گازی پارس شمالی در ۱۲۰ کیلومتری جنوب شرقی بوشهر در آبهای خلیج فارس نزدیک سواحل بخش کاکی در شهرستان دشتی و بخش بردخون در شهرستان دیر می باشد.
این میدان به عمق ۰ تا ۳۳ متری به فاصله ۱۰ -۱۵ کیلومتری از ساحل قرار گرفته‌است. این میدان که در عمق ۴۰۰۰ متری زیر سطح دریا واقع شده‌است دارای مساحتی معادل ۲۱ ۱۹x کیلومتر مربع می‌باشد و به‌شکل گنبدی با شیب ملایم کمتر از ۲۰ درجه‌است.
این میدان دارای گاز ترش H۲S ۰٫۶۴٪ , Co۲ ۴٫۹۵٪ با مایعات گازی همراه به مقدار ۴ بشکه در میلیون فوت مکعب گاز از سنگ مخزن کربناته موسوم به خوف باستون گاز به ضخامت ۱۷۰۰ متر می‌باشد.
ذخیره میدان ۵۹ تریلیون فوت مکعب است که ۷۲ درصد آن در مخزن بالائی به نام کنگان و دالان فوقانی و ۲۸ درصد بقیه ذخیره مخزن زیرین به نام دالان تحتانی است.
این دو مخزن بوسیله لایه ایندرید «نار» از هم مجزا گردیده‌اند. فشار و درجه حرارت میدان بسیار بالا و ۸۰۵۰ پام و ۲۵۴ درجه فارنهایت در عمق ۳۳۵۵ متری زیر سطح دریا می‌باشد.
مطالعه و طرح اولیه میدان شامل تولید ۳۶۰۰ میلیون فوت مکعب گاز در روز در ۲ فاز شامل ۱۲۰۰ میلیون فوت مکعب در روز گاز ترش نم زدائی شده به منظور تزریق در میدانهای نفتی جنوب کشور و فاز دوم شامل تولید ۲۴۰۰ میلیون فوت مکعب گاز ترش با انجام فراورش مورد نیاز (نم زدایی –شیرین‌سازی و گوگرد زدایی) سپس صدور یا اضافه شدن به تولید داخلی کشور بوده‌است.
با توجه به اهمیت توسعه و تولید از میدان مشترک پارس جنوبی – توسعه و تولید از این میدان تاکنون معوق مانده‌است.
مطالعه و طرح توسعه جاری میدان شامل تولید ۳۶۰۰ میلیون فوت مکعب در روز گاز ترش نم زدایی شده در چهار فاز ۹۰۰ میلیون مکعبی جهت تغذیه یه کارخانجات تولید LNG بمقدار ۲۰ میلیون تن در سال می‌باشد.
آرایه تعدادی متغیر از یک نوع داده و تحت یک نام می‌باشد. هر یک از متغیرهای درون آرایه با یک شماره که به آن «اندیس» می‌گوییم از یکدیگر متمایز می‌شوند. متغیرهای درون آرایه را «عناصر آرایه» می‌نامند که همگی قابلیت نگهداری فقط یک نوع داده را دارند. عناصر درون آرایه از نظر فیزیکی مکان‌های متوالی در حافظه اصلی رایانه را اشغال می‌کنند. بنابراین تعداد عناصر درون آرایه محدود و ثابت می‌باشد. اما از نظر منطقی عناصر درون آرایه را می‌توانند به صورت یک سطر یا یک ستون (در آرایه یک بعدی) یا به صورت یک جدول یا ماتریس (در آرایه دو بعدی) یا در داخل یک مکعب در آرایه سه بعدی تصور شوند؛ یا حتی در ابعاد بیشتر که از این نظر محدودیتی وجود ندارد. برداریک آرایه یک بعدی است و ماتریس یک آرایه دوبعدی است که شامل چند سطر و ستون است. آرایه سه بعدی شامل سطری از سطح‌ها و ستون‌هااست. به همین ترتیب آرایه‌ای باابعاد بیشتر را می‌توان با آرایه‌ای باابعاد کمتر ایجاد کرد.
خانه‌های آرایه توسط اندیس مشخص می‌شوند که یک عدد صحیح است، مثلاً خانه شماره ۵ یعنی خانه‌ای که
اندیس‌اش ۵ است. هر آرایه‌ای یک اندیس شروع و یک اندیس پایان دارد که شماره‌های معتبر اندیس بین این دو
خواهند بود. L1 اندیس شروع آرایه است و L اختصاری Low یعنی پایین است. در بعضی زبان‌ها اندیس شروع همیشه ۰ است.
ولی در زبان‌های دیگر می‌تواند هر عدد مثبتی باشد. مثلاً اگر L1 برابر ۴ باشد، اولین اندیس آرایه ۴ است. U1 اندیس پایان آرایه است و U اختصاری Up یعنی بالا است. مقدار U1 همیشه مساوی با بزرگتر از L1 است. اگر اندیس شروع یک آرایه (L1) برابر ۱ و اندیس پایان آرایه (U1) برابر با ۵ باشد، اندیس‌های معتبر آرایه مقادیر ۱ و ۲ و ۳ و ۴ و ۵ خواهند بود. تعداد خانه‌های آرایه برابر است با ۵ خانه که از فرمول زیر محاسبه می‌شود:
در آرایه‌های ساده، طول داده هر خانه بر حسب بایت ثابت و مشخص است. مثلاً برای هر خانه از آرایه فرضاً ۴ بایت
در نظر گرفته می‌شود. اگر ما تعداد خانه‌های آرایه و طول داده هر خانه بر حسب بایت را بدانیم طبیعتاً
می‌توانیم با ضرب کردن این دو عدد در هم میزان حافظه لازم برای ایجاد کردن کل آرایه را به‌دست بیاوریم.
مثلاً اگر تعداد خانه‌های آرایه ۵ خانه و هر خانه ۴ بایت باشد، جمعاً برای این آرایه به ۲۰ بایت فضا احتیاج داریم.
اگر طول داده یک خانه از حافظه را با N مشخص کنیم، یعنی در مثال N را ۴ در نظر بگیریم، با استفاده از فرمول
قبلی میزان حافظه کل آرایه برابر است با:
اگر آدرس شروع آرایه در حافظه را ۰ فرض کنیم، داده‌ای که در اولین خانه آرایه نوشته می‌شود در آدرس ۰
ذخیره خواهد شد. چون هر خانه از آرایه N بایت طول دارد، داده‌های خانه دوم آرایه N بایت بعد از داده‌های
خانه اول ذخیره خواهد شد، یعنی در آدرس N و به همین ترتیب داده‌های خانه سوم در آدرس N + N و …
طبق این روال اگر بخواهیم بدانیم که داده‌های خانه‌ای با اندیس i در چه آدرسی از حافظه نوشته می‌شود،
فرمول اش چنین خواهد بود:
مثلاً اگر طول داده هر خانه (N) برابر ۴ و اندیس شروع آرایه (L1) برابر ۱ باشد، داده‌های خانه اندیس ۱
در آدرس ۰ نوشته خواهند شد:
و داده‌های خانه اندیس ۲ در آدرس ۴ نوشته خواهند شد:
البته ما فرض کرده‌ایم که آدرس شروع آرایه در حافظه ۰ است، یعنی ما آدرس شروع آرایه را نسبت به خود آرایه
محاسبه می‌کنیم، یعنی نسبی است. اگر آدرس شروع ارائه در حافظه ۰ نیست باید نتیجه فرمول قبلی
را با آدرس شروع آرایه در حافظه جمع کنیم تا آدرس نسبی به مطلق تبدیل شود.
در آرایه‌های ۲ بعد به بالا برای اینکه بتوانیم عناصر را به صورت صحیح از خانه‌هایی که ذخیره شده‌اند بازیابی نماییم بایستی مشخص گردد که اگر ذخیرهٔ عناصر به شکل سطری است بازیابی آن‌ها نیز به شکل سطری باشد و اگر ستونی است بازیابی آن‌ها به صورت ستونی باشد.
آرایه یک بعدی مجموعه متناهی از زوج‌ها به صورت ‹ اندیس، مقدار› است. بدین معنی که، به ازای یک اندیس یک مقدار مربوط به آن وجود دارد.
برای تعریف آرایه یک بعدی یک مجموعه اندیس تعریف می‌شود.
یک آرایه دو بعدی مجموعه‌ای با m×n عنصر داده‌ای است که هر عنصر آن با یک جفت اندیس مشخص می‌شود.
آرایه دو بعدی را می‌توان به جدولی تشبیه کرد که دارای m سطر و n ستون است. هر سطر شامل عناصری است که اندیس‌های اول آن‌ها برابر است و هر ستون شامل عناصری هستند که اندیس‌های دوم آن‌ها برابر هستند.
آرایه‌های دوبعدی به عنوان ماتریس به کار می‌روند.
در تعریف آرایه دو بعدی دو مجموعه اندیس معین می‌شود. اندیس اول تعداد سطرها و اندیس آرایه تعداد ستون‌ها را مشخص می‌کند.
آرایه n بعدی مجموعه‌ای از m1×m2×…×mn عنصر داده‌ای است که هر عنصر توسط n اندیس نظیر i1,i2,…,in مشخص می‌شوند. آرایه‌های چند بعدی در حافظه به صورت دنباله‌ای از خانه‌های پشت سر هم ذخیره می‌شوند.
(۱) آرایه‌ها به دوروش سطری وستونی پیاده‌سازی می‌شوند:
در پیمایش سطری آرایه‌ها اندیس‌های خانه‌های آرایه از سمت راست تغییر می‌کنند به‌طوری‌که اندیس سمت چپ به صورت ثابت باقی می‌ماند و یک واحد یک واحد به اندیس سمت راست اضافه می‌شود تا زمانی‌که به ماکسیمم مقدار خود برسد که در این لحظه یک واحد به اندیس سمت چپ اضافه می‌شود و دوباره اندیس سمت راست شروع به افزایش می‌یابد و این کار تا زمانی ادامه پیدا می‌کند که هر ۲ اندیس به ماکسیمم مقدار خود برسد.
در روش ستونی اندیس‌های آرایه از سمت چپ شروع به افزایش می‌کنند یعنی اندیس‌های سمت چپ یک واحد یک واحد اضافه می‌شوند تا زمانی که به ماکسیمم مقدار خود برسند که در این لحظه یک واحد اندیس سمت راست اضافه می‌شود و دوباره اندیس سمت چپ از ۱ شروع به افزایش می‌کند و این کار تا زمانی انجام می‌گیرد که تمامی اندیس‌ها به ماکسیمم مقدار خود برسند.
مثال زیر یک ماتریس ۳ در ۴ را به صورت ستونی پیمایش می‌کند.
(۲) نمایش حافظه برای آرایه‌های چندبعدی از بردار پیروی می‌کنند برای ماتریس‌ها اشیای داده اولین سطر، سپس اشیای داده دومین سطر و به همین ترتیب ذخیره می‌شود تا یک نمایش حافظه ترتیبی از تمام عناصر آرایه داشته باشیم.
(۳) توصیفگر آرایه مانند برداراست با این تفاوت که حدود بالا و پایین هر بعد نگهداری می‌شود.
آرایه پویا آرایه‌ای است که اندازه‌اش در زمان اجرا با عمل درج یا حذف عناصر در آن تغییر می‌کند.
در زبان برنامه‌نویسی Visual Basic توسط دستور REDIM و در زبان C با تعریف حافظه پویا می‌توان آرایه پویا ایجاد کرد. در بعضی زبان‌ها مانند Perl کلیه آرایه‌ها به صورت پویا هستند.
برای درج عنصری در آرایه تعدادی از عناصر باید به سمت پایین منتقل شوند تا عنصر جدید در محل مورد نظر قرار گیرد. اگر بخواهیم عنصر جدید در مکان k ام آرایه درج شود کلیه عناصر از k به بعد باید شیفت داده شوند، سپس عنصر در مکان Kام ذخیره شود.
در کل n-k+1 عنصر باید جابجا شوند. اگر عنصر جدید در محل آخرین عنصر درج شود تنها عنصر آخر آرایه جابجا می‌شود. بدترین حالت زمانی اتفاق می‌افتد که بخواهیم عنصر جدید را در مکان اول آرایه درج کنیم در این حالت تعداد جابجایی‌ها برابر است با n می‌شود.
به‌طور متوسط نیاز به n+1)/2) جابجایی است.
با هربار عمل درج یک واحد به n تعداد عناصر آرایه اضافه می‌شود. n تعداد عناصری که در آرایه درج شده‌اند را نشان می‌دهد و ربطی به طول آرایه ندارد.
الگوریتم زیر عنصر item را در مکان k ام آرایه A با n عنصر درج می‌کند.
وقتی عنصری از آرایه حذف می‌شود عناصر بعدی باید به سمت بالا منتقل شوند تا محل عنصر حذف شده پر شود. برای حذف عنصری که در مکان k ام قرار دارد، کلیه عناصر از k+1 به بعد باید به سمت بالا شیفت داده شوند.
در کل n-k عنصر باید جابجا شوند. کمترین جابجائی وقتی است که عنصر آخر حذف شود که هیچ عنصری جابجا نمی‌شود. در بدترین حالت تعداد جابجایی‌ها برابر با n-1 است وقتی که اولین عنصر آرایه حذف می‌شود.
به‌طور متوسط نیاز به n-1)/2) جابجایی است.
با هربار عمل درج یک واحد به n (تعداد عناصر آرایه) اضافه می‌شود. n تعداد عناصری که در آرایه درج شده‌اند را نشان می‌دهد و ربطی به طول آرایه ندارد.
الگوریتم زیر عنصر kام آرایه A را حذف و در item ذخیره می‌کند.
همان‌طور که مشاهده می‌شود عملیات درج و حذف در آرایه به‌طور متوسط منجر به انتقال نصف عناصر آرایه می‌شود. بنابراین در مواردی که مجموعه عناصر داده‌ای به‌طور مکرر در حال اضافه و حذف هستند آرایه خطی روش کارآمدی برای ذخیرهٔ داده‌ها نیست.
ویژگی مهم آرایه‌ها که تاکنون مطرح شد، روش دستیابی به یک عنصر خاص ،ازطریق یک نوع شمارشی به نام اندیس است.عناصر آرایه برحسب این اندیس مرتب هستند و بااستفاده از مقادیر اندیس می‌توان به هر عنصر آرایه دست یافت در بعضی از برنامه‌های کاربردی مطلوب است که از طریق نام (بدون استفاده از اندیس) بتوان به اطلاعات دست یافت. به عنوان مثال، به ترتیب نام دانشجو و نمره دانشجوی [grade[i],name[iاسامی افراد کلاس را می‌توان با دو آرایه نشان داد در این حالت، یک ترتیب ضمنی با استفاده از اندیس دانشجوی i وجود دارد. یه این نوع آرایه‌ها، آرایه‌های شرکت‌پذیر(انجمنی) گویند.
همۀ چندجمله‌ای‌ها را می‌توان به کمک آرایه‌ها پیاده‌سازی کرد. روش‌های مختلفی برای این کار وجود دارد. مثلاً می‌توان بزرگترین درجه‌ای که در چندجمله‌ای می‌تواند وجود داشته باشد به عنوان Max در نظر گرفت، در این صورت می‌توان آرایه‌ای تعریف کرد که تعداد سلول‌های ان برابر با Max+1 باشد . اگر درجه چندجمله‌ای را بدانیم می‌توان هر جمله را در آرایه پیاده‌سازی کرد. در واقع [A[i ضریب (X^(n-i است.
پس از ذخیره چندجمله‌ای‌ها در داخل آرایه‌ها می‌توان اعمالی مانند جمع چندجمله‌ای و ضرب چندجمله‌ای را انجام داد.
روش قبل برای ذخیره‌سازی چندجمله‌ای ممکن است مناسب نباشد برای مثال چندجمله‌ای شما ممکن است x^1000+1 باشد.
روش دیگری نیز برای ذخیره چندجمله‌ای‌ها وجود دارد در این روش از یک آرایه با دو سطر و k ستون استفاده می‌شود. که k تعداد کل جملات تشکیل دهندۀ همۀ چندجمله‌ای‌هاست. سطر اول نشان‌دهندهٔ همۀ ضرایب است و سطر دوم نشان‌دهندهٔ توان متناسب با هر ضریب است.
برای ذخیرۀ یک ماتریس M*N می‌توان از یک آرایهٔ دو بعدی با m سطر و n ستون
استفاده کرد. گروهی از ماتریس‌ها وجود دارند که به آن ماتریس خلوت یا اسپارس می‌گوییم. در این
ماتریس‌ها اکثریت عناصر مقدار صفر دارند.
از آنجایی‌که ماتریس‌های اسپارس در عمل وجود دارند و برخی موارد اندازه‌های آن‌ها بسیار بزرگ است می‌بایست روش بهینه‌تری را برای ذخیره آن‌ها در کامپیوتر ارائه کنیم . یک روش آن است که از یک آرایه دو بعدی با سه ستون استفاده کنیم . ستون‌های اول و دوم این آرایه موقعیت سطر و ستون مقدار در ماتریس اسپارس را نشان می‌دهند و ستون سوم مقدار ذخیره شده در آن سطر و ستون را نشان می‌دهند .(تعداد سطرهای این آرایه به تعداد مقدار ذخیره شده در ماتریس اصلی است.)
در زبان پی اچ پی
$array = array();
$array[] = "IRAN"; // It's Index will be 0
$array[] = "Persia"; // It's Index will be 1
echo $array[0]; // Answer : IRAN
echo $array[1]; // Answer : Persia
جعفرنژاد قمی، عین‌الله. طراحی الگوریتم‌ها. چاپ ششم، انتشارات علوم رایانه، ۱۳۸۳.