moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
"گویش بختیاری" یا "گویش لری بختیاری"، گویش مردم بختیاری است. گویش بختیاری از جمله گویش‌های جنوب غربی ایران و یکی از شاخه‌های زبان لری به‌شمار می‌رود. این گویش تفاوت‌های اندکی با سایر شاخه‌های زبان لری از جمله لری خرم‌آبادی و لری بویراحمدی دارد.
گویش بختیاری به‌طور کلی به چهار دسته تقسیم می‌شود:
گویش‌های لری دارای تفاوت‌هایی هستند. دانشنامه ایرانیکا زبان لری را به دو دسته کلی لری شمالی و لری جنوبی تقسیم کرده‌است. از سوی دیگر فهرست لینگوییست لری را به سه دسته شمالی، بختیاری و جنوبی دسته‌بندی کرده‌است. بنابراین می‌توان لری را به سه دسته زیر تقسیم کرد که خود شامل گویش‌های مختلف است.
یکی از ویژگی‌های سازمان اجتماعی ایل بختیاری، وجود واحدهای متعددِ اجتماعی و در هم تنیده در داخل ایل است که درجه بسیار بالایی از گروه‌بندی عمودی، در سطوح مختلف در آن جلوه‌گر است. ساختارِ اجتماعی از یک "سیاه چادر" آغاز گشته و تا "ایل" ادامه می‌یابد.
هر چادر مأوای یک خانوادهٔ بختیاری است که به آن مال نیز می‌گویند.
هر "اولاد" مشتمل بر سه تا دوازده سیاه چادر یا بیشتر است که خانوادهٔ گسترده‌ای است و اردو نیز خوانده می‌شود.
مجموع چند اولاد، تش نامیده می‌شود. سرپرستیِ هر تش را فرد کاردان و فعالی از همان تَش به‌عهده دارد که به "ریش‌سفید" مشهور است.
درطوایفِ مختلف بختیاری هر تیره به چند "تش" تقسیم می‌گردد. در کوچ‌ها، اردوهایی که با هم خویشاوندند به صورتِ واحدهای کوچنده (تیره) -که جمعیت هر کدام به چند صد نفر بالغ می‌شود- گرد هم می‌آیند، بنابراین مجموع چند تش، که همگی با هم خویشاوند هستند را یک تیره می‌نامند.
از ترکیبِ تیره‌ها، طایفه به وجود می‌آید که پرجمعیت‌ترین آن‌ها عبارتند از: بابادی، اورک، زلقی، گندلی، شهنی، بهداروند، ممی‌وند، زراسوند و….
باب یا "بلوک"، نتیجهٔ ترکیبِ چند طایفه است. (مانند: ممی‌وند، زلقی، دورکی) ولی هیچ نسبت خویشاوندیی بین طوایف یک باب وجود ندارد و به مجموع چند طایفه که از نظر جغرافیایی نزدیک به هم زندگی کرده‌اند، باب گفته می‌شود.
چند باب با هم یک "شاخه" می‌سازند. ایلِ بختیاری در کل دو شاخهٔ اصلی دارد که "چهارلنگ بختیاری" و "هفت‌لنگ بختیاری" هستند.
"هفت لنگ" و "چهارلنگ" دو شاخه مهم مردم بختیاری‌اند. هر چند که این دو شاخهٔ ایل بختیاری از نظر فرهنگی، تفاوت چندانی با هم ندارند، اما "پراکندگی محل سکونت"، باعث ایجاد تفاوتِ نه چندان زیادی، در گویش و لهجه آن‌ها شده‌است،خسروی، عبدالعلی. "فرهنگ بختیاری"، تهران:۱۳۶۸ که در مجموع هر دو شاخه، به گویش بختیاری سخن می‌گویند.کریمی، اصغر. "سفر به دیار بختیاری"، تهران:۱۳۶۸
چهارلنگ بختیاری از پنج باب تشکیل شده‌است و شاخه هفت لنگ شامل چهار باب می‌باشد.
هر یک از این باب‌ها یا بلوک‌ها به یکی از دو شاخه ایل بختیاری، یعنی هفت‌لنگ و چهارلنگ تعلق دارند.
این قبیل واحدهای اجتماعی، محیط‌هایی هستند که همبستگی واقعی -نه تنها در حالات نزاع با گروه‌های دیگر- بلکه در امور روزمره کار تولیدی نیز، در داخل آن‌ها برقرار است. گله داری، کاشت و برداشت محصول را اعضای هم‌نیای هر اردو یا طی کوچ، اعضای هم‌نیای تیره مشترکاً انجام می‌دهند. در این سطح، خانواده‌های به‌هم پیوسته دقیقاً در حکم گروه‌های صنفی‌اند.اصغر کریمی، نظام مالکیت ارضی در ایل بختیاری
ساختار قدرت سیاسی از ویژگی‌های دیگر سازمان ایلی بختیاری‌هاست. این ساختار، نمودار چنان درجه‌ای از تمرکز سلسله مراتب است، که معمولاً در نظام‌های مبتنی بر خویشاوندی، بعید انگاشته می‌شود. تا دهه ۱۳۳۰–۱۳۴۰ ش قدرت در دست «ایلخانی» (بالاترین مقام ایل) و «ایل بیگی» (دستیار او) متمرکز بود و سپس، در سطوح مختلف هرم ایلی، در میان کلانتران طایفه‌ها و کدخداهای تیره‌ها و ریش سفیدانِ اولاد یا تش‌ها تقسیم می‌شد. این مقامات حافظ نظم و مجری عدالت بودند و میان افراد ایل و خارج از ایل در مقام واسطه عمل می‌کردند؛ ولی از نظر تأثیری که بر زندگی روزمره بختیاری‌ها داشتند، مهم‌ترین وظیفه آن‌ها هماهنگ‌کردن کوچ و حل و فصل دعاوی مربوط به استفاده بیش از حد از چراگاه‌ها و آبشخورها بود. این مسئولیت، که در اصل خدمتی به افراد ایل به‌شمار می‌رفت، به منشأ امتیاز اقتصادی و اجتماعی (مانند دسترسی به بهترین چراگاه‌ها، امکان جذب اتباع و جز آنها) تبدیل شد. در نتیجه طبقه‌ای از خوانین ظهور کرد که با صحرانشینان ساده («لرها» که با نام ایل‌های لرستان نباید خلط شود) فرق فاحش داشت. رهبری بالای ایل نیز از وظیفه اصلی خود که ایجاد هماهنگی بود پا فراتر گذاشت و با بستن مالیات و سربازگیری و گردآوری دارودسته سیاسی (بسته) هوادار منافع و مصالح خان‌ها، رفته رفته نقشی خودکامه یافت.
عواملی خارج از ایل نیز به تحول رهبری سیاسی بختیاری‌ها در این جهت کمک کرد. یکی از مهم‌ترین آن عوامل اعطای اراضی خالصه به هر یک از خان‌ها به پاداش خدمات نظامی یا جز آن بود و این رسم از قرن‌ها پیش رواج داشت. این اراضی، برخلاف زمین‌های واقع در محدوده ایلی، ملک شخصی خان بود.M.C. Cooper, Grass , New York 1925; G.N. Curzon, Persia and the Persian question , London 1892, II, 330-387
دخالت مستقیم حکومت‌های ایران در عزل و نصب رؤسای ایل، عامل دوم قدرت یافتن بی‌حد و حصر دستگاه خانی بختیاری‌ها بود. این امر در قرن دوازدهم شروع شد و در عصر قاجاریه به صورت شیوه‌ای مرسوم درآمد. شاهان قاجار در پی آن بودند که از طریق نظام حکومت غیرمستقیمِ عمدتاً مبتنی بر قدرت خان‌ها، ایل‌ها و نواحی مجاور آن‌ها را مهار کنند.J.P. Digard, "De la nإcessitإ et des inconvإnients, pour un Baxtyri, dtre Baxtyri. Communautإ، territoire et inإgalitإ chez des pasteurs nomades d'Iran," in Equipe إcologie et anthropologie des sociإtإs pastorales, ed. , pastoral production and society/production pastorale et sociإtإ، Cambridge 1979, 127-139
وفاداری به شاه، دریافت پاداش‌های فراوان از قبیل القاب و افتخارات گوناگون را در پی داشت، ولی کوچک‌ترین لغزش نیز بیرحمانه مجازات می‌شد. پس از چنین خطایی بود که علی‌مردان‌خان، رئیس ایل چهارلنگ، یاغی خوانده شد و در ۱۲۵۷ به زندان افتاد و راه برای رقبای هفت لنگ او هموار گردید. ناصرالدین شاه، حسینقلی خان را در ۱۲۷۹ به نظامت و در ۱۲۸۶ به ایلخانی بختیاری‌ها منصوب کرد. او نخستین کسی بود که این عنوان را یافت و در ایل به لقب «ایلخانی» معروف شد. در ۱۲۹۹ شاه ترتیب قتل او را داد و برادرش امامقلی خان حاجی ایلخانی، را به جای او منصوب کرد. از آن زمان تا ۱۳۳۵ ش که لقب خان ملغی شد، تقریباً بی هیچ وقفه‌ای رؤسای ایل از فرزندان یکی از این دو برادر بودند. در نتیجه این قتل، بختیاری‌ها به بستگان ایلخانی‌ها و حاجی ایلخانی‌ها تقسیم شدند، ولی تعبیر صحیح‌تر آن است که این تقسیم را وسیله‌ای برای حفظ وحدت ایل در برابر توطئه‌های حکومت مرکزی به‌شمار آوریم. این نوع دسته‌بندی بی‌گمان یکی از عجیب‌ترین جنبه‌های سازمان اجتماعی بختیاری‌هاست و نظیر آن در هیچ جامعه دیگری نشده‌است.D. Brooks, "The enemy within: limitations on leadership in the Bakhtiari," in The conflict of tribe and state in Iran and Afghanistan , ed. , R.Tapper, London 1983, 337-363
عامل سوم که به تحکیم قدرت خان‌های بختیاری افزود، حضور شرکت‌های انگلیسی در استان خوزستان از اواخر قرن سیزدهم بود. در پی ساختن راه لینچ در ۱۳۱۵، که از طریق ایذه و اردل از جنوب سرزمین بختیاری می‌گذشت، در مسجدسلیمان و بعداً در نواحی دیگر گرمسیر، میادین نفتی کشف و استخراج شد. در برابر تعهد خان‌ها، مبنی بر حفظ امنیت تأسیسات نفتی، ۵٪ درصد از سهام نخستین کمپانی اکتشافی به آن‌ها داده شد، که از طریق شرکت نفت بختیاری به آن‌ها تعلق می‌گرفت و در نتیجه بخشی از سود شرکت نفت ایران و انگلیس به مدت ۲۵ سال و نیز غرامت هنگفت پس از خلع ید از شرکت، به آن‌ها تعلق گرفت.ورجاوند، پرویز. بامدی، طایفه‌ای از بختیاری، تهران:۱۳۴۶
خان‌های بختیاری، در سایه این مشروعیت مضاعف از جانب مقامات خارجی و نیز مزایا و دستاوردهای آن، توانستند هم سلطهٔ خود را بر ایل تحکیم بخشند و هم جای پایی در دستگاه حکومت مرکزی پیدا کنند. اینان، در صورت بروز مشکل با شاه، نیروهای سهمگینی در اختیار داشتند که می‌توانستند به میدان روانه کنند، کما اینکه در زمان انقلاب مشروطه چنین کردند، حال آنکه چنین نیرویی به سرمایه هنگفت حاصل از فروش نفت تجهیز شده بود. اقدامات نظامی بر نفوذ و اعتبار خان‌ها در میان افراد ایل افزود. بختیاری‌ها، در نخستین سال‌های قرن چهاردهم، به واقع، دولتی موازی در دولت شمرده می‌شدند.هنر و مردم، سال شانزدهم، ش ۱۸۹–۱۹۰، (تیر و مرداد ۱۳۵۷)، ص ۶۷–۸۳A. Rosman, P. G. Rubel, "Nomad-sedentary interethnic relations in Iran and Afghanistan", IJMES , 7/4 (1976), 545-570
فرهنگ آن چیزی است که مردم با آن زندگی می‌کنند. ادوارد تیلور فرهنگ را مجموعه پیچیده‌ای از دانش‌ها، باورها، هنرها، قوانین، اخلاقیات، عادات و هرچه که فرد به عنوان عضوی از جامعه از جامعهٔ خویش فرامی‌گیرد تعریف می‌کند.ادوارد تایلر، فرهنگ ابتدائی
اگر چه در دهه‌های آغازینِ قرن حاضر گروه‌های بسیاری از ایل بختیاری نیز همانند سایر ایل‌ها و عشایر ایران یکجانشین شدند، اما هنوز هم بخشی از ایل‌های بختیاری، "کوچ‌رو" هستند. کوچ‌روهای بختیاری زمستان را در دشت‌های شرق خوزستان و تابستان را در بخش‌های غربی چهارمحال و بختیاری از جمله لردگان و اردل به سر می‌برند. به مسیرهای کوچ در اصطلاح ایل راه می‌گویند.
ضرب‌المثل‌های اولیه توسط افراد گمنامی به وجود آمده که شناخته شده نیستند. ضرب‌المثل‌ها جملات موزون، پرمعنی و معمولاً منظومی هستند که سینه به سینه و نسل به نسل منتقل شده‌اند. قابلِ درک بودن برای تمام مردم، سادگی، کوتاهی، توانایی رساندنِ مفهوم، کاربردِ عمومی و حالت طنزِ مثل‌ها سبب شده جایگاه ویژه‌ای در بین مردم داشته باشند.
موسیقی مردم بختیاری را می‌توان شاخه‌ای از موسیقی لری دانست. این موسیقی به وسیله سازهایی مانند سرنا، کُرنا و کوس و سازهای بادی کوچکتر از سرنا و کرنا نواخته می‌شود. تشمالها سرپرستیِ موسیقی در ایل را بر عهده دارند و اکنون نیز در مجالس عروسی و مراسم سوگواری بختیاری‌ها وظیفه اجرای موسیقی‌های محلی مردم بختیاری را بر عهده دارند.
در بین بختیاری‌ها مانند دیگر اقوام، باورهای زیادی وجود دارند که با زندگی مردم عجین شده و تمام کارها و برخوردهای روزمره‌شان، بر اساس همین باورها صورت می‌گیرد. باورها (خرافی یا غیر خرافی) جزئی از فرهنگ هر قوم و منشأ حرکت و نشان دهندهٔ نحوهٔ زندگی افراد هستند.
در بختیاری‌ها هرگاه کسی از دنیا می‌رود مثل اینکه همهٔ طایفه عضوی از خانواده را از دست داده و ماتم زده می‌شوند. مراسم عزاداری در بین بختیاری‌ها به شکل خاصی برگزار می‌شود که نحوهٔ انجام آن در نقاط مختلف تفاوت‌هایی نیز با هم دارند.
در هنگام عزا، گونه‌ای "سرودهٔ عزا" بوسیلهٔ زنان خوانده می‌شود که به آن گاگریو می‌گویند. در آغازِ خواندنِ گاگریو، رسم بر اینست که یکی از زنانِ سرشناس و بی بی‌های ایل شروع به خواندنِ بیتی از گاگریوه می‌کند و همهٔ زنان نیز با وی همنوا می‌شوند و آن بیت به بیتِ ترجیعی تبدیل می‌شود و زنان پس از خواندنِ هر چند بیتی آن بیت را دوباره تکرار می‌کنند. معمولاً پس از خواندنِ چهل بیت یا کمتر، زنِ دیگری خواندنِ اشعار و تکرارِ آن‌ها را بعهده می‌گیرد و زنانِ دیگر نیز با وی همنوا شده و این کار در مجالسِ ترحیم ممکنست ساعت‌ها به درازا بینجامد.
"شیر سنگی" از نمادهای فرهنگ مردم بختیاری است که در گویش لری، برد شیر گفته می‌شود. بختیاری‌ها معمولاً بر سر قبر جوانان، پهلوانان و بزرگانِ خود "شیر سنگی" قرار می‌داده‌اند. "شیر سنگی"، تندیس‌هایی از جنس سنگ‌اند که در گذشته توسط سنگ‌تراش‌های ایل بختیاری در ایران و در استان چهارمحال و بختیاری و شمال استان خوزستان به شکل شیر تراشیده می‌شدند و به نشانهٔ شجاعت، "دلاوری" و ویژگی‌هایی چون هنرمندی در شکار و تیراندازی در جنگ و مهارت در سوارکاری بر آرامگاه بزرگان قوم خود قرار می‌دادند.
شهر هفشجان در گذشته یکی از مراکزِ مهمِ شیر تراشی بوده‌است و اکنون تعدادی از سنگ‌تراش‌های قدیمی در هفشجان در قیدِ حیاتند. شیرهایی که در قبرستان‌های هفشجان باقی‌مانده‌است از زیباترین و خوش‌نقش‌ترین شیرهای سنگی محسوب می‌شوند. قدیمی‌ترین شیرِ سنگی موجود در استان چهار محال و بختیاری مربوط به دوره صفویه است. بنا به گفته‌ها، شیر سنگی یادگار، دورانِ ماد هاست (اما قدیمی‌ترین شیر سنگی کشف شده مربوط به عیلامی هاست). در ۳ دههٔ گذشته شیرهای سنگیِ بی نظیرِ این قبرستان به غارت رفته‌اند. به‌طوری‌که از هزاران شیر سنگی این شهر، تنها تعداد، انگشت شماری باقی‌مانده‌است. پرویز تناولی از معروف‌ترین مجسمه سازانِ ایران کتابی در خصوصِ شیر سنگی به چاپ رسانده‌است که شیر سنگیِ هفشجان را از مهم‌ترین نمونه‌های ایران برشمرده است.
کوشک‌ها، حفره‌ها یا اتاق‌هایی کنده شده در صخره‌ها یا اتاق‌هایی ساخته شده بر روی سطح زمین هستند، که بعنوانِ گونه‌ای مقبرهٔ خانوادگی در ایل بختیاری موردِ استفاده قرار می‌گرفتند. در این روش، وقتی یک نفر از اعضای پر نفوذِ خانواده فوت می‌کرد، درِ کوشک را باز کرده و بقایای فردِ درگذشتهٔ پیشین را با احترام به کناری نهاده و جسد تازه را در آن قرار می‌داده و در آن را دوباره می‌بستند. امروزه این روش منسوخ شده و دیگر از آن برای خاکسپاری درگذشتگان استفاده نمی‌شود. از این نمونه کوشک در دو سوی زردکوه -یعنی بازفت و بیرگان- وجود دارد.
"مهرزاد قنبری سردار اکبری" طی مقاله‌ای در اینباره می‌گوید:
مردان دلاور و سخت کوش ایل بختیاری از دیر باز در نزد ساکنان فلات ایران به سوارکاری و تیراندازی شهره بودند. چنان‌که رسته برجسته تیر اندازان ارتش ایران در دوره‌های صفوی، افشاریه، زندیه و قاجار از نخبگان تیراندازان ایل بختیاری تشکیل می‌شد.رستمی، بهمن. "فرهنگ بختیاری‌ها"، (صفحه. ۴۱)
امروزه نیز هر خانوار از عشایر بختیاری حداقل یک قبضه اسلحه (مجاز) در اختیار دارد، تا علاوه بر شکار و حفظ کیان ایل، بتواند در مواقع لزوم به استفاده از مهارت خود به دفاع از مرزهای میهن مبادرت نماید. بزرگان ایل اول فنی را که به فرزندان خود می‌آموزند، تیراندازی و سوارکاری است. تیراندازان بختیاری گاه چنان در این فن مهارت پیدا می‌کنند، که می‌توانند سواره و به تاخت، اشیا متحرک را هدف قرار دهند. از جمله دلاورمردی‌های تیراندازان و سوارکاران بختیاری می‌توان نقش ایشان در فتح هرات (زمان نادرشاه)، جنبش مشروطه ایران، فتح تهران اشاره کرد.
لَچَک، کلاهی است که زیر مینا استفاده و با انواع سکه‌های قدیمی، مروارید، سنگ و پولک تزیین می‌شود و انواع گوناگون دارد. سیخکی، ریالی، صدف، که رایج‌ترین آن ریالی می‌باشد که از سکه‌های قدیمی استفاده می‌شود.
روسری از جنس حریر و ابعاد بسیار زیاد به شکل مستطیل است که به‌صورت بسیار ویژه‌ای به سر می‌کنند. مِینا را با سنجاق محکم توسط بندی از یک‌سوی لچک به‌سوی دیگر آن از پشت سرشان می‌آویزند که به آن سیزن گفته می‌شود و بعد موهای جلوی سر را تاب می‌دهند و از زیر لچک بیرون می‌آورند و در پشت مینا پنهان می‌کنند و آن موها را "ترنه" می‌نامند و با مهره‌هایی با رنگ‌های گوناگون آن را تزئین می‌کنند که جلوه‌ای خاص به زیبایی مینا می‌دهد.
پیراهنی به نام "جومه" یا "جوه" است. این پیراهن معمولاً دو چاک در اطرافِ کمر دارد و تا پایینِ کمر می‌رسد و زیر آن دامن بسیار پرچینی به نام شولارقری می‌پوشند که برای تهیه آن گاه از ۸ تا ۱۰ متر پارچه استفاده می‌شود.
روی پیراهن پوشیده می‌شود که از جنسِ مخمل است. همچنین زنان بازوبندی (بازی‌بند) نیز بدست می‌کنند که با مهره‌های رنگی و سنگ تزیین می‌شود. البته استفاده از آن خیلی رایج نیست و بیشتر در مراسم عروسی پوشیده می‌شود.
از شلواری معمولی و گیوه استفاده می‌شود. رنگ لباس زنان بختیاری، الهام گرفته از طبیعت است. زنان و دختران جوان در رخت‌های خود از رنگ‌های روشن استفاده می‌کنند و رنگ لباس خانم‌های مسن به دلیل احترام به سن و سال آن‌ها تیره‌است.
جامهٔ مردان بختیاری از اصیل‌ترین نوع پوشش‌هایی است، که پیشینه آن به دورانِ ایران باستان بازمی‌گردد. این جامهٔ دیرینه، از چهار بخش تشکیل شده‌است.
کلاهی نمدی است به رنگ‌های مشکی، قهوه‌ای روشن و تیره و سفید که به آن "کلاه خسروی" هم گفته می‌شود. در ابتدا خوانین کلاه سفید رنگ خسروی بسر می‌گذاشتند اما بعد از اینکه رضا شاه آنان را تخت قاپو (یکجانشین) کرد، آنان را از پوشیدنِ لباس بختیاری نیز منع کرد، به همین دلیل به مرور زمان کلاه سفید جای خود را به کلاه سیاهِ مردم عادی داد. امروزه دیگر کودکان کلاه سفید خسروی بسر می‌گذارند. کلاه خسروی همان‌طور که از نامش پیداست، طرحش از کلاه خسروان، پادشاهان ساسانی است، که این خود نشان دهندهٔ قدمت تاریخی فرهنگ منطقه می‌باشد.
در ابتدا مردان بختیاری بالاپوشی به نام قبا داشتند، که از کنار چاک داشت و همین‌طور از آستین‌های فراخی برخوردار بود اما بعد منع لباس توسط رضاشاه، بالا پوشی به نام چوقا که رعایا آن را می‌پوشیدند متداول شد که دستباف زنان عشایر بود. چوقا از پشم بز به دو رنگ سیاه و سفید تهیه می‌شود و خاصیت ضدباران دارد. گرما را در زمستان نگه می‌دارد و در تابستان رطوبت و خنکی را حفظ می‌کند. نقش‌های چوقا، ستون‌هایی کوتاه و بلند هستند و نقوشی که در پس و پیش آن ترسیم شده، الهام گرفته شده از زیگورات چغازنبیل است که در واقع نام چوقا از واژه چغازنبیل گرفته شده‌است. این ردای بلند، اولین بار مورد استفاده مادها قرار گرفت (که تصاویر آن بر گور دخمه‌های مادی موجود است) همچنین در بعضی از حجاری‌های عهد ساسانی، بر تن بزرگان دیده می‌شود.
برای پوششِ پایین‌تنه از شلواری به رنگ مشکی استفاده می‌گردد که شلواری گشاد است و از پارچه‌ای موسوم به "دبیت سیاه رنگ" دوخته می‌شود و از یکصد سال گذشته به این سوی، به دلیل استفاده از محصولات پارچه‌ای کارخانه دبیت منچستر انگلستان به آن شلوار دبیت نیز گفته می‌شود. از مجسمه برنزی که در ایذه کشف گردیده و مجسمه مرد شمی نام دارد و در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود، چنین به‌نظر می‌رسد، که این شلوار از البسهٔ دوران اشکانی می‌باشد.
بر نقوش بازمانده از پادشاهان هخامنشی گونه‌ای پا افزار (کفش) بر پای پادشاهان پارسی نمایان است، که شباهت زیادی با آنچه بختیاری‌ها گیوه می‌نامند، دارد. به‌طور کلی پوشش مردان بختیاری بیش از دو هزار و هفتصد سال قدمت دارد، که این بیان‌گر آنست که بختیاریان همان‌طور که زبان، نژاد و فرهنگ خود را از اختلاط و دست اندازی مصون داشته، پوشش و لباس خود را نیز محفوظ و اصیل نگاه داشته‌اند.فرهنگ بختیاری‌ها، بهمن رستمی ص. ۶۳
صبر یا آلوئه‌ورا یا آلووراتوجه به صادرات و برندسازی در تدوین 20 بسته کارآفرینی گیاهان دارویی وبگاه وزارت جهاد کشاورزی ایرانآشنایی با خواص آلوئه ورا همشهری آنلاینپودر آلوئه‌ورا وارد فاز دارویی می‌شود خبرگزاری مهر که عصاره برگ آن به فارسی با نام‌های صبر زرد یا چادُروا و در طب سنتی با نامهای صِبر ، صبارا و صبر سقوطری مشهور است. ، گیاهی از سردهٔ سِگِل‌ها، راسته مارچوبه‌سانان و خانواده سریشیان است. آلوئه‌ورا معمولاً با نام آلوئه نیز شناخته می‌شود. این گیاه از دیرباز به‌عنوان گیاه زینتی و گیاه داروئی کشت می‌شده‌است و می‌توان از آن به‌عنوان گیاه آپارتمانی و در گلدان نیز نگهداری کرد.
آلوئه در بسیاری از محصولات غذایی و آرایشی و بهداشتی از جمله نوشیدنی‌ها، لوسیون‌های پوست، پمادها و کرم‌ها مورد استفاده است. از ژل آلوئه‌ورا نیز برای ترمیم سوختگی‌های سطحی پوست استفاده می‌شود. با این وجود، تاکنون شواهد قطعی در رابطه با تأثیرات مثبت درمانی و بی‌خطر بودن مصرف خوراکی آلوئه‌ورا ارائه نشده‌است.
آلوئه‌ورا گیاهی بدون ساقه یا با ساقه‌ای بسیار کوتاه است. این گیاه ۶۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر رشد می‌کند و از طریق پاگیاه تکثیر می‌شود. برگ آن نیزه‌ای کلفت و گوشتی با لبه‌های دندانه‌دار سفید است و رنگ برگ، سبز تا خاکستری می‌باشد. گل‌های آن در تابستان و بر روی سنبله‌ای می‌رویند که گاه تا ۹۰ سانتی‌متر درازا دارد. گل‌های آن آویخته و دارای کاسبرگ‌هایی ۲–۳ سانتی‌متری هستند. نام‌های دیگر آلوئه‌ورا عبارتند از: چادُروار، صبر سقوطری، آلوئه‌ورا، صبر، صبر کموار، صبر زرد، ازوال، ازوادزرد خزانه، مقر، ایلوا، صبارا، آلوئه کوراسائو، آلوئه هندی، آلوئه بارباد، الوا، صباره، برمس، سولع، مقرا، چادروا و صعدنا.صبر زرد سلامت‌ایران
آلوئه نوع خاصی فتوسنتز دارد که از تبخیر آب گیاه جلوگیری می‌کند.
آلوئه‌ورا گیاهی بومی جنوب‌شرق شبه‌جزیره عربستان بوده و مناسب آب‌وهوای گرمسیری و نیمه‌گرمسیری و خشک و نیمه‌خشک است. این گیاه در سده‌های گذشته به بسیاری مناطق دنیا از جمله خاورمیانه، آفریقا، کارائیب، ایالات متحده، آمریکای لاتین، اروپا و شرق آسیا برده شده و امروزه در بسیاری از مناطق گرم و خشک در سراسر دنیا پراکندگی دارد.
دو ترکیب اصلی مورد استفاده، شامل ژل شفاف موجود در برگ‌ها و لاتکس زرد رنگ این گیاه هستند. ژل گیاه برای تولید داروهای موضعی جهت ترمیم زخم‌ها، ترک‌های پوستی، ترمیم آسیب‌های ناشی از سوختگی‌ها، راش‌ها، پسوریازیس و خشکی پوست مورد استفاده است. از ژل آلوئه‌ورا همچنین در تولید صنعتی ماست، نوشیدنی‌ها و دسرها استفاده می‌شود. مصرف مقدار زیاد و مداوم عصارهٔ برگ‌ها یا لاتکس این گیاه باعث مسمومیت می‌شود.
لاتکس این گیاه نیز به تنهایی یا به همراه ترکیبات و افزودنی‌های دیگر برای تولید داروهای ملین ضد یبوست به‌کار می‌رود.S-W.Choi, B-W.Son /Y-S.Son, Y-I.Park, S-K.Lee, M-H.Chung/ The wound-healing effect of a glycoprotein fraction isolated from aloe vera/ British Jornal of Dermatology 2001/ P145 & 535-545
طب سنتی
مصرف آلوئه به‌عنوان یک گیاه طبی سابقه طولانی مدت دارد و قدمت استفاده از آن به سال ۱۷۵۰ پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد. برخی از مردم به عنوان پزشکی جایگزین، این گیاه را در گلدان‌های کوچک در منازل خود به منظور درمان سوختگی‌ها و بریدگی‌های جزئی پرورش می‌دهند.
آلوئه ورا در بسیاری از نقاط دنیا در محیط‌هایی از جمله خاک‌های سنگلاخی و کم‌آب به‌عنوان گیاه دارویی یا زینتی کشت می‌شود. این گیاه نیاز به آب بسیار کمی دارد و می‌تواند شرایط خشکی را تحمل کند اما مقدار کمی آب برای رشد و شادابی این گیاه مورد نیاز است. آلوئه مقاومت پایینی در مقابل سرمای شدید و برف و یخبندان دارد. این گیاه در برابر آفت‌هایی چون کنه تارعنکبوتی، شپشک آردی و شته تا حدودی مقاوم است. آلوئه برای رشد و نمو نیاز به نور خورشید دارد اما می‌تواند در بعضی مناطق با سایه جزئی نیز سازگار باشد.
برگ‌های این گیاه، دارای مواد شیمیایی گیاهی از جمله مانان‌های استیله‌شده، آنتراکینون گلیکوزیدهای C، انتهرن‌ها و آنتراکینون‌هایی از قبیل امودین و چندین نوع از لکتین‌ها هستند.
این گیاه، حاوی مشتقات هیدروکسی آنتراسن از جمله آلوئین‌های A2 و B به میزان ۴۰–۲۵٪ کل ترکیبات و مشتقات کرومون از جمله آلوئه رزین A2،B و C است. ترکیبات مهم دیگر آلوئه شامل قندها از جمله: گلوکز، مانوز و سلولز، آنزیم‌ها از جمله: اکسیداز، آمیلاز و کاتالاز، همچنین ویتامین‌هایی نظیر: B1،B2،B6،C,E و اسیدفولیک و مواد معدنی مانند: کلسیم، سدیم، منیزیم، روی، مس و کروم و ترکیباتی نظیر آلوئین، فامودین، ایزوباربالوئین و مقدار صمغ آن در حدود ۱۲٪ می‌باشد.دائرةالمعارف گیاه درمانی- گردآورنده:نیره اژدریان- ناشر: آئینه دانش- نوبت چاپ: دوم، 1391- چاپخانه جعفری- شابک: 9786005756265- آلوئه ورا (صبر زرد) ص 12- به نقل از روزنامه همشهری آنلاین
تا کنون اثرات جانبی مهمی پس از مصرف آلوئه‌ورا به‌عنوان داروی موضعی گزارش نشده‌است. مصرف خوراکی عصاره کامل و رنگ‌زدایی نشدهٔ برگ‌های آلوئه‌ورا به‌طور بالقوه می‌تواند باعث مسمومیت و ایجاد عوارضی مانند اسهال و درد شکمی شود. مصرف خوراکی این گیاه همچنین می‌تواند باعث کاهش جذب برخی از داروها یا وقوع تداخل دارویی شود.
مصرف خوراکی همزمان آلوئه‌ورا و داروهای تجویز شده می‌تواند باعث تداخل دارویی شود. داروهای ضد لخته شدن خون، داروهای دیابت، داروهای بیماری‌های قلبی-عروقی و داروهای کاهش‌دهندهٔ میزان پتاسیم خون مانند دیگوکسین و داروهای ادرارآور از این موارد هستند.
۴. ↑دائرةالمعارف گیاه درمانی- گردآورنده:نیره اژدریان- ناشر: آئینه دانش- نوبت چاپ: دوم، ۱۳۹۱- چاپخانه جعفری- شابک: ۹۷۸۶۰۰۵۷۵۶۲۶۵- آلوئه ورا (صبر زرد) ص ۱۳و۱۴- به نقل از روزنامه همشهری آنلاین
شهر جدید سَهَند یکی از نوین شهرهای استان آذربایجان شرقی که در شهرستان اسکو واقع شده‌ است. جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۵ خورشیدی ۸۲٬۴۹۴ نفر بود. فهرست شهرهای ایران بر پایه جمعیت
هدف از احداث این شهر، اسکان دادن سرریز جمعیت تبریز بوده که با استقبال گستردۀ مردم این کلان‌شهر رو به رو شد. نوین شهر سهند در تاریخ ۵ تیر ۱۳۸۷ خورشیدی، با افتتاح ساختمان شهرداری سهند و انتخاب شهردار، به عنوان پنجاه و هشتمین شهر استان آذربایجان شرقی‌ و سومین شهر شهرستان اسکو محسوب می شود که وجود دانشگاه صنعتی سهند در این شهر بر اهمیت این شهر افزوده است.
براساس آمار شرکت عمران شهر جدید سهند، با توجه به تحویل مساکن مهر و با توجه به بعد خانوار ۳٫۲ تا پایان سال ۹۸ حدود ۱۳۰ هزار نفر جمعیت در این منطقه اسکان یابند و پیش‌بینی می‌شود که با اجرای طرح اقدام ملی مسکن و تا پایان ۱۴۰۰ جمعیت این شهر به ۱۸۰ هزار نفر نیز افزایش یابد. زبان اکثریت مردم شهر سهند مانند اکثریت جمعیت شهرهای آذربایجان ترکی آذربایجانی است.
با اجرای طرح مسکن ملی اکنون هم خرید یک واحد در سهند به آرزوی جوانان بدل شده است
شهر نو سهند در شهرستان اسکو استان آذربایجان شرقی واقع شده‌است. ارتفاع آن از سطح دریا ۱٬۶۰۰ متر می‌باشد.
ازلحاظ شهرسازی این شهر هم اکنون دارای ۵ فاز می باشد که اکثرامکانات اداری و تجاری در فازهای ۱ و ۲ مستقر شده است . شایان ذکر است فاز۵ حالت ویلایی دارد که شرکت عمران در صدد تغییر ماهیت آن و اجرای پروژه‌ های شهرسازی می باشد.
در دهه های اخير ايجاد شـهرهای جديـد در ايـران به عنوان راهكاری برای كنترل رشد شهرهای بزرگ و محرکی برای توسـعه، گسترشی روزافـزون بـه خـود گرفته است. بدين ترتيب كه طی ايـن سـال هـا اكثـر شهرهای كشورمان و به ويژه كلانشهر ها، هـر كـدام بنابر مقتضيات مكانی و زمانی خود اقدام به ايجاد شهر يا شهرهای جديـدی در فواصـل دور و نزدیک خـود نموده اند.
شهر جديـد سـهند از شـهرهای تـازه تأسـيس در استان آذربايجان شرقی است كـه تقريبـاً در حـدود دو دهه پيش به منظور كنترل رشـد بـيش از انـدازه شـهر تبريز و پاسخگویی به سرريز جمعيـت ايـن شـهر، در فاصله ۲۰ كيلومتری تبريز احداث گرديد. شهر جديد ســهند در ســال ۱۳۶۸ از ســوی وزارت راه و شهرسازی و با استفاده از قانون تأسيس شهرهاي جديد در تابعيت بخش مركـزی شهرسـتان اسکو در اسـتان آذربايجان شرقی تاسيس گرديد.
اراضی اختصاص يافته به اين شهر حـدود ۱۲۶۵۰ هكتار است كه در دامنه كوه سهند واقع شده است. اما تا به امروز تنها ۱۰۵۰ هکتار از آن ساخته شده است.
در حال حاضر شهر سهند دارای ۵ فاز است:
آماده سازی این فاز به عنوان اولـين مرحلـه گسترش شهر با وسعت تقريبـی ۱۳۰ هكتـار اسـت و شاید به همين علت از بخـش هـای ديگـر پر رونـق تر است و تقريباً اكثر اراضی آن احـداث گرديـده اسـت، گرچه در بخش تجاری نتوانسته به توسعه كامل برسد و تنها در سـطح نيازهـای روزمـره، مشـاغل فـردی، بنگاه های معـاملات ملكـی و خـدمات اوليـه زنـدگی بخش های در قسمت فعال است.
آماده سازی فاز ۲ به عنوان دومین مرحله گسترش، با حدود ۴۷۰ هكتار وسـعت طراحی شده است و بخش مهمی از خدمات و مراكز شهری در اين محدوده پيشبيني شده اسـت. شـبكه اصـلی شـهر در تمام قسمت هـا تسـطيح و زيرسـازی و در مسـيرهای اصلی آسفالت شده است. لیکن به جز چندين مجموعه آپارتمانی در محـدوده میانی احـداث گرديده و با وجود واگذار شدن تقريباً تمامقطعـات به متقاضيان هنوز جمعيت قابل ملاحظهايرا جذب ننموده است.
مطالعات طـرح آمـاده سـازی فـاز ۳ كه آخرين مرحله گسترش شهر تا سال ۱۳۹۵ بود که اکنون وضعیتی مشابه فاز ۲ دارد. این فاز در راستای همـاهنگی با فازهای ۱ و ۲ و در پاسخ به نياز به توسـعه مرحلـه بعـدی شـهر در سـال ۱۳۸۲ در دسـتور كـار شـركت عمران شهر جديد سهند قرار گرفته است. اين فـاز با مساحتی حدود ۴۵۰ هكتار برای اسـكان جمعيتی با افق ۴۵۰۰۰ نفر طراحی گرديده است.
این فاز به منظور انجام تعهدات دولت در طرح مسکن مهر در سال ۱۳۹۵ در دستور کار شرکت عمران شهر جدید سهند قرار گرفته، ولی امروزه به دلیل دوری از سایر فاز ها و نبود راه دسترسی مناسب نتوانسته مانند سه فاز نخست این شهر در جذب جمعیت مد نظر موفق ظاهر شود.
این فاز که هنوز در مرحله تحقیقات مقدماتی است و ساخت و سازی در آن شروع نشده است، در کنار اتوبان تازه تأسیس تبریز-سهند واقع شده و قرار است خانه های ساخته شده در این فاز به صورت ویلایی دو طبقه باشند.
ترمودینامیک آماری یکی از شاخه‌های ترمودینامیک و یکی از کاربردهای دانش آمار در مکانیک و فیزیک به شمار می‌آید. با استفاده از ترمودینامیک آماری می‌توانیم کمیت‌های گوناگون ترمودینامیکی همچون کار (فیزیک)، حرارت، و آنتروپی را در سطح و مقیاس مولکولی شرح و تفسیر نماییم.
ایده‌های اوّلیّه مربوط به نظریّهٔ جنبشی گازها به اواسط سدهٔ هجدهم میلادی و به انتشار رساله «هیدرودینامیک» در سال ۱۷۳۸ م توسط ریاضی‌دان و فیزیک‌دان سویسی برنویی باز می‌گردد. او در آنجا مطرح نمود که گازها از تعداد خیلی زیادی ذرّات بسیار ریز تشکیل شده‌اند که به هر سو در حال حرکت و رفت و آمدند. همچنین مطرح شد که ضربهٔ (impact) برخورد این ذرّات بر یک سطح است که به صورت فشار ظاهر می‌شود، و نیز حرارت حاصله، ناشی از انرژی سینتیک آن ذرّات است. جالب توجّه‌است که همان تفسیرها و برداشت‌ها هنوز هم مورد قبول و استفادهٔ دانشمندان است.
مکانیک آماری توسط فیزیکدان اتریشی، لودویگ بولتزمن در 1870 م آغاز شد. ترکیب ترمودینامیک آماری برای اولین بار توسط گیبس در 1902 م مورد استفاده قرار گرفت.
محمدصادق بن حاجی میرزا حسین فراهانی (۱۱ مرداد ۱۲۳۹https://persian-man.ir/senior/poets/ادیب-الممالک-فراهانی/ ۱۲۹۶) ملقب به ادیب‌الممالک فراهانی و امیرالشعرا و متخلص به امیری و پروانه شاعر، ادیب و روزنامه‌نگار دوره مشروطه.آرین‌پور، یحیی، ص۱۳۷ پس از مهارت و شهرت در شاعری، مظفرالدین شاه به او لقب ادیب الممالک داد.
او در پانزده سالگی و پس از مرگ پدرش به تهران آمد و به پایمردی حسنعلی‌خان امیرنظام گروسی، به دستگاه تهماسب میرزا مؤیدالدوله راه یافت.
ادیب از سال ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۱ ه‍.ق همراه امیر نظام در مناطقی مانند آذربایجان، کردستان، کرمانشاه به سر می‌برد. درسال‌های ۱۳۱۲ و ۱۳۱۳ ه‍.ق در تهران به سر می‌برد در دارالترجمه دولتی مشغول به کار بود. در سال ۱۳۱۴ ق بار دیگر همراه امیرنظام به آذربایجان رفت و هنگامیکه مدرسه لقمانیه تبریز در سال ۱۳۱۶ ق افتتاح شد، نیابت ریاست آنجا را عهده‌دار گشت و در همین سال روزنامه ادب را در تبریز منتشر ساخت. در سال ۱۳۱۸ ه‍.ق راهی خراسان شد و انتشار روزنامهٔ ادب را تا سال ۱۳۲۰ در آنجا پی گرفت. در سال ۱۳۲۱ه‍.ق به تهران آمد و سردبیری روزنامهٔ ایران سلطانی را تا سال ۱۳۲۳ عهده‌دار شد. در این سال به بادکوبه رفت و انتشار بخش فارسی روزنامه ارشاد را که به ترکی منتشر می‌شد، بر عهده گرفت.
در سال ۱۳۲۴ه‍.ق بار دیگر به تهران بازگشت و این بار سردبیری روزنامه مجلس به او سپرده شد. او در سال ۱۳۲۵ روزنامه عراق عجم را در همین شهر منتشر ساخت. در دوران استبداد محمد علیشاه ادیب به صف مشروطه‌خواهان پیوست، و در سال ۱۳۲۷ه‍.ق همراه با مجاهدان فاتح وارد تهران شد. در سال ۱۳۲۹ه‍.ق وارد عدلیه یا دادگستری امروزی شد و تا پایان عمر به ریاست چندین شعبه عدلیه در شهرهای اراک، سمنان، ساوجبلاغ و یزد منصوب شد. ادیب‌الممالک فراهانی در روز ۲ اسفند ۱۲۹۵ خورشیدی (۲۸ ربیع‌الثانی سال ۱۳۳۵ه‍.ق) در شهر یزد سکته کرد و در همین سال پس از بازگشت به تهران درگذشت. آرامگاه او در شهر ری است.اطلاعات عمومی. عنایت‌الله شکیبا پور. کتابفروشی اشراقی. ص ۷۸
پدرش حاج میرزا حسین، پدربزرگش صادق و جدش میرزا معصوم حسینی فراهانی، متخلص به «محیط» نام داشته‌اند. میرزا معصوم حسینی فراهانی، شعر می‌سروده و «محیط» تخلص می‌کرده‌است. ادیب در زندگی‌نامهٔ خود دربارهٔ او می‌گوید:
«میرزا معصوم الحسینی الفراهانی، متخلص به «محیط» از معاریف ادبا و بلغای صدر سلطنت قاجاریه است که ذکرش در دفاتر آن عصر از قبیل کتاب انجمن خاقان تألیف فاضل خان گروسی و گنج شایگان اثر خامهٔ میرزا طاهر دیباچه‌نگار با مختصری از شعر شیرینش درج شده…»تذکره انجمن خاقان، با مقدمهٔ دکتر توفیق سبحانی، تهران، نشر روزنه، ۱۳۷۶، ص ۳۵۵.
ادیب در همین زندگی‌نامهٔ خویش شعری لطیف از میرزا معصوم فراهانی نقل می‌کند که امیر نظام گَرّوسی بر سر دَرِ خانهٔ پدری خود، روی سنگ کنده بوده‌است (در خیر مقدم به ورود علی اکبرخان کلانتر ملقب به امین الرعایا توسط وی بیان شده):
این میرزا معصوم حسینی فراهانی، متخلص به «محیط»، برادر میرزا ابوالقاسم قائم مقام، وزیر ادیب و دانشمند و مشهور محمدشاه است که به دستور محمدشاه در نگارستان خفه شد. عبرت نائینی در تذکرة مدینة الادبنسخهٔ منحصر خطی مجلس شورای ملی، با شمارهٔ ۲۶۴۴۹، ج ۱، ص ۹۲. شجرهٔ کامل ادیب را به نقل از تذکرهٔ قدسی میرزا تقی خان دانش،مرحوم وحید در شمارهٔ ۸ و ۹ مجلهٔ ارمغان، س ۱۰، ص ۴۷۸، این تذکره را تذکرهٔ صدر اعظمی می‌نامد. سی و شش پشت به علی بن حسین می‌رساند.
ادیب نیز در زندگی‌نامهٔ خویش، در آغاز دیوان، نسب جدّ خود، عیسی حسینی فراهانی را تا سجاد سی و شش پشت می‌داند:
«چون خاتَم حضرت سیدالساجدین علی بن الحسین بن علی بن ابیطالب - علیهم السلام - که امام چهارم اثنی عشریه و جدِ اعلای این سلسله می‌باشد، در نزد اکابر این خاندان بوده و اکنون نیز در این خانواده مضبوط است. لهذا اجداد قائم مقام را در هر دوره، با وجود وزارت، «میرِ مُهردار» می‌خواندند و نسب میرزا عیسی بر طبق شجره‌ای که نزد نگارنده موجود است به سی و شش پشت، تا علی بن الحسین پیوسته می‌شود.»
ادیب در قطعه‌ای نیز (به مناسبت نقاشی میر زین العابدین، معروف به میر آقا، از چهرهٔ شاعر)، به زبان شعر از نسب خود، سخن می‌گوید:زندگی و شعر ادیب الممالک، نوشته و تنقیح سید علی موسوی گرمارودی، تهران، نشر قدیانی، چ ۲، ۱۳۸۶، ج ۲، ص ۵۲.
مادر ادیب، دختر میرزا عبدالکریمتنها منبعی که نامِ پدربزرگ مادری ادیب الممالک را ذکر می‌کند، میرزا غلامحسین خان افضل الملک است در کتاب سفرنامهٔ خراسان و کرمان، تهران، انتشارات توس، بی تا، ص ۵۷. و او فرزند میرزا حسن برادر میرزا ابوالقاسم قائم مقام دوم است. اگر قدری به عقب برگردیم:
میرزا عیسی قائم مقام فراهانی اول (میرزا بزرگ) که در ذی الحجة ۱۲۳۷ هجری قمری در تبریز وقات یافته و در امامزاده حمزهٔ تبریز، مدفون شده‌است، دارای دو همسر بود. یکی همسری آذربایجانی که از این خانم، میرزا موسی فراهانی و تاج ماه بیگم به وجود آمد. میرزا موسی الحسینی الفراهانی که تولیت آستان قدس را عهده‌دار بود، در ۱۲۶۲ هجری قمری در مشهد وفات یافت و تاج ماه بیگم، مشهور به حاجیه عمّه،رجوع کنید به مجمع الفصحا، چاپ سنگی، ج دوم، ص ۴۷۳. همسر شاهزاده ملک قاسم میرزا فرزند فتح‌علی‌شاه بود.
اما میرزا عیسی حسینی فراهانی، از همسر دیگر-که دختر عموی وی به نام خانم آغا و دختر میرزا محمدحسین وفای فراهانی بود، سه فرزند پسر داشت:
۱. میرزا معصوم حسینی فراهانی که در حیات پدر در ۱۲۲۷ در تبریز مرد و او جد پدری ادیب‌الممالک است.
۲. میرزا ابوالقاسم قائم مقامِ دوم که در ۱۲۵۱ قمری به امر محمد شاه خفه شد.
۳. میرزا حسن.
بزرگ‌ترین برادرش میرزا علیخان (یا به قول برخی از اخلاف امروزین ادیب الممالک، میرزا علی اکبر خان) است که اولاد اول خانواده است و از او اولادی بازنماند.
برادر دیگر، میرزا مهدی، مشهور به سید الواعظین است که ۸ فرزند از او ماند. پنج دختر و سه پسر. از یکی از این پسران به نام میر مرتضی، دکتر عبدالمجید قائم مقامی به دنیا آمد که استاد درس قانون امور حسبی در دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران بود.
برادر سوم، یعنی کوچک‌ترین برادر ادیب، میرزا علی اصغر نام دارد. (در ۱۲۸۴ قمری متولد شده‌است).دیباچهٔ دیوان چاپ وحید دستگردی بعدها به سید علی اصغر بصیر العدالة قائم مقامی شهرت یافت و دست کم تا سال ۱۳۱۲ هجری شمسی با همسر و دخترانش در رشت «مدرسهٔ بنات اسلامی» را می‌چرخانده‌است.
او سه دختر و دو پسر داشته‌است.
ادیب الممالک دو خواهر داشته‌است. یکی در حیات ادیب، وفات کرده و دیگری، شاعره ای نسبتاً توانا بوده و ادیب خود دربارهٔ وی در زندگی‌نامهٔ کوتاهی که نوشته‌است می‌گوید:
«این خواهرم که در قید حیات است، از زنان ادیبهٔ ایران به‌شمار می‌رود؛ نامش «فاطمه خانم» است و «شاهین» تخلّص می‌کند؛ شعرش به طراوت و حلاوت مشهور شده و در خاتمهٔ کتاب خیرات حسان قصیده ای از وی ثبت گشته…».دیباچهٔ دیوان چاپ وحید دستگردی
تولد این بانو را که در تذکره‌ها به نام فاطمه سلطان آورده‌اند؛ ششم رجب ۱۲۸۲ نقل کرده‌اند و وفاتش را پس از ۱۳۰۵؛مشاهیر زنان پارسی گوی ایران از آغاز تا مشروطه؛ محمد رجبی، تهران، انتشارات سروش، ۱۳۷۴، ص ۷۷. بنابراین، این خواهر پنج سال از ادیب کوچک‌تر بوده‌است.
«به نوشتهٔ مؤلف خیرات حسان، این بانو در ادبیات فارسی و عرب و شعر فارسی مهارت کامل داشته و مقامش در شعر فارسی همانند خَنساء در شعر عربی است. دیوان او حدود دو هزار قصیده در مدح حجت بن الحسن و مظفرالدین شاه قاجار (۱۳۱۳–۱۳۲۴ ق) دارد.همان
نورعلی الهی از ادیب‌الممالک فراهانی به عنوان یک سرسپردهٔ دین یاری (اهل حق) یاد می‌کند.الهی، ۱۳۷۰، ج۱: ۵۴۸، ۱۷۶۳. او اشعار نصیری را تحت عنوان "راز تیموری" به نظم درآورده و وحید دستگردی مصحح دیوان وی آن را با حوادث تاریخی ایران منطبق ساخته‌است. او علاوه بر به نظم درآوردن پیشگویی‌های تیمور بانیارانی، برخی از قوانین یارسان را نیز در دیوان خود درج کرده‌است و کلامی از نظرعلی جناب را نیز به فارسی سرایش کرده‌است. او همچنین پیشگویی‌های ایل‌بگی جاف را به نظم فارسی ترجمه کرده‌است. آثار ادیب‌الممالک حاکی از آن است که او با بزرگان دین یاری و جامعهٔ یارسان در ارتباط بوده‌است.رحیمی و آذر، ۱۳۹۵: ۱۳۱.
شهرت ادیب الممالک در کسوت شاعر باعث شد که ارزش و پایگاه او در روزنامه‌نگاری و نویسندگی تحت الشعاع قرار گیرد و جز گروه خاصی به نقش او در مقام یکی از پیشگامان رشتهٔ روزنامه‌نگاری توجه نکنند. در زمانی که نهضت آزادی خواهان ایرانی ضد استبداد قاجار پا گرفت و مردم طالب استقرار نظام دموکراسی بودند، نوشته‌های ادیب در پیشبرد سطح آگاهی آنان از حقوق سیاسی و اجتماعی خود و تهییج آن‌ها به ایستادگی در برابر فشارها و تهدیدات زمامداران اثری بسزا داشت. به نظر می‌رسد ادیب الممالک نخستین شاعری است که در ایران به کار روزنامه‌نویسی هم پرداخته‌است؛ بنابراین، می‌توان او را طلایه دار شعرای روزنامه‌نگاری چون ملک الشعرای بهار، اشرف الدین گیلانی، علی اکبر دهخدا، فرخی یزدی و میرزاده عشقی دانست. تا پیش از شروع نهضت مشروطه، روزنامه‌های درخور اعتنایی که در ایران نشر می‌شدند یا مستقیماً زیر نظر دولت بودند یا، مخصوصاً در شهرستان‌ها، در سایهٔ حمایت حکام فعالیت می‌کردند.دایرة المعارف فارسی، به سرپرستی غلام حسین مصاحب (تهران: کتابهای جیبی، ۱۳۷۴)، ذیل ”روزنامه. “ از این رو، روزنامهٔ مردمی و مستقلی در دسترس نبود که ناشر اندیشه‌ها و آرمان‌های توده‌های مردم باشد. ادیب از نخستین کسانی بود که با تأسیس روزنامهٔ ادب رسماً پای به عالم مطبوعات نهاد و کمابیش تا پایان عمر کار روزنامه‌نویسی را همراه با شاعری دنبال کرد.
دو سال پس از آنکه ادیب در ذیقعدهٔ ۱۳۱۴ق/آوریل ۱۸۹۶م با امیرنظام گروسی باز به تبریز برود، اقدام به تأسیس روزنامه ای کرد که نخست با عنوان جریدهٔ ادب و پس از چندی فقط با نام ادب از آغاز تا پایان سه دورهٔ مختلف را پشت سر گذاشت.
در این شهر، طی دو سال تا اوایل ۱۳۱۷ق/۱۸۹۹م، بر روی هم، به روایتی ۲۲ شمارهٔ مصورمحمدعلی تربیت، دانشمندان آذربایجان (تهران: مجلس، ۱۳۱۴)، ص ۴۰۶. و به روایتی دیگر ۱۷ شماره، نخست به خط نستعلیق و پس از مدتی انقطاع به خط نسخ، منتشر شد. ادیب در این روزنامه، افزون بر مقالات سیاسی و اجتماعی، هر بار برخی از اشعار خود را نیز چاپ می‌کرد. یک بار که روزنامه اش را توقیف کردند، روانهٔ تهران شد، لیکن در منزل اول از اسب به زیر افتاد و دستش شکست و مجبور شد به تبریز بازگردد. شاعر پس از بهبود انتشار ادب را پی گرفت. از دورهٔ روزنامهٔ ادب تبریز ظاهراً بیش از یک شماره از سال دوم (۱۳۱۷ق/۱۸۹۹م) بر جای نمانده‌است.مرتضی سلطانی، فهرست روزنامه‌های فارسی در مجموعهٔ کتابخانهٔ مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران (تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۵۴)، جلد ۱، ص ۸.
ادیب الممالک در اوایل ۱۳۱۸ق/۱۹۰۰م از تبریز به قفقازیه و از آنجا به خوارزم سفر کرد و یک چند نزد محمدامین، خان خیوه، به سر برد و سرانجام در مشهد رحل اقامت انداخت.عبرت نائینی، نامهٔ فرهنگیان، ص ۱۰۴–۱۰۵ سبب توطن ادیب در مشهد گویا تلاش برای احراز تصدی موقوفهٔ خانوادگی قائم مقامی در این شهر بوده‌است.محمد محیط طباطبائی، راهنمای کتاب، شمارهٔ ۵–۶ (۱۳۵۱)، ص ۳۷۶. او دورهٔ دوم ادب را در این شهر آغاز کرد. نخستین شمارهٔ این جریدهٔ هفتگی در مشهد در ۱۴ رمضان ۱۳۱۸ق/۵ ژانویهٔ ۱۹۰۱م در ۸ صفحه با چاپ سنگی منتشر و تا شوال ۱۳۲۰ق در جمع ۱۱۰ شماره طبع و توزیع شد.صدر هاشمی، تاریخ جراید و مجلات ایران، جلد ۱، ص ۸۲–۸۳. ادیب در شمارهٔ اول ادب شعری در قالب مثنوی از خود برای افتتاحیه نشر کرد که در دیوان او در صفحهٔ ۶۰۷ ضبط شده‌است. تا پیش از انتقال ادب از تبریز به مشهد، هنوز در این شهر از روزنامه خبری نبود و بنا براین، تأسیس و نشر ادب زیر نظر سخنور و نویسندهٔ برجسته ای چون ادیب الممالک که از حیث دانش و فضل و خط و ربط در ادب فارسی و عربی انگشت‌نما بود، در محیط آن روز مشهد برای تربیت نسل جوان و تشویق آنان به نویسندگی و گویندگی و برانگیختن افراد مستعد تأثیر بسزایی داشت. حتی شاید وجود ادیب و ادب او در تحول فکری و ذوقی ملک الشعرای بهار و کشاندن او از پیگیری کارهای دستی مانند فیروزه کاری و نقاشی به سوی شعر و ادب بی تأثیر نبوده‌است.محیط طباطبائی، راهنمای کتاب، ۳۷۶–۳۷۷.
مندرجات ادب مشهد مطالبی ادبی، علمی، تاریخی، تجاری، مختصری از اوضاع جهان آن روزگار و البته مقداری مسایل سیاسی و اجتماعی ایران بود. چنین به نظر می‌رسد که چون ادیب الممالک خود شاعری متبحر، تاریخدان و ادیب بود، درونمایه‌های ادبی‌تاریخی روزنامه اش بر مطالب دیگر روزنامه‌ها می‌چربیده‌است. در بعضی از شماره‌های سال دوم ادب مشهد شماری تصاویر و کاریکاتورهای ساده و ابتدایی به چشم می‌خورد که چون طلیعهٔ تکامل هنر چاپ کاریکاتور در روزنامه است، اهمیت ویژه ای دارند.صدر هاشمی، تاریخ جراید و مجلات ایران، جلد ۱، ۸۵–۸۷.
بیش از ۱۴ شماره از سال سوم ادب در مشهد منتشر نشده بود که ادیب الممالک به فرمان مظفرالدین شاه و تصویب میرزامحمد ندیم السلطان، وزیر انطباعات و جراید، دفتر روزنامه را از مشهد به تهران منتقل کرد. ادیب مبدأ انتشار مجدد ادب را نخستین شمارهٔ این روزنامه در تهران قرار داد. ادب از ۲۷ رجب ۱۳۲۱ تا ربیع الثانی ۱۳۲۴ق، جمعاً ۱۸۸ شماره منتشر کرد.صدر هاشمی، تاریخ جراید و مجلات ایران، جلد ۱، ۸۸–۸۹. در بیشتر این مدت، شیخ احمد مجدالاسلام کرمانی (۱۲۸۸–۱۳۴۲ق/۱۸۷۱–۱۹۲۴م)، از ادبای سرشناس و مدیر روزنامه‌های ندای وطن و کشکول و محاکمات، با ادیب همکاری فعال داشت. در حقیقت، او در دو سال پایانی عمر ادب (سال‌های چهارم و پنجم) با عنوان مدیرکل عهده‌دار تمامی کارهای روزنامه بود، زیرا در این دو سال ادیب الممالک یا بیرون از ایران به سر می‌برد یا متعهد مسئولیت‌های دیگر در داخل کشور بود. از آنجا که ادب به همت دو دانشمند سخندان، روشنفکر و آزادی‌خواه اداره می‌شد، مندرجاتش از کیفیتی بالا برخوردار بود. ادب در طول انتشارش «خدمات زیادی به نشر آزادی و بالا بردن سطح معلومات عمومی نمود.»صدر هاشمی، تاریخ جراید و مجلات ایران، جلد ۱، ص ۸۹. این جریده حاوی مقالات تاریخی، ادبی، ترجمهٔ داستان‌هایی به ویژه از زبان فرانسه، اخبار سیاسی و اجتماعی و گزارش احوال بزرگان، اخبار خارجی و غیره بود. از سال چهارم به بعد، دو صفحه نیز با چاپ سنگی به تصاویر و کاریکاتورهایی با مضامین سیاسی اختصاص داده شد. بقیهٔ صفحات چاپ سربی بودند.
در نخستین ماه‌های ۱۳۲۴ق که اوضاع ایران دستخوش اغتشاش بود و مدیران جراید و دیگر آزادی خواهان بر اثر استبداد صدراعظم، عین الدوله عبدالمجیدمیرزا (م. ۱۳۴۵ق/۱۹۲۶م)، پراکنده شدند، مجدالاسلام همراه با حسن رشدیه، بانی مدارس نوین، به کلات تبعید شد.شمس‌الدین رشدیه، سوانح عمر (تهران: بینا، ۱۳۶۲)، ۹۷. کوتاه زمانی پس از آن، ادب برای همیشه تعطبل شد. ادیب الممالک، به مناسبت نفی بلد مجدالاسلام قطعه ای دردناک سروده که در صفحهٔ ۱۷۵ دیوان او ضبط شده‌است. ادیب پس از بازگشت به ایران هرچه بابت ظلمی که در حق ادب شده بود به مقامات شکایت برد، دادخواهی نیافت. این بیداد فاحش با قطع حقوق دیوانی و ضبط تیول خراسان این شاعر آزاده هم‌زمان شد.
بخشی از درونمایهٔ اشعار ادیب به مشکلات و نابسامانی‌های اجتماعی ایران آن روز اختصاص دارد که دردمندانه از آن سخن می‌گوید، خواه مشکلاتی مانند بی قانونی، استبداد و فساد اداری که ریشه ای و بنیادی بودند، خواه گرفتاری‌هایی مانند گرانی نان که مقطعی و تحت شرایطی خاصی در کشور پیش می‌آمدند.ادیب الممالک، دیوان، ۶۸. از میان مسایل اجتماعی که ادیب بیش از همه به آن پرداخته، فساد دستگاه قضا و تشکیلات نابسامان عدلیهٔ آن روز ایران است. او که خود سال‌ها مسئولیت‌هایی را در ادارت عدلیهٔ چند نقطه از ایران بر عهده داشت و از نزدیک با خرابی‌ها، نابرابری‌ها و حق کشی‌های رایج در نظام قضایی نیک آشنا بود، در اشعار عدیده ای با تیغ زبان به آنان که در لباس قضاوت و به نام اجرای عدالت به جان مردم بی‌پناه افتاده و خود باعث مقداری از همان نابسامانی‌ها شده بودند، حمله کرده و آن‌ها را با هجوهای تیز و تند کوبیده‌است. ابیات زیر تصویری است از وضعیت دادگستری زمان ادیب:ادیب الممالک، دیوان، ۱۰۵–۱۰۶.
ادیب الممالک از میان انواع قالب‌های شعر، بیش از همه به قصیده و قطعه تمایل نشان داده‌است. گرچه غزل، در کنار قصیده، یکی از دو قالب شعری مسلط تا آن زمان بود، ولی ادیب قصیده و سپس قطعه را برای اظهار مقاصد خود مناسب تر می‌یافت. طبیعی هم همین بود، زیرا نه فقط برای بیان وصف و مدح که محور اصلی شعرهایش در این دوره بود، بلکه برای طرح مضامین تاریخی، قرآنی، نجومی و همین‌طور آرایش‌های لفظی و معنوی که پسند طبع شاعری چون ادیب بود، قصیده جولانگاه مستعدتری در اختیارش می‌گذاشت. از قضا این دو قالب شعری در دورهٔ دوم شاعری ادیب نیز که تحولی نسبی در مضامین شعری او رخ داد، بیش از دیگر گونه‌ها به کار او آمد. طبق احصاء علی موسوی گرمارودی، شمار ابیات فارسی و عربی ادیب به ۱۶۶۰۰ بیت سر می‌زند.علی موسوی گرمارودی، زندگی و شعر ادیب الممالک فراهانی (تهران: قدیانی، ۱۳۸۴)، جلد ۱، ص ۱۱. از ادیب الممالک بیش از ۲۶ غزل و تغزل بر جای نمانده و این در کنار حدود ۱۳۲ قصیده و ۳۰۰ قطعهٔ او رقمی اندک است. در واقع، بخش اعظم اشعار ادیب را حدود ۷ هزار بیت در شکل قصیده و بالغ بر ۳ هزار بیت به صورت قطعه تشکیل می‌دهد.محمدصادق بن حسین ادیب الممالک، گزیدهٔ اشعار ادیب الممالک، به کوشش احمد رنجبر (تهران: زوار، ۱۳۵۵)، ص ۱۲. با اینکه صورت کلام در غزل‌های ادیب استوار، پخته و خالی از سستی و ابتذال است، لیکن در محتوای همهٔ آن‌ها نکته‌های بدیع و ناگفتهٔ چندانی به چشم نمی‌خورد. البته بی انصافی است که بعضی غزل‌ها یا لااقل بعضی از ابیات این غزل‌های او را درخور تحسین ندانیم. مثنوی‌های ادیب عموماً شیوا و روان است، ولی بدیهی است که این نوع شعر هم قالب مختار و مرجّح او نبوده و به اقتضای پاره ای موضوعات آن را به کار برده‌است. علاوه بر قصیده و قطعه، ادیب به ترجیع‌بند، ترکیب بند و مسمط، که در واقع قالب‌هایی تفننی اند، گرایش نشان داده‌است، زیرا این گونه‌های شعر که تنوع، موسیقایی و جذابیتی دیگر دارند، قالب‌های مناسبی برای مضامین اجتماعی، سیاسی و وطنی بوده‌است؛ بنابراین، در میان سروده‌های دورهٔ دوم شاعری ادیب این قبیل قالب‌ها بیشتر از دورهٔ اول به چشم می‌خورند.
علیرضا خزایی دربارهٔ ادیب الممالک چنین می‌نویسد: «ادیب الممالک، در نگاهی اجمالی، شاعر و ادیبی است سنت‌گرا که نسبت به واپس ماندگی شرق آگاهی تاریخی یافت و این آگاهی را به شعرهایش نیز منتقل کرد. با وجود برخی هجویه‌ها و پرده دری‌ها، او فرهیخته و اخلاق‌گراست و از میان شاعران پیش از مشروطه، به تقریب، تنها گوینده پُراهمیتی است که به دگرگونی‌های محتوایی تن داد. ادیب الممالک عمر درازی نیافت، اما آن قدر زنده ماند تا دشواری‌های متعارف یک انقلاب شاید زودرس را بشناسد. با این همه، به نظر می‌آید در مجموع، وی در واپسین دهه زندگی اش، که برابر است با نخستین دهه انقلاب مشروطه، یک پیشگام ادبی محافظه کار یا دیر مانده جلوه می‌کند. از این رو، اُلفتش با گوینده ای مانند «محمد تقی بهار» (ملک‌الشعرا) دست‌کم، به لحاظ ادبی، بسیار طبیعی به نظر می‌آید. البته، از منظری دورتر، می‌توان موقعیت ادبی وی را دقیق‌تر وصف کرد. ادیب الممالک یکی از واپسین نمایندگان دوره بازگشت است که با اعتدال و چابکی ادبی خاص خود، در انتقال شعر فارسی اواخر قاجار به دوره مشروطه نقشی پُراهمیت بر عهده گرفت. با این همه، به سبب دگرگونی‌های پُرشتاب سیاسی و اجتماعی و فرهنگی، به‌ویژه، در حوزه ادبیات، این نقش، بسیار زود، از یادها رفت. تا جایی که حتی، تاریخ نگاران و یادبودنویسان ادبی سده بیستم میلادی نیز جز چند تن، اغلب با کم مهری، خوانده – نخوانده، شعرهایش را به‌کناری نهاده‌اند.»
بمناسبت ورود علی اکبرخان کلانتر ملقب به امین الرعایا (به نقل از میرزا معصوم جد پدری وی که به اشتباه به وی نسبت داده شده):
قصیده ای در تهییج ایرانیان به دفاع از میهن و سر برآوردن از خواب غفلت:
یکی از معروفترین اشعار او شعری است که به مناسبت زادروز پیامبر اسلام سروده‌است.
این شعر در قالب مسمط می‌باشد و در زمان مظفر الدین شاه سروده شده‌است:
وز سینه‌ام آتشکده پارس نمودار
جوشند چو بلبل به چمن کبک به کهسار
آن را که درد نامه‌اش از عجب و ز پندار
تا صاحب خانه نرساند به تو آزار
کانجا شودش صدق کلام تو پدیدار
آن را که خبر نیست فگار است ز افکار
چونان که ببویید مسیحا به سر دار
بر منزلت و قدرش یزدان کند اقرار
سنگی که ببوسد کف آن دست گهربار
تا لایق بزم تو شود نغز و بهنجار
در دست تو بسپرده قضا صارم تبّار
بر تخت چو بر چرخ بر این ماه ده و چار
خلقی شده دیوانه و شهری شده هشیار
مادرش به بستر شده بیمار و نگون سار
آلوده به خون دل و چاک از ستم خار
آوخ ز فروشنده دریغا ز خریدار
و اندیشه نکردیم ز طوفان و ز تیار
جاری به زمین و فلک و ثابت و سیار
نام هنر و رسم کرم را به سزاوار
جغدیم به ویرانه هزاریم به گلزار
وز گله اغنام بران گرگ ستمکار
ثروت شده بی‌مایه و صحت شده بیمار
بشکاف ز هم سینه این ابر شرر بار
فریاد از آن خرس کهنسال شکمخوار
وآمد سر همسایه برون از پس دیوار
حق را تو ظهیرستی و دین را تو نگهدار
در دار نمانده‌است ز یاران تو دیّار
بسیار برش اندک و زو اندک بسیار
وین هر دو پدید است ز گفتار و ز دیدار
وز هول تو گشته‌است تعب زار و ستم خوار
هم دشمن جادویی و هم آفت سحار
وز دست حوادث ببری خاتم زنهار
کاندر دو جهان نیست تو را جز به خدا کار
کز مهر تو زار آید و از غیر تو بیزار
وز صارم دین شسته و پرداخته زنگار
پرش از خَرَک یا ارکوجت یکی از بخش‌های ورزش ژیمناستیک هنری است. مسابقات پرش از خرک هم توسط ژیمناست‌های مرد و هم ژیمناست‌های زن انجام می‌شود.
این حرکت این‌گونه انجام می‌شود که ژیمناست با سرعت بالا مسیری حداکثر ۲۵ متری را دویده و سپس با جهش از یک تخته فنری پرشی را از روی خرک اجرا می‌کند. امتیاز ورزشکار به شتاب او در انجام حرکت، ارتفاع و طول پرواز از تخته پرش، فرود ثابت و همراه با تعادل، میزان پیچیدگی و دشواری حرکات آکروباتیکی که در پرش انجام می‌شود و زیبایی و اجرای صحیح آن‌ها بستگی دارد.
سرعت دویدن، طول پرش، قدرتی که از پاها و شانه ایجاد می‌شود، هشیاری حرکتی بر روی هوا، و سرعت چرخش از عوامل مؤثر بر یک پرش موفق هستند.
Wikipedia contributors, "Vault (gymnastics)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vault_(gymnastics)&oldid=215349578
خرک حلقه یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک هنری است. این ابزار تنها توسط مردان ژیمناستیک‌کار بکار می‌رود.
اندازه‌گیری‌های فدراسیون جهانی ژیمناستیک:
دارحَلقه یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک هنری است.
این ابزار تنها توسط مردان ژیمناست، بکار می‌رود.
Wikipedia contributors, "Rings (gymnastics)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed January 31, 2008).
بارفیکس (به فرانسوی:barre fixe) و یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک هنری است. بارفیکس یک میله افقی است که از فلز (بیشتر فولاد) ساخته می‌شود. در نوع خانگی بارفیکس، معمولاً میله آهنی بارفیکس در چهارچوب در فیکس می‌شود و برای تمرین‌های ساده در خانه به کار می‌رود.
این ابزار توسط مردان و زنان ژیمناستیک‌کار بکار می‌رود.
بارفیکس تأثیر مثبت و ارزشمندی بر سلامت شما دارند. انجام صحیح بارفیکس، به‌طور مؤثر علائم شانه‌درد، کمردرد و خستگی گردن را تسکین می‌دهد. علاوه‌بر این با تمرینات قدرتی (از جمله بارفیکس) خطر بیماری‌هایی مانند نقرس، دیابت یا کلسترول بالا به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد.
تمرین منظم کششی برای ریه‌ها و قلب شما مفید است. به ویژه ظرفیت ریه‌ها را افزایش می‌دهد، ضربان قلب را تنظیم می‌کند و خطر سکته مغزی را همراه با بیماری‌های قلبی عروقی کاهش می‌دهد.
میله‌های پارالِل یا موازی یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک هنری است.
این ابزار هم توسط زن هم توسط مرد به کار میرود. میله‌های پارالل روی چهارچوبی تکیه دارند که از جنس فلز (بیشتر فولاد) ساخته می‌شود. خود میله‌ها از چوب یا ماده‌ای مرکب ساخته می‌شوند.
Wikipedia contributors, "Parallel bars (gymnastics)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Parallel_bars_(gymnastics)&oldid=205645205
چوب مُوازنه یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک هنری است.
این ابزار تنها توسط بانوان ژیمناستیک‌کار بکار می‌رود. این ابزار از چهارچوبی از جنس فلز (بیشتر فولاد) و تیری چوبی با روکش جیر یا چرم ساخته می‌شود. حداکثر زمان تمرین با چوب موازنه یک دقیقه و سی ثانیه است.
حرکات زمینی یکی از بخش‌های تمرینی و مسابقاتی ورزش ژیمناستیک است. رقابت‌های حرکات زمینی معمولاً بر روی تشک مخصوصی انجام می‌شود که قابلیت ارتجاعی و فنری دارد و به انجام حرکت‌های آکروباتیک ورزشکاران کمک می‌کند. حرکات زمینی یکی از شش اسباب ژیمناستیک هنری مردان و چهار اسباب ژیمناستیک هنری زنان محسوب می‌شود که در مسابقات این رشته ورزشکاران حرکات خود را بر روی آن انجام می‌دهند.
ابعاد پیست حرکات زمینی تشکی در اندازه ۱۲ در ۱۲ متر و قطر ۱۷ متر می‌باشد و یک منطقه ایمنی دو متری نیز دور تا دور آن قرار می‌گیرد. استفاده از بالش در کنار تشک بلامانع می‌باشد. رنگ رویه تشک معمولاً به رنگ آبی راه راه انتخاب می‌شود و جنس لایه‌های زیرین آن معمولاً ارتجاعی می‌باشد.
در مسابقات بین‌المللی ورزشکاران مرد برنامه حرکات زمینی خود را در یک مدت حداکثر ۷۰ ثانیه‌ای و ورزشکاران زن در یک مدت حداکثر ۹۰ ثانیه انجام می‌دهند. ژیمناست‌های زن برخلاف مردان حرکات زمینی خود را همراه با موسیقی انجام می‌دهند. برنامه هر ورزشکار برای حرکات زمینی و موسیقی آن هم توسط خود او و مربیش تعیین می‌شود. در ژیمناستیک بانوان این برنامه ترکیبی از حرکات آکروباتیک و رقص است. در ژیمناستیک آقایان اغلب از حرکات آکروباتیک استفاده شده و حرکات قدرتی، تعادلی، انعطافی و بالانس‌ها نیز به همراه آن انجام می‌شود.
پارالِلِ ناهَم‌سَطح یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک هنری است. این وسیله از میله‌هایی نامتقارن درست شده‌است. پارالل ناهم‌سطح تنها توسط بانوان ژیمناستیک‌کار استفاده می‌شود. میله‌های آن از چوب، پلاستیک یا مواد مرکب درست می‌شوند.
Wikipedia contributors, "Uneven bars (gymnastics)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Uneven_bars_%28gymnastics%29&oldid=205721613
پیش‌تخته یکی از ابزارهای ورزش ژیمناستیک است.
پیش‌تخته، تخته‌ای شیبدار است که در زیر آن فنرهایی قرار دارد و برای پرش ژیمناستیک‌کاران بر روی وسایلی همچون پرش از خرک استفاده می‌شود.
پیش‌تخته انواع گوناگون دارد همچون پیش‌تخته هفت‌فنره چوبی یا پیش‌تخته فلزی.
نگاه کنید به: یاوران ورزش.
رَختکَن به اتاق یا سالنی گفته می‌شود که مخصوص تعویض لباس است و تسهیلاتی برای آن کاربرد ارائه‌می‌دهد مانند کمد وسایل شخصی، نیمکت، آینه و جالباسی.
هدف از ایجاد رختکن ایجاد فضای خصوصی و مناسب برای افراد و همچنین ایجاد جدایی جنسیتی است. بعضی رختکن‌ها ممکن است دارای اتاق‌ها، اتاقک‌ها یا فضاهای خصوصی و همچنین دوش و محل استحمام باشند.
باشگاه‌های ورزشی، ورزشگاه‌ها، پادگان‌ها و دیگر اماکن ورزشی و ارتشی که اعضاء آنها دارای لباس ویژه یا یونیفورم هستند معمولاً دارای رختکن هستند.
اتاق پرو
کریستیان یوهان هاینریش هاینه یا «هاری هاینه» (زادهٔ ۱۳ دسامبر ۱۷۹۷ در دوسلدورف – درگذشتهٔ ۱۷ فوریهٔ ۱۸۵۶ در پاریس) شاعر و خبرنگار آلمانی در سدهٔ ۱۹ میلادی بود.
هاینه بیشتر به خاطر اشعار غنایی‌اش مشهور شده‌است. او درضمن هم‌زمان، شاعر رمانتیسیسم نیز بود. آثار او یکی از پر ترجمه‌ترین نوشتارها در ادبیات آلمانی به‌شمار می‌روند.