moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
کتاب دینی زرتشتی‌ها "اوستا" نام دارد و بدین جهت، زبانی را که این کتاب بدان نوشته شده‌است، اوستایی نامیده‌اند. جز کتاب "اوستا" و آثار وابسته به آن، هیچ اثر دیگری به این زبان در دست نیست و در خود کتاب اوستا اشاره‌ای به نام اصلی این زبان نشده و حتی کلمه اوستا نیز در متون اوستایی نیامده است. تنها از دوره ساسانی و در کتاب‌های پهلوی است که به کلمه اَبِستاگAbestāg (در عربی ابستا و در فارسی ابستا، اوستا، وستا و غیره) برمی‌خوریم. در این کتاب گاه زبان اوستا را زبان دینی نیز نامیده‌اند. معنی دقیق کلمه روشن نیست، تنها احتمال داده شده که به معنی ستایش باشد. از بررسی‌های زبان‌شناسی و مقایسه زبان اوستایی با فارسی باستان از سویی و مقایسه این زبان با زبان‌های شرقی دوره میانه از سوی دیگر، مسلم می‌گردد که اوستایی زبانی متعلق به مشرق ایران بوده‌است. بنا به روایت اوستا و کتاب‌های پهلوی، همه مطلب‌های این کتاب را اورمزد (اهوره‌مزدا) به زرتشت الهام و ابلاغ کرده‌است و در مورد زمان قدیم‌ترین بخش‌های اوستا به یقین نمی‌توان اظهار نظر کرد. به احتمال زیاد وی در حدود ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌زیسته‌است. این زمان سلسله‌ای به اسم کوی (یا کی، جمع آن کیان به زبان پهلوی) از اهالی سیستان بر ایرانویچ فرمانروایی می‌کردند که آخرین شاه آن وِشتاسپَهVištāspa (گشتاسب) نام داشته‌است. زرتشت در زمان وی ظهور کرد ودین خود را بر او عرضه داشت.
همه اوستا از نظر زبان یک دست نیست، بعضی قسمت‌ها دارای سبکی کهته تر و از نظر دستوری دارای زبانی است که با قواعد دستوری صحیحِ اوستا بیشتر مطابقت دارد. در برابر، در برخی بخش‌ها قواعد دستوری چندان مراعات نشده‌است. علت تفاوت زبانی میان متون اوستایی را می‌توان به دو عامل نسبت دارد. یکی این که قدمت بعضی از آثار بیشتر از دسته دیگر است و دیگر این که شاید اختلاف لهجه میان این دو دسته آثار وجود داشته‌است.
اوستایی که اکنون در دست است، تنها یک چهارم کتابی است که در دوره ساسانیان وجود داشته‌است. چنین نظری مبتنی بر مقایسه‌ای است میان خلاصه‌ای از اوستای ساسانی به پهلوی که در کتاب هشتم دینکرد آمده، با آنچه اکنون موجود است. اوستای موجود شامل متونی است که خصوصاً در مراسم دینی و عبادی از آن‌ها استفاده می‌شود و آن را بخ پنج بخش نقسیم می‌کنند: "یَسن‌ها"، "ویسَپَرد"، "وَندیداد"، "یَشت‌ها" و "خرده اوستا". از سوی دیگر، متون اوستایی را براساس ویژگی‌ها وقدمت زبانی می‌توان به دو دسته متون گاهانی و متون اوستایی متاخر تقسیم کرد.
"اوستا" نخستین و کهن‌ترین کتابی است که روایت‌های ایرانی و داستان‌های ملی و حماسی این سرزمین در آن تدوین شده‌است. در این کتاب از نبرد میان عنبر نیکی و بدی - ایرانی‌ها و دیوهای مازندران و دروغ پرستان ورَنَVarəna (در زبان اوستایی، نام سرزمینی است) و از پهلوان‌های ایران و توران - حکایت شده و بیشتر این جنگ‌ها در میدان معین و مشخصی روی داده‌است.
این روایت‌ها اصولاً به ساکنان شمال شرقی ایران و وطن "اوستا" یعنی ایران‌ویج تعلق داشتند و از افسانه‌ها و داستان‌های غرب و جنوب ایران که در آثار مورخ‌های یونانی بدان اشاره شده‌است، در این کتاب اثری دیده نمی‌شود.
سروده‌های اوستایی حاوی مضمون‌های ادبی است که در دوران هند و ایرانی و حتی هند و اروپایی می‌توان آن‌ها را پی گرفت. شروو ساختار اصلی اشعار را به ساختار نخستین یونان، یعنی اشعار هومری، تشبیه کرده‌است و حتی بخش‌های مختلف این دو گروه شعری مانند مقدمه یا بخش حماسی - مشتمل بر توصیف کردارهای خدایان یا انسان‌ها - را کاملاً قابل انطباق بر یکدیگر دانسته‌است.
سنجش "اوستا" و "ودا" (کتاب مقدس هندوها) نیز از وجود پهلوان‌های مشترک ایرانی‌ها و هندوها، پیش از جدایی دو قوم از یکدیگر، حکایت دارد. پهلوانانی مانند جمVeda:Yama;Avesta:Yima و آبتینVeda:āθβiia;Avesta:āptyá و نظایر این‌ها که برای هر یک از آن‌ها داستانی خاص تداول داشته‌است.
جم شخصیتی اسطوره‌ای و هندوایرانی و بنابر باوری‌های نیاکان مشترک این دو قوم، نخستین انسان و در یشت‌های کهن نخستین شاه است. در "اوستا" با دو تصویر ناسازگار و ناهماهنگ از این شخصیت افسانه‌ای روبرو می‌شویم:
بدین ترتیب، در ایران، در زمان تدوین "اوستا"، مجموعه‌ای از افسانه‌ها، داستان‌ها و روایت‌های تاریخی با نظم و ترتیب نسبی در افواء رواج داشت که تاریخ ملی و روایی ایران را از آغاز آفرینش تا زمان ظهرو زرتشت تبیین می‌کرد. این تاریخ داستانی به هنگام تألیف و تدوین "اوستا" مورد استفاده قرار می‌گرفت و در نتیجه افسانه‌های کهن ایرانی و قدیم‌ترین گزارش دربارهٔ تاریخ اساطیری و افسانه‌ای ایران، نخستین بار در این کتاب صورت مدون یافتند.
در "اوستا" نام اشخاص اساطیری بسیاری ذکر شده که برخی از آن‌ها را (نظیر فهرست نام‌های مذکور در آبان یشت) بعدها، در هیچ مورد دیگری نمی‌بینیم. اما تعداد بسیاری از این اسامی و اشخاص بار دیگر در ترجمه عربی داستان‌های فارسی و در شاهنامه مشاهده می‌شوند. این مطلب حکایت از آن دارد که تدوین کنندگان متن مقدس این افسانه و قهرمان‌های اساطیری آن‌ها را، از آغاز جهان تا ظهور زرتشت، مانند تاریخی مسلسل با ترتیبی معین می‌شناختند. بررسی کتاب "اوستا" و ادبیات دینی به زبان پهلوی فرایند رشد و نشو و نمای این تاریخ افسانه‌ای را تا آن هنگام که در شاهکار فردوسی راه می‌یابد، نشان می‌دهد.
گاهان (سروده زرتشت) از نظر سبک، کهن‌ترین بخش "اوستا" به‌شمار می‌آید اما یشت‌ها که مجموعه‌ای از سرودهایی در ستایش برخی ایزدان پیش-زرتشتی است، از دورانی بسیار پیشتر از زرتشت بر جای مانده‌است.
گرچه سرایش آن‌ها در شکل کنونی ممکن است پس از روزگار زرتشتی دارد، ناگفته نماند که نسخه موجود یشت‌ها رنگ و صبغه زرتشتی دارد، اما پیداست که این افسانه‌ها در روزهای شرک و بت‌پرستی و نیز در دوره پهلوانی پیش از زرتشت در ایران نواحی شرق محبوبیت داشته‌اند. در این اسطوره‌ها و افسانه‌ها که سراینده‌های ناشناس یشت‌ها سروده‌اند و خنیاگرهای دوره‌های مختلف سینه به سینه انتقال داده‌اند، هسته و چهارچوب کلی تاریخ روایی ملی و حماسه ملی ایران و پی آیی شخصیت‌ها با ترتیبی زمانی بیان شده‌است.
گاهان، سروده زرتشت، از نظر سبک، کهن‌ترین بخش "اوستا" به‌شمار می‌آید اما یشت‌ها که مجموعه‌ای از سرودهایی در ستایش برخی ایزدان پیش-زرتشتی است، از دورانی بسیار پیشتر از زرتشت بر جای مانده‌است.
پس از تدوین بخش‌های مختلف یشت‌ها یک باره که مشحون است، از داستان‌های حماسی و ملی ایران، دنباله این روایت‌ها یک باره قطع نشده و از شمال شرق و مشرق ایران در سایر نقاط ایران رواج یافته و به صورت تازه‌ای درآمده و عناصر ساسانی و اسلامی دیده می‌شود. برای نمونه از داستان هخامنش نیای شاه‌های هخامنشی می‌توان یاد کرد که بنابر گزارش آئلیان،Aelian مورخ یونانی، شاهینی او را تربیت کرده و در شاهنامه همین مضمون در داستان زندگی پدر رستم که او را سیمرغَAvesta:mərəγō saēna پرورده‌است، دیده می‌شود و با شباهت بساری که میان داستان زندگی کوروش و کیخسرو و حتی مضمون شباهتی چون انتقام گرفتن آن‌ها از جد مادری شان به چشم می‌خورد.
دوره حماسی کیانی ادبیات برجسته‌ترین دوران پهلوانی را در روایت‌های ایرانی در بر می‌گیرد. این ادبیات احتمالاً ریشه در شعرهایی داشته که در ستایش دلاوری‌ها و ماجراهای پادشاه‌های کیانی بوده و خنیاگرانی که به دربارهای ایشان آمد و شد می‌کردند، آن‌ها را می خواندن. گرچه سندی تاریخی یا مدرکی تأییدکننده برای رویدادهای این دوره و تاریخ، یا میهن دقیق کیانیان در دست نداریم، اما دلیلی برای تردید در درستی اساس کرده‌های ایشان آنگونه که در "اوستا"، یا بعدها در "شاهنامه"، روایت شده‌است، در دست نیست. با مطالعه تطبیقی ادب پهلوانی به درک و دریافتی از محیط و ماهیت انتقال افسانه‌های کیانی می‌توان دست یافت.
از خلاصه‌ای که "دینکرد" از "اوستا" به دست می‌دهد، آشکار است که داستان‌های کیانی کم و بیش به صورتی که بعدها در خدای نامه آمده، در "اوستا" وجود داشته‌است.
گسترش آیین زرتشتی از عوامل مهم توسعه و تعمیم این داستان‌ها در ایران بوده و به ویژه داستان‌های نقاط دیگر، پس از پذیرش این کیش، به صورت داستان‌های دیویَسنان و فرهنگ مطرود درآمده و به سرعت نابود شده‌است. چنان‌که هنگام به شاهی رسیدن ساسانیان، ایرانی‌ها از تاریخ خود، کم و بیش همان مطالبی را می‌دانستند که بعدها در خدای نامه ثبت شد و بازنمون آن در شاهنامه دیده می‌شود.
تاریخ حماسی روزگار پیش از زرتشت، در این مجموعه به دو بخش تقسیم شده‌است: در بخش نخست با اساطیری روبرو می‌شویم که صبغه تاریخ به خود گرفته‌است و در بخش دوم با داستان‌های مرتبط با کیانیان پرداخته شده‌است. کریستین‌سن داستان کیانیان را در "اوستا"، تاریخ ایران شرقی می‌داند که با تصوری افسانه‌ای پرداخته شده‌است.
در یشت‌ها از هشت‌کوی،Kauui به شرح زیر نام برده شده‌است: کی‌قباد،Kauui Kuuāta کی‌اپیوه،Kauui Apiuuahu کی‌کاووس،Kauui Usan کی‌آرش،Kauui Aršan کی‌پشین،Kauui Pisinah کی‌ویارش،Kauui βiiaršan کی‌سیاوش،Kauui syāvaršan و کی‌خسروKauui Haosrauuah (یشت ۱۳، بند ۱۳۲؛ یشت ۱۹، بند ۷۱).
این سلسله شاهی که نام آن‌ها همواره با لقب کی (=کوی، یعنی شاه در ایران شرقی) همراه می‌آید شخصیت‌هایی اند که نخستین بار رنگ تاریخی به افسانه‌های حماسی می‌دهند. در داستان‌های پراکنده‌ای که در یشت‌ها نقل شده‌است، طرحی از نوعی ترتیب تاریخی مشاهده می‌شود. پس از داستان‌های مربوط به هشت‌کوی نام برده، خلأئی دیده می‌شود تا هنگام ظهور زرتشت که در آن هنگام زمام امور در دست چند کوی به صورت ملوک‌الطوایفی است و گشتاسب حامی زرتشت یکی از آن چند شاه است.
روحانی‌هایی که به آئین زرتشت گرویدند به هنگام استنتاخ یشت‌ها، سروده‌هایی به شیوه شعرهای حماسی باستان سرودند و ضمن آن چگونگی گسترش آئین زرتشت و کارکیایی‌های گشتاسب را شرح دادند و سروده‌های حماسی پیش از زرتشت را نیز بر آن‌ها افزودند و به تلفیق عقاید پیش-زرتشتی و زرتشتی پرداختند. پس از ظهور زرتشت آخرین دوره حماسی با دلاوری‌های گشتاسب و پسرش اسفندیارspəntodāta و برادرش زریر،Zairiuuairi و پسر زریر - بستورBastauuairi - در نبرد علیه دشمنان آیین نو آغاز می‌شود (یشت ۱۷). عصر گشتاسب پایان دوره از تاریخ جهان و آعاز دوره‌ای دیگر است. پیش از او، هشت‌کوی یاد شده، پیوسته با ترتیبی معین آمده‌اند. تسلسل و جانشینی فرمانرواهای دوره‌های نخستین و پهلوان‌ها بنابر ترتیبی که در کتاب "اوستا" به هنگام اجرای مراسم یزش و قربانی کردن برای ایزدان از آنان نام برده می‌شود تا حدودی تثبیت شده‌است. به نظر کریستین سن، نوعی برداشت کیهانی، در ورای این نظم و توالی تاریخی که طی آن نخستین تاریخ جهان و سپس تاریخ ایران، از آغاز تا ظهور زرتشت، مطرح شده‌است، دیده می‌شود.
تاریخ شش هزار ساله این جهان با آمدن زرتشت به دو دوره سه هزار ساله بخش می‌شود. ناگفته نماند که پیش از پیدایش این جهان سه هزار سال از عمر عالم گذشته بود و هزاره آخر آن با آفرینش و مرگ کیومرث،Gaiia marətan نمونه نخستین انسان مشخص شده‌است.
هزاره نخست تاریخ جهان با شهریاری جم آغاز می‌شد اما بعدها هوشنگ و تهمورث مقدم شمرده شدند و هزاره نخست به دوران پادشاهی این سه تن بخش شد. هزاره بعدی، هزاره شوم ضحاک است و هزاره سوم با شهریاری فریدون آغاز می‌شود. در یشت‌ها پس از فریدون، از گرشاسب نام برده می‌شود که به نظر می‌رسد در شمار شاهان به حساب نمی‌آید. پس از او شاهی هشت‌کوی یاد شده به نظر می‌رسد در شمار شاهان به حساب نمی‌اید. پس از او شاهی هشت‌کوی یاد شده‌است تا پادشاهی گشتاسب و ظهور زرتشت و هزار سوم به پایان می‌رسد. در پایان هر هزاره از دوران سه هزار ساله فرجامین یکی از سوشیانت که از تبار زرتشت اند، ظهور می‌کند تا ستیزه نهایی میان نیک و بد را به فرجام رسانند.
در یشت سیزدهم (فروردین یشت) از فروهرهای همه پاکان از کیومرث تا زمان سوشیانت یاد شده و بدین طریق تصویری از این برداشت تاریخ جهان ارائه شده‌است و در یشت نوزدهم (زامیاد یشت) تاریخ اجمالی پادشاهی ایران آمده‌است که دارمستتر آن را با تلخیص شاهنامه برابر می‌داند. در یشت نه، پانزده و هفده و نیز در متن متاخز اوستایی ائوگمدثه‌چهAogemadaēča (به معنی «بر زبان می‌آوریم، بیان می‌داریم») اشارت پراکنده‌ای به شخصیت‌های تاریخ ملی ایران شده‌است.
در اوستای مکتوب دوره ساسانی که به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده و هر یک شامل هفت نَسک (بخش) بود، آگاهی بیشتری دربارهٔ این مطالب وجود داشت. خلاصه‌ای از این بیست و یک نَسک در کتاب هشتم و نهم دینکرد و خلاصه‌ای از تاریخ اساطیری ایران در کتاب هفتم دینکرد به زبان فارسی میانه آمده‌است. از مطالب دینکرد چنین برمی آید که دامدادنسکdāmdād nask و چهردادنسکčihr dād nask و سودگر نسکSūdagar nask از اوستای کهن اختصاص به مسایل آفرینش، رستاخیز و کارنامه پهلوان‌های ملی داشته‌است. فهرستی از نام‌های همه پادشاهان پیشدادی و کیانی به همان ترتیبی که بعدها در منابع اسلامی ظاهر می‌شوند در چهردادنسک وجود داشته که خلاصه آن در دینکرد (کتاب هشتم) آمده‌است.
در یشت‌های آغازین که دیرتر از گاهان تصنیف شده‌اند اما پایه و اساس آن‌ها کهن تر از سرودهای گاهانی است، این شاهان و پهلوانان غالباً اساطیری ضمن عبارت‌های کلیشه‌ای معرفی شده‌اند که به ایزدان گوناگون یزش می‌برد و برای آن‌ها قربانی می‌کنند و یاری آن‌ها را برای رسیدن به هدفی خاص یا فایق آمدن بر مشکلی، که به اختصار بیان شده‌است، طلب می‌کنند. این عبارات در چند یشت متفاوت یا چندین بار در یک یشت آمده‌است. داستان‌هایی که در یشت‌ها آمده، معمولاً بسیار کوتاه است و تا پایان بیان نگردیده بلکه فقط اشاراتی ضمنی به آن‌ها شده و بیشتر به صورتی چنان مبهم است که برای ما نامفهوم باقی می‌ماند مگر آنکه با ظهور دوباره در شاهنامه یا ادبیات پهلوی روشن شود.
مشخص است که به هنگام نوشتن یشت‌ها این داستان‌ها آنچنان شناخته بودند که اشاره‌ای برای به خاطر آوردن آن‌ها بسنده بوده‌است. برای نمونه:
داستان خلاصه‌ای مثل پااوروه که روشن نیست چرا فریدون او را به شکل کرکس درآورد یا داستان آرش کمانگیر که در تیشتر یشت (بند ۶) تنها در تشبیهی بدان اشاره شده‌است. اما روایت کامل تر آن را در مآخذ پهلوی و فارسی در دست داریم. فقدان جزئیات در داستان‌های یشت‌ها به توضیح متفاوت بازمی‌گردد:
گرشویچ نظر کریستن‌سن را تا آنجا می‌پذیرد که بخشی از فرهنگ اوستایی فقط در نوشته‌های زرتشتی به زبان فارسی میانه باقی مانده‌است و نویسنده‌های آن‌ها بیشتر مطالبی را که در "اوستا" می‌خوانیم، تکمیل می‌کنند. اما آگاهی‌های بیشتری که گزارشگرهای پهلی زبان دربارهٔ دوره کیانیان نقل کرده‌اند الزاماً به بخش‌های گمشده "اوستا" بر نمی‌گردد: بخشی از این آگاهی‌ها ممکن است از آن حلقه داستانی اخذ شده باشد که خنیاگران ساسانی سینه به سینه نقل می‌کرده‌اند و تا اندازه‌ای در شاهنامه نیز بر جای مانده‌است. حتی در دوره‌های کهن احتمال دارد که نویسندگان روحانی زرتشتی گه گاه از شاعرهای درباری الهام گرفته باشند و شاید هم شعرای درباری از آنچه روحانی‌ها قرائت می‌کرده‌اند تأثیر پذیرفته باشند؛ بنابراین می‌توان حدس زد که در تدوین یشت‌ها سنت‌های گوناگون دینی و ادبی در کار بوده‌است. اصولاً نقل روایت‌ها و اساطیر کهن به اختصار و به صورت پند و اندرز و تمثیل در کتاب‌های مقدس مانند ودا و آثار پیامبرهای بنی اسرائیل نیز رایج بوده‌است.
در فصل‌های نه تا یازده یسنا و در فرگرد دوم وندیداد بخش‌های بسیار کهن دیگری در ارتباط با افسانه‌ها و اسطوره‌های روزگار بیش از زرتشت مشاهده می‌شود. سه فصل نام برده یسنا، یشتی دربارهٔ هوم.Haoma تجسم ایزدینه افشره هستی بخش گیاه هوم، را در بر می‌گیرد. افسانه ضحاک و فریدون (یسن ۹، بند ۷) و افسانه ثریتهθrita از خاندان سام و دو پسر او اورواخشیهUruāxšaiia (هیربد و قانونگذار) و گرشاسب (پهلوان نیرمند و دارند گرز با گیسوان مجعد و نمونه آریایی هرکول؛ یسن ۱۹، بندهای ۹–۱۰) نمونه‌هایی از افسانه‌های اوستایی اند که به عصر هندوایرانی می‌رسند.
در اوستا از هوشنگ، کشنده دیوها و براندازنده دشمنهای دین و آئین در سرزمین مازندران، نام برده شده‌است که پیشدادParaδāta به معنای «نخستین آفریده» لقب دارد یا از تهمورثTaxma Urupi که اهریمن را به هیئت اسبی درآورده بود و سی سال بر پشت او گرد جهن می‌گشت (یشت ۱۹، بند ۲۶–۲۹).
در یشت‌ها از افراسیابFraŋrasiian پادشاه تورانی و کشته شدن سیاوش به دست او یاد شده‌است (یشت ۱۹ُ، بند ۷۷؛ یشت ۱۷، بند ۴۲). افراسیاب سرانجام به دست ایزدهوم گرفتار می‌شود (یشت ۱۷، بندهای ۳۷–۳۹). حماسه کیانیان (کیان جمع کی و معاد با واژه کویان است) که بخش‌هایی از آن، به صورتی پراکنده، در یشت‌ها بازمانده‌است، با پیروزی کیخسرو و درگرفتن انتقام خون پدر از جد مادریش، افراسیاب، پایان می‌پذیرد (یشت ۱۹، بندهای ۷۳–۷۷).
می‌توان گفت که در مجموع شخصیت‌های اساطیری و داستانی اوستایی و به‌طور کلی داستان‌های نقل شده در کتاب اوستا از ریشه هندوایرانی اند و به دوران بسیار کهن نیاکن مشترک هندی‌ها و ایرانی‌ها بازمی‌گردند و پس از جدایی این دو قوم از یکدیگر داستان‌ها و شخصیت‌های داستانی بومی نیز به این مجموعه افزوده شده‌است.
جمYima به عنوان نخستین مرد نخستین میرنده نیز محسوب می‌شد از اینرو در آرای هندی‌ها فرمانروای جهان مرده‌ها شده‌است. در ورای روایت‌های ایرانی به پنداره‌ای برمی‌خوریم که همانندش در فرهنگ عامیانه مردم‌های ابتدایی نیز به چشم می‌خورد. نخستین مرد در آغاز برای جاودانگی و نامیرایی آفریده شده بود؛ ولی این افسانه ابتدایی تحولی دوجانبه پیدا کرده‌است. در اوستا نیز دو تصور ناسازگار و ناهماهنگ از این شخصیت افسانه‌ای می‌بینم. در این کتاب جم نخستین مرد نیست، بلکه اولین پادشاه جهان است. پدر او وی‌وهنتVivahvant نخستین کسی است که افشره گیاه هوم را برای جهان مادی تهیه کرد و به پاداش، پسرش جم بدو ارزانی شد که شهریار و خوب‌رمه و خورشیددیدار لقب دارد. بنابر افسانه اصلی پادشاهی او که هزار سال انجامید زورگار بی‌مرگی یا بهشت این جهانی بود؛ ولی این روزگار شادکامی و خوشبختی صرف سرآمد.
برای چنین فرجام شوم و اندوهباری تنها یک توجیه می‌توان یافت. جمشید به علت ارتکاب گناهی بزرگ خوشبختی خود و همه مردم‌ها را تباه ساخت. افسانه جم آنچنان‌که در یشت ۱۹، بندهای ۳۰–۳۴ آمده‌است، چنین است. فر شاهی مزدا آفریده به جم پیوست:
فر شاهی ۳ بار به صورت مرغی جمشید را ترک گفت، بار نخست ایزدمهر، بار دوم فریدونθraētaona و بار سوم گشتاسبkətəsāspa نریمان آن را گرفت و سیپیتورهspitiiura که اهرمن (مینوی پلید) او را از پی جم فرستاده بود، جمشید را گرفته به دو نیم کرد و این چنین جم در پتیارگی بمرد. نکته جالبی از داستان جم در نخستین بخش فرگرد دوم وندیداد (۱–۱۹) به صورت شعری بس آشفته و مغشوش بازگو شده‌است. روایت وندیداد گزارشی از اوضاع و احوالی است که چندین بار در دوران ماقبل تاریخ رخ داده و سرانجام به مهاجرت دست جمعی جمشید به فرمان اهوره‌مزدا با افزارهای جادویی سه بار زمین را که از بهر مردم‌ها، جانورها و آتش‌های مقدس تنگ شده بود، فراخ کرد.
در بخش دیگر روایت رستاخیز و آخرت به عهده جمشید واگذار شده‌است. اهوره‌مزدا در انجمنی از ایزدان و بهترین مردان جم را از رسیدن زمستانی مرگبار که جهان آلوده استومند را نابود خواهد کرد آگاه می‌کند و او را فرمان می‌دهد و می‌آموزد که وَری بسازد (این ور که جایگاهش در گزارش قید نشده و نوعی پناهگاه دست نیافتنی است) و مایه و اَخیج جهان فرشگرد یعنی مردمان، جانوران، گیاهان و برگزیده‌ترین نمونه همه دام‌ها و آتش‌های سرخ را از آن جایگاه بازآورد. در این روایت ساکنان وَرِجَمکرد (پناهگاهی که به دستور جمشید ساخته شده‌است) از بی‌مرگی و سعادت مطلق برخوردارند و آنانند که پس از پایان زمستان پرگزند از نو جهان را پرخواهند کرد.
این افسانه که در زمان‌های بعدی استنتاخ شده و پر از تحریف است و در سرتاسر آن وزن اصلی شعر اوستایی جز در مواردی نادر رعایت نشده و قدمتش از افسانه دیگر کم‌تر نیست. اندیشه ویرانی یکسره جهان به وسیله زمستانی سخت و وحشتناک در سرزمین‌های شمالی به وجود آمد و از همین نواحی است مهاجرت‌های آریایی در ترکستان و سیبری جنوبی که زمستان‌های بس دراز دارند، آغاز شده‌است.
عنصر کوپرنیسیم عنصری مصنوعی است که در رآکتورهای هسته‌ای تولید می‌شود و در نتیجه هیچ ایزوتوپ پایداری نداشته و جرم اتمی استاندارد برای آن قابل تعریف نیست. نخستین ایزوتوپ شناسایی شده این عنصر ۲۷۷Cn بود که در سال ۱۹۹۶ میلادی تولید و ردیابی شد. تاکنون ۶ ایزوتوپ و دو ایزومر هسته‌ای از کوپرنیسیم شناسایی شده است که پایدارترین ایزوتوپ در این میان ۲۸۵Cn با نیمه عمر ۲۹ ثانیه است.
عنصر رونتگنیم عنصری مصنوعی است که در رآکتورهای هسته‌ای تولید می‌شود و در نتیجه هیچ ایزوتوپ پایداری نداشته و جرم اتمی استاندارد برای آن قابل تعریف نیست. نخستین ایزوتوپ شناسایی شده این عنصر ۲۷۲Rg بود که در سال ۱۹۹۴ میلادی تولید و ردیابی شد. تاکنون ۷ ایزوتوپ (۲۷۲Rg تا ۲۸۲Rg) از رونتگنیم شناسایی شده‌است که پایدارترین ایزوتوپ در این میان ۲۸۱Rg با نیمه عمر ۲۶ ثانیه است.
اگرچه مکانیسم های دقیق درگیر در ایجاد هیدروتوراکس کبدی به طور کامل شناخته نشده است، اما احتمالاً از عبور آسیت از حفره صفاقی به حفره پلور از طریق نقص های کوچک دیافراگم ناشی می شود. این عیوب معمولاً کمتر از 1 سانتی متر هستند (و ممکن است میکروسکوپی باشند) و عموماً در قسمت تاندونی دیافراگم قرار دارند. هیدروتوراکس کبدی زمانی آشکار می شود که ظرفیت جذب فضای پلور بیشتر شود. مکانیسم های پاتولوژیک پشت تشکیل آسیت به تفصیل در جای دیگری مورد بحث قرار گرفته است
عنصر دارمشتادیم عنصری مصنوعی است که در رآکتورهای هسته‌ای تولید می‌شود و در نتیجه هیچ ایزوتوپ پایداری نداشته و جرم اتمی استاندارد برای آن قابل تعریف نیست. نخستین ایزوتوپ شناسایی شده این عنصر ۲۶۹Ds بود که در سال ۱۹۹۴ میلادی تولید و ردیابی شد. تاکنون ۷ یا ۸ ایزوتوپ (۲۶۷Ds (یا ۲۶۹Ds) تا ۲۸۱Ds)و ۲ یا ۳ ایزومر هسته‌ای از دارمشتادیم شناسایی شده است که پایدارترین ایزوتوپ در این میان ۲۸۱Ds با نیمه عمر ۹٫۶ ثانیه است.
انسداد اغلب ناشی از هایمن بسته یا به طورِ کمتر شایع وجود یک دیواره عرضی در واژن است.
این مایع از موکوس سرویکال و اندومتر یا در موارد نادر از ادرار تشکیل شده است که از طریق فیستول وزیکوواژینال، بالاتر از انسداد انباشته شده است.
پارک ملی بیا یک پارک ملی در منطقه غرب غنا و با مساحت ۵۶۳ کیلومتر مربع یکی از منابع دست نخورده و بکر آفریقاست که حیوانات و گونه‌های زیادی را در خود جای داده‌است.
برخی از بلندترین درخت‌های باقیمانده در غرب آفریقا در این پارک ملی وجود دارد.
این پارک در سال ۱۹۳۵ احداث شده‌است و این پارک هم به دلیل وجود داشتن رودی در این منطقه به نام رود نیا، پارک نیا نامیده شد. در سال ۱۹۷۴ این پارک را به عنوان یک پارک ملی معرفی کردند.
کشاورزی زیاد در این منطقه صدمات فراوانی به پارک زد اما از سال ۱۹۷۵ هیچ انسانی در این منطقه اجازه کشاورزی و زندگی و فعالیت نداشت.
در سال ۱۹۸۵ این پارک در سازمان ملل به ثبت جهانی رسید.
در این پارک بیش از ۱۶۰ گونه پرنده و ۶۲ گونه از پستانداران زندگی می‌کنند.
دولت اسلامی افغانستان نام رسمی کشور افغانستان پس از تحویلی دولت چپگرا بود. رئیس جمهور برهان‌الدین ربانی از اواسط سال ۱۹۹۲ میلادی ریاست کشور را بر عهده داشت. پس از تصرف کشور توسط طالبان در سال ۱۹۹۶، نام آن به امارت اسلامی افغانستان تغییر یافت. پس از روی کار آمدن طالبان، دولتمردان اسلامی برای بازپس‌گیری قدرت، در شمال این کشور، جبههٔ متحدی را که به ائتلاف شمال شهرت داشت، تشکیل دادند.
با وجود بودن قدرت در دست طالبان، دولت اسلامی تا سال ۲۰۰۱ میلادی و تا قبل از تشکیل دولت موقت و جمهوری اسلامی، در سازمان ملل نماینده داشت.
عنصر مایتنریم عنصری مصنوعی است که در رآکتورهای هسته‌ای تولید می‌شود و در نتیجه هیچ ایزوتوپ پایداری نداشته و جرم اتمی استاندارد برای آن قابل تعریف نیست. نخستین ایزوتوپ شناسایی شده این عنصر ۲۶۶Mt بود که در سال ۱۹۸۲ میلادی تولید و ردیابی شد. تاکنون ۸ ایزوتوپ (۲۶۶Mt تا ۲۷۸Mt) و احتمالاً دو ایزومر هسته‌ای از مایتنریم شناسایی شده است که پایدارترین ایزوتوپ در این میان ۲۷۸Mt با نیمه عمر ۸ ثانیه است.
عنصر هاسیم عنصری مصنوعی است که در رآکتورهای هسته‌ای تولید می‌شود و در نتیجه هیچ ایزوتوپ پایداری نداشته و جرم اتمی استاندارد برای آن قابل تعریف نیست. نخستین ایزوتوپ شناسایی شده این عنصر ۲۶۵Hs بود که در سال ۱۹۸۴ میلادی تولید و ردیابی شد. تاکنون ۱۲ ایزوتوپ (۲۶۳Hs تا ۲۷۷Hs) و ۱-۴ ایزومر هسته‌ای از هاسیم شناسایی شده است که پایدارترین ایزوتوپ در این میان ۲۶۹Hs با نیمه عمر ۹٫۶ ثانیه است.
دِرم یا دِرمیس در کالبدشناسی به لایه‌ای از پوست گفته می‌شود که زیر اپیدرم قرار دارد.
درم به همراه اپیدرم، تشکیل پوست بدن را می‌دهند. پوست حقیقی دارای دو بخش سطحی‌تر پاپیلاری (منطقه B در شکل) و عمقی‌تر رتیکولار (منطقه C در شکل) است.James, William; Berger(2005) "Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology" (ویرایش دهم). صفحه ۲–۳. . پوست حقیقی بین روپوست و زیرپوست (هیپودرم، بافت همبند زیر پوست) قرار دارد. بین روپوست و پوست حقیقی لایه غشای قاعده‌ای یا بازال (basement membrane) قرار دارد. گیرنده‌های حسی پوست، غدد عرق، فولیکول مو، غدد سباسه، غدد آپوکرین، عروق خونی و لنفی همه در درم هستند.
آدخه (به اسپانیایی: Adeje) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۴۳٬۲۰۴ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
آگولو (به اسپانیایی: Agulo) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱٬۲۰۰ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
آلاخرو (به اسپانیایی: Alajeró, Santa Cruz de Tenerife) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲٬۱۱۰ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
آرافو (به اسپانیایی: Arafo) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۵٬۵۰۲ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
آریکو (به اسپانیایی: Arico) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۷٬۵۲۹ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
برنیا آلتا (به اسپانیایی: Breña Alta) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۷٬۳۳۷ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
برنیا باخا (به اسپانیایی: Breña Baja) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۵٬۱۱۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
بوئنابیستا دل نرته (به اسپانیایی: Buenavista del Norte) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۵٬۲۲۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
فاسنیا (به اسپانیایی: Fasnia) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲٬۹۶۳ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
فوئنکالینته د لا پالما (به اسپانیایی: Fuencaliente) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱٬۹۳۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
گاراچیکو (به اسپانیایی: Garachico) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۵٬۴۱۶ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
گارافیا (به اسپانیایی: Garafía) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱٬۸۰۴ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
گرانادییا د آبنا (به اسپانیایی: Granadilla de Abona) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۴۲٬۵۴۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
گویا د ایسرا (به اسپانیایی: Guía de Isora) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲۰٬۳۸۷ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
گویمار (به اسپانیایی: Güímar) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱۸٬۴۴۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
هرمیگوا (به اسپانیایی: Hermigua) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲٬۲۰۳ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
ایکد د لس بینس (به اسپانیایی: Icod de los Vinos) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲۳٬۷۲۶ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
لس یانس د آریدانه (به اسپانیایی: Los Llanos de Aridane) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲۱٬۱۴۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
لا ماتانسا د آسنتخو (به اسپانیایی: La Matanza de Acentejo) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۸٬۴۷۱ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
لا اورتابا (به اسپانیایی: La Orotava) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۴۱٬۷۰۶ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
پوئرتو د لا کروس (به اسپانیایی: Puerto de la Cruz) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۳۲٬۵۷۱ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
لس رئالخس (به اسپانیایی: Los Realejos) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۳۸٬۰۲۸ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
سان کریستبال د لا لاگونا یک شهر در اسپانیا با جمعیت ۱۵۰٬۶۶۱ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
سان کریستوبال د لا لاگونا در جزیره تنریف واقع شده است. این شهرستان است از سال ۱۹۹۹ به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. این شهرستان سکونت‌گاه اسقف کاتولیک محلی و اسقف کلیسای جامع سان کریستوبال د لا لاگونا تنریف است. همچنین این شهرستان محل قدیمی‌ترین دانشگاه در جزایر قناری، دانشگاه لا لاگونا است.
سان سباستیان د لا گمرا (به اسپانیایی: San Sebastián de La Gomera) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۹٬۰۵۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
سانتا کروس د لا پالما (به ) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱۷٬۱۳۲ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
سانتا ورسولا (به اسپانیایی: Santa Úrsula) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱۴٬۳۷۴ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
سانتیاگو دل تیده (به اسپانیایی: Santiago del Teide) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱۲٬۹۳۲ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
لس سیلس (به اسپانیایی: Los Silos) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۵٬۴۵۶ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
تاکرنته (به اسپانیایی: Tacoronte, Santa Cruz de Tenerife) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۲۳٬۶۱۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
تگوئسته (به اسپانیایی: Tegueste, Santa Cruz de Tenerife) یک شهرستان در اسپانیا با جمعیت ۱۰٬۱۶۵ نفر است که در جزایر قناری واقع شده‌است.
با انبساط جهان و سرد شدن آن، به تدریج فوتون‌های نور انرژی خود را از دست دادند، و دیگر قادر نبودند اتم‌ها را چون گذشته یونیزه کنند. وضعیت دقیقاً همان چیزی است که در پدیده فوتوالکتریک رخ می‌دهد: فوتون‌های با طول‌موج بلند، هر چقدر هم پرتعداد، نمی‌توانند الکترون را از اتم فلز جدا کنند. در نهایت، تمام الکترون‌ها در حالت پایه مستقر شدند، و فوتون‌ها نتوانستند هیچ برهم‌کنشی داشته باشند. در طی یک مدت کوتاه، جهان از یک حالت کدر، به یک جهان کاملاً شفاف تبدیل شد. از آن پس و در ادامه انبساط جهان، فوتون‌ها توانستند بدون مانع حرکت کنند. این فرایند به واجفتیدگی معروف است.کتاب آشنایی با کیهان‌شناسی نوین، صفحه ۱۱۱
کوه مقدس (به اسپانیایی: La Montaña Sagrada و به انگلیسی: The Holy Mountain) یک فیلم سورئالیستی مکزیکی به کارگردانی آلخاندرو خودوروفسکی است که در این فیلم به بازیگری، طراحی لباس، آهنگسازی و تدوین نیز پرداخته است.
این فیلم یکی از بهترین ساخته های زمان خود و شاهکار خودوروفسکی و همچنین ستونی از سینمای به اصطلاح باطنی محسوب می شود و تأثیرات زیادی بر هنرمندانی مانند مرلین منسون و دارن آرونوفسکی داشته است که این تأثیرات در فیلم چشمه (۲۰۰۶) دیده می شود.
"کوه مقدس" فیلمی سراسر نماد و کنایه است که با نگاهی انتقادی به مسائلی چون مذهب، سانسور، اعدام آزادی خواهان، طبقه‌های اجتماعی جامعه از جمله نظامی‌ها، سرمایه داران، روحانیون و فقرا، مسائل فرهنگ عمومی، مصرف مواد مخدر، تن‌فروشی و غیره می‌پردازد.
ماجرای داستان حول شخصیت دزدی می‌گردد که از روی عمد بسیار شبیه عیسی مسیح است.
این فیلم یک ساعت و ۵۳ دقیقه‌ای سه قسمت دارد که قسمت اول به داستان دزد (بخش اجتماعی) و قسمت دوم به معرفی افراد داستان (بخش سیاسی) و قسمت سوم سفر عرفانی افراد داستان به کوه مقدس (بخش عرفانی) تشکیل شده‌است.
فیلم با نمایش تصویر دزدی آغاز می‌شود که در بیابان توسط کودکان عریانی که تصور می‌کنند او مرده، حمل می‌شود و او را به صلیب می‌کشند ولی دزد به هوش می‌آید و آن‌ها را فراری می‌دهد، سپس وی با کوتوله‌ای دوست می‌شود و به شهر می‌آیند.
زمانی که کوتوله و مرد دزد به شهر می‌آیند با صحنه‌هایی رو به رو می‌شوند که کمی غیرعادی است از جمله تیرباران افرادی که از محل اصابت گلوله به آن‌ها پرندگان خارج می‌شوند و مردی برای سربازی که به همسرش تجاوز می‌کند دست می‌زند و فیلم می‌گیرد! و زن او نیز از این موضوع شکایتی ندارد! و دوربین را به دزد می‌دهد تا از او نیز در این صحنه تصویر برداری کند.
سپس گروهی که رئیس آن‌ها کلاهی با علامت صلیب شکسته نازی را بر سر دارد از او می‌خواهد که در یک نمایش خیابانی شرکت کند و او و کوتوله قبول می‌کنند.
در این نمایش جعبه‌های کشتی مانندی پر از قورباغه با مارش نظامی آلمانی و با نماد صلیب بر روی لباس‌های خود، به سمندرهای موجود در ماکت نمایش حمله می‌کنند و آن‌ها را می‌خورند و صحنه ماکت نمایش پر از خون می‌شود و خون‌ها از ماکتی که شبیه قربانی گاه مایاها است سرازیر می‌شود.
در ضمن برخی از این قورباغه‌ها لباس راهبه‌های مذهبی قرون وسطی را بر تن دارند.
در پایان نمایش ماکت ساختمان‌ها منفجر می‌شود و قورباغه‌ها هم می‌میرند و دزد و کوتوله از پولی که بدست آورده‌اند بسیار شادمان هستند.
سپس مغازه‌ای نمایش داده می‌شود که بر سردر آن نوشته مسیح برای فروش و افرادی نظامی و بسیار فربه که مانند رومی‌های باستان لباس پوشیده‌اند از آن محافظت می‌کنند و اجناس آن از جمله مجسمه مصلوب عیسی مسیح را می‌فروشند و با توریست‌ها عکس می‌گیرند و در این هنگام فردی که گویا رئیس مغازه است صلیب را بر دوش دزد قرار می‌دهد و او را به داخل مردم می‌فرستد و در بازگشت مقدار زیادی الکل به وی می‌خورانند و بعد از بیهوش شدن، وی را عریان کرده و به داخل کارگاه مغازه آورده و قالب بدن او را می‌گیرند و او را درمیان سیب زمینیها پرتاب می‌کنند، دزد بعد از بیدار شدن خود را در بین صدها مجسمه از وی که در حالت مصلوب شدن است، میابد و از ترس و خشم فریاد می‌کشد و صاحب مغازه را شلاق زده و شروع به خراب کردن مجسمه‌ها می‌کند و با آخرین مجسمه سالم خود خلوت می‌کند.
فیلم سپس گروهی از زنان فاحشه را نمایش می‌دهد که به همراه میمونی و دختر خردسالی که مانند فاحشه‌ها لباس پوشیده، از کلیسا خارج شده و به جلب نظر مردم می‌پردازند بعد پیرمردی را نمایش می‌دهد که دختر خردسال فاحشه را صدازده و بعد از نوازش او چشم خود را در دست او قرار می‌دهد و به شکل بیمار گونه‌ای وی را می‌بوسد.
در صحنه بعد، دزد درحالی که آخرین مجسمه خود را بر دوش دارد به همراه کوتوله از مغازه خارج شده و با گروه فاحشه‌ها روبه رو می‌شود که ابتدا مورد تمسخر آن‌ها واقع می‌شود ولی یکی از فاحشه‌ها که گویا دوست میمون است، شروع به تمیز کردن مجسمه کرده و به یاد مسیح می‌افتد.
سپس دزد به همراه مجسمه خود وارد مجلسی می‌شود که نظامی‌ها در حالی که برخی از آن‌ها ماسک زد گاز دارند، با یکدیگر می‌رقصند، دزد مجسمه خود را بر روی تاقچه گذاشته و به کتاب بازی که شبیه انجیل و پر از کرم است نگاه می‌کند و کمی قدم می‌زند و در تخت خوابی، پاپ را همراه مجسمه مصلوب مسیح می‌یابد، پاپ وی را از ساختمان بیرون می‌اندازد.
دزد در بیرون ساختمان شروع به خوردن مجسمه خود می‌کند و به بیابان و در میان کودکان عریان بازگشته و مجسمه خود را با بادکنک به آسمان می‌فرستد.
سپس دزد و کوتوله و گروه فاحشه‌ها به بازار می‌آیند و می‌بینند که از بالای برجی بلند (که گویا نماد قدرت و ثروت است) قلابی طلا به پایین فرستاده می‌شود که بر آن مقداری طلا قرار دارد، دزد به طلاها طمع می‌کند و می‌خواهد منبع آن‌ها را بیابد پس به قلاب آویزان می‌شود که بالا برود.
سپس دزد به جایی معبد مانند وارد شده و نمادهای بسیاری که برخی از آنه به زبان عبری است و ستاره داوود و حتی کلمه عربی الله را مشاهده می‌کند (گویا نمادهای مذهبی تمام ادیان ابراهیمی مورد نظر کارگردان بوده).
سپس دزد، رئیس معبد که با دو بز با بیضه‌های بزرگ در اطراف اویند و به حالت مدیتیشن و با پیراهنی سفید، روی صندلی نشسته نمایش می‌دهد.
دزد به استاد معبد حمله می‌کند ولی استاد با هنرهای رزمی وی را خلع صلاح و خشک می‌کند، سپس یکی از زنان عریان معبد، موجودی زنده را از پشت گردن او خارج می‌کند (که گویا نماد غرور و سرسختی اوست) و استاد دوباره او را به حالت طبیعی بر می‌گرداند و از او می‌پرسد طلا می‌خواهی؟ و او می‌گوید بله!
دزد را شستشو می‌دهند و ظرفی به او می‌دهند تا در آن مدفوع کند، سپس استاد لباسی را که شبیه لباس یهودیان است می‌پوشد و دزد را در ظرف بخار قرار می‌دهد، سپس مدفوع وی را با عرق وی مخلوط می‌کنند تا طلا بدست می‌آورند و استاد به او می‌گوید تو می‌توانی خود را به طلا تبدیل کنی.
استاد به دزد، آموزش می‌دهد که مثلاً کوه از بلندترین نقطه‌اش می‌توانی ویران کنی یا آینده او را با فال تاروت مشخص می‌کند.(این آموزش‌ها مانند آموزش‌های روحانی است ولی گویا هدف دیگری دارد)
آموزش‌های دزد از همه ادیان مثلاً مسیحیت و هندوئیسم و غیره را در بر می‌گیرد.
سپس دزد را به اتاقی می‌برد و به او می‌گوید تو برای سفر نهایی خود همراهانی خواهی داشت، آن‌ها هم مانند تو دزد هستند ولی در یک جایگاه دیگر، آن‌ها قدرتمندترین افراد کره زمیناند.
سپس یکی یکی، این افراد را با زبان خودشان معرفی می‌کند:
نفر اول باند، شخصی است که هدفش زیبایی انسان‌ها است و پدرش کر و کور و لال است و تصمیماتش را از روی مهبل زنش می‌گیرد.
باند زنان و بچه‌های زیادی دارد و دیالوگ‌های نمادینی می‌گوید، از جمله 'مردم می‌خواهند که دوست داشته شوند، نه به خاطر چیزی که هستند، بلکه به خاطر چیزی که به نظر میر سند' (که گویا اشاره‌ای است به جراحی پلاستیک)
نفر دوم ایسلا، زنی گویا دو جنس خواه است که صنایع نظامی و اسلحه را کنترل می‌کند.
ایسلا می‌گوید: 'ما بمب‌های هیدروژنی و گازهای کشنده و غیره تولید می‌کنیم.
ما داروهایی تولید می‌کنیم انسان‌های بی‌آزار را به حیوانات وحشی تبدیل می‌کند.
ما برای جوانان و یهودیان و بودایی‌ها و مسیحی‌ها اسلحه‌های خودشان را درست می‌کنیم.'
نفر سوم کلن نام دارد و وی با زنش رابطه بسیار بدی دارد ولی در عوض معشوقه‌ای دارد که با وی به عشق بازی می‌پردازد.
کلن یک گالری هنری دارد که آثار هنری را به صورت خط تولید، بو جود می‌آورد که از مالیدن رنگ بر کپل افراد و قرار دادن آن‌ها روی بوم نقاشی ایجاد می‌شوند (گویا وی صنعت پورنوگرافی را اداره می‌کند).
کلن یک ماشین عشق نیز طراحی کرده که به صورت یک مهبل بزرگ است و بچه دار هم می‌شود!
نفر چهارم سل نام دارد که بنابر گفته خودش، مشتریانش بچه‌ها هستند و یک کار خانه اسباب بازیسازی دارد.
سل، اسباب بازی‌های جنگی می‌سازد و خدمه او بسیار شبیه روس‌های فقیر هستند. کارخانه سل، بر اساس جنگ‌های آینده اسباب بازی تولید می‌کند تا ذهن کودکان را آماده جنگ کند.
نفر پنجم برگ نام دارد که بچه آن‌ها یک مار است! و در محیط کار او پرچمی که بسیار شبیه، پرچم ونزوئلا است، نصب شده.
برگ، خود را مشاور مالی رئیس جمهور می‌خواند و به رئیس‌جمهور گزارش می‌دهد که اگر ما بخواهیم اقتصاد کشور را نجات دهیم، در ۵ سال آینده باید چهار هزار شهروند را بکشیم! و رئیس‌جمهور هم دستور می‌دهد که پروژه را آغاز کنید. برگ هر جا می‌رود با بادیگاردهایی عریان همراه است.
نفر ششم اکسان نام دارد، وی فرمانده پلیس است و فرایند پلیس‌سازی را بدین گونه نشان می‌دهد که آلت تناسلی و بیضه مرد جوانی را در طی مراسمی با قیچی می‌برند و به موزه آلت‌های پلیس می‌سپارند و به وی کتاب مقدسی داده می‌شود که در آن به فرد آموزش داده می‌شود که به اکسان اعتقاد داشته باشد و وی پلیس می‌شود و در صحنه بعد، گروه پلیسان به گروه تظاهر کنندگان حمله‌ور می‌شوند و آن‌ها را به شکل وحشیانه‌ای و گویا با سم پاشی و خالی کردن شکم آن‌ها می‌کشند.
نفر هفتم لوت نام دارد، شغل وی طراحی ساختمان است و وی می‌گوید انسان به خانه نیاز ندارد وی به سرپناه نیاز دارد و اگر بتوانیم این ایده را به مردم بفروشیم، میلیونر می‌شویم'! وی می‌گوید کارگران به هیچ چیز در خانه خود از جمله الکتریسیته و غذا نیاز ندارند، ما به آن‌ها در کارخانه غذا می‌دهیم و وی تابوتی را نمایش می‌دهد که نمادی از خانه‌های طراحی شده توسط اوست (کنایه‌ای به آپارتمان‌های امروزی).
در اینجا قسمت معرفی تمام شده و تصویر به برج بلند باز می‌گردد ولی این بار گویی چند صد سال گذشته و برج در میان شهری مدرن واقع شده‌است، در این صحنه ۷ نفر معرفی شده توسط هلیکوپتری به ساختمان می‌آیند تا استاد را ببینند، استاد به آن‌ها می‌گوید:'شما پول و قدرت دارید ولی نمی‌توانید از مرگ فرار کنید، اما زندگی ابدی را می‌توان بدست آورد، در سنت‌های قدیمی از کوه‌های مقدس نام برده شده‌است که نه نفر با چهارده هزار سال سن، زندگی می‌کنند و دنیا را از آن کوه‌ها اداره می‌کنند، شما باید پیش آن‌ها بروید تا آن‌ها راز خود را به شما بگویند. شما باید به عنوان یک گروه عمل کنید و فردیت خود را کنار بگذارید، پول خود را بسوزانید، تصور شخصی از خودتان را بسوزانید'
این گروه ۹ نفره به راه می‌افتد و آن فاحشه‌ای که میمون داشت هم آن‌ها را تعقیب می‌کند. ابتدا به جایی شبیه پرو می‌روند و با فردی روبه رو می‌شوند که یکی از آن‌ها را بادگیر می‌کند.
در ادامه نزد فردی دوم می‌روند که ماده‌ای به آن‌ها می‌خوراند.
فرد سوم، آن‌ها را به حال خلسه می‌برد، به گونه‌ای که صدای پای مورچه‌ها را می‌شنوند و یکی از آن‌ها از آب، پرنده خلق می‌کند.
فرد چهارم به آن‌ها نکته‌ای فلسفی می‌آموزد.
در مرحله بعدی مراسم مرگی برای هر یک گرفته می‌شود تا دوباره متولد شوند.
در صحنه بعد آن‌ها به یک بندرگاه وارد می‌شوند و بچه‌های گشنه به سمت آن‌ها می‌دوند و از دزد نان می‌طلبند و استاد به او می‌گوید آیا می‌خواهی نقش مسیح را اجرا کنی؟ اگر به آن‌ها نان بدهی باهم به جنگ می‌پردازند.
آن‌ها بندر را ترک می‌کنند و فاحشه و میمون هم آن‌ها را تعقیب می‌کنند.
در قایق هم به دزد درسی عرفانی می‌آموزند که از تعلقات خود دوری کند و از گذشته خلاص شود و کوتوله را به دریا بیندازد.
آن‌ها بعد از گذشتن از دریا، موهای خود را از ته می‌تراشند و به جزیره کوه مقدس وارد می‌شوند و با فردی رو به رو می‌شوند که به آن‌ها می‌گوید که شما اولین نفراتی نیستید که به کوه مقدس می‌آیند.
وی افرادی را نشان می‌دهد که در کوه پایه کوه مقدس گمراه شده‌اند! و مثلاً به شعر گویی یا مصرف ال اس دی مشغول شده‌اند یا به‌طور عمودی توان صعود را ندارند و نمی‌توانند به قله کوه مقدس بروند.
گروه نه نفره مرد فروشنده را ترک می‌کنند و سعی در رسیدن به نوک قله دارند که در حین صعود نیز با ترس‌های خود از جمله ترس از موفقیت و ترس از از دست دادن بدن روبه رو می‌شوند و آن‌ها را شکست می‌دهند.
در این مرحله از سفر با مواردی از جمله پول پرستی و وحشی‌گری و شکم پرستی و سکس دوستی و آلت دوستی و دیگر توهمات رو به رو می‌شوند و این در حالی است که فاحشه و میمون آن‌ها را تعقیب می‌کنند.
در مرحله آخر استاد به آن‌ها می‌گوید باید به ۹ انسان نامیرا حمله کنید تا قدرت آن‌ها را بدست آورید.
سپس استاد به یکی از شاگردان می‌گوید شما نیازی به من ندارید پس سر من را ببر! و شمشیری به وی می‌دهد و وی چنین می‌کند؛ ولی متوجه می‌شود گردن یک گوسفند را زده.
استاد دست دزد را در دست فاحشه می‌گذارد و به او می‌گوید نمی‌خواهد به قله بروی، با این زن که به خاطر عشق تو تا اینجا آمده برو و به کشور خود برگرد.
گروه بعد از حمله به نامیراها متوجه می‌شوند که همه این ماجرا یک دسیسه بود، اکنون به نامیرایی نرسیدند ولی به زندگی واقعی رسیدند.
این فیلم بر پایه رساله ای با نام صعود به کوه کارمل نوشته یوهان صلیبی و رمان کوه آنالوگ اثر رنه دومال که شاگرد گئورگ گورجیف بود ساخته شده است. داستان بصری و روانگردان خودوروفسکی در این فیلم بیشتر محور متافیزیکی کوه آنالوگ را دنبال می کند و این موضوع در رویدادهایی مانند صعود به کیمیاگر، گردهمایی افراد با مهارت های خاص، کشف کوهی که آسمان و زمین را "که نمی "توانند وجود نداشته باشند" " را متحد می کند و چالش های نمادین در طول صعود کوه آشکار می شود. از آنجا که دومال قبل از پایان رمان تمثیلی خود درگذشت، پایان بداهه خودوروفسکی راهی برای تکمیل کار (هم به صورت نمادین و هم غیر از آن) را فراهم می کند.
قبل از شروع فیلمبرداری، خودوروفسکی و همسرش یک هفته را بدون خواب زیر نظر یک استاد ذن ژاپنی سپری کردند. اعضای اصلی گروه سه ماه به انجام تمرینات معنوی مختلف با هدایت اسکار ایچازو از مکتب آریکا پرداختند. آموزه های آریکا شامل تمرینات ذن ، صوفی و یوگا همراه با مفاهیم التقاطی برگرفته از کابالا ، ئی چینگ و آموزه های گئورگ گورجیف است. پس از آموزش، گروه قبل از تولید به مدت یک ماه در خانه خودوروفسکی زندگی کردند. پس از آن فیلمبرداری در اوایل سال ۱۹۷۲ آغاز شد. این فیلم به صورت متوالی و به طور کامل در مکزیک با بودجه ۷۵۰۰۰۰ دلار فیلمبرداری شد. ایچازو به خودوروفسکی آموخته بود که ال اس دی را به منظور اکتشاف معنوی مصرف کند. او همچنین قارچ سیلوسایبین را در طول فیلمبرداری صحنه مرگ و تولد دوباره به بازیگران داد.
کوه مقدس همزمان با جشنواره فیلم کن در سال ۱۹۷۳ تکمیل شد و انتظار زیادی برای آن وجود داشت. خودوروفسکی بیست دقیقه از دیالوگ های فیلم را ویرایش کرد و قصد داشت تا جایی که می تواند دیالوگ ها را حذف کند. این فیلم در ۲۹ نوامبر ۱۹۷۳ در سالن سینمای هنری Waverly Theatre واقع در نیویورک نمایش داده شد و به مدت ۱۶ ماه در نیمه‌شب‌های جمعه و شنبه پخش محدودی داشت. همچنین در ۳۰ مارس ۱۹۷۴ در فیلمکس به نمایش درآمد که به عنوان اولین نمایش آمریکایی فیلم توصیف شد و در چند مکان با فیلم قبلی خودوروفسکی (ال توپو) و با هزینه دو برابر اکران شد. در نهایت با تأثیری که بر فرهنگ عامه داشت، جایگاه خود را به عنوان یک فیلم کالت تثبیت کرد.
در سال ۲۰۱۰، سینما آلامو درفت هاوس نمایشی از کوه مقدس را به عنوان بخشی از رویداد High for the Holidays خود برگزار کرد. برای بزرگداشت این رویداد، یک پوستر فیلم با تیراژ محدود توسط هنرمند آلمانی فلوریان برتمر طراحی شد.
کوه مقدس در ایالات متحده به همراه ال توپو نمایش داده شد. این فیلم تا سی سال بعد از ساخت به‌طور گسترده در سینمای خانگی پخش نشد تا اینکه در ۱ می ۲۰۰۷ در قالب دی وی دی و نسخه بلوری در ۲۶ آوریل ۲۰۱۱ منتشر شد.
این فیلم در وبسایت راتن تومیتوز دارای رتبه تایید ۸۳٪ بر اساس ۲۴ نقد می باشد و میانگین امتیاز آن ۷.۲/۱۰ است. بر اساس نظر اجمالی، کوه مقدس یک اثر بصری سرشار از نمادگرایی است و فصل غیرعادی دیگری را به فیلم‌شناسی کاملاً منحصربه‌فرد خودوروفسکی اضافه می‌کند.
کوه مقدس تنها فیلم داستانی محسوب می شود که طرح آن بر اساس انیاگرام شخصیت است که توسط گئورگ گورجیف ابداع شده و توسط اسکار ایچازو (مشاور خودوروفسکی در هنگام نوشتن فیلمنامه فیلم) و کلودیو نارانجو ساخته شده است.
بنجریر (به فرانسوی: Ben Guerir) در مراکش با جمعیت ۷۰٬۰۰۰ نفر است که در مراکش تانسیفت الحوز واقع شده‌است.
برشید (به فرانسوی: Berrechid) در مراکش با جمعیت ۸۹٬۸۳۰ نفر است که در شاویه وردیغه واقع شده‌است.
فنیدق (به فرانسوی: Fnideq) در مراکش با جمعیت ۵۳٬۵۵۹ نفر است که در طنجه تطوان واقع شده‌است.
کلمیم (به ) در مراکش با جمعیت ۱۱۷٬۰۰۰ نفر است که در کلمیم السماره واقع شده‌است.
جرسیف (به فرانسوی: Guercif) در مراکش با جمعیت ۵۷٬۳۰۷ نفر است که در تازه الحسیمه تاونات واقع شده‌است.
قلعه سراغنه (به ) یک شهر در مراکش با جمعیت ۶۸٬۶۹۴ نفر است که در استان قلعه سراغنه واقع شده‌است.
خریبکه (به ) در مراکش است که در شاویه وردیغه واقع شده‌است.
قلیعه (به فرانسوی: Lqliâa) در مراکش با جمعیت ۳۸٬۲۲۰ نفر است که در سوس ماسه درعه واقع شده‌است.
وادزم (به فرانسوی: Oued Zem) در مراکش با جمعیت ۸۹٬۹۷۰ نفر است که در شاویه وردیغه واقع شده‌است.
اولاد تایمه (به فرانسوی: Oulad Teima) در مراکش با جمعیت ۶۶٬۱۸۳ نفر است که در سوس ماسه درعه واقع شده‌است.
سطات (به ) در مراکش با جمعیت ۱۱۶٬۵۷۰ نفر است که در شاویه وردیغه واقع شده‌است.
سیدی قاسم (به ) در مراکش با جمعیت ۷۴٬۰۶۲ نفر است که در غرب شرارده بنی حسین واقع شده‌است.
تیفلت (به فرانسوی: Tifelt) در مراکش است که در رباط سلا زمور زعیر واقع شده‌است.
ارتباطات و سفرهای سریع‌تر از نور (به انگلیسی: Faster-than-light also superluminal, FTL or supercausal)، گمانی است بر پخش اطلاعات یا سفر مواد با سرعتی بیشتر از سرعت نور.
نظریهٔ نسبیت خاص اشاره می‌کند که فقط ذره‌ای با جرم سکون صفر می‌تواند به سرعت نور برسد. تاکیون‌ها ذره‌هایی هستند که به صورت تئوری مطرح شده‌اند و سرعت آن‌ها از سرعت نور هم فراتر می‌رود ولی وجود آن‌ها رابطهٔ علت و معلول را برهم می‌زند، و اتفاق نظر فیزیکدانان بر آن است که این ذرات وجود ندارند. از سوی دیگر، آنچه برخی از فیزیکدانان از آن به عنوان FTL «آشکار» یا «مؤثر» یاد می‌کنند
بر پایهٔ نظریات کنونی ماده باید در سرعتی پائین‌تر از سرعت نور نسبت به ناحیهٔ آشفته‌شدهٔ فضازمان حرکت کند. FTL آشکار در نظریهٔ نسبیت عام مستثنی نشده‌است، با این حال هر گونه FTL آشکار که از نظر منطقی باورکردنی باشد در حال حاضر تنها به صورت نظری مطرح است. نمونه‌هایی از FTL آشکار عبارتند از: رانش آلکوبیر، لولهٔ کراسنیکوف، کرم‌چاله‌ها و تونل‌زنی کوانتومی.
در کیهان‌شناسی یک پرسش رایج که معمولاً پرسیده می‌شود این است که آیا کهکشان‌های خیلی دور، سریع‌تر از نور نسبت به ما دور مي شوند؟ به عبارت دیگر، اگر سرعت، متناسب با فاصله است، در این صورت چنانچه یک کهکشان از ما به اندازهٔ کافی دور باشد، آیا نمی‌توانیم سرعت آن را تا آنجا که دوست داریم، بر خلاف نظریهٔ نسبیت، زیاد کنیم؟
برای درک بهتر آن چه گفته شد، تعدادی مورچه را بر روی سطح یک بادکنک تصور کنید. فرض کنید یک مورچه حداکثر بتواند با سرعت یک سانتی‌متر بر ثانیه حرکت کند. در این صورت، چنانچه دو مورچه در جهت خلاف یکدیگر از کنار هم بگذرند، بیشینهٔ سرعت نسبی آن‌ها دو سانتی‌متر بر ثانیه خواهد بود. حال بادکنک را باد کنید. بادکنک زیر پای مورچه‌ها منبسط می‌شود، و علی‌رغم این که، بیشینهٔ سرعت پرسه‌زنی مورچه‌ها هنوز یک سانتی‌متر بر ثانیه است، در صورتی که بادکنک با سرعت کافی باد شود، دو مورچهٔ دور از هم را می‌بینید که به راحتی با سرعتی بیش از دو سانتی‌متر بر ثانیه در حال دور شدن از یکدیگرند. در این صورت، آن‌ها هرگز نمی‌توانند به یکدیگر برسند و دیگری را از وضعیت خود خبر دهند؛ چرا که حتی در صورت حرکت با بیشینهٔ سرعت، بادکنک آن‌ها را سریع‌تر از آن که بتوانند به هم برسند، از یکدیگر دور می‌کند. دو مورچهٔ نزدیک هم، در صورت عبور از کنار یکدیگر، هرگز سرعت نسبی بیش از دو سانتی‌متر بر ثانیه نخواهند داشت، حتی اگر بادکنک در حال انبساط باشد.
انبساط جهان نیز درست شبیه به بادکنک است، و کهکشان‌ها نیز با انبساط جهان در حال پیشروی‌اند."آشنایی با کیهان‌شناسی نوین"، صفحهٔ ۴۲
ولی قانون طبیعت این نظریه را بر هم می‌زند زیرا اگرچه کهکشان‌ها با سرعت زیادی از هم دور می‌شوند ولی نمی‌توانند از سرعت نور فراتر روند.
برای مثال این‌گونه فرض کنیم که ما یک فضاپیما ساختیم که با سرعتی نزدیک سرعت نور حرکت می‌کند. در این صورت اگر فردی که داخل آن به سمت مخالف رانش فضاپیما حرکت کند، به راحتی سرعت نور را می شکند؟
پاسخ:
خیر، قانون طبیعت از این روند جلوگیری می‌کند. یعنی شما نخواهید توانست در سمت مخالف رانش فضاپیما حرکت کنید.
در این صورت شما و هیچ شیء در این جهان سه بعدی، قادر به شکست سرعت نور نخواهد بود.
کورد () یک سکونتگاه مسکونی در مجارستان است که در تولنا واقع شده‌است.
وری‌اکزک یک روش امضا کردن فایل‌ها در سیستم‌عامل نت‌بی‌اس‌دی است. وری‌اکزک یک گره دستگاهی جدید در شاخه /dev و در مسیر /dev/veriexec ایجاد می‌کند که از طریق آن می‌توان فهرستی از امضاها را در هسته بارگذاری کرد. این فهرست اطلاعاتی از جمله مسیر فایل‌ها به انضمام هش‌ها و همینطور نوع فایل (مقدار DIRECT برای فایل‌های اجرایی، INDIRECT برای اسکریپت‌ها، FILE برای فایل‌های عادی یا کتابخانه‌های اشتراکی) را در خود دارد. هسته سیستم‌عامل می‌تواند محتویات فایل‌های امضا شده را با استفاده از این هش‌ها و درست قبل از اینکه آنها توسط فراخوان‌های سیستمی open() یا exec() باز شوند، بررسی کند. هنگامی که Veriexec در سطح 0 فعال است، در صورت پیش آمدن عدم تطابق، هسته تنها یک هشدار چاپ می‌کند. در سطح 1، در صورت پیش آمدن عدم تطابق، هسته مانع دستیابی داشتن به فایل‌ها می‌شود. در سطح 2، هسته مانع بازنویسی یا پاک شدن فایل‌های امضا شده می‌شود. در بالاترین سطح که سطح 3 است، هسته به هیچ عنوان اجازه دستیابی به فایل‌های امضا نشده را نخواهد داد.
چشم بد یا چشم‌زخم یا چشم حسد ، ، ، یک نفرین یا افسانه خرافی است که از یونان باستان، مصر باستان و روم سرچشمه می‌گیرد. چشم‌زخم بر این باور شکل گرفته که کسانی که به موفقیت‌های بزرگ می‌رسند مورد حسادت اطرافیانشان قرار می‌گیرند و این حسادت به شکل نفرین، خوشبختی آن‌ها را ویران می‌کند.
بر اساس افسانه های خرافی، چشم‌زخم می‌تواند باعث بدشانسی یا رخداد بد می‌شود. بسیاری از فرهنگ‌ها معتقدند که دریافت چشم بد باعث بدبختی یا آسیب خواهد شد. برخی معتقدند نوعی نیروی فراطبیعی وجود دارد که نگاه بدخواهانه کسانی را که خواهان آسیب رساندن به دیگران (به ویژه بی‌گناهان) هستند می‌اندازد یا منعکس می‌کند. طلسم‌ها یا تعویذهای ایجاد شده برای محافظت در برابر چشم بد نیز اغلب «چشم‌زخم» نامیده می‌شوند. چشم‌زخم‌های قدیمی اغلب روی سرامیک یا خاک رس کشیده می‌شدند. تولید شیشه در سرزمین‌های کناره دریای مدیترانه نزدیک به سال ۱۵۰۰ پیش از میلاد، نقش مهمی در گسترش استفاده از چشم‌زخم در میان فنیقی‌ها، یونانی‌ها، رومی‌ها و عثمانی‌ها داشت. کاربرد رنگ آبی به احتمال زیاد به دلیل در دسترس بودن اکسیدهای مس و کبالت در مصر بود که برای روکش ظروف گِلی استفاده می‌کردند. رنگ آبی مورد پذیرش مردم ترک بود زیرا با تنگری، خدای آسمان در باور آنها رابطه نزدیکی داشت. با این وجود چشم‌زخم‌های مدرن می‌توانند طیف وسیعی از رنگ‌ها باشند.
همچنین اعتقاد به افسانه خرافی چشم‌زخم همواره بر آن است که تنها برخی افراد دارای چنین خاصیتی هستند و می‌توانند دیگران را چشم بزنند. اما گسترش چنین اعتقادی به همه افراد، زمینهٔ بدبینی شهروندان به یکدیگر را فراهم می‌کند.
پلوتارک، فیلسوف یونانی در یکی از کتاب‌های خود تلاش می‌کند بر خلاف واقعیت، برای چشم‌زخم توضیح علمی ارائه دهد. او در کتاب خود می‌گوید چشم انسان می‌تواند پرتویی ساطع کند که در بعضی موارد حتی باعث مرگ کودکان و حیوانات کوچک شود. او حتی ادعا می‌کند که گروه‌هایی از مردم در جنوب دریای سیاه مهارت ویژه‌ای در استفاده از این نفرین دارند و بیشتر آنها چشم‌های آبی‌رنگ دارند. البته این احتمالا به این دلیل است که مردمان چشم آبی‌رنگ کمی در کناره دریای مدیترانه زندگی می‌کنند. اما در نهایت، هیچکدام از ادعا‌های او از طرف جامعه علمی پذیرفته نشده و بر اساس علم، اکنون چشم‌زخم به عنوان خرافات شناخته می‌شود.
برخی فرهنگ‌ها وجود چنین قدرت افسانه‌ای را با بدخواهی ذاتی برابر نمی‌دانند. بعضی از فرهنگ‌ها نیز عقیده دارند که شخصی که می‌تواند بقیه را چشم بزند خود باری ناخواسته بر دوش دارد و در واقع خود نفرین شده است. برای نمونه، الورثی به اسطوره‌ای باستانی در لهستان اشاره می‌کند. مردی بود که نگاهش چنان قدرتی در نفرین دیگران داشت که عاقبت چشمان خود را کور کرد تا دیگر باعث بدبختی کسانی که دوستشان داشت نشود.
فردریک توماس الورثی در کتاب "چشم‌زخم: گزارشی کلاسیک از خرافه‌ای باستانی به" نگاه سنگ‌کننده گورگون‌های یونانی و داستان‌های محلی ایرلندی درباره مردانی که می‌توانند تنها با یک نگاه اسبی را جادو کنند اشاره می‌کند و می‌گوید تقریبا در همه فرهنگ‌ها اسطوره‌ای درباره چشم‌زخم دیده می‌شود.
ایده چشم بد باعث می‌شود که فرهنگ‌های مختلف اقدامات محافظتی را علیه آن دنبال کنند. نزدیک به ۴۰٪ از مردم جهان به چشم بد اعتقاد دارند. این مفهوم و اهمیت آن در میان فرهنگ‌های گوناگون، متفاوت است. اما در سرزمین‌های کناره دریای مدیترانه و غرب آسیا بسیار برجسته است. این ایده چندین بار در ادبیات ربانی یهودی ظاهر شده‌است. این باور به‌طور گسترده‌ای در میان بسیاری از قبایل و فرهنگ‌های مدیترانه‌ای و آسیایی گسترش یافته بود. جاذبه‌ها و تزئینات با نمادهای چشم‌مانند، معروف به «نظر» که برای دفع چشم بد مورد استفاده قرار می‌گیرد یک دید معمول در سراسر قبرس، یونان، ایتالیا، آلبانی، پرتغال، برزیل، اسرائیل، اتیوپی، جورجیا، ارمنستان، آذربایجان، الجزایر، تونس، لبنان، ترکیه، فلسطین، مصر، اردن، عربستان سعودی، بنگلادش، ایران، عراق، نپال، پاکستان، مناطقی از هند، یوتا، مراکش، جنوب اسپانیا، مناطقی از مکزیک، مالت، مونته‌نگرو، رومانی، مقدونیه شمالی، بلغارستان، بالکان، عراق، افغانستان، سوریه و بحرین هستند و به یک سوغات محبوب در بین گردشگران تبدیل شده‌اند. تعویذ دیگری که برای دفع چشم بد استفاده می‌شود خمسه است. در ایتالیا (به ویژه ایتالیای جنوبی) از چیزهای منحصر به فرد دیگری از جمله قرنیه، سیماروتا، و نشانه شاخ‌ها برای دفاع از چشم شیطان استفاده می‌کند. درحالیکه چشم مصری (حوروس) نمادی مشابه از محافظت و سلامتی است طلسم چشم شیطانی یونانی به‌طور ویژه در برابر نگاه بدخواه محافظت می‌کند.ویکی انگلیسی
قدیمی‌ترین نمونه طلسم چشم‌زخم متعلق به سال ۳۳۰۰ قبل از میلاد در تل براک کشف شده‌است. این طلسم به شکل بُت است که از رخام گچی تراشیده شده و چشم‌هایش بُرِش خورده است. اما ارتباط آن با تکه‌های شیشه آبی‌رنگ، معلوم نیست.
پس از هزاران سال هنوز کاربرد چشم‌زخم هیچ تغییری نکرده و امروز حتی آنرا روی بدنه کشتی و هواپیما می‌چسبانند.