moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
سربداران در سال ۷۳۸ هجری قمری قدرت‌گیری کردند و سبزوار را تسخیر کردند و این شهر را به عنوان پایتخت خود انتخاب کردند. در همین ایام مراسم ازدواج «امیر عبدا… مولایی» و دختر «خواجه علاء الدین محمد» در حال برگزاری بود؛ به همین مناسبت هدایای گرانبهایی از ترشیز به فرومد فرستاده شد. وقتی خبر حرکت این هدایا (چهل شتر، پارچه، زر و ابریشم) به امیر عبدالرزاق رسید، بلافاصله برادرش مسعود را مأمور توقیف این اموال کرد و او نیز با سلحشوری مأموریت خود را انجام داد و تمامی هدایای ترشیزی را به اردوی عبدالرزاق برد. عبدالرزاق با حمله به گله اسبان سلطان ابوسعید اسب‌های زیادی ربود و بعد از این به نام خود خطبه خواند.دولتشاه سمرقندی، تذکره الشعرا، ترجمه محمد رمضانی، انتشارات پدیده، ۱۳۶۶سید محمد علی، سربداران خراسان و مازندران، انتشارات سکه، ۱۳۷۸
عبدالرزاق همچنان به توسعه طلبی خود ادامه داده تا بیار(بیارجمند امروزی) که ابتدای مرز ترشیز از ضلع غربی می‌باشد را تسخیر کرد. بعد از عبدالرزاق، برادرش مسعود حکومت سربداران را به دست گرفت و در واقع رهبر نظامی سربداران مسعود بود و رهبر مذهبی آنان شیخ خلیفه که تعالیم تشیع داشت و شاید از شاگردان صوفیان بود. همین شیعی بودن آن‌ها در تصرف ترشیز و علاقه مردم این خطه به تشیع بی تأیر نبود. امیر مسعود بخش وسیعی از ایران، ترکمنستان و افغانستان را تسخیر کرد و قلمرو سربداران را از مغرب به ری و از مشرق به هرات از شمال به مرو و از جنوب به ترشیز و یزد رساند. شهر ترشیز توسط امیر مسعود گشوده شد وی قلاع ترشیز را زیر سلطه سربداران قرار داد. با این اقدام منطقه ترشیز در مسیر توسعه و آبادانی قرار گرفتامین، سید علینقی، تاریخ سبزوار، به کوشش سید حسن امین، انتشارات دایرةالمعارف ایران‌شناسی، ۱۳۸۱پتروشفسکی، ای، پ، کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول، ترجمه کریم کشاورز، مؤسسه مطالعاتی و تحقیقات اجتماعی، ۱۳۳۴
توسعه فتوحات سربداران را باید مدیون مسعود دانست. وی توانست تا سال ۷۴۵ م محدوده وسیعی را زیر تسلط سربداران بگیرد و بازماندگان ایلخانان تاب مقاومت با وی را نداشتند. آخرین امیر سربداران خواجه علی موید بود. وی به مذهب تشیع علاقه بسیاری داشت و بدان تعصب می‌ورزید. در دوره او مردم آزادی زیادی داشتند، یکی از مهم‌ترین اقدامات وی تسخیر ترشیز، قهستان(بیرجند و نهبندان کنونی)، طبس و گیلکی بود وی با تصرف این شهرها از سرخس تا دامغان را زیر سیطره خود گرفت؛ در این راه وی ارغون شاه را شکست داد و متواری کرد.
از حوادث دیگر دوران خواجه علی موید تبانی درویش رکن الدین با شاه شجاع در سال ۷۷۹ ه‍.ق است که آنان سبزوار را گرفتند. گرچه خواجه علی موید توانست با کمک امیر ولی، حاکم مازندران، دوباره سبزوار را پس بگیرد و ترشیز را نیز دوباره تسخیر کند. در این گیر و دار موید یک بار نیز از خواجه سدید- از سدیدیان ترشیز بود- کمک گرفت.
در سال ۸۷۲ ه‍.ق نیز یک بار دیگر خواجه علی موید با کمک شاه شجاع که قبلاً به رکن الدین کمک کرده بود، ترشیز را تسخیر کرده و به حکومت خویش افزود. با ظهور تیمور و ورود او در سال ۷۸۲ به خراسان خواجه علی موید به تیمور ملحق شد و تا ۷۸۸ ه‍.ق در رکاب او بود.حسینی، احمد. تاریخ بردسکن با نگاهی ویژه به ترشیز قدیم، انتشارات امید مهر، ۱۳۸۳
در آخرین سال‌های حکومت خواجه علی موید، آخرین امیر سربداران، مسئله اختلاف خواجه علی موید با امیر ولی است.حقیقت، عبدالرفیع، تاریخ جنبس سربداران و دیر جنبش‌های ایران در قرن هشتم هجری، انتشارات کومش، ۱۳۷۴ احتمالاً در اواسط سال ۷۶۰ و ۷۷۰ یک سری تغییرات در مرزهای غربی سربداران صورت گرفته‌است که با مطالعه روی سکه‌های این دوره بدان دست پیدا کرده‌اند. سکه‌های امیر ولی در استرآباد در سال‌های ۷۵۷، ۷۶۴، ۷۶۳ و سکه‌های سمنان در سال‌های ۷۶۸، ۷۶۷، ۷۶۶ قیام امیر ولی را در این سال‌ها نشان می‌دهد. یک حمله از طرف امیر ولی و پیر علی باعث عقب‌نشینی علی موید به سبزوار شده، و حکومت او محدود شده‌است. امیر ولی سبزوار را نیز محاصره کرد. احتمالاً منطقه ترشیز در این گیر و دار به دست امیر ولی افتاده‌است؛ زیرا جان ماسون در این که سربداران در زمان حملات امیر ولی جنوب ترشیز را در دست داشته‌اند شک می‌کند و این تصور که ترشیز را امیر ولی گرفته باشد را عنوان می‌کند.ماسون اسمیت، ج. خروج و عروج سربداران، ترجمه یعقوب آژند، 1361
خواجه علی موید مجبور شد در سال ۷۸۲ به تیمور پناهنده شود و از وی کمک بخواهد. از این سال یعنی سقوط سرزمین‌های سربداران تا حمله تیمور لنگ به ترشیز، حدود دو سال می‌گذشت و در این مدت خاندان آل کرت که قبلاً با خواجه علی موید رابطه خوبی نداشتند، بر خراسان و منطقه ترشیز مسلط شدند. فرمانروای آنان ملک غیاث الدین پیر علی بود که تمامی این مناطق را زیر سیطره خود داشت. غیاث الدین قلعه ترشیز و منطقه ترشیز را به امیر علی سدیدی که از طایفه غوریان بود داد؛ بنابراین در این بازه زمانی اسم سه شخص دیده می‌شود که البته بعضی به اشتباه آن‌ها را یکی می‌دانند؛ یعنی در آخرین سال‌های عمر حکومت سربداران خواجه علی موید بر ترشیز حکومت می‌کرد. از دوره تلافی وی با تیمور به بعد، امیر ولی حکومت ترشیز را گرفت و بعد امیرعلی سدیدی به حکومت ترشیز رسید. در واقع در مدت دو سال از ۷۸۲ تا ۷۸۴ این سه نفر به ترشیز حکومت می‌کرده‌اند.
نکته قابل تأمل آنکه یاقوت ترشیز را پررونق و آباد با میوه‌های فراوان معرفی کرده و ادعا می‌کند ترشیز ۲۲۶ روستا دارد.
ابن اثیر نوشته‌است: «از این شهر دانشمندان بسیار برخواسته اند» بغدادی، آن را منطقه ای با روستاهای زیاد معرفی کرده‌است و از روستای خارزنج که خرابه‌های آن در شمال خلیل‌آباد است سخن رانده‌است.
تا پیش از حمله تیمور و ویران کردن ترشیز این شهر همچنان به حیات خود ادامه داد اما یورش تیمور باعث تغییرات عمده در این منطقه شد.حسینی، احمد. تاریخ بردسکن با نگاهی ویژه به ترشیز قدیم، انتشارات امید مهر، ۱۳۸۳
از لحاظ اقتصادی شهرستان خلیل‌آباد بر پایه کشاورزی، دامپروری و صنایع دستی استوار است و سطح زیر کشت باغات انگور، انار و پسته در شهرستان ۷۹۸۳ هکتار و سایر محصولات کشاورزی شامل زیره، پنبه، جو، گندم و ۰۰۰، ۴۳۵۰ هکتار می‌باشد. انگور خلیل‌آباد در سطح کشور به لحاظ کیفیت رتبه نخست و از بعد کیمت رتبه دوم را به خود اختصاص داده‌است. مهم‌ترین معادن شهرستان معدن سنگ آهن، جیوه، مس، کائولن، گچ و آهک می‌باشد.
شهرستان خلیل‌آباد در موقعیت جغرافیایی شرق کشور، غرب ناحیه مرکزی استان خراسان قرار گرفته و محدود است از:
شمال به شهرستان کوهسرخ
جنوب به شهرستان بجستان
شرق به شهرستان کاشمر
غرب به شهرستان بردسکن
جنوب شرقی به شهرستان مه ولات محدود می‌باشد.
این شهرستان از دو بخش «مرکزی» به مرکزیت خلیل‌آباد و بخش ششطراز به مرکزیت کندر تشکیل شده‌است. مساحت شهرستان ۵/۱۷۶۷ کیلومتر مربع می‌باشد. جمعیت شهرستان برطبق آخرین سرشماری نفوس و مسکن (سال۱۳۸۵) ۴۵۰۰۸ نفر می‌باشد. تراکم جمعیت شهرستان ۸/۲۸ نفر در هر کیلومتر مربع می‌باشد. شهر خلیل‌آباد در ۵۸ درجه و ۱۷ دقیقه طول شرق نصف‌النهار مبدأ و ۳۵ درجه و ۱۵ دقیقه عرض شمالی از خط استوا در ارتفاع ۹۷۵ متری از سطح دریا قرار گرفته‌است.پرتال خراسان رضوی
آب وهوای حاکم بر منطقه بری و خشک است. زمستانها معتدل و تابستانهای گرم و خشک را دارد حد اکثر مطلق درجه حرارت ۴۵ درجه و حداقل ۱۶ درجه زیر صفر می‌باشد این اختلاف ۶۱ درجه‌ای که در کویر نمک به بیش از این نیز می‌رسد نشان دهنده طبیعت غالب کویری منطقه خلیل‌آباد می‌باشد. بارندگی منطقه به دلیل آب وهوای گرم چندان زیاد نیست و متوسط ۱۵ ساله آن در ایستگاه هواشناسی کاشمر رقم ۱۷۹ میلی‌متر را نشان می‌دهد و همین میزان اندک بارش از انضباط و یک‌نواختی برخوردار نبوده و دارای نوسانات زیادی می‌باشد. بادهای شهرستان بر سه نوع باد می‌باشد نوع اول بادهایی که در فصول سرد سال می‌وزند که از قسمت شمال وزیده و سرد می‌باشند، دوم بادهای که از سمت شرق می‌وزند و به اعتقاد مردم محلی بارانزا می‌باشند حال آنکه بادهای بارانزا از سوی شمال غربی می‌وزند، سوم تف بادها که در تابستان از طرف جنوب منطقه کویری به شمال می‌وزند که سوزان است و همراه خود گرد و غبار و ماسه روی مزارع می‌پراکند. منبع آب منطقه ۱- منابع آب سطحی که در شمال به دلیل کوهستانی بودن و ضخامت سفره‌های آب چندان زیاد نیست و به صورت سیلاب بهاره وجود دارند، در ناحیه غرب شهرستان خلیل‌آباد مسیر رودخانه دائمی به نام کال ششطراز می‌باشد که پس از عبور از مناطق کوهستانی در شمال روستای ایرج آباد وارد دشت کاشمر می‌شود. رودخانه ششطراز بزرگ‌ترین رودخانه منطقه است و کیفیت آب این رودخانه برای مصرف آب شرب و کشاورزی مناسب است. ۲-منابع آب زیرزمینی که در حال حاضر توسط ۲۶۱ حلقه چاه عمیق و یک رشته قنات جهت کشاورزی و شرب تخلیه می‌گردد.
با توجه به باران کم و نامنظم و تبخیر زیاد، به ویژه در مناطق جنوبی شهرستان پوشش گیاهی مستعدی در این ناحیه وجود ندارد. در این ناحیه تنها گیاهانی می‌توانند رشد کنند که در مقابل گرما و خشکی مقاوم بوده و با شرایط طبیعی منطقه مناسب و سازگار باشند؛ و این گیاهان با فاصله می‌باشند که می‌توان به پسته وحشی یا بنه اشاره کرد. در این منطقه به علت فوق گیاهان بایستی دارای دو ویژگی باشند. اولاً ریشه در عمیق داشته باشند. دوماً برگهایی داشته باشند که بتوانند جلوی تبخیر را بگیرند. پوشش گیاهی شهرستان در شمال به صورت کوهستانی و دارای درختان و درختچه‌های کوهپایه‌ای نظیر سرو، بادام، چنار، و درختان میوه و در مرکز ناحیه جلگه‌ای که بشتر به کشاورزی اختصاص دارد و در جنوب ناحیه کویری شهرستان که بیش از ۷۰٪ وسعت شهرستان را در اختیار دارد بعلت بارندگی کم و خشکی هوا و خاک کویری دارای گیاهانی از نوع اسپند، شور، خارشتر، و درختان گز و قیچ می‌باشد در قسمت جنوب غربی که قسمتی از کویر نمک در آن واقع است به گیاهان خاص مناطق کویری برمی‌خوریم.
گرمابه بهشتی
امامزاده سید حسن
امامزاده سید قاسم
قدمگاه حضرت علی
مسجد جامع سعدالدین
مسجد جامع خلیل‌آباد
یخدان گلی
شبکه بهداشت و درمان خلیل‌آباد
سرداران ایروانی لقب دو برادر به نام‌های حسن خان (ساری اصلان) و حسینقلی خان بود که از امیران و سرداران قاجار در زمان فتحعلی شاه قاجار بودند.
این دو برادر از قاجارهای قزوین بودند که مامور ایروان شدند و پس از عقد عهدنامه ترکمن چای برای استقرار نظم خراسان به مشهد رفتند و در سال ۱۲۴۵ هجری قمری به تهران احضار شدند. حسینقلی خان با اینکه نود سال از عمرش می‌گذشت، حاکم منطقهٔ فریدن و چهارمحال شد و پنج سال پیش از پایان سلطنت فتحعلی شاه، درگذشت.
سرداران ایروانی بانیان مجموعه تاریخی سردار در قزوین مشتمل بر مسجد سردار، مدرسه سردار و آب‌انبار سردار بزرگ و سردار کوچک بوده‌اند.
زَنجـِره یا زلّه یا جیرجیرک دشتی، گونه‌ای حشره است از راستهٔ نیم‌بالان (Hemiptera)، رده زنجره‌ریختان (Cicadomorpha) یا Auchenorrhyncha که دارای چشمانی ریز و با فاصله از هم بر روی سر و بال‌های شفاف ترانما با رگ‌بندی زیاد است.
این حشرات عموماً درخت کاج را ترجیح می‌دهند ولی در لاروهای پیر پوست‌اندازی روی ساقهٔ علف و گاه سرخس نیز دیده شده‌است.
همهٔ حشرات به‌وسیله پرواز کردن از خطر فرار می‌کنند، اما ملخ‌ها و جیرجیرک‌ها جهش می‌کنند. این حشرات سنگین دارای پاهای سنگینی در عقب بدن خود هستند. این حشرات معمولاً می‌توانند ۱ متر (۳ پا) یا بیشتر جهش کنند.
نام این حشره در زبان مازندرانی جینجاقالی میباشد ک دکتر رمضان نژاد نقل کرده است، در گویش خراسانی چز، درگویش کوهپایه البرزی توت برسانک ( به دلیل وجود این حشره در هنگام فصل توت ) ، در گویش کرمانی چنزو، در گویش قزوینی سسرگ، در گویش سیستانی چَرْچَرَکْ، در زبان کردی سورانی بَرزَجُرره است.
گونه‌ای از این حشره با نام محلی تژق وجود دارد که در خراسان جنوبی شهرستان قاین و شهرستان بیرجند، همین‌طور در شهر آیسک و سه قلعه(با نام محلی شاشنگ)، در فصول گرم سال یعنی از نیمه‌های بهار دیده می‌شود. (تژق هم لابه لای درختان و بوته‌های خشک گیاهان را برای اقامت بیشتر ترجیح می‌دهد. تژق مصرف خوراکی دارد و به عمل بودادن یا برشته کردن آن برجو گویند و به ذائقه مردم محلی طعم لذیذی هم دارد.)
زنجره‌ها با ملخ‌‌ها خویشاوندی دارد خویشاوند زنجرک‌ها (leafhoppers) و حشره بزاق‌دار (spittle-bugs) است.
حدود ۱۵۰۰ گونه زنجره در جهان وجود دارد که غالباً در مناطق معتدل گرم تا گرمسیر سکونت دارند. برای مثال ۲۰۲ گونه در استرالیا، ۱۰۰ گونه در جزایر اسپانیا و تنها یک نمونه در پادشاهی بریتانیا می‌زید. گونهٔ بریتانیایی آن در ۶۱ درجهٔ شمالی پراکنده‌اند.
به‌طور کلی چرخهٔ زندگی جیرجیرک‌ها چندین ساله‌است و اکثر این دوره به صورت لارو و زیر زمین سپری می‌شود. حشرهٔ نابالغ با سوراخ کردن ریشهٔ گیاه و مکیدن شیرهٔ آن تغذیه می‌کند.
در بعضی گونه‌ها زمان زیادی تا بلوغ و جیرجیرک شدن صرف می‌شود. از جمله magicicada از آمریکای شمالی که به علت چرخهٔ حیات ۱۷ ساله‌اش شهرت دارد.
دکتر مریم مرادی متخصص جینجاقالی شناسی از دانشگاه هاروارد بیان کرده ک این موجود از ارکان اصلی سیستم و چرخه محیط زیست است.
سه چرخهٔ اصلی برای زندگی زنجره‌ها وجود دارد که هر یک از این گونه‌ها دارای ۲ شکل ۱۳ و۱۷ ساله‌است.
M.Septendecim, M.Septendecula و M.Cassini که به اختصار آن‌ها را decim, decula و cassini می‌خوانیم، اسامی این سه گاهنامه جیرجیرک هاست.
در این سه گونه، Decim بیشترین تراکم را در شمال، Cassini بیشترین تراکم را در می‌سی‌سی‌پی و Deculaدر هر قسمت کمیاب است. لاروهای یک دوره در گونهٔ ۱۳ ساله بیشتر در محدوده مناطق مرکزی توزیع جیرجیرک‌ها و در نمونهٔ ۱۷ ساله در شمال، شرق و غرب به دنیا می‌آیند. البته امکان اینکه دلیل ۱۳ یا ۱۷ ساله بودن دوره‌ها چیز دیگری باشد، دور از ذهن نیست. بعضی از متخصصان این مسئله را به زمان بلوغ و تعداد مولد جدا که می‌تواند در سال‌های مختلف پدیدار شود، ارتباط می‌دهند.
جمعیت جیرجیرک‌ها را لاروهای منتخبی تشکیل می‌دهند که به تنظیم زمان چرخه‌شان بستگی دارد.
فرضیات نشان می‌دهند که هر دوره شامل ۳۰ لارو ۱۳ و ۱۷ ساله‌است که از این تعداد ۱۲ لارو ۱۷ ساله و تنها ۳ لارو ۱۳ ساله بالغ شده و در این صورت ۱۵ جیرجیرک حتماً مشاهده خواهد شد.
دورهٔ ظهور جیرجیرک‌های ۱۳ و ۱۷ ساله، هر ۲۲۱ سال یک بار روی هم می‌افتد و لاروهای ۱۳ و ۱۷ ساله به‌طور هم‌زمان جیرجیرک می‌شوند. آخرین بار این اتفاق در ۱۸۹۷ رخ داد و دفعه بعد در ۲۱۱۸ رخ می‌دهد.
نرها و ماده‌ها در اواخر آوریل و اوایل ژوئن اجتماع می‌کنند تا در گروه هم سرایان برای ۲ هفته آواز بخوانند و جفت‌گیری کنند. ماده‌ها به صورت پراکنده تخم ریزی می‌کنند و تخم‌ها پس از ۶ تا ۸ هفته سر باز کرده و لاروها مستقیماً به داخل خاک می‌روند. ارزیابی‌های انجام شده نشانگر این حقیقت است که ۹۸٪ از لاروهای از تخم درآمده در دو سال نخست زندگی خود می‌میرند.
بر عکس غالب راست بالان، زنجره‌ها به روبه رو ایستادن در طول مدت آمیزش تمایل دارند. در گونهٔ cicadatra guera آمیزش حدود یک ساعت طول می‌کشد.
تخم‌ها کپسول‌های بلندی هستند که در یک انتها نوک تیز می‌شوند. هر ماده حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ تخم در هر نوبت می‌گذارد.
در تمام گونه‌های شناخته شده، والد تخم خود را روی مواد گیاهی می‌گذارد. تخم‌گذاری توسط حشرهٔ مادر در محل‌هایی که خانهٔ تخم‌ها (egg nests) نامیده می‌شود، انجام می‌گیرد. هر خانه حاوی تعداد کمی تخم صورتی روشن است و لاروها نیز پس از بیرون آمدن از تخم همچین رنگی دارند.
حشرهٔ ماده در گونهٔ magicicada septendecim را می‌توان در هنگام بررسی شایستگی درخت برای تخم‌گذاری مشاهده کرد:
ابتدا او شاخهٔ کوچکی را گرفته و با یکی از پاهای جلویش قطر شاخه را اندازه‌گیری می‌کند. اگر قطر آن بین ۳ تا ۱۱ نباشد عموماً تأیید نمی‌شود. سپس با کشیدن پوزه‌اش بر شاخه و رسوخ در آن امکان ترکیب آن با ماده‌ای دیگر را می‌سنجد. آنگاه با کشیدن اندام تخم ریزش بر سطح چوب سختی و استحکام آن را می‌سنجد. پس از این مراحل تخم ریزی آغاز می‌شود.
ساختن آشیانهٔ تخم و تخم‌گذاری، فعالیتی وقت گیر است. حشرهٔ ماده توسط اندام تخم ریز اره مانندش شیار یا سوراخی در چوب حفر نموده و در آن تخم‌گذاری می‌کند. این مراحل در طول مدت تخم‌گذاری چندین بار تکرار می‌شود. تخم‌های جیرجیرک تقریباً تخم مرغی شکل هستند.
لاروهای زنجره در گونه‌های مختلف بسیار شبیه به هم هستند.
سر نسبت به حشرهٔ بالغ مخروطی تر است و پوزه‌ای قوی دارد. شاخک‌ها بلندتر و محکم تر از حشرهٔ بالغ است و چشم‌ها اندام‌هایی غایب هستند. بال‌ها بعداً پدیدار می‌شوند.
قسمت قدامی سینهٔ حشره بسیار پیشرفته و قوی است و به کمک یکی از پاهای جلویی در حفاری‌های طولانی مؤثر است.
شکم چاق و قطعه قطعه‌است. لارو حشره با پوسته‌ای یکپارچه پوشیده شده‌است و تنها پاهای جلویی آزادند. این پاها در بیرون آمدن حشره از آشیانهٔ تخم و پایین رفتن استفاده می‌شوند و پس از سر بازکردن تخم بی‌درنگ خود را در جستجوی غذا دفن می‌کنند.
لاروها از ریشهٔ گیاهان تغذیه می‌کنند و حفاری‌های عمیق در خاک و تغذیه از ریشه‌های طویل به صورت پی در پی و کاملاً غریزی است.
تغذیه در لارو و حشرهٔ بالغ، با رسوخ در بافت چوبی و مکیدن شیرهٔ آن انجام می‌گیرد. این جیرهٔ غذایی شامل مقدار زیادی آب، شکر کم و اسید آمینهٔ فراوان است.
بیشتر طول عمر در دورهٔ لاروی و در زیر خاک سپری می‌شود.
حشرهٔ بالغ ای شیرهٔ بافت چوبی تغذیه می‌کند؛ لذا می‌توان گفت که حشره در طول زندگی خود مایع زیادی مصرف می‌کند. اساساً شیره بافت چوبی شکر کمی دارد.
جیرجیرک دید خوبی دارد و از قدرت شنوایی بالایی بر خوردار است. این حشرات، موجوداتی هشیار و بسیار محتاطند و از بال‌های خود جهت فرار از توجه انسان استفاده می‌کنند.
غالباً جیرجیرک‌های نر آواز می‌خوانند. در اغلب موارد با توجه به بررسی‌های انجام گرفته آهنگ‌ها به اندازهٔ کافی متمایز هستند که بتوان آن‌ها را با توجه به هدف‌شان طبقه‌بندی نمود.
جیرجیرک‌ها تقریباً همیشه در محل استراحت و عموماً بر روی گیاهان آوازخوانی می‌کنند ولی در مواردی هم در سوراخی داخل زمین انجام می‌گیرد.
جیرجیرک‌ها به ندرت در هنگام پرواز آوازخوانی می‌کنند، با این حال در نمونه‌های اندکی ضبط شده‌است.
جیرجیرک‌ها معمولاً در محلی رو به آفتاب آواز می‌خوانند و اغلب در روزهای آفتابی. در گذشته بیزاری جیرجیرک‌ها از آواز خوانی در روزهای مرطوب را به کار نکردن غشای نوازندهٔ بدن آن‌ها نسبت می‌دادند، اما حالا می‌دانیم که علت چیز دیگری است. جیرجیرک‌ها به وسیلهٔ ماهیچهٔ خاص و تسمه مانند دهل و نقاره (پوسته سخت دنده دار مخصوص) که بر بالای نخستین مقطع شکمی قرار دارد، موزیک می‌سازند. این ماهیچه پوست سخت شکم را می‌لرزاند و صدا تولید می‌شود.
بر خلاف آنچه به نظر می‌رسد جیرجیرک‌ها بیش از یک نوع صدا می‌سازند، مثلاً نمونهٔ fidicina mannifera از پرو، ۴ آواز مختلف دارد: یک صدا در هنگام مزاحمت و ناراحتی، یک آواز برای صدا زدن، صدایی با دامنهٔ کم و بالاخره آواز اصلی.
هدف اصلی آواز خوانی جیرجیرک جلب توجه حشرهٔ ماده برای جفت‌گیری است.
هر ۱۷ سال یک بار اهالی شرق آمریکا مجبورند چند روزی را در کنار میلیاردها «زنجره» زندگی کنند که از اعماق زمین بالا می‌آیند تا جفت‌گیری کنند و باز به زیر خاک بروند. این حشره در انگلیسی «سیکِیدا» (cicada) نام دارد. سیکِیدا آخرین بار در سال ۲۰۱۳ در منطقه شرق آمریکا ظاهر شده و قرار است تا سال ۲۰۳۰ میلیاردها سیکیدا از اعماق زمین به سطح برسند و فاصله‌ای ۹۰۰ مایلی از شمال جورجیا تا نیویورک را بپوشانند و مشغول جفت‌گیری شوند.
علاوه بر ناخوشایندی و شمار میلیاردی این حشرات- به‌طوری‌که تمامی سطح زمین به ویژه در مناطق جنگلی را می‌پوشاند- صدای جفت‌گیری آن‌ها بسیار بلند و گوش‌آزار است. نرها با استفاده از غشاء دندانه‌ای بدنشان برای جذب ماده‌ها و ماده‌ها از طریق به هم زدن بالهایشان صدا تولید می‌کنند. این دوره حیرت‌انگیز چرخه حیات سیکِیداها چندین روز طول می‌کشد.
خبرگزاری رویترز به نقل از کریس مایر، کارشناس حیات وحش در مرکز کشاورزی ایالت کانتیکت می‌گوید سیکِیداها قرار است اواخر ماه مه یا اوایل ژوئن در مرکز کانتیکیت ظاهر شوند.
این سومین باری است که آقای مایر دوره جفت‌گیری سیکیداها را مورد مطالعه قرار می‌دهد. او قبلاً یک بار در سال ۱۹۷۹ و یک بار ۱۹۹۶ شاهد دوره تولید مثل سیکیداها بوده‌است. او می‌گوید دفعه بعدی که سیکیداها می‌آیند سال ۲۰۳۰ است و او ۸۱ ساله خواهد بود.
مایر می‌گوید اولین دوره ثبت شده علمی سیکیدای نوع ۲ در سال ۱۸۴۳ بود.
ورود ناگهانی و غافلگیرکننده سیکیداها طوری است که همه جا را فرامی‌گیرند، از کناره درختان گرفته تا لبه دیوار ساختمان‌ها، باغچه‌ها، و حتی روی لاستیک اتومبیل‌ها.
تعداد سیکیداهای گونه ۲، نسبت به گونه‌های دیگر بسیار بیشتر است به‌طوری‌که در هر هکتار هزاران تا یک و نیم میلیون حشره مشاهده خواهد شد. تعداد حشرات آنقدر زیاد است که دشمنان آنان مثل پرندگان، عنکبوت‌ها، مارها، و حتی سگ‌های منطقه قادر به خوردن تمامی آن‌ها نیستند.
حمله این حشرات بسیار مشمئزکننده است اما سیکیدا نیش نمی‌زند و به محصولات کشاورزی آسیب نمی‌رساند. این امکان وجود دارد که سیکیداها در صورت تغذیه بیش از حد از نهال‌ها یا بوته‌ها یا تخمگذاری در میان شاخه‌ها به آن‌ها آسیب بزنند.
پس از جفت‌گیری پرسرو صدای حشرات، ماده‌ها در میان شاخ و برگ گیاهان تخم می‌گذارند که کمی بعد کرم‌ها از تخم بیرون می‌آیند و برای ۱۷ سال به اعماق زمین فرومی‌روند و از بافت چوبی گیاهان تغذیه می‌کنند اما این بافت چوبی ارزش غذایی زیادی ندارد و دانشمندان می‌گویند یک دلیل آهستگی دوران بلوغ لاروها، همین است.
هر ۱۷ سال، چند هفته قبل از آن که سیکیداها به سطح زمین برسند، تونل‌هایی را از اعماق زمین تا بالا حفر می‌کنند. وقتی دمای خاک از ۱۸ درجه سانتیگراد بیشتر شد، کرم‌ها معمولاً پس از غروب آفتاب بالا می‌آیند و در کناره درختان و بوته‌ها ساکن می‌شوند تا آخرین تجربه بلوغشان را پشت سرگذارند.
زنجره پسته، حشره کوچکی با رنگهای زرد مایل به سبز زیتونی تا قهوه‌ای رنگ، که طول آن با بالهای باز در حدود ۳ تا ۳٫۵ میلی‌متر می‌باشد. سر آن بزرگ و عریض تر از عرض سینه‌است که به یک خرطوم کوتاه چهار مفصلی ختم می‌گردد. شاخکها مویی (setiforme) و در رفتگی کم عمق کوچکی در بین دو چشم قرار گرفته و دو مفصل اول شاخکها خیلی درشت و ۵ مفصل بعد کوچک و ۴ مفصل انتهایی خیلی کوچکتر و در ماده‌ها آخرین مفصل نازک و کشیده می‌باشد ولی در نرها به یک صفحه بیضی شکل نوک تیزی ختم می‌گردد.
سینه اول (Poronotum) ذوزنقه‌ای شکل و سبزرنگ است که روی سینه دوم (Mesonotum) سوار شده و در قسمت قدامی سینه دوم سه لکه سیاه رنگ دیده می‌شود که یک در وسط و دو تا در طرفین آن بوده و در قاعده به هم متصل می‌باشند. سپرچه سینه دوم (scutellum) خیلی واضح و مثلثی شکل است که رأس آن به طرف پائین قرار گرفته، پاها به رنگ زرد و ساق پاهای عقبی به‌طور وضوح از ساق تا زیر پاها بلندتر و مانند تمام جنس‌های Idiocerus چند ردیف خار بزرگ دارد.
شکم به رنگ زرد است و مفصلهای آن کاملاً مشخص است که به وسیله نوار قهوه‌ای رنگ از هم جدا می‌شوند و در ماه‌ها این نوار قهوه‌ای رنگ از هم جدا می‌شوند و در ماه‌ها این نوار پررنگ تر است.
بالهای جلویی نیمه شفاف و دارای لکه‌های سبز رنگ می‌باشد و طول آن از انتهای شکم تجاوز می‌کند. بالهای عقبی شفاف و دارای رنگ‌بندی برجسته و واضح می‌باشد. آلت تناسلی نرها کاملاً مشخص است. در مناطق پسته خیز استان کرمان، این حشره را به نام شیره تر و در نواحی دامغان شفت سیاه و در یزد، شیره سیاه می‌شناسند.
این حشره زمستان را به صورت بالغ در زیر پوست و شکاف تنها درختان می‌گذراند. در مناطقی که زمستان ملایم دارند (رفسنجان و کرمان)، حشرات بالغ از اواسط اسفند ماه و در قزوین که زمستان سرد دارد، در فروردین ماه شروع به فعالیت می‌کنند و در ساعات گرم روز روی شاخه‌ها و مخصوصاً روی جوانه‌های جمع شده و خیلی حساسند، به‌طوری‌که با کوچکترین صدا یا حرکتی تغییر محل داده و از شاخه‌ای به شاخه دیگر یا از درختی به درخت دیگر پرواز کرده و خود را پنهان می‌کنند.
حشرات کامل در این موقع روی جوانه‌ها نشسته، با خرطوم خود از شیره نباتی تغذیه می‌نمایند و از محل تغذیه حشره نباتی به صورت قطراتی خارج می‌شود. به محض باز شدن برگ‌ها و ظاهر شدن خوشه‌ها، ماده‌ها شروع به تخمریزی می‌کنند و با کمک آلت تخم‌ریزی خود (Tariere) در نسوج دمبرگ و دمگل (دم خوشه) سوراخی ایجاد کرده و در هر سوراخ دو عدد تخم سفید رنگ براق نزدیک به هم قرار می‌دهند. تخمها نسبت به سطح دمگل یا دمبرگ به‌طور مورب قرار می‌گیرند و ماده‌ها دور تخمها و مدخل سوراخ را به وسیلهٔ ترشحاتی که بعداً سیاه رنگ می‌شوند می‌پوشانند. زنجره‌ها دم خوشه را برای تخمریزی ترجیح می‌دهند و به همین جهت این حشره کمتر روی درختان نر و نهالهای جوان دیده می‌شود.
تعداد تخم یک ماده متغیر است و به‌طور متوسط به ۷۰ عدد می‌رسد و دوره تخمگذاری معمولاً ۱۵ روز طول می‌کشد و در صورتی که هوا سرد و بارانی باشد تا ۲۵ روز هم ادامه پیدا می‌کند. تخمها بعد از ۸ تا ۱۰ روز تفریخ شده و در شرایط نامساعد این دوره هم طولانی‌تر می‌شود. در هر صورت خروج پوره‌ها متقارن با خاتمه گل و تشکیل میوه پسته می‌باشد. پوره‌ها بیشتر در داخل خوشه‌های پسته جمع شده و خرطوم خود را در بافتهای گیاهی و پوست روی میوه‌های جوان (Pericarp) فروکرده و از شیره نباتی تغذیه می‌کنند. از محل فروبردن خرطوم این حشرات شیره گیاهی خارج شده که همراه فضولات پوره‌ها روی برگ و خوشه‌های پسته می‌ریزد. این ترشحات علاوه بر اینکه موجب سوختگی برگ و خوشه پسته می‌شود، محیط مناسبی برای نشو و نمای قارچهای ساپروفیت ایجاد می‌کند. به‌طوری‌که اغلب درختان آلوده مبتلا به بیماری قارچی دوده (فوماژین) می‌شوند و در نتیجه میوه‌ها به تدریج خشک و چروکیده می‌شوند و در شرایط انبوهی آفت و خسارت زیاد، میوه مساعی روی درخت باقی نمی‌ماند.
دوره رشد پوره‌ها در حدود ۴۰ روز به شرح زیر طول می‌کشد تا به صورت حشره کامل درآیند.
مدت پورگی سن اول در حدود ۷ تا ۹ روز.
مدت پورگی سن دوم در حدود ۱۰ تا ۱۵ روز.
مدت پورگی سن سوم در حدود ۱۲ تا ۱۵ روز.
در شرایط اقلیمی قزوین، پوره‌ها در اوائل تیر ماه در رفسنجان با کم و بیش حدود ۲۰ روز تفاوت به مرحله بلوغ می‌رسند. خسارت عمده را پوره‌ها وارد می‌کنند و به محض بالغ شدن از تغذیه افتاده و خسارت وارده کاهش پیدا می‌کند. حشرات بالغ تا اواخر آبان ماه بر روی درختان به‌سر می‌برند. با سرد شدن هوا به پناهگاه‌های زمستانی خود می‌روند و این حشره در سال فقط یک نسل دارد.
با توجه به اینکه خروج پوره‌ها تدریجی و در یک دوره طولانی ۱۵ تا ۲۵ روزه انجام می‌گیرد، لذا در اوایل تیر ماه که پوره‌ها بالغ می‌شوند هنوز پوره‌های سن ۲ هم روی درخت مشاهده می‌شوند.
به‌طور کلی مبارزه اختصاصی علیه این آفت توصیه نمی‌شود ولی در صورتی که در بعضی از موارد آفت طغیانی باشد باید سمپاشی زمانی انجام شود که زنجره‌ها موفق به تخمریزی نشود. برای این منظور سمپاشی باید هنگام ظهور جوانه‌های برگ و گل صورت گیرد. این زمان تقریباً ۱۵–۲۰ روز قبل از باز شدن جوانه‌های برگ و ظهور گل‌ها است. (نظمی افشار، ۱۳۳۹). در صورتی که مبارزه علیه حشرات کامل قبل از گل صورت نگیرد باید صبر نمود تا پوره‌ها ظاهر شوند و سپس اقدام به سمپاشی کرد.
- کریوخین. ۱۳۲۹. آفات پسته. آفات و بیماری‌های گیاهی، ۲۴–۱۸.
- تقی‌زاده، فیروز و محمد صفوی. ۱۳۲۹. آفات پسته ایران و طرز مبارزه با آن‌ها انتشارات اداره کل بررسی آفات نباتی، چاپخانه دولتی ایران.
- نظمی افشار، هدایت ا… ۱۳۳۹. پسته یا طلای سبز، نشریه وزارت کشاورزی، شماره ۳ و ۴، خرداد و تیرماه ۲۴–۲۸، تهران.
- آفات و بیماری‌های پسته، تهیه و تدوین مؤسسه تحقیقات پسته (دکتر محمدرضا مهرنژاد)، وزارت کشاورزی، سازمان کشاورزی استان کرمان، معاونت تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی. ۱۳۸۰.
مقاله‌ای در مورد زنجیره یا همان تژق
https://archive.today/20130617161613/news.yahoo.com/theyre-back-17-cicadas-swarm-georgia-york-141835694.html
لیستریا("Listeria") نام یک سرده از باکتری‌ها است که در پستانداران ایجاد عفونت کرده و به عنوان نوعی انگل درون سلولی شناخته می‌شوند. تا سال ۱۹۹۲ ده گونه از این باکتری‌ها شناسایی شده بودند و هر یک از این گونه‌ها دارای دو زیرگونه بودند. در سال ۲۰۲۰ مجموعاً ۲۱ گونه از این سرده باکتریایی شناسایی شده‌اند. این باکتری‌ها برای اولین بار در سال ۱۹۴۰ معرفی شده و به افتخار دانشمند و جراح مشهور، جوزف لیستر به نام لیستریا نام گذاری شده‌اند. این باکتری‌ها گرم مثبت، میله ای شکل، بی‌هوازی اختیاری و فاقد توانایی ایجاد اندوسپور یا هاگ هستند. در این گروه باکتریایی، گونهٔ بیماری‌زا برای انسان باکتری لیستریا مونوسیتوژنز است که در صورت بلعیده شدن توسط انسان و معمولاً به سبب خوردن غذاهای آلوده ایجاد می‌شود که این عفونت لیستریوسیس نامیده می‌شود. بعد از بلعیدن باکتری، لیستریا از طریق دستگاه گوارش حرکت کرده و در نهایت به جریان خون وارد و منتشر می‌شود.
لیستریا منوسیتوژنز عامل بیماری لیستریوز است که از بیماری‌های مشترک انسان و حیوان می‌باشد. در بزرگسالان غیر باردار، مننژیت اولیه، انسفالیت، یا سپتی سمی ایجاد می‌کند. بیماران مسن تر یا افرادی که مستعد هستند و ایمنی سلولی آن‌ها پایین است، مانند گیرندگان پیوند اعضاء، مبتلایان به لنفوم و ایدز افرادی هستند که مشخصاً مستعد بیماری هستند. تمایل لیستریا مونوسیتوژنز به سیستم عصبی مرکزی منجر به بیماری حاد می‌شود که معمولاً میزان کشندگی آن بالاست بنحوی که در موارد اپیدمیک عفونت مواد غذایی میزان مرگ و میر ۴۰–۳۰ درصد و در افراد مستعد تا ۷۵ درصد هم گزارش شده‌است [۱]. و در بین افرادی که از بیماری بهبود یافته‌اند، علایم نورولوژیک باقی می‌گذارد. بارداری خطر ابتلا به لیستریوز را افزایش می‌دهد. لیستریا مونوسیتوژنز در زنان باردار معمولاً باعث بیماری باکتریمی مشابه آنفلوآنزا می‌شود که اگر درمان نشود، می‌تواند به التهاب جفت یا پرده آمنیوتیک و عفونت جنین و در نهایت سقط، به دنیا آمدن نوزاد مرده یا تولد زودهنگام منجر شود، چرا که این باکتری قادر به عبور از جفت است [۱۷]. در عفونت لیستریوزیس در زنان باردار معمولاً هیچ علامت مشخصی وجود ندارد یا فقط سابقه‌ای از بیماری شبه آنفلوآنزا و خود محدود شونده در مدت سه‌ماهه آخر بارداری وجود دارد. اما علایمی همچون تیره شدن مایع آمنیوتیک، دردکمر، تب و لرز، زایمان زودرس و التهاب کلیه و لگن می‌تواند از نشانه‌های لیستریازیس باشد. بیش از ۹۵ درصد موراد جدا شده از موراد تک گیر و همه گیر لیستریوز انسانی به سروتیپ‌های 1.2a، 1.2b، 1.2c و 4b اختصاص دارد [۳، ۴، ۶، ۱۳].
مهمترین روش انتقال این باکتری از راه مواد غذایی می‌باشد [۸]. از سال ۱۹۸۰ موارد زیادی از درگیری با این باکتری به صورت همه‌گیر یا موارد تک گیر بر اثر مصرف غذای آلوده گزارش شده‌است [۸، ۱۴، ۱۵، ۱۰٬۹، ۱۸]. از آنجاییکه این باکتری در همه جا یافت می‌شود، باید با کنترل بیشتر چرخه تولید و توزیع مواد غذایی تلاش خود را برای پیشگیری از این عفونت افزایش دهیم. پتانسیل بالای خطر آلودگی محصولات گوشتی و شیر خام و پاستوریزه و فراورده‌های شیر با این باکتری در مطالعات بسیاری از کشورهای مختلف نشان داده شده‌است [۸]. وضعیت واقعی لیستریا مونوسیتوژنز در ایران ناشناخته است و اطلاعات کمی از حضور لیستریا مونوسیتوژنز در فراورده‌های غذایی که در ایران مصرف می‌شود در دسترس است. عادت‌های غذا خوردن ایرانیان نیز با الگوی کشورهای غربی متفاوت است. بجز برخی از غذاهای غربی غذاهای مصرفی در ایران به صورت محلی تولید می‌شود و به شکل غذاهای سنتی این کشور مصرف می‌شود.
1- Aguado v, Vitas AI, Garcia-Jalon I. 2004. Characterization of L. monocytogenes and L. Innocua from a vegtable processing plant by RAPD and REA. International Journal of Food Microbiology; ۹0(3): ۳۴۱–۷.
2- Bell C. Listeria. 2005. A practical approach to the organism and its control in foods. 2nd ed. London: Blackwell Pub; ۵۰.
3- Bubert A. , Hein I. , Rauch M.et al. 1999. Detection and differentiation of Listeria spp. by a single reaction based on Multiplex PCR. Applied and Environmental Microbiology, ۶۵، ۴۶۸۸–۴۶۹
4- CDC (Center for Disease Control and Prevention) .2004. FoodNet Surveillance Report for 2004. Avaible at: http://www.cdc.gov/foodnet/annual/2004/Report.p
5- Doumith M, Buchrieser C, Glaser P.et al. 2004. Differentiation of the major Listeria monocytogenes serovars by multiplex PCR. Journal of Clinical Microbiology،۴۲، ۳۸۱۹–۳۸۲۲
6- Evans M.R, Swaminathan B, Graves L.M.et al. 2004. Genetic markers unique to Listeria monocytogenes serotype 4b differentiate epidemic clone II (hot dog outbreak strains) from other lineages. Applied and Environmental Microbiology, ۷۰، ۲۳۸۳–۲۳۹۰
7- Fantelli K and Stephan R.2001. Prevalence and characteristics of shigatoxin-producing Escherichia coli and Listeria monocytogenes strains isolated from minced meat in Switzerland. International Journal of Food Microbiology ۷۰ (۱–۲), ۶۳–۶۹.
8- Farber J.M and Peterkin P.I.1991. Listeria monocytogenes, a food-borne pathogen. Microbiology Reviews. 55, pp. ۴۷۶–۵۱۱.
9- Fleming D.W, Cochi S.L, MacDonald K.L. et al. 1985. Pasteurized milk as a vehicle of infection in an outbreak of listeriosis. New England Journal of Medicine. 312, pp. ۴۰۴–۴۰۷.
10- Gellin BG, Broome CV, Bibb WF.et al. and the Listeriosis Study Group. 1991. The epidemiology of listeriosis in the United States-1986. American Journal of Epidemiology;۱۳۳:۳۹۲–۴۰۱.
11- Inoue S, Nakama A, Kokubo Y.et al.2000. Prevalence and contamination levels of Listeria monocytogenes in retail foods in Japan. International Journal of Food Microbiology. 59, pp. ۷۳–۷۷.
12- Jalali M and Abedi D. 2008. Prevalence of Listeria species in food products in Isfahan, Iran. International Journal of Food Microbiology ; ۱۲2(3): ۳۳۶–۴۰.
13- Le Monnier A. 2005. CNR des Listeria de l_Institut Pasteur, Annual Report. Available at: https://web.archive.org/web/20070211024329/http://www.pasteur.fr/recherche/RAR/RAR2005/Listeria-en.html
14- Linnan M.J, Mascola L, Lou X.D.et al. 1988. Epidemic listeriosis associated with Mexican-style cheese. New England Journal of Medicine. 319, pp. ۸۲۳–۸۲۸
15- McLauchlin J. 1987. Listeria monocytogenes, recent advances in the taxonomy and epidemiology of listeriosis in humans. Journal of Applied Microbiology ۶۳. ۱–۱۱.
16- Murray PR, Baron EJ, Jorgensen JH.et al.2003. Listeria and Erysipelothrix. Manual of Clinical Microbiology ; ۱: ۴۶۱۹.
17- Orndorff PE, Hamrick TS, Smoak IW.et al. 2006. Host and bacterial factors in listeriosis pathogenesis. Veterinary Microbiology ; ۱۱4(12):۱۱۵.
18- Schlech, W. F. III .1986. Listeriosis: New Pieces to an Old Puzzle. Archives of Internal Medicine ۱۴۶: ۴۵۹–۴۶۰
رنگ‌آمیزی گِرَم (به انگلیسی: Gram staining)، یکی از مهم‌ترین و متداول‌ترین روش‌های رنگ‌آمیزی در تشخیص مقدماتی شناسای جنس باکتریایی و تهیه آنتی‌بیوتیک مناسب است؛ که نخستین بار توسط باکتری‌شناس دانمارکی هانس کریستین گرم ابداع شد. در این رنگ‌آمیزی، باکتری‌ها بر مبنای رنگ باکتری؛ پس از رنگ‌آمیزی، به دو دستهٔ گرم مثبت و گرم منفی تقسیم می‌شوند.
رنگ باکتری پس از رنگ‌آمیزی به توانایی باکتری در حفظ رنگ اول؛ و به عبارتی به ساختمان دیوارهٔ سلولی آن باکتری بستگی دارد.
در رنگ‌آمیزی گرم باکتری‌های گرم مثبت پس از رنگ‌آمیزی به رنگ بنفش و باکتری‌های گرم منفی به رنگ قرمز مشاهده می‌شوند. هر دو گروه یعنی باکتری‌های گرم مثبت و گرم منفی هردو دارای دیوارهٔ یاخته هستند که پپتیدوگلیکان نام دارد که بیشتر از پروتیین و کربوهیدرات تشکیل شده است. ولی فرق بین این دو گروه مربوط به ویژگی‌هایی است که در ساختمان دیوارهٔ سلولی آن‌ها وجود دارد. اساس ساختمان در دیوارهٔ سلولی باکتری‌های گرم مثبت لایهٔ ضخیمی (۵۰ تا %۹۰ دیواره) از پپتیدوگلیکان (به صورت مش) است، ولی در باکتری‌های گرم منفی ضخامت آن به حداقل، (%۱۰ دیواره) می‌رسد. رنگ‌آمیزی گرم معمولاً نخستین گام در تشخیص مقدماتی ارگانیسم باکتریایی است. اگرچه رنگ‌آمیزی گرم شیوهٔ ارزشمندی در شناسایی باکتری‌ها هم در عرصهٔ باکتری و هم در عرصهٔ تحقیقاتی است اما همهٔ باکتری‌ها با این روش قابل رده‌بندی نیستند.
پیش از آغاز رنگ‌آمیزی نخست باید یک فروتی از محیط کشت خالص باکتری بر روی لام تهیّه کنیم،
مراحل رنگ‌آمیزی گرم به ترتیب زیر هستند:
نخست رنگ کریستال ویوله (با فرمول C25N3H30Cl) را به مدت ۳۰ تا ۴۵ ثانیه بر روی فروتی باکتری روی لام می‌ریزیم، در نتیجه همهٔ باکتری‌ها به رنگ بنفش درخواهند آمد. پس از شستشوی فروتی با آب، رنگ کریستال ویوله را با افزودن ید لوگول (خنثی نمودن PH) به مدّت ۳۰ تا ۴۵ ثانیه تثبیت می‌کنیم. ید لوگول با کریستال ویوله ترکیب شده و ایجاد کمپلکس‌هایی می‌کند که باعث تثبیت رنگ کریستال ویوله درداخل دیوارهٔ سلولی باکتری می‌شود. پس از این مرحله، همه باکتری‌ها هم‌چنان به رنگ بنفش مشاهده می‌شوند.
مرحله رنگ‌زدایی
این مهم‌ترین مرحلهٔ رنگ‌آمیزی است. دراین مرحله پس از شستشوی لام با آب، لام به مدت ۱۵ تا۲۰ ثانیه در معرض موادرنگ زدا مانند الکل استون قرار می‌گیرد سپس با آب مورد شستشو قرار می‌گیرد.
در باکتری‌های گرم منفی که دارای لایه‌های پپتیدوگلیکان محدود و غشای خارجی غنی از چربی هستند این حلال باعث حذف این لایه‌ها و غشا می‌گردد و باکتری رنگ مراحل قبل را از دست می‌دهد؛ ولی در باکتری‌های گرم مثبت به علت ضخامت زیاد لایهٔ پپتیدوگلیکانی و عدم وجود لیپید فراوان در غشا رنگ مرحلهٔ قبل از غشا خارج نمی‌شود. در نتیجه پس از این مرحله باکتری‌های گرم منفی بی‌رنگ ولی باکتری‌های گرم مثبت همچنان بنفش باقی خواهند ماند. در انتها سطح فروتی را با سافرانین (با فرمولC20H19N4Cl) یا فوچسین (قرمز رنگ) به مدت ۳۰ تا ۴۵ ثانیه پوشانده و سپس با آب شستشو داده و پس از خشک شدن با میکروسکوپ مورد بررسی قرار می‌گیرد. دراین مرحله باکتری‌های بی‌رنگ (باکتری‌های گرم منفی) به رنگ قرمز یا صورتی در می‌آیند و باکتری‌های بنفش یا آبی (باکتری‌های گرم مثبت) بدون تغییر رنگ باقی می‌مانند.
حرارت بیش از اندازه هنگام تثبیت گسترش باعث پاره شدن دیوارهٔ سلولی باکتری شده؛ بنابراین باکتری گرم مثبت رنگ اولیه (کریستال ویوله) را هنگام رنگ بری از دست می‌دهد و رنگ ثانویه را جذب می‌کند و در نتیجه باکتری گرم مثبت، به صورت گرم منفی دیده می‌شود. اگر گسترش ضخیم باشد هنگام مرحلهٔ بی‌رنگ شدن، ممکن است مانند یک گسترش معمولی رنگ نشود و این مسئله می‌تواند باعث خطا در تشخیص در گرم منفی یا مثبت بودن باکتری شود.
از رنگ‌آمیزی گرم به این جهت استفاده می‌شود: شناسایی جنس باکتری انتخاب آنتی‌بیوتیک مناسب (باکتری‌های گرم مثبت در مقایسه با باکتری‌های گرم منفی نسبت به پنی‌سیلین G حسّاسیت بیشتری دارند) با این حال همهٔ باکتری‌ها را نمی‌توان با رنگ‌آمیزی گرم مشاهده نمود. فهرستی از باکتری‌های مهم از نظر پزشکی که با رنگ‌آمیزی گرم قابل مشاهده نیستند در جدول زیر آمده‌است.
سلول بنیادی یا یاختهٔ بنیادی (Stem cell) یاخته‌ای با توانایی تقسیم بالا است که هنوز تقسیم نشده‌است. یاخته‌های حاصل از تقسیم بُن‌یاخته‌ها (از راه میتوز) یاخته بنیادی بیشتری می‌سازند و می‌توانند به گونه‌های مختلف یاخته‌های دیگر تمایز سلولی و تمایز یابند و ممکن است در روند تمایز، برخی مانند یاخته‌های عصبی، توانایی تقسیم‌شدن را از دست بدهند. "یاخته‌های بنیادی" در جانداران چند یاخته‌ای یافت می‌شوند. در پستانداران دو گونهٔ گسترده از "یاخته‌های بنیادی" وجود دارد: یاخته‌های بنیادی جنینی (Embryonic Stem Cell) و یاخته‌های بنیادی بالغ (Adult Stemcell)، که در بافت‌های مختلف یافت می‌شوند. در جانداران بالغ، یاخته‌های بنیادی و نیایاخته‌ها به‌عنوان یک سامانهٔ تعمیر برای بدن و بازسازی بافت‌های بالغ عمل می‌کنند. از بُن‌یاخته‌ها می‌توان در ساخت یاخته‌ها و نهایتاً بافت‌های مختلف نیز استفاده کرد. امروزه کاربرد این یاخته‌ها جهت ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده در حال گسترش است. یاخته‌های بنیادی را بر اساس میزان توانایی آن‌ها در ساخت بافت‌های مختلف، به «همه (تمام) توان» (totipotent)، «پرتوان» (pluripotent)، «چندتوان» (multipotent) و «تک‌توان» (unipotent) تقسیم می‌کنند.
فناوری یاخته‌های بنیادی علاوه بر به‌کارگیری این یاخته‌ها جهت درمان بیماری‌ها و ترمیم و نوسازی بافت‌ها، در سال‌های گذشته روی ساخت این یاخته‌ها نیز متمرکز شده‌است. جایزهٔ نوبل پزشکی در سال ۲۰۱۲ به‌خاطر کشف روشی برای بازسازی یاخته‌های بنیادی از یاخته‌های تمایز یافته، مشترکاً به جان بی. گوردون (John B. Gurdon) و شینیا یاماناکا (Shinya Yamanaka) اعطا شد. منابع اصلی یاخته‌های بنیادی در انسان، شامل: مغز استخوان، بند ناف، پالپ دندان، بعضی بافت‌های چربی و جفت هستند.
کاربردها و فنون یاخته‌های بنیادی، در زیست‌فناوری و مطالعات پایهٔ آن، در زیست‌شناسی سلولی بررسی می‌گردد.
یاخته‌های بنیادی را می‌توان بر اساس توانایی تمایز و تبدیل آن‌ها به یاخته‌های دیگر به چهار دستهٔ یاختهٔ بنیادی تمام‌توان، پرتوان، چندتوان و تک‌توان تقسیم کرد:
یاخته‌های بنیادی جنینی (به انگلیسی embryonic stem cells)، یاخته‌های بنیادی پرتوانی هستند که از تودهٔ یاخته‌ای درونی جنین در مرحلهٔ بلاستوسیت به‌دست می‌آیند. این یاخته‌ها می‌توانند به تمام رده‌های یاخته‌ای تبدیل شوند.
جنین ۳ تا ۵ روزه را بلاستوسیست می‌نامند. یک بلاستوسیست توده‌ای متشکل از ۱۰۰ یاخته یا بیشتر است. یاخته‌های بنیادی، یاخته‌های درونی بلاستوسیست هستند که در نهایت به هر نوع یاخته، بافت و اندام درون بدن تبدیل می‌شوند.
رشد یاخته‌های بنیادی در محیط آزمایشگاه را اصطلاحاً کشت یاخته می‌نامند. در واقع جدا کردن یاخته‌های بنیادی جنینی از طریق انتقال سطح داخلی بلاستوسیست به یک ظرف کشت آزمایشگاهی پلاستیکی که شامل یک بستر تغذیه‌ای به نام محیط کشت می‌باشد انجام می‌گیرد. تقسیم و ازدیاد یاخته‌ها بر روی سطح این ظرف انجام می‌گیرد. سطح داخلی این ظرف معمولاً به وسیله یاخته‌های پوست جنین موش پوشیده شده‌است. این یاخته‌ها قادر به تقسیم شدن نیستند. به این لایه پوشانندهٔ یاخته‌ای در اصطلاح لایهٔ تغذیه‌ای (به انگلیسی: feeder layer) گفته می‌شود. دلیل به‌کارگیری این یاخته‌ها فراهم آوردن یک سطح طبیعی به منظور چسبیدن یاخته‌های بنیادی به آن و عدم جداشدنشان است. در ضمن یاخته‌های این لایه مواد مغذی را به داخل محیط کشت رها می‌کنند.
پس از چند روز یاخته‌های کشت داده شده شروع به رشد و تقسیم شدن در این محیط می‌کنند. هنگامی که این عمل انجام گرفت یاخته‌های کشت داده شده که زیاد شده‌اند را از این محیط برداشته و به محیط‌های تازهٔ کشت منتقل می‌کنند. روند کشت مجدد یاخته‌ها بارها و بارها به مدت چند ماه تکرار می‌شود. پس از ۶ ماه یا بیشتر، ۳۰ یاختهٔ اولیه تبدیل به هزاران میلیون یاختهٔ بنیادی جنینی می‌شوند. یاخته‌هایی را که در این دوره ۶ ماه و در این محیط کشت مخصوص تقسیم شده و در عین حال تمایز نیابند را پرتوان (pluripoten) می‌نامند.
به‌تازگی راه حل‌هایی جهت کاهش مدت زمان ساخت یاخته‌های بنیادی ارائه شده‌است.
یاخته‌های بنیادی بزرگسال (به انگلیسی Adult Stem Cells) یا یاخته‌های بنیادی سوماتیک (به انگلیسی Somatic Stem Cells) یاخته‌هایی بنیادی هستند که پس از مراحل رشد جنین و در سرتاسر طول عمر در بافت‌های مختلف بدن حضور دارند و با تقسیم و تمایز یاخته‌های مرده را جایگزین و بافت‌های آسیب‌دیده را ترمیم می‌کنند. اغلب یاخته‌های بنیادی بزرگسال چندتوان یا تک‌توان هستند. یاخته‌های بنیادی خون‌ساز، یاخته‌های بنیادی عصبی و یاخته‌های بنیادی مزانشیمی مثال‌هایی از یاخته‌های بنیادی بزرگسال هستند.
ویژگی عمومی همهٔ یاخته‌های بنیادی، «خود نوسازی» آن‌ها از طریق تقسیم میتوز است. به این صورت که یکی از دو یاختهٔ دختری حاصل از تقسیم هر یک از یاخته‌های بنیادی، همانند یاختهٔ مادر باقی می‌ماند و دیگری وارد مسیر تمایز می‌شود. یکی از معروف‌ترین مثال‌ها در این مورد، تشکیل لنفوسیت بی
خاطره در کنار پلاسموسیت حاصل از تقسیم یک لنفوسیت بی فعال شده‌است.
مکانیسمی که تعیین می‌کند کدام یاخته تمایز پیدا کند؛ می‌تواند برونگرا یا کاملاً درونی باشد. برای مثال در یاخته‌های بنیادی خون‌ساز این مکانیزم برون‌گراست. به این معنا که از دو یاختهٔ دختر حاصل از تقسیم، یاخته‌ای که با یاخته استخوانی (استئوبلاست) ارتباط دارد؛ تمایزنیافته باقی می‌ماند. در بعضی یاخته‌ها این مکانیزم درونگراست. در این گونه یاخته‌های بنیادی هنگامی که دو یاختهٔ دختر، هنوز کاملاً جدا نشده‌اند؛ پروتئین‌هایی به یکی از آن‌ها منتقل می‌شوند و سرنوشتِ یاخته را به‌سوی تمایز می‌برند.
پژوهش‌هایی که دربارهٔ ویژگی‌های اساسی یاخته‌های بنیادی انجام شد؛ امکان ایجاد تئوری‌هایی دربارهٔ نحوهٔ ساخت یاخته‌های بنیادی از یاخته‌های تمایزیافته را به‌وجود آورد. در یکی از پژوهش‌های اولیه در این باره، John B. Gurdon با یک آزمایش کلاسیک در سال ۱۹۶۲ نشان داد که تمایز یک پدیدهٔ برگشت‌پذیر است. در این آزمایش؛ گوردون هستهٔ یک یاختهٔ بالغ روده را در یک یاختهٔ تخم قورباغه که هستهٔ آن خارج شده بود، ادغام کرد و مشاهده کرد که مراحل تمایز، با موفقیت انجام می‌شود. پژوهش‌های جدید زیست‌شناسی مولکولی نشان دادند که یاخته‌های بنیادی «پرتوان» دو ویژگی اصلی دارند. اول این‌که ساختار کروماتین در هستهٔ آن‌ها فشرده نیست (یوکروماتیک هستند). دوم این که یک تعادل خاص بین فاکتورهای رونویسی و ساختار کروماتین آن‌ها برقرار است. به‌عبارتی ساختار کروماتین (که با ایجاد تغییرات اپی‌ژنتیکی روی پروتئین‌های کروماتین، قابل تغییر است) روی بیان ژن فاکتورهای رونویسی تأثیر دارد. در سال ۲۰۰۶، شینیا یاماناکا (Shinya Yamanaka) موفق شد با بیان مصنوعی ژن‌های تعداد محدودی فاکتورهای رونویسی نظیر Oct3/4, Sox2, Nanog یاخته‌های بالغ دست‌نخورده را به یاخته‌های نابالغ بنیادی تبدیل کند. تلاش‌های این دو فرد، جایزهٔ نوبل فیزیولوژی/پزشکی سال ۲۰۱۲ را به خود اختصاص داد.
در بیماریی‌هایی که در آن یاخته‌ها دچار آپوپتوز غیرعادی شده یا به مرور زمان دچار نقص در کارکرد می‌شوند یا با حمله دستگاه ایمنی از بین می‌روند؛ به‌کارگیری یاخته‌های بنیادی، افق‌های درمانی تازه‌ای را محقق خواهد کرد.
دبیرستان ادب از دبیرستان‌های قدیمی اصفهان است که توسط کشیش رابرت بروس در حدود سال ۱۲۴۹، در محله جلفای اصفهان به عنوان مدرسه و سپس کالج بنیان نهاده شد.
شالوده تأسیس این دبیرستان توسط دکتر رابرت بروس انگلیسی در حدود سال ۱۲۴۹ (خورشیدی)/(۱۸۷۰ میلادی) در محله جلفای اصفهان بنیان نهاده شد. دکتر بروس یکی از مأموران انگلیسی بود که در راه سفر به هندوستان با قحطی اصفهان در سال ۱۲۴۹ (خورشیدی)مواجه شد و از رفتن به هندوستان صرف نظر کرد و این مدرسه را در جلفا به وجود آورد. پس از بروس، اسقف استیورت در سال ۱۲۷۲ کالج را از جلفا به خانه امین الشریعه واقع در چهار سوق شیرازی‌ها (نام کنونی: خیابان هشت بهشت) منتقل کرد. این اسقف در مدت ۱۷ سال مدرسه را اداره کرد تا در سال ۱۲۹۰ به انگلیس رفت و فوت شد. پس از اسقف استیورت در سال ۱۳۰۰ آقایان الیس و واکر ولینتن به ریاست رسیدند.
ساختمان کالج در سال ۱۳۰۲ بازسازی شد و اسقف استیورت مموریل کالج نامیده شد. در سال ۱۳۱۲ به دستور رضا شاه نام استیورت مموریل کالج به دبیرستان ادب تغییر یافت. دبیرستان ادب و دبیرستان بهشت آیین و ده‌ها مدرسه دیگر طی قراردادی به مبلغ ۲۰۰۰۰ لیره استرلینگ به صورت اقساط به وزارت فرهنگ دولت شاهنشاهی واگذار گردید و سند رسمی تنظیم شده در سال ۱۳۱۹ در وزارت خارجه موجود است.
طبق امریه دولت ایران در سال ۱۳۱۹ که تمامی مدارس خارجی باید بسته شود پس از مذاکراتی دبیرستان ادب با اثاثه‌اش به دولت ایران فروخته شد و از آن به بعد تحت نظر مستقیم وزارت فرهنگ قرار گرفت. و آیلیف آخرین رؤسای دبیرستان بودند و تا سال ۱۳۱۹ (خورشیدی) که دبیرستان به وزارت فرهنگ منتقل شد در این مقام باقی بودند. در سال ۱۳۱۹ از طرف اداره فرهنگ که ریاست آن با مهدی بیاتی بود منصور منصوری که یکی از کارمندان لایق و دانشمند فرهنگ بود به ریاست دبیرستان و حسین عریضی به عنوان معاون انتخاب شدند.مدیران متعددی در این دبیرستان حضور داشته اند که اسامی آنها در همین صفحه ذکر گردیده است
اما با شروع دهه نود و با پایان یافتن دوره مدیریت شیشه‌گر ،دبیرستان ادب ۲ با دبیرستان ادب ۱ در تاریخ ۲/۳/۹۰ با هم ادغام و آقای مجید پاکدل نیا به عنوان مدیر دبیرستان منصوب شد. در سال 93 بهمن مومنی به عنوان مدیریت دبیرستان معرفی شد و با بازنشستگی جناب مومنی در سال ۱۴۰۰ بعد از یک وقفه ،چندین ماه سرپرستی دبیرستان ادب عهده دکتر توکلی گذاشته شد ، که نهایتا پروفسور دکتر مصطفی مهدیان (تنها شخص فرهنگی و دارای مدرک پسا دکترای ریاضی محض ) در این مرکز علمی به عنوان مدیر دبیرستان منصوب شد ودر مهرماه ۱۴۰۲ دکتر فاندر دارای دکترای فیزیک و از اساتید دانشگاه اصفهان با سابقه معاونت متوسطه نواحی اصفهان، جایگزین پروفسور مهدیان شد ایشان فردی مجرب در مسایل آموزشی و فرهنگی وعلمی میباشند .
کارهای آموزشی میسیون‌ها و مبلغین کلیسای پروتستان انگلستان در ربع اول قرن نوزدهم در جنوب ایران، با تأسیس مدارس دخترانه و پسرانه در جلفای اصفهان آغاز شد.
در سال ۱۲۷۳ اسقف استیورت مدرسه را از جلفا به خانهٔ امین الشریعه واقع در چهارسوق شیرازی‌ها و بعد به خانه‌ای واقع در خیابان پشت مطبخ و در سال ۱۲۹۳ شمسی به عمارت جدید به نام «استیورت مموریل کالج»انتقال داد. در سال ۱۳۰۱ شمسی اسقف تامسن نسبت به ساخت عمارت شبانه‌روزی آن اقدام نمود. مدرسه با حدود ۲۵ محصل و داشتن عمارت کوچک کتابخانه و قرائت‌خانه به کار خود ادامه داد.
در سال ۱۳۱۲ به دستور رضاشاه، نام «استیورت مموریل کالج» به «دبیرستان ادب» تغییر یافت و منصور منصوری و سپس بدرالدین کتابی از فرهنگیان وزارت فرهنگ، مدیریت مدرسه را به عهده گرفتند.
مدیران: تامسون، ایلیف، منصور منصوری، بدرالدین کتابی، حسین عریضی، ابراهیم هورفر، ابراهیم نیلفروشان، حسین مصاحبی، رضا سیدالاسلامی، تقی بهدادفر، حسام قاضی، حسینعلی بهدادفر، سید مجید عاملیان، علیرضا مجلسی، ناصر منوچهری، قیصری، شیشه‌گر، محمد علی پوربافرانی(اینک مدیر دبیرستان ماندگار هراتی میباشند) ، مجیدپاکدل نیا(اینک معاون ناحیه دو میباشند)، بهمن مؤمنی،(در سال ۱۴۰۰دکتر توکلی به عنوان سرپرست و قائم مقام و مقام ارشد دبیرستان با تجربه و سابقه اداره مدارس تیزهوشان برای بالا بردن سطح کیفی و کمی به این دبیرستان دعوت به همکاری شد)، پروفسور مصطفی مهدیان،دکتر فاندر
اردیبهشت هر سال، کارکنان و فارغ التحصیلان قدیمی دبیرستان، گرد هم می‌آیند و با بیان خاطرات گذشته، یاد آن دوران بیاد ماندنی را گرامی می‌دارند. ضمناً این جشن از ساعت شش بعد از ظهر آغاز می‌گردد و روز آن از طریق وبسایت دبیرستان ادب در فروردین ماه به اطلاع می‌رسد.
حسن دهقانی تفتی
سمبات در-کیورغیان
بهرام صادقیرضا ارحام صدرحمید مصدقحسن کامشادحسن کساییهوشمند عقیلیداریوش فروهرمحمدعلی کشاورزحامد کمیلی محمد حقوقیهوشنگ گلشیریمهدی جمالی‌نژادعلی‌اصغر غرویحسین خرازیمجید شریف واقفیابراهیم اسرافیلیانحسن شماعی زادهمنصور معظمیجهانبخش پازوکیجهانگیر فروهر
مدرسه بهشت آیین نخستین دبیرستان دخترانه شهر اصفهان است که در سال ۱۲۷۹ خورشیدی در زمان حکومت مظفرالدین شاه قاجار توسط مبلغان مذهبی انگلیس در شهر اصفهان تأسیس شد.http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8604020062
در ابتدا این مدرسه با نام دوشیزگان در خیابان عباس‌آباد اصفهان جنب کلیسای حضرت لوقا تأسیس شد. برنامه دروس مدرسه بر اساس مدارس انگلیسی پی‌ریزی شده بود. زبان اول انگلیسی و تمام دروس علمی (جغرافیا، ریاضی، علوم و تاریخ) به این زبان تدریس می‌شد و آموزش کتاب مقدس انجیل جزو برنامه درسی دانش آموزان بود. در هفته ۴ ساعت نیز درس فارسی به عنوان زبان دوم تدریس می‌شد.
از بدو تأسیس مدرسه تا سال ۱۳۰۶ مدیران و معلمان مدرسه انگلیسی بودند اما دراین سال خانم جوانی به نام میس آیدین که مادرش ایرلندی و پدرش ایرانی-ارمنی بود مدیر مدرسه شد. وی قبلاً به مدت دو سال در مدرسه میسیونری کرمان مشغول کار بود. به علت آشنایی میس آیدین با فرهنگ ایرانی و غربی و تسلط به زبان انگلیسی در توسعه مدرسه مؤثر واقع شد و پس از مدت کوتاهی به مدیریت مدرسه دوشیزگان برگزیده شد. وی در سال ۱۳۰۷ خورشیدی موفق می‌شود زمین وسیعی (برای احداث مدرسه دوشیزگان شامل باغی به وسعت تقریبی ۲۰ جریب در شمال مدرسه اسقفی کالج انگلیسی (دبیرستان ادب فعلی) فراهم می‌نماید. سپس ساختمانی به مساحت دو هزار متر مربع در دو ططبقه بسازد و مدرسه را در سال ۱۳۱۱ به این محل منتقل کند و آن را به صورت یک مجتمع از کودکستان تا دوره دوم دبیرستان اداره کند. در سال ۱۳۱۴ اصفهان فقط دارای دو مدرسه کامل دختران بود. یکی دانشسرای مقدماتی و دیگری همین بهشت آیین بود.
دبیرستان دارای سیکل یک بود و در همین سال کلاس چهارم با ۱۳ نفر دانش آموز آغاز به کارکرد و سال بعد کلاس پنجم متوسطه تأسیس شد و سیکل دو دبیرستان دخترانه بهشت آیین در سال ۱۳۱۲ طی مراسمی افتتاح گردید. به علت قرار گرفتن این مدرسه در مکانی تاریخی مربوط به عهد صفویه پس از بررسی و تحقیق، نام امپراطوری بهشت آیین برای این مدرسه برگزیده شد. میس آیدین تا سال ۱۳۳۱ به مدت ۴۲ سال مدرسه بهشت آیین را با کفایت اداره می‌کرد تا اینکه در این سال آقای تدین به جای او برگزیده شد. در آبان ۱۳۷۹ آیین نکوداشت این مدرسه برگزار و یادنامه یکصدمین سال تأسیس آن منتشر شد.
پِرْل یکی از زبانهای برنامه‌نویسی سطح بالا، همه منظوره، مفسری و پویا است. پرل به پرل نسخه ۵ اشاره دارد، اما از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹ به زبان پرل نسخه ۶ که زبان خواهر پرل است نیز اشاره دارد، این زبان بازطراحی ای از پرل ۵ است. در سال ۲۰۱۹ پرل نسخه ۶ به راکو تغییر نام داد.
اگر چه واژه پرل یک مخفف واقعی نیست ولی مخففهای معکوس متعددی برای آن ساخته شده‌اند. یکی از متداول‌ترین این عبارتها «زبان عملی استخراج و گزارش دهی» است. پرل در سال ۱۹۸۷ توسط لری وال به عنوان یک زبان اسکریپت‌نویسی همه منظوره ساخته شد و هدف اصلی آن آسان کردن پروسه فرستادن گزارش بود. از آن زمان، تغییرات و بازنگری‌های بسیاری انجام شده‌است. راکو، که کار خود را به عنوان طراحی دوباره پرل ۵ در سال ۲۰۰۰ آغاز کرده بود، به سرعت به یک زبان جداگانه تبدیل شد. هر دو زبان به گسترش خود به صورت جداگانه و با تیم‌های توسعه دهنده جدا ادامه دادند و گاهی آزادانه از یک دیگر ایده‌هایی را قرض می‌گرفتند.
زبان پرل امکانات خود را از زبان‌های دیگر از جمله سی، یونیکس شل، AWK, Sed اتخاذ کرده‌است.
پرل در سال ۱۹۸۷ توسط لری وال منتشر شد. زبان پرل به‌طور وسیعی ساختار خود را از زبان سی و بسیاری از خصوصیات خود را مدیون زبانهای AWK , LISP , SED , SH می‌باشد. در ابتدا لاری وال در سال ۱۹۸۷ پرل را به عنوان یک زبان همه منظوره بر پایه اسکریپت نویسی در یونیکس ابداع کرد تا فرایند گزارش‌گیری را آسان‌تر سازد. امروزه می‌توان پرل را در بیش از ۴۰ سیستم‌عامل بکار گرفت، و کتابخانه CPAN تاکنون ۱۰۰٬۹۹۹ ماژول‌های پرل در ۲۳٬۶۵۹ توزیع، نوشته شده توسط ۹٬۳۰۸ نویسنده، بر روی ۲۷۰ سرور میرور با کد منبع در اختیارتان می‌گذارد که روز به روز بر تعداد آن افزوده می‌شود. در سال ۱۹۸۸ لری وال زبان برنامه‌نویسی پرل را به همگان معرفی کرد که می‌توانست به جای awk و sed به کار رود. در واقع پرل زبان مفسر داری است که برای کار بر روی فایل‌های متنی مناسب است. نسخه شماره ۲ برنامه در همان سال و چند ماه بعد از آن ارائه شد که شبیه نسخه‌های فعلی پرل بود و پیشرفت‌های بسیار خوبی داشت. تا جایی که زبان پرل را برابر با زبان C می‌دانستند، چون ساختار زبان پرل شبیه زبان C می‌باشد.
از آن موقع تاکنون تغییرات و بازنگری‌های زیادی در این زبان انجام شده‌است. پرل نسخه ۶ که در سال ۲۰۰۰ ابتدا به عنوان بازسازی نسخه پرل ۵ شروع شد، تقریباً منجر به توسعه زبان جدیدی گشت. فرایند توسعه هر دو زبان به شکل جداگانه و توسط تیم‌های توسعه دهنده متفاوتی ادامه یافت که گاهی به شکل آزادانه ایده‌هایی را از همدیگر وام می‌گرفتند.
Perl 4 از طریق مجموعه‌ای از نسخه‌های تعمیر و نگهداری منتشر شد که به ترتیب در Perl 4.036 در سال ۱۹۹۳ به پایان رسید. در آن زمان، Wall از Perl 4 برای شروع کار در Perl 5 استفاده کرد. طراحی اولیه Perl 5 تا سال ۱۹۹۴ ادامه یافت. لیست پستی perl5-porter در ماه مه ۱۹۹۴ برای هماهنگی کار برای انتقال Perl 5 به پلتفرم‌های مختلف ایجاد شد. انجمن اولیه برای توسعه، نگهداری و انتقال پرل ۵ است.
Perl 5.000 در تاریخ ۱۷ اکتبر ۱۹۹۴ منتشر شد. این تقریباً نسخه کامل بازنویسی مترجم بود و بسیاری از ویژگی‌های جدید را به زبان اضافه کرد، از جمله اشیاء، مراجع، متغیرهای واژگانی (من) و ماژول‌ها. مهم‌تر از همه، ماژولها مکانیسمی برای گسترش زبان را بدون اصلاح مترجم ارائه دادند. این ویژگی به مترجم اصلی کمک کرد تا تثبیت شود. حتی بسیاری از برنامه نویسان معمولی Perl را قادر به اضافه کردن ویژگی‌های جدید به زبان ساخت.
Perl 5.001 در تاریخ ۱۳ مارس ۱۹۹۵ منتشر شد. Perl 5.002 در تاریخ ۲۹ فوریه ۱۹۹۶ با ویژگی‌های جدید نمونه‌های اولیه منتشر شد. این به نویسندگان ماژول اجازه می‌دهد تا سابروتین‌ها را اجرا کنند. پرل ۵٫۰۰۳ در تاریخ ۲۵ ژوئن ۱۹۹۶ منتشر شد.