moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
در ماه مه۱۹۴۰، هوس فرمانده اردوگاه آشویتس شد. اردوگاه که در اطراف یک پادگان لهستانی قدیمی ساخته شده بود، در مدت فرماندهی ۳٫۵ ساله هوس به یک مجموعه عظیم گسترش یافت. زندانیان اولیه آشویتس روستائیان و روشنفکران لهستانی، و اسرای جنگی روس بودند. در اوج کار، آشویتس سه مقر عظیم و تعدادی زیاد اردوگاه‌های اقماری را شامل می‌شد که در یک محدوده ۸۰۰۰ هکتاری، خالی شده از سکنه، بنا شده بودند. اردوگاه آشویتس۱ مرکز اداری مجموعه بود، آشویتس۲ به قتل و سوزاندن اجساد اختصاص داشت، و آشویتس۳ محل کار اجباری برای صنایع آلمان بود. بنا به اقاریر هوس، او در ژوئن ۱۹۴۱ برای ملاقات با هینریش هیملر به برلین فرا خوانده شد. هینریش هیملر به هوس گفت که هیتلر فرمان ریشه کنی جهودهای لهستانی را صادر کرده‌است. هینریش هیملر آشویتس را بعلت سهولت دسترسی به راه‌آهن و قابلیت استتار برای این هدف انتخاب کرده بود. هینریش هیملر گفت که قرار شده هوس تمام دستورهای اجرایی را از آدولف آیشمن دریافت کند. هینریش هیملر، بعلاوه، پروژه را «یکی از اسرار نظام» توصیف کرد، به این معنی که هوس تا حد جان خود باید آن را از همه، از جمله زنش، مخفی نگاه‌می‌داشت.
بعد از بازدید اردوگاه تربلینکا (Treblinka) و مطالعه روش‌های کشتار آدمها در آنجا، هوس در تاریخ ۳ سپتامبر ۱۹۴۱ شروع به مطالعه و بهبود روش‌های کشتار وسیع کرد تا بتواند آشویتس را به عنوان موثرترین ابزار «راه حل نهایی» درآورد. بر مبنای گفته‌های هوس، در شرایط کارکرد استاندارد، روزانه ۲ تا ۳ قطار حامل ۲۰۰۰ زندانی وارد آنجا می‌شد. زندانیان در اردوگاه بیرکناو تخلیه می‌شدند، آنهایی که قادر به کار بودند به پادگان بیرکناو برده می‌شدند، و بقیه مستقیماً به اتاق گاز. در آغاز کار تانکرهای کوچک گاز در داخل جنگل، دور از انظار، بودند. بعدها چهار اتاق گاز و یک اتاق جسد سوزی در بیرکناو احداث شد تا بازده و نرخ کشتار را افزایش دهند. اتاق‌های گاز در تربلینکا، در آن واحد، قادر به کشتن ۲۰۰۰ انسان بودند. یکی از ابداعات هوس آن بود که قربانیان را گول‌می‌زدند که فکر کنند فقط برای استحمام وارد اتاق گاز می‌شوند. بر مبنای اعترافات آیشمن، هوس در اوایل کار از فیلترهای پنبه‌ای آغشته به اسید سولفوریک برای کشتن استفاده می‌کرد. بعدها، اما، او گاز سیانور تولید شده از حشره کش زیکلون ب (Zyklon B) را به کار گرفت، که قربانیان را در ۳ تا ۱۵ دقیقه می‌کشت."Commandant of Auschwitz" (2000), p. 146. هوس گفته‌است که هینریش هیملر در سال ۱۹۴۲ اردوگاه را بازدید کرده و عملیات کشتار را از آغاز تا پایان تماشا کرد. هوس اضافه کرده‌است که اهالی محل از طریق بوی چندش‌آور ناشی از کوره‌های آدم سوزی در جریان کشتار قرار گرفته‌بودند.
در ۱۰ نوامبر ۱۹۴۳، هوس مقام خود را با آرتور لیبهنشل (Arthur Liebehenschel) تعویض کرده به سمت مدیر کل (Amtsgruppe D)، و قائم مقام بازرسی اردوگاه‌ها رسید. در ۸ می ۱۹۴۴ به آشویتس برگشت تا عملیات معروف به "Aktion Höss" را اجرا کند، که در نتیجه آن در یک مدت ۵۶ روزه ۴۳۰۰۰۰ جهود مجاری کشته شدند.Jozef Boszko, "Encyclopedia of the Holocaust" vol. 2, p. 692 بخشی از جنایات این عملیت در کتابی توسط میکلوش نیسزلی (Miklós Nyiszli) توصیف شده‌است.
در نخستین دادگاهی که در شهر نورنبرگ آلمان برای محاکمه نازی‌ها تشکیل شد، هوس در اقرار نامه خود می‌نویسد:
من تا اول ماه دسامبر ۱۹۴۳ فرمانده اردوگاه آشویتس بودم - اردوگاهی که قریب به ۲٬۵ میلیون نفر در آن از طریق گازهای سمی و کوره‌های آدم سوزی اعدام شدند - ۵۰۰ هزار نفر دیگر هم از گرسنگی و بیماری مردند که کّل تعداد کشته شدگان آن اردوگاه را به ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر می‌رساند. این رقم تنها ۷۰ تا ۸۰٪ افرادی بود که به آشویتس فرستاده شدند. مابقی را در قالب برده‌ها و نیروی کار رایگان، در صنایع اردوگاه بکار گرفتیم. در میان اعدام شدگان، ۲۰ هزار اسیر جنگی شوروی هم بودند که پس از بازجویی‌های گشتاپو، توسط کامیون‌های ارتش آلمان نازی به من تحویل داده شدند. سایر قربانیان، شامل ۱۰۰ هزار یهودی دیگر بودند که از آلمان، هلند، فرانسه بلژیک، لهستان، مجارستان، چکسلواکی، یونان و دیگر کشورها به قتل رسیدند. تنها در تابستان ۱۹۴۴، ما ۴۰۰ هزار یهودی مجار را در آشویتس اعدام کردیم…Modern History Sourcebook: Rudolf Hoess, Commandant of Auschwitz: Testimony at Nuremberg, 1946. http://www.fordham.edu/halsall/mod/1946Hoess.html
در آخرین روزهای جنگ، هیملر به هوس توصیه کرد که با تعویض یونیفورم خود را به عنوان عضو نیروی دریایی جا بزند. او به مدت یکسال از دستگیر شدن اجتناب کرد. هنگامی که نیروهای انگلیسی او را دستگیر کردند، هوس خود را کشاورزی به نام فرانز لانگ معرفی کرد. در واقع، همسرش از ترس آنکه پسرش به شوروی فرستاده شده و شکنجه شود، جای هوس را لو داده بود. در ۱۵ آوریل ۱۹۴۶، هوس در مقابل دادگاه بین‌المللی نظامی در نورنبرگ حاضر شده جزئیات جنایات خود را توضیح داد. در تاریخ ۲۵ می ۱۹۴۶ او به دادگاه عالی لهستان تحویل داده شد. در طی محاکمه، هنگامی که او را به قتل ۳٫۵ میلیون نفر متهم کردند، هوس واکنش نشان داد، «نه. تنها ۲٫۵ میلیون نفر؛ بقیه از بیماری و گرسنگی مردند.»
با نزدیک شدن ارتش سرخ هُوس گریخت و با نام «فرانز لانگ» در داخل آلمان مخفی شد. در ۱۹۴۶ به وسیله پلیس نظامی متفقین دستگیر شد و تحویل مقامات لهستانی گردید که در ۱۹۴۷ او را محاکمه کردند و محکوم به اعدام نمودند. در ۲ آوریل ۱۹۴۷، هوس به اعدام محکوم شد. حکم او در ۱۶ آوریل، در مجاورت کوره آدم سوزی اردوگاه سابق آشویتس اجرا‌شد.
هوس، در زمانی که به انتظار اعدام بود، خاطرات خود را نوشت. این نوشته‌ها در سال ۱۹۵۸ زیر عنوان دلال مرگ چاپ‌شد.WorldCat listing
جایزهٔ نوبل شیمی یکی از پنج جوایز نوبل است که هر سال از سوی آکادمی سلطنتی علوم سوئد اعطا می‌شود.
نخستین جایزهٔ نوبل شیمی در سال ۱۹۰۱ میلادی به یاکوبوس هنریکوس وانت‌هوف دانشمند هلندی برای کشف قوانین دینامیک شیمیایی و فشار اسمزی در محلول‌ها اعطا شد. براساس آمار، تا سال ۲۰۱۱، به ترتیب کشورهای آمریکا (۳۳٫۳٪)، آلمان (۱۸٫۲٪)، بریتانیا (۱۳٫۸٪)، فرانسه (۴٫۴٪) و ژاپن (۳٫۷٪)، پنج کشور برتر از نظر دریافت بیشترین تعداد جوایز نوبل شیمی می‌باشند. همچنین تاکنون ۴ زن موفق به دریافت نوبل شیمی شده‌اند.
PL/I (زبان برنامه‌نویسی اول) یک زبان برنامه‌نویسی دستوری با قابلیت‌های علمی، مهندسی، تجاری است. این زبان جز زبان‌های دارای قابلیت‌های بسیار زیاد است و یکی از اولین زبان‌هایی است که در رده زبان‌های دارای ویژگی زیاد محسوب می‌گردد. این زبان به‌طور گسترده توسط دانشگاهیان، بازرگانی، و صنعتی از ابتدای معرفی این زبان در اوایل دهه ۱۹۶۰ به کار می‌رفته‌است و هم‌اکنون نیز این زبان فعال است.
محدوده اصلی عملکرد PL/I پردازش داده است. این زبان از مفهوم برنامه‌نویسی بازگشتی و برنامه‌نویسی ساخت‌یافته نیز پشتیبانی می‌نماید. دستور زبان آن مشابه انگلیسی است و با استفاده از دستورات آن می‌توان بیشتر ساختارهای پیچیده داده را بیان نمود و با استفاده از توابع بسیار زیاد آن به راحتی آن‌ها را تغییر داد.
زبان PL/I توسط IBM در آزمایشگاه هارسلی در انگلستان به عنوان بخشی از توسعه سیستم/۳۶۰ ایجاد گردید. پیش از تولید سیستم/۳۶۰ IBM چندین مدل از کامپیوترهای بزرگ خود تولید کرده بود که با یکدیگر منطبق نیودند و بعضی برای کابردهای تجاری به کار میذرفتند در حالی که بعضی دیگر برای کابرد علمی منایب بودند. این مشکل IBM را بر آن داشت تا با تولید سیستم/۳۶۰ تمامی این مدل‌ها را با یک مدل یکسان جایگزین نموده که برای کاربردهای علمی و تجاری به صورت یکسان مناسب باشد.
نه تنها سیستم مورد استفاده توسط دانشگاهیان و بازرگانان متفاوت بود زبان مورد استفاده آن‌ها نیز با یکدیگر یکی نبود در کاربردهای تجاری زبان کوبول بکار می‌رفت اما در کاربردهای علمی فرترن مورد نظر بود. هدف از تولید این زبان به وجود آوردن یک زبان واحد برای کاربردهای علمی و تجاری بوده‌است و هدف دیگر این بوده‌است که بتوانند ویژگی ساخت‌یافته را به کاربردهای این زبان با توجه به زبان الگول اضافه نمایند که در هیچ‌یک از زبان‌های فرتن و کوبول مورد پشتیبانی قرار نمی‌گرفتند (در زبان تولید این زبان). طراحی PL/I توسط یک کمیته ایجاد شده توسط IBM و کاربران در سراسر آمریکا انجام شد. هدف اولیه استفاده از این زبان در سیستم/۳۶۰ بود اما متأسفانه این هدف با توجه به زمان قابل دستیابی نبود.
در ابتدا این زبان NPL(زبان برنامه‌نویسی جدید) نامیده شد اما این نام قابل استفاده نبود زیرا که همنام مؤسسه ملی فیزیک در انگلستان بود. این نام از ۱ مارس تا ۳۰ نوامبر سال ۱۹۶۴ بکار برده می‌شد. نام‌ها MPL و MMPL نیز پیش از PL/I در نظر گرفته شد (این نام‌گذاری هم‌زمان با زبان دسترسی به پایگاه داده Data Language/۱ بود).
کامپایلرهای مناسب توسط گروه‌های مختلف پیاده شدند. پروژه مالتیکس در MIT از زبان پی‌ال/آی اولیه (EPL) برای ساخت یک سیستم‌عامل در یک زبان سطح بالا در سال ۱۹۶۴ استفاده نمود. EPL توسط آزمایشگاه‌های بل و MIT داگلاس موری و رابرت موریس و دیگران ایجاد شد.
با وجود عدم موفقیت گسترده این زبان در تمام سیستم‌های معمول در سال ۱۹۷۰ نمی‌توان از موفقیت آن در جزایر جداگانه تشکیل شده توسط سیستم‌های گوناگون گذشت نمود. این زبان کابردهای مهمی در پردازش داده‌های تجاری و کاربردهای معمولتر همانند نوشتن سیستم‌عامل‌های جدید داشت و PL/M که توسط اینتل ایجاد شد برای نوشتن سیستم‌عامل CP/M به کار رفت و این زبان به عنوان زبان اصلی تولید برنامه‌های اجرا شده در سیستم‌عامل‌های CP/M و MP/M به کار می‌رفت. دیجیتال ریسرچ کامپایلری که خود توسط PL/M نوشته شده بود برای زبان PL/I ارائه نمود. در سال‌های ۱۹۷۰ این زبان برای نوشتن بیشتر برنامه‌های اجرا شده بر ۸۰۸۰، ۸۰۸۵ ،Z۸۰ به کار می‌رفت. سیستم SAS توسط PL/I نوشته شد و هم‌اکنون داده‌های SAS توسط دستورهایی همانند PL/I نوشته می‌شود. XPL که زیرمجموعه‌ای از PL/I است برای نوشتن HAL/S در شاتل‌های فضایی مورد استفاده قرار گرفت. PL/P زیرمجموعه دیرگ این زبان برای نوشتن بخش‌های جدید پریموس در تمامی حلقه‌های دفاعی این به کار رفت. کامپایلر CORC که توسط دانشگاه کرنل نوشته شده بود و زیرمجموعه دیگری به نام PL/C را با استفاده از آن تدریس می‌نمودن قابلیت جالبی در کامپایل تمام برنامه‌ها بدون شکست داشت. این کامپایلر تمام اشکالات معمول را اصلاح می‌نمود و بقیه خطاها را نیز به عنوان خروجی‌هایی نمایش می‌داد.
نوع دیگری از این زبان PL/S است که زبان سیستم‌های IBM بوده و MVS توسط آن در سال‌های ۱۹۷۰ نوشته شد. IBM زبان PL/S را تغییر داده و برای نوشتن سیستم‌عامل OS/۳۹۰ و هماکنون z/OS به کار می‌برد.
PL۸ یا PL/۸ نسخه ساده شده از زبان PL/I است در IBM برای نوشتن برنامه‌های AS/۴۰۰ و S/۳۹۰ توسعه یافت.
اولین سیستم رزرواسیون بلیط هواپیما به نام sabre اولین بار توسط اسمبلی ۷۰۹۰ نوشته شده بود در ادامه از زبان PL/I برای نوشتن سایر بخش‌های سطح بالا استفاده نمود.
با توجه به استفاده گسترده در کامپیوترهای بزرگ زبان PL/I برای ویندوز، یونیکس، داس، AJX، و openVMS نیز موجود است.
این زبان به دلایل گوناگون موفقیت زیادی بدست نیاورد در حالی که این ادعا وجود دارد که بدون زبان PL/I پروژه آپولو قادر نبود انسان‌ها را بر ماه قرار دهد.
یکی از مشکلات در مورد زبان PL/I با وجود یادگیری و بکارگیری آسان نوشتن کامپایلر برای این زبان بسیار پیچیده و زمانبر بود؛ و دلیل این امر نیز توسعه این زبان توسط یک کمیته و برای پاسخ‌گویی به نیازهای متفاوت ایجاد شد. علاوه بر این استاندارد برخلاف زبان‌های دیگر مانند کوبول و زبان‌های سطح بالا دیگر هیچ زیرمجموعه‌ای از این زبان تعریف ننمود در نتیجه تمام ویژگی‌ها باید با استاندارد تطبیق می‌داشت. (البته این زیرمجموعه نیز تعریف شد که ۱۵ سال بعد انجام شد):
انتخاب‌های گوناگونی در دستورات این زبان وجود داشت که تحلیل آن را مشکل می‌نمود:
این کامپایلرها ۴ برابر حجیم‌تر از کامپایلرهای مشابه برای کوبول و فرترن بوده و به همان اندازه نیز کندتر بود و این در زمان حافظه‌های کامپیوترهای بزرگ با حافظه‌ای معادل ۲۵۶ KB بوده و زمان CPU بسیار با ارزش بود. البته این ضعف با توجه به میزان تولید برنامه‌نویس قابل چشم‌پوشی است.
پیچیدگی مشکل دیگر گریبان‌گیر PL/I بوده‌است. بهینه‌سازی مورد نیاز (با توجه به کارایی کم برخلاف زبان‌های مشابه کوبول و فرترن) برای تغییر متغیرها به صورت غیرهم‌زمان (به عنوان مثال در حالت خطا در پردازش استثنا) پیش‌بینی تغییرات اعمال شده بر متغیرها در زمان اجرا غیرقابل پیش‌بینی می‌نمود.
مشکل بعدی سیاسی بود:زبانی که تماماً توسط IBM نوشته شده بود واقعیت بسیار وحشتناکی برای رقیبان IBM بوده و آن‌ها علاقه‌ای به سرمایه‌گذاری بر این محصول نداشتند و ارائه خدمات برای این زبان را تا زمانی که مشتری صریحاً آن را درخواست نماید به تعویق انداختند و آن‌ها را تشویق می‌نمودند تا با محصولات مطمئن در زبان‌های کوبول و فرترن باقی بمانند.
مشکلات ذکر شده در بالا اعم از پیچیدگی و کیفیت پایین کامپایلرهای تولید شده توسط IBM برنامه‌نویسان را از تغییر زبان خود از کوبول و فرترن بازمی‌داشت. این زبان دارای ویژگی‌هایی بود که به ندرت مورد استفاده قرار می‌گرفتند مانند پشتیبانی از چندرشته‌ای که هزینه متناسب را به کامپایلر تحمیل نمود و نیاز به پشتیبانی محیط برنامه‌نویسی چندگانه توسط پردازنده و پشتیبانی از رشته‌های غیرمسدودکننده توسط سیستم‌عامل داشت.
مشکل دیگر دسته‌بندی میان برنامه‌نویسان به عنوان علمی و تجاری بوده‌است. این دو گروه حتی از یکدیگر منزجر بودند. PL/I از ویژگی‌های هر دو زبان فرترن و کوبول استفاده می‌نمود در نتیجه کاربران فرترن بدیلی وجود دستورات کوبول از آن استفاده نمی‌کردند و کابران کوبول نیز به دلیل مشابه آن را نمی‌پسندیدند؛ و هردو دسته کاربران آن را نمونه بزرگ‌تر زبان خود می‌دانستند و از کاربرد آن هراس داشتند.
مشکل دیگری که به وجود آمد شباهت بعضی از دستورات PL/I به الگول یا کوبول یا فرترن و عملکرد متفاوت آن در این زبان بود. به عنوان مثال MOVE در کوبول تمام اعضا را به یک گروه از itemها کپی می‌نماید اما نمونه همین دستور در PL/I فقط یکی را کپی می‌کند. این چنین مشکلاتی ممکن است موجی خطاهای منطقی بسیار ریزی شود که برنامه‌نویسان کوبول متوجه آن نگردند. این مشکلات مانع از بکارگیری این زبان توسط برنامه‌نویسان حرفه‌ای شد. ساختار ماکرو در PL/I منحصربه‌فرد بود چرا که از معنا و دستورات زبان مقصد استفاده می‌نمود (برخلاف پیش‌پردازنده در سی++).
با پشتیبانی کامل از اشاره‌گرها حتی برای ساختارها، بازگشتی، پردازشگر کمکی، توابع پیش‌ساخته بسیار زیاد، و ویژگی‌های دیگر PL/I را یک قدم بزرگ به جلو برخلاف زبان‌های مشابه زمان خود نموده بود. با این حال این ویژگی‌ها برای متقاعد نمودن همه کافی نبودند.
غار غم‌انگیز نام یکی از کتاب‌های مجموعه ماجراهای بچه‌های بدشانس است. این کتاب توسط دنیل هندلر با نام مستعار لمونی اسنیکت نوشته شده و برت هلکوئیست آن را تصویرگری کرده‌است.
نوشته لمونی اسنیکت با تصویر گری برت هلکوئیست یازدهمین داستان از سری ماجراهای بچه‌های بدشانس که توسط رضا دهقان به فارسی ترجمه گردید و در ۲۳۲ صفحه توسط نشر ماهی منتشر شده است.
ویولت وکلاوس و سانی در آب‌های رود استریکن سوار یک زیر دریایی به نام کوییکگ می‌شوند که در آنجا با فردی به نام کاپیتان ویدرشینز ودختر خوانده اش فیونا ملاقات می‌کنند.در آنجا فیلیپ را هم می بینندکه مثل همیشه خوشبین است.کاپیتان به آنها می‌گوید که به دنبال شکردان می‌گردندو کلاوس و فیونا با کمک هم می فهمند که شکردان در غار گورگونی است که قارچ سمی خطرناکی به نام مدوسویید میسلیوم در آن زندگی می‌کند..آنها وقتی به غار می‌روند شکردان را نمی‌یابند اما ویولت تکه روزنامه‌ای پیدا می‌کند که محتویاتش را فاش نمی‌کند. وقتی به زیر دریایی باز می‌گردنداثری از کاپیتان و فیلیپ پیدا نمی‌کنند.ناگهان در می‌یابند که یکی از هاگ‌های مدوسوییدداخل کلاه غواصی سانی رفته واو مریض شده است همان موقع کنت الاف سر می‌رسدوآنها را زندانی می‌کند و در همانجا فیونا برادرش را می بیند که همان مرد دست قلابی است. فرنالد(مرد دست قلابی) سعی می‌کند همه را نجات دهد ولی فقط بودلرها موفق به فرار می‌شوند آنها موفق به نجات سانی می‌شوند و یک پیغام هم دریافت می‌کنند که می‌گوید آنها بایدبه برینی بیچ بروند .همن موقع کنت الاف آنها را پیدا می‌کند و آنها می بینند که فیوناهمدست الاف شده ولی به آنها اجازه فرار می‌دهد و آنها به طرف برینی بیچ حرکت می‌کنند .
غار غم انگیز
آسترونومی یک مجلهٔ آمریکایی در زمینهٔ نجوم است که از سال ۱۹۷۳ هر ماه منتشر می‌شود.
نام این مجله کلمه Astronomy، به معنای نجوم یا ستاره شناسی است.
استیو والتر این مجله را در ۲۹ سالگی بنیان می‌گذارد و اولین شماره آن را در ماه اوت ۱۹۷۳ در ۴۸ صفحه، با پنج مقاله اصلی و اطلاعاتی درباره اجرام آسمانی قابل رویت در آن ماه، به چاپ می‌رساند.
در آمریکا وکانادا چاپ و منتشر می‌شود .
این مجله ماهنامه‌است
در آمریکای شمالی ۵ دلار و ۹۵ سنت، در کانادا ۶ دلار و ۹۵ سنت .
سردبیر:دیویدی جی بلچر
Astronomy magazine (septamber ۲۰۰۶)
مخازن ذخیره به سازه‌هایی اشاره می‌کند که برای نگهداری انواع مایعات در فشار اتمسفر «مخازن اتمسفریک» یا انواع مایعات و علی‌الخصوص گازهای بالاتر از فشار اتمسفر، «مخازن تحت فشار» ، مورد استفاده قرار می‌گیرند. این تعریف در اغلب کشورها شامل مخازن طبیعی مانند حوضچه‌ها و تالاب‌ها نمی‌شود و تنها به مخازن ساخته شده توسط بشر اطلاق می‌شود.
مخازن ذخیره اتمسفریک اغلب به شکل استوانه عمودی یا افقی با کف تخت یا مخروطی یا شیب‌دار و سقف ثابت یا شناور طراحی می‌شود. این مخازن به دو دسته زیرزمینی و روزمینی تقسیم می‌شود.
مخازن ذخیره اتمسفریک روزمینی اغلب برای ذخیره سیالاتی مانند: بنزین، آب، مواد شیمیایی، سیالات خطرناک و خورنده کاربرد دارد که بر اساس استانداردهای سختگیرانه صنعتی طراحی می‌شود.
یکی از استانداردها مورد استفاده متداول برای طراحی و ساخت این مخازن API 650 می‌باشد که توسط مؤسسه نفت آمریکا تدوین شده‌است.
یک مخزن ذخیره استوانه‌ای معمولاً شامل اجزا زیر خواهد بود:
و در مخازن بزرگ اجزا زیر نیز تعبیه خواهد شد:
مبدل گرمایی یا مبدل حرارتی (غلط مصطلح از مبادله‌کننده حرارتی)مقدمه‌ای بر مبادله کن‌های گرما (مبدلهای حرارتی)، دکتر سپهر صنایع، انتشارات دانشگاه علم و صنعت، چاپ 1392 دستگاهی است که برای انتقال حرارت مؤثر بین دو سیال (گاز یا مایع) به دیگری استفاده می‌شود. از رایج‌ترین مبدل‌های حرارتی رادیاتور خودرو و رادیاتور شوفاژ است.
مبدل‌های حرارتی در صنایع مختلف از جمله تهویه مطبوع، خودرو، نفت و گاز و بسیاری صنایع دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرند.
عموماً تجهیزات حرارتی در سامانه‌های فرایندی مثل پالایشگاه‌ها به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند.
تفاوت کوره و مبدل حرارتی در منبع گرمایشی است، یعنی اینکه منبع گرمایشی در کوره سوخت‌های مایع و گازی است. در حالیکه در مبدل حرارتی منبع گرمایشی سیال گرم است.
در کوره با توجه به نوع منبع گرمایشی مکانیسم انتقال حرارت به صورت جابه‌جایی (Convection) و تشعشعی (Radiation) توأم است، حال آنکه مکانیسم انتقال حرارت در مبدل حرارتی فقط جابه‌جایی (Convection) است.
مبدل‌های حرارتی را می‌توان از جنبه‌های مختلف دسته‌بندی کرد:
در این نوع مبدل حرارتی سیال سرد و گرم توسط یک سطح جامد ثابت از یکدیگر جدا شده‌اند و انتقال از طریق سطح مذکور صورت می‌گیرد. اکثراً مبدل‌های حرارتی موجود در صنعت از این دسته هستند.
در این نوع مبدل حرارتی، سطح جداکننده سیال سرد و گرم ثابت نبوده و به‌طور متناوب قسمت‌هایی از سطح مذکور در معرض حرکت سیال سرد یا گرم قرار می‌گیرند.
این نوع مبدل حرارتی بیشتر در مقیاس‌های آزمایشگاهی و تحقیقاتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
در این نوع مبدل حرارتی، سیال سرد و گرم به‌طور مستقیم تماس حاصل نموده (هیچ دیواره ای بین جریان‌های سرد و گرم وجود ندارد) و تبادل انرژی یا حرارت انجام می‌گیرد.
در مبدل‌های تماس مستقیم، جریان‌ها، دو مایع غیرقابل اختلاط یا یک گاز و یک مایع هستند. این مبدل‌ها معمولاً از راندمان حرارتی بالایی برخوردارند.
نمونه ای از این مبدل‌ها، برج‌های خنک کن، کولرهای آبی و گرم کن‌های Open Feed Water Heater موجود در نیروگاه‌های بخار می‌باشند.
مبدل حرارتی صفحه‌ای اساساً با توجه به سادگی نت و با توجه به نیازهای صنایع غذائی در دهه ۱۹۳۰ ابداع شدند و طراحی بهینه آن در دهه ۱۹۶۰ با تکامل مؤثرتر هندسه صفحات، مونتاژ اجزا و مواد بهینه تر برای ساخت واشرهای مورد استفاده در این نوع مبدل‌ها کارآمدتر از گذشته مورد بازبینی قرار گرفت و موارد استفاده از آن‌ها به تمامی صنایع راه پیدا کرد و توانسته‌است از رقیب خود (مبدل‌های لوله‌ای) پیشی بگیرد.
به دلیل تنوع بسیار زیاد محدوده‌های طراحی این نوع مبدل‌ها که در نوع صفحات و آرایش آن‌ها قابل بررسی است عملاً شرکت‌های سازنده آن‌ها اطلاعات محرمانه طراحی را اعلام نمی‌کنند.
مبدل‌های صفحه‌ای واشردار تشکیل شده‌است از تعدادی صفحات نازک با سطح چین دار یا موج دار که جریان سیال گرم یا سرد را از هم جدا می‌کنند. صفحات دارای قطعاتی در گوشه‌ها هستند و به نحوی چیدمان شده‌اند که دو سیال عامل به صورت یک در میان میان صفحات جریان دارند. طراحی و واشربندی بهینه این امکان را ایجاد می‌کند که مجموعه از صفحات در کنار یکدیگر تشکیل یک مبدل صفحه‌ای مناسب را بدهند. مبدل‌های حرارتی صفحه‌ای معمولاً «در جریان سیالتی با فشار پائین‌تر از ۲۵bar و دمای کمتر از ۲۵۰ درجه محدود می‌شوند. از آنجا که کانال‌های جریان کاملاً کوچک هستند جریان قوی گردابه‌ای و توربولانس موجب بزرگ بودن ضرایب انتقال حرارت و افت فشارها می‌گردد به‌علاوه بزرگ بودن تنش برشی موضعی باعث کاهش تشکیل رسوب می‌شود. واشرها از نشتی سیال به بیرون مبدل جلوگیری می‌کنند و سیال‌ها را در صفحات به شکل مورد نظر هدایت می‌نمایند. شکل جریان عموماً» به نحوی انتخاب می‌شوند که جریان سیال‌ها خلاف جهت یکدیگر باشند.
با پیچاندن دو صفحه بلند موازی به شکل یک حلزونی و با استفاده از مندرل و جوش دادن لبه‌های صفحات مجاور به صورتی که یک کانال را تشکیل دهند، شکل داده می‌شود.
در هر یک از دو مسیر حلزونی یک جریان ثانویه ایجاد می‌شود که انتقال حرارت را افزایش و تشکیل رسوب را کاهش می‌دهد این نوع مبدل‌های حرارتی بسیار فشرده هستند و طبعاً گران‌قیمت می‌باشند. سطح انتقال حرارت برای این مبدل‌ها در محدوده ۰٫۵ تا m۲۵۰۰ و فشار کارکرد تا ۱۵ بار و دمای ۵۰۰ سانتیگراد محدوده می‌شود.
این نوع مبدل بیشتر در کاربرد سیال لجن آلود، مایعات لزج و مایعاتی با ذرات جامد معلق شامل ذرات بزرگ و جریان دو فازی مایع – جامد استفاده می‌شود.
مبدل حرارتی نوه لاملا (ریمن) شامل مجموعه کانال‌های ساخته شده از صفحات فلزی نازک است که به‌طور موازی جوشکاری شده‌است. به‌دلیل آشفتگی زیاد جریان توزیع یکنواخت جریان و سطوح صاف به سادگی رسوب نمی‌گیرند. این طرح از مبدل می‌تواند تحمل فشار تا ۳۵ بار و دمای ۲۰۰ درجه سانتیگراد برای واشرهای تفلون و ۵۰۰ درجه سانتیگراد برای واشرهای آزبست است.
یک مبدل حرارتی صفحه‌ای تشکیل شده‌است از صفحات ثابت، صفحات فشار دهنده و تجهیزات پنوماتیکی یا مکانیکی متعلقه و connection portsها. سطح انتقال حرارت از یک سری صفحات با مجاری ورودی و خروجی تشکیل می‌شود.
هنگامیکه تعدادی از صفحات این نوع مبدل‌ها بهم فشرده می‌شوند و تشکیل مبدل صفحه‌ای را می‌دهند سوراخ‌های واقع در گوشه‌های این صفحات تشکیل تونل‌ها یا مجاری پیوسته‌ای را می‌دهند که سیال را از مبدأ ورودی به صفحات هدایت می‌کند که در آنجا با توجه به شکل شیارهای صفحات بین آن‌ها توزیع می‌شود. مجموعه این دسته از صفحات با وسائل مکانیکی یا هیدرولیکی بهم فشرده می‌شوند. جوی‌های جریان سیال که در مابین صفحات و خروجی گوشه‌های آن تشکیل می‌شود به نحوی چیدمان شده‌است که جریان‌های سرد و گرم انتقال حرارت به‌شکل یک در میان در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند به‌طوری‌که همیشه دارای چیدمان مخالف جهت حرکت جریان می‌باشند. در طی عبور از مبدل حرارتی، سیال گرمتر بخشی از انرژی حرارتی خود را از طریق دیواره صفحه‌ای نازک به سیال سردتر در سمت دیگر منتقل می‌کند و در نهایت سیال‌ها به حفره‌های لوله‌ای شکلی که در انتهای دیگر مجموعه صفحات وجود دارد سرازیر می‌شوند و از مبدل خارج می‌شود. این صفحات می‌توانند تا صد عدد در یک مبدل در کنار هم قرار گیرند و خدمات حرارتی خود را به صنعت ارائه دهند.
مجموعه صفحات بین دو صفحه فلزی انتهائی به وسیلهٔ پیچ بهم وصل می‌شوند. صفحات و قطعات منفصل فریم از میله حامل بالائی آویزان هستند و در انتهای مبدل به وسیلهٔ میله راهنما نگهداری می‌شوند. میله حامل و میله راهنما به قطعه ثابت فریم پیچ و مهره می‌شود و بجز مبدل‌های کوچک بقیه به تکیه‌گاه انتهائی متصل می‌شوند هر چند این نمی‌تواند همیشه یک قاعده کلی باشد.
مجموعه صفحات مانند دسته لوله‌ها در مبدل‌های پوسته‌ای و لوله‌ای است با این تفاوت مهم که دو سمت جریان گرم و سرد در یک مبدل حرارتی صفحه‌ای معمولاً دارای مشخصه‌های هیدرودینامیکی یکسانی است. صفحه فلزی مبدل جزء اساسی این سیستم حرارتی محسوب می‌شود که اندازه بزرگترین صفحه از ۳/۴ متر ارتفاع و ۱/۱ متر عرض است. نرخ انتقال حرارت برای یک صفحه در محدوده رنج ۰۱/۰تا ۶/۳ متر مربع قرار دارد که برای اجتناب از توزیع غیریکسان سیال درعرض صفحه، حداقل نسبت طول/عرض حدود ۸/۱ انتخاب می‌شود. ضخامت صفحات مبدل در محدوده رنج ۵/۰ تا ۲/۱ میلی‌متر که در فواصل ۵/۲ تا ۵ میلی‌متر از یکدیگر قرار گرفته‌اند تا قطر هیدرولیکی ۴ تا ۱۰ میلی‌متر را برای کانال عبور جریان ایجاد کند.
با واشر بندی و عایقکاری دور لبه صفحه خارجی می‌توان از نشتی جریان از کانال‌های صفحات به محیط بیرون جلوگیری نمود. صفحات می‌توانند از جنس استنلس استیل، تیتانیوم، تیتانیوم-پالادیوم و … ساخته شوند که با توجه به ضریب هدایت گرمایی متفاوتی که دارا می‌باشند در طراحی مورد توجه واقع می‌شوند.
استنلس استیل(۳۱۶) ۱۶٫۵
تیتانیوم ۲۰
اینکونل ۶۰۰ ۱۶
اینکولوی ۸۲۵ ۱۲
هستلوی C -۲۷۶ ۶/ ۱۰
مونل ۴۰۰ ۶۶
نیکل ۲۰۰ ۶۶
کاپرونیل ۱۰/۹۰ ۵۲
کاپرونیل ۳۰/۷۰ ۳۵
در عمل محدوده نسبتاً متنوع و زیادی از انواع صفحات مبدل وجود دارد اما به بررسی دو نوع نسبتاً جدید از این صفحات می‌پردازیم که کاربرد وسیعتری دارند. این دو نوع بنام‌های شورون(chevron) و واشبرد (washboard) در دسترس هستند. البته با توجه به تغییرات زیاد انتقال حرارت و فشار در هر الگوی صفحات موجدار روش‌های پیشگوئی انتقال حرارت و فشار بر اساس داده‌های تجربی همان الگوی مشخص استوار است. در صفحات نوع واشبرد، صفحات مجاور به‌صورتی مونتاژ می‌شوند که کانال جریان سیال حرکتی آشفته و گردابی با سیال می‌دهد. این الگوی موجدار زاویه‌ای به نام دارد که از آن به زاویه شورون نام می‌بریم.
که این زاویه در صفحات مجاور هم معکوس می‌شوند به‌صورتی‌که وقتی صفحات به یکدیگر محکم می‌شوند موج‌های سطحی نقاط تماس زیادی برقرار می‌کنند که به همین دلیل صفحات مبدل می‌تواند از مواد بسیار نازک تا حدود ۶/۰ میلی‌متر طراحی شوند. تغییرات زاویه حدود بین رنج ۶۵ و ۲۵ درجه است که این زاویه تعیین‌کننده مشخصه‌های انتقال حرارت و افت فشار صفحه مبدل است.
مبدل‌های صفحه‌ای به صورت ویژه‌ای فشرده هستند و در نرخ انتقال حرارت حرارت مشابه فضای محدودتری در مقایسه با مبدل‌های لوله دارد ضمن اینکه حجم کم و وزن کمتر و به طبع آن هزینه‌های کمتر در ساخت و بهره‌برداری و نگهداری را به همراه دارد. البته این نوع مبدل مانند همه تجهیزات صنعتی دارای محدودیت‌هایی هستند.
علت اصلی عدم پیشرفت استفاده از این نوع مبدل‌های در صنایع محدودیت ساخت صفحات بزرگ به جهت محدودیت در پرسکاری و ساخت صفحات است؛ که عملاً مبدل‌های حرارتی با اندازه‌های بیشتر از قابل ساخت نیستند یعنی در واقع بصرفه هم نیستند.
دبی‌های بزرگ جریان باعث افت فشارهای اضافی خواهد شد که از این منظر باعث محدودیت در ظرفیت گرمائی می‌شود که در مرتبه بالاتر طراحی واشرها به ترتیبی نیست که در فشار و دماهای بالاتر بتوان از این نوع مبدل‌ها سود جست.
مبدل‌های حرارتی صفحه‌ای را نمی‌توان برای کولینگ هوا استفاده کرد و حتی برای تبادل حرارت در کوپل‌های هوا-هوا یا گاز-گاز نیز مناسب نیستند ضمناً سیالاتی با لزجت بالا به ویژه وقتی خنک کاری مورد نظر باشد با توجه به اثرات توزیع جریان در این نوع مبدل‌ها ناکارآمد جلوه می‌کنند. ضمناً سرعت‌های کم جریان سیال کمتر از، ضرایب کوچک انتقال حرارت و به تبع آن بازدهی غیر بهینه را در مبدل‌های صفحه‌ای ایجاد می‌کند که به همین علت در سرعت‌های کمتر از نمی‌توان از این نوع مبدل‌ها سود جست.
مبدل‌های حرارتی صفحه‌ای برای انجام کندانس خیلی مناسب نیستند که این مورد بخصوص در مورد بخارها در خلأ نسبی صدق می‌کند زیرا فاصله‌های باریک صفحات و توربولانس ایجاد شده باعث به وجود آمدن افت فشارهای قابل ملاحظه‌ای در سمت بخار می‌شود. هرچند با توجه به پیشرفتهای حاصل شده در حال حاضر مبدل‌های حرارتی صفحه‌ای با طراحی‌های ویژه را می‌توان در سیستم‌های تبخیر و کندانس نیز استفاده کرد.
مسیرها و چیدمان جریان
واژه مسیر یا گذرگاه (passage) در مبدل‌های حرارتی صفحه‌ای به دسته‌ای از کانال‌ها گفته می‌شود که در آن‌ها جهت جریان یکسان باشد.
شکل ذیل چیدمان تک مسیری را که به نام چیدمان "U"و "Z" اطلاق می‌شود را مشاهده می‌کنید که هر چهار دهنه ورودی و خروجی در صفحه سر همگرا هستند (fixed-head plate) که این خاصیت امکان دمونتاژ مبدل را برای تعمیر و نگهداری بدون ایجاد مشکل در سیستم لوله‌کشی خارجی آن را فراهم می‌کند ضمناً در این نوع چیدمان توزیع جریان توربولانس تر از چیدمان نوعZ است.
چیدمان چند مسیره شامل مسیرهای متصل شده به‌شکل سری هستند که در شکل زیر چیدمان شکل بندی با دو مسیر و سه یا چهار کانال نمایش می‌دهند که باختصار آن را یا می‌نامند. این سیستم بجز صفحه مرکزی که در آن جریان هم جهت روان است دارای جریان مخالف جهت است.
شکل زیر سیستم جریان دو مسیر –یک مسیر (شکل بندی نوع ۱/۲) را نشان می‌دهد که در آن یک سیال در مسیر خط چین و سیال دیگر در دو مسیر خط توپر جریان دارد. در این نوع چیدمان نیمی از مبدل دارای جریان مخالف و نصف دیگر دارای جریان هم جهت است که از آن به عنوان سیستم نامتقارن نام برده می‌شود و اگر یکی از سیال‌های مورد استفاده دارای دبی حجمی بزرگتر از دیگری یا افت فشار مجاز کوچکتر از جریان دیگر باشد مورد استفاده قرار می‌گیرد.
چیدمان‌های چند مسیره همیشه باید ورودی و خروجی مبدل در هر دو سر ثابت و متحرک وجود داشته باشد. معمولاً تعداد مسیرها، تعداد کانال‌ها (مسیر جریان در دو صفحه مجاور) به ازای هر مسیر، برای دو سیال یکسان و به صورت متقارن باشد.
توزیع غیر متقارن در هر سیستم با کانال‌های متصل بهم منجمله مبدل‌های صفحه‌ای می‌تواند مشکل آفرین باشد که مسئله باید در طراحی این نوع سیستم‌های حرارتی بسیار مورد توجه قرار گیرد.
مبدل‌های حرارتی صفحه‌ای با داشتن مشخصات خاص به‌طور گسترده‌ای در صنایع غذائی مورد استفاده قرار می‌گیرند که به دلیل همین خاصیت یعنی تعمیر و نگهداری آسان و تمیز کاری بسیار راحت‌تر دامنه نفوذ خود را حتی تا صنعت خودروسازی نیز گسترش داده‌است. کاربردهای عمومی مبدل‌های حرارتی صفحه‌ای اصولاً در شرایط فازی مایع – مایع و جریان‌های توربولانس است. از موارد بسیار مهم استفاده از این نوع سیستم‌های حرارتی می‌توان به سیستم‌های خنک کن مرکزی که از آب دریا به عنوان چاه گرمائی استفاده می‌کند، اشاره کرد و همچنین وقتی بحث مواد خورنده مطرح است برگ برنده مبدل‌های حرارتی صفحه‌ای در استفاده بدون محدودیت از مواد با تحمل خوردگی بالا در ساخت صفحات مبدل است که می‌توان به عنوان نمونه از تیتانیوم در آن نام برد.
استخرهای ضدعفونی شونده به کمک نمک و استخرهای ضدعفونی شونده با کلرین، جکوزی و حوضچه های آبگرم، استخرهای با سیستم گرمایش خورشیدی، آبگرمکن ها و مولدهای آب گرم بهداشتی، چاه های حرارتی با هدف دفع حرارت از سیستم‌های حرارتی با استفاده از آب دریا و سیستم‌های بازیافت انرژی از آب پسماند نیز بخشی از این کاربردها می‌باشند. بنابراین، با توجه به مزیت انتقال حرارت میان دو سیال بدون تماس مستقیم آنها با یکدیگر، مبدل حرارتی گزینه ای ایده ال برای کاربری استخر و سایر صنایع مرتبط با آب به حساب می‌آید و بسته به نوع کاربری، انواع مختلفی از مبدل حرارتی متناسب با آن طراحی و ساخته می‌شود.
وقتیکه از مواد با خورندگی بالا استفاده می‌کنیم مبدل‌های حرارتی صفحه‌ای بهتر گزینه است حتی اگر این مبدل را با صفحات گران‌قیمت بسازیم در مقایسه با مبدل‌های دیگر بصرفه ترند ضمناً با توجه به نازکی صفحات این نوع مبدل‌ها عملاً نیازی به گرفتن اضافه ضخامت در زمان طراحی نسبت به انواع دیگر بسیار ناچیز است البته با توجه به وجود جریان آشفته در صفحات این نوع مبدل‌ها وقتی که مواد شیمیائی با خورندگی بالا در این صفحات جریان دارد باید از مواد با کیفیت تر برای ساخت صفحات استفاده کنیم که البته با لحاظ تمام این شرایط ارجحیت استفاده از این نوع مبدل‌ها اثبات شده‌است.
انتخاب مواد برای ساخت صفحات مبدل با توجه به تجربه‌های سازندگان در جدول صفحه قبل خلاصه که در سفارش این نوع مبدل‌ها می‌تواند به کارشناسان تعمیر و نگهداری یا طراحان کمک شایانی نماید. صنعت مبدل گرمایی با توجه به حضور صنایع نفت، گاز و پتروشیمی در ایران از اهمیت بالایی برخوردار است و به دلیل اهمیت خوردگی در این صنایع، باید موضوع خوردگی در دانشگاه‌ها بیشتر مورد بررسی قرار گیرد.
افزایش غلظت مواد خورنده در یک لایه رسوبی سطحی که با اثر دمایی دیواره فلزی که زیر رسوب قرار دارد خوردگی موضعی را افزایش می‌دهد که می‌تواند باعث تخریب قابل ملاحظه گردد که در مبدل‌های صفحه‌ای این مشکل کمتر دیده می‌شود چون تمایل به رسوب‌گذاری با توجه به جریان همیشه آشفته گذرهای جریان در این نوع صفحات کمتر از مبدل‌های نوع دیگر است. مشکل تشکیل رسوب مبحث مهمی را در طراحی مبدل‌های حرارتی به خود اختصاص می‌دهد اما بیشتر این اطلاعات به صورت تجربی در اختیار سازندگان قرار دارد اما با توجه به دلائل زیر عدم تمایل به تشکیل رسوب در مبدل‌های حرارتی بسیار کمتر از مبدل‌های نوع لوله‌ای است.
جریان توربولانس باعث عدم ماند مواد معلق می‌شود. نمودار تغییرات سرعت در مقطع صفحه با توجه به عدم وجود ناحیه سرعت پائین یکنواخت است. با توجه به سطح صاف صفحات مبدل امکان صیقلی کردن آن‌ها وجود دارد. دپوی مواد خورده شده با توجه به نرخ بسیار پائین رسوب‌گذاری عملاً ناچیز به‌شمار می‌آید. با توجه به سادگی تمیز کاری مبدل‌های صفحه‌ای عملاً زمان مورد نیاز برای تشکیل رسوب ارضاء نمی‌شود.
با توجه به اشکال مختلف طراحی مبدل‌های حرارتی طراحی این نوع مبدل‌ها بسیار تخصصی است. طراحی این نوع مبدل‌ها بر خلاف مبدل‌های پوسته‌ای به‌طور کاملاً انحصاری در اختیار سازندگان آن است. هرچند سعی فراوانی برای بهینه‌سازی دقت روابط انتقال حرارت و افت فشار در مبدل‌های حرارتی صفحه‌ای شده‌است اما اکثر این روابط نمی‌توانند به‌طور عمومی بکار روند ودارای قابلیت پیش‌بینی زیادی باشند. متأسفانه روش‌های طراحی که ارائه شده‌است ا
دراگونوف یا قناصه و همچنین با نام دیگر SVD یک تفنگ تک‌تیرانداز نیمه‌خودکار و دوربین‌دار ساخت اتحاد جماهیر شوروی با عملکرد تا اندازه‌ای شبیه به کلاشنیکف است که با فشار غیرمستقیم گاز باروت مسلح می‌شود و از فشنگ‌های ۵۴×۷٫۶۲ استفاده می‌کند. این سلاح گاهی سیمونوف هم نامیده می‌شود در حالی که سیمونوف یک سلاح قدیمی‌تر است که از فشنگ ۳۹×۷٫۶۲ استفاده می‌کند. خشاب دراگونوف، ۱۰ فشنگ در خود جای می‌دهد. نام درست این جنگ‌افزار روسی، دِراگانوف می‌باشد و در ایران با نام نَخجیر ساخته و شناخته می‌شود. دوربینش pso1 با زوم ۴ و زاویه دید ۶ درجه با برد ۱۳۰۰ متر این سلاح با آن‌که بیشتر به سلاح تک‌تیرانداز معروف است، در بین کشورهای عربی و ایران قدیم با نام قنّاصه بر گرفته از کلمه عربی قنّاص به معنی تک تیرانداز شناخته می‌شود ولی در اصل به منظور پشتیبانی سربازان در جبهه ساخته شده‌است زیرا سلاح کلاشنیکف دقت تیر بعد از ۴۰۰ متر را ندارد و پس از ۹۰۰ متر بی تأثیر است. اما پس از طراحی این سلاح (دراگانوف) و اثبات دقت تیر نسبتاً بالای آن به‌خصوص در بین کشورهای جهان سوم که نه توانایی خرید سلاح‌های تک تیرانداز را داشتند و نه توانایی نگهداری این سلاح‌ها را که محتاج تمیزکاری مداوم بودند، به‌زودی تبدیل به سلاح تک‌تیرانداز مطلق این کشورها شد.
چین، پس از به‌دست آوردن تعدادی از این سلاح در خلال جنگ چین و ویتنام، توانست با مهندسی معکوس، سلاح‌هایی مشابه دراگانوف، موسوم به "مدل ۷۹" و "مدل ۸۵" تولید کند. نسخهٔ ایرانی این سلاح، موسوم به *نخجیر ۳"، نسخه‌ای کپی شده از مدل ۷۹ چینی است.
پیشینهٔ این سلاح در ایران به سال ۱۳۶۵ بازمی‌گردد. در دی ماه سال ۶۵ در عملیاتی در طول جنگ ایران و عراق، تعداد ۶ قبضه از این سلاح به دست نیروهای ایرانی افتاد. بعدها در سال ۱۳۷۲، دولت وقت تولید انبوه این سلاح را به عنوان سلاح متوسط تک‌تیرانداز شروع کرد و در اختیار یگان‌های عملیاتی و امنیتی قرار داد. امروزه ایران خود اقدام به بهینه‌سازی و تولید این سلاح نموده‌است.
تصویربرداری پزشکی تکنیک و فرایند مورد استفاده برای ساختن تصاویری از بدن انسان (یا بخش‌ها و عملکردهای آن) برای اهداف کلینیکی (روش‌های پزشکی که در جستجوی شناخت، درمان و بررسی بیماری‌ها هستند) یا علوم پزشکی (شامل مطالعات آناتومیک و فیزیولوژیک) است. تصویربرداری پزشکی، تداخلی است از چند شاخهٔ علوم همانند فیزیک پزشکی، مهندسی پزشکی، زیست‌شناسی، و اپتیک.
تا سال ۲۰۱۰، ۵ میلیارد مطالعه تصویربرداری پزشکی در سراسر جهان انجام شده‌است. قرار گرفتن در معرض تشعشع از تصویربرداری پزشکی در سال ۲۰۰۶ حدود ۵۰ درصد از کل قرار گرفتن در معرض پرتوهای یونیزان در ایالات متحده را تشکیل می‌داد. تجهیزات تصویربرداری پزشکی با استفاده از فناوری صنعت نیمه هادی، از جمله تراشه‌های مدار مجتمع CMOS، دستگاه‌های نیمه هادی قدرت، حسگرهایی مانند حسگرهای تصویر (به ویژه سنسورهای CMOS) و حسگرهای زیستی، و پردازنده‌هایی مانند میکروکنترلرها، ریزپردازنده‌ها، پردازنده‌های سیگنال دیجیتال، پردازنده‌های رسانه و … تولید می‌شوند. دستگاه‌های سیستم روی تراشه تا سال ۲۰۱۵، محموله‌های سالانه تراشه‌های تصویربرداری پزشکی بالغ بر ۴۶ میلیون واحد و ۱٫۱ میلیارد دلار بوده‌است.
در این مقاله و مقالات مربوط به آن، «پرتوشناسی» (رادیولوژی) زیرمجموعه‌ای از علوم پزشکی تعریف گردیده‌است. در تصویربرداری پزشکی، روش‌هایی مانند میکروسکوپ نیروی اتمی یا میکروسکوپ الکترونی عبوری یا میکروسکوپ پرآب پویشی یا میکروسکوپ الکترونی روبشی که معمولاً کاربرد مستقیم بالینی ندارند در نظر گرفته نشده‌اند، حال آنکه پرتوشناسی (یا رادیولوژی) بیشتر جنبه یک رشته آکادمیک دارد.
اگرچه تاریخ مدونی دربارهٔ تصویربرداری پزشکی پرداخته نشده‌است، اما می‌توان به نقش دانشمندان فیزیک و مهندسان در بستر تاریخی نیم نگاهی انداخت.
اولین تکنیک و مدالیته تصویربرداری مدرن با کشف اشعه ایکس توسط آقای ویلیام رونتگن در سال ۱۸۹۵ بازمی‌گردد. بیشتر تلاش‌های فیزیکی برای پیشبرد سیستم‌های رادیوگرافی و تصویربرداری با اشعه ایکس نظیر نمایشگرهای تشدیدکننده، مقطع نگاری، چرخاندن مجراهای آندی و … در ۱۰ تا ۲۰ سال پس از آن رخ داد.
اما نکته جالب در این زمینه این بود که، تغییرات و بهبودهای شگرف در تصویربرداری داخلی بیماری‌ها بیشتر از جانب خلاقیت افراد آزمایشگاهی سرچشمه گرفت، تا دانشمندان فیزیک و مهندسان. برای تصویربرداری از نواحی مبهم انتخابی روش‌های متنوعی توسعه پیدا کرد. از آن جمله می‌توان به کاتادر، رنگ‌دانه‌های عملگر دهانی و درون وریدی اشاره کرد. از اینرو وقتی رادیولوژیست‌ها با محدودیت‌های اجرایی دستگاه‌ها مواجه می‌شدند، روش‌های مختلفی که گاهی تهاجمی نیز بود، طراحی می‌کردند تا تصویربرداری ارگان‌های ناپیدا را تسهیل کنند.
از اوایل دهه ۱۹۵۰ تا دهه ۱۹۷۰ انقلابی در سیستم‌های تصویربرداری تشخیصی صورت گرفت. سیستم‌های جدید برای تصویربرداری غیرتهاجمی آناتومیک و کارکردی (پروسه بیماری) توسعه یافت. در این بخش دانشمندان فیزیک و مهندسان نقش غالب را ایفا کردند.
این انقلاب با تصویر برداری هسته‌ای و التراسوند آغاز شد، که با وجود محدودیت‌های جدی تصویرگری، به تصویر برداری پروسه بیماری‌ها می‌پرداخت. که پیش از این و بدون این روش‌ها امکان‌پذیر نبود. مقطع نگاری کامپیوتری حوزهٔ دیگری در تصویرگری پزشکی بود، که در اوایل دهه ۱۹۷۰ مطرح شد. توسط این تکنیک تصاویر مقطعی بسیار خوبی بدست آمد، که متناظر با اطلاعات حاصل از جراحی‌های اکتشافی بود. دستگاه‌ها به سرعت توسعه و بسط پیدا کردند و تکنیک‌های استانداردی برای روش‌های مختلف مطرح شد.
انقلاب‌ها و تحولات در شیوه‌های تصویربرداری ادامه پیدا کرد. این تحولات نه تنها به بهبود ژرف روی سیستم‌های موجود منحصر شد، بلکه مطالعات پایه‌ای و اولیه‌ای برای شکل‌گیری مدالیته‌های تصویر برداری جدید صورت گرفت. این روش‌های جدید شامل استفاده از مایکرویو و پدیده رزونانس مغناطیسی هسته بودند.
بسیاری تولد رادیولوژی تشخیصی را به سال ۱۸۹۶ نسبت می‌دهند. در آن سال، نشریه لانست"Lancet". January 23, 1896 خبر از یک عمل جراحی داد که در آن برای نخستین بار از اشعه ایکس جهت یافتن تکه آهنی داخل استخوان کمر یک ملوان استفاده شده بود. ملوان با درآورده شدن تکه آهن از بدنش از حالت فلج خارج گردید. این روش (استفاده از پرتو ایکس برای دیدن داخل بدن) سپس سریعاً در اروپا و آمریکا رواج پیدا کرد.
دسته‌بندی‌های مختلفی برای تصویربرداری پزشکی ارائه شده‌است که در ادامه دسته‌بندی بر اساس منشأ تولید تصویر آورده می‌شود.
دو نوع از تصاویر حاصل از پرتونگاری در تصویربرداری پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ پرتونگاری تجسمی و فلوروسکوپی . با وجود مقطع نگاری‌های سه بعدی پیشرفته کنونی، این روش‌های دوبعدی همچنان کاربرد گسترده‌ای دارند؛ زیرا کم هزینه ترند، از رزولوشن بالایی برخوردار هستند و بسته به کاربرد از تشعشع کمتری برخوردارند. در این روش تصویرگری با استفاده از پرتو پرتو ایکس تصویر به وجود می‌آید. در حقیقت این روش پیشگام تصویرگری در پزشکی مدرن می‌باشد.
فلوروسکوپی را می‌توان دریافت و کسب رشته تصاویر اشعه ایکس در یک بازه زمانی دانست، فلروسکوپی یک تکنیک عکس برداری X-ray است که به ما امکان می‌دهد به صورت هم‌زمان با تصاویر ویدئویی تغییرات لحظه‌ای بیمار را ثبت کنیم. در واقع تنها یک تصویر رادیوگرافی نخواهیم داشت بلکه چندین تصویر پشت سر هم در فاصله زمانی مورد نظر از مریض گرفته خواهد شد.
ضبط تصاویر بدست آمده برای بررسی بیشتر بعد از زمان تشعشع از جمله کارهایی است که در فلروسکوپی کارآمدی آن را در تشخیص بالا می‌برد. به دلیل تشعشع یونیزه‌کننده متناوب به بیمار و همچنین حضور پزشک و رادیوگراف در محل تصویربرداری برای مشاهده آنی تغییرات، امنیت در آن از اهمیت بیشتری برخوردار خواهد بود و از شدت تشعشع کمتر نسبت به پرتونگاری استفاده می‌شود.
تصاویر زنده‌ای از ساختارهای درون بدن به شیوه مشابه با پرتونگاری ایجاد می‌کند، با این تفاوت که از میزان پرتو اشعه X کمتری استفاده می‌کند همچنین به جای استفاده از فیلم برای ثبت تصویر از مادهٔ فلورسنت برای مشاهده پرتوها استفاده می‌شود چرا که بر خلاف سایر روش‌هایی که از اشعه X استفاده می‌کنند در این روش تصاویر به صورت realtime مشاهده می‌شوند. در واقع تنها یک تصویر رادیوگرافی نخواهیم داشت بلکه چندین تصویر پشت سر هم در فاصله زمانی مورد نظر از مریض گرفته خواهد شد.
در این روش نیز از اشعه X با دوز پایین استفاده می‌شود. مثل سایر روش‌های تصویر برداری با اشعه X، دستگاه ماموگرافی، از تیوب اشعه X و آشکارساز (فیلم‌های همراه با صفحات تشدیدکننده) و در بینشان از صفحه کنترل عوامل تابش، تشکیل شده‌است. در ضمن، از کمپرسور نیز برای فشرده کردن عضو، استفاده می‌شود، تا همه قسمت‌ها با ضخامت مشابهی بوده و به اندازه کافی تابش ببینند تا از تمام بخش‌ها تصویر گرفته شود.
مسئله مهمی که دربارهٔ لامپ تولیدکننده اشعه X وجود دارد، شکل خاص پستان‌ها و از طرفی تفاوت ضخامت بافت می‌باشد، به‌طوری‌که قسمت نوک پستان هم نازکتر است و هر چه به قفسه سینه نزدک تر شویم، بافت ضخیم‌تر می‌باشد. در نتیجه شدت اشعه X تولیدی توسط لامپ در قسمت ضخیم باید بیشتر باشد تا در نهایت به صورت یکنواختی این عضو بدن را جاروب کرده باشد. همچنین در لامپ‌های پرتو X دستگاه ماموگرافی،انتخاب صافی مناسب، به منظور حذف پرتوهای کم انرژی بی فایده، و کاهش دوز جذبی اشعه X، نکته‌ای حائز اهمیت می‌باشد.
آنژیوگرافی در اصطلاح به رادیوگرافی از عروق با استفاده از ماده حاجب اطلاق می‌شود، ولی در عمل گستره وسیع تری دارد. امروزه سالیانه بیشتر از ۶۲ میلیون نفر از این روش در آمریکا، استفاده می‌کنند.
در این تکنیک ماده حاجب مناسبی به داخل شریان یا ورید تزریق می‌شود، تا کنتراست کافی برای تصویربرداری به وجود آید. تزریق ماده حاجب توسط وسایل و تکنیک‌های خاصی صورت می‌گیرد. ماده حاجب اغلب از طریق کتادر یا سوند مناسب، به این طریق وارد می‌شود که سوند داخل ورید یا شریان شده و تا ناحیه مورد بررسی پیش می‌رود و سپس تزریق انجام می‌شود.
تزریق‌های دستی بیش از اندازه کند است و حجم ماده حاجب وارده کم می‌باشد. با بهبود وسایل آنژیوگرافی و لزوم وارد کردن حجم زیادی از ماده حاجب در مدت زمان کوتاه، تزریق‌کننده‌های اتوماتیک ابداع شدند. این دستگاه‌ها قادر به تنظیم و کنترل فاکتورهایی نظیر میزان فلو، حجم تزریق، زمان تأخیر و فشار تزریق می‌باشد. قابلیت‌های زیاد و چشمگیری که در این نوع تزریق‌کننده‌ها وجود دارد، بسیاری از مسائل آنژیوگرافی نظیر به‌کارگیری فشار بیش از اندازه یا خیلی سریع ماده حاجب، تزریق ناهماهنگ ماده کنتراست با ضربان قلب و تزریق اتفاقی هوا به بیمار را حل نموده‌است. تزریق‌کننده‌ها شامل دستگاه الکتروکاردیوگراف نیز می‌باشند تا به پزشک اجازه دهد، ماده حاجب هماهنگ با ضربان قلب تزریق شود.
انژکتور وسیله ایست که توانایی تزریق حاجب را به‌طور اتوماتیک، دارد. در این دستگاه سرنگ تزریق، بر روی شفت یک موتور الکتریکی قرار گرفته‌است. همچنین مداری برای کنترل دارد، که سرعت تزریق دارو و سرعت تزریق (نرخ تزریق) را مشخص می‌کند. در ابتدا شریانی که مد نظر است، توسط کاتتر انتخاب شده و کاتتر توسط واسط، به انژکتور متصل می‌شود. از طرفی دارو به داخل سرنگ انژکتور کشیده شده، کافیست کلید شروع فشار داده شود.
امروزه آنژیوگرافرها علاوه بر موارد تشخیصی، به انجام آنژیوگرافی برای مقاصد درمانی نیز مبادرت می‌کنند. رادیولوژیست‌ها می‌توانند به وسیله سوند زدن فلورسکوپیک به تزریق داروهایی جهت قطع خون‌ریزی بپردازند. کاربردهای دیگر آنژیوگرافی عبارت از تزریق داروهای شیمی درمانی به مناطق نئوپلازی، قرار دادن سوزن‌ها و وسایل خاص در اندام‌ها جهت نمونه برداری، و قرار دادن فیلتر در بزرگ سیاهرگ زیرین برای جلوگیری از انعقاد خون می‌باشد.
این روش تلفیق استفاده از توموگرافی معمولی (مقطع نگاری) با پردازش‌های کامپیوتری می‌باشد. در این روش نیز از اشعه X استفاده می‌شود. البته دوز مورد استفاده در این روش بسیار بالاست و تفاوت‌های ساختاری ای مثل استفاده از حرکت لامپ تولیدکننده اشعه X یا حرکت آشکارساز، همچنین گاهی آشکارسازهای حلقوی دور بیمار و …، با رادیو گرافی معمولی، دارد.
ولی تصاویری از سطح مقطع‌های مختلف، در عمق دلخواه از اعضای بدن را، می‌دهد. در رادیوگرافی معمولی اطلاعات مربوط به عمق از دست می‌رفت. از طرفی نمی‌توانست بین نسوج نرم تمایز ایجاد کند. طبعاً اطلاعات کمی مربوط به چگالی بافت‌ها را نیز، در اختیارمان نمی‌گذاشت.
در مقطع نگاری معمولی مشکل اول، یعنی تصویربرداری از یک مقطع دلخواه حل شد، ولی مقطع نگاری کامپیوتری دو مشکل دیگر رادیوگرافی معمولی را نیز حل کرد؛ یعنی حساسیت مورد نیاز برای تمایز بین نسوج نرم را دارا می‌باشد، همچنین اطلاعات کمی دربارهٔ میزان تضعیف (ناشی از عبور اشعه از نسوج) را نیز می‌دهد. البته در این روش قدرت تفکیک بهبود نیافته و تنها بخش‌های ناخواسته، تارتر می‌شوند.
در حال حاضر سالیانه بیشتر از ۶۲ میلیون از این روش در آمریکا، استفاده می‌کنند و بر اساس تخمین یکی از نشریه‌های معتبر آمریکایی ۲٪ سرطان‌ها (نوع بدخیم) ناشی از دوز بالای استفاده شده در این روش است. تلفیق دو روش PET و CT که تحت عنوان PET/CT شناخته شده‌است، روش جدیدی ست که در آن اطلاعات مربوط به آناتومی (حاصل از CT) با اطلاعات متابولیکی که مربوط به عملکرد و اجزا می‌باشند (آنچه که PETدر اختیارمان می‌گذارد) تلفیق شده و روشی مطلوب به‌خصوص در مطالعه تومورها می‌باشد. نکته حائز اهمیت، عدم ضرورت استفاده از دوز بالای CT در این روش است. این روش ۸۵٪ در مطالعه تومورها (تشخیص سلول‌های بدخیم از خوش‌خیم، مشاهده دقیق روند پیشروی سلول‌های سرطانی و بررسی پاسخ به درمان و رادیوتراپی)، ۱۰٪ در نورولوژی ،۵٪ در مطالعات قلب، استفاده می‌شود.
در این روش بر خلاف تصویربرداری با اشعه X و تصویربرداری هسته‌ای، از پرتوهای پر انرژی استفاده نمی‌شود.
با استفاده از پویشگر ام.آر. آی امکان عکس گرفتن از تقریباً همه بافت‌های بدن وجود دارد. بافتی که کمترین اتم‌های هیدروژن را دارد (مثل استخوان‌ها) در تصویر تیره می‌شود، در حالی که بافت‌های دارای اتم‌های هیدروژن زیاد (مانند بافت چربی) روشنتر دیده می‌شوند. با تغییر زمان پالس‌های امواج رادیویی امکان کسب اطلاعاتی دربارهٔ بافت‌های مختلف موجود وجود دارد.
همچنین یک اسکن ام.آر. آی قادر است تصاویر واضحی را از بخش‌هایی از بدن که به وسیله بافت استخوانی احاطه شده‌اند فراهم سازد بنابراین تکنیک فوق برای بررسی مغز و طناب نخاعی نیز مفید است. به دلیل آن که اسکن ام.آر. آی تصاویر بسیار مشروح و مفصلی را ارائه می‌دهد، بهترین تکنیک برای یافتن تومورها (اعم از خوش‌خیم و بدخیم) در مغز می‌باشد. در صورت وجود تومور از اسکن برای تشخیص گسترش احتمالی آن به بافت‌های اطراف مغز استفاده می‌شود.
این تکنیک به ما امکان می‌دهد جزئیات دیگر در مغز را نیز بررسی کنیم. برای مثال مشاهده رشته‌های بافت غیرنرمال که در صورت ابتلا به‌ام. اس روی می‌دهد را ممکن می‌سازد و نیز تغییرات رخ داده در هنگام خونریزی مغزی را نشان می‌دهد. همچنین تشخیص این که آیا بافت مغز پس از سکته مغزی دچار کمبود اکسیژن شده‌است را میسر می‌سازد. اسکن ام.آر. آی قادر به نشان دادن قلب و عروق خونی بزرگ در بافت اطراف آن است لذا تشخیص نواقص مادرزادی قلب و تغییرات در ضخامت عضلات اطراف آن پس از یک حمله قلبی را ممکن می‌سازد. تفاوت ام.آر. آی و سی تی اسکن در این است که با ام.آر. آی تصویربرداری از تقریباً هر زاویه‌ای امکان دارد، در حالی که سی تی به‌طور افقی عکس می‌گیرد. هیچ اشعه یونیزان (اشعه ایکس) در ایجاد تصویر ام.آر. آی دخالت ندارد. اسکن‌های ام.آر. آی به‌طور کلی مفصل تر و مشروح تر هستند. تفاوت بین بافت نرمال و غیرنرمال در اسکن ام.آر. آی نسبت به سی تی اسکن واضح تر است.
تاکنون هیچ خطر یا اثرات جانبی برای تکنیک ام.آر. آی شناخته نشده‌است. این آزمایش دردناک نیست و اصلاً احساس نمی‌شود. از آنجا که در آن از اشعه استفاده نمی‌شود بدون مشکل قابل تکرار است. تنها مورد ذکر شده صدمه احتمالی برای جنین در ۱۲ هفته اول بارداری مادر است لذا در این مدت ام.آر. آی برای زنان باردار انجام نمی‌شود. همچنین کارکنان باردار نیز باید در هنگام انجام عمل اسکن، یعنی وقتی که میدان‌های الکترومغناطیسی متغیر با زمان ایجاد می‌شوند (لحظه روشن شدن کویل‌ها) اتاق اسکن را ترک کنند. تنها ناراحتی بیمار از این است که در یک محفظه سیلندری شکل قرار می‌گیرد و برای افرادی که دچار تنگناترسی (هراس از جاهای بسته و تنگ) هستند چندان خوشایند نیست. همچنین دستگاه‌ام. آر. آی معمولاً صداهای نسبتاً بلند و ناراحت‌کننده‌ای را ایجاد می‌کند. در ضمن از آنجا که بدن در میدان مغناطیسی قوی قرار می‌گیرد، لازم است از همراه داشتن هرگونه جواهرات، شیئ فلزی، پوشیدن لباسهایی با تکمه‌های فلزی اجتناب شود بنابراین در صورتی که هرگونه شیء فلزی مانند بست‌های جراحی، سمعک و غیره همراه بیمار است باید مسوول دستگاه را از آن آگاه سازد.
در تصویر برداری با این روش، اتم‌هایی مورد نیاز هستند که هم از نظر مغناطیسی فعال باشند (یعنی دارای ویژگی‌های اسپینی و ممان مغناطیسی بزرگ باشند تا بتوانیم هسته‌شان را مثل یک آهنربای کوچک با قطب N و S در نظر بگیریم) و هم به مقدار لازم در اعضای بدن موجود باشد. هسته اتم هیدروژن علاوه بر اینکه از نظر مغناطیسی فعال می‌باشد، در مولکول‌های چربی و نیز در مولکول‌های آب (که ۳/۲ وزن بدن را تشکیل می‌دهد) موجودست. دستگاه MRI از ۳ نوع مغناطیس‌کننده ساخته شده‌است. مغناطیس‌کننده دائم (که یکنواخت و ثابت است)، میدان مغناطیسی قوی ای ایجاد کرده و هسته‌های هیدروژن را همسو می‌کند. هرچقدر این میدان قوی تر باشد، تصاویر نهایی SNR بالاتری خواهند داشت. البته به تبع قوی بودن آن، احتمال آسیب به بدن انسان نیز بالاتر می‌رود. فرکانس تشدید مربوط به هیدروژن در محدوده RF از طیف مغناطیسی، واقع شده‌است. در نتیجه سیستم فرستنده و گیرنده امواج RF (رادیویی) در بدنه لوله‌ای شکل دستگاه MRI قرار گرفته‌است (البته می‌توان برای افزایش کیفیت تصاویر از کویل‌های سطحی که دور تا دور ناحیه مورد تصویر برداری از بدن را می‌پوشانند، استفاده کرد. به بیان علمی تر اکنون میدان مغناطیسی متغیر بازمانی (که فرکانس تغییراتش RF می‌باشد) توسط کویل عمود بر میدان یکنواخت ثابت اولیه، به هسته‌های یکسو شده هیدروژن اعمال می‌شود. این اتم‌ها از راستای اولیه منحرف شده (به بیان دیگر با گرفتن انرژی از امواج رادیویی برانگیخته می‌شوند و به حالت انرژی بالاتری می‌روند) با قطع موقت میدان ثانویه، این آهنرباهای کوچک (هسته‌های هیدروژن) به حالت اولیه‌شان بازمی‌گردند. در لحظه بازگشت، امواجی با فرکانس رادیویی یعنی RF تشعشع می‌کنند که توسط همان کویل‌ها، دریافت می‌شوند. امواج دریافت شده به جریان الکتریسیته تبدیل و به رایانه داده می‌شوند و رایانه با استفاده از عملیات پردازشی و تبدیل فوریه و … تصویر تهیه می‌کند.
روی هم رفته از سه میدان الکترومغناطیسی استفاده می‌شود: میدان مغناطیسی بسیار قوی و ایستا که میدان استاتیک نام دارد، میدان مغناطیسی ضعیف تر متغیر با زمان (در مجموع ۱ کیلو هرتز) برای کدگذاری فضایی، که میدان گرادیان نام دارد و میدان مغناطیسی ضعیف با فرکانس رادیویی (RF) برای دستکاری در هسته هیدروژن برای تولید سیگنال‌های قابل اندازه‌گیری، که کویل‌های RF نام دارد.
تصویرسازی تشدید مغناطیسی کارکردی (fMRI) یک نوع روش اندازه‌گیری فعالیت مغزی توسط شناسایی تغییرات مربوط به جریان خون است. انواع ابتدایی fMRI از کنتراست وابسته به سطح اکسیژن خون (BOLD) که توسط Ogawa شناسایی و معرفی شد، استفاده می‌کرد. این نوع تصویربرداری نوعی اسکن تخصصی از مغز و بدن است که برای نگاشت فعالیت‌های عصبی مغز و نخاع انسان‌ها و حیوانات از طریق تصویربرداری از تغییرات جریان خون (پاسخ همودینامیک) که وابسته به مصرف انرژی توسط سلول‌های مغزی است، صورت می‌گیرد. از اوایل دهه ۱۹۹۰، این روش تصویربرداری کارکردی به روش متعارفی برای تحقیقات علمی شناخته شد، زیرا برای انجام آن نیازی نبود که افراد تحت عمل جراحی قرار گیرند، یا به ماده‌ای تزریق شود یا تحت تأثیر تابش اشعه‌ها قرار بگیرند.'
واژه نور در علوم مهندسی معمولاً برای طیف مرئی، مادون قرمز و فرابنفش استفاده می‌شود. به دلیل اینکه نور جزو امواج الکترومغناطیسی است، در تصویر برداری رفتاری مشابه با سایر امواج الکترومغناطیسی (مثل X-Ray , MicroWave...) از خود نشان می‌دهد. گسیل‌کننده‌های طیف نزدیک مادون قرمز و همچنین لیزر از پرکاربردترین منابع در این روش تصویربرداری هستند.
تئوری کلی تصویربرداری نوری مبتنی بر جذب فوتون‌های نوری توسط عناصر موجود در بدن انسان است، که این خود تولید رزولوشن می‌کند. از جذب‌کننده‌های نوری مهم در بدن انسان، می‌توان به هموگلوبین اکسیژن دار(Oxyhemoglobin) و هموگلوبین بدون اکسیژن(Deoxygenated hemoglobin) اشاره کرد. در بدن هرجا که خون وجود داشته باشد، این دو نیز وجود دارند. در هر عضو بدن انسان، نسبت غلظت هموگلوبین اکسیژن دار و هموگلوبین بدون اکسیژن نشان دهنده میزان متابولیسم است چون در در واکنش‌های متابولیسمی اکسیژن مهم‌ترین نقش را ایفا می‌کند.Y.Hoshi, "Functional near-infrared optical imaging: Utility and limitations in human brain mapping", Psychophysiology, 40 (2003), 511–520. Blackwell Publishing Inc.
میزان جذب نور در هموگلوبین اکسیژن دار و هموگلوبین بدون اکسیژن متفاوت است که این اساس تصویربرداری عملکردی مبتنی بر طیف نوری است. بیشترین جذب نور برای هموگلوبین اکسیژن دار در طول موج ۷۵۰ نانومتر و برای هموگلوبین بدون اکسیژن در طول موج ۸۵۰ نانومتری رخ می‌دهد.Emil W. Ciurczak, James K. Drennen,"Pharmaceutical and Medical Applications of Near- lnfrared Spectroscopy", Marcel Dekker, Inc. 2002. PP.151.
طبق نمودار طیف الکترومغناطیسی این دو طول موج در محدوده طیف نزدیک مادون قرمز است که تصویربرداری عملکردی با طیف‌سنجی نزدیک مادون قرمز (Functional Nearinfrared Spectroscopy) نامیده می‌شود.
مقطع نگاری همدوسی نوری (Optical Coherence Tomography) یا OCT نوعی روش مقطع نگاری در پزشکی است که تصاویری سه بعدی با رزولوشن در حد میکرومتر از واسط پراکنده‌کننده نور (به عنوان مثال بافت بیولوژیکی) بدست می‌آورد و اصول کار آن بر اساس تداخل سنجی نوری استوار می‌باشد. تصویر برداری با این روش مشابه با روش تصویر برداری اولتراسوند B مود می‌باشد که به جای امواج صوتی از نور استفاده می‌شود.
روشی است که از خواص بافت‌ها در واکنش با امواج فراصوتی تصویر می‌دهد. در این روش صوت با سرعت زیاد از یک مبدّل به درون بدن فرستاده می‌شود و تفاوت مقاومت صوتی بافت‌های مختلف (از جمله بافت‌های بیمار در مقایسه با بافت‌های طبیعی) اساس آن را تشکیل می‌دهد.