moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
در مقایسه با نهالستان‌های پرورش بذر تراکم در نهالستان‌های پرورش برگ به‌طور وسیعی افزایش یافته‌است. باغهای معمولی ۱۵۰ تا ۶۷۰ گیاه در هکتار دارند، در حالی که در نهالستان‌های پرورش برگ از الگوی کشت متراکم استفاده می‌شود و بیش از ۲۰۰۰۰ گیاه (در کشورهای جنوبی) یا بیش از ۹۰۰۰۰گیاه در هر هکتار (در نهالستان‌های چین) وجود دارد. فاصله بین گیاهان و ردیفها ۱۰۰*۵۰ یا ۵۰*۵۰ سانتی‌متر است. درختان با اعمال هرس سنگین کوتاه نگه داشته‌می‌شوند تا برداشت مکانیزه به‌راحتی صورت گیرد، به‌طوری‌که گیاه در سال دوم بعد از کاشت، از ۵۰ سانتیمتری بالای سطح زمین بریده می‌شود و در سال سوم، چهارم و پنجم به ترتیب از ارتفاع ۷۰، ۹۰ و ۱۱۰ سانتیمتری قطع می‌شود. در سال ششم بعد از کاشت، گیاه از ارتفاع ۱۰ سانتیمتری بالای سطح زمین بریده می‌شود و این سیستم هرس ادامه می‌یابد. به‌طورکلی، یک تولید خوب از نهالستان مناسب ۳ یا ۴ تن برگ خشک شده در هکتار است (۴، ۵).
برگهای تازه برداشت شده گینکو، در حدود ۷۵ درصد رطوبت دارند و با عبور از خشک کن، رطوبت برگ‌ها به۱۲ درصد کاهش می‌یابد. روی برگ‌های خشک شده تحلیل شیمیایی میکروبیولوژیکی و میکروسکوپی انجام می‌شود تا حضور عناصر سنگین و آلودگی‌ها، آفلاتوکسین و سایر ترکیبها ارزیابی شود. عصاره در یک فرایند چند مرحله‌ای، استاندارد می‌شود تا از نظر غلظت به سطح مطلوبی برسد. عصاره برگ گینکو تقریباً به نسبت۶۷:۱–۳۵ (۶۷–۳۵ کیلوگرم برگ خشک شده برای تولید یک کیلوگرم عصاره) غلیظ می‌شود. به‌طور کلی ۲۷ مرحله استخراج و دو هفته وقت مورد نیاز است که از ۵۰ کیلوگرم برگ، یک کیلوگرم عصاره به‌دست بیاید (۳، ۶).
زبان سیوندی یکی از زبان‌های ایرانی رایج در سیوند استان فارس شهرستان مرودشت است. این گویش از شاخه شمال غربی زبان‌های ایرانی یعنی هم‌دسته با گورانی-زازاکی و تالشی و کردی است.Die Mundart von Sivand by Wilhelm Eilers Journal of the American Oriental Society, Vol. 110, No. 4 (Oct. - Dec., 1990), pp. ۷۸۷-۷۸۸
زبان سیوندی تنها گویش از زبان‎های ایرانی در استان فارس و جنوب باختری ایران است که با زبان‌های شمال باختری ایران چون زبانهای کردی،تالشی،گیلکی، تاتی، مازنی، بلوچی هم‎خانواده است.
به باور آندریاسAndreas, F.C. , Christensen, A. , Iranische Dialektaufzeichnungen aus dem Nachlass, von F.C.
Andreas. Zusammen mit Kaj Barr und W.B. Henning bearb. und hrsg. von Arthur Christensen: Erster
Teil: Sâ ª va"ndâª , ya"zdâ ª und soª â ª. Abhandlungen der Gesellschaft der Wissenchaften zu Go"ttingen.
Phil. -hist. kl. , 3. Folge. B. , ۱۹۳۹, Nr. 11. (p. ۱۶)، لنتسLentz, W. , ``Die nordiranische Elemente in der neupersischen Literatursprache bei Firdosi".
Zeitschrift fur Indologie und Iranistik. Leipzig, 1926, Bd. 4, H. ۲. (p. ۲۸۸)، میهMeillet, A. , Grammaire du vieux-perse.2 e¨ d. , entierement corrige¨ e et augmente¨ e par E¨. Benveniste,
1931. (p. ۱۰)، بنونیست، کریستنسن و مایرهوفر{چپ‌چین}Mayrhofer, M. , ``Die Rekonstruktion des Medischen". Anzeiger der osterreichischen Akademie der Wissenschaften. Phil. -hist. kl: Jg. ۱۹۶۸ (۱۰۵), N.1. Wien, 1969 (p. ۵)" گویش سیوندی ادامه زبان مادی است و سیوند جزیره زبان مادی در پارس بوده‌ است. این نظریه استوار بر آواشناسی این زبان است. در زبان سیوندی و مادی، *x,*hu ایران باستان (sv هندی باستان) به f دگرگون شده‌است.
اما لکوگ{چپ‌چین}Lecog, P. , ``Excursus: A propos du Fûme© deý", Archäologische Mitteilungen aus Iran, Ergänzungsband"
10. Berlin 1983.{پایان چپ‌چین} با نگاه به واژه farnah در سنگنبشته‌های پارسی باستان خاستگاه زبان سیوندی را در خاور ایران و در همسایگی خوری می‌داند. همچنین بر اندیشه ویندفور{چپ‌چین}Windfuhr, G.L. , ``Isoglosses:A Sketch on Persians and Parthians, Kurds and Mede". Monumentum"
H.S. Nyberg. vol. 5. Te¨ he¨ ran-Lie© ge, 1975 (Acta Iranica){پایان چپ‌چین} گویش‌های شمال خاور ایران نیای سیوندی دارد.
اما مولچانووا پژوهشگر بنیاد زبانشناسی فرهنگستان روسیه این گویش را بسیار نزدیک به زبان پهلوی ساسانی دانسته و معتقد است که از آن روزگار بجای مانده‌است.
نزدیکی بسیار واژگان این گویش با زبان پهلوی «فارسی میانه» این اندیشه (نظریه) را استوار تر می‌نماید:
زبان سیوندی دارای ۲۵ همخوان، ۸ واکه و ۳ آواگروه است.
همخوان‌ها در این گویش عبارتند از:/p/,/b/,/t/,/d/,/c/,/y/,/k/,/g/,/x/,/f/,/v/,/s/,/z/,/s/,/z/,/x/,/ /,/h/,/ /,/ /,/m/,/n/,/l/,/r/,/w/,/y/ و ۸ واکه در این گویش:/a/,/a/,/o/,/u/,/u/,/e/,/i/,/i/ و ۳ آواگروه آن: /ey/,/oy/,/ow/
اهمیت این زبان دراین است که در استان فارس تنها اهالی سیوند هستند که به این گویش سخن می‎گویند و تمایز زبانی مردم سیوند را با گویش نزدیکترین روستاها به سیوند (از جمله روستای قوام آباد در ۴ کیلومتری شمال غربی آن و روستای دشت آباد در ۶ کیلومتری جنوب شرقی آن) کاملاً نمایان می‎کند؛ زیرا اهالی این دو روستا زبان ویژه مردم سیوند را نمی‎فهمند. به گفته ارانسکی زبان‌شناس معروف در کتاب «مقدمه لغه ایرانی»، سیوند همچون جزیره‌ای در دریای زبان فارسی استان فارس مهجور مانده‌است. زبان سیوندی گویشی است یگانه در استان فارس و جنوب باختری ایران که تنها مردم سیوند به آن سخن می‎گویند.
ُ* خار تیل:til
ساخت دانشکده زبان‌های ایرانی در سیوند هم پیش از انقلاب و هم پس از آن از سوی زبانشناسان ایرانی و خارجی برای جلوگیری از فرسایش گویش‌های ایرانی پیشنهاد شد. دلیل انتخاب سیوند برای ساخت این دانشکده این بود که زبان سیوندی محدود است و تنها در سیوند بکاربرده می‎شود و ازسوی دیگر تمامی ویژگی‌های زبان‌های ایرانی ناب و دست نخورده را دارد. دیگر اینکه چون سیوند میان نقش رستم، تخت جمشید و پاسارگاد است، جای بسیار مناسبی برای مطالعه خط میخی و زبان پهلوی است. پیش از انقلاب کارهاییانجام شد ولی شوربختانه مسئولان استان و شهرستان پس از انقلاب هیچ پشتیبانی‎ای برای ساخت این دانشکده نکردند.
سیوندی به همراه گیلکی، مازندرانی، گویش‌های زبان کردی (کرمانجی، سورانی، زازا-گورانی)، بلوچی و تالشی جزء زبان‌های ایرانی شمال غربی محسوب می‌شوند. به شباهت سیوندی با گیلکی توجه کنید.
در سال‌های اخیر عوامل زیر تهدیدکننده این زبان شناخته شده‎اند. اگرچه تاکنون سیوندی یکپارچکی و واژگان خویش را حفظ کرده اما نگرانی‌هایی دربارهٔ آینده آن وجود دارد.
Die Mundart von Sivand by Wilhelm Eilers Journal of the American Oriental Society, Vol. 110, No. 4 (Oct. - Dec., 1990), pp. ۷۸۷-۷۸۸
Andreas, F.C. , Christensen, A. , Iranische Dialektaufzeichnungen aus dem Nachlass, von F.C.
Andreas. Zusammen mit Kaj Barr und W.B. Henning bearb. und hrsg. von Arthur Christensen: Erster Teil: Sâ ª va"ndâª , ya"zdâ ª und soª â ª. Abhandlungen der Gesellschaft der Wissenchaften zu Go"ttingen.
Phil. -hist. kl. , 3. Folge. B. , ۱۹۳۹، Nr. 11. (p. ۱۶)
Lentz, W. , ``Die nordiranische Elemente in der neupersischen Literatursprache bei Firdosi. Zeitschrift fur Indologie und Iranistik. Leipzig, 1926, Bd. 4, H. ۲. (p. ۲۸۸)
↑ الگو:چپ‌چینMeillet, A. , Grammaire du vieux-perse.2 e¨ d. , entierement corrige¨ e et augmente¨ e par E¨. Benveniste, 1931. (p. ۱۰)الگو:پایان چپ‌چین
↑ {چپ‌چین}Mayrhofer, M. , ``Die Rekonstruktion des Medischen. Anzeiger der osterreichischen Akademie der Wissenschaften. Phil. -hist. kl: Jg. ۱۹۶۸ (۱۰۵), N.1. Wien, 1969 (p. ۵)الگو:پایان چپ‌چین
(k 75-letiyu prof. V.I. Abaeva). M. 1976.
Linguistik
Bd. I: Die Mundarten von khunsa"r, Mahallaª t Nata"nz, Nayin, Sa"mna¦ n, Sâ ¦ va"nd und soª. Kohruª d B. , 1926.
شِوْرون شرکت نفت‌وگاز آمریکایی چندملیتی است، که به‌طور میانگین روزانه ۳٫۱ میلیون بشکه نفت خام تولید می‌نماید و به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های چندملیتی جهان شناخته می‌شود. دفتر مرکزی این شرکت در شهر سان رامون، کالیفرنیا قرار دارد.
این شرکت در سال ۱۸۷۹ تحت عنوان استاندارد اویل کالیفرنیا تاسیس شد. شرکت نفت شورون دارای عملیات در ۱۸۰ کشور جهان است و در همه زمینه‌های صنایع نفت و گاز همچون اکتشاف، استخراج، پالایش، بازاریابی و انتقال؛ نفت خام، گاز طبیعی و میعانات گازی، تولید مواد شیمیایی و محصولات پتروشیمی، همچنین تولید برق فعالیت می‌نماید.
شورون یکی از ۶ شرکت بزرگ نفتی است، که درکنار شرکت‌های اکسان‌موبیل، بی‌پی، توتال، کونوکو فیلیپس و رویال داچ شل، تحت عنوان سوپرمیجر طبقه‌بندی می‌شوند. شرکت شورون در سال ۲۰۱۳ در فهرست فورچون جهانی ۵۰۰ در رتبه یازدهم و در فهرست فوربز جهانی ۲۰۰۰ نیز در رتبه شانزدهمhttp://www.forbes.com/global2000 از بزرگترین شرکت‌های جهان قرار داشت.http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/index.html اکنون شورون ازنظر میزان درآمد سالیانه، یکی از بزرگترین شرکت‌های جهان محسوب می‌شود.http://www.forbes.com/companies/chevron
شورون که بازمانده شرکت نفت استاندارد اویل کالیفرنیا (سوکال)، یکی از هفت خواهران نفتی می‌باشد، در بسیاری از زمینه‌های صنعت نفت، گاز و انرژی، شامل اکتشاف، تولید، پالایش، بازاریابی و انتقال، تولید مواد شیمیایی، تولید انرژی و فروش حامل‌های انرژی، فعال است. نخستین فعالیت شرکت نفتی شورون، مربوط به اکتشاف نفت، در «میدان نفتی پیکو کانیون» که در شمال شهر لس‌آنجلس قرار دارد، می‌باشد. این کشف منجر به شکل‌گیری شرکت نفتی؛ "پسیفیک کاست" در سال ۱۸۷۹ شد. امروزه این شرکت قدیمی‌ترین شرکت تابعه شرکت شورون می‌باشد. پسیفیک کوست در سال ۱۹۰۰ توسط شرکت استاندارد اویل آیوا خریداری شد. این شرکت یکی از شرکت‌های تابعه شرکت استاندارد اویل، جان دیویس راکفلر بود، که مدتی بعد به شرکت استاندارد اویل کالیفرنیا تغییر نام داد و سپس نیز به شرکت شورون تبدیل شد.
از سوی دیگر قدمت شورون به زمان تأسیس «شرکت نفت تگزاس» در سال ۱۹۰۱ بازمی‌گردد. این شرکت در آغاز فعالیت بسیار کوچک بود و نخستین دفتر آن در ۳ اتاق از ساختمان راه‌آهن بیومونت، تگزاس در ایالات متحده آمریکا قرار داشت. شرکت نفت تگزاس در سال‌های بعد به تکزاکو تغییرنام داد. امروزه این شرکت یکی از شرکت‌های زیرمجموعه شورون محسوب می‌شود. در سال ۱۹۳۳ کشور تازه تأسیس عربستان سعودی، امتیاز اکتشاف نفت در آن کشور را به شرکت سوکال داد و ۵ سال پس از آن، میدان‌ها نفتی با تولید اقتصادی در عربستان کشف شد. در اوایل دهه ۱۹۵۰ سوکال بزرگ‌ترین مخزن نفتی جهان، به نام «میدان نفتی غوار» در عربستان را کشف کرد و همین امر باعث تأسیس زیرمجموعه سوکال، یعنی شرکت «استاندارد اویل عربی کالیفرنیا» و توسعه این شرکت تا تشکیل «شرکت نفتی عربی آمریکایی» (به‌اختصار: آرامکو) در سال ۱۹۴۴ شد.
شرکت شورون در دهه ۱۹۶۰ میلادی و با بهره‌گیری از فناوری تزریق بخار به دل زمین، با هدف ازدیاد برداشت نفت از مخازن هیدروکربوری که در آن دوران نیز فناوری جدیدی به‌شمار می‌رفت، حجم استخراج نفت از مخازن زیرزمینی میدان نفتی کرن‌ریور را به میزان بسیاری افزایش داد. سپس به لطف بهره‌گیری از نسل پیشرفته‌تری از سامانه‌های مهندسی، دانش زمین‌شناسی و ابزارهای حفاری، در کنار فرایند تزریق بخار، برداشت نفت خام از این میدان نفتی، افزایش چشمگیری داشت. شرکت سوکال که در آغاز بخشی از مونوپولی راکفلرها بود و سپس به شورون تغییر نام داده بود، در سال ۱۹۸۴ با شرکت «گلف اویل» ادغام شد و بزرگ‌ترین ادغام شرکت‌های نفتی تا آن زمان صورت گرفت. شورون سرانجام در سال ۲۰۰۱ با شرکت نفت تگزاس یا تکزاکو ادغام شد و نام آن به شورون-تکزاکو تغییر یافت. شرکت شورون-تکزاکو در تاریخ ۹ مه ۲۰۰۵ به منظور حضور هماهنگ‌تر در بازار جهانی، دوباره به شورون تغییرنام داد و تکزاکو به عنوان یک نشان تجاری (برند) تحت نظارت شرکت شورون باقی‌ماند. شورون در ۱۹ اوت ۲۰۰۵ با شرکت یونوکال ادغام شد و به دلیل فعالیت‌های بسیار عظیم نفتی یونوکال در جنوب شرقی آسیا، شورون به بزرگ‌ترین تولیدکننده انرژی در جهان تبدیل شد.
هم‌اکنون شرکت شورون چهارمین غول نفتی جهان و دومین شرکت بزرگ نفتی ایالات متحده آمریکا محسوب می‌شود. درآمد آن براساس آمار سال ۲۰۱۱ معادل ۲۵۳٫۷۶ میلیارد دلار بود و ۶۲٫۰۰۰ کارمند در استخدام خود داشت. چندین شرکت خودروسازی از جمله جنرال موتورز و تویوتا، برای آزمایش خودروهای خود، تنها از بنزین تولیدی شورون استفاده می‌نمایند. در شورون نیز همانند دیگر شرکت‌های نفتی، حوادث غیرمترقبه و انفجارهایی در حین کار، وجود داشته‌است و انجمن‌های فعال در زمینه محیط زیست نیز، چندین بار از این شرکت به دلیل آلوده کردن محیط زیست، شکایت کرده‌اند. تنها پروژه شورون در پالایشگاه ریچموند، ۱۱ میلیون پوند مواد سمی تولید کرده و بیش از ۳۰۴ حادثه به بار آورده‌است.
هنگامی که میدان نفتی کرن ریور در سال ۱۸۹۹ کشف شد، تحلیلگران اعلام کرده بودند، که این میدان نفتی بالغ بر ۵۴ میلیون بشکه نفت خام قابل برداشت دارد و در مجموع تنها می‌توان تا ۱۰٪ از نفت خام آن را استحصال کرد. نکته جالب این است که این رقم تنها بخش کوچکی از ۲۷۸ میلیون بشکه نفتی بود، که تا سال‌های گذشته از این میدان نفتی استخراج شده‌است. در نوامبر سال ۲۰۰۷ شرکت شورون به عنوان بهره‌بردار این میدان اعلام کرد که تولید تجمعی نفت خام این میدان با استفاده از تجهیزات پیشرفته، به ۲ میلیارد بشکه رسیده‌است. امروزه هنوز هم از میدان نفتی کرن ریور روزانه ۸۰ هزار بشکه نفت تولید می‌شود و این در حالی است که کارشناسان این شرکت برآورد می‌کنند، که ذخیره قابل برداشت این میدان کماکان بالغ بر ۶۲۷ میلیون بشکه باشد. در ماه ژوئیه سال ۲۰۰۸ شورون با برداشتن نام خود از ۱۱۰۰ جایگاه پمپ بنزین، در ایندیانا، کنتاکی، کارولینای شمالی، پنسیلوانیا، اوهایو و چندین ایالت دیگر، به عملیات خرده‌فروشی در شمال‌شرقی ایالات متحده پایان داد. شرکت شورون کماکان به دلیل برخورداری از دانش و تجهیزات فناوری اطلاعات، زیرساخت‌های دیجیتال و فرایندهای تولید، از اعتبار ویژه‌ای در صنایع نفت و گاز برخوردار است.
گلف اویل در سال ۱۹۸۴ استاندارد اویل کالیفرنیا و گلف اویل با هم ادغام شدند، که در زمان خود بزرگترین ادغام میان شرکت‌ها در تاریخ ایالات متحده آمریکا بود. با این ادغام شورون مالک کلیه شرکت‌های زیرمجموعه گلف اویل نیز بحساب می‌آمد. سپس شماری از این شرکت‌های تابعه توسط شورون به فروش رفت. همچنین شماری از پمپ بنزین‌ها و چند پالایشگاه متعلق به گلف اویل که در شرق ایالات متحده قرار داشتند نیز توسط شرکت‌های بی‌پی و کونوکو فیلیپس خریداری شد.
یونوکال شرکت نفتی آمریکایی است، که دفتر مرکزی آن در ال سگوندو، کالیفرنیا قرار دارد. این شرکت در سال ۱۸۹۰ تأسیس شد و در اواخر قرن ۱۹، قرن ۲۰ و اوایل قرن ۲۱ میلادی، یکی از بزرگترین شرکت‌های نفتی بود، که در زمینه اکتشاف نفت و بازاریابی در این صنعت فعالیت می‌ کرد. در تاریخ ۴ آوریل ۲۰۰۵ مدیران شورون برای خرید شرکت یونوکال کورپوریشن با مسئولان این شرکت آغاز به مذاکره کردند. قیمت پیشنهادی از طرف مسئولان یونوکال مبلغ ۱۸٫۴ میلیارد دلار اعلام شد. در تاریخ ۱۰ اوت ۲۰۰۵ سهامداران یونوکال، واگذاری این شرکت را به شورون اعلام نمودند. این شرکت در نهایت به ارزش ۱۸ میلیارد دلار معامله شد. اکنون فعالیت‌های یونوکال کورپوریشن به عنوان یک شرکت مستقل متوقف شده، ولی همچنان به عنوان یک شرکت تابعه از شورون فعالیت می‌نماید.
تکزاکو در سال ۱۹۰۱ در بیومونت، تگزاس و تحت نام «شرکت نفت تگزاس» فعالیت خود را آغاز کرد. پس از کشف نفت در اسپیندل‌ تاپ، تکزاکو برای سال‌ها تنها شرکت فروشنده بنزین و گازوئیل در ۵۰ ایالت آمریکا و نیز کانادا بود. در ۱۵ اکتبر ۲۰۰۰ تکزاکو توسط شورون خریداری شد. این معامله به ایجاد دومین شرکت نفتی در ایالات متحده آمریکا و چهارمین شرکت نفتی جهان انجامید. تکزاکو با مبلغ ۹۵ میلیارد دلار به شورون واگذار شد. سپس در تاریخ ۹ اکتبر ۲۰۰۱ سهامداران شورون و تکزاکو، رأی به ادغام دو شرکت دادند، که شرکت جدید؛ شورون‌تکزاکو نام گرفت، ولی در ۹ مه ۲۰۰۵ تکزاکو از شورون جدا شد و نام این شرکت بار دیگر به شورون تغییر یافت. شرکت تکزاکو نیز همچنان با نام تکزاکو و به عنوان یک شرکت تابعه از شورون فعالیت خود را از سر گرفت.
کلتکس نام تجاری شرکت شورون، در بیش از ۶۰ کشور مستقر در آسیای شرقی، خاورمیانه، استرالیا و آفریقای جنوبی می‌باشد. این شرکت یک سرمایه‌گذاری مشترک میان شرکت نفت تگزاس و استاندارد اویل کالیفرنیا (شورون) بود، که در سال ۱۹۳۶ به اجرا درآمد. نام کلتکس از ۲ نام کالیفرنیا (از استاندارد اویل کالیفرنیا) و تگزاس (از شرکت نفت تگزاس یا تکزاکو) اقتباس شده‌است.
استاندارد اویل کالیفرنیا شرکت نفتی آمریکایی و از شرکت‌های زیرمجموعه استاندارد اویل بود، که در سال ۱۹۱۱ از استاندارد اویل جدا شد، که همین امر باعث پیشرفت سریع آن گردید. این شرکت در سال‌های بعد در جمع ۷ شرکت بزرگ در صنعت نفت جهان، که به نام؛ هفت خواهران نفتی نامیده می‌شدند قرار گرفت. در اوایل قرن بیستم، صنعت نفت عملا زیر سلطه و در انحصار این ۷ شرکت بزرگ قرار داشت. در سال ۱۹۲۶ نام این شرکت به استاندارد اویل کالیفرنیا تغییر پیدا کرد. در طول سال‌های بعد این شرکت با نام تجاری «استاندارد» فعالیت می کرد. در ابتدای دهه ۱۹۳۰، در برخی از فعالیت‌های خود از نام تجاری شورون استفاده می‌کرد، که در پایان نام آن به شورون تغییر پیدا کرد.
آرامکو در سال ۱۹۳۳ تحت نام شورون، آغاز به اکتشاف نفت در سرزمین عربستان سعودی نمود، که سرانجام به کشف بزرگترین میدان نفتی جهان؛ یعنی میدان نفتی غوار انجامید. سپس در سال ۱۹۴۴ شرکت تابعه این شرکت در کشور عربستان سعودی و با نام "عربین آمریکن شرکت" ثبت شد، که سپس به اختصار به آن، آرامکو گفته می‌شد. از سال ۱۹۷۳ با درآمدی که از فروش نفت عاید دولت عربستان سعودی می‌شد، دولت سعودی آغاز به خریداری سهام شرکت آرامکو نمود و تا سال ۱۹۸۰ اکثریت سهام آن در مالکیت دولت عربستان قرار داشت. سپس در سال ۱۹۸۸ درحالی‌که کنترل ۱۰۰٪ از سهام این شرکت در اختیار دولت عربستان بود، نام آن به سعودی آرامکو تغییر یافت. هم‌اکنون مدیریت و دارایی‌های این شرکت در انحصار کامل عربستان سعودی می‌باشد.
بخش پایین‌دستی شورون وظیفه تولید، بازاریابی و فروش محصولاتی چون: بنزین، روان‌سازها، مواد افزودنی، محصولات پتروشیمی و دامنه گسترده‌ای از مواد شیمیایی را بر عهده دارد. مهم‌ترین مناطق عملیاتی این شرکت، در بخش فروش عبارتند از: آمریکای شمالی، جنوب شرقی آسیا، کره جنوبی، استرالیا و آفریقای جنوبی. این محصولات از طریق شبکه‌ای از ۲۰ هزار جایگاه خرده‌فروشی عرضه می‌شود. شرکت «شورون اورونیت» یکی از شرکت‌های تابعه شورون است، که در زمینه تولید، بازاریابی و فروش بنزین، روان‌کننده‌ها و مواد افزودنی فعالیت می‌نماید.
کلیه عملیات مربوط به بخش صنایع شیمیایی شرکت شورون توسط شرکت تابعه «شورون فیلیپس» مدیریت می‌شود. این شرکت در سال ۲۰۰۲ از دارایی‌های بخش تولید محصولات شیمیایی ۲ شرکت نفتی؛ شورون و کونوکو فیلیپس راه‌اندازی شد و اکنون در مالکیت شرکت‌های فیلیپس ۶۶ (متعلق به کونوکو فیلیپس) و شورون قرار دارد. شرکت شورون فیلیپس هم‌اکنون دارای ۳۵ کارخانه تولید محصولات شیمیایی است، که در ۹ کشور جهان مستقر می‌باشند.
شورون مالک ۵ پالایشگاه در ایالات متحده، یک پالایشگاه در کیپ‌تاون، آفریقای جنوبی و یک پالایشگاه در برنابی، بریتیش کلمبیا می‌باشد. شرکت شورون همچنین در ۷ پالایشگاه به صورت مشترک با شرکت‌های نفتی دیگر سرمایه‌گذاری نموده‌است. این پالایشگاه‌ها در کشورهای استرالیا، پاکستان، سنگاپور، تایلند، کره جنوبی و نیوزیلند قرار دارند. شورون همچنین دارای یک کارخانه بزرگ تولید آسفالت در پرث آمبوی، نیوجرسی می‌باشد. در این کارخانه پالایشگاهی کوچک نیز وجود دارد، همچنین از اوایل سال ۲۰۰۸ به عنوان یک ترمینال حمل‌ونقل انواع فراورده‌های نفتی نیز عمل می‌نماید.
پالایشگاه‌های شورون در مناطق زیر مستقر می‌باشند:
ظرفیت پالایش نفت خام شرکت شورون در سال ۲۰۱۰ به‌طور میانگین معادل ۱٫۹ میلیون بشکه در روز بوده‌است. پالایشگاه‌های متعلق به این شرکت در همین سال (۲۰۱۰) به‌طور متوسط روزانه ۳٫۱ میلیون بشکه فراورده‌های نفتی پردازش شده، نظیر بنزین، گازوئیل و سوخت جت را به فروش رسانده‌است.
شورون یکی از بزرگترین شرکت‌های نفتی در بخش خرده‌فروشی سوخت محسوب می‌شود. این شرکت هم‌اکنون مالک شبکه گسترده‌ای از ۲۰ هزار جایگاه پمپ بنزین در کشورهای مختلف می‌باشد. جایگاه‌های سوخت شورون با نام‌های تجاری زیر فعالیت می‌نمایند:
شرکت شورون روان‌سازها و روغن موتورهای تولید شده خود را، با برندها و نام‌های تجاری زیر، عرضه می‌نماید:
مواد افزودنی شورون، با دو برند تولید می‌شوند:
اعضای هیئت مدیره شرکت شورون:
کاندولیزا رایس؛ وزیر امور خارجه پیشین آمریکا، پیش‌تر یکی از اعضای هیئت مدیره شورون بود، همچنین ریاست کمیته سیاست عمومی شورون را نیز برعهده داشت. او در تاریخ ۱۵ ژانویه ۲۰۰۱ استعفاء داد، تا بتواند به عنوان مشاور امنیت ملی جورج دبلیو بوش منصوب شود. جان واتسون در ۳۰ سپتامبر ۲۰۰۹ به عنوان رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل این شرکت انتخاب شد. وی در تاریخ ۳۱ دسامبر ۲۰۰۹ در پی بازنشستگی دیوید جی. اوریلی جایگزین وی شد.
اَباتَر، روستایی از توابع دهستان اباتر بخش طاهرگوراب شهرستان صومعه‌سرا در استان گیلان ایران است. اباتر در ۸ کیلومتری شمال غربی شهر صومعه‌سرا قرار دارد.
اباتر در قدیم جزئی از بخش گسکر شهرستان صومعه‌سرا به‌شمار می‌آمد. در گذشته دارای ۴ دروازه بوده و محل ارتباط بخش‌های مختلف گسکر بوده‌ است. بخش گسکر در چند دهه پیش یکی ازبخش‌های بزرگ شهرستان صومعه‌سرا محسوب می‌گردید و دارای ۳۵ آبادی بزرگ وکوچک بود که مهم‌ترین آن‌ها: ضیابر، کلیاربر، اباتر، نوده کلنگستان و طاهرگوراب بوده‌اند.
اباتر دارای محلات گوناگون است که از آن جمله می‌توان به تالش‌محله، بالامحله، کوده‌بالا و کوده‌پایین اشاره کرد.
شغل اغلب مردم این روستا دامداری و کشاورزی و به طبع کاشت برنج است. رودخانه معروف پلنگ‌رود که از کوه‌های سیاه‌ورود سرچشمه می‌گیرد و بزرگ‌ترین رودخانه شهرستان میباشد نیز از این شهرک عبور می‌کند. به سبب وجود این رود، در فصل تابستان اباتر میزبان ماهیگیران پرشماری است که برای صید ماهی و گذراندن اوقات فراغت خود به این روستا می‌آیند.
اباتر دارای یک مسجد جامع و مرکزبهداشت میباشد که روستاهای اطراف را پوشش می‌دهد.
این روستا در بخش طاهرگوراب قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱٬۸۲۲ نفر (۵۲۸خانوار) بوده‌است.درگاه ملی آمار ایران
ابراهیم‌سرا روستایی است که در ۲۵ کیلومتری اتوبان رشت به لاهیجان در استان گیلان قرار گرفته‌است و با شهرستان آستانه اشرفیه ۵ کیلومتر فاصله دارد. در غرب آن روستای چولاب و در شرق آن روستای تازه آباد و در شمال آن روستای فشتم و در جنوب آن رودخانه سفیدرود قرار گرفته‌است.
طول جغرافیائی آن ۴۹٫۸۷۹ و عرض جغرافیائی آن ۳۷٫۲۶۵ است. جمعیت آن در حدود ۱۵۰۰ نفر می‌باشد.
شغل اکثر مردم کشاورزی بوده و انواع محصولات مرغوب کشاورزی از قبیل برنج مرغوب هاشمی و بادام زمینی و… کشت می‌شود.
فهرست روستاهای استان گیلان
آبکنار یکی از روستاهای بندر انزلی در استان گیلان در شمال ایران است.
روستای آب‌کنار در کنار مرداب انزلی و در دهستان چهارفریضه واقع شده‌است. این روستا دارای سه محل به نام‌های میرمحل، میان‌محل و مسجدمحل می‌باشد.
کلمه آبکنار به معنی کنار آب است که از چند قرن پیش بر روی این روستا گذارده شده زیرا این روستا در کنار آب قرار گرفته‌است.
تاریخ دقیق اولین کسانی که قدم به آبکنار گذاشته و اولین خانه یا خانه‌ها را به پا داشته‌اند معلوم نیست ولی احتمال دارد مردم آبکنار بیش از ۴۰۰ سال پیش به آبکنار آمده و ساکن شده باشند.
یاسنت لویی رابینو در صفحه ۱۲۲ ولایات دارالمرز می‌نویسد: «آبکنار روی شبه‌جزیره‌ای در مرداب قرار دارد و دارای کارخانه‌ای برای خشک کردن پیله است” و در همین صفحه از دهکده‌های تابعه به نام‌های تربه‌بر، خمیران، شیله‌سر و صافخانه کرگان» یاد نموده‌است. نگارنده تاریخ بقعه آقا سید خرم کیا را نیز ۴۸۰ سال نقل کرده که با احتساب سال ۱۳۶۸ هجری شمسی می‌شود ۸۸۸ هجری شمسی و با سال ۱۴۰۸ هجری قمری که می‌شود سنه ۹۲۸ هجری قمری.
فتح‌الله شکوفه محقق و نویسنده آبکناری: روستای آبکنار دو هزار هکتار است. این آبادی از سال ۱۳۰۷ هجری شمسی برق داشته. اولین دبستان ایران را همراه با تبریز در اینجا داشتیم. تا سال‌ها در آبکنار هزار و پانصد دانش‌آموز وجود داشت و خیلی‌ها از اطراف برای درس خواندن به اینجا می‌آمدند.
در گذشته به سادات میر هم می‌گفتند که بیشتر متداول بوده‌است و چون بستگان و نژاد سید خرم کیا در این محل ساکن بودند این محله را «میر محله» و همچنین بومیان به این محل جیر محله می‌گویند که کلمه‌ای گیلکی است و معنی پایین محله می‌دهد.
از گذشته‌های دور اهالی محلات سه‌گانه مصمم شدند که مسجدی در محل فعلی «مسجد جامع آبکنار» احداث کنند که در ابتدای ورود به آبکنار نظر هر تازه‌واردی را جلب می‌نماید. چون مسجد در محوطه گورستان عمومی آبکنار قرار دارد مورد احترام همه مردم بوده لذا آن را مسجد محله نامیده‌اند.
این محل بین دو محل فوق واقع است و به همین دلیل نام میئَن محله (یعنی محلهٔ میانی، به زبان گیلکی) را به آن داده‌اند. همچنین حمام قدیمی آبکنار و اولین مکتب خانه آبکنار در این محل تأسیس گردیده و به گفته بزرگان آبکنار حمام به دستور میرزا کوچک خان جنگلی و توسط سران آبکنار ساخته شده و متأسفانه به‌طور کامل ویران شده و هیچ اثری از آن به جای نمانده‌است.
محلی را با مساحت تقریبی چند هزار متر مربع، در محل فعلی بازار میان‌محله، تعیین و دکان‌هایی را به صورت دایره با دیواره‌هایی از گل و رس و تیرک‌های نازک چوبی و سرپوش گالی پوش و متصل به یکدیگر احداث نمودند و محوطه بازار ساخته شده را به نام پیله بازار (در زبان گیلکی به معنی بازار بزرگ است) نامیدند و سر دالان دایره‌ای نیز که از سمت غرب، جنوب شرقی و شمال شرقی باز می‌شد بدان اضافه نمودند. در دکان‌ها کالاهای مورد نیاز و مایحتاج عمومی را به فروش می‌رساندند. پس از احداث در سمت شرق محوطه پیله بازار حمام و در طرف جنوبی دکان‌های دیگری بنا گردید و مغازه‌های جدید آنچنان رونق گرفت که بازار قدیمی از رونق افتاد.
مردم اولیه آبکنار که در مسجدمحله تشکیل خانواده داده بودند چون رفت وآمدشان به بازار میان‌محله یا پیله بازار مشکل بود در مسجد محله مبادرت به احداث بازار نمودند که ابتدا و به مرور زمان وسعت یافت. این بازار در سمت شرق مسجد جامع قرار گرفته‌است. این بازار به مرور زمان از سمت شرق و غرب گسترش پیدا کرد که گوشه‌ای از آن به نام شیطان بازار مشهور است. بازار مسجدمحله بعدها محل توقف خودروها و ورود و خروج مسافران به آبکنار گردید و همچنین به علت وجود مسجد جامع در آن از دیگر بازارهای آبکنار بیشتر مشهور شد.
اهالی میر محله آبکنار نیز خواه ناخواه به تبعیت از اهالی دو محله دیگر بازار کوچکی در محوطه باز کنونی خود ساختند و زمانی که مرداب سیاه گیشه محل فعالیت صیادان ماهی و شکارچیان مرغابی و غیره بود رونق و اعتبار زیادی داشت. این بازار در عمر شکوفایی اقتصادی آبکنار به علت نزدیک بودن به مرداب سیاه گیشه و هم به خاطر این که سر راه عبور و مرور صیادان و مسافران قرار داشت محلی برای خرید و فروش ماهی و معاملات مختلف دیگری بوده‌است، از این راه سود سرشاری می‌بردند تا اینکه به علت پائین رفتن و خشک شدن مرداب سیاه گیشه و کساد شدن صید ماهی و شکار و مرغابی رونق سابق را از دست داد.
از گذشته در وسط بازار میرمحله، درخت آزاد کهنسال و بسیار بلند و تنومندی وجود داشت که قسمت عمده میدان را ریشه آن پوشانده و سایه‌اش زینت بخش بازار بود. در سال ۱۳۲۵ هجری شمسی به علت کثرت سن و اینکه طعمه حریق گشته بود از میان رفت. این همان درختی بود که به علت ارتفاع زیادی که داشت قبل از شهریور ۱۳۲۰ به وسیلهٔ ارتش ایران برفراز آن پاسگاهی جهت دیده‌بانی احداث گردید زیرا از آنجا تا دور دست‌های مرداب و سواحل آن به خوبی در معرض دید قرار می‌گرفت.
جمعیت آبکنار از قبایل و گروه‌های مهاجر مختلفی تشکیل شده‌است.
آقای شکوفه در این باره می‌نویسد:
جمعیت آبکنار را اهالی شهرهای مختلف ایران از جمله طالقان، لاهیجان، اصفهان، تبریز، شیراز، قم، دلیجان، لرستان، کردستان و عده‌ای از روستاهای مجاور از جمله تشکیل داده‌اند.
آقای شیخ بهائی حیدریان می‌نویسد:
مابین آبکنار و تربه‌بر چندین ده مخروبه کوچک و بزرگ که هنوز آثار آن کاملاً مشهود است در زمانی دور وجود داشته که محل سکونت اجداد آبکناری‌های فعلی بوده‌است.
آقای حجت اله امانی نوشته‌است که:
بطوری‌که تحقیق گشته مردم آبکنار در حوالی بیابان هفت خانان متمرکز بودند ولی در اثر مرض وبا در آن سرزمین مردم نامبرده پس از تلفات جانی بیشمار به ناچار به طرف چاف لاهیجان و یک عده به سمت آستارا و نیز عده‌ای دیگر به قسمت آبکنار فعلی مهاجرت کرده‌اند.
مرحوم شیخ لطیف، گویا به دلایلی از لاهیجان به آبکنار مهاجرت کرده و و در میرمحله ازدواج و در آنجا ساکن می‌شود. خانواده‌های صدقی، سلیم پور، نوروزی، شکوفه و بابانژاد از نواده‌های آن مرحوم می‌باشند.
دو برادر به نام‌های شفیع عمو و عباد عمو از شفت فومن به آبکنار وارد که طایفه شفیعی، بزاز، فرقانی، صفرنیا، امانی، غضنفری، بلوکی و رادمنش از همین دو نفر می‌باشند.
در بررسی‌هایی که انجام گرفته، عده‌ای از آبکناری‌های فعلی از نسل کردان و لرهایی هستند که در زمان شاه عباس بزرگ و نادرشاه به سواحل مرداب تبعید شده و در آبکنار ساکن شده‌اند که می‌توان به کبیری، مسعودی، کامجار، زارع، بشیری، سید کیائی، میرزاد، ساجدی، شفق، نیکو، گلی، بخشنده و پور موسی، شاکری، شکری، نظری، دبیری، عزیزی و تشکری اشاره نمود.
آقای حجت اله امانی می‌نویسد:
جمعی از خانواده‌ها که از زمان‌های قدیم به آبکنار مهاجرت و ساکن شده‌اند عبارتند از: فرهادی ، پورهادی، سیدین، شکر طایفه، شفیع، محبی، بهلولی، کربلائی سمیع سمیعی، نورانی، فرجی، عمرانی، پادنگی، خانعلی، حاتم، قزوینی زاد، یوسفی، سیف، خباز، فقیر پندار، عندلیب، رحیم دوست، مدبر، بحری، شیرازی، نوروزی مقدم، صفائی، محمدیان، کاروانکش، وارد آبکنار، شیخ زاد، فردی، هدهدی، جلالیان، قیومی، میرزا احمدی، قیامی، ذوالفقار، سیاوش، نجف پور، بابائی، سلطانی، صفری، سرمه‌ای، نعمتی، غلامی، مسکین، فلاحتکار، برقی، شمسی، موسویان، حبیبی و علوی که عده‌ای از این خانواده‌ها دو رگه می‌باشند.
آبکنار در منطقه جلگه‌ای و جنگلی و در طول جغرافیائی ۴۹ درجه و ۱۹ دقیقه و عرض ۲۷ درجه و ۲۶ دقیقه و دارای نسخ ۴۰۰ ساله (در سال ۱۳۶۳ شمسی) و از نظر ثبتی جزو بخش ۷ بندر انزلی می‌باشد، مسافتش تا ضیابر ۷ کیلومتر تا کپورچال ۱۸ کیلومتر و تا انزلی ۳۸ کیلومتر و فاصله‌اش از طریق مرداب به انزلی ۱۲ کیلومتر است. از شمال به مرداب انزلی از طرف مشرق به دماغه ماهروزه از جنوب به مرداب سیاه کیشم و از غرب به کپورچال متصل است.
ماهروزه سرزمینی است تقریباً فاقد جمعیت و ساکنین انگشت شمار و از قدیم محل چراگاه احشام و کشاورزی اهالی آبکنار بوده از این رو همانند سایر روستاها مورد بررسی قرار نمی‌گیرد و داخل آبکنار محسوب می‌شود. مرتع ماهروزه در سمت مشرق آبادی واقع می‌باشد و محل برخورد باتلاق سیاه کیشم و مرداب انزلی است.
مرداب سیاه کیشم که به زبان محلی سیاه کیشی گفته می‌شود بیشتر مناطق آن نی‌زار و گالی‌زار می‌باشد. مرداب سیاه کیشم در جنوب آبکنار و شمال مناطق مربوط به حوزه صومعه سرا(سوماسرا) یعنی نرگستان و سیاه‌درویشان و کوله‌سر و چکور می‌باشد که آب آن شیرین و از آب‌های مناطق شرقی کوه‌های تالش و رودخانه بهمبر تأمین می‌شود. این مرداب چون غالباً پوشیده از نی و گالی است، محل تخم‌افشانی انواع ماهی‌های دریای کاسپین بوده که اواخر اسفند و اوایل بهار جهت تخم‌ریزی به مرداب سیاه کیشم مهاجرت و پس از تخم‌ریزی دوباره به دریای کاسپين مراجعه می‌نمایند.
مرداب انزلی در شمال روستای آبکنار با مساحتی در حدود ۲۰ هزار هکتار از بزرگترین زیستگاه‌های طبیعی جانواران ایران محسوب می‌شود. این مرداب به دلیل موقعیت جغرافیایی از نظر میزان بالای رطوبت و آب با هیچ‌یک از تالاب‌های ایران قابل مقایسه نیست.
بر پایه سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این روستا ۲٬۹۷۰ نفر (۹۷۹ خانوار) بوده و این درحالی است که جمعیت آبکنار در سال ۱۳۶۸ هجری خورشیدی ۷۰۰۰ نفر در ۱۰۰۰ خانوار می‌باشد که دلیل این کاهش شدید جمعیت می‌تواند کمبود کسب و کار مردم در این منطقه باشد چراکه عده زیادی از اهالی آبکنار برای کار به شهر أنزلي و رشت وتهران و بندرعباس و حتی بخشی از اهالی به دلایل سیاسی یا شخصی یا اقتصادی به خارج از کشور مهاجرت کرده‌اند.
در روستای آبکنار همانند دیگر نقاط شهرستان انزلی،
زبان گیلکی رایج است.
استاد سید حسین قوامی آبکناری در سال ۱۳۲۵ در آبکنار متولد شد. تا ششم ابتدایی در آبکنار بود و بعد به تهران عزیمت کرد و دیپلم ادبیات دریافت نمود. وی از کارمندان سازمان ملی فولکلور بود و در هنرستان عالی موسیقی نزد زنده یاد استاد محمود کریمی گوشه‌های پنج آواز و هفت دستگاه را آموخت. در آن زمان برای اجرای موسیقی سنتی و محلی در فستیوال آواز فولکور ایتالیا، فرانسه، پاکستان، آلمان، چین و ژاپن عزیمت نمود و در ژاپن از نظر بالا بودن نت صدا نفر اول شد. همچنین استاد قوامی آثار جاودانه‌ای را در آواز مذهبی ارائه نموده که اثر «علم افتاده و نیست علمدار حسین» یکی از این آثار است.
زهرا سیاوش آبکنار در روز پنجشنبه ۲۵ شهریور ۱۳۳۳ در آبکنار متولد شد. وی در دو قالب کلاسیک و نو شعر می‌سراید. وی علاوه بر شعر در زمینه تحقیق و نویسندگی هم دستی دارد و نوشته‌های او در مطبوعات کشور به خصوص در فصل نامه گیلان ما به چاپ رسیده‌است.
از آثار ایشان می‌توان به پرند خیال، الهه دریایی، یلدای خاموشی، آیین‌های موازی، سجدهٔ سبز عاشقان، فصل سکوت شاخه‌ها، دل‌نامه‌های سپیده و سبز و می‌روم پشت پرچین رؤیا اشاره کرد. همچنین کتاب آنا جدیدترین اثر وی در ۳ شهریور ۱۳۹۶ در بندرانزلی رونمایی شد.
مریم خاتون ملک‌آرا اولین تراجنسی شناخته شده ایران بود که توانست با تلاش زیاد فتوای تغییر جنسیت را از سید روح‌الله خمینی بگیرد.
او که قبل از تغییر جنسیت فریدون نام داشت انجمن حمایت از بیماران مبتلا به اختلالات هویت جنسی ایران را برای حمایت از تراجنسی‌های ایران در سال ۱۳۸۶ تأسیس کرد.
مساجد آبکنار
تا سال ۱۳۴۱ شمسی در آبکنار فقط یک مسجد وجود داشت و آن هم همین مسجدی است که امروزه نظر هر تازه‌واردی را در ابتدای آبکنار به خود جلب می‌نماید. در گذشته‌های دور معتمدین و ریش سفیدان محله قدیمی به دور هم نشسته و تصمیم گرفتند در محل فعلی این مسجد، مسجدی بنا کنند که اهالی هر سه محل از آن استفاده نمایند. ابتدا مسجدی کوچک با اسکلت تنه درخت نی و با سرپوش لی بنا کردند دیواره‌های آن را نیز از نی ساخته و نیز روی آن را با گل پوشانیدند و هر چند سال به مرمت و نوسازی قسمت یا تمامی مسجد می‌پرداختند و زمانی که برف سنگینی می‌آمد و بر سر مسجد می‌نشست جوانان آبکناری به برف روبی می‌پرداختند تا سقف مسجد بر اثر سنگینی فرو نریزد و به نمازگزاران آسیبی نرساند.
در سال ۱۳۵۵ خورشیدی آقای محمد علی پورموسی رئیس انجمن ده که دهبان آبکنار نیز بوده، ازهمه آبکناری‌ها به خصوص آن‌ها که در تهران بودند استمداد فکری و مالی نموده و در تاریخ ۳۱ فروردین ۱۳۵۵ مسجد را به‌طورکلی خراب کرده تا مسجدی نو با مصالح ساختمانی امروزی احداث نمایند. به منظور پیش‌بینی‌های لازم و نگهداری مسجد در آینده امنای مسجد با نظارت اوقاف گیلان انتخاب شدند.
در سال ۱۳۴۲ خورشیدی در بازار میان محله نیز مسجدی ساخته شد که زمین آن را حاج آقا اکبری اهدا کرده بود و با همیاری مردم ساخته شد.
در سال ۱۳۵۱ خورشیدی در میر محله مسجدی به نام مسجد مولی علی با همت و همیاری اهالی و با پیشگامی عده‌ای از ریش سفیدان و بزرگان محل این مسجد احداث و در بهار سال ۱۳۵۵ به کلی نوسازی گردید.
فضایی کوچک در خیابان پاسداران که در آن تجهیزات بازی وجود دارد.
در مجاورت مرداب انزلی با رستوران و کافی شاپ
واقع در جاده ماهروزه در مجاورت مرداب انزلی
آتشگاه یکی از مناطق استان گیلان در شمالِ ایران و شهر رشت می‌باشد .
آتشگاه در منطقه 4 و غرب رشت ، پس از احمدگوراب واقع شده است و امروزه یکی از محله‌های شهر رشت به شمار می‌آید.
ابراهیم پور داوود، پژوهشگر ایران باستان، پس از بازگشت از بیروت ، مقداری بادام زمینی با خود آورد و در ملک شخصی خود در آتشگاه کاشت که به محصول نشست و بعدها کشت آن در گیلان متداول شد.
شاه سجونگ کبیر (۱۵ مه ۱۳۹۷ – ۸ آوریل ۱۴۵۰) چهارمین پادشاه خاندان چوسان و پسر سوم پادشاه تائجونگ بوده‌است که پس از خلع شدن برادر بزرگترش جائه از ولیعهدی، به این مقام رسید. در چهار سال اول سلطنتش، پدرش تائجونگ در مقام نایب السلطنه امور کشور را اداره می‌کرد. سجونگ در دوران سلطنتش به تقویت اندیشه‌های کنفسیوسی پرداخت و اصلاحات حقوقی عمده‌ای را اجرا کرد. همچنین تا قبل از او در چوسان از الفبای چینی استفاده می‌شد تا این که او الفبای کره‌ای (هانگول) را اختراع کرد. سجونگ علاوه بر این کارها و تلاش‌هایش برای رفاه اجتماعی، علی‌رغم مخالفت نجیب‌زادگان و اشراف دربار، دانشمندانی همچون جانگ یونگ شیل را برای پیشرفت فناوری‌های علمی چوسان تشویق کرد. همچنین او ارتشی را به شمال اعزام کرد و تلاش‌های زیادی برای جلب مهاجران به چوسان کرد. علاوه بر این‌ها در جنوب مهاجمان ژاپنی را شکست داد و جزیره تسوشیما را به تصرف خود درآورد.
سجونگ سومین پسر شاه تجونگ در ۱۵ مه سال ۱۳۹۷ به دنیا آمد. سجونگ به عنوان یک شاهزاده جوان در مباحث مختلف مهارت زیادی داشت و پدرش شاه تجونگ او را از دو برادر بزرگترش بیشتر دوست داشت. با توجه به این که سجونگ پسر سوم تجونگ بود، رسیدن او به تاج و تخت منحصر به فرد و بی‌نظیر بود. بزرگ‌ترین پسر تجونگ یانگنیونگ در سال ۱۴۰۴ به عنوان ولیعهد انتخاب شد ولی به خاطر خوشگذرانی‌های بیش از حدش از ولیعهدی عزل شد، با این حال برخی بر این باورند که یانگیونگ به نفع برادر کوچکترش از ولیعهدی استعفا داد. پس از برکناری یانگیونگ از ولیعهدی وزرای دربار مخالفان حذف یانگنیونگ را اعدام کردن و سرانجام در سال ۱۴۱۸ با توجه به این که پسر دوم تجونگ علاقه‌ای به سلطنت نداشت، تجونگ، سجونگ را به عنوان ولیعهد برگزید. با این حال درک متفاوت سجونگ از سیاست و هوش و خلاقیت او در اداره امور تا سال ۱۴۲۲ یعنی مرگ پدرش تجونگ آشکار نشد.
شاه سجونگ با انتصاب افرادی از طبقات مختلف و پایین اجتماعی به عنوان کارمندان دولت تغییراتی اساسی در ساختار دولت به وجود آورد، با این حال او رویدادهای رسمی دولت را با توجه به اندیشه‌های کنفسیوس انجام می‌داد، همچنین مردم را به رفتار کردن بر اساس آیین کنفسیوس تشویق می‌کرد و چندین کتاب دربارهٔ اندیشه‌های کنفسیوس نشر کرد، در نتیجه آیین کنفسیوس به یک هنجار اجتماعی تبدیل شد. او در ابتدا او راهبان بودایی از تبلیغ کردن دینشان در پایتخت منع کرد و از قدرت و ثروت سران این دین به شدت کم کرد اما بعدها با ساختن معابد بودایی و پذیرش این دین کار خود را جبران کرد.
سجونگ با دودمان مینگ در چین روابط بسایر خوبی برقرار کرد که برای چوسان سود بسیار زیادی داشت. همچنین برای جلوگیری از حمله جورجی‌ها در شمال کره ارتشی را به آنجا اعزام کرد. علاوه بر این‌ها روابط خوب کشورش با ژاپن را حفظ کرد و برای رونق تجارت بین این دو کشور سه بندر را ایجاد کرد اما مدتی بعد به خاطر غارتگری‌های دزدان دریایی ژاپنی در دریای جنوب به جزیره تسوشیما که مقر خوبی برای دزدان دریایی بود حمله کرد و آن جا را تصرف کرد.
شاه سجونگ در زمینه ارتش برنامه‌ریزی‌های مؤثری داشت. او قوانین و مقررات نظامی مختلفی را برای برقراری امنیت در امپراتوری اش وضع کرد. همچنین او بسیار برای پیشرفت ارتش چوسان مشتاق بود و از فناوری‌های مختلف نظامی پشتیبانی می‌کرد. این فناوری‌ها شامل توپ‌های جنگی نیز می‌شد، همچنین در این زمان انواع مختلف تیرها و گلوله پرت کن‌های آتشین برای استفاده با باروت آزمایش شدند و مورد استفاده قرار گرفتند. در مه سال ۱۴۱۹ شاه سجونگ تحت مشاوره‌های پدرش تجونگ ارتشی را به شرق اعزام کرد. هدف این لشکرکشی سرکوب کردن دزدان درایی غارتگر ژاپنی بود. در این لشکر کشی، ۲۴۵ ژاپنی در برابر ۱۸۰ کره‌ای کشته شدند همچنین ۱۱۰ ژاپنی نیز به اسارت گرفته شدند. در این نبرد ۸ کره‌ای و ۱۴۶ چینی که قبلاً ربوده شده بودند آزاد شدند. در سپتامبر ۱۴۱۹ آتش‌بس اعلام شد و ارتش کره بازگشت، اما پیمان «گهای» که صلح نهایی را بین دو کشور برقرار می‌کرد در سال ۱۴۴۳ بسته شد. طی این قرار داد جزیره تسوشیما متعهد می‌شد که سلانه به پادشاه چوسان خراج دهد و در عوض دربار چوسان امتیازاتی در زمینه تجارت به ژاپن می‌داد.
در سال ۱۴۴۳، سجونگ ژنرال برجسته کره ای، کیم جانگ سو را برای سرکوب کردن جورجی‌ها به شمال فرستاد. در نهایت ارتش ژنرال کیم ۴ قلعه را در شما فتح کرد و امپراتوری چوسان را رود سونگ هوآ گستراند. سپس برای حفاظت از مردم در برابر جورجی‌ها ۴ قلعه دیگر ساخته شد.
سجونگ به پیشرفت علم و تکنولوژی بسیار اهمیت می‌داد. او دنبال راهی بود که کشاورزان بتوانند محصولات بیشتری کشت کنند، به همین دلیل تصمیم گرفت که کتابی راهنما برای کشاورزان گردآوری کند تا با توجه به آن محصولات بیشتری کشت کنند، این کتاب شامل اطلاعاتی دربارهٔ شیوه‌های مختلف کشت کردن در نواحی مختلف بود که به دستور سجونگ توسط محققان جمع‌آوری شده بود. در زمان حکومت سجونگ، جانگ یونگ شیل به دانشمندی برجسته تبدیل شد. جانگ یونگ شیل فردی از طبقات پایین جامعه بود اما ذهنی خلاق و باهوش داشت. تجونگ، پدر سجونگ متوجه این استعداد شد و در او را در اداره نجوم استخدام کرد. پس از مدتی به خاطر لیاقتی که از خود نشان داد به مقام‌های بالاتری دست یافت. اشراف و نجیب‌زادگان دربار به خاطر این که دادن مقام به یک برده و همچنین دادن منابع مالی به او برای ساخت اختراعاتش مخالفت‌های زیادی نشان دادند اما شاه سجونگ به خاطر مهارت‌های جانگ یونگ شیل از او پشتیبانی کرد. جانگ یونگ شیل طرح‌های مختلفی برای ساعت آبی ابداع کرد. همچنین او یک حلقه دار (اسطرلاب کروی) و ساعت آفتابی ساخت و چاپ فلزی را ابداع کرد، اما از همه مهم‌تر، شگفت‌آورترین اختراعش را در سال ۱۴۴۲ معرفی کرد، اولین باران سنج جهان، اما این باران سنج امروزه وجود ندارد و از بین رفته‌است. قدیمی‌ترین باران سنج موجود در شرق آسیا متعلق به دوره یئونگجو(۱۶۹۴–۱۷۷۶) یکی دیگر از پادشاهان چوسان است. در زمان سجونگ دو کتاب دربارهٔ طب سنتی کره‌ای نوشته شدند. این دو کتاب نشان دهنده این است که تلاش کره ای‌ها برای پیشرفت در طب سنتی از چین متمایز است.
سجونگ به نحوه کشاورزی و تولید محصولات آن بسیار اهمیت می‌داد، به همین خاطر به کشاورزان اجازه داد که در شرایط سخت مالیات کمتری پرداخت کنند، به همین دلیل کشاورزان کمتر نگران منابع مالی و امرار معاش بودند و بیشتر به فکر کشت محصولات بیشتر و فروش آن‌ها بودند. همچنین گفته شده که پس از آن زمانی در قصر شاه سجونگ مقدار بسیار زیادی از منابع غذایی اضافه آمد و سجونگ آن هارا بین فقرا تقسیم کرد. در سال ۱۴۲۹ کتاب نونگسا جیکسئول گردآوری شد. ای کتاب دربارهٔ نحوه کاشت و برداشت محصول و نحوه درمان خاک بود. نوشته‌های شخصی سجونگ بسیار مورد توجه است. همچنین از کتاب‌هایی که وی نوشته‌است می‌توان به کتاب معروف صدای پرواز اژدهایان، قسمتی از زندگی بودا، آهنگ ماه درخشان بر هزار رودخانه و واژه‌نامه تلفظ چینی-کره‌ای اشاره کرد.
سجونگ با اختراع الفبای هانگول عمیقاً تاریخ کره را تحت تأثیر قرار داد. تا قبل از اختراع هانگول، هانجا (الفبای چینی) مورد استفاده بود و فقط نجیب‌زادگان و اشراف می‌توانستند آن را برای خواندن و نوشتن فرا گیرند. البته در آن زمان برای ارسال اسناد و مدارک اداری از الفبای هانومان نیز استفاده می‌شد. همچنین یادگیری دستور زبان هانجا سخت بود. سجونگ در نظر داشت با خلق یک الفبا مختص کره هویت فرهنگی محکمی برای کره ایجاد کند. او ۲۸ حرف الفبا را اختراع کرد، این حروف مبنی بر الگوهای ساده شده شکل تلفظ حروف در اندام‌های گویایی انسان همچون دهان، زبان و دندان است زیرا سجونگ قصد داشت با اختراع این الفبا تمامی مردم از طبقات مختلف بتوانند بخوانند و بنویسند. در سال ۱۴۴۳ الفبا تکمیل شد و در سال ۱۴۴۶ به همراه یک کتاب راهنمای ۳۳ صفحه‌ای که حروف الفبا را معرفی می‌کرد و اندیشه‌های فلسفی پشت آن را بیان می‌کرد؛ بنابراین مردم می‌توانستند پس مدتی مطالعه کتاب بتوانند بخوانند و بنویسند. البته پس از اختراع الفبا، شاه سجونگ با مخالفت مدرسان اندیشه‌های کنفسیوس مواجه شد، زیرا آنان می‌گفتند که کتاب‌های کنفسیوس به الفبای هانجا نوشته شده‌است و با این کار کسی نمی‌تواند آن را بخواند.
سجونگ در سال ۱۴۵۰ به خاطر بیماری دیابت از دنیا رفت. او قبل از مرگ، پسر اولش مونجونگ را به ولیعهدی انتخاب کرد. سجونگ می‌دانست مونجونگ به دلیل بیماری‌اش زیاد عمر نخواهد کرد، به همین خاطر در بستر مرگ از نزدیکانش خواست تا پس از مرگ پسرش، از نوه‌اش دانجونگ حمایت کنند. مونجونگ بعد از دو سال سلطنت از دنیا رفت و پسر دوازده ساله‌اش دانجونگ به سلطنت رسید. با به سلطنت رسیدن دانجونگ ثبات سیاسی کشور از بین رفت و اوضاع آشفته شد. پسر دوم سجونگ، سجو خواهان سلطنت بود. پس از برادرزاده‌اش را از سلطنت خلع و تبعید کرد و ۶ نفر از وزرای با کفایت دوران پدرش را به دلیل حمایت از دانجونگ و تلاش برای برگرداندن سلطنت به او اعدام کرد. در کره امروزی، نام یک خیابان و مرکز هنرهای نمایشی در سئول به نام سجونگ است.
https://en.wikipedia.org/wiki/Sejong_the_Great
کشتار خواجه‌لی یا قتل‌عام خواجه‌لی کشتار حداقل ۱۶۱ نفر از ساکنان خواجه‌لی در اطراف شهر خواجه‌لی در ۲۵–۲۶ فوریه ۱۹۹۲ از جانب نیروهای مسلح ارمنستان و تاحدی کشورهای مستقل همسود در طول جنگ قره‌باغ می‌باشد. با توجه به سمت جمهوری آذربایجان، دیدبان حقوق بشر، و دیگر ناظران بین‌المللیNew York Times – massacre by Armenians Being Reported که قتل‌عام توسط نیروهای مسلح ارمنستان صورت گرفته‌است. پس از سقوط شهر خواجه‌لی در طی جنگ قره‌باغ، کشتار غیرنظامیان آذربایجانی در این شهر توسط ارتش ارمنستان به همراهی نیروهای ۳۶۶ ارتش روسیهدیده‌بان حقوق بشر-کشتار در قفقازISBN 1-56432-081-2 در ۲۵ و ۲۶ فوریه سال ۱۹۹۲ اتفاق افتاد.Massacre by Armenians Being Reported - NYTimes.com بر اساس آمار دولت جمهوری آذربایجان در این کشتار ۶۱۳ نفر از غیر نظامیان از جمله ۶۳ کودک جان خود را از دست دادند.Letter from the Chargé d'affaires a.i. of the Permanent
سازمان دیده‌بان حقوق بشر آمار کشتار را مطابق گزارش سال ۱۹۹۳ مرکز هلسینکی بیش از ۱۶۰ نفر و مطابق گزارش سال ۱۹۹۴ مرکز هلسینکی بیش از ۲۰۰ نفر اعلام کرده‌است و در زیرنویس سند اشاره شده، آمار ۲۰۰ کشته بیشتر قابل قبول است تا آمار احتمالی بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ کشته. از جمعیت ۶۳۰۰ نفری خواجه‌لی در زمان حمله حدود ۳۰۰۰ نفر در شهر باقی‌مانده بودند و مابقی قبل از آغاز حمله شهر را ترک کرده بودند.
بنابر ادعای جمهوری آذربایجان ۵۳نفر با مصادیق قتل بیرحمانه (سوزاندن، چهار میخ کردن، با بریدن سر یا کندن پوست آن و سایر قسمت‌های بدن، از حدقه خارج کردن چشم یا بریدن بخش‌هایی از بدن) کشته شده‌اند. همچنین هشت خانواده به‌طور کامل نابود شده، ۲۵ کودک هر دو والدین و ۱۳۰ کودک یکی از والدین خود را از دست دادند. این کشتار یکی از غم‌انگیزترین رخدادها در تاریخ مناقشه جمهوری آذربایجان و ارمنستان بر سر قره‌باغ کوهستانی بود.دیده‌بان حقوق بشر-هفت سال مناقشه در قره باغ کوهستانی
دولت ترکیه از عنوان «نسل‌کشی خواجه‌لی» منابع جمهوری آذربایجان http://www.turksam.org/tr/a2342.html از عنوان «نسل‌کشی خواجه‌لی» و «فاجعه خواجه‌لی» استفاده می‌کند.State Commission on prisoners of war, hostages and missing persons – Khojaly genocide
خواجه‌لی در ترکیب تقسیمات جمهوری سوسیالیستی آذربایجان روستایی با جمعیتی بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ نفر بود. این جمعیت حداکثر ۲۱۳۵ نفر ذکر شده‌است. اکنون خواجه‌لی به صورت دفاکتو قسمتی از جمهوری قره باغ است و اندکی بیش از ۱۰۰۰ نفر جمعیت دارد. در واقع ظرفیت این روستا برای بهره‌مندی از یک زندگی نرمال برای اهالی، چیزی ما بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ نفر است. با آغاز مناقشه قره باغ در سال ۱۹۸۸، مقامات جمهوری سوسیالیستی آذربایجان به منظور تغییر موازنه جمعیتی در قره باغ اقدام به انتقال دو گروه جمعیتی به خواجه‌لی کردند، گروه اول ترک‌های مسختی رانده شده از ازبکستان و گروه دوم آذربایجانی‌های رانده شده از ارمنستان بودند. در مقابل مقامات ارمنستان هم ارامنه رانده شده از سومگاییت، باکو و دیگر شهرهای جمهوری سوسیالیستی آذربایجان را در قره باغ ساکن می‌کردند. این رقابت جمعیتی، با انتقال حدود ۲۰۰۰ نفر از ترک‌های مسختی و حدود ۲۰۰۰ نفر از آذری‌های رانده شده از ارمنستان همراه بود. به‌طوری‌که جمعیت خواجه‌لی در اواخر سال ۱۹۹۱ (چند ماه قبل از کشتار) به ۶۳۰۰ نفر رسیده بود. (المان ممدوف فرماندار خواجه‌لی در مصاحبه با چنگیز مصطفایف بلافاصله پس از کشتار این عدد را حدود ۷۰۰۰ نفر اعلام کرد)
در واقع پس از این تزریق مصنوعی جمعیت روستای خواجه‌لی به شهر خواجه‌لی تبدیل شد.
این سیاست جمعیتی شرایط زندگی سختی برای اهالی ایجاد کرده بود، در گزارش شبکه تلویزیونی ای ان اس از اهالی خواجه‌لی در سال ۱۹۹۱ کمبود خدمات در روستا و نارضایتی ترک‌های مسختی از شرایط زندگی کاملاً مشخص است.
جمعیت شهرستان خواجه‌لی (شامل شهر خواجه‌لی و روستاها و قصبه اطراف) مطابق سرشماری سال ۱۹۹۸ اتحاد جماهیر شوروی سابق ۱۱۵۵۰ نفر بوده‌است.
از عصر روز ۲۵ فوریه شهر در معرض آتش شدید توپخانه و تجهیزات زرهی سنگین قرار گرفته بود. در نتیجه آتش‌سوزی‌هایی در شهر رخ داده بود و در بامداد روز ۲۶ فوریه شهر تماماً به آتش کشیده شد. بیشتر اهالی با امید رسیدن به مرکز استان آقدام که در آن نزدیکی قرار داشت و ساکنین آن آذربایجانی بودند، مجبور به ترک شهر شدند. تعداد آن‌ها ۱۵۵۰ نفر ذکر شده‌است.Armenian soldiers massacre hundreds of fleeing families, The Times, London, 1 March 1992 اما این هدف محقق نگردید و ساکنین در حین فرار در دره‌ای باریک در بین روستاهای نخجوانلی و پیرجمال مورد محاصره قرار گرفته و بیشترشان قتل‌عام شدند.The Washington Post, 28 February 1992, Armenian soldiers massacre hundreds of fleeing families, The Times, London, 1 March 1992: Armenian soldiers shot and bayoneted more than 450 Azeris, many of them women and children, who were fleeing an attack on their town. Hundreds, possibly thousands, were missing and feared dead. Survivors who struggled across snow-covered mountains in sub-zero temperatures to Agdam in Azerbaijan said the massacre took place on Wednesday morning when up to 1,500 people were trapped in a gorge and surrounded by Armenian soldiers
از بین محاصره‌شدگان افرادی به کوه‌ها و جنگل پناه برده و تنها عده قلیلی توانسته بودند خودشان را به آقدام برسانند.
آنهایی که هم به آقدام رسیده بودند وضعیت چندان مساعدی نداشته و غالباً عزاداری می‌کردند. در محل عزاداری آوارگان ده‌ها جسد پاره‌پاره شده را به سردخانه موقت پشت مسجد انتقال دادند. به گزارش نیوزویک آن‌ها مردان غیرنظامی، زنان و کودکان خواجه‌لی، یک قصبه جنگ زده در قره باغ کوهستانی هستند که مورد تاخت و تاز نیروهای ارمنی در ۲۵–۲۶ فوریه قرار گرفته‌است. بسیاری از آنان در حالی که تلاش برای فرار داشتند، کشته شدند؛ برخی قربانیان مثله و پوست سر برخی دیگر کنده شده‌است.Pascal Privat, The face of a massacre, Newsweek, 16 March 1992: a place of mourning refugees and dozens of mangled corpses dragged to a makeshift morgue behind the mosque. They were ordinary Azerbaijani men, women and children of Khojaly, a small village in war-torn Nagorno-Karabakh overrun by Armenian forces on Feb. 25-26. Many were killed at close range while trying to flee; some had their faces mutilated, others were scalpe.
یکی از کسانی که توانسته بود، با وجود زخمی که بر پشت داشت خود را به آقدام برساند می‌گوید:
از سرانجام کسانی که در شهر مانده بودند نیز اطلاعی حاصل نشد و بنا به گزارش شاهدان عینی با توجه به حجم آتشی که روی شهر بود، به احتمال زیاد کشته شده‌اند.The Washington Post, 28 February 1992, Nagorno-Karabakh victims buried in Azerbaijani town – Refugees claim hundreds died in Armenian attack
در این زمینه تایمز لندن در روز بعد از حادثه گزارش می‌دهد که:
توماس گولتز خبرنگار واشینگتن پست در آقدام در بخشی از گزارش خود در ۲۸ فوریه به نقل از یکی از خادمان مسجد آقدام سعید صادق اوف می‌نویسد:
عکاس رویترز یعنی فدریک لنگین نیز در این زمینه بیان کرده‌است که:
در مورد دیگری آناتول لیون گزارشگر تایمز لندن برای تهیه گزارشی از قتل‌عام خواجه‌لی به ناحیه سفر کرده بوده‌است که مشاهدات خود را در روز ۲ مارس ۱۹۹۲ در این روزنامه منتشر کرده‌است.Corpses litter hills in Karabakh, The Times, By Anatol Lieven, 2 March 1992 او در بخشی از گزارش خود این‌گونه می‌نویسد:
در گزارش دیگری همین خبرنگار تایمز لندن در آقدام در ۳ مارس عنوان می‌کند که اجساد آوارگان قتل‌عام شده آذربایجانی در دره‌ای کوچک و بلندی‌های نزدیک خواجه‌لی اطراف آن پراکنده شده‌اند.Bodies mark site of Karabakh massacre, The Times, By Anatol Lieven in Aghdam, Azerbaijan, 3 March 1992: Scattered amid the withered grass and bushes along a small valley and across the hillside beyond are bodies of last Wednesday's massacre by Armenian forces of Azerbaijani refugees.
این اتفاقات در روزنامه دی تایمز، ۳ مارس ۱۹۹۲ در خبری با عنوان «اجساد نشانِ محل انجام قتل‌عام» تأیید شده و به قساوت ارمنی‌ها در زمان کشتن آذربایجانیان اشاره شده‌است.Bodies mark site of Karabakh massacre By Anatol Lieven in Aghdam, Azerbaijan,The Times, 3 March 1992
همه این شواهد حاکی از رخ دادن قتل‌عام علیه آذربایجانی‌ها بوده‌است و به تعبیر هلن وماک خبرنگار خارجی که خود در زمان قتل‌عام در آغدام حضور داشته‌است:
پس از استقلال جمهوری آذربایجان از شوروی در انتخابات ۸ سپتامبر ۱۹۹۱، ایاز مطلب‌اف به عنوان نخستین رئیس جمهوری آذربایجان در رأس کارها قرار گرفت.ایاز مطلب‌اف همچنان در روسیه کشتار خوجالی که در زمان ریاست جمهوری مطلب‌اف پیش آمد وی را مجبور به استعفا کرد. وی در ششم مارس ۱۹۹۲ استعفانامه‌اش را به پارلمان جمهوری آذربایجان ارائه داد. نتیجه استعفای مطلب‌اف، انتخاب ابوالفضل ایلچی بیگ به ریاست جمهوری آذربایجان بود. مطلب‌اف فاجعه خوجالی را توطئه جبهه خلق برای رسیدن به قدرت می‌داند وی در مصاحبه‌ای با روزنامه چکی نزاویسمایا گازتا در این باره می‌گوید:
نیروهای ارمنی چند روز پیش از حمله به شهر، به ساکنان غیرنظامی اطلاع داده بودند تا از طریق دالان امن مشخص شده، شهر را ترک کنند ولی نیروهای آذربایجانی مانع خروج مردم شده بودند. شمیل الکپرلی، روزنامه‌نگار آذربایجانی، گزارش می‌دهد: «در شهرداری آغدام شاهد مکالمهٔ تامرلین غارای‌اف، معاون دیوان عالی آذربایجان و المان محمداف، شهردار خواجه‌لی، بودم. در حالی که قوای ارمنی با بلندگوهایشان از ساکنان خواجه‌لی می‌خواستند که از طریق دالان امن شهر را ترک کنند غارای‌اف با اطمینان می‌گفت که جای هیچگونه نگرانی نیست و ما تا دو روز آینده با هم در خواجه‌لی چای خواهیم نوشید.»
عاملان اصلی قتل‌عام شامل واحدهای نیروهای مسلح ارمنستان، گروه‌های مسلح محلی ارمنی در قره باغ کوهستانی و اعضای نفرات هنگ نیروی زمینی ۳۶۶ روسی به فرماندهی یوگنی نابوکین الکساندرویچ در شهر خانکندی می‌باشند. مشخصاً رهبری عملیات حمله به خواجه‌لی را افرادی بنام‌های سیران اوهانیان، یوگنی نابوکین و والری مکرتچیان بر عهده داشته‌اند
در تیر باران غیرنظامیان نیز اعضای واحدهای مسلح ارمنی و مشخصاً کارو پتروسیان، ویتالی بالاسانیان، سیران اوهانیان، والری گریگوریان و به‌طور مستقیم دست داشته‌اند.
روبرت کوچاریان، سرژ سرکیسیان، اولگ اسایان، اسلاویک آروتونیان، آندری ایسخانیان، سرگی بگلاریان، موسیس آکوپیان، گریگوری کسبکیان، واجیک میرزویان، واجاقان آوریان، الکساندر آوراپتیان و زوری بالایان از جمله افراد مشهور درگیر در این قتل‌عام بوده‌اند. که غالب آن‌ها در سال‌های بعد از جنگ، مشاغل سیاسی مهمی را در ارمنستان عهده‌دار بوده‌اند.
روبرت کوچاریان و سرکیس سرکیسیان به عالی‌ترین مقام سیاسی ارمنستان رسیده و رئیس‌جمهور کشور بوده‌اند.
اولگ یاسیان، سفیر ارمنستان در روسیه بوده که هم‌اکنون نیز این پست را دارد.
سیران اوهانیان فرمانده قتل‌عام خواجه‌لی، در حال حاضر مسئولیت وزارت جنگ ارمنستان را عهده‌دار می‌باشد.
خواجه‌لی نام شهر و بخشی در جمهوری آذربایجان است که اکنون در کنترل جدایی‌طلبان ارمنی قره‌باغ است. این شهر در ۱۴ کیلومتری شمال شرقی شهر خان‌کندی قره‌باغ و نزدیک کوه قره‌باغ واقع شده‌است. علاوه بر این، قرار داشتن خواجه‌لی در راه آغدام- شوشی و برخورداری شهر از تنها فرودگاه قره‌باغ، حساسیت راهبردی شهر را بیشتر کرده بود.
این شهر با شهرهای لاچین، کلبجر، آغدام، خوجا وند و شوشی احاطه شده و شامل یک قصبه (عسگران) و ۵۰ روستا بود. روستاهای این شهر عبارت بودند از: آلمالی، قارا کؤتؤک، خان یوردو، مهدی بی لی، جمیلی، چاناقچی، شیغناق، داغ یورد، داشبلاغ، بدره، خان یئری، قایاباشی، سون جیکا، حارو، خان آباد، آغ گدیک، آشاغی قیلیچ باغ، کوسالار، باشکند، جان حسن، تازه بینه، قشلاق، جاوادلار، یالوباکند، قره بلاغ، دمیرچی لر، قوشچو بابا، مدد کند، قیزیل اوبا، آشاغی یئمیش جان، خاچماق، یوخاری یئمیش جان، مئشه لی، نخجوانلی، آغ بلاغ، آرا زمین، دهرز، پیرجمال، پیرلر، داش باشی، فرخ، سیید بی لی، اولوبابا، شوشیکند، داش کند، مختار و سردار.