moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
اولین مدرسه به سبک جدید در اردبیل در سال ۱۳۲۲ قمری تأسیس گردید. محمد ولیخان تنکابنی ملقب به نصرالسلطنه از رجال دولتی قاجار بود.تو بعد از مشروطیت به نخست وزیری ایران رسید.پس از بی مهری مظفرالدین شاه به عنوان والی اردبیل برگزیده گردید.او در هشتم ربیع الثانی ۱۳۲۲ وارد اردبیل گردید. روشنفکران اردبیل مقدم او را گرامی داشتند و با همکاری او اولین مدرسه بنام "نصریه" که با اهتمام نصرالسلطنه صورت پذیرفت نامگذاری شد.
سرود رولان یکی از نخستین آثار اصلی ادبیات فرانسه است که عده‌ای به خاطر خط نخست متن که می‌گوید "Ci falt la geste que Turoldus declinet" معتقدند شخصی به نام تورولد نویسندهٔ آن بوده‌است.
از این اثر نه نسخه در دست است که نشانگر محبوبیت این سرود در سده‌های دوازدهم تا چهاردهم میلادی است. قدیمی‌ترین دست‌نویس به‌جا مانده دست‌نویس آکسفورد است که مربوط به سدهٔ دوازدهم استManuscrit d’Oxford sur Wikisource. و متن آن ۴٬۰۰۴ خط دارد. نویسندهٔ این متن ناشناخته است ولی متن آن در سال ۱۸۴۳ به دست شخصی به نام راهب دلارو پیدا شده‌است که مورخین معتقدند اصلی است."La Chanson de Roland", Éditions "Chez Jean de Bonnot", 1975. این متن چهار هزار سطر دارد در حالی که قدیمی‌ترین نسخه‌ای که از این متن در دست دست داریم نه هزار سطر است.Michel Zink, "Introduction à la littérature française du Moyen Âge", éd. "Le Livre de Poche" 1993, . بندهای این شعر چنان‌که در ژانر حماسی» معمول است لس (laisse) نام دارد و آخر هر لس به جای قافیه جناس مصوت یا همآوایی (assonance) دارد. همآوایی یعنی واکهٔ ادا شدهٔ هجای آخر یکی باشد. مثالی که می‌تواند فرق آن با قافیه را نشان بدهد دو واژهٔ «میز» و «پیر» است که هم قایفه نیستند ولی همآوایی دارند. بعدها تروبادورها این متن را به صورت آواز درآوردند.Écouter document sonore de France Culture enregistré par Henri Van Lier intitulé De Roland à Iseult dans "Une histoire langagière de la littérature".
این شعر حماسی نخستین و برجسته‌ترین نمونه اثر در سبک پهلوان‌نامه فرانسوی (به فرانسوی: chanson de geste از gesta در لاتین به معنای حرکات ماجراجویانه) است و در کنار حماسه ال سید از نخستین نمونه‌های حماسی قرون وسطی به‌شمار می‌آید. داستانی که در این اثر آمده‌است داستان نبرد تنگه رونسووRoncevaux است که در ۱۵ اوت ۷۷۸ رخ داد و طی آن پس‌قراولان فرانکی شاه شارلمانی که مجموعه‌ای غنی از غرامت‌ها را حمل می‌کردند، مورد حمله دشمن قرار گرفتند. رولان یک شوالیه و مارکی منطقهٔ مارش دُ برتانی بود که بین برتانی، نوستری و آکیتن واقع است و در راس شوالیه‌های هم پیمانش برای پس گرفتن پامپلون در برابر ارتش وسکون متشکل از نظامیان منطقهٔ اسپانیای کنونی می‌ایستد.
بر اساس کتاب سال کارولنژی‌ها (یا ویتا کارولی به معنی زندگی‌نامهٔ شارلمانی) نوشتهٔ اگینهارد تاریخ‌نویس سلیمان ابن العربی پس قراول شالمانی بعد از نبردی در اسپانیا به دعوت هم پیمانش شهردار بارسلون تصمیم می‌گیرد به رهبری رولان در یکی از تنگه‌های پیرنه (که بعدها نام رنسوو بر آن گذاشتند و در نسخه‌های اولیه نیست) در برابر حملهٔ غافلگیر کنندهٔ وسکون‌ها بایستد و ظاهراً تا آخرین نفر کشته می‌شوند.Frédéric Boyer, "La Chanson de Roland» , émission "La Marche de l'Histoire" sur France Inter, 21 février 2013. تاریخ نویسان اتفاق نظر دارند که شوالیه‌های شارلمانی در این نبرد برابر وسکون‌ها ایستادندOu les Gascony, selon Robert Lafont و برخلاف آنچه در مطالعات ادبی معروف شده‌است به هیچ عنوان سخن از درگیری با سپاه اعراب مسلمان نیست..
با این‌که این سرود را گاه گونه‌ای رمان نامیده‌اند ولی نمی‌توان در مورد آن در معنی جدید رمان صحبت کرد. سرود رولان بخشی است از یک رشته داستان دربارهٔ شارلمانی، شاه فرانک‌ها. از حدوداً هفتاد داستان فرانکی امروزه در حدود دوازده داستان در دست است.
کارهای پهلوانی که در این داستان‌ها به شارلمانی نسبت داده شده به اندازه‌ای است که هیچ شخصی نمی‌تواند به تنهایی این کارها را انجام داده‌باشد. شالودهٔ سرود رولان و داستان‌های مشابه ادبیات عامیانه توده مردم است که دربارهٔ شارلمانی و دودمان کارولنژی‌ها رواج داشت؛ لذا این اثر یکی از بهترین نمونه‌های تبدیل تاریخ به افسانه است که با هدف پاسداشت اخلاق شوالیه گری و ارزش‌های دوران زمین‌داری و ایمان کلیسایی صورت می‌گیرد.
بعید نیست که در دوران فتح اروپا و درگیری مسیحیان اروپا با مردم شرق مدیترانه این متن را برای تهییج احساس ملی جنگجویان بازنویسی کرده باشند که این باعت می‌شود داستان جنگ سرزمینی رنسوو به یک جنگ دینی تبدیل شده باشد.
. ژوزف بدیه (۱۸۶۴–۱۹۳۴) معتقد است بخش‌های چشمگیری از این کتاب در مسیر سن ژاک دکوموپستل نوشته شده‌است که از رنسوو می‌گذرد و تروبادورها در این مسیر در اتراق گاه‌ها این اشعار را برای مردم می‌خوانده‌اند.. همین فرضیه در کودکس کالیکستینوس (codex Calixtinus) یا لیبر سانکتی یاکوبی (کتاب مقدس یعقوب) (کتاب ششم تاریخ شارلمان و رولان Historia Karoli Magni et Rotholandi) نیز ذکر شده‌است.. این شعر شباهت‌های چشمگیری با ترانهٔ رنسوو دارد که بخش مهمی از ترانهٔ ال سید است..
آنری مونن در سال ۱۸۳۲ شعری به این نام را در کتابخانهٔ دربار پیدا می‌کند، فرانسیسک میشل در سال ۱۸۳۷ متن را بر اساس نسخهٔ دیگری در آکسفورد انگلیس ویرایش می‌کند و بعد نسخه‌هایی دیگر در ونیز، ورسای، لیون و کمبریج پیدا می‌شود. از این میان نسخه‌ای که در آکسفورد است ظاهراً اعتبار بیشتری دارد و دست‌نویس کاتبی آنگلو نرمن است که در حدود سال ۱۱۷۰ نوشته شده‌است..
این شعر حماسی را می‌توان به چهار بخش تقسیم کرد:
گانلون برادر همسر شارلمانی و پدر همسر رولان است و از این که شارلمانی رولان را به وی ترجیح می‌دهد حسادت می‌کند. به همین دلیل با مارسیل شاه کافران برای کشتن رولان تبانی می‌کند. این بخش از بند ۱ تا ۷۹ رادربرمی گیرد.
رولان و دوستش اولیویه به همراه تعداد زیادی از کافران و فرانک‌ها همه در جنگ می‌میرند. این بخش‌بندهای ۸۰ تا ۱۷۶ را دربرمی گیرد.
رولان با بوق عاج شارلمانی را خبر می‌کند ولی وقتی ارتش شارلمانی می‌رسد او دیگر مرده‌است. شارملانی با تأیید الاهی به کافران پاتک زده و آن‌ها را نابود می‌کند. این بخش‌بندهای ۱۷۷ تا ۲۶۶ را دربرمی گیرد.
پس از پایان جنگ شارلمانی گانلون را به مرگ محکوم می‌کند به ترتیبی که چهار دست و پایش را از چهار سو بکِشند و بکَنند.
از نام‌های شخصیت‌ها در سرود رولان برای نام‌گذاری عوارض جغرافیایی بر سطح یاپتوس، از قمرهای سیاره کیوان (زحل)، استفاده شده‌است. در کاتالان مکان‌های بسیاری به نام رولان نام گذاری شده‌است نظیر Rotllà, Rutlan و غیره. در ایتخاسو در بخش باسک و نیر در قسمت شمالی فرانسه دو منطقه هست که سوراخ عظیمی در دل طبیعت هست و می‌گویند این‌جای سم اسب رولان است که در زمان فرار از دست واسکون‌ها روی کوه تا امروز باقی مانده است.
Wikipedia contributors, "The Song of Roland," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed August 24, 2009).
کمپین خروج یا کمپین خارج ایستادن (به انگلیسی: Out campaign) اظهار عمومی آزادی تفکر و خداناباوری است. این کمپین توسط ریچارد داوکینز که از خداناباوران بزرگ است راه اندازی شده‌است. هدف کمپین ایجاد تصویری مثبت از خداناباوری است بدین وسیله که خداناباوران خودشان را با حرف A قرمز رنگ به دیگران معرفی کنند. در جوامعی که علیه خداناباوری ایستادگی می‌شود نمایش حرف A قرمز به کسانی که جز این کمپین هستند جرئت بیرون آمدن از لاک خود، در ارتباط با دیگران شدن و بی‌پرده سخن گفتن را می‌دهد.
«جمعیت بزرگی از خداناباوران منزوی وجود دارند که نیاز به بیرون آمدن دارند.» ریچارد داوکینز
تنخواه گردان مبلغی پول (معمولاً پول نقد) است که برای رفع نیازهای مالی کوچک و جاری شرکت‌ها و موسسات در اختیار کارمندانی قرار می‌گیرد. هدف از این کار پرداخت سریع بهای خدمات و کالاهایی است که به‌طورروزمره در جریان فعالیت شرکت خریده می‌شود. تنخواه گردان روند پرداخت را بدون نیاز به صدور چک یا دیگر اوراق بهادار تسریع می‌کند. هر مؤسسه مبلغ معینی را در بودجه سالانه خود به عنوان تنخواه گردان تعیین می‌کند و آن را در مقابل رسید به یک یا چند کارمند می‌سپارد تا بسته به نیاز خرج کنند. در پایان سال مالی یا در دوره‌های کوتاه‌تر به حساب تنخواه گردان و صورت خرج‌ها رسیدگی می‌شود و اگر مبلغی از آن باقی‌مانده باشد به صندوق شرکت بازگردانده می‌شود.
کارتی است که دارای سقف محدودی برای شارژ نقدینگی می‌باشد. می‌تواند رمزدار یا بدون رمز باشد. البته به دلیل اینکه این کارت ماهیت وجه نقد را دارد بیشتر به صورت بدون رمز استفاده می‌شود. این کارتها می‌توانند از نوع کارت مغناطیسی یا کارت هوشمند یا سامانه بازشناسی با امواج رادیویی باشند. از این کارت برای خریدهای جزئی، استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی، پارکینگ و مسائلی از این دست استفاده کرد.
ماهیت این کارتها می‌تواند از گروه کارت پیش پرداخت یا کارت اعتباری باشد. برخی از "کارتهای تنخواه گردان" ترکیبی هستند. به این معنی که ترکیبی از دو یا سه نوع کارت مغناطیسی، کارت هوشمند و سامانه بازشناسی با امواج رادیویی می‌باشند. به‌طور مثال یک کارت اعتباری از نوع مغناطیسی می‌تواند با "کارت تنخواه گردانی" از نوع سامانه بازشناسی با امواج رادیویی ترکیب شود.
پروتکل بزرگان صهیون یا پروتکل بزرگان یهود سندی جعلی و یهود ستیزانه است که مقصود از نگارش آن، ترسیم کردن یهودیان به عنوان توطئه‌گران در سطح جهانی است. این کتاب در ۲۴ فصل یا پروتکل، که خلاصه مذاکرات ملاقات‌های رهبران یهودی است، به «نقشه‌های پنهانی یهودیان» برای حکومت بر جهان از طریق دخل و تصرف در اقتصاد، کنترل رسانه‌های همگانی و دامن‌زدن به اختلافات مذهبی پرداخته‌است. مدرکی قانع کننده وجود دارد که «پروتکل» جعلی و سرقت ادبی است.Protocols of the Elders of ZionAnti-Semitic "Protocols of Zion" Endure, Despite DebunkingProtocols of the Elders of ZionThe Straight Dope: What's the story with the "Protocols of the Elders of Zion"?
«پروتکل بزرگان صهیون» یا «پروتکل بزرگان یهود»، اثری یهودستیزانه در عصر مدرن است که به طرز وسیعی توزیع شده‌است. امروزه نیز ادعاهای این کتاب درباره یهودیان همچنان بویژه از طریق اینترنت پخش می‌شود.
طنزپرداز سیاسی فرانسوی موریس ژولی کتاب گفتگوی ماکیاولی و مونتسکیو در دوزخ را در سال ۱۸۶۴ نگاشت. هرچند در این کتاب اشاره‌ای به یهودیان نمی‌شود. بعدها اکثر مطالب «پروتکل» بر اساس ایده‌های موجود در این کتاب جعل می‌شود. در سال ۱۸۶۸ نویسنده پروسی هرمان گودشه رمان «بیاریتز» را منتشر می‌سازد. در این رمان ۱۲ طایفه اسرائیلی مخفیانه با یکدیگر در گورستان یهودیان در پراگ دیدار می‌کنند. کتاب گودشه بمانند اثر ژولی حاوی مطالبی است که در جعل «پروتکل» مورد استفاده قرار گرفته‌است. هر چند که خاستگاه اصلی «پروتکل»" همچنان مورد اختلاف نظر است، اما به احتمال زیاد به دستور رئیس شعبه پلیس مخفی روسیه در پاریس، پیوتر راچوفسکی جعل شده‌است. در سال ۱۹۰۳، بخش‌هایی از «پروتکل بزرگان صهیون» در یک روزنامه روسی به نام «پرچم» به صورت پاورقی منتشر شد. اما آن نسخه از «پروتکل» که باقی‌مانده و به چندین زبان ترجمه شده، ابتدا در سال ۱۹۰۵ به عنوان ضمیمه کتاب «بزرگان در حقیران: ظهور دجال و حکومت شیطان بر زمین»، به قلم نویسنده روسی، سرگئی نیلوس در روسیه منتشر شد.
این کتاب در ۲۴ فصل یا پروتکل- که گفته می‌شود خلاصه مذاکرات ملاقات‌های رهبران یهودی است- به «نقشه‌های پنهانی» یهودیان برای حکومت بر جهان از طریق دخل و تصرف در اقتصاد، کنترل رسانه‌های همگانی و دامن زدن به اختلافات مذهبی پرداخته‌است. پس از انقلاب سال ۱۹۱۷ روسیه، مهاجران ضدبلشویک «پروتکل» را به غرب آوردند. بلافاصله پس از آن، نسخه‌های آن در سراسر اروپا، ایالات متحده، آمریکای جنوبی و ژاپن توزیع شد."An Appraisal of the «Protocols of Zion»", John S. Curtiss (New York: Columbia University Press, 1942). ترجمه عربی آن نیز نخستین‌بار در سال ۱۹۲۰ منتشر شد.
در سال ۱۹۲۰، در روزنامه هنری فورد- مرد قدرتمند صنعت اتومبیل سازی- به نام «دیربورن ایندیپندنت» مجموعه‌ای از مقالات به چاپ رسید که تا حدودی بر اساس «پروتکل» بود. کتاب یهود بین‌الملل، که این مجموعه را در خود داشت، حداقل به ۱۶ زبان ترجمه شد.Max Wallace, "The American Axis" St. Martin's Press, 2003 آدولف هیتلر و ژوزف گوبلز - که بعدها به مقام وزارت تبلیغات نازی‌ها رسید- فورد و کتاب «یهود بین‌الملل» را می‌ستودند."Ford and GM Scrutinized for Alleged Nazi Collaboration" by Michael Dobbs. "واشینگتن پست" ۳۰نوامبر۱۹۹۸; Page A01.
در سال ۱۹۲۱، روزنامهٔ تایمز لندن با مدرکی قانع کننده نشان داد که «پروتکل» یک «سرقت ادبی ناشیانه» است. در تایمز تأکید شده بود که بخش عمده‌ای از «پروتکل» از یک هجویه سیاسی فرانسوی به نام «گفتگوی ماکیاولی و مونتسکیو در دوزخ» نوشته موریس جولی(۱۸۶۴) کپی شده که در آن هیچ نامی از یهودیان برده نشده‌است. سایر بررسی‌ها نشان داد که یک فصل از رمان پروسی «بیاریتز» (۱۸۶۸)، اثر هرمان گودچه نیز «الهام بخش» کتاب «پروتکل» بوده‌است. by Philip Graves published at "The Times", August 16–18, 1921
آلفرد روزنبرگ، نظریه‌پرداز حزب نازی، هیتلر را در اوایل دهه ۱۹۲۰ و هنگامی که مشغول شکل دادن به جهان‌بینی خود بود، با پروتکل آشنا کرد. هیتلر در برخی از نخستین سخنرانی‌های خود به «پروتکل» اشاره کرد و در طول زندگی خود نیز از این سخن که «بلشویست‌های یهودی» برای سلطه بر جهان دسیسه چینی می‌کنند، سود برد.
طی دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰، «پروتکل بزرگان صهیون» نقشی مهم در جنگ‌افزار تبلیغاتی نازی‌ها ایفا کرد. حزب نازی دست کم ۲۳ نسخه از «پروتکل» را بین سال‌های ۱۹۱۹ و ۱۹۳۹ منتشر کرد. پس از به قدرت رسیدن نازی‌ها در سال ۱۹۳۳، در بعضی از مدارس از «پروتکل» برای شستشوی مغزی دانش‌آموزان استفاده می‌شد. ژوزف گوبلز پیش از وزارت در دولت نازی‌ها در سال ۱۹۲۴ چنین می‌نویسد: «به باور من، «پروتکل خردمندان صهیون»، اثری جعلی است ... [با این همه] من به حقیقت باطنی- و نه مبنای واقعی- آن اعتقاد دارم.»گاهشمار پروتکل بزرگان صهیون، دائرةالمعارف هولوکاست
افشای شیادی در سال ۱۹۳۵، یک دادگاه سوئیسی دو رهبر نازی را به دلیل توزیع نسخه آلمانی «پروتکل» در برن سوئیس جریمه کرد. قاضی دادگاه در طول محاکمه، «پروتکل» را «افترا آمیز»، «جعلیات بدیهی» و «مهملات مضحک» اعلام کرد. Retrieved on 2008-10-11.
مجلس سنای ایالات متحده با انتشار گزارشی در سال ۱۹۶۴، «پروتکل» را جعلی اعلام کرد. سنا مضمون پروتکل را «گنگ و نامفهوم» خواند و کسانی که «پروتکل» را «مانند دوره‌گردان پخش می‌کردند» برای استفاده از شیوه‌های تبلیغاتی مشابه با هیتلر مورد انتقاد قرار داد. در سال ۱۹۳۳، یک دادگاه روسی حکم داد که سازمان راست افراطی ناسیونالیست «پامیات» با انتشار «پروتکل» به عملی یهودستیزانه دست یازییده‌است.
بر اساس «گزارش یهود ستیزی جهانی» (۲۰۰۴) وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا، «هدف آشکار "پروتکل"، برانگیختن تنفر از یهودیان و اسرائیل است.»
نئونازی‌ها، طرفداران برتری نژاد سفید و همچنین انکار کنندگان هولوکاست «پروتکل» را تأیید و آن را توزیع می‌کنند. کتاب‌هایی که بر اساس «پروتکل» نگاشته شده‌اند در سراسر دنیا، حتی در کشورهایی چون ژاپن که به ندرت یهودی یافت می‌شود، در دسترس قرار دارند.
بسیاری از کتاب‌های درسی در جهان عرب و اسلام، «پروتکل» را به‌عنوان حقیقت تدریس می‌کنند. تعداد بی‌شماری از سخنرانی‌های سیاسی، سر مقاله‌ها و حتی کارتون‌های کودکان از پروتکل گرفته شده‌اند. در سال ۲۰۰۲، تلویزیون دولتی مصر یک مجموعه کوتاه تلویزیونی را که طبق «پروتکل» ساخته شده بود، پخش کرد و وزارت امور خارجه ایالات متحده این عمل را محکوم کرد. سازمان فلسطینی حماس در توجیه اعمال تروریستی خود علیه شهروندان اسرائیلی تا حدودی از «پروتکل» استفاده می‌کند.
اینترنت به طرز قابل ملاحظه‌ای موجب افزایش دسترسی به «پروتکل» شده‌است. با وجود آنکه بسیاری از وب سایت‌ها جعلی بودن «پروتکل» را افشا می‌کنند، اینترنت موجب تسهیل اشاعه نفرت از یهودیان از طریق «پروتکل» شده‌است. در حال حاضر، با یک جستجوی معمولی در اینترنت می‌توان صدها هزار سایت یافت که «پروتکل» را اشاعه می‌دهند، می‌فروشند، یا آن را به بحث می‌گذارند یا اینکه ساختگی بودن آن را افشا می‌کنند.
علی معلمی (۹ تیر ۱۳۲۲ در جویبار) امام جمعه شهرستان قائم‌شهر است. او از دوره چهارم مجلس خبرگان رهبری نماینده استان مازندران در آن می‌باشد. معلمی در دوره پنجم مجلس شورای اسلامی نماینده مجلس از حوزه قائم‌شهر، جویبار و سوادکوه بود. او در گذشته امام جمعه شهرستان جویبار بوده‌است.
علی معلمی در تاریخ نهم تیرماه ۱۳۲۲ در یک خانوادهٔ مذهبی در شهرستان جویبار دیده به جهان گشود؛ چون پدرش معلم قرآن بود از کودکی در مکتب خانه قرائت قرآن و خواندن فارسی را آموخت. با امتحان ورودی وارد کلاس چهارم دبستان شد. پس از گذراندن دورهٔ شش ساله ابتدائی و اخذ مدرک ششم ابتدائی وارد حوزه علمیه ساری شد. از کلاس علامه صدوقی و سیدرضا سعادت بهره برد. پس از ۸ سال ادامه تحصیل در ساری مستقیماً به نجف رفت و از حوزه استفاده کرد. سه سال و چند ماه در درس خارج مکاسب سید روح‌الله خمینی شرکت داشت؛ از قضا در بحث ولایت فقیه و حکومت اسلامی سید روح‌الله خمینی حضور جدی داشت و در همان سال ۱۳۴۸ از سید روح‌الله خمینی مدرک اجازه در تصدی امور حسبیه دریافت کرد. دو سال بعد موفق به دریافت مدارک علمی از سید عبدﷲ شیرازی و سید محمود شاهرودی گردید.
او در بهمن ماه ۱۳۵۰ از عراق اخراج شد و در شهر جویبار ساکن و به کار تربیت طلاب و تبلیغ احکام پرداخت؛ چون ارتباط وی با سید روح‌الله خمینی و اندیشهٔ او برای ساواک روشن بود، همواره تحت تعقیب و بارها بازداشت موقت شده بود.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در ایام جنگ ایران و عراق بارها حضور تبلیغی، و فرزندانش در غرب و جنوب کشور حضور رزمی داشتند که دو تن از آنان «غلامعلی و غلامرضا» در جنگ ایران و عراق کشته شدند. ۱۴ سال امامت جمعه جویبار، یک دوره ۴ساله نمایندگی مجلس شورای اسلامی و ۱۵ سال امامت جمعه قائم شهر (از نهم شهریور هزار و سیصد و هشتاد و دو) و دو دوره عضویت در مجلس خبرگان رهبری (دوره‌های چهارم و پنجم) در کارنامهٔ او وجود دارد.
سارازنلغت‌نامهٔ دهخدا، ذیل سارازنفلسفه سارازن‌ها در دائرةالمعارف: تصویری شکوهمند یا ساراسنتحول اصطلاح ساراسن و کاربست آن در میان اروپاییان تا پایان سده سیزده میلادی نامی بود که اروپاییان در سده‌های میانه برای مسلمانان عرب و پس از آن برای اشاره به همهٔ مسلمان‌ها به‌کار می‌بردند.
دوران حکومت ایلخانان (فرزندان چنگیزخان مغول) در ایران از سال ۶۵۴ ه‍.ق با نظم و انضباط آغاز شد، اما در بی‌نظمی تا ۷۵۰ ه‍.ق پایان یافت. در پایان حکومت ایلخانان (دوران ضعف آنان)، ایران شاهد "ملوک‌الطوایفی" در عرصه حکومت و نهضت‌های انقلابی ضد ایلخانان نظیر سربداران بود. دوران حکومت ایلخانان، افول و انحطاط را به همراه آورد.
پایان امپراتوری ایخانی در ایران اگر نه خلأ قدرت، تحلیل رفتن قدرت را موجب شد که به سود نیروهایی تمام شد که برای کسب اقتدار در حکومت رقابت می‌کردند. رقبای درگیر در این ستیز اکنون دیگر به سه دسته تقسیم شده بودند. واضح‌ترین آنان امرای شاخه‌های متعدد سلسله چنگیز خان بودند که در پی بازگردانی حکمرانی متمرکز مغول بودند. آنان تقلای خود را تا حدی به ابتکار خود و تا حدی به عنوان صرف نمادهایی که از سوی گروه‌بندی‌های مشروعیت خواه در پشت پرده علم شده بودند پی می‌گرفتند. گروه دوم نماینده‌های سلسله‌های محلی یا خانواده‌های عالی‌رتبه بودند که به عنوان سرداران یا خادمان عالی مقام دولت در خدمت ایلخانان بودند و نیز رهبران اتحادیه‌های قدرتمند ایلی. و نهایتاً گروه‌های دیگری که آنچه برایشان مهم بود پیروی مذهبی از جنبش‌های شیعی یا افراط گرا بود نه ملاحظات خاندانی یا آریستوکراتیک. ستیزه‌های قدرت بین این گروه‌ها نیم قرن ادامه پیدا کرد. گرچه یکی یا دیگری از رقبا ممکن بود مدتی حد معینی از پایداری سیاسی و اقتصادی در نواحی که بر آن کنترل مؤثر داشت تثبیت کند، هیچ‌یک موفقیت ماندگاری پیدا نکردند و متحد کردن کشور به تنهایی و بدون کمک توسط هیچ‌یک محقق نشد. سختی‌هایی که ایران در نتیجه چنددستگی‌ها و شرایط آشوبناک از آن رنج برد هر چه که باشد، وقتی در آغاز دهه هشتم قرن هشتم/چهاردهم اتحاد مجدد نهایتاً حاصل شد قربانی شدن‌های بیشتری به وقوع پیوست. در این زمان یک فاتح بیرونی به نام تیمور از آسیای مرکزی هجوم آورد و طرف‌های رقیب را کنار زد یا باعث شد قدرتشان ناپدید شود. این که با وجود مشکلات دهه‌های بین پایان ایلخانی و ظهور تیمور فرهنگ ایرانی چنان‌که ممکن است انتظار رود محو نشد بلکه در حیات فکری خود مثلاً در فضای شعر به ممتازی ای رسید کم‌تکرار در هر دوره دیگر، از مشخصه‌های ایران است. شکوفا شدن شعر که در چهره منحصر به فرد حافظ شیراز به اوج خود رسید پدیده قابل توجهی در تاریخ فرهنگی قرن هشتم/چهاردهم ایران است. در یک تضاد مشخص، حیات عمومی و امور سیاسی در سراسر این دوره در وضعیت پریشانی قرار داشت. پریشانی سیاسی، استبداد امیران جزء، نزاع‌های خونین بین قدرت‌های محلی، و حملات خسارت بار تهدیدی دائمی بودند که رفاه عمومی مردم بلکه اصل هستی آن‌ها را تهدید می‌کرد حتی وقتی موفق می‌شدند در برابر وحشت‌های آخرالزمانی که بر میهن شان نازل می‌شد، بسیاری از شهرها را خالی از جمعیت می‌کرد و بعضی نواحی را به کلی به خرابه تبدیل می‌کرد دوام آوردند. فروپاشی امپراتوری مغولی ایران، ستیز بر سر میراث مغول و وحشت‌های یک فتح اشغال دوباره کشور به دست تیمور سرنوشت بدبخت ساکنین ایران در این قرن را رقم زد، سرنوشتی که خاطره اوقات خوش روزهای آخرین ایلخان‌ها که بی شک هنوز از آن به نیکی یاد می‌شد کاملاً حس می‌شد.
ایران تا نیل به یکپارچگی و استقلال در دوران حکومت صفویان در سال‌های (۱۱۳۵–۹۰۷ قمری و ۱۷۲۲–۱۵۰۱ میلادی) راه درازی در پیش داشت. ایران عصر صفوی به چهار ایالت والی نشین: عربستان، لرستان، کردستان و گرجستان و ۳۶ بیگلربیگی‌نشین تقسیم گردید. در ایالات والی‌نشین، حکومت همچنان در اختیار خاندانی با عنوان والی قرار می‌گرفت؛ مثلاً در منطقه اردلان، حکومت اردلان در دست حکام اردلان ادامه یافت؛ ولی در منطقه لر کوچک از سال ۱۰۰۶ هجری قمری به دستور شاه عباس اول صفوی به حکومت اتابکان لر کوچک خاتمه داده شد.
برخی از این حکومت‌های ملوک الطوایفی در فرجام روزگار ایلخانان برافتادند، اما جدایی قلمرو آن‌ها همچنان باقی ماند و حکومت ملوک الطوایفی بعد از عهد تیمور هم به صورت‌های دیگر ادامه حیات یافت.
بعد از ایلخانان دولت آل چوپان (چوپانیان)، توانست مدتی کوتاه تفوق عنصر مغولی را در عرصه سیاسی ایران حفظ نماید. ادامه پاره ای از شیوه‌های حکومت و یاساهای مغول در قلمرو کوچک طغاتیموریان جرجان، و در دستگاه آل کرت و آل مظفر هم به تفوق عنصر مغولی کمکی نکرد و اعاده قدرت برای مغولان دیگر ممکن نشد.
چوپانیان در آذربایجان و اران و ولایات جبال، جلایریان در عراق عرب و بعدها در تمامی قلمرو چوپانیان، طغا تیموریان در جرجان و خراسان غربی، آل کرت در هرات و خراسان شرقی، ملوک شبانکاره در بخشی از فارس، اتابکان سلغری و قراختاییان در فارس و کرمان، آل اینجو در فارس و اصفهان، اتابکان لر بین اصفهان تا خوزستان، اتابکان یزد در ولایات تابع آن حوالی و شماری امیرنشین در طبرستان که از هم مستقل و با هم در حال ستیز بودند.
ملوک الطوایفی سراسر ایران را دچار اغتشاشهای طولانی ساخت، خاندان‌های گوناگون محلی را در برابر یکدیگر به پیکار واداشت. پیکارهای میان فرمانروایان محلی، باعث غارت‌ها و کشت و کشتارهای بسیاری در آبادی‌ها، شهرها، و ولایات گوناگون شد. این شهرها و ولایات هر از چندی دست به دست می‌گردیدند.
از سال سی‌ام هجری که سال مرگ یزدگرد آخرین پادشاه ساسانی است تا سال ۱۳۴۴ ق. (=۱۳۰۴خ) که تاریخ برافتادن قاجاریان می‌باشد در درون حدود طبیعی ایران بیش از یکصد و پنجاه خاندان به استقلال یا نیمه استقلال پادشاهی کرده‌اند و از میان ایشان تنها خاندان‌های سلجوقیان، ایلخانان، تیموریان، صفویان، افشاریان و قاجاریان را می‌توان گفت که بر سراسر ایران حکمروا بودند. از دیگران طاهریان، سامانیان، صفاریان، غزنویان، بویهیان، زیاریان، خوارزمشاهیان، قره‌قویونلویان، آق‌قویونلویان، زندیان، اگر چه پادشاهان بزرگ و بنام بودند هیچ‌کدام سراسر ایران را زیر فرمان نداشتند. آن دیگران هم جز خاندان‌های کوچکی بودند که هر کدام بر یک یا دو ولایت فرمانروا بودند.
بوق عاج گونه‌ای بوق کوچک شیپوری بود که از عاج فیل ساخته می‌شد و در سده‌های میانه در اروپا استفاده می‌شد.
از نامورترین بوق‌های عاج در داستان‌های کهن اروپایی بوق عاج رولاند، قهرمان داستان فرانسوی سرود رولاند است. رولاند به خاطر تعصب پهلوانی‌اش از دمیدن در بوق عاج خود برای یاری خواستن از شاه شارلمانی خودداری می‌کند و همین امر باعث کشته شدن خود او و سپاهیانش در نبرد با دشمن می‌شود.
نسخهٔ نروژی داستان رولاند به نام «داستان شارلمانی» می‌نویسد که بوق عاج رولاند از شاخ یک تک‌شاخ که در هندوستان شکار شده‌بود ساخته شده‌بود.
دیگر بوق عاج معروف متعلق به گاستون پنجم وایکنت بئارن بود که امروزه نیز به‌جا مانده و در شهر ساراگوسا اسپانیا یعنی همان شهری که گاستون از دست مسلمانان درآورد نگهداری می‌شود.
گلوتامین یکی از اسیدهای آمینه موجود در بدن انسان است. گلوتامین جزو اسیدهای آمینه ضروری نیست با این حال در برخی موارد به مانند بعضی از بیماری‌های گوارشی یا برای ورزشکاران می‌تواند ضروری باشد. اسید آمینه گلوتامین از ترکیب گلوتامات و آمونیاک با مصرف آدنوزین تری‌فسفات تشکیل می‌شود. این ماده در خون انسان، یکی از فراوان‌ترین اسید آمینه آزاد است.
هیستیدین یکی از بیست اسید آمینه‌ی اصلی یاخته‌های زنده است.
هیستیدین یک ماده پروتئینی و از اجزای تشکیل دهنده محصولات مهم بیوشیمی است که در حفاظت از پوست در برابر اشعه ماورابنفش و کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو نقش دارد.
افرادی که رژیم غذایی فاقد هیستیدین را در بلندمدت مصرف می‌کنند، با عوارض و مشکلاتی مثل کاهش سطح هموگلوبین (پروتئینی که اکسیژن را به گلبول های قرمز می رساند) مواجه می‌شوند هیستیدین به مقادیر اندک در کبد تولید می شود. از همین رو این ماده باید از طریق رژیم غذایی مصرف شود تا سطح هیستیدین در بدن حفظ گردد.
هیستیدین به مواد مهمی مثل هیستامین و کارنوزین تبدیل می شود.
هیستیدین نقش حیاتی در فرایند متابولیکی ساختن پروتئین دارد. سطح این آمینواسید در ادرار مبین وضعیت کلی سیستم عضلانی است.
سطوح پایین هیستیدین همچنین درارتباط تنگاتنگ با روماتیسم مفصلی است.
علایم اصلی کمبود هیستیدین شامل خشکی پوست، ضایعات پوستی، آنمی، کاهش شنوایی و احساس کسالت و ناخوشی می باشد. اما این علایم برای تشخیص کمبود هیستیدین کافی نیست، بایستی به پزشک مراجعه کنید تا او نوع بیماری که باعث کاهش سطح این آمینواسید شده را تشخیص دهد و یک برنامه صحیح را برای بهبود سلامتی ارایه دهد.
مقدار زیاد هیستیدن در بدن موجب بروز عوارض ناخواسته می شود. مصرف زیاد هیستیدین (بیش از 32 گرم در روز) باعث سردرد، ضعف، خستگی، تهوع، آنورکسیا، افسردگی و از دست دادن حافظه می شود.
نتیجه یک مطالعه روی 11 فرد مبتلا به شیزوفرنی نشان داد که سطح هیستیدین خون در این افراد بالاتر از حد متوسط است.
اگرچه بالارفتن سطح هیستیدین لزوما یک عارضه جانبی نیست اما افزایش سطح هیستیدین (که منجر به افزایش سطح هیستامین می شود) می تواند اثرات مخربی بر مغز داشته باشد.
لوسین(Leu):
لوسین با فرمول شیمیایی CH3CH(NH2)COOH یکی از سه نوع آمینواسیدهای شاخه دار می‌باشد که به عنوان یک آمینو اسید آلیفاتیک با ساختار زنجیری شناخته می‌شود که بسیار آب گریز است. لوسین امینو اسیدی است که فقط کتوژنیک است. لوسین با داشتن شش کدون UUA,UUG,CUU,CUC,CUA یکی از اجزای اصلی در Ferritin و Lastacin است. این آمینو اسید در سال ۱۸۱۹ توسط Joseph Louis به‌طور ناخالص از پنیر جداسازی شد. و در سال ۱۸۹۱ برای اولین بار در آزمایشگاه سنتز این آمینو اسید انجام شد.
مکملی برای افزایش توده عضلانی در طولانی مدت
لیزین یکی از بیست اسیدآمینه‌ی اصلی یاخته‌های زنده است.
لیزین (نماد Lys یا K) یک α-آمینواسید است که در بیوسنتز پروتئین‌ها استفاده می‌شود و حاوی یک گروه α-آمینو (که در شرایط بیولوژیکی پروتونیزه‌ شده و به −NH3+ تبدیل می‌شود)، یک گروه α-کربوکسیلیک اسید (که در شرایط بیولوژیکی پروتون از دست داده و به −COO− تبدیل می‌شود) و یک زنجیره جانبی لیزیل (CH2)4NH2)) می‌باشد و به عنوان یک آمینواسید آلیفاتیک، باردار در pH فیزیولوژیک و قلیایی طبقه‌بندی می‌شود. توسط کدون‌های AAA و AAG کدگذاری می‌شود.
مانند تقریباً تمام اسیدهای‌آمینه دیگر، α-کربن آن کایرال بوده و لیزین ممکن است به صورت دو انانتیومر (ایزومر نوری) L و D و یا مخلوط راسمیک از هر دو انانتیومر وجود داشته باشد. تنها انانتیومر L-Lysine از نظر بیولوژیکی فعال بوده و α-کربن آن در پیکربندی S قرار دارد.
بدن انسان نمی‌تواند لیزین را سنتز کند، بنابراین در انسان یک اسیدآمینه‌ی ضروری محسوب می‌شود و باید از غذا بدست آید. در موجوداتی که سنتز لیزین دارند، دو مسیر اصلی بیوسنتز هست که عبارتند از مسیر diaminopimelate و مسیر α-aminoadipate که از آنزیم‌ها و سوبستراهای مختلف استفاده می‌کنند و در موجودات مختلف یافت می‌شوند. کاتابولیسم لیزین از طریق یکی از مسیرهای مختلف رخ می‌دهد، که شایع‌ترین مسیر saccharopine است.
لیزین چندین نقش را در انسان ایفا می‌کند، مهمترین آنها پروتئین‌زایی است، اما همچنین در ارتباط متقابل پلی‌پپتید‌های کلاژن، جذب مواد معدنی مغذی ضروری و تولید کارنیتین، که کلیدی در متابولیسم اسید های چرب نقش دارد. لیزین اغلب در تغییرات هیستون دخالت دارد و در نتیجه، اپی‌ژنوم را متاثر می‌کند. گروه ε-آمین اغلب در پیوند هیدروژنی و به عنوان یک پایه کلی در کاتالیز شرکت می‌کند.
گروه ε-آمونیوم (NH3+)به کربن چهارم از α-کربن چسبیده است که آن خود به گروه کربوکسیل (C=OOH) متصل است. با توجه به اهمیت آن در چندین فرایند بیولوژیکی، نبودن لیزین می‌تواند منجر به بیماری‌های مختلفی از جمله نقص در مفاصل، اختلال در متابولیسم اسیدهای چرب، کم‌خونی و کمبود سیستمیک انرژی پروتئینی شود. در مقابل تجمع بیش از حد لیزین، ناشی از کاتابولیسم ناکارآمد آن، می‌تواند به مشکلات شدید عصبی بیانجامد. لیزین نخستین‌بار توسط زیست‌شیمیدان آلمانی به نام فردیناند هینریش ادموند درشل در سال 1889 از پروتئین کازئین موجود در شیر جدا شد. او آن را "لیزین" نامید. در سال 1902، شیمیدان آلمانی امیل فیشر و فریتز ویگرت، ساختار شیمیایی لیزین را با سنتز آن مشخص کردند.
لیزین: سطح پایین لیزین باعث افت سنتز پروتین شده و روی تشکیل کلاژن و عضله تأثیر می‌گذارد.
لیزین و ویتامین C با یکدیگر ال_کارنتین را می‌سازند که سلول‌های عضلانی را توانا به مصرف اکسیژن می‌کند. این خاصیت لیزین را به یک ماده منحصر‌به‌فرد برای ورزش‌های استقامتی تبدیل کرده‌است.
لیزین یکی از 20 امینواسیدی که پروتئین را می‌سازند است و بدن انسان نمی‌تواند این آمینواسید را بسازد و باید از طریق مواد غذایی تأمین شود.
لیزین یک باز می‌باشد. در فراورده‌های حیوانی، مانند گوشت، تخم‌مرغ، پنیر و برخی از ماهی‌ها یافت می‌شود و هم‌چنین در برخی از سبزیجات مانند دانه‌های سویا و لوبیا وجود دارد.
لیزین به عنوان یکی از اسیدهای آمینه ضروری در واقع یکی از مهم‌ترین اسیدهای آمینه‌ای بوده که با هدف تحریک هورمون رشد از آن استفاده می‌شده است.
می‌توان گفت پس از اسیدآمینه آرژینین این اسیدآمینه لیزین است که شهرت بیشتری در میان اسیدهای آمینه در این زمینه دارد. هر چند مقادیر زیاد لیزین و آرژینین نقش رقابتی با هم دارند.
میزان نیاز روزانه به اسیدآمینه لیزین 38 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن است.
کمبود دریافت لیزین در افراد ورزشکار موجب اشکال در تولید پروتئین و نبودِ سازگاری طبیعی نسبت به استرس‌ها در تمرینات قدرتی و استقامتی می‌شود. محدودیت در این فرایند سازگاری باعث ایجاد اشکال در ترمیم بافت عضله، تولید پادتن و سلامت استخوان‌ها می‌گردد.
Skidmore-Roth, Y.L., Mosby’s Handbook of Herbs & Natural Supplements. St. Louis: Mosby; 2001. 1032 p.
دازگاره افشار یکی از روستاهای شهرستان مهدیشهر در شمال استان سمنان است.
این منطقه در ارتفاعات رشته‌کوه البرز و در شمال شهر مهدیشهر و جنوب استان مازندران جای دارد.
بر پایه سرشماری در سال ۱۳۸۵، جمعیت این روستا در حدود ۷۹ نفر (۲۷ خانوار) بوده‌است..
تاریخ سکونت در این منطقه با توجه به آثار یافت شده توسط سازمان میراث فرهنگی و باستانشناسی ایران به هزاره اول قبل از میلاد باز می‌گردد. بر طبق گزارش سازمان میراث فرهنگی کشور، مطابق آثار سطحی به دست آمده از منطقه باستانی دازگاره افشار (اوشار/آبشار) که مربوط به هزاره اول (پیش از میلاد) می‌باشد نحوه تدفین در گورستان این منطقه به صورت طاقباز می‌باشد که به دلیل ضخامت کم خاک ادامه آن در داخل صخره کوه کنده می‌شد به صورت بیضی بوده‌است. اندازه و ابعاد قبور در این منطقه علاوه بر ارتباط با سن مرده با پایگاه اجتماعی آن نیز در ارتباط بوده‌است. ابزار و آلات جنگی مانند سرنیزه، سرپیکان، خنجر در ۳ گور متعلق به مردان و یک گور متعلق به یک زن، حاکی از جنگجو بودن این اقوام است که اقتصاد آن‌ها براساس زندگی دامداری و چوپانی (شبانی) بوده‌است.
در سه صدهٔ گذشته بر طبق اسناد و مدارک موجود از سال ۱۷۲۹ (میلادی) خاندان ساکن در این منطقه از خاندان و نوادگان نادر شاه افشار می‌باشند که پس از پیروزی در نبرد مهماندوست اشرف افغان با نادرشاه، به دلیل موقعیت دفاعی و نظامی در این منطقه که محصور بین کوه‌های مرتفع و بلند است عده‌ای از خاندان افشار آنجا ساکن می‌شوند و نام آن منطقه را با توجه به نام منطقه اجدادی ایل افشار و شهر محل تولد نادر شاه افشار در خراسان یعنی درگز؛ دازگاره افشار می‌گذارند.حقیقت ۱۵۲.نادر شاه افشار "(بنیاد مطالعات ایران)"نادر شاه افشار "(منبع نادرشاه. لکهارت. انتشارات امیر کبیر. چاپ دوم. ۲۵۳۷)"جنگ نادر شاه افشار با اشرف افغان در مهماندوست دامغان "(تاریخانه)"
احمد رضایی (۱۳۲۴ – ۱۳۵۰) عضو کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران و نخستین کشته سازمان مجاهدین خلق است.
وی برادر بزرگتر رضا رضایی و مهدی رضایی و آذر رضایی و مهین رضایی است که آن‌ها نیز از اعضای دیگر سازمان بودند و به قتل رسیدند.
نام بیمارستان قلب ملکه مادر پس از انقلاب به بیمارستان قلب شهید احمد رضایی تغییر یافت که در سال ۱۳۶۰ پس از اختلافات جمهوری اسلامی با سازمان مجاهدین خلق و ترور محمدعلی رجایی این بیمارستان به نام بیمارستان قلب شهید رجایی تغییر نام داد.
طی سال‌های قبل از ۱۳۵۰ نقش ارزنده‌ای در تشکیلات مجاهدین داشت، اما بعد از ضربه ساواک به سازمان مجاهدین خلق در شهریور ماه ۱۳۵۰ او در بازسازی تشکیلات مجاهدین پس از دستگیری کادر مرکزی این سازمان در خارج از زندان نقش ویژه‌ای داشت.وب گاه سازمان مجاهدین خلق ایران
وی فردی مذهبی و مقلد سید روح‌الله خمینی و از شرکت کنندگان مستمر در سخنرانی‌های طالقانی در مسجد هدایت بود.
در روز یازدهم بهمن ماه ۱۳۵۰ برای تماس با یک عضو جدید در خیابان کاشان حاضر شد، اما به محض رسیدن به محل قرار از سوی ساواک شناسایی و محاصره شد. او که خود را در محاصره مأموران مسلح ساواک دیده بود به مقابله برخاسته در نهایت با کپسول سیانور و انفجار نارنجک همراهش در این درگیری کشته شد.
کالوالا یا کاله‌والا منظومه‌ای است حماسی، بلند و پیوسته به زبان فنلاندی که منبع اصلی اسطوره‌ها و اثر ملی کشور فنلاند به‌شمار می‌آید.
این کتاب شعر، گردآورده‌ای است از فولکلور سدهٔ نوزدهم مردم فنلاندی و کاریالا که توسط دانشمند فنلاندی، الیاس لونروت گردآوری شده‌است. حماسه مزبور حماسه ملی فنلاند است که به نحو گسترده‌ای از روی فرهنگ موثق عامه، و همچنین از سوی مردم قوم کارلی و دیگر گویشوران زبان‌های بالتیک-فنلاندی ارج‌گذاری می‌شود. وجود داشتن این اثر را یکی از عوامل الهام‌بخش برای بیداری ملی مردم فنلاند می‌دانند که سرانجام باعث استقلال فنلاند از روسیه در سال ۱۹۱۷ شد.
نام کالوالا به معنای «سرزمین کالِوا» است و این کتاب ۲۲٬۷۹۵ بیت دارد که در پنجاه گفتار بخش شده‌است.
حماسهٔ "کالوالا" ستیز بین کالوالا، سرزمین قهرمانان، و سرزمین سیاه یا نواحی یخبندان شمالی را وصف می‌کند. شخصیت اصلی کالوالا قهرمانی غیرمعمول، یعنی پیرمردی با عزم راسخ و عطیه‌ی موسیقی استثنایی است. این اثر داستان آفرینش و اعمال قهرمانان گوناگونی چون وایناموئینن است و با وصف انتظار آمدن پادشاهان میرا و تأسیس یک کشور مستقل فنلاندی به پایان می‌رسد. به‌طور کلی "کالوالا" فراوردهٔ تخیلی مؤلف آن است، که از الگوهای کلاسیک بهره گرفت تا روایت خام و شفاهی را با آرایه‌های زیبا به اثر ادبی بدل کند. بدین‌گونه، "کالوالا" میراث فرهنگ عامهٔ اروپا را در عصر کافرکیشی تصویر می‌کند، اما تصویری قابل اتکا مربوط به باورهای فینو، اوگاریت‌های پیش از عصر مسیحی نیست. این‌ها بر اعمال باستانی آیین شمنی اهالی سیبری متمرکز است و تنها به‌طور غیرمستقیم در جهان نمادین "کالوالا" قابل تشخیص است.
این داستان با هوا یا همان «ایلما» شروع می‌شود که قبل از آغاز زمان وجود داشته‌است. او دختری به‌نام «لونوتار» داشت که همیشه میان ابرهایی که مادرش ساخته بود، سرگردان می‌گشت. او بعد از سال‌ها، در حالی که خسته شده بود و تحلیل رفته بود، به اقیانوس افتاد.
لونوتار هفتصد سال در آب شناور بود. او بدون اینکه باخبر شود از آب دریا باردار شد. این بارداری آن‌چنان طولانی شد که فرزندش «وایناموینن» زمانی که هنوز در رحمش بود، پیر شده بود. وایناموینن بعد از تولد به آن سوی آب‌ها شنا کرد تا اینکه به سرزمینی رسید که قرار بود فنلاند شود. او در آن سرزمین خانه‌ای ساخت. مدتی بعد غولی به‌نام «یوکاهاینن» او را به مبارزه طلبید، نبرد میان این دو ابتدا بسیار شدید و خشن بود، اما وایناموینن که نوازنده‌ی ماهری بود، این غول را در مسابقه‌ی نوازندگی شکست داد و به‌جای پاداش پیروزی، قرار شد با خواهر او، «آینو» ازدواج کند. اما آینو نمی‌خواست با یک پیرمرد ازدواج کند و بنابراین ترجیح داد خود را غرق کند. بعد از این اتفاق، وایناموینن تصمیم گرفت که به پوغیولا یا نورث‌لند برود و در آنجا همسری برای خود بیابد.
سفر به نورث‌لند طولانی و پرزحمت بود؛ اما سرانجام وایناموینن به آنجا رسید و حاکم آن، «لوهی» را ملاقات کرد. لوهی با قدرت‌های جادویی‌اش، از جمله توانایی پرواز، حاکم نورث‌لند و شخصیتی ترسناک بود. لوهی به وایناموینن وعده‌ی ازدواج با دخترش را داد؛ در صورتی که وایناموینن بتواند یک «سامپو» بسازد. سامپو آسیابی جادویی است که نمک و آرد و طلا تولید می‌کند. با وجود اینکه ساخت چنین ماشینی بسیار دشوار بود، وایناموینن با این درخواست موافقت کرد. او در راه، دختر لوهی، دوشیزه‌ی «نورث» را دید و از او خواست که بدون ساخت سامپو با وی ازدواج کند. دوشیزه‌ی نورث با درخواست او موافقت کرد؛ با این شرط که او چند کار دشوارتر را انجام دهد، از جمله کندن پوست یک سنگ، گره زدن یک تخم‌مرغ، بریدن مو با چاقویی کُند و درست کردن یک قایق از ماکوی بافندگی. وایناموینن بعد از شنیدن این شرط‌ها، پریشان شده و از برادر خود «ایلمارینن» که استاد صنعتگری بود، خواست تا یک سامپو برای او بسازد. ایلمارینن به‌زحمت توانست یک سامپو برای برادرش بسازد. سپس لوهی از او خواست چند کار دیگر انجام دهد، از جمله شخم زدن زمینی پر از افعی. او بعد از موفق شدن در این موضوع اجازه یافت با دختر لوهی ازدواج کند؛ اما وایناموینن فراموش کرده بود که فقط سازنده‌ی سامپو اجازه‌ی ازدواج با دوشیزه‌ی نورث را دارد. پس او بار دیگر در عشق ناکام و مأیوس شد.
زندگی مشترک ایلمارینن و دختر لوهی دوام چندانی نداشت. دوشیزه‌ی نورث خیلی زود بعد از ازدواج کشته شد؛ زیرا او با جادوگری به‌نام «کلروو» بدرفتاری کرده بود. ایلمارینن می‌خواست با دختر دیگر لوهی ازدواج کند، اما لوهی موافقت نکرد. ایلمارینن به فنلاند بازگشت و مردم نورث‌لند سامپو را نگه داشتند. وایناموینن و ایلمارینن تصور می‌کردند باقی گذاشتن سامپو در نورث‌لند و تولید ثروت از آن برای لوهی و مردمش، منصفانه نیست. آن‌ها همچنین از اینکه نتوانسته بودند همسری در نورث‌لند بیابند، خشمگین بودند. پس تصمیم گرفتند با دزدیدن و برگرداندن سامپو، رفاه و سعادت را برای سرزمین اصلی خود به‌دست آورند.
دو برادر برای رفتن به نورث‌لند راهی دریا شدند و «لمین‌کاینن» ماجراجو و نیرنگ‌باز را هم با خود بردند. زمانی لمین‌کاینن برای خواستگاری یکی از دخترهای لوهی به پوغیولا (نورث‌لند) رفته بود و در آنجا وظایفی به او محول شده بود تا انجام دهد. یکی از این وظایف کشتن قویی در قلمرو «تونلا» در دنیای زیرین بود. لمین‌کاینن در آنجا کشته شد؛ اما مادرش او را به زندگی بازگرداند. حالا او در پی انتقام گرفتن از لوهی بود. این سه قهرمان در طی سفر دریایی‌شان، ماهی‌ای گرفتند که وایناموینن از استخوان پشت آن یک کانتلی ساخت. کانتلی شبیه‌به چنگ بود و صدایی جادویی پخش می‌کرد. این ساز شنوندگان را طلسم کرده و آن‌ها را به خواب می‌برد. زمانی که آن‌ها به نورث‌لند رسیدند، وایناموینن با کانتلی آهنگی را نواخت که لوهی و همراهانش را به خواب عمیقی برد. سپس آن‌ها سامپو را برداشته و سفر دریایی خود را به‌سوی خانه آغاز کردند.
در همین زمان، لمین‌کاینن آوازی با صدای بلند خواند و این آواز فاتحانه، لوهی و مردمش را بیدار کرد. لوهی خشمگین، طوفان‌هایی را فرستاد تا قایق آن‌ها را در هم شکند و خود نیز به‌صورت یک هیولای پرنده‌ی شکاری درآمد و آن‌ها را تعقیب کرد. وایناموینن و همراهانش مجبور بودند تا با لوهی بسیار خشمگین که در شکل پرنده‌ای غول‌پیکر آن‌ها را تعقیب می‌کرد، بجنگند. در این همهمه سامپو شکست و تکه‌تکه شد و برخی از این تکه‌ها به قعر دریا فرو رفت. وایناموینن قطعات باقی‌مانده را جمع کرد. او و برادرش فهمیدند که آن‌ها هرگز قادر نخواهند بود تا آن را دوباره بسازند؛ اما احساس می‌کردند شاید این قطعات جادویی هم بتواند برای کشور آن‌ها رفاه و سعادت بیاورد. وایناموینن این قطعات را به مردم فنلاند واگذار کرد. وایناموینن بسیار پیر شده بود و قدرتش رو به زوال می‌رفت. سرانجام او سوار بر قایق شد و از فنلاند رفت. اما گفته می‌شود مواقعی که مردمش به او نیاز دارند، دوباره باز می‌گردد. شعری می‌گوید که وایناموینن آخرین سفر خود را در قایقی به‌سوی پرتوی آفتاب انجام داد. پرتو آفتاب باید نوعی سرزمین در میان آسمان و زمین باشد که روزی از آن برمی‌گردد.
دین فینو اوگاریتی بر پایهٔ زنده‌پنداری استوار بود و به شکل موثق‌تر، بیشتر به عنوان پرستش طبیعت تلقی می‌شد تا به صورت اعتقاد به ایزدستانی ساختارمند و سلسله مراتبی. به هر حال، در سوگواری‌ها و افسون‌های بازمانده شمنی مشاهده می‌شود که الیاس لونروت آن‌ها را به یک حماسهٔ فنلاندی با ایزدان آسمانی، خدایان زمینی و آبی، و ارواح جهان زیرزمینی تبدیل کرده‌است. در بین آن‌ها، ایزد برتر آسمان جومالا است، خدای زمینی تاپیوی خزه‌پوش فراخوانده می‌شد تا ضمانت بخش یک شکار موفقیت‌آمیز باشد و آهتو، ایزد اصلی آب، در لجن سیاه یک غار زیردریایی به سر می‌برد.
حماسهٔ کالوالا در سال ۱۳۷۷ خورشیدی به‌طور کامل و مستقیماً از زبان فنلاندی به فارسی ترجمه شده‌است.
این کتاب تحت عنوان کالوالا (اشعار کهن کاریالا دربارهٔ مردمان باستانی فنلاند) توسط مرسده خدیور محسنی، و امیر یاراحمدی ترجمه شده‌است.
ان‌جی‌سی ۲۲۰۷ و آی‌سی ۲۱۶۳ دو کهکشان هستند که باهم تصادم کرده‌اند.این کهکشان‌ها توسط جان هرشل و در سال ۱۸۳۵ کشف شد.از ان‌جی‌سی ۲۲۰۷ سه ابرنواختر دیده‌شده‌است (SN 1975A, SN 1999ec and SN 2003H).
قتل در زمین گلف یک رمان جنایی نوشته آگاتا کریستی است که در سال ۱۹۲۳ منتشر شدJohn Cooper and B.A. Pyke. "Detective Fiction - the collector's guide": Second Edition (Pages 82 and 86) Scholar Press. 1994. American Tribute to Agatha Christie داستان این کتاب درباره ماجرایی است که دو شخصیت هرکول پوآرو و آرتور هستینگز برای حل آن اقدام می‌کنند. قیمت نسخه آمریکایی 1.75 دلار بود
در بخشی از این داستان، آرتور هستینگز همسر آینده خود یعنی دالسی دویین را برای اولین بار می‌بیند"Thompson, Laura. "Agatha Christie: An English Mystery". London: Headline Review. 2008. .
داستان درباره قتل موسیو رونالد یکی از ثروتمندان فرانسوی-کانادایی که جسدش در بانک‌ایر پیداشده است که قبل از مرگش از پوآرو درخواست می‌کند تا برای گفتگو درمورد مسئله ای به فرانسه بیایید بعد از آن پلیس به پسر وی که روز قتل با او دعوا کرده مظنون می‌شود و وی را دستگیر می‌کند و در عین حال جسد فرد دیگری که ولگرد ولی با لباس‌های اعیانی است پیدا می‌شود...
این کتاب به صورت کمیک استریپ توسط موسسه نگارش الکترونیک کتاب ( ماناکتاب) به صورت فارسی ترجمه شده است.
آشنایی ایرانیان با اسلام را می‌توان به دورهٔ محمد (پایه‌گذار اسلام) و سلمان فارسی — که از اولین ایرانیان مسلمان بود — مرتبط دانست؛ زیرا بر پایه برخی منابع اسلامی ادعا شده که محمد نامه‌ای به شاه ایران خسرو پرویز فرستاد و هنوز مترجم از خواندن نامه فارغ نشده بود که خسرو پرویز با عصبانیت نامه را از مترجم گرفت و پاره کرد؛ البته سندیت این رویداد، مورد تردید است.: نامه محمد به خسرو پرویز، پادشاه ایران اسلام آوردن ایرانیان، فرایندی پیچیده و تدریجی تاریخی بوده که چند قرن طول کشیده و از ناحیه‌ای به ناحیه دیگر، تفاوت داشته و انگیزه و نیروی محرک آن در موارد گوناگون، متفاوت بوده‌است.Elton L. Daniel, CONVERSION ii. Of Iranians to Islam, Encyclopædia Iranica
با ظهور دانشمندانی مسلمان، برخی علوم پیشرفت کرد"Sabk Shenasi Mi'mari Irani" (Study of styles in Iranian architecture), M. Karim Pirnia. 2005. ; Siddiq-a-Akbar, Aptul Rakumāṉ, Muhammad Ali Tirmizi, "Sultanate period architecture: proceedings of the Seminar on the Sultanate Period Architecture in Pakistan, held in Lahore, November 1990", P 179; Fallahfar, Saeed (سعید فلاح‌فر). "Dictionary of Traditional Iranian Architecture" (فرهنگ واژه‌های معماری سنتی ایران). Kamyab Publications. Edition 1. Tehran. 2000. pp.106 و پس از ایجاد وقفه‌ای، ادبیات و موسیقی در ایران توسعه یافت.
در ایران، اسلام دین رسمی کشور و بنابر آمار سازمان سیا در سال ۲۰۱۴ میلادی، دین ۹۹٫۴ درصد جمعیت این کشور بود که ۹۵–۹۰ درصد آنان شیعه و ۱۰–۵ درصد آنان نیز سنی محسوب می‌شدند اما برپایهٔ نظرسنجی مؤسسهٔ گمان در سال ۲۰۲۰، نزدیک به ۴۷ درصد از جمعیت بالای ۱۹ سال ایران دین‌ناباور (اعم از: خداناباور، انسان‌گرا، ندانم‌گرا، معنویت‌گرا و عرفان‌گرای دین‌ناباور و غیره) شده‌اند.
اسلام آوردن ایرانیان یا گرایش ایرانیان به اسلام، فرایندی پیچیده و تدریجی بود. فرایند مسلمان شدن ایرانیان از زمان محمد در سرزمین حجاز، شروع شد (ایرانیان بسیاری در یمن ساکن بودند). در زمان حمله مسلمانان به ایران اولین گروندگان به اسلام، سربازان ایرانی و سران محلی بوده‌اند که به گفته التون دانیل این گرایش، تنها اسمی بوده و برای حفظ موقعیت و جایگاه در حکومت جدید صورت گرفته‌است.Elton L. Daniel, CONVERSION ii. Of Iranians to Islam, Encyclopædia Iranica
تصرف ایران، به‌طور مستقیم باعث تغییر دین نشد و دو قرن و نیم طول کشید تا بیشتر ایرانیان مسلمان شوند. به گفته همایون کاتوزیان حکومت در ابتدا، از گرفتن مالیات جزیه برای افزون شدن نوکیشان مسلمان استفاده کرد که این گروه از مالیات معاف بودند. در منابعی به کشتار و آتش زدن آتشکده‌ها و کشتن موبدان، اشاره شده‌است.ابوریحان بیرونی. From The Remaining Signs of Past Centuries (الآثار الباقیة عن القرون الخالیة). p.35, 36, 48Sasanian Iran (224-651 CE): Portrait of a Late Antique Empire, Mazda publishers, pمیرفطروس، ملاحظاتی در تاریخ ایران ۶۹ غیرمسلمانان به تدریج به مزایای اقتصادی و امنیتی مسلمانی پی بردندHoma Katouzian, "The Persians: Ancient, Mediaeval and Modern Iran", p. 66 و سرانجام، اسلام در یک روند طولانی به دین غالب در فلات ایران تبدیل گشت؛ با این حال ایرانیان، برخلاف سایر مردم تحت فرمان مسلمانان، توانستند تا از عربی‌سازی اجتناب کرده و بخش‌های مهمی از فرهنگ خود را حفظ کنند.Iran in History by Bernard Lewis.
ریچارد بولیت، اسلام‌شناس آمریکایی، می‌گوید که در پایان دوران اموی (نیمه‌های سده هشتم و حدود ۱۵۰ سال پس از ظهور اسلام) تعداد مسلمانان امپراتوری اسلامی، از ده درصد فراتر نمی‌رفت؛ اما با ظهور عباسیان در میانه سده نهم (۱۰۰ سال پس از ظهور دولت عباسی) این عدد از چهل درصد فراتر رفته بود و حتی در پایان سده یازدهم میلادی، چیزی حدود هشتاد درصد از مردم سرزمین‌های خلافت مسلمان بودند.Tobin 113–115The preaching of Islam: a history of the propagation of the Muslim faith By Sir Thomas Walker Arnold, pg.125–258
دولت‌هایی مانند سامانی — با اینکه کماکان از زبان عربی و دین اسلام پشتیبانی می‌کردند — در زنده‌کردن زبان پارسی نقش مهمی ایفا کردند. سامانیان با ترکیب فرهنگ ایرانی با عناصر اسلامی، فرهنگ تازه‌ای را به وجود آوردند که رفته‌رفته بر تمام جهان ایرانی چیره شد.The History of Iran By Elton L. Daniel, pg. 74Fred Astren pg.33–35
ادوراد براون می‌نویسد: «چه بسا تصور کنند که جنگجویان اسلام، اقوام و ممالک مفتوحه را در انتخاب یکی از دو راه مخیر می‌ساختند: اول قرآن و دوم شمشیر؛ ولی این تصور صحیح نیست؛ زیرا گبر و ترسا (مسیحی) و یهود اجازه داشتند که آیین خود را نگاه دارند و فقط مجبور به دادن جزیه بودند و این ترتیب، کاملاً عادلانه بود؛ زیرا اتباع غیرمسلمان از شرکت در غزوات و دادن خمس و زکات که بر امت پیامبر فرض (واجب) بود معاف بودند.»
دوز، مستشرق معروف هلندی، نیز سخن او را تأیید می‌کند و می‌گوید که مهم‌ترین قومی که تغییر دین داد ایرانیانند؛ زیرا آن‌ها بودند که اسلام را نیرومند و استوار کردند، نه عرب.تاریخ ادبیات مستر براون، جلد اول، صفحه 303
در توضیح این رویکرد، سید حسین نصر و مرتضی مطهری بر این باورند که در فرایند اسلام‌آوردن ایرانیان، اگر چنین پنداشته شود که ایرانیان نومسلمان زیر «فشار همگانی» ایمان آورده‌اند، راه به جایی نمی‌توان برد و این باور، پاسخی به پرسشِ چرایی پرورش دانشمندان بزرگ اسلامیِ بسیار به‌دست ایرانیان ندارد؛ زیرا می‌توان پذیرفت که ملتی وادار به انجام سبکی از زندگی شود؛ اما نمی‌توان ملتی را ناگزیر به انجام تلاش نوآورانه و ژرف و گسترده در آن سبک زندگی کرد مگر اینکه روش و باورهای زندگی آن ملت از درون، دگرگون شده‌باشد، و این دگرگونی اندیشه و زندگی ایرانیان کار به جایی می‌بَرد که داستان‌هایی دربارهٔ دریاچه‌ها و دیگر موارد در شب نزول قرآن یا به‌دست نیروهای فرازمینی برخی از صحابه، به‌ویژه علی بن ابی‌طالب آورده‌اند، و این‌همه، چنان ژرف بود که حتی با پایان چیرگی سیاسی اعراب بر ایران بی‌ایستایی ادامه یافت و به اوج خود رسید.
در مقابل دیدگاه قبل، در منابعی نوشته شده‌است که پس از جنگ قادسیه، اعراب اسلام‌گرا از راه اِعمال فشار و در یک روند طولانی اسلامی‌سازی — که با شکنجهٔ زرتشتیان همراه بود — دین اسلام را در ایران گسترش دادند. ویران کردن کتاب‌خانه‌ها، مجازات مالیاتی برای پیروان ادیان دیگر، از بین بردن منابع دین زرتشت و نیز تغییر زبان فارسی به عربی، از اقدامات سخت‌گیرانهٔ عرب‌های اسلام‌گرا در دورهٔ حکمرانی‌شان بود. همچنین از دیدگاه علی میرفطروس نیز حملات اعراب مسلمان به ایران، به ویژه در جنگ مدائن و نبرد جلولا با مقاومت مردم بسیاری از شهرها روبه‌رو شده؛ هر چند همگی سرکوب شدند.
نادرشاه خواست تا با بی‌طرفی مذهبی، اهل سنت و عثمانی را راضی نگه دارد و نفوذ علمای شیعه در دولت را کم کند و منابع مالی آن‌ها را محدود کند و به اختلاف مذهبی پایان دهد.شعبان، رضا (<bdi>۱۳۶۵</bdi>). "تاریخ اجتماعی ایران". چاپ خوشه. صص. <bdi>۲۶۶</bdi>. تلاش‌های او در این حوزه نتیجه مطلوب نداشت.
در دوران قاجار به تدریج، رویکرد عالمان شیعه با گذر زمان و نیز پیشرفت فقه اصولی، سیاسی‌تر شد و رجال دینی در ماجراهای ضد استعماری مانند نهضت تنباکو و مشروطه خواهی فعال شدند.مصطفی تقوی مقدم فراز و فرود مشروطهمحسن بهشتی سرشت از مشروطه تا انقراض قاجار در همین زمان، بحث ولایت فقیه (مطلقه) از سوی ملا احمد نراقی مطرح شد و حوزه اختیارات ولی فقیه را در همه زمینه‌ها به جز موارد مخالف قرآن و احادیث اعلام کرد.
رضا شاه تا قبل از شروع حکومتش در مراسم عزاداری شیعی شرکت می‌کرد و رفتار نسبتاً خوبی با فقیهان داشت. در دوره پهلوی اول، چند سال بعد از تشکیل دولت، رویکرد ضد دین و سکولاریسم در پی گرفته شد؛ از جمله، منع حجاب،حجاب، موضوعی زنده پس از ۶۹ سال ("بی‌بی‌سی فارسی") ممنوعیت عزاداری در محرم و نیز استخدام روحانیان، بدون لباس روحانیت و با پوشش غربی در ادارات دولتی. اقدامات رضا شاه برای ایجاد یکپارچگی ملی، نارضایتی‌های زیادی در میان اقلیت‌های مذهبی و زبانی پدیدآورد. همچنین مدارس بهائی — که تنها در تهران، بیش از ۱۵۰۰ دانش‌آموز داشت — در سال ۱۳۱۳ به بهانه برگزاری مراسمی به مناسبت سالگرد کشته‌شدن باب تعطیل شد.علی الله جانی، سیاست ناشیانه یک نظامی در ایران
بعد از شهریور ۱۳۲۰ و تبعید رضا شاه به آفریقای جنوبی، محمدرضاشاه به قدرت رسید. با توجه به حکومت نوپایش او روش پدرش را تغییر داد و لغو ممنوعیت حجاب و واگذاری مدیریت اوقاف به روحانیان و گنجاندن دروس دینی در مدارس انجام شد. در این دوره — که آزادی‌هایی در مملکت بر قرار شد — مردم فرصت دوباره برای احیای سنت‌های از دست‌رفته‌شان را داشتند؛ با توجه به خطر حزب توده و مارکسیست و بهائی‌ها، فقیهان، از جمله، سید حسین طباطبایی بروجردی هم از این وضعیت استقبال می‌کردند. بعد از درگذشت بروجردی، رابطه فقیهان با شاه، به تدریج تیره شد.تعامل نهاد دین و دولت در عصر پهلوی شاه در اوایل دهه پنجاه، دستور تشکیل سپاه دین را صادر کردتاریخ تحولات سیاسی واجتماعی ایران جلد یک. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، 1382کریستیان دلانوا ساواک که از مشمولان خدمت وظیفه طلبه و زیر نظر سازمان اوقاف تشکیل می‌شد. روح‌الله خمینی بلافاصله به این موضوع واکنش نشان داد و آن را توطئه‌ای بر ضد دین عنوان کرد. دو گروه انجمن حجتیه و انجمن تبلیغات اسلامی، در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی، فعالانه بر ضد بهائیت فعالیت می‌کردند. اسنادی از همدستی انجمن تبلیغات اسلامی با ساواک در سازمان‌دهی فعالیت‌های بهائی‌ستیزانه وجود دارد که از جمله، نظارت گسترده بر بهائیان بود.
در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به جز اسلام — که به عنوان دین رسمی کشور معرفی شده — زرتشتی، مسیحیت و یهودیت، ادیان قانونی اعلام شده‌اند.حقوق اقلیت‌ها در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران انجمن کلیمیان تهراناتحادیه بین‌المللی زنان پیرو ادیان توحیدی
به گفته بریتانیکا، از مهم‌ترین مباحث تشیع در ایران، نوید بازگشت امام دوازدهم و ادای احترام به پیشوای شهید او است. غیبت امام دوازدهم به‌طور غیرمستقیم در افزایش قدرت روحانیت در ایران نقش داشت. روحانیت شیعهٔ ایران، از زمان انقلاب ۱۳۵۷ تاکنون، نیروی غالب سیاسی و اجتماعی در ایران بوده‌است. علمای مذهبی به شکل وسیعی در پست‌های مذهبی در ایران شاغل هستند. شیعیان این کشور در موارد بسیاری به عالمان مذهبی متکی هستند و برای اجتناب از گناه، از یک مرجع تقلید، پیروی می‌کنند؛ این امور، قدرت روحانیت در ایران را افزایش داد و نقش آنان را به عنوان میانجی الهی تقویت کرد، آن‌هم به اندازه‌ای که در اسلام سنی و شیعهٔ نخستین وجود نداشت.
به گزارش دویچه وله فارسی، در دوره نظام جمهوری اسلامی ایران به دلیل استفاده از دین برای سرکوب معترضان (و دلایلی دیگر)، دین‌ناباوری، از جمله، اسلام‌ناباوری مانند سونامی در میان جوانان ایرانی افزایش یافته‌است.
بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۰، وضع دین در ایرانِ این سال، این‌گونه بود: ۹۹٫۹۸٪ مسلمان و ۰٫۰۲٪ به دیگر اقلیت‌های به رسمیت شناخته باور دارند؛ همچون: مسیحیت، یهودیت و زرتشت. بر پایهٔ نظرسنجی انجام‌شده توسط مؤسسه جهانی پیمایش ارزش‌ها (WVS)، ۹۶٫۵٪ درصد از ایرانیان خود را مسلمان می‌دانستند؛ هر چند در سال ۱۳۹۹ (۲۰۲۰ م) بر پایهٔ نظرسنجی آنلاینی که مؤسسه گمان («گروه مطالعات افکارسنجی ایرانیان») انجام داد، درصد بسیار کمتری از پاسخگویان (۴۰٪) خود را به‌عنوان مسلمان می‌شناسند که شامل ۳۲٫۲ شیعه، ۵ درصد سنی و ۳٫۲ درصد صوفی می‌شود. به ادعای نیویورک‌مگ، برخی محافل رسانه‌ای و آکادمیک این نظرسنجی و روش آن را فاقد دقت و اعتبار لازم دانسته‌اند.
مطابق قوانین جمهوری اسلامی ایران، کسانی که از دین اسلام روی‌گردان شوند حکمشان اعدام است.
در طول چهار قرن پس از سقوط ساسانیان، ایرانیان به تدریج به اسلام گرویدند و بر پایهٔ اعتقادات تازه خود فرهنگی جهانی را شکل دادند که حاصل تلاقی سنت‌های گوناگون بود؛ هنر و معماری اوج گرفت و با ظهور دانشمندان ایرانی مسلمانی همچون: ابن سینا، فارابی، خوارزمی، جابر بن حیان و بعدها خواجه نصیرالدین طوسی، علومی مانند پزشکی، شیمی، ریاضیات و نجوم پیشرفت‌های چشمگیری کرد و زبان فارسی با جذب واژگاه عربی گسترش بی‌نظیر یافت.
همچنین پس از ایجاد وقفه‌ای، فراگیری کتابت از یک سو و درهم‌تنیدگی علوم و فلسفه با شعر در آثار این دانشمندان، ادبیات و موسیقی در ایران توسعه یافت.
طبق آمارنامه مراکز مذهبی، تعداد امکان اسلامی ایران به این شرح است:
نونو گومژ (نام کامل:Nuno Miguel Soares Pereira Ribeiro) (متولد ۵ ژوئیه ۱۹۷۶ در آمارانته) بازیکن تیم ملی فوتبال پرتغال است. وی نام خود را از نام اسطوره فوتبال پرتغال یعنی فرناندو گومژ گرفته‌است.
وی سابقه عضویت در تیم‌های بوآویستا، بنفیکا، فیورنتینا، براگا و بلکبرن را دارد.
او در سال ۱۹۹۷ رتبه سی‌وپنجم در مجموعه قهرمان همراه با دو شخصیت از مبارزان خیابانی انتخاب شد.