moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
گرافن ساختار دو بعدی از یک لایه منفرد شبکه لانه زنبوری کربنی می‌باشد. گرافن به علت داشتن خواص فوق‌العاده در رسانندگی الکتریکی و رسانندگی گرمایی، چگالی بالا و تحرک‌پذیری حامل‌های بار، رسانندگی اپتیکیNair, R. R. , P. Blake, A. N. Grigorenko, et al. 2008. Fine structure constant defines visualtransparency of graphene. Science 320 (5881):1308 و خواص مکانیکیGeim, A. K. , and P. Kim. 2008. Carbon wonderland. Scientific American 298 (4):90–97. Geim, A. K. , and K. S. Novoselov. 2007 به ماده‌ای منحصربفرد تبدیل شده‌است. این سامانه جدید حالت جامد به واسطه این خواص فوق‌العاده به عنوان کاندید بسیار مناسب برای جایگزینی سیلیکان در نسل بعدی قطعه‌های فوتونیکی و الکترونیکی در نظر گرفته شده‌است و از این رو توجه کم سابقه‌ای را در تحقیقات بنیادی و کاربردی به خود جلب کرده‌است. طول پیوند کربن ـ کربن در گرافن در حدود ۰٫۱۴۲ نانومتر است. ساختار زیر بنایی برای ساخت نانو ساختارهای کربنی، تک لایه گرافن است که اگر بر روی هم قرار بگیرند توده سه بعدی گرافیت را تشکیل می‌دهند که برهم کنش بین این صفحات از نوع واندروالسی با فاصلهٔ بین صفحه‌ای ۰٫۳۳۵ نانومتر می‌باشد. اگر تک لایه گرافنی حول محوری لوله شود نانو لوله کربنی شبه یک بعدی واگر به صورت کروی پیچانده شود فلورین شبه صفر بعدی را شکل می‌دهد. لایه‌های گرافنی از ۵ تا ۱۰ لایه را به نام "گرافن کم لایه" و بین ۲۰ تا ۳۰ لایه را به نام "گرافن چند لایه"، "گرافن ضخیم" یا "نانو بلورهای نازک گرافیتی"، می‌نامند.
از نظر مکانیکی، مقاومت کششی نهایی گرافن برابر ۱۳۰ گیگاپاسکال (در مقایسه با مثلاً ۴۰۰مگاپاسکال فولاد) است.http://www.graphene.manchester.ac.uk/explore/what-can-graphene-do/ از نظر الکتریکی، گرافن خالص تک لایه ازخود خواص شبه فلزی نشان می‌دهد.Novoselov, K. S. , A. K. Geim, S. V. Morozov, et al. 2005. Two-dimensional gas of massless Dirac fermions in graphene. Nature 438 (7065):197–200 در گرافن طیف حامل‌ها شبیه به طیف فرمیون‌های دیراک بدون جرم می‌باشد و به علاوه کوانتش ترازهای لاندائو، اثر کوانتومی هال صحیح و کسری، در این سامانه باعث شده‌است که توجه بسیاری از فیزیکدان‌ها از حوزه‌های مختلف فیزیک به آن جلب شود.[4]Novoselov, K. S. , D. Jiang, F. Schedin, et al. 2005. Two-dimensional atomic crystals. Proceedings of the National Academy of Sciences USA 102 (30):10451–10453 علاوه بر این‌ها خصوصیات سامانه‌های گرافن به‌طور مستقیم به تعداد لایه‌های گرافن موجود در سامانهٔ مورد نظر بستگی دارد. به عنوان مثال، گذردهی نوری برای گرافن تک لایه تقریباً برابر با ۹۷ درصد و مقاومت صفحهٔ آن ۲/۲ می‌باشد و گذردهی نوری برای گرافن‌های دو، سه و چهار لایه به ترتیب ۹۵، ۹۲ و ۸۹ درصد با مقاومت صفحهٔ به ترتیب ۱، ۷۰۰ و ۴۰۰ است که نشان دهندهٔ آن است که با افزایش تعداد صفحات گرافن گذردهی نوری سامانه کم می‌شود.Li, X. S. , Y. W. Zhu, W. W. Cai, et al. 2009. Transfer of large-area graphene films for highperformance transparent conductive electrodes. Nano Letters 9 (12):4359–4363 از سوی دیگر چگالی حامل بار در گرافن از مر تبه ۱۰۱۳ بر سانتی‌متر مربع با تحرک‌پذیری تقریباً 15000 cm۲/V.s و- Geim, A. K. , and K. S. Novoselov. 2007. The rise of graphene. Nature Materials 6 (3):183–191 با مقاومتی از مرتبه ۶-۱۰ اهم-سانتی‌متراست که به نحو مطلوبی قابل مقایسه با ترانزیستورهای اثر میدانی (FET) می‌باشد. خواص منحصربفرد گرافن آن را کاندیدهای بسیار مطلوبی برای طراحی نسل بعدی قطعه‌های الکترونیکی و نوری همچون ترانزیستورهای بالستیک، ساطع‌کننده‌های میدان، عناصر مدارهای مجتمع، الکترودهای رسانای شفاف، و حسگرها قرار داده‌است. همچنین، رسانندگی الکتریکی و گذردهی نوری بالای گرافن، آن را به عنوان کاندیدی مناسب برای الکترودهای رسانای شفاف، که مورد استفاده در صفحه‌های لمسی و نمایشگرهای بلوری مایع و سلول‌های فوتوالکتریک و به علاوه دیودهای آلی ساطع‌کننده نور (OLED) معرفی می‌کند. به‌کارگیری بسیاری از این سامانه‌های اشاره شده منوط به داشتن تک لایه گرافنی پایدار بر روی زیر لایه مناسب با گاف انرژی قابل کنترل می‌باشند که این موضوع خود با چالش جدی روبروست.
امروزه روش‌های بسیار متنوعی برای ساخت گرافن بکار برده می‌شود که از متداول‌ترین آن‌ها می‌توان به روش‌های لایه برداری مکانیکی، لایه برداری شیمیایی، سنتز شیمیایی و رسوب بخار شیمیایی (CVD) را نام برد. برخی روش‌های دیگری همانند شکافتن نانو لوله‌های کربنیJiao, L. Y. , X. R. Wang, G. Diankov, H. L. Wang, and H. J. Dai. 2010. Facile synthesis of highquality graphene nanoribbons. Nature Nanotechnology 5 (5):321–325 و ساخت باامواج ماکرویوXin, G. Q. , W. Hwang, N. Kim, S. M. Cho, and H. Chae. 2010. A graphene sheet exfoliated with microwave irradiation and interlinked by carbon nanotubes for high-performance transparent flexible electrodes. Nanotechnology 21 (40) نیز اخیراً بکاربرده شده‌اند. یک نمای کلی از روش‌های ساخت گرافن در زیر آمده‌است:
در سال ۱۹۷۵گروه Lang برای اولین بار گرافیت کم لایه بر روی سطح بلور پلاتین را با استفاده از روش CVD تولید کردند.Lang, B. 1975. A LEED study of the deposition of carbon on platinum crystal surfaces. Surface Science 53 (1):317–329 در سال ۱۹۹۹ گروه Lu با استفاده از AFM، لایه برداری مکانیکی را بر روی یک گرافیت پیرولیتی به منظور تهیه گرافن تک لایه انجام دادند.Lu, X. K. , M. F. Yu, H. Huang, and R. S. Ruoff. 1999. Tailoring graphite with the goal of achieving single sheets. Nanotechnology 10 (3):269–272 با این وجود، گرافن تک لایه برای اولین بار در سال۲۰۰۴ توسط گروه Novoselov تولید و گزارش شد. آن‌ها از چسب نواری برای جدا کردن لایه‌های گرافن از سطح زیرلایه استفاده کردند. این روش توانایی و قابلیت تولید لایه‌های متنوع گرافن را دارد و علاوه بر آن، آسان نیز است. روش لایه برداری مکانیکی توسط قابلیت تولید لایه‌های گرافیتی کم لایه و چند لایه را دارد اما ضخامت گرافیت به‌دست آمده توسط این روش برابر با ۱۰ نانومتر است که تقریباً برابر با ۳۰ لایه گرافن تک لایه است. در روش لایه برداری شیمیایی فلزات قلیایی بین صفحات گرافیت پراکنده شده در محلول، قرار می‌گیرند. به‌طور مشابه روش سنتز شیمیایی شامل اکسید گرافیت پراکنده در محلول ناشی شده از کاهش هیدروزین است. همانند تولید نانو لوله‌های‌کربنی توسط روش CTCVD، تولید گرافن توسط این روش یکی از بهترین روش‌ها برای تولید گرافن در ابعاد بزرگ است. در این روش کربنی که به وسیلهٔ گرما جدا شده بر روی سطح یک فلز فعال قرار می‌گیرد و در دمای بالا و تحت فشار اتمسفر یا فشار کم، یک شبکه لانه زنبوری تشکیل می‌دهد. از آنجایی که این روش CVD در یک کوره گرمایی انجام می‌گیرد آن را روش CVD گرمایی می‌نامند. هنگامی که روش شامل رشد به کمک پلاسما باشد، روش CVD پلاسمای غنی شده نامیده می‌شود. هریک از این روش‌ها مزایا و معایب خاص خود را دارند، به عنوان مثال روش لایه برداری مکانیکی توانایی و قابلیت ساخت گرافن یک لایه تا چند لایه را دارد اما همانندی نمونه‌های به‌دست آمده بسیار پایین است، همچنین ساخت گرافن در ابعاد بزرگ یکی از چالش‌های پیش روی این روش است. برای تهیه گرافن تک لایه و چند لایه می‌توان از روش چسب نواری استفاده کرد اما تحقیقات گستردهٔ بیشتری برای توسعه این روش جهت استفاده در قطعه‌های الکترواپتیکی لازم است. روش‌های سنتز شیمیایی از روش‌های دمای پایین هستندکه این ویژگی موجب می‌شود ساخت گرافن بر روی انواع زیر لایه‌های با دمای محیط، به ویژه زیرلایه‌های پلیمری آسان‌تر شود، با این حال، همگنی و یکسانی گرافن تولید شده در ابعاد بزرگ، حاصل از این روش مطلوب نیست. از سوی دیگر ساخت گرافن از اکسیدهای گرافن کاهش یافته اغلب به علت نقص در فرایند کاهش موجب ناکاملی درخواص الکترونی گرافن می‌شود. برآرایی گرافن و گرافیت‌سازی گرمایی بر روی سطح کربید سیلیسیم از دیگر روش‌های تولید گرافن هستند اما دمای بالای این فرایندها و عدم توانایی انتقال بر روی سایر زیر لایه‌ها از محدودیت‌های این روش‌ها هستند.
محققان در دانشگاه کمبریج روشی را برای تولید گرافن با کیفیت بالا در نمک مذاب ابداع کرده‌اند. این روش که مبتنی بر نفوذدهی هیدروژن از نمک مذاب لیتیم کلرید به گرافیت می‌باشد، قابلیت تولید گرافن در مقیاس صنعتی را دارد.َA.R.Kamali, D.J.Fray, Nanoscale,7, 11310-11320. روش مذکور به وسیلهٔ شرکت سرمایه‌گذاری کمبریج در حال تجاری شدن است.
ساختار اتمی تک لایهٔ مجزای گرافن به روش میکروسکوپی عبوردهی الکترونی (Transmission Electron Microscopy) بر روی ورقه‌هایی از گرافن که در بین دو شبکه آهنی نگه داشته شده‌اند، مطالعه شده‌است. طرح‌های پراش الکترونی ساختار شش ضلعی گرافن را نشان داده‌اند. علاوه بر این، گرافن از خود اعوجاج‌هایی را بر روی این ورقه‌های تخت نشان داده‌اند، با دامنه‌ای در حدود یک نانومتر. این اعوجاج‌ها ممکن است خصلت ذاتی ای برای گرافن به خاطر ناپایداری کریستال‌های دو بعدی باشد، یا حتی ممکن است در اثر عوامل خارجی ای ناشی از ناخالصی‌هایی که در سرتاسر گرافن وجود دارند و کاملاً به توسط تصاویر TEM تهیه شده از گرافن مشاهده شده‌اند، به وجود آمده باشند. تصاویر فضای حقیقی با دقت اتمی گرفته شده از تک لایهٔ مجزای گرافن قرار گرفته بر روی زیر لایهٔ SiO به وسیلهٔ روش میکروسکوپی تونل زنی اسکن‌کننده (Scanning Tunneling Microscopy) تهیه شده‌اند. این تصاویر نشان دادند که اعوجاج‌های تک لایهٔ گرافن قرار گرفته بر روی زیر لایهٔ SiO به خاطر ترکیب و تطبیق یافتن تک لایهٔ گرافن با زیر لایهٔ SiO ایجاد شده‌اند و یک خصلت ذاتی برای آن نمی‌باشند.
گرافن با سایر مواد متداول سه بعدی متفاوت است. گرافن طبیعی یک‌نیمه فلز یا یک‌نیمه رسانا با گاف نواری صفر است. درک ساختار الکترونیکی گرافن اولین قدم برای یافتن ساختار نواری گرافیت است. اولین بار خیلی قبل تر در سال 1947 P. R. Wallace متوجه خطی بودن رابطهٔ E-k (انرژی و عدد موج کریستال) در نزدیکی شش گوشهٔ منطقهٔ بریلوئن شش ضلعی دوبعدی گرافن برای انرژی‌های پایین ـ که منجر به جرم مؤثر صفر برای الکترون‌ها و حفره‌ها می‌شود ـ شد. به خاطر این رابطهٔ پاشندگی خطی در انرژی‌های پایین، الکترون‌ها و حفره‌ها در نزدیکی این شش نقطه، که دو تا از آن‌ها غیر یکسان هستند، همانند ذرات نسبیتی ای که با معادلهٔ دیراک برای ذرات با اسپین نیم صحیح توصیف می‌شوند، رفتار می‌کنند. به همین خاطر به به این الکترون‌ها و حفره‌ها فرمیون‌های دیراک و به آن شش نقطه، نقاط دیراک گفته می‌شود. معادله‌ای بیان گر رابطهٔ E-k، formula_1 می‌باشد که در آن سرعت فرمی vF ~ 10۶ m/s است.
نتایج تجربی از اندازه‌گیری‌های ترابرد الکترونی نشان می‌دهند که گرافن دارای تحرک‌پذیری الکترونی بسیار بالایی در دمای اتاق می‌باشد، با مقادیر گزارش شده‌ای بالاتر از 15,000 cm۲V−۱s−۱. همچنین تقارن اندازه‌گیری‌های تجربی رسانندگی نشان می‌دهد که تحرک‌پذیری برای الکترون‌ها و حفره‌ها باید یکسان باشد. در بازهٔ دمایی بین 10k تا 100k، تحرک‌پذیری تقریباً به دما وابسته نیست، که بیان‌کنندهٔ این امر است که مکانیزم غالب پراکندگی، پراکندگی ناقص است. پراکندگی به توسط فونون‌های آکوستیک گرافن موجب یک محدودیت ذاتی بر تحرک‌پذیری در دمای اتاق در حد 200,000 cm۲V−۱s−۱ برای چگالی حامل ۱۰۱۲ cm−۲ می‌شود. مقاومت متناظر ورقه‌های گرافن در حد ۶-10 Ω•cm خواهد بود. این مقاومت از مقاومت نقره، مادهٔ شناخته شده به عنوان دارندهٔ کمترین مقاومت در دمای اتاق، کمتر است. اگرچه برای گرافن قرار گرفته بر روی زیر لایهٔ SiO، پراکندگی ناشی از فونون‌های اپتیکی زیر لایه در دمای اتاق اثر بزرگ‌تری است از اثر پراکندگی ناشی از فونون‌های خود گرافن. این امر تحرک‌پذیری را به میزان 40,000 cm۲ V−۱s−۱ محدود می‌کند.
خواص اپتیکی منحصر به فرد گرافن، موجب بروز یک شفافیت بالای غیرمنتظره برای یک تک لایهٔ اتمی با یک مقدار سادهٔ شگفت‌انگیز شده‌است، یک تک لایهٔ گرافن πα ≈ ۲٫۳٪ از نور سفید فرودی بر روی خود را جذب می‌کند که در آن α ثابت ساختار ریز شبکه می‌باشد. این امر نتیجهٔ ساختار الکترونیکی کم انرژی غیرمعمول گرافن تک لایه است که طرحی به ساختار نوار انرژی الکترونی ـ حفره‌ای گرافن می‌دهد تا آن‌ها در نقاط دیراک به هم برسند، که به‌طور کیفی از سایر نوارهای انرژی فشردهٔ مرتبهٔ دو معمول متفاوت است. بر مبنای مدل از ساختار نواری گرافن، فواصل بین اتمی، مقادیر پرش، و فرکانس به هنگام محاسبهٔ رسانندگی اپتیکی با استفاده از معادلات فرنل در حد لایه‌های نازک از بین می‌رود. این امر به صورت تجربی تأیید شده ولی هنوز مقادیر اندازه‌گیری شده به اندازهٔ کافی برای محاسبهٔ ثابت ساختار ریز دقیق نبوده‌است.
می‌توان گاف نوار انرژی گرافن را از ۰ تا 0.25 eV (در حدود طول موج پنج میکرومتر) به وسیلهٔ اعمال ولتاژ در دمای اتاق به یک ترانزیستور اثر میدان دو دروازه‌ای ساخته شده از یک گرافن دو لایه‌ای، تنظیم نمود. همچنین نشان داده شده‌است که پاسخ اپتیکی نانو نوارهای گرافنی نیز در ناحیهٔ تراهرتز به وسیلهٔ اعمال یک میدان مغناطیسی قابل تنظیم است. علاوه بر این نشان داده شده‌است که سیستم‌های گرافن ـ گرافن اکسید از خود رفتار الکتروکرومیک بروز می‌دهند، که اجازه می‌دهند هم خواص اپتیکی خطی و هم خواص اپتیکی فوق سریع را تنظیم کرد.http://en.wikipedia.org/wiki/Graphene
مشخص است که گرافن تنها به نانو مربوط نمی‌شود، گرافن بااندازهٔ کمتر از ۲۰ نانومتر از لحاظ ترمودینامیکی ناپایدارند، چون حداقل پایداری گرافن هنگامی است که تعداد اتم‌ها بیشتر از ۶۰۰۰ اتم باشد؛ و ۲۴۰۰۰ اتم لازم است تا فلورن پایدار شود. این مبحث در دینامیک مولکولی سیستم‌ها بسیار مهم است، چون نتایج گرفته شده در کمتر از ۲۰ نانومتر می‌تواند درست نباشد.http://techon.nikkeibp.co.jp/english/NEWS_EN/20120828/236214
ضخامت گرافن یک لایه اتم کربن است که دارای پتانسیل بالقوه‌ای برای جایگزینی با سیلیکون می‌باشد که پیشرفت جامعهٔ آینده به آن مدیون خواهد بود. باوجود اینکه دارای مشخصات بالقوه‌ای همچون قدرت و وزن سبک و انعطاف‌پذیری و هدایت بالایی هستند اما محدودیت‌های این ماده به نوعی مانع استفاده آن‌ها در میکروپردازنده‌ها و وسایل الکترونیکی می‌باشد.
اینکه گرافن چگونه در دستگاه‌هایی در جهان واقعی به کار رود و دوم اینکه ورق‌های گرافن ماهیت شکننده‌ای دارند که این ناشی از اتصالات ضعیف آن‌ها می‌باشد. اگر هدایت حرارتی گرافن را به عنوان فاکتور مثبتی برای این ماده در نظر بگیریم، نباید از این نکته غافل شویم که هدایت حرارتی گرافن معلق بسیار بیشتر از گرافن بر روی بستر است، حال آنکه همین هدایت حرارتی باعث می‌شود که حرارت توزیع شده و یک نقطهٔ داغ به وجود نیاید؛ و افسوس اینکه گرافن در جهان واقعی باید بر روی یک بستر قرار بگیرد ونه اینکه آزادانه و معلق در خلأ باشد. یعنی وقتی وسیله‌ای ساخته می‌شود حتماً باید بر روی بستر قرار گیرد اما این منجر به کاهش شدید هدایت حرارتی گرافن می‌شود. همچنین هدایت حرارتی با رشد تعداد لایه‌های گرافنی و رسیدن به ۳۴ لایه افزایش می‌یابد (که ضخامت بسیار کمی است) اما پس از اینکه به حالتی به نام تودهٔ گرافیت می‌رسیم، هدایت حرارتی خوب نیست. تلاش‌های بسیاری صورت گرفته‌است تا راه‌های جدیدی کشف شود تا بتوان گرافن را در جهان ماکروسکوپیک به کار برد. اتصالات سه بعدی ساختار فوم گرافن و گرافیت فوق‌العاده نازک یا استفاده از بورون نیترید هگزاگونال همه در این راستا کشف شدند. ژرمانن دیگر مادهٔ سه بعدی است که برای استفاده در الکترونیک یا وسایل تبدیل انرژی حرارتی می‌تواند به کار رود.
به منظور درک فیزیک، نیاز به تئوری است یعنی اگر فقط آزمایش کنید شما روند را می‌بینید اما معنای نتایج را درک نمی‌کنید؛ بنابراین تئوری و آزمایش دو جزء جدایی ناپذیرند.
گرافن همچنین دارای محدودیت‌های دیگری در جهان واقعی می‌باشد، می‌دانیم پیوندهای بین اتم‌های کربن قوی‌ترین پیوندها در طبیعت می‌باشد، پس ورق بدون نقصی از گرافن باید دارای این خاصیت باشد، اما در کاربردهای واقعی، گرافن این‌طور نیست. آزمایشی که بر روی تافنس شکست گرافن دارای نقص جزئی صورت گرفت مقدار استحکام آن به‌طور قابل ملاحظه‌ای از استحکام گرافن ذاتی پایین‌تر بود؛ لذا درست است که استحکام گرافن ذاتی بسیار بالاست، اما وقتی گرافن دارای نقص باشد، دیگر پیوندهای بین اتم‌های کربن، قوی‌ترین نمی‌باشد. می‌دانیم در ورق‌های بزرگتر، همیشه نقص‌ها افزایش می‌یابد پس گرافن در جهان ماکرو استحکام بسیار پایینی خواهد داشت؛ لذا تولید ورق گرافن با استانداردهای دقیق و بدون نقص بسیار اهمیت دارد.
ساختارهای دوبعدی دیگری همچون گرافن (ساختار لانه زنبوری SP2) وجود دارد که از آن جمله می‌توان به ۱- سیلیسین ۲- بروفن ۳- فسفورن ۴- استنن ۵- ژرمانن ۶- گرافن (محتوی SP+SP2 هیبریدیزه شده) اشاره کرد. اما این ساختارهای دو بعدی همه به جز گرافن ناپایدارند یا پتنت ثبت شده برای آن‌ها بسیار کم است طوری‌که اعتمادی به این ساختارها وجود ندارد.http://www.hpcwire.com/2014/05/05/graphene-faces-real-world-limitations/
با توجه به اینکه از اولین ترانزیستورهای با گیت بالا چیزی نگذشته‌است. با توجه به این زمان کوتاه و اینکه همهٔ جانشینان احتمالی با جریان اصلی در ترانزیستورهای معمولی با مشکلات جدی روبه رو هستند، لذا می‌شود به توسعهٔ سریع گرافن کمک کرد. مفاهیم جدیدی که در این سال‌ها بررسی شده، همچون ترانزیستورهای اسپینی یا وسایل مولکولی، به نظر می‌رسد که به دور از واقعیت نسبت به گرافن باشد و معلوم نیست که به مرحلهٔ تولید برسند. در حال حاضر جایگزین ترانزیستورهای معمولی (سیلیکونی) غیرممکن است. با این حال تحقیقات ITRS به شدت به مطالعهٔ گستردهٔ در زمینهٔ گرافن توصیه می‌کند و حتی برنامهٔ تحقیق و توسعه برای نانو‌الکترونیک بر پایهٔ کربن شکل گرفته‌است؛ لذا راه برای اینکه گرافن به عنوان جایگزین قرار گیرد باز است. اما برای هیجان زده شدن در این مورد زمان زیادی لازم است.http://www.nature.com/nnano/journal/v5/n7/abs/nnano.2010.89.html/
یک پوشش گرافنی، قادر به کنترل تبخیر آب از طریق توقف میزان تبخیر روی سطوح آب دوست یا هیدروفیلیک (hydrophilic) و سرعت بخشیدن به تبخیر روی سطوح آب گریز یا هیدروفوبیک (hydrophobic) است. تبخیر قطره آب، پدیده پیچیده‌ای بوده و نقش مهمی در طبیعت و صنعت ایفا می‌کند. درک مکانیسم تبخیر در مقیاس اتمی و کنترل میزان تبخیر، برای کاربردهایی از جمله انتقال حرارت و کنترل دمای بدن بسیار حائز اهمیت است. زمانی که یک سطح آب دوست با گرافن پوشش داده می‌شود، خط تماس قطره آب، به دلیل تنظیم و اصلاح زاویه‌های خیس شدن، به‌طور چشمگیری کوتاه یا کشیده می‌شود؛ این مسئله منجر به تغییر در میزان تبخیر می‌شود. مولکول آب، قبل از تبخیر، یک وضعیت پیشرو (و جدید) در خط تماس ایجاد می‌کند. تجزیه و تحلیل‌های بیشتر نشان داد که چگالی آب در حالت‌های گذار (transition states) در خط تماس بسیار زیاد است.https://sinapress.ir/news/81752/گرافن،-کلید-کنترل-تبخیر-آب
شرارهٔ خورشیدی از انفجار بزرگ در اتمسفر خورشید به وجود می‌آید و باعث آزاد شدن انرژی در حد شش ضربدر ۱۰ بتوان ۲۵ ژول می‌شود. (که در حدود یک‌ششم انرژی خروجی از سطح خورشید در هر دقیقه است)
این پدیده در سایر ستارگان هم دیده می‌شود که به آن‌ها نیز شرارهٔ ستاره‌ای گفته می‌شود. شرارهٔ خورشیدی کلیهٔ لایه‌های سطح خورشید شامل شیدسپهر، تاج خورشیدی و فام‌سپهر) را مورد تأثیر قرار می‌دهد و باعث گرم شدن پلاسما تا چندین میلیون درجهٔ کلوین می‌شود. همچنین باعث سرعت یافتن الکترون‌ها، پروتون‌ها و ین‌های سنگین تا نزدیکی سرعت نور می‌شود. همچنین اشعه‌ای را تولید می‌کند و لایه‌های الکترومغناطیس را ایجاد می‌کند که شامل کلیهٔ امواج الکترومغناطیس می‌باشد. از امواج رادیویی تا اشعهٔ گاما. شراره‌ها خود را از آزادسازی انرژی مغناطیسی ذخیره‌شده در تاج خورشیدی تغذیه می‌کنند.
اشعهٔ ایکس و اشعهٔ ماورای بنفش می‌توانند روی یون‌کره تأثیر بگذارند و تولید امواج ارتباطی با طول موج بالا بنمایند که این این امواج می‌تواند باعث اختلال در رادارها و تجهیزاتی که با فرکانس کار می‌کنند بشود. شرارهٔ خورشیدی برای نخستین‌بار در روی خورشید توسط ریچارد کریستوفر کارینگتون و همچنین توسط ریچارد هدسون در سال ۱۸۵۹م مشاهده گردید. همچنین شرارهٔ ستارگان در روی بسیاری از ستارگان دیده شده‌است. فرکانس‌های به وجود آمده از شراره‌های خورشیدی مختلف است. از ۱ روز زمانی که خورشید در حالت فعال قرار دارد تا ۱ بار در هفته زمانی که سطح خورشید آرام است تغییر می‌کند همچنین این نوع طوفان بر شبکه‌های برق رسانی و ماهواره‌ها و تجهیزات الکترونیکی تأثیر می‌گذارد و موجب از کارافتادن آنها می‌شود.
کاروس با نام کامل مارکوس اورلیوس کاروس (زادهٔ حدود ۲۳۰ - درگذشتهٔ ۲۸۳) امپراتور روم برای مدت کوتاهی از ۲۸۲ تا هنگام مرگش در ۲۸۳ بود.
در سال ۲۸۳ میلادی کاروس امپراتور روم بین‌النهرین را فتح می‌کند اما سپاهیانش پس از مرگ او بلافاصله آن سرزمین را ترک می‌کنند.CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 "iranicaonline.org"
اطلاعات زیادی در مورد اصلیت کاروس در دست نیست. بیشتر منابع زادگاه او را ناربو ذکر کرده‌اند و با نگاه به اینکه او درهنگام رسیدن به امپراتوری در ۲۸۲ دارای دو فرزند بالغ و یک نوه بوده‌است، چنین تخمین زده می‌شود که در حدود ۲۳۰ زاده شده باشد. همچنین نام واقعی او پیش از جلوس احتمالاً مارکوس نومریوس کاروس بوده‌است.
کاروس فرماندهٔ گارد محافظان پروبوس بود که پس از کشته‌شدن او به دست سربازانش در سپتامبر یا اکتبر ۲۸۲، از سوی سپاهیان به عنوان امپراتور جدید روم برگزیده شد. برخی منابع نیز چنین روایت کرده‌اند که کاروس خود علیه پروبوس طغیان کرده بود. پس از این انتخاب کاروس نیز همچون فرمانروایان پیشین خود نام "مارکوس اورلیوس" را به عنوان لقب امپراتوری خویش برگزید.
کاروس کمی پس از رسیدن به قدرت عنوان سزار را به پسر خود کارینوس اعطا و او را به عنوان نایب‌السلطنهٔ خود معرفی نمود. پس از آن به سرعت علیه اقوام سرمتی و قبایل ژرمانی کوادی وارد جنگ شد و پس از پیروزی بر آنان به «ژرمانیکوس ماکسیموس» ملقب گردید. سپس با هدف گرفتن انتقام آمادهٔ جنگی عظیم با ایرانیان شد و همراه با پسر کوچکترش نومریان که در این زمان به او نیز عنوان سزار را اعطا داشته بود به سوی مرزهای شرقی حرکت کرد و کارینوس که اینک عنوان آگوستوس را داشت برای مراقبت از استان‌های غربی در گل باقی ماند.
کاروس سرانجام در سال ۲۸۳ پس از میلاد به ایران حمله کرد و توانست پیروزی بزرگی را به‌دست‌آورد. او تهاجم خود را بنا بر نوشته‌های سیدونیوس آپولیناریس از ارمنستان آغاز نمود و پس از آن از رود دجله گذر کرد. بهرام دوم، پادشاه ساسانی که درگیر منازعات داخلی بود نتوانست ارتش هماهنگی را برای مقابله با کاروس گرد آورد و او همراه با لشگریانش وارد تیسفون، پایتخت پادشاهی ساسانی شد. این پیروزی برای رومیان به منزلهٔ انتقام شکست‌هایشان از ایرانیان در سال‌های پیشین بود و کاروس در این زمان خود را «پرسیکوس ماکسیموس» نامید.
کاروس که سرخوش از این پیروزی بزرگ خود بر ایرانیان بود ناگهان در اواخر ژوئیه یا اوایل اوت ۲۸۳ مرد. علت واقعی مرگ او در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. ابتلا به بیماری را محتمل‌ترین دلیل برای مرگ ناگهانی کاروس دانسته‌اند هرچند در برخی از منابع قدیمی برخورد صاعقه با او را عامل مردنش عنوان کرده‌اند. همچنین از آنجا که سپاه به‌تازگی به یک پیروزی بزرگ دست یافته بود، احتمال کمی وجود دارد که توسط آنها کشته شده باشد.اگرچه محتملترین نظریه با توجه به کشفیات تازه باستان شناسی, از مرگ کاروس در نبرد میان او و بهرام دوم خبر میدهد همان گونه که در سنگ نگاره بهرام دوم در نقش رستم بهرام به این موضوع اشاره میکند.
کتاب راهنمای میشلن سری کتاب‌های راهنمایی است که "شرکت لاستیک سازی میشلن" در فرانسه آن را منتشر می‌کند. در میان این سری از کتاب‌ها مشهورترین آن کتابی است که به ارزیابی کیفیت غذای رستوران‌ها و نشان دادن آن با ستاره پرداخته‌است و کتاب راهنمای رستوران و هتل میشلن نامیده می‌شود. رنگ جلد این کتاب همواره قرمز است و "کتاب قرمز میشلن" نیز نامیده می‌شود. فروش سالیانه این کتاب که رستوران‌های چندین کشور مختلف را بررسی کرده‌است، از یک میلیون جلد در سال فراتر می‌رود.Fairburn, Carolyn. "Fading stars – Michelin Red Guide", "تایم", 29 February 1992; Beale, Victoria and James Boxell "Falling stars", "فایننشال تایمز", 16 July 2011
عنوان دیگر این سری از کتاب‌ها کتاب راهنمای سفر میشلن است که رنگ جلد آن سبز می‌باشد و "کتاب سبز میشلن" نیز نامیده می‌شود. این کتاب به معرفی جاها و نقشهٔ جاده‌های چندین کشور پرداخته‌است.
(یک ستاره) - بسیار خوشمزه.
طعم استثنایی. چشیدن طعم غذاهای این رستوران، ارزش انجام سفر بخاطر آن را دارد.
جارد میسون دایموند (زاده ۱۰ سپتامبر ۱۹۳۷) دانشمند و نویسنده آمریکایی است. او در حال حاضر استاد جغرافیا و فیزیولوژی در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس است. او را بیشتر به عنوان نویسندهٔ کتاب‌های علمی عامه همچون "سومین شامپانزه" ; "اسلحه، میکروب و فولاد" و "" و آشوب (۲۰۱۹) می‌شناسند. کتاب آشوب در سال ۱۳۹۸ توسط نشر طرح نو به فارسی چاپ شده‌است.
دایموند در بوستون، ماساچوست، در خانواده‌ای یهودی لهستانی متولد شد. پدر او پزشک و مادرش معلم، موسیقیدان و زبانشناس بود. او درجه لیسانس خود را از دانشگاه هاروارد در سال ۱۹۵۸ و دکترای خود را در فیزیولوژی و بیوفیزیک غشاء از دانشگاه کمبریج در سال ۱۹۶۱ اخذ کرد.
پس از فارغ‌التحصیلی از کمبریج، او به عنوان محقق خرد به دانشگاه هاروارد بازگشت و تا ۱۹۶۵ در همانجا ماند. در سال ۱۹۶۸، استاد فیزیولوژی در دانشکده پزشکی UCLA شد. در دهه سوم زندگی، او به مطالعه پرنده‌های گینه نو پرداخت و از آن زمان انجام طرحهای پژوهشی متعددی در گینه نو و جزایر مجاور انجام داده‌است. در پنجاه سالگی، دایموند به تدریج به تحقیقات جدیدی در رشته تاریخ محیط زیست روی آورد و به سرانجام به عنوان استاد جغرافیا در UCLA، شغل فعلی‌اش، مشغول شد. او در سال ۱۹۹۹، مدال ملی دانش را کسب کردNational Science Foundation - The President's National Medal of Science و در ۲۰۰۹ دکترای افتخاری دانشکده ایالتی Westfield را دریافت کرد. دایموند در زمینه زبانشناسی نیز فعال است.
علاوه بر آثار علمی و مقالات در زمینه‌های محیط زیست (بوم‌شناسی) و پرنده‌شناسی، دایموند نویسندهٔ چندین کتاب علمی رایج (عام) است که به سبب کاربرد انواع رشته‌ها، اغلب فرای آنچه او رسماً تحصیل کرده‌است، شناخته می‌شوند.
اولین کتاب او سومین شامپانزه (۱۹۹۱)، تکامل انسان و ارتباط آن با دنیای مدرن را بررسی کرده و از انسان‌شناسی، زیست‌شناسی تکاملی، ژنتیک، بوم‌شناسی، و زبان شناسی الهام گرفته‌است. این کتاب با استقبال خوبی توسط منتقدان روبه رو شده و برنده جایزه Rhone-Poulenc در زمینه کتب علمی و جایزه کتاب لس آنجلس تایمز شده‌است. در سال ۱۹۹۷، او کتاب دومش به نام " چرا رابطه جنسی لذت بخش است؟" را در باب تمایلات جنسی انسان و باز با الهام از مردم‌شناسی، بوم‌شناسی و زیست‌شناسی تکاملی به تحریر درآورد.
سومین و شناخته شده‌ترین کتاب او (اسلحه، میکروب و فولاد)، در سال ۱۹۹۷ منتشر شد. در این کتاب، دایموند به دنبال توضیح سلطه‌ی مردمان ساکن اوراسیا در طول تاریخ بر مردمان دیگر مناطق جهان است. با استفاده از شواهدی از بوم‌شناسی، باستان‌شناسی، ژنتیک، زبانشناسی و مطالعات موردی مختلف تاریخی، او استدلال می‌کند که شکاف در قدرت و فناوری بین جوامع بشری انعکاسی از تفاوت نژادی یا فرهنگی نیست، بلکه سرچشمه تفاوت در تفاوت خصوصیات محیط زیستی (جغرافیایی) است که توسط یک پروسه بازخورد مثبت تقویت می‌شود. در نتیجه، جغرافیای اوراسیا مزیتی ذاتی به نژادهای مختلط اروپایی و آسیایی نسبت به جوامع قاره‌های دیگر داده‌است که این امر آن‌ها را قادر به تسلط یا تسخیر سرزمین‌های دیگر کرده‌است. اگرچه برخی نمونه‌های خاص در این کتاب، و جبر جغرافیایی منسوب به آن، مورد انتقاد واقع شده‌اند، این کتاب پر فروشترین کتاب شده‌است و جوایز متعددی از جمله پولیتزر در کتب علمی، Aventis برای کتب علمی، و جایزه فی بتا کاپا در علوم را دریافت کرده‌است. انجمن جغرافیای ملی نیز یک مستند تلویزیونی بر اساس این کتاب در سال ۲۰۰۵ تولید کرده‌است.
تازه‌ترین کتاب دایموند، سقوط، به بررسی طیف وسیعی از تمدن‌های گذشته در تلاش برای شناسایی چرایی سقوط یا توفیق آن‌ها می‌پردازد و آنچه را جوامع معاصر می‌توانند از این نمونه‌های تاریخی فرا بگیرند بررسی می‌کنند. در این کتاب جوامع قدیمی نورس (وایکینگ‌ها) و اسکیموها از گرینلند، مایا، آناسازی، مردم بومی راپا نویی (جزیره ایستر)، ژاپن، هاییتی، جمهوری دومینیکن، و ایالت مونتانای امروزی مورد بررسی قرار می‌گیرند.
زوائد مفصلی همانند زوائد عرضی از تلاقی تیغه و پایه قوس مهره‌ای ایجاد می‌شوند. هر مهره دارای چهار زائده مفصلی به صورت زیر است:
به هر یک از مفاصل فوق، مفصل بین مهره‌ای پشتی یا فاست (Facet joint) می‌گویند. مفصل فاست، یک مفصل سینوویال است که دارای غضروف مفصلی، پرده سینوویال و رباط‌های مفصلی است. حرکات ستون فقرات در هماهنگی با مفاصل بین مهره‌ای پشتی (مفاصل فاست) و جلویی (مفاصل مربوط به دیسک‌های بین مهره‌ای) انجام می‌گیرد. بنابراین اختلال در حرکات مفاصل پشتی باعث بروز مشکلاتی در حرکات دیسک بین مهره‌ای می‌گردد و عکس آن نیز صادق است.
ثمرین شهری از توابع بخش ثمرین شهرستان اردبیل در ۱۶ کیلومتری شمال غرب استان اردبیل قرار گرفته است.
دراسفند ۱۳۸۸ براساس تصویب هیئت وزیران به بخش تبدیل شد؛ و در سال ۱۳۹۶به شهر تبدیل شد.
ثمرین دارای شرایط اقلیمی مناسب برای کشاورزی و دامداری می‌باشد. با توجه به این که در ۱۸ کیلومتری کوه سبلان قرار گرفته، دارای چشمه‌های فراوان است. به‌طوری‌که علی‌رغم لوله‌کشی آب همچنان مردم از این چشمه‌ها مراقبت نموده و مورد استفاده قرار می‌دهند. ثمرین توسط جاده ای آسفالتی به اردبیل متصل شده‌است. ثمرین از امکاناتی همچون بانک و دکلهای مخابراتی اینترنت پرسرعت و همچنین کارخانه نمایندگی فروش لاستیک شرکت ایران تایر و تجهیزات وماشین آلات کشاورزی برخوردار استhttp://isna.ir/fa/news/91061307606/پروژه-گازرساني-به-3-روستا-از-توابع-بخش-ثمرين پروژه گازرسانی به 3 روستا از توابع بخش ثمرین شهرستان اردبیل به بهره‌برداری رسید
زبان مردم آن ترکی است و مردمان آن بسیار مهربان،خونگرم و مهمان نواز هستند.در جنگ هشت ساله جوانان زیادی از دیار ثمرین رهسپار جبهه شدند ودر این راه شهدای زیادی را تقدیم کشور عزیزمان کرده است. ثمرین دارای هفت کوچه یا محله به نام‌های حسین‌آباد، اورتا کوچه، پیرقلی لو، جبرائیل، قاراخانلو، صادقلو و حسین آل لو می‌باشد.
بیشتر مردمان ثمرین به تهران مهاجرت کرده اند .
دهستان غربی به مرکزیت ثمرین یکی از مناطقی بود که به مرکز فعالیت فرقه دموکرات آذربایجان در سال ۱۳۲۴ تبدیل شده بود. عده‌ای از کشاورزان با توجه به وعده‌های دموکرات‌ها، به آن‌ها پیوسته، مسلح شدند و در غائلهٔ خونین اشغال پادگان مشگین شهر شرکت کردند. پس از فرار پیشه‌وری و ختم غائله، مردم روستا هفده نفر شرکت کنندگان در غائله مشگین‌شهر و سران فرقه در دهستان را تحویل نیروهای ارتش دادند که همگی اعدام شدند.
مساحت بنای اصلی حدود ۱۶ متر مربع و مصالح مصرفی خشت و کاهگل بوده که در زمین لرزه اسفند ماه سال ۱۳۷۵هجری شمشی تخریب شده‌است. مقدمات احداث بنای جدید به همت اعضای شورای روستا فراهم آمده بود که در حال حاضر (سال۱۳۸۹) به صورت نیمه کاره رها شده‌است. مصالح مصرفی در بنای جدید به صورت عمده، آجر است.
علی نیکزاد
اکبر نیکزاد
صدرعلیمحمدی
کریم نصیریان ثمرین
اردشیر احمدزاده ثمرین
مدیر عامل اتحادیه شرکتهای قطار شهری(مترو)کشور
در بهمن ماه ۱۳۹۹ درخت‌های کهنسال چنار و گردو در شهر ثمرین در فهرست آثار ملی کشور جزو میراث طبیعی به ثبت رسید.
تبدیل روستا ثمرین به شهر
فرودگاه بین‌المللی گرگان فرودگاهی در کشور ایران است که در بین شهرهای گرگان (مرکز استان گلستان) و آق قلا قرار دارد. این فرودگاه بین‌المللی است و پروازهای حجاج گلستانی نیز از این فرودگاه صورت می‌گیرد. فرودگاه گرگان از نظر تعداد پرواز و جابجایی مسافر در رتبه هجدهم فرودگاه‌های کشور قرار دارد و از فرودگاه‌های بزرگ شمال کشور بشمار می‌رود.
هر هفته از این فرودگاه پروازهای روزانه به مقصدهای تهران و مشهد انجام می‌شود.
مقصدهای داخلی فرودگاه: تهران، مشهد، عسلویه، اهواز، کیش، زاهدان، زابل، قشم، تبریز، شیراز و رشت
مقاصد خارجی:نجف، بغداد، عربستان، اکتائو
ایرلاین‌های فعال:ایران ایر، هواپیمایی آسمان، قشم ایر، پویا ایر، هواپیمایی کارون
در سال۲۰۱۶ میلادی ۲٬۴۳۵ نشست و برخاست هواپیما در این فرودگاه انجام شد و ۱۹۰٬۴۲۰ نفر مسافر و ۸۷۳٬۵۶۱ کیلوگرم بار از طریق آن جابجا شدند.
دیوسکوریدس (در حدود ۴۰ - ۹۰ پس از میلاد) پزشک، داروساز و گیاه شناس یونانی که در رم در زمان نرون زندگی می‌کرد. دیوسکوریدس نویسنده دانشنامه ۵ جلدی در مورد طب گیاهی و مطالب مرتبط با مواد دارویی بوده که به‌طور گسترده‌ای برای بیش از یک هزار سال خوانده می‌شد، و امروزه از ارزش تاریخی زیادی برخوردار است. اصلیت او به آنازاربوس در کیلیکیه آناتولی می‌رسید. او پزشک جراح ارتش امپراتوری بود و به همین دلیل امکان سفرهای بسیاری را به همراه ارتش در سرزمین‌های رومی یافت و توانست گیاهان و مواد دارویی بسیاری را گرد آورد و بشناسد.
شهرستان طرقبه شاندیز با نام پیشین شهرستان بینالود یکی از شهرستان‌های استان خراسان رضوی است. این شهرستان در سال ۱۳۸۶ از شهرستان مشهد جدا و مستقل شده‌است.
شهرستان بینالود با درخواست مردم و مصوبه هیئت دولت به شهرستان طرقبه شاندیز تغییر نام یافت.https://irna.ir/amp/84779700/نام-شهرستان-بینالود-به-طرقبه-شاندیز-تغییر-یافت
این شهرستان تا تابستان ۱۳۸۷، یکی از بخش‌های شهرستان مشهد بود که از این تاریخ با انتزاع از شهرستان مشهد، به شهرستان ارتقاء یافت.
محدودهٔ این شهرستان از دوراهی طرقبه شاندیز (بعد از پل مهندس پرتویی) که عملاً انتهای بلوار وکیل‌آباد مشهد است آغاز می‌شود و از شمال به محور مشهد قوچان محدود می‌شود. این شهرستان از جنوب با شهرستان نیشابور و از غرب نیز به شهرستان گلبهار متصل می‌باشد.
شهرستان طرقبه شاندیز پس از مشهد و نیشابور مهم‌ترین شهرستان توریستی و گردشگری استان خراسان رضوی محسوب می‌شود. شهر شاندیز نیز به‌عنوان نخستین منطقهٔ بین‌المللی نمونهٔ گردشگری ایران در سال ۱۳۸۴ توسط دولت برگزیده شده‌است.
سوغات این شهرستان صنایع دستی، پوستین‌دوزی، بستنی و شیشلیک می‌باشد. روستای ویرانی از روستاهای شاندیز به عنوان بازار اصلی نمایشگاهی و تولیدی مبلمان خراسان در حاشیهٔ جادهٔ مشهد شاندیز قرار دارد. شیوهٔ پخت شیشلیک شاندیز در تیرماه سال ۱۳۹۵ در فهرست میراث معنوی ناملموس ایران به ثبت رسیده‌است.
ارتفاعات مهم بینالود و قله‌های چمن در جنوب این شهرستان قرار دارد. مشهد وَ این شهرستان دارای مراکز متعدد تفریحی پذیرایی، اقامتی، رفاهی بوده و مطابق آمار رسمی با پذیرش بیش از پنجاه و سه/۵۳ میلیون مسافر و گردشگر، از مهم‌ترین و گردشگری‌ترین نقاط ایران محسوب می‌شود.
«زال و رودابه» از داستان‌های شاهنامه است. این، داستان عشقی است که نادیده هر دو طرف را گرفتار می‌کند. داستان از این جا شروع می‌شود که زال پس از آنکه پدرش پادشاهی زابل را به او می‌سپارد برای سرکشی به شهرها و کشورهای تابعه از زابل بیرون می‌رود تا به کابل می‌رسد. پس از آشنایی با مهراب که پادشاه کابل و از نبیرگان آژی دهاک (ضحاک) بوده به گونه‌ای شگفت شیفته و دلباختهٔ دختر مهراب می‌شود. از آن سو هم رودابه دخت مهراب با شنیدن ویژگی‌های زال از زبان پدرش، هنگامی که با سیندخت سخن می‌گفت، شیفته و دلباختهٔ زال می‌شود. پس از آن با میانجی شدن غلام زال و چند کنیز از سوی رودابه پیش درآمدهای دیدار این دو فراهم گردید. با وجود مخالفت های دربار، سرانجام با پافشاری و پیگیری‌های زال و بخت بلند این زناشویی (‌که ستاره شناسان خبر آن را به منوچهر شاه می‌دهند) این پیوند سر می‌گیرد
.داستان راپانزل کپی برداری از این داستان بوده است.
درحالی که زال و رودابه برای نخستین دیدار ناشکیبا بودند، زال شب هنگام به دیدار رودابه می‌رود و با طناب از دیوار کاخ رودابه بالا رفته و او را در کنار خود می‌بیند. در اینجا فردوسی بزرگ با یک بیت نهانی به رابطهٔ میان ایشان اشاره می‌کند:
همی بود بوس و کنار و نبید مگر شیر کو گور را نشکرید
پس از آن که زال از رودابه جدا می‌شود شب و روز و آرام و خواب ندارد و پیوسته در پی آماده کردن پیش نیازهای این پیوند است. نخست نامه‌ای به پدر می‌نویسد و به او یادآور می‌شود که هنگام زن گرفت او است و در دنباله دخت مهراب را به عنوان جفت درخور خود به پدر نشانی می‌دهد.
لیکن سام که می‌داند رودابه دختر مهراب و از نبیرگان آژی دهاک (ضحاک) است زال را از این کار بازمی‌دارد و به او یادآور می‌شود که منوچهر شاه هرگز از این پیوند خرسند نخواهد شد. به اصرار زال، سام خودش به سوی دربار به راه می‌افتد تا این مشکل را با شاه درمیان بگذارد. پیش از رسیدن سام به دربار شاه از این موضوع آگاه می‌شود و برای آنکه میزان وفاداری سام را بسنجد به او فرمان می‌دهد تا به کابل بتازد و آن شهر را در هم بکوبد و مهراب و خانواده اش را از میان بردارد. سام هم بی‌آنکه خواسته اش را بازگوید به فرمان شاه به سوی کابل به راه می‌افتد.
در بیرون شهر کابل خبر به زال می‌رسد و او می‌گوید هرکس که می‌خواهد کابل را بگیرد باید نخست من را از میان بردارد و در نامه‌ای از سام می‌خواهد که میان او و شاه میانجی شود و به سام یادآوری می‌که او بخاطر دور افکندن زال به او بدهکار است. سام هم نامه‌ای می‌نویسد و خواستهٔ زال را در آن نامه برای شاه می‌نگارد و نامه را بدست زال می‌دهد تا خود زال آن نامه را دربار ببرد. در این هنگام سام هم کابل را محاصره می‌کند ولی به زال پیمان می‌دهد که به آن حمله نکند.
زال به دربار شاه می‌رود و شاه با کمک ستاره شناسان از آیندهٔ این پیوند و فرزندی که از ایشان پدید خواهد آمد اطمینان حاصل می‌کند. ستاره شناسان به او می‌گویند که فرزندی از ایشان پدید خواهد آمد که مرزبان ایران زمین خواهد شد. شاه نیز زال را به راه‌های گوناگون می‌آزماید تا دانش و هوش او نزد شاه و همگان آشکار شود.
شاه از زال خواست تا با موبدان به گفتگو بنشیند و شاه خود داور و بینندهٔ این گفتگو باشد. موبدان برای سنجش رای و هوش زال برای او شش چیستان گفتند و از او خواستند تا آن‌ها را پاسخ دهد:
۱- آن دوازده درخت سهی که شاداب و با فرّهی روئیده‌اند و از هر یک از آن درختها، سی شاخ بر زده و در پارسی، هرگز کم و بیش نگردند چیست؟
۲- آن دو اسب گرانمایهٔ تیز تاز که یکی از آن‌ها سیاه چون دریای قار و دیگری سپید، چون بلور آبدار است؛ و هر دو به شتاب در جنبش‌اند، لیکن هرگز یکدیگر را نمی‌یابند چیست؟
۳- آن سی سوار که بر شهریار بگذشتند و چون نیک بنگری یکی از آن‌ها کم می‌شود ولی چون آن‌ها را بشماری، باز هم همان سی سوار باشند چیست؟
۴- آن مرغزار کدام است که آن را پر از سبزه و جویبار بینی، لیک مردی با داس تیز و بزرگی سوی آن مرغزار آید و همهٔ تر و خشکش را با هم بدرود چیست؟
۵- آن دو سرو که همچون نی از میان دریای آب خیز «مواج» سر برآورده‌اند که مرغی بر آن آشیانه دارد و روز بر یکی از آن‌ها نشیند و شام بر دیگری؛ و چون از یکی از آن‌ها بپرد، برگ آن خشک می‌گردد و هر گاه بر دیگری نشیند، بوی مشک می‌دهد؛ و همیشه یکی از آن دو آبدار و دیگری پژمرده‌است، چیست؟
۶- بر کوهساری، شارستانی استوار دیدم، لیک مردم از آن شارستان، به بیابان رفته، خارستانی را برگزیده‌اند و در آنجا سرایهایی سر به آسمان برآورده، ساخته‌اند و هیچ یادی از آن شارستان نمی‌کنند. تا این که ناگهان زمین لرزه‌ای خیزد و همهٔ آن بر و بوم را نهان می‌سازد، آن زمان است که دوباره به این شارستان نیازمند می‌گردند. چرا؟ آن شارستان چیست؟
۱- دوازده ماه سال و سی روز هر ماه (در گاه‌شماری در ایران باستان هر ماه سی روز بوده و ۵ روز آخر سال روز نیایش و جشن بوده‌است که خیام (حکیم عمر خیام) آن ۵ روز را + ۱ روز از اسفند ماه کرد و شش ماه نخست سال را سی ویک روزه و ماه پایانی سال را بیست و نه روزه دسته‌بندی کرد. به این ترتیب تقویم ایرانی ای که خیام ساخت تنها تقویم رایج در جهان است که نخستین روز فصل و ماه با هم یکی است. یکم مهر همان یکم فصل پاییز است)
۲- شب و روز جواب سؤال بود
۳- این همان ماه نو است که هرشب می‌کاهد (تقویم قمری یا ماه شمار)
۴- آن مردی که گفتید در آن بیابان با داسی تیز می‌آید و هیچ لابه‌ای نشنود و خشک و تر را با هم بدرود، بدرستی که زمانه‌است و ما همچون گیاهانیم که به پیر و جوان ما نمی‌نگرد و هر آنچه دستش رسد، برچیند.
۵- سخن از کار گیتی است که از برج بره تا برج ترازو، تیرگی را در نهان دارد، لیکن چون از این بازگردد و به برج ماهی رسد، به آن تیرگی و سیاهی می‌رسد. آن دو سرو نیز دو بازوی چرخ بلند هستند و آن مرغ پرّان نیز خورشید است.
۶- آن شارستان (شهر)، آن جهان (جهان آخرت) است و آن خارستان این جهان (سرای سپنج)، مردم در آن خارستان هستند تا اینکه بومهنی ایشان را به شارستان راهنمایی کند.
پس از آن شاه زال را در میدان سواری آزمود و پس از آزمون تیراندازی و سواری از ایرانیان خواست تا با او کشتی بگیرند لیکن هیچ‌کس به این آزمون تن در نداد.
پس از آنکه سام کابل را به محاصره درآورد، مهراب می‌خواست سیندخت و رودابه را بکشد تا آتشِ برپا شده را خاموش کند. سیندخت همسر مهراب که زنی دانا بود، راهی به نظرش رسید و پیشنهاد کرد تا خود به نزد سام برود و مشکل را حل ‌کند. او در آغازِ این دیدار خود را معرفی نکرد و تنها به عنوان فرستادهٔ کابل سخن گفت و تنها پس از آن که سام دانایی و کردارش را دید و از او پرسید که کیست، دانست که او همسر مهراب و مادرِ رودابه است. پس از آنکه سام او را به این نیکویی و والامنشی دید، دست او را بدست گرفت و دخترش را برای زال خواستگاری کرد. از آن سو زال هم با نامهٔ شاه به سوی کابل بازگشت و این پیوند به شادی و خرسندی برگزار شد.نام‌کتاب: متن کامل شاهنامه فردوسی به نثر پارسی
نام‌مؤلف: میترا مهرآبادی
ناشر: نشر روزگار
تاریخ‌نشر: ۱۳۷۹
مکان‌چاپ: تهراننام‌کتاب: زال و رودابه
نام‌مؤلف: فریدون جنیدی
ناشر: بنیاد نیشابور، نشر بلخ
تاریخ‌نشر: ۱۳۷۶
مکان‌چاپ: تهران
توضیحات: خط محمد وجدانیز گفتار دهقان…: شاهنامه فردوسی به نظم و نثر
نشر: توس (۰۹ آذر، ۱۳۸۴)
شابک: ۹۶۴-۳۱۵-۳۲۴-X
قطع کتاب: وزیری
کارینوس با نام کامل مارکوس اورلیوس کارینوس (درگذشتهٔ ۲۸۵) امپراتور روم از ۲۸۳ تا ۲۸۵ بود.
کارینوس، پسر بزرگ کاروس، امپراتور روم بود. پس از آنکه پدرش در ۲۸۲ قدرت را در دست گرفت، عنوان سزار را به او و برادر کوچکش نومریان اعطا کرد و آنها را جانشینان خود ساخت. سپس کارینوس در اوایل ۲۸۳ به عنوان آگوستوس ارتقا مقام یافت و این زمانی است که او یک کنسول ساده بود. در همان سال کاروس آمادهٔ حمله‌ای گسترده به ایران شد و همراه با پسر کوچکترش نومریان به سمت مرزهای شرقی حرکت کرد. کارینوس در آن زمان در گل بود و برای پاسداری از استان‌های غربی در همان‌جا باقی‌ماند.
حملهٔ رومیان به ایران موفقیت‌آمیز بود اما در همان زمان کاروس به‌طور ناگهانی مرد و کارینوس در غرب و برادرش در شرق به مقام امپراتوری رسیدند. کارینوس ادامهٔ جنگ‌های پدرش در منطقهٔ دانوب را پی گرفت و وارد نبرد با قبایل ژرمنی کوادی شد. او زمستان ۲۸۳–۲۸۴ را در رم سپری کرد و دومین مقام کنسولی خود را همراه با برادرش به عنوان همکار آغاز نمود. کارینوس از همان‌جا برای نبردی در بریتانیا حرکت کرد و به همین مناسبت او و برادرش لقب «بریتانیکوس ماکسیموس» را برای خود برگزیدند.
در نوامبر ۲۸۴ خبری مبنی بر کشته‌شدن نومریان به مناطق غربی رسید و کمی پس از آن سابینوس یولیانوس در پانونیا سر به شورش برداشت. کارینوس در این زمان در بریتانیا بود و در اوایل ۲۸۵ همراه با سپاهیانش برای مقابله با یولیانوس به سوی جنوب حرکت کرد. او موفق شد تا یولیانوس را در نزدیکی ورونا شکست داده و قوایش را درهم شکند. کارینوس سپس به سوی موئسیا (صربستان امروزی) حرکت کرد و در آنجا با سپاه دیوکلتیان که پس از مرگ نومریان خود را امپراتور روم خوانده بود رودررو شد. در ژوئیه ۲۸۵ نبردی بین آن دو در نزدیکی رود مارگوس درگرفت که به نبرد مارگوس معروف شد. بنا به روایت برخی منابع، سپاه کارینوس پیروز این نبرد بود اما هنگامی که آنها مشغول شادمانی بودند، کارینوس به دست یکی از افسران مورد اعتمادش که همسر او را اغوا کرده بود کشته شد. اما منابع دیگر از پشت کردن لشکریان کارینوس به او و پیروزی دیوکلتیان در این نبرد سخن گفته‌اند.
امتزاج اختلاط یک‌دست دو سیال با هر نسبت دلخواه است به طوری که هیچ‌گونه مرز مشخصی بین دو سیال مشاهده نشود. چنانچه دو سیال در تمام نسبت‌های اختلاطی یکسان نباشند، آنها را غیر امتزاجی می‌نامند.
مهندسین نفت بهره‌بردار از مخازن نفتی در زمان کاهش دبی استخراج نفت و زمانی که فشار مخزن پایین آمده، از امتزاج گازهای هیدروکربنی (مثل پروپان) با نفت خام در فشار بالا در حین فرآیند تزریق گاز به میدان نفتی، جهت افزایش حجم و فشار سیال درون مخزن استفاده می‌کنند.
در این فرآیند در اثر تزریق گاز، مویینگی به حداقل کاهش می‌یابد و در نتیجه نفت موجود در خلل و فرج دیواره مخزن جای خود را به گاز خشک می‌دهد.
یک زائده عرضی همانند هر زائده مفصلی در ستون مهره‌ها از تلاقی تیغه (لامینا) و پایه (پدیکول) یک طرف قوس مهره‌ای به وجود می‌آید. این زوائد چون به صورت عرضی امتداد دارند، به نام زوائد عرضی خوانده می‌شوند. هر مهره دارای دو زائده عرضی است.
هدف از یک سیستم رمز کلید متقارن، ایجاد محرمانگی یا جامعیت برای سیستم رمز است. هدف مهاجم نیز بدست آوردن متن اصلی از متن رمزشده است. اگر بتوان بیت‌های کلید را کاملاً بدست آورد، می‌گوییم آن سیستم رمزشده کاملاً شکسته شده، و اگر قسمتی از متن اصلی از متن رمزشده بدست آید، می‌گوییم آن سیستم به‌طور نسبی شکسته شده است. برای برآورد میزان امنیت، باید فرض کنیم مهاجم به موارد زیر کاملاً دسترسی دارد:
1997,PP 191-282. www.cacr.math.uwaterloo.ca/hac
الگوریتم رمز کلید متقارن دو فرایند را شامل می‌شود که معکوس یکدیگرند: رمزگذاری و رمزگشایی. رمزگذاری تبدیل یک پیام مفید یا متن اصلی به یک پیام مبهم و نامفهوم به نام متن رمز شده است. رمزگشایی تبدیلی است که در آن متن اصلی از متن رمز شده، بازیابی می‌شود.[9] Recommendation for Block Cipher Modes of Operation, Methods and Techniques , National Institutes of Standards and Technology, 2001, PP 1-22.
برای بررسی بیشتر به الگوریتم کلید متقارن مراجعه گردد.
ائکاتل یا اهه کاتل (؛ به ناهواتل: ehēcatl؛ به ناهواتل کلاسیک: Ecatl یا: [ˈekatɬ])، یک ایزد پیش کلمبیایی همراه با باد بود، که خصوصیات و ویژگی‌های مربوط بدان، در اساطیر آزتک و همین‌طور در اسطوره‌های دیگر فرهنگ‌های ناحیه مرکزی مکزیک، و مزوآمریکا، مطرح می‌باشد. او بیشتر و به‌طور معمول، به صورت یک جنبه از ایزدی موسوم به "مار پر دار" (که در میان آزتک‌ها با نام کتسال کواتل و در فرهنگ‌های دیگر با نام ناهووا شناخته می‌شود) در نظر گرفته می‌شود و به عنوان خدای باد مورد تفسیر قرار می‌گیرد، و بنابراین با توجه به همین ارتباط از وی به عنوان ائکاتل-کتسال کواتل نیز نام برده می‌شود. ائکاتل همچنین به گونه‌ای شاخص و برجسته، به عنوان یکی از خدایان آفرینشگر و همچنین به عنوان یکی از قهرمانان فرهنگی، تصویر می‌شود که در روایات اسطوره‌ای و افسانه‌های مربوط به آفرینش، در دوره پیش کلمبیایی و در فرهنگ نواحی مرکزی مکزیک مورد استناد قرار گرفته‌است.
از آنجا که باد در همه جهات قدرت وزیدن داشت، ائکاتل با تمام جهات اصلی مرتبط بود. معبد او به صورت یک سیلندر ساخته شده بود تا مقاومت هوا را کاهش دهد، و گاهی با دو نقاب جلوآمده یا بیرون‌زده تصویر می‌شود که نمایان‌گر وزش باد می‌باشند.
به محض آن که خورشید چهارم در اساطیر آفرینش آزتک نابود گردید (و این وابسته به خدایانی بود که از مردانی که خود آن‌ها آفریده بودند، رضایت نداشتند)، خدایان در تئوتی اوآکان (تئوتی واکان) به گرد هم جمع شدند. ناناواتسین و تکسیس تکاتل، به درون آتش مقدسی که مخصوص قربانی کردن بود، پریدند و در میان این آتش به ترتیب به خورشید و ماه تبدیل شدند. آن‌ها بی حرکت باقی‌ماندند تا زمانی که ائکاتل به آنجا رسید و سخت بر آن‌ها وزید. در ابتدا فقط خورشید از جای خویش نقل مکان کرد، اما هنگامی که خورشید شروع به حرکت نمود، ماه نیز نقل مکان خویش را آغاز کرد.
آلفونسو کاسو، مردم‌شناس و مکزیک‌شناس مکزیکی، دربارهٔ کتسال کواتل و ارتباط آن با ایزدانی همچون ائکاتل می‌نویسد:
معنای تحت‌اللفظی کلمه کتسال کوال، «مارِ پَردار» است، ولی می‌توان آن را جفت باارزش نیز، معنی کرد، به این دلیل که ستاره بامداد و مغرب هر دو یکی است؛ زیرا ناهید در سپیده دمان توسط کتسال کوال و در غروب توسط برادر توامان خود، شولوتل ظاهر می‌شود. و به همین علت است که تلاویسکالپانته کوتلی، با دو چهره (چهره انسان زنده و چهره جمجمه) دیده می‌شود. برابری ستاره سحری و غروب، موجب پیدایش اساطیر بسیاری شده‌است و تقریباً تمامی آن‌ها در رابطه با کتسال کواتل است.آفرینش در اساطیر آمریکا، سیدحسن حسینی (آصف)، چاپ اول، صفحه: ۳۸ و ۳۹
در برخی از پیکره‌های بر جای مانده از کتسال کواتل، وی به مثابه خورشید باد، یا ناوی ائکاتل، تصویر شده‌است، که در کیهان‌شناسی آزتک به معنای آفرینش دوم است. نمونه‌ای از این پیکره‌ها، مجسمه سنگی آزتکی، مربوط به دورهٔ پساکلاسیک متأخر است که در موزهٔ آثار انسانی لندن قرار دارد.آفرینش در اساطیر آمریکا، سیدحسن حسینی (آصف)، چاپ اول، صفحه: ۳۹(شرح تصویر)
صورت میشتکی اِئِکاتل-کتسال کواتل، خدای نُه باد است، که یکی از تصویرنگاشت‌های او، متعلق به دورهٔ پساکلاسیک متأخر، در ویندوبوننسیس دیده می‌شود.آفرینش در اساطیر آمریکا، سیدحسن حسینی (آصف)، چاپ اول، صفحه: ۴۰(شرح تصویر)
هوئه هوئه کویوتل یا وه وه کویوتل که به زبان ناهواتل به معنای: «کایوت خیلی قدیمی» [کایوت یا کایوتی به گرگ صحرایی یا سگ دشتی خاص آمریکای شمالی گفته می‌شود] می‌باشد، در اسطوره‌شناسی آزتک، خدای موسیقی، رقص و آهنگ است.مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۰ همچنین برخی وی را ایزد تقویم در نظر گرفته‌اند، هرچند که به نظر می‌رسد او، ایزد لذایذ، به ویژه لذایذ شهوانی نیز بوده‌است.آفرینش در اساطیر آمریکا، سیدحسن حسینی(آصف)، چاپ اول، صفحه: ۶۵
هوئه هوئه کویوتل بخشی از خانواده تسکاتلیپوکا محسوب می‌شود که از خدایان مکزیک هستند، وی همچنین دارای قدرت و توانایی تغییر شکل می‌باشد. کسانی که در زندگی خویش، نشانه‌هایی از سرنوشت بد می‌یافتند و آن را از جانب خدایان می‌دانستند، گاهی اوقات به هوئه هوئه کویوتل متوسل می‌شدند تا او، با تجدید نظر در این سرنوشت بد، آن را برای آنان کاهش دهد یا به کلی معکوس نماید [و به سمت سرنوشت خوب ببرد].
چهارمین روز از سیزده روز هفته مکزیکی‌ها متعلق به هوئه هوئه کویوتل است.
او اغلب با شولوتل همراه است.
یکی از ایزدان آزتکی که بسیاری وی را با ایزد آتش اشتباه می‌گیرند، وه وه کویوتل، ایزد تقویم است که به نظر می‌رسد ایزد لذایذ، به ویژه لذایذ شهوانی نیز بوده‌است.
او در مستندات بوربونیکوس، به صورت یک کایوت (گرگ صحرایی بومی امریکای شمالی) در حال رقصیدن، به تصویر کشیده شده که دست و پایی شبیه به دست و پای آدمیزاد دارد، و با یک طبال (طبل زن) انسانی همراه است.
هوئه هوئه کویوتل در بسیاری از خصوصیات خویش با اسطوره کایوتی شیاد (کویوت حقه باز) که در قبایل آمریکای شمالی مورد توجه قرار دارد، مشترک است. از جمله این خصوصیات می‌توان به داستان سرایی و آوازه خوانی او، اشاره کرد. در هر دو فرهنگ وی، به عنوان فردی شناسانده می‌شود که شوخی‌های زننده می‌کند، یا متوسل به فریب و حقه می‌شود و اغلب در برابر خدایان دیگر، به بازیگری و ایفای نقش‌های دروغین مشغول می‌گردد، اما اغلب این اعمال او، نتایج معکوس برایش بدنبال دارد، و در مقایسه با قربانیان این اعمال، موجب مشکلات بیشتری برای خود او می‌شود. به عنوان یک جنگ افروز بزرگ، وی همچنین به إعمال تحریک در میان انسان‌ها به منظور افروختن آتش جنگ بین آن‌ها اقدام می‌کند تا بدینسان به رفع خستگی و دلتنگی خود بپردازد.
عکاسی خبری یا فتوژورنالیسم به عکس‌هایی گفته می‌شود که پیام و هدف اصلی آن‌ها خبررسانی است،دسته‌بندی عکس‌ها و آنگونه که کارشناسان رسانه آن را تعریف می‌کنند؛ عکاسان خبری، همان نویسندگان مقاله و مخبران خبر به وسیلهٔ تصویر یا همان عکس هستندآن‌ها سوژهٔ عکس‌هایشان شدند؛ "همشهری آنلاین"
سه تعریف رایج دربارهٔ عکاسی خبری وجود دارد:فتوژورنالیسم چیست؟- همشهری آنلاین
تعریف آخری که از فتوژورنالیسم می‌توان عنوان کرد این است که گفته شود:
رمز قالبی نوعی رمز کلید متقارن است که در آن ابتدا بیت‌های متن اصلی به بلوک‌هایی مجزا تقسیم‌بندی می‌شود، سپس الگوریتم رمزگذاری روی هر بلوک اعمال می‌گردد. طبق تعریف ریاضی، رمز قالبی تابعی است که n بیت متن اصلی را تحت کنترل کلید K، به n بیت متن رمزشده تبدیل می‌کند و نیز n بیت متـن رمزشده را تحت کنترل کلیـد K، به n بیت متـن اصلی تبدیل می‌کند. قالب‌های متن اصلی و متن رمزشده تعداد بیت یکسانی دارند. اندازه قالب را با n یا b نمایش می‌دهند، که همان تعداد بیت‌های آن قالب است.
تابع رمزنگاری برای قالب‌های n بیتی متن رمزشده، و قالب‌های n بیتی متن اصلی همراه با کلید ثابت(k)، یک تابع یک به یک و پوشا است. یعنی اگر تابع رمزگذاری(E) را تحت کنترل کلید (k) به یک قالب از متن اصلی(M) اعمال کنیم، یک قالب از متن رمزشده(c) بدست می‌آید. حال اگر تابع رمزگشایی(D) را تحت کنترل همان کلید(k) به این قالب متن رمز شده(c) اعمال کنیم، متن اصلی(M) دوباره بازیابی می‌شود:
همچنین اگر تابع رمزگشایی(D) را تحت کنترل کلید (k) به یک قالب از متن رمزشده(C) اعمال کنیم، یک قالب از متن اصلی(M) بدست می‌آید. حال اگر تابع رمزگذاری(E) را تحت کنترل همان کلید(k) به این قالب متن اصلی(M) اعمال کنیم، متن رمزشده(C) دوباره بازیابی می‌شود:
رمزهای بلوکی، دو ساختار کلی دارند:
ساختار مبتنی بر شبکه فیستل: مانند رمز DES.
ساختار مبتنی بر شبکه جابجایی- جانشینی: مانند رمز AES.
البته همه رمزهای بلوکی لزوماً از این دو ساختار تبعیت نمی‌کنند، بلکه رمزهای بلوکی دیگری نیز هستند که ساختارهای منحصربه‌فردی دارند؛ مانند الگوریتم رمز Keeloq که رمز بلوکی مبتنی بر ساختار NLFSR (شیفت‌رحیسترهای غیرخطی) است.
این ساختار از دو اصل در هم پیچیدگی و انتشار شانون تبعیت می‌کند. با استفاده از در هم پیچیدگی، رابطه بین بیت‌های کلید و بیت‌های متن رمزشده، غیرخطی و پیچیده می‌گردد. با استفاده از انتشار، افزونگی موجود در متن اصلی پس از رمزکردن در متن رمز شده پخش می‌شود.
در این ساختار از شبکه‌های جابجایی- جانشینی به صورت متوالی در چند دور استفاده می‌گردد. در هر دور، بیت‌های کلید دور با بیت‌های متن اصلی XOR می‌شود. همچنین S_BOXها بیت‌های یک بلوک از متن اصلی را با بیت‌های دیگر جایگزین کرده P_BOXها بیت‌های خروجی از S_BOXهای یک دور را با یکدیگر جابجا می‌کنند. در واقع درهم‌پیچیدگی توسط S_BOX و انتشار توسط P_BOX انجام می‌گیرد. در دور آخر جابجایی بیتی صورت نمی‌گیرد. نحوه رمزگشایی نیز مانند رمزگذاری است با این تفاوت که در رمزگشایی نحوه اعمال زیرکلید برعکس رمزگذاری است.
اگر یک بیت از متن اصلی تغییر کند، بواسطه S_BOXها چندین بیت از خروجی تغییر خواهد نمود. سپس این تغییرات توسط P_BOXها در S_BOXهای بعدی منتشر خواهد شد. در یک سیستم رمز بلوکی خوب، P_BOXها بیت‌های مربوط به خروجی یک S_BOX را به‌طور کامل در S_BOXهای بعدی پراکنده می‌سازد. بدین ترتیب با تغییر یک بیت از متن اصلی، احتمال این که یک بیت خاص از متن رمزشده تغییر کند، ۰٫۵ است. به این خاصیت، خاصیت بهمنی می‌گویند.
از رمزهای بلوکی معروف مبتنی بر شبکه شبکه جابجایی- جانشینی می‌توان رمزهای زیر را نام برد:
در این ساختار برای رمزگذاری، ابتدا متن اصلی به دو قسمت تقسیم می‌شود. سپس بر روی قسمت سمت راست ساختار، با استفاده از تابع F عملیات رمزگذاری صورت گرفته، خروجی تابع F (یا به نحوی تغییر یافته آن) با قسمت سمت چپ XOR می‌شود. سپس برای دور بعدی مکان دو قسمت سمت راست و چپ با یکدیگر جابجا می‌شوند:
نحوة رمزگشایی نیز مانند نحوة رمزگذاری است با این تفاوت که در رمزگشایی نحوه اعمال زیرکلید، برعکس حالت رمزگذاری است. در این ساختار برای رمزگشایی نیز مانند حالت رمزگذاری ابتدا متن رمزشده به دو قسمت تقسیم می‌شود، سپس بر روی قسمت سمت راست ساختار با استفاده از تابع F، عملیات رمزگشایی صورت گرفته، خروجی تابع F (یـا بـه نحوی تغییر یافته آن) بـا قسمت سمت چپ XOR می‌شود. سپس برای دور بعدی مکان دو قسمت سمت راست و چپ با یکدیگر جابجا می‌شود:
تفاوت این ساختار بــا ساختار مبتنی بــر شبکه جابجایی- جانشینی این است که، تابع F در این ساختار لزوماً معکوس پذیر نیست. همچنین این ساختار برای رمزگذاری یا رمزگشایی به دو قسمت تقسیم شده‌است، در حالی که در ساختار جابجایی- جانشینی برای رمزگذاری یا رمزگشایی نیازی به تقسیم‌بندی متن اصلی نیست.
از رمزهای بلوکی معروف مبتنی بر شبکه فیستل می‌توان رمزهای زیر را نام برد:
برای استفاده از رمزهای بلوکی، بسته به نوع نیاز از حالات مختلفی استفاده می¬کنیم. هر حالت مزایا و معایب خود را دارد. هیچ حالتی را نمی‌توان یافت که کلیه مزایا را داشته باشد، و هیچ مشکلی نداشته باشد. بر این اساس، با توجه به نوع نیاز و نیز محدودیت‌هایی چون سرعت، حافظه، تعداد بیت‌های متن اصلی، اندازة برد سخت‌افزاری یا میزان هزینة مورد نیاز برای عمل رمزنگاری یا رمزگشایی و...، از حالت بهینه استفاده می‌کنیم[۶].
بر طبق استاندارد NIST، رمزهای قالبی از لحاظ کاربردی ۳ حالت دارند:
فهرست داده الکترونیکی.
زنجیره بلوک-رمز.