moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
در زمان خلافت علی ابن ابی طالب، اعراب به طبرستان نیامدند اما در اوایل خلافت معاویه (۴۱ – ۶۰ هجری) مصقله بن هبیره الشیبانی که از علی ابن ابیطالب فرار کرده و به معاویه پیوسته بود، مأمور گشودن طبرستان شد. ابن اسفندیار می‌گوید «چون امیر المومنین علی علیه السلام بنعیم جنت پیوست، او (مصقله) که وقتی دیگر به طبرستان رسیده بود پیش معاویه دعوی کرد که به چهار هزار مرد، طبرستان را مستخلص کنم. لشکر گرفت و به‌مدت دو سال با فرخان کوشید. عاقبت به طریق کجو (کجور) براه کندسان او را بکشتند. گور او هنوز بر سر راه نهاده‌است. عوام الناس بتقلید و جهل زیارت می‌کنند که صحابه رسول علیه السلام است»
ابن فقیه کشته شدن مصقله را که از طرف معاویه به حکومت طبرستان منصوب شده بود در البلدان چنین آورده‌است: «مصقله بر آن شد که با همراهانش بدرون شهرهای طبرستان شود. لیکن به هنگام گذشتن از تنگه‌ها، دشمن راه بر آنان برگرفت و خرسنگ‌ها بر آنان بغلتانید و مصقله نیز نابود شد. مردمان او را مثل کردند. یعنی هرگاه می‌خواستند امری را تعلیق به محال نمایند می‌گفتند «حتی یرجع مصقله من طبرستان» یعنی بماند تا مصقله از طبرستان بازگردد. آمدن مصقله به طبرستان بعهد گاوباره بود و نه فرخان، بنوعی که ابن اسفندیار نوشته‌است، چه گاوباره دو سال بعد از معاویه به سال ۶۲ هجری درگذشته و فرخان سی و یک سال پس از آن تاریخ، یعنی در سال ۹۳ هجری بعد از پدر خود دابویه (۶۲–۹۳ هجری) به شهریاری طبرستان رسیده‌است.
در تاریخ طبری دربارهٔ این رخداد آمده‌است: پس از آن به روزگار معاویه، مصقله با ده هزار کس به غزای خراسان رفت و او با سپاهش در رویان، مجاور طبرستان به خطر افتادند و در یکی از دره‌های آنجا که دشمن همه تنگناهای آنها را بسته بود همگی کشته شدند که آنجا را دره مصقله می‌گویند و چنان شد که به سرانجام وی مثل می‌زدند و می‌گفتند «وقتی که مصقله از طبرستان باز آید.»
در زمان گاوباره یکبار دیگر تازیان آهنگ طبرستان کردند و آن بدینگونه بود که عبیدالله بن زیاد بن ابی سفیان که معاویه (۴۱–۶۰ هجری) پس از مرگ پدرش زیاد در سال ۵۳ هجری او را به سال ۵۴ حکومت خراسان داده بود، محمد بن اشعث کندی را والی طبرستان کرد. در البلدان آمده‌است «محمد با طبرستانیان صلح کرد و آنان را پیمان نامه ای نوشت. بدین گونه او را مهلت دادند تا پا بدرون طبرستان نهاد. در آن حال تنگه را بر او گرفتند و فرزندش ابوبکر را کشتند و چشمش را درآوردند. لیکن محمد خود رهایی یافت. از آن پس مسلمانان در آن مرز می‌جنگیدند ولیکن از رفتن به زمین دشمن پرهیز همی داشتند.» در البلدان تاریخ لشکر آوردن محمد اشعث به طبرستان مذکور نیوفتاده است اما چون حکومت عبیدالله به‌مدت دو سال از ۵۴ تا ۵۶ هجری بوده‌است به احتمال قرین به یقین این جنگ در طی همین مدت وقوع یافته‌است. تازیان از لشکر کشی‌های مکرر به طبرستان به عهد گاوباره جز ناکامی بهره ای نبردند و از این پس به مدت چهل و سه سال از گسیل داشتن سپاه به قصد گشودن طبرستان انصراف داشتند و بطوریکه در البلدان آمده‌است «تنها در آن مرز می‌جنگیدند.» گاوباره پس از سی و نه سال فرمانروایی که با قدرت تمام همراه بود بسال ۶۸۱ میلادی برابر با ۶۲ هجری و ۵۰ یزدگردی و ۲۹ یزدگردی جدید (گاوبارگان) و ۱۹۳ تبری درگذشت. از او دو پسر ماند دابویه و پادوسبانابن اسفندیار می‌نویسد: «فی الجمله بعد باو اهل طبرستان گروه گروه شدند دابویه را وفات رسید .» دابویه معاصر یزید اول (۶۰ – ۶۴ هجری)، معاویه دوم (۶۴ هجری) از آل سفیان و مروان اول (۶۴–۶۵ هجری)، عبدالملک بن مروان (۶۵–۸۶ هجری) و ولید بن عبدالملک (۸۶–۹۶ هجری) از بنی مروان بود. اما این خلفا که هنوز شکست‌های پی در پی و ناکامی‌های مکرر خلفای پیشین را در لشگرکشی به طبرستان بیاد داشتند هرگز آهنگ طبرستان نکردند و زندگی در آن دیار به آئین و دین ساسانیان همچنان ادامه یافت.
دابویه پس از سی سال فرمانروایی به سال ۷۱۱ میلادی برابر ۸۰ یزدگردی و ۵۹ طبرستانی جهان را بدرود گفت و پس از وی فرزند نامدارش فرخان جانشین وی شد. فرخان بزرگ که تازیان به او لقب ذوالمناقب داده‌اند. ابن اسفندیار و ظهیر الدین آورده‌اند که فرخان لشکر به طبرستان آورد و تا حد نیشابور بگرفت. از لشکر آوردن فرخان به طبرستان و پیشرفت تا حدود نیشابور پیداست که خاور قلمرو فرمانروایی او در معرض تهدید از جانب تازیان یا ترکان بوده‌است. چه ابن اسفندیار می‌نویسد که چند بار به عهد او ترکان خواستند به طبرستان آیند، نگذاشت که از بیابان نظر به ولایت افکنند تا ترکان را طمع منقطع شد. ابن اسفندیار در ذکر بنیاد شهر تریجه می‌نویسد که نام این شهر مشتق از «توران جیر» است. فرخان بزرگ در آغاز شهریاری چون مرزهای شرقی قلمرو خود را در مقابل تعرض ترکان ضعیف می‌دید، با آنها از در سازش درآمد و قرار شد «که تُرکان ضریبه (خزینه) بستانند و به طبرستان تعرض نرسانند. چون دو سال برآمد در بندها و مسالک ممالک استواری‌ها کردند … و تحضین مضایق و تمکین مداخل و مخارج ولایت». به امر فرخان در حد شرقی تمیشه نیز که در مرز گرگان است برای دفاع در برابر ترکان خندقی حفر کردند. آنگاه فرخان از هامون برخاسته به حد لفور رفت به موضعی که فیروزآباد می‌گفتند با لشکر مستقر شد و مترصد بنشست. شاه ترکان صول نام که در اداء ضریبه تهاون مشاهده کرده بود به‌جایی‌که بعداً در آن تریجه ساخته شد آمد و لشکرگاه ساخت و ترکان بهر سوی بغارت و تاراج می‌رفتند تا «شبی فرخان بر سبیل تاختن به سرایشان آورد و ظفر یافت. صول را با جمله حشم تُرک بکشتند چنان‌که پشته پشته از کشته بادید آمد و باقی که از لشکرگاه غایب بودند به کمینگاه گرفتار آمدند و طمع تُرکان از طبرستان منقطع شد. این موضع را شهر ساختند و توران جیر نام نهادند.» توران جیر به معنای شکستگان تُرکان است.
سلیمان بن عبدالملک در سال ۹۸ هجری یزید بن مهلب را امارت خراسان داد. یزید به ماوراء النهر رفت به جهاد مشغول شد و برای معاویه فتح نامه می‌نوشت. سلیمان به یزید نوشت چرا آنچه را به قتیبه عیب می‌کردی، خود نمی‌کنی و آهنگ فتح طبرستان نمی‌نمایی. یزید لشکر عرب و خراسان و ماوراء النهر برگرفت و به دهستان آمد. در این زمان حکمرانان دهستان، صول خوانده می‌شدند و ابن اسفندیار از آنان به به نام «نهابدیه صولیه» یاد می‌کند (نهابده جمع نهبد = نهاپت به زبان ارمنی به معنای بزرگ یا پیر یا مهتر قوم). به‌هرحال همانگونه که گذشت تُرکان از اسپهبد فرخان شکست سختی خورده و مهتر آنها صول در جنگ با اسپهبد کشته شده بود. اکنون فرمانروایی آن نواحی صول دیگری را بود که سر به فرمان اسپهبد فرخان نهاده و رای او را کار می‌بست. وی در برابر سپاه عظیم یزید بن مهلب تاب پایداری نداشت و به گفته طبری به حصار دهستان اندر شد تا اینکه صول برای خود و سیصد تن از کسان خویش زنهار خواست. یزید اجابت نمود و گروه بسیار از حصاریان را بکشت. اسپهبد فرخان که با لشکرش منتظر بود، پس از رسیدن خبر سقوط گرگان، به نوشته ابن اسفندیار «جمله اهل ولایت و حرم و اموال و چهارپای به کوهستان فرستاد و به هامون و صحرا هیچ چیز نگذاشت تا یزید به تمیشه رسید و بقهر بستد و ضریس نام فرمانده ای بود که یزید با اسیران و خزانه و حواشی و مردی چند، به گرگان فرستاد» و خود به درون طبرستان آمد و اسپهبد در مقابل او به پشته‌ها همی رفت. یزید به ساری رسید و به سرای اسپهبد فرود آمد. به نوشته طبری هر روز حرب همی کردند گاه ظفر مسلمانان را بودی و گاه کافران را. اسپهبد در اندیشه عقب‌نشینی و رفتن به دیلمان بود اما دازمهر پسر اسپهبد که بعدها جانشین او گردید پیش پدر آمد و گفت هرگاه چنین کنی هیبت پادشاهی تو از میان خواهد رفت و او را به مقاومت برانگیخت و گفت آن اولی تر که ثبات نمایی و معتمدان فرستی تا مدد آورند. اصفهبد را این رای صوابتر آمد و در وعده‌های مختلف قاصدانی را فرستاد و ده هزار مرد پیش او آمدند و اسپهبد آماده جنگ شد. نخست پیروزی با لشکریان یزید بن مهلب بود اما اسپهبد و سپاهیانش به قلل کوه‌ها شدند و به سنگ و تیر لشکر اموی را هزیمت کردند و به راهی دیگر آمده و سر بازگرفته پانزده هزار تن از لشکریان اموی از جمله چند تن از خویشان یزید را هلاک کردند و همچنین به لشکرگاه یزید رسیده و خیمه را سوزانده و غارت کردند. ابن اسفندیار می‌نویسد: پس از این پیروزی «در حال اصفهبد مسرعی به گرگان دوانید پیش نهابده صولیه که ما اصحاب یزید مهلب را کشتیم و لشکر او شکسته، باید ضریس را که با آن جماعت به گرگان اند، هلاک نمائید و مال و چهارپای ایشان ترا بخشیدیم. نهابده، چنانچه فرمان اصفهبد بود به شبیخون به سر آن جماعت آمدند و تا آخر ایشان جمله را کشته و از آن جماعت پنجاه مرد بنو اعمام یزید بودند.»
اسپهبد فرمان داد «تا از ساری به تمیشه دار انجن کنند (راه‌ها را با درخت‌ها بگیرند) چنانچه سوار نتوان گذشت و شارع نیست گردانند». یزید که خود را در محاصره اسپهبد دید خائف و پریشان شد و تدبیر خلاص خود می‌کرد. شخصی بنام حیان النبطی که از دیلمیان و همراه یزید بود، نزد خود خواست و گفت «خبر گرگان چنین رسید و اینجا راه ما فرو گرفتند و دوسال گذشت تا بدین غزو و جهاد مشغولیم، یک به‌دست زمین ما را مسلم نمی‌شود و مردم ما بستوه آمدند. کسی مسلمانی قبول نمی‌کند. طریقی اندیش و چاره ای ساز تا به سلامت از این ولایت بیرون شویم». آنگاه حیان را گفت که نزد اسپهبد رود و سعی در استخلاص او نماید. حیان گفت «این گبر حال خیره شده‌است. اگر سخن من نشنود و گوید دو سال است تا ولایت من خراب می‌کنند مال و چهارپای تاراج داده، جواب چه گویم. یزید گفت تا سیصد هزار درهم (پول نقره) قبول کند بدهم ما را راه دهد»
حیان پیش اسپهبد فرخان آمد و پس از گفتگوی زیاد، اسپهبد خلاص یزید و همراهان او را موکول به سیصد هزار دینار (پول زر) از یزید و پنج هزار درهم از حیان و همچنین استرداد همه اسیران و فروگذاشتن قلمرو خود نمود. شرایط اسپهبد را پذیرفتند و تاوان جنگ را تادیه کردند و جان به سلامت بدر بردند. اسپهبد به تمیشه که مرز طبرستان و گرگان بود نزول نمود به لب خندق که خود فرمان حفر آن را داده بود نشست و جمله اسران ولایت خویش را بازستانده به مرز و بوم خود آورد.
یزید را عمر بن عبدالعزیز (۹۹ – ۱۰۱ هجری) که پس از سلیمان به خلافت رسید به سال ۹۹ هجری به گفته طبری «از خراسان باز کرد.» چون به شام رسید عمر بن عبدالعزیز «فرمود تا نبشته بر او عرض کنند (یزید) گفت اول چنین بود و چندین غنائم یافته بودیم اما بیرون نتوانستیم آورد. از او قبول نکردند و او را به زندان افکندند»
اسپهبد فرخان دگر باره به آبادانی مرز و بوم خود پرداخت و خرابی‌ها را ترمیم کرد. عمر بن عبدالعزیز و پس از او یزید دوم (۱۰۱ – ۱۰۵ هجری) که فرخان با آنها نیز همزمان بود، همچنین آخرین خلفای بنی مروان که از شکست‌های پیاپی در طبرستان عبرت گرفته بودند، دیگر به روزگار فرخان و بعهد فرزندان و جانشینانش، اسپهبد دازمهر (۱۱۰ – ۱۲۳ هجری) و اسپهبد فرخان کوچک (۱۲۳ – ۱۳۱ هجری) دیگر آهنگ طبرستان نکردند.اعظمی سنگسری، «گیل، فرشواذگر شاه و گاوبارگان دابویی (اسپهبدان بزرگ طبرستان)»، "بررسی‌های تاریخی"، ۱۳۵۶، ص۶۶.
در تاریخ طبری آمده‌است: در همین سال یزید بار دیگر گرگان را فتح کرد؛ که با سپاه وی نامردی کرده بودند. پیمان شکسته بودند. وقتی یزید با مردم طبرستان صلح کرد، آهنگ گرگان کرد و با خدا پیمان کرد که اگر بر آنها ظفر یافت از آنجا نرود و شمشیر از آنها برندارد تا با خون شان گندم آسیا کند و از آن آرد نان کند و بخورد. وقتی مرزبان خبر یافت که یزید با اسپهبد صلح کرده و رو سوی گرگان دارد، یاران خویش را فراهم آورد و به وجاه رفت و آنجا حصاری شد که هرکه آنجا بماند نیازمند فراهم آوردن آذوقه و نوشیدنی نباشد. یزید بیامد و نزدیک وجاه فرود آمد که قوم حصاری بودند و اطرافشان جنگل بود و جز یک راه به آنجا شناخته نبود. یزید هفت ماه آنجا ببود و کاری بر ضد آنها نساخت و جز یک راه بدانجا نمی‌شناخت. روزها حصاریان برون می‌شدند و با یزید نبرد می‌کردند و به قلعه خویش بازمی‌گشتند. هنگامی که بر این حال بودند یکی از عجمان خراسان که همراه یزید بود به شکار برون شد، کسانی از خادمانش با وی بودند. یکی از اردوی وی از قوم طی به شکار برون شد و گوزنی را دید که از کوه بالا می‌رفت و از پی آن برفت. به همراهان خویش گفت: «به جای خویش باشید» و در کوه بالا رفت و از پی گوزن بود، ناگهان نزدیک اردوگاه دشمن رسید و به آهنگ یاران خویش بازگشت و از بیم اینکه راه را نتواند یافت قبای خویش را پاره می‌کرد و روی درختان گره می‌زد که نشانه باشد، تا وقتی به یاران خویش رسید و به اردوگاه بازگشت.
آنکه به شکار رفته بود هیاج بن عبدالرحمن ازدی بود از مردم طوس که دلبسته شکار بود و چون به اردوگاه بازگشت پیش عامر بن اینم واشجی سالار نگهبانان یزید رفت که وی را از ورود مانع شد و او بانگ زد که اندرزی نزد من است. هیاج برفت و قصه را با دو پسر زحر بن قیس بگفت. پسران زحر وی را به نزد یزید بردند که خبر را با وی بگفت و یزید در مقابل ضمانت جهنیه کنیز فرزند دار خویش چیزی را که معین کرده بود برای وی تعهد کرد. یزید، هیاج را پیش خواند و گفت «چه داری؟» گفت: «می‌خواهی بی نبرد وارد وجاه شوی؟». گفت: «آری». گفت: «حق العمل من چه خواهد بود؟» گفت: «هرچه خواهی بگوی.» گفت: «چهار هزار.» گفت: «پرداخت می‌شود.» گفت: «چهار هزار به من بدهید و بقیه به نظر شماست».
پس یزید بگفت تا چهار هزار به او دادند، آنگاه مردم را به حرکت خواند که هزار و چهارصد کس آماده شدند. هیاج گفت: «راه تاب عبور این جمع را ندارد که جنگل انبوه است .» پس یزید سیصد کس از آنها را انتخاب کرد و آنها را روانه کرد و جهم بن زحر را سالارشان کرد. به گفته بعضی‌ها، یزید پسرش را سالار گروه کرد و بدو گفت: «کی به آنها خواهی رسید؟»
گفت: «فردا، هنگام پسینگاه، میان دو نماز» گفت: «به برکت خدای بروید که من هنگام نماز نیمروز با آنها درگیر می‌شوم .»
پس آن گروه برفتند و روز بعد نزدیک نیمروز یزید بگفت تا کسان هیزمی را که در اثنای محاصره قوم فراهم آورده بودند و توده کرده بود آتش زدند و هنوز آفتاب نگشته بود که به دور اردوگاه وی آتش‌ها همانند کوه بود، دشمن آتش را بدید و از بسیاری آن به وحشت افتادند و به مقابله برون شدند. وقتی آفتاب بگشت یزدی کسان را گفت تا نماز بکردند و دو نماز را با هم کردند آنگاه به آنها حمله بردند و جنگ انداختند. جمع دیگر باقیمانده روز و فردا را راه پیمودند و کمی پیشتر از پسینگاه به اردوی دشمن حمله بردند، آنها از این سمت آسوده‌خاطر بودند، یزید در سمت دیگر نبرد می‌کرد، ناگهان دشمن از پشت سر بانگ تکبیر شنیدند و همگی به قلعه پناه بردند و مسلمانان بر آنها غلبه یافتند که تسلیم شدند و به حکم یزید تن در دادند که زن و فرزندانشان را اسیر گرفت و جنگاوران را بکشت و در طول دو فرسنگ از راست و چپ جاده بیاویخت و دوازده هزار کس از آنها را به اندرهز برد که دره گرگان بود و گفت: «هرکه انتقامی از آنها می‌جوید کشتار کند.» و چنان شد که یکی از مسلمانان چهار یا پنج کس را می‌کشت. آنگاه یزید روی خون‌ها آب به دره روان کرد که در آنجا آسیاها بود، تا با خون آنها گندم آرد کند و قسم خویش را عمل کند، پس آرد کرد و نان کرد و بخورد و شهر گرگان را بنیاد کرد. بعضی‌ها بگفتند که یزید چهل هزار کس از مردم گرگان را بکشت، پیش از آن گرگان شهر نبود، سپس سوی خراسان بازگشت و جهم بن زحر جعفی را بر گرگان گماشت. اما روایت ابی مخنف چنین است که یزید، جهم بن زحر را پیش خواند و چهار صد کس را با وی فرستاد تا در محلی که به آنها نمایانده شده بود جای گرفتند. یزید به آنها گفت: «وقتی به شهر رسیدید منتظر بمانید و وقتی سحرگاه شد تکبیر گوئید و سوی در شهر روید که من نیز با همه سپاه به در شهر حمله می‌برم .» و چون ابن زحر وارد شهر شد صبر کرد و به وقتی که یزید گفته بود حمله کند با یاران خود برفت و به هر کس از کشیکبانان قوم برمی‌خورد او را می‌کشت و تکبیر می‌گفت. مردم شهر چنان وحشت کردند که در گذشته هرگز نظیر آن را ندیده بودند. ناگهان دیدند که مسلمانان با آنها در شهر شانند و تکبیر می‌گویند، سخت به حیرت افتادند و خدا ترس در دل‌هایشان افکند، بیامدند و نمی‌دانستند به کدام سو رو کنند. گروهی از آنان که چندان زیاد نبودند سوی جهم بن زحر آمدند و لختی نبرد کردند و دست جهم شکسته شد، اما با یاران خویش در مقابل آنها ثبات ورزید و چیزی نگذشت که آنها را بکشتند، بجز اندکی. یزید بن مهلب تکبیر را شنید و با سپاه خویش به در حمله برد جهم بن زحر دشمنان را از در مشغول داشته و کسی که از آن چنان‌که باید دفاع کند آنجا نبود پس در را گشود و همان دم وارد شد و همه جنگاوران را برون آورد و در طول دو فرسخ از راست و چپ را تنه‌های درخت نصب کرد و آنها را در طول چهار فرسخ بیاویخت و اهل شهر را اسیر کرد و هر چه آنجا بود برگرفت. ابن اثیر می‌نویسد: مسلمانان در میان گرگانیان افتادند و همی کشتار کردند؛ و ایشان خود را به مسلمانان سپردند و به فرمان یزید بن مهلب تسلیم کردند. او زنان و کودکان را به اسیری گرفت و رزمندگانشان را کشتار کرد و تا دو فرسنگ بر دار آویخت، دوازده هزار تن از ایشان را به دشت گرگان کشاند و گفت هر که خونخواه است می‌تواند دل خنک سازد. مردان مسلمان چهار چهار و پنج پنج می‌کشتند. او بر خون‌ها آب بست و در آسیاب ریخت تا با خون ایشان گندم آرد کند و نان پزد و بخورد و سوگند خود پایان برد. گندم ارد کرد و نان پخت و خورد. گویند چهل هزار تن از ایشان را بکشتتاریخ کامل نوشته ابن اثیر جلد هفتم ترحمه حسین روحانی
اسپهبد فرخان برزگ پس از هفده سال فرمانروایی به سال ۱۱۰ هجری برابر ۹۷ یزدگردی برابر ۲۴۰ طبرستانی درگذشت. پس از فرخان، پسرش دادمهر و سپس فرخان کوچک و سر انجام اسپهبد خورشید به فرمانروایی رسید. اسپهبد دادمهر پس از مرگ فرخان از تمیشه که ولیعهد نشین طبرستان بود به ساری آمد. در دوران دوازده ساله حکومت دادمهر، بنی امیه و تُرکان که طعم شکست‌های پیاپی از فرخان را چشیده بودند از لشگرکشی به طبرستان خودداری نمودند. دادمهر معاصر هشام بن عبدالملک (۱۰۵–۱۲۵ هجری) از خلفای بنی امیه از شاخه مروانیان بود. در این دوره شورش‌های ایرانیان در برابر خلفای اموی و عمال ستمگر ایشان شکل گرفته بود. مرگ دادمهر به سال ۱۲۳ هجری برابر ۱۰۹ یزدگردی و ۸۸ یزدگردی جدید بود. از دادمهر پسری خردسال بنام خورشید باقی ماند. دادمهر که پسر را خورد سال می‌دید، چاره را در تفویض موقتی شهریاری به برادرش فرخان کوچک دانست به این شرط که چون خورشید بزرگ شود، دادمهر شهریاری طبرستان را به وی بسپارد. روزگار شهریاری اسپهبد فرخان کوچک همزمان با خلاف هشام بن عبدالملک (۱۰۵ – ۱۲۵ هجری)، ولید دوم (۱۲۵ – ۱۲۶ هجری) و ابراهیم بن ولید (۱۲۶) و مروان حمار (۱۲۷ – ۱۳۲ هجری) واپسین خلیفه اموی بود. در مدت هشت سال شهریاری فرخان کوچک نیز امویان هرگز آهنگ طبرستان نکردند. رستاخیز ابومسلم خراسانی در برابر بنی امیه نیز در سال ۱۲۹ هجری و در دوران شهریاری فرخان کوچک در طبرستان بوده‌است. مرگ فرخان کوچک در سال ۱۳۱ هجری برابر با ۱۱۷ یزدگردی و ۹۶ طبرستانی (یزدگردی جدید) بوده و پس از او اسپهبد خورشید ملقب به «فرشواذ مرزبان» به شهریاری طبرستان رسید. انقراض بنی امیه که با قیام ایرانیان به سرکردگی ابومسلم خراسانی نیز به سال دوم شهریاری اسپهبد خورشید در طبرستان بود. انقراض بنی امیه که با قیام ایرانیان به سرکردگی ابومسلم خراسانی نیز به سال دوم شهریاری اسپهبد خورشید در طبرستان بود.
پس از کشته شدن ابومسلم خراسانی به دستور منصور دومین خلیفه عباسی (۱۳۶ – ۱۵۸ هجری) که به تاریخ چهارشنبه ۲۶ شعبان سال ۱۳۷ هجری رخ داد، سندباد، یکی از نزدیکان ابومسلم خراسانی به خونخواهی وی برخاست و به گنجینه‌ها و اسلحه‌های ابومسلم در کومش و ری دست یافته و بزودی لشکری یکصد هزار نفره تدارک دید. منصور نیز از بغداد لشکری صد هزار نفره به فرماندهی «جهور بن مرار العجلی» را به رویارویی وی فرستاد و جنگی در نزدیکی ساوه میان دو سپاه رخ داد، سند باد شکست خورده به طبرستان و نزد اسپهبد خورشید پناه برد. خورشید، پسر عمویش «طوس پسر سارویه» را به استقبال سندباد فرستاد. سندباد در برخورد با طوس درشتی کرد و میان آن دو درگیری و بی حرمتی شد و طوس با ضربت شمشیر سر از بدن سند باد جدا نمود و همه خزائن و غنائم همراه سندباد را به طبرستان نزد اسپهبد خورشید برد. خورشید از این رخداد بسیار تاسف خورد و طوس را نفرین نمود. این خبر به جهور سالار سپاه عباسی رسید و با منصور مکاتبه نموده و منصور به وی دستور داد که اموال ابومسلم را از خورشید پس بگیرد، چون از آن خلیفه عباسی است. خورشید از پس دادن گنجینه‌ها سر باز زد اما سر سندباد را به‌همراه فرستاده خود «فیروز» به نزد خلیفه عباسی فرستاد. منصور از فرستاده اکرام نمود. خورشید بار دیگر فیروز را با بسیاری از جواهر طبرستان به نزد خلیفه فرستاد. خلیفه پذیرفت و باز هم گنجینه ابومسلم را درخواست کرد ولی خورشید از پس دادن گنجینه امتناع ورزید.
منصور چون روابط با اسپهبد خورشید را نیکو و دوستانه دید، پسرش ابوعبدالله محمد المهدی (خلیفه بعدی از سال ۱۵۸ – ۱۶۹ هجری) را ولایت ری داد و به او گفت که ولیعهد خورشید را «بنوا بستاند» (فی الواقع به گروگان)، ولیکن خورشید از این کار امتناع ورزید. منصور برای جلب اعتماد بیشتر خورشید، برایش تاج شاهی فرستاد، اسپهبد نیز شاد گشته و چون عهد ساسانیان، لیکن خراج به دربار خلیفه فرستاد. در همین زمان بود که عبدالجبار بن عبد الرحمن در خراسان علیه منصور عصیان نمود. منصور فرصت را مناسب دید تا برای دفع شورش وی از اسپهبد درخواست کمک کند. آنگاه از طریق پسرش والی ری، به اسپهبد پیغام داد که امسال قحطی بوده و اگر لشکر ما از یک راه به حرکت در آیند، علوفه پاسخگوی نیاز ما نیست. پس بعضی از ایشان از سوی طبرستان گذر کنند تا مورد لطف اسپهبد واقع شوند. ابوعبدالله محمد المهدی نیز همین پیغام پدرش را با فرستاده‌ای به کاخ اسپهبدان در ساری نزد اسپهبد خورشید فرستاد، که چون عزم خراسان دارند اگر اسپهبد اجازه دهد شماری از لشکریان از کناره دریا گذر کنند. اسپهبد که متوجه نیرنگ منصور نشده بود به این امر رضایت داد. فرستاده محمد المهدی، که فردی ایرانی نژاد بود پس از خروج از کاخ اسپهبدان با خود اندیشید دریغ است که این نعمت و حشمت و پادشاهی و چندین عمارت نابود و ویران شود. به نزد حاجب اسپهبد بازگشت ولی وی را اجازه دیدار مجدد با اسپهبد ندادند و ناچار به سوی محمد المهدی بازگشت و پیام اجابت اسپهبد را به وی رساند.
به سال ۱۴۲ هجری برابر با ۷۵۹ میلادی و ۱۲۸ یزدگردی و ۲۷۱ تبری، ابوعبدالله محمد المهدی که آن زمان والی ری بود، «ابوالخصیب مرزوق السندی» را به «زازرم» و «شاهکوه» فرستاد و «ابوعون بن عبدالملک» را فرمان داد که در زمان نیاز از مسیر گرگان سوی طبرستان رود. شخصی بنام «عمر بن علاء رازی» که از اهالی ری بود و مدت‌ها نزد اسپهبد خورشید پناه برده بود و با راه‌ها آشنایی داشت به لشکر خلیفه پیوسته و فرمانده لشکر ابوالخصیب شد، سپس با دو هزار مرد جنگی به آمل تاخت و بر آنجا مسلط شد. خورشید در سال‌های اوپسین شهریاری خود به مردمان ستم کرده بود و همین امر سبب شد تا مردم طبرستان قیبله قبیله و دسته دسته به مسلمانان روی آورده و برای باز پس‌گیری املاک و اموال خویش مسلمانی را بپذیرند. خورشید که از همه این وقایع غافلگیر شده بود افراد خاندان و خزائن خود را به دربند «کولا» به راه «زازرم» برد و در غاری که در آنجا واقع است و در روزگار ابن اسفندیار نامش عایشه کرکیلی دژ بود که امروزه در سوادکوه واقع است، پنهان نمود. در این دژ برای مصرف ده سال آب و خوراک ذخیره بود. خورشید بر در غار سنگی سخت از جنس خارا گذاشت. سپس خود خزائنی را برداشته و از راه لاریجان به رویان که در آنجا پادوسبان دوم (۱۰۵ – ۱۴۵ هجری) پور خورزاد بود و سپس به سوی دیلمان رفت و در پلام دیلم مستقر شد تا شاید بتواند لشکر تدارک ببیند، تا آنچه از دست رفته را بازستاند.
عباسیان پس از دو سال و هفت ماه محاصره دژ اسپهبد خورشید از گشودن آن ناتوان ماندند. در این مدت خورشید نزدیک به پنجاه هزار مرد جنگی را آراسته و آماده نبرد با تازیان شده بود. در هنگام در دژ اسپهبد خورشید وبا شیوع یافت و چهارصد نفر با ابتلا به وبا مردند. مرده‌ها را در جایی از دژ روی هم انباشت می‌کردند. محاصره شدگان درون دژ به دلیل شیوع بیماری و بوی تعفن ناشی از مردگان دیگر یارای تحمل محاصره را نداشتند، پس در دژ را گشوده و تسلیم و اسیر تازیان شدند. بدین ترتیب خانواده اسپهبد خورشید «هرمزد» ولیعهد خورشید و دیگر پسرانش بنام‌های «دازمهر» و «ونداد هرمزد» با رعایت عزت و احترام به نزد منصور در بغداد فرستاده شدند. منصور در بغداد با ایشان با احترام و اکرام برخورد نمود و ایشان نیز تحت تأثیر رفتار وی قرار گرفتند و توانستند منصور را راضی به ادامه شهریاری خورشید بر طبرستان کنند. حال آنکه خورشید که خبر اسارت خانواده اش را شنیده بود تاب نیاورده و خودکشی نمود. با مرگ اسپهبد خورشید سپاهیانی که وی فراهم نموده بود پراکنده شده و خواست وی برای بازپس‌گیری قسمت‌های شرقی طبرستان که به اشغال تازیان درآمده بود فنا شد. مرگ اسپهبد خورشید به سال ۷۶۱ میلادی برابر با ۱۴۴ هجری و ۱۳۰ یزدگردی و ۲۷۳ تبری (یزدگردی جدید) واقع شد و بدین ترتیب شاخه اول خاندان دابویگان طبرستان که نسب شان به جاماسب شاه ساسانی می‌رسید، پس از ۱۱۹ سال شهریاری بر طبرستان منقرض شده و قلمرو شان به دست اعراب اشغال شد درحالی‌که شاخه دیگر که گاوبارگان پادوسبانی بودند همچنان بر منطقه رویان یعنی غرب طبرستان حاکم بوده و شهریاری ایشان تا سال ۱۰۰۶ هجری (تا دوران شاه عباس صفوی) بر آن مناطق ادامه داشت.
نیرنگ منصور و شکست و خودکشی اسپهبد خورشید که به تسلط و تصرف بخشی از دشت و جلگه‌های شرق طبرستان منجر گشت، اگر چه به انقراض دودمان اسپهبدان دابویی طبرستان منجر شد ولیکن هرگز به معنای تسلط کامل عباسیان بر طبرستان نبود. در همان زمان آل قارن (اسپهبدان سوخرایی) و باوندیان و پادوسبانیان همچنان بر نواحی کوهستانی طبرستان و بر رویان به شهریاری ادامه دادند. درست ۱۹ سال پس از پایان کار اسپهبد خورشید، برزگان این خاندان‌ها چون اسپهبد ونداد هرمزد از آل قارن و اسپهبد شروین یکم باوندی و اسپهبد شهریار یکم پادوسبانی و «مسمغان ولاش» (مرزبان میان دورود ساری) با یکدیگر پیمان بسته و در یک روز و یک ساعت بپا خواستند و بدین ترتیب واقعه ای بزرگ رخ داد که در تاریخ به شورش طبرستان معروف است. در این شورش شمار بسیاری از عوامل خلیفه عباسی تنها در یک روز کشته شده و در همان روز طبرستان از حیث وجود عمال خلیفه عباسی ابوعبدالله محمد مهدی (۱۵۸ – ۱۶۹ هجری) پاک شد. این شهریاران ایرانی نژاد توانستند زمین‌های از دست رفته را از بازستانده و ونداد هرمزد که جد مازیار بود توانست فرمانروایی بر هامون و دشت و بخش‌هایی از کوهستان طبرستان را به‌دست گیرد. کینهٔ مردم طبرستان از عربان به حدی بود که در سال ۱۶۰ هجری مردم امیدوار کوه (کوهستانی میان آمل و گرگان)، از ظلم کارگزاران خلیفه به ستوه آمدند. فرمانروایان آن‌ها که ونداد هرمزد و سپهبد شروین و «مسمغان ولاش» بودند آن‌ها را ضد اعراب شورانیدند و بدان سبب در اندک زمان شورش و آشوب بزرگی پدید آمد. در یک روز، مردم سراسر طبرستان بر عربان بیرون آمدند و آن‌ها را به باد کشتار گرفتند. علاوه بر اعراب، ایرانیانی که مسلمان شده بودند نیز طعمه نفرت و کینه مردم شدند. این نفرت و کینه چنان بود که حتی زن‌هایی از ایرانیان که به عقد زناشویی عربان درآمده بودند، ریش شوهران خود را گرفته از خانه برمی‌آوردند و به دست مردان می‌سپردند تا آن‌ها را بکشند.تاریخ طبرستان ابن اسفندیار ج۱ ص ۱۸۳
ایرج محمدی(زاده ۱۳۲۴ در تهران) مجسمه‌ساز اهل ایران و عضو هیئت مؤسس انجمن هنرمندان مجسمه‌ساز ایران است.
در سال ۱۳۵۲ برای تحصیل در رشته مجسمه‌سازی به ایتالیا می‌رود و زیر نظر پروفسور فتسینی که از مجسمه سازان همدوره شاگال و پیکاسو بود لیسانس مجسمه‌سازی می‌گیرد. بیشتر شهرت او به واسطه طراحی و اجرای دقیق مجسمه‌های بزرگ شهری هم چون مجسمه شاه عباس، مجسمه کاوه آهنگر، مجسمه رفتگر و مجسمه امیر کبیر و مجسمه نی لبک زن است. بخشی از شهرت او به واسطه سرنوشت نامعلوم آثاری از جمله مجسمه شاه عباس مجسمه کاوه آهنگر و مجسمه سهراب سپهری است که هر کدام به دلیلی برداشته و ناپدید شد.
از جمله سوابق ایشان می‌توان به برپایی بیش از ده نمایشگاه گروهی و انفرادی در ایتالیا و ایران، عضو هیئت مؤسس و چندین دوره عضو هیئت مدیره انجمن هنرمندان مجسمه‌ساز ایران، بیش از بیست اثر برنزی نصب شده در شهرهای مختلف ایران و عضو هیئت انتخاب و داوری جشنواره‌ها و سمپوزیوم‌های مختلف اشاره کرد.
در سال ۱۳۹۷ مجسمه کاوه آهنگر مجدداً در میدان آزادی (دروازه شیراز) شهر اصفهان قرار گرفت.
ایموجی () یک پویانمایی رایانه‌ای سه‌بعدیِ علمی–تخیلی و کمدی بر اساس اموجی‌ها، به کارگردانی تونی لئوندیس و محصول آمریکا است که در سال ۲۰۱۷ منتشر شد. از صداپیشگان آن می‌توان به تی جی میلر، جیمز کوردن، آنا فاریس، مایا رودولف، استیون رایت، راب ریگل، جنیفر کولیج، کریستینا آگیلرا، سوفیا ورگارا، شان هایس و پاتریک استوارت اشاره کرد.
این فیلم در سی و هشتمین دوره جوایز تمشک طلایی جایزه‌های بدترین فیلم، بدترین کارگردان، بدترین زوج سینمایی، بدترین فیلمنامه را برد و در جایزه تمشک طلایی خیلی نامزدی شمارا دوست داشت، نامزد شد.
این پویانمایی سه بعدی ماجرای یک ایموجی را در شهر تکستوپولیس به تصویر می‌کشد؛ شهری در یک گوشی موبایل که محل زندگی ایموجی‌هاست. یکی از آنها که قادر است احساسات مختلفی را از خود بروز دهد می‌خواهد همچون دیگر همنوعانش تنها یک احساس را ابراز کند.
در ۲۱ ژوئیه ۲۰۱۵ اعلام شد که سونی پیکچرز انیمیشن در یک جنگ با برادران وارنر و پارامونت پیکچرز هستند تا بتوانند پروژه ساخت انیمیشنی در مورد یک شکلک را به دست بگیرند. در ژوئیه ۲۰۱۶، تی جی میلر از بازیگران فیلم اعلام کرد که تولید فیلم بر عهده سونی پیکچرز انیمیشن می‌باشد. در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۶ یک تیزر از این انیمیشن منتشر شد.
در نوامبر ۲۰۱۵ شرکت سونی پیکچرز انیمیشن اعلام کرد که این انیمیشن در ۱۱ اوت سال ۲۰۱۷ منتشر خواهد شد. یک سال بعد اعلام شد که به دلیل ساخت انیمیشن بیبی راننده این تاریخ به ۴ اوت ۲۰۱۷ تغییر کرد.
نیل جکسون (؛ زادهٔ ) یک هنرپیشه اهل بریتانیا است.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به اسکندر، ذره‌ای آرامش، فشار، "الی پارکر" و دختران باشگاه راک و
(استارگرل) و غریبه‌ای دراز و سیاه را ملاقات خواهی کرد اشاره کرد.
کیهو کاهوانوی (؛ زادهٔ ) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا است.
استیسی هایدوک (؛ زادهٔ ) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا است.
ناپیدامهرگان نام یک راسته از زیررده پوک‌مهرگان است.
راجر هایند (; – ) یک بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال رنجرز، باشگاه فوتبال بیرمنگام سیتی، باشگاه فوتبال آکسفورد یونایتد، باشگاه فوتبال کریستال پالاس و باشگاه فوتبال والسال اشاره کرد.
جردن رودز (؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال ایپسویچ تاون، باشگاه فوتبال برنتفورد، باشگاه فوتبال بلکبرن راورز، باشگاه فوتبال روچدیل، باشگاه فوتبال هادرسفیلد تاون، باشگاه فوتبال آکسفورد یونایتد و باشگاه فوتبال میدلزبورو اشاره کرد.
روی پروربز (; – ) یک بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال تانبریج ولز، باشگاه فوتبال جیلینگام، باشگاه فوتبال کانتربوری سیتی، باشگاه فوتبال ای. اف. سی بورنموث، باشگاه فوتبال کاونتری سیتی، باشگاه فوتبال بنبری یونایتد و باشگاه فوتبال استراتفورد تاون اشاره کرد.
قانون یانته (Jante) الگویی از رفتار گروهی نسبت به افراد در جوامع اسکاندیناوی را توصیف می‌کند که منتقد دستاوردها و موفقیت‌های فردی است و آن‌ها را ناچیز و نامناسب می‌داند. این مفهوم را نویسندهٔ دانمارکی-نروژی در رمانی با نام En flyktning krysser sitt spor (یک فراری از روی رد پای خود عبور می‌کند) در سال ۱۹۳۳ ابداع کرد.
در سوئد و سایر کشورهای نوردیک از این اصطلاح برای بیان نگرش خوارکننده‌شان نسبت به فردگرایی و موفقیت فردی استفاده می‌کنند. این اصطلاح مبین ذهنیتی است که تلاش فردی را نامهم جلوه می‌دهد و تمام توجهش را به تلاش جمعی معطوف می‌دارد.
- نباید فکر کنی شخص خاصی هستی.
- نباید فکر کنی به اندازهٔ ما خوب هستی.
- نباید فکر کنی از ما باهوش‌تر هستی.
- نباید تصور کنی که از ما بهتر هستی.
- نباید فکر کنی که بیشتر از ما می‌دانی.
- نباید فکر کنی که مهم‌تر از ماهستی.
- نباید فکر کنی که در امری مهارت داری.
- نباید به ما بخندی.
- نباید فکر کنی کسی به تو اهمیت می‌دهد.
- نباید فکر کنی می‌توانی هر چیزی به ما یاد بدهی.
لیتزدیل (به انگلیسی: Leetsdale) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان الگینی، پنسیلوانیا واقع شده‌است.
لیتزدیل ۱٬۲۱۸ نفر جمعیت دارد.
دانشگاه کیم ایل-سونگ تأسیس شده در ۱ اکتبر ۱۹۴۶ اولین دانشگاه ساخته شده در کره شمالی است. این دانشگاه در پردیسی ۱۵ هکتاری در پایتخت این کشور پیونگ‌یانگ قرار دارد. این دانشگاه به افتخار کیم ایل-سونگ، بنیانگذار و اولین فهرست رهبران کره شمالی تأسیس شده است.
پیکان کارلوکس مدلی از پیکان بود که ما بین سالهای ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۴ تولید می‌شد. این ماشین دارای دو موتور با حجم موتور ۱۷۲۵ (در مدل‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۱) و ۱۶۰۰ (در مدل‌های ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۴) بود که قطعات موتوری و ظاهری آن را قطعاتی تشکیل می‌دادند که از پیکان‌های قدیمی در انبار ایران خودرو باقی مانده بود و این شرکت هم به دلیل کم شدن تنوع مدل‌های پیکان به دو نوع سدان و وانت دست به تولید این خودرو زد. این خودرو از داشبورد دوقلو، چراغ‌های مربعی، جلوپنجره دوقلو و سپر مکعبی بهره می‌برد.
دل شانون (; – ) یک موسیقی‌دان اهل ایالات متحده آمریکا بود. وی بین سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۹۰ میلادی فعالیت می‌کرد. دل شانون خواننده سبک راک اند رول و کانتری بود. وی خواننده و ترانه‌سرایی بود که عمده شهرت وی به دلیل بیلبورد هیت (موسیقی ضبط شده‌ای از خواننده یا آلبوم می‌باشد که بیشترین فروش و عمده شهرت را بدست آورده باشد) برای تک ترانه مشهور فراری می‌باشد.
گذرنامه اسرائیلی () سند مسافرتی است که برای شهروندان اسرائیل صادر می‌شود تا بتوانند به خارج از اسرائیل سفر کنند،Embassy of Israel in the US. Consular Section و دارندهٔ آن از حفاظت مقامات کنسولی اسرائیل در خارج از کشور بهرمند می‌شوند.
تا فوریه ۲۰۱۶ , شهروندان اسرائیلی می‌توانستند از ۱۴۷ کشور و قلمرو در جهان بدون نیاز به ویزا یا با ویزای هنگام ورود سفر کنند که گذرنامه اسرائیلی را در سطح جهان ۲۵ ام می‌کند.
بر اساس قانون اسرائیل ایران، پاکستان، عراق، لیبی، لبنان، عربستان سعودی، سوریه و یمن کشورهای دشمن تعیین شده‌اند و شهروندان اسرائیل نباید بدون مجوز مخصوص صادر شده از وزارت کشور اسرائیل به آنها سفر کنند.
شانزده کشور به دارندگان گذرنامه اسرائیل اجازه ورود نمی‌دهند:
1 – به جز کردستان عراق.2 – مجوز امنیتی مورد نیاز است.3 – صرفاً برای ترانزیت پذیرفته می‌شود؛ نه ورود.
علاوه بر این، ایران کویت، لبنان،Travel Advice for Lebanon - Australian Department of Foreign Affairs and Trade و Lebanese Ministry of Tourism لیبی، عربستان سعودی،Michael Freund, Canada defends Saudi policy of shunning tourists who visited Israel, 7 December 2008, Jerusalem Post سودان، سوریهTravel Advice for Syria - Australian Department of Foreign Affairs and Trade and Syrian Ministry of Tourism و یمن به افرادی که شواهدی از سفر آنها به اسرائیل وجود داشته باشد اجازه ورود نمی‌دهند.
«فراری» () تک‌آهنگی از هنرمند اهل ایالات متحده آمریکا دل شانون است که در منتشر شد. عمده شهرت این ترانه به دلیل قرار گرفتن در فهرست برتر ۱۰۰ ترانه بیلبورد هیت سال ۱۹۶۱ می‌باشد، این ترانه توسط دل شانون و نوازنده کیبورد، مکس کروک ساخته شد و در همان زمان باعث یک شهرت بین‌المللی بزرگ گردید، این ترانه با شماره ۴۷۲ در لیست رولینگ استون از ۵۰۰ ترانه منتخب و برگزیده همه دوران‌ها در سال ۲۰۱۰ قرار گرفت.
کالن، کانتی کیلکنی (به انگلیسی: Callan) یک منطقهٔ مسکونی در ایرلند است که در شهرستان کیلکنی واقع شده‌است.
کالن ۵ کیلومترمربع مساحت و ۲٬۳۳۰ نفر جمعیت دارد و ۶۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ترابینگ گریسل () گروه موسیقی و هنرهای تصویری انگلستانی بود که سال ۱۹۷۶ در کینگستون آپون هال شکل گرفت.
این گروه پیشگام موسیقی اینداستریال به شمار می‌رود.
شهرستان کیلکنی (به انگلیسی: County Kilkenny) یکی از شهرستان‌های کشور ایرلند است که در لینستر واقع شده‌است.
شهرستان کیلکنی ۲٬۰۷۳ کیلومترمربع مساحت و ۹۵٬۴۱۹ نفر جمعیت دارد.
پیکان دولوکس یکی از معروف‌ترین مدل‌های پیکان بود. این نوع مدل از مدل‌های اولیه پیکان بود. برخی از مدل به صورت دنده اتوماتیک ساخته شد. سپر این نوع مدل از نوع شمشیری بود. این مدل برای قد بلندها که وارد ماشین می‌شدند دشواری‌هایی ایجاد می‌کرد. فرم بدنه این مدل از نوع کبریتی بود.
جیمز هوبان (; – ) یک معمار اهل ایرلند بود. مهمترین اثر شناخته شده او، معماری کاخ سفید، منزل و محل کار رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا است؛ که او طراحی آن را بر پایه معماری نئوکلاسیک پیاده کرد.
واسالوپت که در زبان سوئدی به معنی "مسابقه واسا" است، یک مسابقه اسکی صحرانوردی که هر ساله در اولین یکشنبه ماه مارس در مسافت ۹۰ کیلومتر بین روستای سلن و شهر مورا در شمال غرب دالارنا برگزار می‌شود. واسالوپت طولانی‌ترین و قدیمی‌ترین مسابقه اسکی صحرانوردی در دنیا است.
ایده مسابقه واسا از سفر گوستاف واسا بین این دو شهر در زمانی که در سال ۱۵۲۰ از سربازان کریستیان دوم دانمارک می‌گریخت گرفته شده.
بیبیِ راننده () فیلمی در ژانر اکشن جنایی به نویسندگی و کارگردانی ادگار رایت و محصول مشترک انگلستان و ایالات متحده آمریکا است که در سال ۲۰۱۷ منتشر شد. انسل الگورت در نقش یک راننده فرار جوان علاقه‌مند به موسیقی قرار می‌گیرد که به دنبال رهایی از زندگی مجرمانه خویش و زندگی با معشوقش، دبورا (لیلی جیمز) است. از دیگر بازیگران آن می‌توان کوین اسپیسی، جان برنثال، جیمی فاکس، جان هم و ایزا گونزالس را نام برد. اریک فلنر و همکارش تیم بوان در وورکینگ تایتل فیلمز با همکاری نایرا پارک تهیه‌کنندگان "بیبی راننده" هستند. سونی پیکچرز و ترایستار پیکچرز توزیع و پخش فیلم را بر عهده داشتند.
"بیبی راننده" از علایق قدیمی ادگار رایت بوده که به مدت بیش از دو دهه در دست توسعه بوده‌است. او طرح اولیه فیلم را در دوران جوانی خود در نظر داشت، اما تجربه حاصل از پروژه‌های قبلی، سبب شد تا به ساخت "بیبی راننده" علاقه پیدا کند. در ابتدا قرار بود تا فیلم‌برداری در لس آنجلس انجام شود، اما رایت نهایتاً مکان فیلم‌برداری را به آتلانتا تغییر داد. در نظر گرفتن وجهه شهر از معیارهای مهم روایت داستان فیلم بود. مرحله تصویربرداری اصلی در مدت چهار ماه و از فوریه تا مه ۲۰۱۶ در آتلانتا انجام شد. مراحل تولید شامل بدل‌کاری‌های حساب‌شده و دقیق و طراحی رقص بود. فرش قرمز "بیبی راننده" در ۱۱ مارس ۲۰۱۷ و در جشنواره جنوب از جنوب غربی برگزار شد. این فیلم در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۷ در آمریکای شمالی و بریتانیا اکران شد.
با وجود انتقاد به فیلم‌نامه و شخصیت‌پردازی، "بیبی راننده" بازخوردهای خوبی را از رسانه‌ها دریافت کرد. "بیبی راننده" موفق شد ۲۲۶٫۳ میلیون دلار فروش کند. این در حالی است که بودجه ساخت فیلم تنها ۳۴ میلیون دلار بوده‌است. دو دلیل اصلی فروش بالای فیلم، شهرت شفاهی آن نزد بینندگان و کاهش علاقه عمومی به آثار بلاک باستر و پرهزینه بوده‌است. هیئت ملی بازبینی فیلم "بیبی راننده" را یکی از برترین فیلم‌های سال دانست. انسل الگورت برای بازی در این فیلم نامزد جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر مرد فیلم موزیکال یا کمدی در هفتاد و پنجمین مراسم گلدن گلوب شد. بیبی راننده در نودمین دوره جوایز اسکار در سه رشته بهترین تدوین صدا، بهترین میکس صدا و بهترین تدوین نامزد دریافت جایزه اسکار شد. این فیلم همچنین نامزد دو جایزه بفتا و دو جایزه گزینش منتقدان فیلم شد و چندین جایزه دیگر را هم به دلیل دستاوردهای فنی به دست آورد. موفقیت "بیبی راننده" باعث افزایش علاقه استودیو به ساخت ادامه‌ای برای آن شده‌است.
پسر جوانی که با نام بیبی شناخته می‌شود زندگی عجیبی دارد. او راننده یک گروه خلافکاری است که رهبریش را فردی بنام داک بر عهده دارد. بیبی گذشته دردناکی داشته‌است. او در دوران بچگی مادر خود را در یک تصادف وحشتناک از دست داده و بعد از همان تصادف هم گوش‌هایش دچار نویز شده و برای حل این مشکل ناچار است تا همیشه به موسیقی گوش بدهد تا اذیت نشود. بیبی مهارت بسیار زیادی در رانندگی دارد. او مدت زیادی است که برای گروه داک به عنوان راننده کار می‌کند تا بتواند بدهی خود را به او پرداخت کند زیرا چندین سال پیش او یکی از ماشین‌های داک را دزدیده بود و داک که از مهارت او خوشش آمده بود تصمیم گرفت به جای کشتن وی، از مهارت بیبی برای پیش بردن اهدافش استفاده کند.
در اولین سکانس فیلم، گروه داک به یک بانک دستبرد می‌زنند و بیبی به کمک مهارت بالای خود در رانندگی آن‌ها را فراری می‌دهد. بعد از انجام مأموریت، داک به بیبی می‌گوید که فقط یک مأموریت دیگر مانده و بعد از آن بدهی بیبی صاف می‌شود و او آزاد است که برود. مدتی بعد داک دوباره بیبی را برای آخرین مأموریتش فرا می‌خواند. بیبی در این مأموریت که در جریان آن باید به یک ماشین حمل پول دستبرد زده شود با شخص جدیدی بنام باتس آشنا می‌شود که فردی خشن است که پیش‌تر سابقه کیفری داشته‌است. باتس چندان از بیبی خوشش نمی‌آید و به نظرش او برای انجام این کارها زیادی بچه است. در نهایت مأموریت انجام می‌شود و بیبی بدهی خود را با داک صاف می‌کند و آزاد می‌شود که برود.
یک روز که بیبی طبق عادت همیشگی خود به رستوران رفته با دختر زیبای پیشخدمتی به اسم دبورا آشنا می‌شود. آشنایی با دبورا فصل جدید در زندگی بیبی باز می‌کند به‌طوری‌که او گمان می‌کند سرانجام می‌تواند از گذشته پر ماجرای خود فرار کند. در شبی که بیبی، دبورا را به یک رستوران شیک دعوت می‌کند ناگهان متوجه حضور داک در آنجا می‌شود. داک به بیبی می‌گوید با اینکه او بدهی‌اش را صاف کرده اما هنوز کار آن‌ها با هم تمام نشده‌است. سپس به او اطلاعاتی دربارهٔ یک مأموریت جدید که به یک سرقت بزرگ مربوط می‌شود می‌دهد و از بیبی می‌خواهد که دوباره به عنوان راننده برایش کار کند و اگر قبول نکند او دبورا را خواهد کشت. بیبی که چاره‌ای ندارد، پیشنهاد را قبول می‌کند و باتس به همراه بادی و دارلینگ او را همراهی می‌کنند. شب پیش از سرقت، بیبی به همراه این افراد به یک انبار بزرگ می‌روند تا طبق دستور داک یک معامله اسلحه را انجام دهند اما ناگهان باتس به رئیس دلال‌ها شلیک می‌کند و درگیری آغاز می‌شود. سرانجام همه دلال‌ها می‌میرند. زمانی که بادی از باتس توضیح می‌خواهد او می‌گوید که آن‌ها دلال اسلحه نبوده بلکه پلیس بوده‌اند. وقتی که گروه به خانه امن بازمی‌گردند با داک روبه‌رو می‌شوند که خبرهای معامله به گوشش رسیده و بسیار هم عصبانی است. داک می‌گوید از پلیس بودن دلال‌ها خبر داشته و آن‌ها جاسوسش در اداره پلیس بوده‌اند. داک تصمیم می‌گیرد که مأموریت را لغو کند اما گروه او را منصرف می‌کند و قرار می‌شود که مأموریت طبق نقشه قبلی ادامه پیدا کند. نیمه شب، بیبی تصمیم به فرار می‌گیرد اما با بادی برخورد می‌کند. قبل از اینکه بتواند بهانه‌ای برای خود بتراشد ناگهان سر و کله باتس پیدا می‌شود. باتس که واکمن بیبی را پیدا کرده می‌فهمد که بیبی در تمام مدت داشته صدای آن‌ها را ضبط می‌کرده‌است و برای همین گمان می‌کند بیبی پلیس باشد. سرانجام باتس با یک ضربه بیبی را بیهوش می‌کند.
زمانی که بیبی به هوش می‌آید می‌بیند تمام نوارهایی که از گفتگوها ضبط کرده به‌دست داک افتاده‌است. داک که بسیار عصبانی است ابتدا تصمیم می‌گیرد بیبی را زندانی و برای سرقت، راننده دیگری پیدا کند اما توضیحات بیبی و علاقه شخصی که به او دارد باعث می‌شود تا بیبی را ببخشد و نقشه را طبق همان برنامه اصلی پیش ببرد. صبح روز بعد، سرقت درست طبق برنامه پیش می‌رود اما بیبی به جای فرار، ماشین را مستقیم به کامیون روبه‌روی خود می‌کوبد و باعث می‌شود که باتس کشته شود. بیبی از ماشین پیاده شده و فرار می‌کند اما بادی و دارلینگ با پلیس‌ها درگیر می‌شوند که در جریان آن دارلینگ می‌میرد. بیبی وسایل مورد نیاز خود برای فرار را برمی‌دارد و سپس به رستوران می‌رود که دبورا را نیز سوار کند اما بادی عصبانی و زخمی زودتر از او به رستوران رسیده‌است. بیبی به کتف بادی شلیک می‌کند و به همراه دبورا نزد داک برمیگردد تا نواری را که مربوط به مادرش پس بگیرد. داک که بیبی را مثل پسر خودش می‌داند و از طرفی هم عشق او به دبورا را تحسین می‌کند نوار را به همراه مقداری پول به بیبی می‌دهد و تصمیم می‌گیرد که به او کمک کند اما ناگهان بادی از راه می‌رسد و ابتدا داک را با ماشین زیر می‌گیرد اما خودش در جریان درگیری با بیبی شانس نمی‌آورد و از بالای پارکینگ به پایین پرت شده و می‌میرد. بیبی به همراه دبورا فرار می‌کنند اما در میانه راه متوقف می‌شوند و بیبی دستگیرشده و به زندان می‌افتد.
در جریان دادگاه بیبی متوجه می‌شویم که نام اصلی او مایلز است. بیبی به خاطر قانون‌شکنی‌های خود به ۲۵ سال حبس محکوم می‌شود و به زندان می‌رود. سکانس آخر نشان می‌دهد که بیبی بعد از پنج سال و بررسی دوباره پرونده‌اش و برای کارهای مفیدی که کرده‌است از زندان آزاد شده‌است. دبورا در بیرون زندان منتظر اوست. آن‌ها سوار ماشین می‌شوند و به جاده می‌زنند تا برای همیشه از زندگی کنار یکدیگر لذت ببرند.
دیگر بازیگران شامل فلی در نقش ادی، لنی جون در نقش جی‌دی، مارکوس تیلور در نقش آرمی، اسکای فریرا در نقش مادر اصلی بیبی، لنس پالمر در نقش پدر اصلی بیبی، بیگ بوی و کیلر مایک در نقش مشتریان رستوران، پال ویلیامز در نقش یک قصاب و جاون اسپنسر در نقش یک نگهبان زندان هستند.
"بیبی درایور" یکی از علایق قدیمی ادگار رایت بوده که از سال ۱۹۹۵ و ۲۱ سالگی‌اش و در زمان زندگی در لندن روی آن کار می‌کرده‌است. او برای اتمام نخستین فیلم تخصصی‌اش، "یک مشت انگشت"، که یک فیلم کمدی با بودجه کم بود، و برای اندیشیدن در خصوص آینده‌اش در صنعت سرگرمی به لندن بازگشت. رایت بارها به "نارنجی" (اثر ۱۹۹۴) و سپس به آلبوم تازه عرضه شده جان اسنسر بلوز اکسپلوژن در آن زمان گوش داد و همین انگیزه ساخت "بیبی راننده" را برایش فراهم کرد. او در ابتدا یک تعقیب‌وگریز پرسرعت بین ماشین‌ها را تصور کرد که بعدتر به دنباله‌ای کامل تکامل یافت که در آن راننده فرار پیش از آغاز عملیات تعقیب‌وگریز با «بل‌باتمز» در خودروی خود می‌رقصد. با وجود این‌که این طرح در فیلم‌نامه نهایی به عنوان صحنه آغازین فیلم در نظر گرفته شد، چشم‌انداز رایت در آن زمان هنوز ناقص بود و با یک پروژه کاملاً طرح‌ریزی شده فاصله داشت.
با بودجه‌ای ۲۵٬۰۰۰ پوندی، رایت در سال ۲۰۰۳ نماهنگ «بلو سانگ» را برای مینت رویال توسعه داد که دارای پیش‌زمینه‌ای برداشت شده از طرح اولیه "بیبی راننده" بود. این ویدئو تبدیل به یک موفقیت پیش‌بینی نشده شد و با وجود خوشحال بودن رایت به خاطر موفقیتش، وی بابت سوزاندن یک ایده که به نظر خودش پتانسیل عظیمی داشت، ناامید شده بود. با نگاهی به گذشته، او تأیید کرد که نماهنگش نقش عظیمی بر عهده داشته، چون باعث شده تا رایت متوجه صحیح بودن ایده‌اش بشود. عرضه "شان می‌میرد" در همان سال مکمل مهم دیگری نه تنها به خاطر جهت‌گیری هنری‌اش، بلکه برای آغاز کردن دوره‌ای طولانی‌مدت از همکاری کاری بین رایت و تهیه‌کنندگان وورکینگ تایتل فیلمز بود که ممکن بود با توسعه "بیبی راننده" همکاری کنند. در سال ۲۰۰۷ و پس از امضای معامله‌ای چندجانبه با وورکینگ تایتل و با دیدی واضع‌تر نسبت به پروژه، این نویسنده و کارگردان استیون پرایس را ملاقات کرد تا با او بر سر ایده‌های موسیقایی اولیه "بیبی راننده" گفتگو کند. نوشتن پیش‌نویس داستان تقریباً در زمان عرضه "اسکات پیلگریم در برابر دنیا" در سال ۲۰۱۰ آغاز شد، اما مراحل پیش‌تولید فیلم با توجه به اهمیت بیشتر دیگر پروژه‌های رایت—"ته دنیا" (۲۰۱۳) و "مرد مورچه‌ای" (۲۰۱۵) که وی قبلاً با کمک جو کرنیش فیلم‌نامه‌ای برای آن نوشته بود—متوقف شد. کار بلافاصله پس از خروج رایت از "مرد مورچه‌ای" ادامه یافت و استودیو هم مشغول جمع‌آوری فهرست بازیگران و کارکنان فنی شد. برای آماده شدن، رایت با مجرمان سابق در لس آنجلس و لندن وقت‌گذرانی کرد تا تصور دقیقی از عمل دزدی از بانک داشته باشد.
اما استون و مایکل داگلاس از جمله بازیگرانی بودند که ادگار رایت آن‌ها را برای فیلم در نظر داشت، ولی اما استون مشغول بازی در لالا لند بود و داگلاس هم به خاطر وضعیتش نتوانست در فیلم حضور یابد. در ۷ مه ۲۰۱۵ اعلام شد که لیلی جیمز برای بازی در فیلم قرارداد امضا کرده و نقش دوست دختر بیبی را ایفا خواهد کرد. در سپتامبر ۲۰۱۵ جیمی فاکس نیز به پروژه ملحق شد و مدتی بعد هم جان هم به تیم بازیگران اضافه شد. کوین اسپیسی نیز در نوامبر ۲۰۱۵ با پروژه قرارداد امضا کرد. سرانجام مرحله انتخاب بازیگران با پیوستن جان برنثال، ایزا گونزالس و اسکای فریرا به تیم به پایان رسید و فیلم مدتی بعد وارد مرحله فیلمبرداری شد.
رایت، ویرایش‌گر اصلی فیلم (پل مکلیس) و ویرایش‌گر مستقر در لس آنجلس (ایوان شیف) در مراحل اولیه تولید ویرایش اولیه "بیبی راننده" را با استفاده از استوری‌برد طراحی کردند. مکلیس وظیفه داشت تا با همکاری آهنگسازی اوید مدیا، هر استوری‌برد را با موسیقی متن متناظرش منطبق کند. او و رایت از زمان فیلم‌های "اسکات پیلگریم در برابر دنیا" و "دنیا" و "ته دنیا" با هم رابطه کاری و حرفه‌ای داشتند. علاوه بر این، مکلیس روی فراهم کردن صحنه اجرای فیلم هم کار کرد که اقدامی عجیب بود، چون ویرایش‌گران کمتر در مراحل تولید اغلب فیلم‌ها حاضر می‌شوند.
لس آنجلس مکان اصلی و اولیه در نظر گرفته‌شده برای فیلم‌برداری "بیبی راننده" بود اما به دلیل هزینه‌های تولید بالا، ضبط فیلم در این محل غیرعملی بود. به جای لس آنجلس، استودیو به دنبال شهرهایی گشت که برای تولید فیلم، اعتبار مالیاتی قابل انتقال برای فیلم‌سازی را اعمال کنند. یکی از این شهرها آتلانتا بود که در مراحل مقدماتی جستجو به عنوان انتخاب اصلی برگزیده شد. حفظ خصوصیات شهر مورد نظر برای ارائه داستانی موثق، ضروری بود، چنان‌که آتلانتا با دیگر شهرهای بزرگی که در سینمای پرفروش به نمایش درمی‌آیند، مشابهت دارد. رایت حدود یک هفته در این شهر به دنبال صحنه‌ها و مکان‌های فرهنگی محلی برای تصویربرداری گشت تا بازبینی‌های موردنیاز را در فیلم‌نامه اعمال کند. او متوجه شد که داستان "بیبی راننده" به دلیل شهرت آتلانتا به یک قطب تدارکاتی، در این شهر بیشتر و بهتر محقق می‌شد. مرحله تصویربرداری اصلی در مرکز شهر آتلانتا رخ داد و مدت چهارماه، از فوریه تا مه ۲۰۱۶، طول کشید. مکان‌های فیلم‌برداری شامل بسیاری از نمادهای آتلانتا، موسسات فرهنگی و حتی رسانه محلی آن هستند. به جز این، فیلم‌برداری در گینس ویل و مناطق روستایی شهرستان مونرو، جورجیا هم انجام شد. با وجود این‌که محل اصلی فیلم‌برداری باید مناطق برون‌شهری آتلانتا می‌بود، رایت مناطق درون‌شهری را به دلیل تراکم کمتر شاخ و برگ درختان، که تصور می‌کرد پس‌زمینه نامناسبی برای فیلم باشند، ترجیح داد. ساخت "بیبی راننده" ۳۰٫۱ میلیون دلار به اقتصاد محلی کمک کرد.
رایت از "نقطه گریز" (۱۹۷۱)، "راننده" (۱۹۷۸)، "نقطه شکست" (۱۹۹۱)، "سگ‌های انباری" (۱۹۹۳)، "مخمصه" (۱۹۹۵) و فیلم‌های دیگری به عنوان اصلی‌ترین منابع ایده‌برداری برای جهت‌گیری خلاقانه و جلوه بصری فیلم یاد کرد. برای تقویت فیلم از نظر زیبایی‌شناسی، یکی از اهداف اصلی مراحل تولید، ساخت "بیبی راننده" با استفاده از روش‌های کاربردی و عملی فیلم‌سازی بود. برای رسیدن به این هدف، بدل‌کاری‌ها، رقص‌ها و فیلم‌برداری باید دقیق می‌بودند تا فیلم تا حد ممکن توسط دوربین فیلم‌برداری شده و جلوه‌های بصری فقط به عنوان عامل کمکی استفاده شوند. "بیبی راننده" سومین همکاری سینمایی بیل پوپ، در نقش کارگردان تصویربرداری، با رایت است. این دو قبلاً در "اسکات پیلگریم در برابر دنیا" و "ته دنیا" با هم همکاری کرده بودند. پوپ بیشتر این پروژه را با استفاده از تکنیک قالب آنامورفیک و فیلم ۳۵ میلی‌متری شرکت کداک فیلم‌برداری کرد. "بیبی راننده" با استفاده از دوربین پاناویژن پانافلکس میلنیوم ایکس‌ال ۲ و لنزهای انعکاسی مدل G, T و C ساخته شد.
برای ضبط بدل‌کاری‌های شدید بیشتر و برای رسیدن به زوایای دوربین خاصی که رایت خواسته بود، فیلم‌سازان از قالب سوپر ۳۵ به همراه دوربین‌های مخصوص استفاده کردند. دفتر پاناویژن واقع در آتلانتا، در زمان پیش آمدن چالش مدیریت تدارکات فیلم، برای تهیه نیازهای آن کمک کرد. یکی از صحنه‌های اکشن فیلم در یک پارکینگ واقع در مرکز تمرین آتلانتا فالکونز فیلم‌برداری شد که فقط در هنگام شب باز بود. فیلم‌برداری این صحنه، که فقط در شب امکان‌پذیر بود، به دلیل کم‌نور بودن مکان برای گروه فیلم‌برداری سخت بود. برای فیلم‌برداری این صحنه، آن‌ها از قالب دیجیتال و دوربین‌های مدل جدید اری الکسا، که نوردهی بیشتری داشتند، استفاده کردند.
به دلیل اصرار رایت بر استفاده از روش‌های عملی فیلم‌سازی، جلوه‌های بصری محدودی در "بیبی راننده" استفاده شد. استودیوی دابل نگتیو که در لندن مستقر است وظیفه ساخت جلوه‌های بصری را تحت نظارت استورات لشلی و شایلندرا سوارنکار بر عهده داشت. کار آن‌ها روی فیلم شامل بیش از ۴۳۰ صحنه بود که توسط ۱۲۰ هنرمند متخصص ساخته شده بودند. لشلی در مراحل پیش‌تولید "بیبی راننده" استخدام شده بود.
درین پرسکات، کارگردان بدل‌کاری فیلم، بدل‌کاری‌های خودرویی "بیبی راننده" را بر عهده راننده بدل‌کاری پروژه، جرمی فرای، و گروهی از متخصصان گذاشت. این گروه پیش از اجرای صحنه‌ها در شهر، آن‌ها را در یک پیست واقع در آتلانتا تمرین می‌کردند. در جلسات تمرین، فیلم‌سازان با دوربین‌های مخصوص نصب شده روی خودرو که دارای ریل بودند، بدل‌کاری‌ها را ضبط می‌کردند. مکلیس پس از آن فیلم به دست آمده را با ویرایش کردن به قطعه‌های مختلفی تقسیم می‌کرد تا دقت بدل‌کاری‌ها در زمان ضبط افزایش یابد. فرای تعداد زیادی بدل‌کاری اجرا کرد، چرا که این بدل‌کاران می‌توانستند با آموزش مناسب، بدل‌کاری‌های سخت‌تر را هم اجرا کنند.
پرسکات "بیبی راننده" را به دلیل وجود بدل‌کاری‌های پیچیده، بزرگ‌ترین پروژه خود می‌دانست. برای مثال، یکی از صحنه‌ها شامل یک بار چرخش کامل خودرو به دور خود است که در آن فرای در یک کوچه باریک همراه با ترافیک، خودرو را ۱۸۰ درجه در جهت داخل و بیرون می‌چرخاند. این صحنه در پنج یا شش برداشت گرفته شد. پرسکات در همین باره گفت: «مسائل زیادی در ذهن شما جریان پیدا می‌کند. شما نمی‌خواهید جرمی صدمه بخورد. در کنار این، برای گرفتن این صحنه باید پول زیادی خرج شود. دوربین‌ها باید از سر راه کنار می‌رفتند تا هیچ‌کس صدمه نخورد.» یک مثال دیگر، صحنه تعقیب‌وگریز خودروها در بزرگراه است که در آغاز "بیبی راننده" رخ می‌دهد. این صحنه باید در مدت هشت ساعت فیلم‌برداری می‌شد، چون آن‌ها مجوز بستن بزرگراه میان‌ایالتی ۸۵ را نداشتند. با توجه به زمان محدود، فیلم‌سازان فقط یک ساعت قبل از آغاز فیلم‌برداری در صبح زود تمرین کردند. این صحنه شامل تعدادی از پرش‌های سرعتی، پرش از روی مانع و بدل‌کاری‌های دیگری بود که پرسکات و گروهش با در نظر گرفتن ترافیک بزرگراه، آن‌ها را با دقت برنامه‌ریزی کردند. همچنین ۵۰ خودرو با طرح خودروی پلیس باید با آرایش کاروان سواره تمام طول بزرگراه را اشغال می‌کردند. انتخاب خودروهای فرار با مشخصات موجود در فیلم‌نامه مطابقت داشت. این مشخصات شامل وصف‌ناپذیری و ترکیب مناسب خودروهای فرار با ترافیک اطراف، به گونه‌ای که شناخته نشوند، بود. با وجود این‌که رایت با توجه به داده‌های مربوط به سرقت‌های معمول، به دنبال یک تویوتا کورولا می‌گشت، در مرحله تولید از یک سوبارو امیپرزای سرخ‌رنگ استفاده شد، چون استودیو درخواست استفاده از خودرویی جذاب‌تر را داشت.
رایان هفینگتون ناظر طراحی رقص بود. او مسئول همگام‌سازی و متوازن‌کردن حرکات بازیگران و بدل‌کاران در بخش‌های رقص فیلم بود. با وجود فعالیت هفینگتون در صنعت موسیقی و همکاری‌اش با افرادی مثل سیا و آرکید فایر و دیگر هنرمندان، "بیبی راننده" نخستین فعالیت او در حوزه فیلم بود. این طراح رقص با کارهای سابق رایت آشنایی نداشت و فقط فیلم‌نامه را دیده بود، اما پس از طی مصاحبه اولیه، تحقیق روی این موضوع را آغاز کرد. در همان دیالوگ‌ها اولیه، این دو نفر دیدگاه هنری‌شان را با استفاده از موسیقی‌هایی با تمپوی متغیر و درام و ساختارهایی به عنوان الگو بیان کردند. در نخستین روز فیلم‌برداری، هفینگتون از قبل مشغول نظارت بر یکی از صحنه‌های دشوار فیلم بود که بیبی در آن با یک قهوه در دست در شهر می‌دوید. این صحنه حدود سه دقیقه طول کشیده و شامل ۵۰–۶۰ سیاهی‌لشکر بود. طراحی رقص دیگر صحنه‌ها گاه با توجه به تجربه سابق الگورت و فاکس در رقص، ساده‌تر بود. گروه تولید موسیقی را در حین تمرین هر صحنه توسط بازیگران در هر برداشت پخش می‌کردند.