moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
در قسمت شمال این بنا ساختمان اندرونی وجود داشت که به‌طور کامل از بین رفته است. از مجموع چهار برج این بنا دو برج باقی مانده است. پی‌ها و دیوارهای اصلی بنا برای به حداقل رساندن تبادل حرارتی، کاملا قطور ساخته شده و با پوششی از آجر در نمای بیرونی و اندود کاهگل، در نمای خارجی با لایه‌ای از گچ، سفید کاری شده‌اند.
این بنا دارای چهار برج مخروطی‌شکل بدون کاربری نظامی است که دو برج قسمت جنوبی سالم و دو برج قسمت شمالی نیمه مخروبه و بیشتر برای القاء شکوه و ابهت ساخته شده و به عنوان انبار و زندان استفاده می‌شد. در این قلعه، در پوشش آجر خارجی با هنر «آجر چینی» و تلفیق آن با کاشی‌کاری‌های لعابی هندسی، نقش‌های زیبایی تشکیل شده است. تلفیق آجر کاشی با طرح‌های مختلف در کتیبه‌ها به‌کار رفته است. به این شکل دو کتیبه بزرگ و متقارن محله پاگرد راه‌پله‌های داخل محوطه دارای ارزش هنری بسیار است.
قرینه بنایی از قلعه که هم‌اکنون موجود است، در جنوب حیاط داخلی قسمت شاه‌نشین و نیز در جنب آن ابنیه‌های الحاقی دیگری وجود داشته که به دلیل عوامل تخریبی مختلف، به جز صفه و بخاری‌های تزئینی آن بنا چیزی باقی نمانده است. در میانه حیاط شمالی که درختان بسیاری دارد، حوض سنگی بزرگی، با طرح ایرانی چند ضلعی ساخته شده است. گفته شده آب این حوض از چشمه‌های موجود در ارتفاعات روستا تامین می‌شده و به‌وسیله تنبوشه به حوض کوچکی در جلوی همین حیاط آورده و سپس به آب‌نمای اصلی حوض منتقل می‌شد. در میانه دیواره شمالی حیاط، مشرف به حوض بزرگ، کاشی‌های کوچک رنگی وجود دارد. این کاشی‌ها در کنار هم نقوش هندسی لوزی، مربع و بیضی را به وجود آورده‌اند. در وسط کاشی‌ها، کاشی آبی رنگی قرار دارد که بر روی آن نوشته شده سنه ۱۳۲۵ هجری قمری مبارک باد. گفته شده این تاریخ مربوط به اتمام تزیین بنا بوده و ممکن است به حوادث مشروطه مرتبط باشد.
امیرمفخم از مجموعه کتاب‌هایی که داشت کتابخانه‌ای در قلعه دزک ایجاد کرده بود. علی اکبر دهخدا در هنگام جنگ جهانی اول که تحت تعقیب قرار گرفته بود، مدتی را در شهرکرد و در قلعه دزک سپری کرد. وی حدود شش ماه در يكی از اتاق‌های طبقه دوم قلعه دزک موسوم به سه دری كه در شمال غربی سر در قلعه قرار داشت و ايوان جلو آن مشرف به حياط درونی قلعه بود، زندگی می‌‌کرد و اتاق كوچكی كه بين اتاق آيينه و سه دری مذكور بنام گوشواره موجود بود، جهت استراحت و محل اثاثيه او در نظر گرفته شده بود. وی در نوشتن لغت‌نامه خود از کتابخانه امیرمفخم بهره برد.
علاوه بر دهخدا اندیشمندان، شعرا و فرهنگ دوستان و برخی مردان سیاست ایران در عصر معاصر نیز مدتی در قلعه دزک سپری کردند. از جمله می‌توان به فرخی یزدی اشاره کرد در قلعه، منظومه‌ای با نام سردار جنگ برای نصیر خان سرود. همچنین دکتر محمد مصدق در زمان کودتای سیاه، مدتی را در قلعه دزک سپری کرد. وحیدی دستگردی از آزادی‌خواهان و روزنامه‌نگاران آن عصر نیز مدتی را در قلعه دزک به سر برده است. همچنین عکسی در قلعه از ملک‌الشعرای بهار به همراه اهل ادب موجود است که نشان می‌دهد ملک‌الشعرای بهار آزادی‌خواه عصر نیز مدتی را در قلعه دزک مهمان امیرمفخم بوده است. علاوه بر حضور چهره‌های مهم ملی، نویسندگان و سفرنامه‌نویسان خارجی همچون بیشوپ، راولینسون و رنه دالمانی نیز در این قلعه حضور یافته‌اند.
در این بنا انواع هنرهای تزئینی معماری قابل ملاحظه می‌باشد، که عموماً در طبقه اول بنا به کار برده شده‌است. در پوشش آجر خارجی سعی شده تا از هنر «آجر چینی» و تلفیق آن با کاشی کاری‌های لعابی هندسی، نقش‌های زیبای بیشتری حاصل آید.
جالب‌ترین و زیباترین قسمت‌ها در این بنا، تالار سفره خانه و اتاق آیینه هستند.
تالار سفره خانه، در گذشته به وسیلهٔ فرشی ۵۰ متری، مفروش می‌شده که در سال های بعد از انقلاب به دست بنیاد مستضعفان مصادره و اکنون از سرنوشت آن اطلاعی در دست نیست .
حاشیه بالایی دیوارهای این تالار و اطراف درهای اصلی و ورودی، با گچ بری‌های قالبی با نقش‌هایی اسطوره‌ای از فرشته، شیر و شکار و فرهاد کوهکن با الهام از داستان‌های هفت پیکر نظامی گنجوی آراسته شده‌است.
همچنین تصاویری از خوانین و بزرگان بختیاری، در اندازه‌های مختلف برای تکمیل تزئینات این قسمت به کار رفته‌است. در ایوان‌های ورودی و شمالی طبقه اول، ستون‌های گچبری شده‌ای دیده می‌شود، که با نقوش حصیری شکل، بر روی تیرهای چوبی آفریده شده‌اند.
اتاق آیینه که در حقیقت یکی از "هشت اتاق بازمانده اصیل" از این نوع در منطقه می‌باشد، در خور توجه‌است. این اتاق که دیوارها و سقف آن با آیینه تزئین شده، با تکنیک نقاشی پشت شیشه، شکوه بیشتری یافته‌است. نقاشی‌ها عموماً تصاویری از سوارکاری، قصرها و ابنیه سلطنتی با طرح‌های اروپایی، گل و مرغ نمای و نمای خارجی خود بنا هستند.
در دیوارهای شرق و غرب آن چهار عدد قاب آیینه طراحی شده، که مربوط به الحاقات سابق‌الذکر، در دهه‌های ۱۳۳۰ هجری شمسی به بعد، می‌باشد و به وسیلهٔ روشنایی برق در پشت آن، به عنوان "شب چراغ" مورد بهره‌برداری قرار می‌گرفته‌است.
از دیگر تزئینات بکار رفته در بنای یادشده، درهای چوبی آن می‌باشد، که به انواع ساده در طبقه همکف و معرق با مفتول نشانده، به صورت قاب و تنگه با ابزار زنی پیرامون قاب‌ها، در طبقه اول تقسیم می‌گردد.
از نظر کار هنری بر روی سنگ، این بنا برخلاف بسیاری قلاع خان‌نشین منطقه دارای تنوع نبوده و تنها به نصب ساده ستون‌های سنگی با کار مختصر بر روی آن‌ها و در نشیمن گاه‌ها و ورودی و ازاره‌های طبقه همکف بخش جنوبی و نیز قسمت صفه شمالی، به نقش‌های هندسی یا گل‌های ساده چند پر، اکتفا شده‌است.
در میانه حیاط شمالی پر درخت، حوض سنگی بزرگی، با طرح ایرانی چند ضلعی قرار دارد که آب آن قبلاً از چشمه‌های موجود در ارتفاعات جنوبی مشرف به روستا به وسیلهٔ تنبوشه به حوض نسبتاً کوچک در جلوی حیاط شمالی آورده شده و سپس بر اساس اختلاف سطح و نیروی ثقلی به تدریج به آب نمای حوض اصلی، در داخل حیاط که در چهار سوی خود صورتک‌های انسانی را داراست و از دهانشان آب، با فشار به بیرون ریخته می‌شود منتقل می‌شده‌است.
در میانه دیواره شمالی حیاط، مشرف به حوض بزرگ، کاشی‌های کوچک رنگی، برای ایجاد تنوع به چشم می‌خورد که در کنار هم نقوش هندسی لوزی، مربع و بیضی را به وجود آورده‌اند و در این میان کاشی آبی رنگی قرار داده شده که بر روی آن نوشته شده "(سنه ۱۳۲۵ هجری قمری مبارک باد)"
که گویا مربوط به اتمام طرح‌های تزییناتی داخلی بنا بوده و احتمالاً به وقایع سیاسی اجتماعی از جمله مسئله اعاده مشروطیت، بی ارتباط نمی‌باشد.
رجال مشهوری که در این قلعه حضور داشته‌اند:
۱. علی اکبر دهخدا ۱۲۵۸-(۱۳۳۴)
۲. دکتر محمد مصدق
۳. ملک الشعرای بهار
۴. فرخی یزدی
۵. وحید دستگردی
جورَقان شهری از توابع شهرستان همدان است و در ۳کیلومتری شهر همدان در کنار جاده همدان-تهران واقع شده‌است. مردم جورقان از اصیل ترین مردم آذربایجان هستند و به زبان ترکی آذربایجانی تکلم میکنند و در حدود ۶۰۰ سال پیش به این منطقه از آذربایجانغربی کوچ کرده اند واز قوم آق قویونلو می باشند
بطلمیوس در جغرافیای خود در قرن دوم میلادی از جورقان به Guriauna یاد کرده است، بنابر المسالک فضل الله العمری متوفی ۷۴۴ هجری طایفه الکورانیه (گوران) در جبال همدان و شهرزور سکونت داشتند،
مردم محلی وجه تسمیه جورقان را از گوران یعنی قوم گوران از تبار گاوبارگان و یا از گوروان بر گرفته از (گورآهوان) می‌دانند و چون قبل از تشکیل گوروان کل منطقه تالاب بزرگ وپر آبی بوده‌است که از نشانه‌های می‌توان قرق نزدیک شهر وشاه قرق که در پشت زندان الوند کنونی قرار دارد اشاره کرد و دارای سه منطقه قشلاقی سر سبز و بکر به نام‌های گمار قشلاقی، سولیجه و قزلجه بوده‌است شاهان و درباریان برای شکار گور به ایجا می‌آمدند و تعداد زیادی گور شکار می‌کردند به همین این منطقه به گوروان (به معنی محلی که دارای تعداد زیادی آهو در آن روان هستند) یا گورآهوان (به معنی محل شکار آهو شهرت داشته‌است) از دیگر وجه تسمیه‌هایی که مردم به آن اشاره می‌کنند نام آوروان است (یعنی منطقه‌ای که آب در آن همواره روان بوده‌است) که این نام توسط طایفه هایی که از به منطقه ای کوچ و ساکن شدن آن‌ها کنار رودخانه پرآب قره چای گرفته شده‌است به مرور زمان به گوروان تغییرشکل یافته‌است و برخی دیگر بر این باورند که نام گوروان بر گرفته از کلمه گاوداران است و در زمان حکومت کریم خان زند تعدادی از درباریان به همراه قاسم خان به منطقه جوروان آمده و آن‌ها با تعداد زیادی گاو به این منطقه مهاجرت کرده‌اند به دلیل در چرا بودن گاوهای زیاد در آن به گاوروان شهرت داشته‌است و به مرور زمان به نام گوروان تغییر یافته‌است و آخرین نام‌های آن جوروان که از کلمه جوروان (به معنی منطقه‌ای که محصول جو آن مانند زر زرد می‌باشد) ونام جورقان فعلی است که مردم منطقه ریشه آن را بر گرفته از کشیدن جور خون نفراتی از اربابان که درگیری با مردم روستا با سر نپذیرفتن حق اربابی و ظلم می‌دانند.
شهر جورقان از اتصال طایفه‌ای که به این منطقه کوچ کرده‌اند تشکیل شده‌است و منطقه دیگری ا که در جنب قنات کریز و فرودگاه قرار دارد محل نگهداری افرادی بوده که به بیماری جذام مبتلا بوده‌اند. به گفته محلی‌ها که در کنار رودخانه قرار داشته بر اثر سیل ویران شده و امتداد سد خاکی کنونی محل قرار داشته‌است و مردم پس ویرانی روستا درزمین‌های بالاتر از رود قره چای و منطقه شهری فعلی ساکن شده‌اند و مردم نیز پس از تخریب روستایشان در منطقه جورقان کنونی ساکن شده‌اند. جورقان دارای سه قنات به نام‌های خلفه کریز، کله بر (یعنی قناتی که شدت آب آن به قدری بوده که کله یک گاو را با خود می‌برده) و قنات پری جان و۸ آسیاب که ۵ عدد از آن‌ها توسط قنات‌ها کار می‌کرده‌اند و چرخ آسیاب ۳تای دیگر نیز به وسیلهٔ آب قره چای می‌چرخیده و آثار اندکی نیز از آن‌ها باقی مانده‌است. از آثار تاریخی شهر جورقان می‌توان به پل تاریخی اوچ گز و ۳ کوره تولید آجردستی قدیمی با سوخت گیاهی کارمی‌کرده‌اند و ۹ دودکش اجری قدیمی به ارتفاع ۶۰متر اشاره کرد.
اشتغال مردم این شهر تولید آجر فشاری بوده که بیش از ۸۰ کوره آجرپزی به شکل هوفمن (معروف به کورهٔ هوفمن) فعالیت دارند.
نوار بهداشتی یا پد بهداشتی دستمالی است که از نظر ظاهری همانند پوشک نوزادان و کوچکتر از آن است، زنان در دوران قاعدگی، برای جلوگیری از نفوذ خون خارج شده از فَرْج خود به لباس آن را روی لباس زیر خود قرار می‌دهند. یک طرف نوار بهداشتی چسب دارد و به داخل لباس می‌چسبد تا در سکون قرار بگیرد. نوار بهداشتی‌های امروزی معمولاً استریل هستند و از پوششی از الیاف مصنوعی و توده‌ای پنبه و مواد جاذب مایعات درون آن تشکیل می‌شوند.
نوع امروزی نوار بهداشتی تا مدت‌ها در ایران و دیگر کشورهای خاورمیانه مورد استفاده نبود و زنان از پنبه و پارچه‌ای که در زیر آن قرار می‌دادند یا از تا نمودن یک پارچه به‌طوری که مانع رسیدن خون به بیرون از لباس باشد استفاده می‌کردند و هربار آن را شسته و اتو می‌کردند استفاده از این پارچه‌ها به صورت مکرر و با گذشت زمان باعث بیماری‌های عفونی مختلفی در زنان شد به گونه ای که قبل از تولید و عرضه نوار بهداشتی‌ها امید به زندگی زنان و میانگین طول عمر آنها نسبت به زمان حال کم‌تر بود.
بعدها نیز انواع دیگر نوار بهداشتی تولید شد از میان آنها می‌توان به کاپ(فنجان قاعدگی) و همین‌طور تامپونها اشاره کرد که هر دو ی این محصولات بهداشتی در داخل مهبل قرار داده می‌شوند و مانع نشت خون می‌شوند.
فورترن یک زبان برنامه‌نویسی همه-منظوره، کامپایل شونده و دستوری می‌باشد که مخصوصاً برای محاسبات عددی و علم محاسبه مناسب است. فورترن در گذشته به صورت حروف بزرگ FORTRAN نوشته می‌شده که کوته‌نوشت FORmula TRANslation می‌باشد.
فورترن یک زبان برنامه‌نویسی کامپایل شونده برای محاسبات علمی و عددی است. این زبان در ابتدا برای برنامه‌های مهندسی و علمی در دهه ۱۹۵۰ توسط شرکت آی‌بی‌ام ایجاد شد و بیش از شش دهه است که در مسائل محاسباتی پیچیده همانند پیش‌بینی آب و هوا، تجزیه و تحلیل عناصر محدود، دینامیک سیالات محاسباتی، فیزیک محاسباتی، کریستالوگرافی و شیمی محاسباتی مورد استفاده قرار گرفته‌است. این زبان در محاسبات با کارایی بالا و محک و رتبه‌بندی سریعترین ابررایانه‌ها رایج است.
یکی از ویژگی‌های مهم فورترن سرعت بالا در کامپایل کردن کدهای محاسباتی است و دلیل آن بهینه بودن دستورها این زبان نسبت به زبان‌های دیگر است و با توجه به کمینه بودن تعداد کاراکترهای مورد نیاز برای ایجاد یک دستور و امکانات ترجیحی و اختیاری فراوان، کدهای نوشته‌شده با این زبان از حجم کمی برخوردار هستند و در زمان کوتاه اجرا شده و نتیجه خواهد داد. این امر به خصوص برای محاسبات عددی سنگین از اهمیت دوچندانی برخوردار است.
نام نسخه‌های قبلی این زبان با حروف بزرگ بیان می‌شد و FORTRAN 77 آخرین نسخه‌ای بود که در آن استفاده از حروف کوچک در کلمات اصلی غیراستاندارد بشمار می‌رفت. در نسخه‌های جدیدتر از fortran90 این استاندارد حذف شد.
دراواخر سال ۱۹۵۳، جان بکوس (John Backus) پیشنهادی جهت جایگزینی یک برنامه عملی‌تر برای زبان اسمبلی برنامه‌نویسی IBM 704 ارائه کرد. تیم برنامه‌نویسان گذشته فورترن شامل ریچارد گلدبرگ، شلدون بهترین، هارلان هریک، پیتر شریدان، روی نوت، رابرت نلسون، ایروینگ زیلر، هارولد استرن، لوییزهایت و دیوید سیر بود. هدف اصلی ورود آسان‌تر معادلات به رایانه بود که ایده آن توسط J. Halcombe Laning توسعه یافت.
پیشنویس مشخصات سیستم ترجمه فرمول ریاضی در نوامبر سال ۱۹۵۲ تکمیل شد و اولین کتابچه راهنمای‌آن، در اکتبر ۱۹۵۶ آماده‌شد و با اولین کامپایلر فورترن در آوریل ارائه شد. این اولین کامپایلر بهینه‌ساز بود. مشتریان زمانی تمایل به استفاده از زبان سطح بالا دارند که عملکرد کد تولید شده توسط کامپایلر مشابه عملکرد کداسمبلی دست‌نویس باشد.
درحالی‌که برنامه نویسان در عملکرد بهتر این نوع برنامه‌نویسی نسبت به کداسمبلی دست‌نویس تردید داشتند، کاهش بالای تعداد عبارات برنامه‌نویسی توجه برنامه‌نویسان را جلب کرد. جان بکوس در طی مصاحبه ای در سال، گفت: "بخش عمده‌ای از کار من از تنبلی ناشی شده‌است. من نوشتن برنامه‌ها را دوست نداشتم، بنابراین هنگامی که در IBM 701 کار می‌کردم، برنامه‌هایی برای محاسبات می‌نوشتم. پس شروع به کار بر روی یک سیستم برنامه نویسی کردم تا نوشتن برنامه‌ها آسان‌تر شود. "
دانشمندان این زبان را بسیار مناسب برای برنامه های‌فشرده عددی دانستند و نویسندگان کامپایلر را، برای نوشتن کامپایلر با سرعت و کارامدی بیشتر ترغیب کردند. گنجایش این زبان برای داده‌های عددی بسیار پیچیده، آن را برای برنامه‌های فنی به‌خصوص در مهندسی برق مناسب نموده‌است.
تا سال ۱۹۶۰ نسخه‌های فورترن برای رایانه‌های 1620 IBM ۱۰۹، IBM 650، IBM و 7090 IBM در دسترس بود. محبوبیت روزافزون این زبان، سازندگان آن را تشویق‌کرد بطوری‌که تا سال ۱۹۶۳، بیش از ۴۰ کامپایلر فورترن دردسترس بود.
توسعه فورترن به موازات سیرتکاملی کامپایلر بود و به همین دلیل بسیاری از پیشرفت‌های تئوری و طراحی کامپایلر در جهت رفع نیازهای فورترن برای ایجاد کد کارامدتر ایجادشد.
اگرچه نویسندگان بیسیک فورترن را قدیمی توصیف کرده بودند، اکنون چندین دهه است که این زبان مورد استفاده قرار گرفته‌است.
جی پاساکوف در سال ۱۹۸۴ نوشت: «دانشجویان فیزیک و نجوم باید فورترن را بیاموزند و بعید به نظر می‌رسد دانشمندان به دیگر زبان‌های پاسکال، مدولا یا هر چیز دیگری روی‌آورند.»
در سال ۱۹۹۳، سیسیل لیث، فورترن را «زبان مادری محاسبات علمی» خواند و افزود: «جایگزینی آن با هر زبان دیگر ممکن است یک امید فراموش شده باقی بماند.»
فورترن یک زبان اولیه برای برخی کارهای حجیم در ابرکامپیوترها مانند نجوم، مدل‌سازی آب و هوا، شیمی محاسباتی، اقتصاد محاسباتی، دینامیک سیالات محاسباتی، فیزیک محاسباتی، تجزیه و تحلیل داده‌ها، مدل‌سازی هیدرولوژیکی، جبرخطی عددی و کتابخانه‌های عددی (LAPACK, IMSL و NAG)، بهینه‌سازی، شبیه‌سازی ماهواره، مهندسی سازه و پیش‌بینی وضعیت هوا است.
کدهای مدرن‌تر در علوم محاسباتی از کتابخانه‌ها استفاده می‌کنند، از جمله METIS برای تقسیم‌بندی نمودار، PETSc یا Trilinos برای جبر خطی و غیره که در سی نیز استفاده می‌شد.
از اوایل سال ۲۰۰۰ بسیاری از کتابخانه‌های پشتیبان مورد استفاده قرار گرفتند و ازطرفی زبان های‌دیگر مانند متلب، پایتون و آر در برخی حوزه‌های علوم محاسباتی رایج شدند. به همین دلیل، امکاناتی برای ارتباط سی با Fortran ۲۰۰۳ فراهم شد.
قابلیت حمل در ابتدا با مشکلاتی همراه بود زیرا هیچ استانداردی مورد توافق قرار نمی‌گرفت. استانداردها قابلیت حمل را بهبود بخشیده‌اند.
استاندارد ۱۹۹۶ یک اصطلاح مرجع و معناشناسی را ارائه می‌داد، اما مجدد به ناسازگاری ادامه دادند. برنامه‌نویسان متوجه بودند، استفاده از ناسازگاری‌ها سبب بروز مشکلات در حمل می‌شود، پس از برنامه‌هایی مانند The PFORT Verifier استفاده می‌کردند.
بعد از استاندارد ۱۹۷۷، دفتر ملی استاندارد FIPS PUB 69 را منتشر کرد که پردازنده‌های خریداری شده توسط دولت ایالات متحده ملزم به تشخیص استاندارد بودند.
ناسازگاری و عدم رعایت استاندارد تنها مشکل قابلیت حمل نبودند. برای محاسبات عددی، در نظر گرفتن ویژگی‌های حساب مهم است. اتخاذ (در حال حاضر تقریباً جهانی) استاندارد IEEE 754 برای حساب ممیزشناور باینری، این مشکل را حل کرد.
دسترسی به محیط محاسبات برای مثال خط فرمان برنامه، متغیرهای محیط و غیره همچنان مشکل ایجاد می‌کرد که در سال ۲۰۰۳ برطرف شد.
در حال حاضر نوشتن یک برنامهٔ قابل حمل در فورترن امکان‌پذیر است.
دراواخر دهه ۱۹۷۰و اوایل دهه ۱۹۸۰، برای رایانه‌های Eclipse, MV و Nova عرضه‌شد که کامپایلر بهینه‌ساز خوبی برای کامپیوترهای زمان خود بشمار می‌رفت.
درسال ۱۹۶۸در سریال 6600 CDC عرضه شد و مبتنی بر FORTRAN IV بود.
فورترن۶ یا Visual Fortran 2001 توسط ماکروسافت مجاز شد و رابط محیط Visual Studio 5 را برای Compaq v6 ارائه‌داد.
عرضه‌کنندگان کامپیوترهای علمی عملکرد بالا (مثال:، (CDC)، (به انگلیسی )، هانی‌ول، آی‌بی‌ام، تگزاس اینسترومنتس، و یونی‌وک) افزونه‌های فورترن را اضافه کردند تا از قابلیت‌های سخت‌افزاری مانند حافظه نهان دستور، خط لوله‌های (به انگلیسی ) واحد پردازش مرکزی، و آرایه‌های برداری بهره ببرند. برای مثال، یکی از کامپایلرهای فورترن شرکت آی‌بی‌ام، سطحی از بهینه‌سازی را داشت که ترتیب دستورهای را عوض می‌کرد تا واحدهای محاسباتی داخلی مختلف را همزمان مشغول نگه دارد.
یک مثال دیگر CFD است، یک گونهٔ خاص از فورترن که مخصوص ابرکامپیوتر ایلیاک ۴ (به انگلیسی ) ساخته شده‌است. این کامپیوتر در مرکز تحقیقات ایمز متعلق به ناسا قرار دارد. هم چنین آزمایشگاه‌های تحقیقاتی آی‌بی‌ام، یک نسخهٔ توسعه‌یافته از یک زبان مبتنی بر فورترن به نام "وکترن" را برای پردازش بردارها و ماتریس‌ها ایجاد کردند.
افزونه‌های این‌چنینی که مختص یک یا چند ماشینند یا در طول زمان از بین رفتند، یا عناصری از آنها در استانداردهای اصلی گنجانده شد. مهم‌ترین افزونهٔ باقی‌مانده اپن ام‌پی است که یک افزونهٔ چندپلتفرمه برای برنامه‌نویسی با حافظهٔ مشترک است. یک افزونه جدید است که برای پشتیبانی برنامه‌نویسی موازی در نظر گرفته شده.
یک نسخهٔ ساده شده از زبان فورترن ماشین بود، که برای ماشین آی‌بی‌ام ۶۵۰ پیاده‌سازی شد. برای این کار از یک برنامهٔ مترجم ساخت دهه ۱۹۵۰ دانشگاه کارنگی استفاده شد.
توضیح زیر در راهنمای مرجع آی‌بی‌ام آمده‌است"Internal Translator (IT) A Compiler for the IBM 650",
by A. J. Perlis, J. W. Smith, and H. R. Van Zoeren, Computation Center,
Carnegie Institute of Technology
سیستم فورترن برای ماشینی پیچیده‌تر از ماشین آی‌بی‌ام ۶۵۰ ساخته شده بود، و بنابراین بعضی از ۳۲ دستور موجود در راهنمای برنامه‌نویسان فورترن برای سیستم فور ترنزیت مورد قبول نیستند. بعلاوه، برخی محدودیت‌ها به زبان فورترن اضافه شده‌اند. با این حال، هیچ‌کدام از این محدودیت‌ها موجب آن نمی‌شوند که یک کد منبع که برای فورترن نوشته شده‌است برای سیستم فورترن ماشین ناسازگار باشد.
دستورهای مجاز این‌ها بودند:
در هر برنامه استفاده از حداکثر ۱۰ رویه (زیرروال) ممکن بود.
دستورهای FOR TRANSIT به ستون ۷ تا ۵۶ کارت پانچ (به انگلیسی ) محدود می‌شدند. کارت پانچ‌ها به عنوان ورودی و خروجی آی‌بی‌ام ۶۵۰ استفاده می‌شدند. سه بار عبور لازم بود تا کد منبع به زبان "IT" ترجمه شود، و بعد دستورهای IT کامپایل شده و به زبان اسمبلی سوپ(SOAP) ترجمه شود، و نهایتاً برنامه به زبان مقصد (کد ماشین) تولید شود، بعد می‌توان آن را درون ماشین بارگذاری کرد تا برنامه را اجرا کند (برای داده ورودی از کارت پانچ استفاده می‌شود، نتیجه را هم روی کارت پانچ خروجی می‌دهد)
قبل از فورترن ۷۷، به‌طور معمول تعدادی پیش‌پردازنده برای میسر ساختن یک زبان مناسب تر مورد استفاده قرار می‌گرفتند، با این مزیت که کد پیش پردازش شده می‌توانست روی هر ماشینی که یک کامپایلر استاندارد فورترن داشت کامپایل شود. این پیش پردازنده‌ها معمولاً از برنامه‌نویسی ساختاریافته، اسامی با طول بیش از ۶ کاراکتر برای متغیرها، نوع داده‌های اضافه، کامپایل شرطی برنامه، و حتی قابلیت‌های ماکرو پشتیبانی می‌کردند. پیش‌پردازنده‌های متداول شامل , ، ، SFtran, S-Fortran, رتفور و می‌شدند. برای مثال، رتفور و رتفیو یک زبان شبیه سی پیاده‌سازی می‌کردند و کد پیش‌پردازش‌شده را به زبان فورترن ۶۶ خروجی می‌دادند. علی‌رغم پیشرفت‌ها در زبان فورترن، پیش‌پردازنده‌ها هم چنان برای کامپایل شرطی برنامه‌ها و جایگزینی ماکروها مورد استفاده قرار می‌گیرند.
یکی از افزونه‌های فورترن که برای پشتیبانی برنامه‌نویسی سیستم‌ها عرضه شد، زبان LRLTRAN در آزمایشگاه ملی لارنس برکلی و با هدف پشتیبانی از محاسبات برداری و ذخیره‌سازی پویا ایجاد شد. این توزیع، سیستم عامل LTSS را شامل می‌شد.
بسیاری از کامپایلرهای فورترن، بخش‌هایی از را در خود ادغام کرده‌اند. یک پیش‌پردازندهٔ فورترن مخصوص کاربردهای خاص برای مدلسازی و شبیه‌سازی سیستم‌های گسسته (به انگلیسی ) بزرگ است.
زبان برنامه‌نویسی F طراحی شد تا زیرمجموعه مرتبی از فورترن ۹۵ باشد که هدفش حذف کردن قابلیت‌های زائد، بدون‌ساختار و منسوخ‌شدهٔ فورترن، مثل دستور بود. اف قابلیت‌های آرایه را که در فورترن ۹۰ اضافه شده بود حفظ می‌کند و دستورهای کنترلی ای که توسط مفاهیم برنامه‌نویسی ساخت‌یافته منسوخ شده بودند را حذف می‌کند. این دستورهای هم به فورترن ۷۷ اضافه شده بودند هم به فورترن ۹۰. سازندگان زبان اف آن را "یک زبان برنامه نویسی کامپایل شده و ساختاریافته برای آرایه‌ها توصیف کردند که "خصوصاً برای آموزش و محاسبات علمی مناسب است".
لاهی و فوجیتسو تیم مشترک تشکیل دادند تا یک زبان فورترن برای چارچوب دات‌نت مایکروسافت خلق کنند.
زبان Silverfrost FTN95 هم توانایی ایجاد کد دات‌نت را دارد.
اطلاعات بیشتر در:
برنامه زیر تخصیص حافظهٔ پویا و عملیات روی آرایه‌ها را شرح می‌دهد که دو قابلیت معرفی شده در فورترن ۹۰ هستند. به‌طور خاص نبود حلقه‌های و دستورهای برای تغییر دادن آرایه شایان ذکر است که در عوض عملیات ریاضی روی کل آرایه به عنوان یک موجودیت اعمال می‌شود. بعلاوه، نامگذاری متغیرها به گونه ای که نام متغیر، آن را توصیف کند، و قالب کلی کد که مطابق با شیوه برنامه‌نویسی امروزی است نیز آشکار است. این مثال، میانگین داده‌هایی که در تعامل با کاربر از ورودی گرفته می‌شود را محاسبه می‌کند.
زبان Tcl (مخفف Tool Command Language - زبان کنترل ابزار) حاصل تحقیقات John Ousterhout روی ابزارهای رایانه‌ای طراحی مدارهای الکتریکی در دانشگاه برکلی است. در این تحقیقات، Ousterhout و دانشجویانش مجبور بودند برای هریک از این ابزارها یک زبان کنترل جداگانه طراحی کنند، اما به دلیل توجه بیشتر به خود ابزار (و نه زبان)، ابزارها عموماً دارای زبان‌های کنترل ضعیفی بودند.
در پاییز سال ۱۹۸۷، در آزمایشگاه شرکت DEC، این ایده به ذهن Ousterhout رسید که یک زبان فرمان قابل جاسازی(Emdeddable Command Language) طراحی کند. یک زبان مفسری (Interpreted) خوب که بتواند به عنوان یک بسته کتابخانه‌ای در برنامه‌های گوناگون استفاده شود. هدف این بود که مفسر زبان مجموعه‌ای از امکانات اولیه را (مانند متغیرها و ساختارهای کنترلی) فراهم آورد و هر یک از ابزارهای استفاده‌کننده از آن بتوانند ویژگی‌های مورد نظر خود را به آن اضافه کنند.
Ousterhout در سال ۱۹۸۸ پس از بازگشت از آزمایشگاه DEC، کار بر روی Tcl را شروع کرد و نخستین نسخه آن را در یک متن پرداز (Text Editor) گرافیکی به کار گرفت. در ابتدا این کار فقط جنبه تحقیقاتی داشت و Ousterhout گمان نمی‌کرد دیگران هم به استفاده از آن علاقه‌مند باشند.
نیاز به امکان جاسازی (Embeddability) قابلیت ویژه زبان Tcl است و به گفته Ousterhout باعث می‌شود که اهداف زیر برای زبان در نظر گرفته شود:
مهمترین نوآوریهای Tcl عبارتند از قابلیت جاسازی و آسانی تولید واسط کاربر گرافیکی.
با ایجاد قابلیت جاسازی، مشکل بسیاری از افرادی که نیاز به یک زبان دارند، اما نمی‌خواهند یک زبان کامل را از ابتدا طراحی کنند حل شده است. به دلیل آسانی جاسازی Tcl در سایر برنامه‌ها، استفاده از آن در اوایل دهه ۹۰ به سرعت رشد کرد.
قابلیت دیگر Tcl، مجموعه ابزار Tk است که به عنوان گسترشی بر Tcl تولید شد و امکان ایجاد واسط کاربر گرافیکی با استفاده از ادغام مؤلفه(component)ها را به وسیله Tcl فراهم آورد. این قابلیت نیز به امکان استفاده از Tcl برای تولید برنامه‌های بزرگتر و با واسط کاربر مناسب افزود و در کسترش استفاده از آن سهم به سزایی داشت.
برخی از کاربردهای Tcl به شرح زیر است[۱]:
علاوه بر کابردهای فوق، کاربردهای دیگر تحقیقاتی از Tcl نیز مشاهده شده‌است. به عنوان مثال در سیستم‌های رباتیک از زبان Tcl استفاده شده‌است[۴]. همچنین این زبان در توسعه سریع نرم‌افزار (Rapid Application Development) نیز استفاده شده‌است[۵].
برنامه‌های Tcl تشکیل شده‌اند از دستورهایی که با semicolon یا با رفتن به خط جدید (newline) از هم جدا شده‌اند. هر دستور از تعدادی کلمه تشکیل شده‌است که با فاصله از هم جدا شده‌اند.
همهٔ دستورهای Tcl مقدار برمی‌گردانند. اگر برگرداندن مقدار برای دستوری معنا نداشته باشد، یک رشتهٔ تهی برمی‌گرداند.
در Tcl نیازی به تعریف متغیر نیست. هر متغیری در اولین دفعه استفاده آن، تعریف می‌شود. همچنین متغیرها در Tcl دارای نوع نیستند. هر متغیری می‌تواند هر مقداری بگیرد[۱]. البته می‌توان با استفاده از دستور variable اقدام به تعریف متغیر در یک فضای نام (علوم رایانه) کرد[۳].
با استفاده از دستور set می‌توان مقادیر را در متغیرها ذخیره و از آن‌ها بازیابی نمود.
برای ذخیره :
set x ۳۲
برای خواندن مقدار :
برای استفاده از مقادیر یک متغیر از روش «جایگذاری متغیر» به شکل زیر استفاده می‌شود:
expr $x+3
این دستور مقدار x+۳ را برمی‌گرداند.
هنگامی که یک علامت دلار در عبارت ظاهر می‌شود، Tcl حروف و اعداد پس از آن را به عنوان نام متغیر تعبیر می‌کند و مقدار آن متغیر را به جای نام آن می‌گذارد[۱].
جایگذاری متغیر را می‌توان برای همه کلمه‌های یک دستور Tcl، مستقل از این که آن کلمه یک نام دستور یا یک آرگومان است، به کار برد؛ مثلاً عبارات زیر معادل عبارات قبلی است:
set a expr
$a $x+3
Tcl مجموعه کاملی از دستورهای کنترلی شامل دستورهای اجرای شرطی، دستورهای حلقه و دستورهای زیربرنامه‌ای را دارد. دستورهای کنترلی Tcl دستورهایی عادی هستند که به عنوان آرگومان، اسکریپتهای Tcl می‌گیرند[۱]. به عنوان مثال دستور proc که برای تعریف زیربرنامه به کار می‌رود، سه آرگومان می‌گیرد: نام زیربرنامه، لیست نام پارامترهای آن، و بدنه زیربرنامه که یک اسکریپت Tcl است:
proc power {base p} {
مشابها دستور while که در بالا مشاهده می‌شود، یک دستور Tcl است که دو آرگومان می‌گیرد: یک عبارت که همان عبارت شرط است و یک بدنه که یک اسکریپت Tcl است.
از این زیربرنامه می‌توان به شکل زیر استفاده کرد:
power 2 6
power 1.15 5
همهی امکانات اساسی Tcl به وسیله دستورها نمایش داده می‌شوند. حتی عبارات نیز به وسیله اجرای دستورهای و به عنوان خروجی آن‌ها محاسبه می‌شوند.
قالب معمول دستورهای Tcl به شکل زیر است [۲]:
command arg1 arg2 arg۳ …...
دستورهای Tcl به سه دسته تقسیم می‌شوند [۱]:
چنان‌که گفته شد عبارات در Tcl به وسیله اجرای دستور ارزیابی می‌شوند. به عبارت دیگر مفسر Tcl خود عبارات را ارزیابی نمی‌کند، بلکه تنها عمل دسته‌بندی آرگومانها، جایگذاری مقادیر و فراخوانی دستور را انجام می‌دهد. به همین دلیل در Tcl از دستور expr برای ارزیابی عبارات ریاضی استفاده می‌شود[۲].
دستور expr با آرگومانهای خود به شکل عبارت ریاضی برخورد می‌کند[۱]. این دستور با عبارات ریاضی، شامل اعداد صحیح، اعشاری و مقادیر منطقی (boolean) سر و کار دارد. قواعد حاکم بر عبارات expr همان است که بر عبارات در زبانC حاکم است[۲]. به علاوه دستور expr برخی توابع اولیه ریاضی را نیز پشتیبانی می‌کند. به عنوان مثال [۲]:
set len [expr [string length foobar] ]
که مقدار طول رشته foobar را (که برابر با۶ است) محاسبه می‌کند و:
set pi [expr {۲*asin(1.0)}]
که مقدار عدد pi را محاسبه می‌کند.
زبان Tcl مقادیر درون علامت نقل قول (” ”) را ارزیابی و به جای عبارات درون آن مقادیر لازم را قرار می‌دهد. به قراردادن یک عبارت در آکولاد ({ }) می‌توان از این کار جلوگیری کرد:
set name Ali
”My name is $name”
دستور دوم مقدار My name is Ali را برمی‌گرداند در حالی که دستور سوم مقدار My name is $name را برمی‌گرداند.
رشتهها واحد اساسی داده در Tcl هستند و به همین دلیل است که دستورهای زیادی برای کار با آن‌ها وجود دارد.
دستور string مجموعه‌ای است از عملیات قابل انجام بر روی رشته‌ها. نمونه‌ای از این عمل را در مثال بالا در بحث عبارتها مشاهده می‌کنیم. اولین آرگومان این دستور نام عملی است که باید انجام گیرد. برخی از اعمال مجاز عبارتند از:
bytelength, compare, equal, first, index, is, last, length, map, match, range, repeat, replace, tolower, totitle, toupper,
Tcl امکاناتی را برای کار با اندیسها در رشته‌ها فراهم می‌کند. کاراکترها در رشته از ۰ شمرده می‌شوند. به عنوان مثال دستور زیر کاراکترهای سوم تا آخر رشته با نام name را برمی‌گرداند؛ مثلاً اگر name حاوی مقدار ahmadi باشد:
string range $name 3 end
مقدار adi را برمی‌گرداند.
برخی از اندیسهای قابل استفاده در این دستورهای عبارتند از:
first, last, wordstart, wordend
همچنین دستور string امکاناتی را برای بررسی تطابق یک رشته با یک رشته دیگر و نیز تعلق یک رشته به یک کلاس خاص (مثلاً عدد بودن محتویات یک رشته) فراهم می‌کند.
Tcl همچنین دستورهایی مانند append, scan, format, binary را برای عملیات پیشرفته روی رشته‌ها فراهم می‌کند.
در زبان Tcl از علامت # برای مشخص کردن توضیحات برنامه استفاده می‌شود. هر توضیح یک خط را اشغال می‌کند. برای توضیحات چند خطی می‌توان از قراردادن \ در پایان هر یک از خطوط استفاده کرد[۲]. در زیر مثال‌هایی از توضیحات Tcl مشاهده می‌شود.
and here is the rest of the line above
یکی از قابلیتها در زبان Tcl، امکان کار با لیستهاست. برخی از دستورهای کار با لیستها عبارتند از[۲] :
list, lindex, llength, lrange, lappend, linsert, lsearch, lreplace, …
لیستها در Tcl دارای دو کاربرد عمده هستند [۳]:
البته لیستها وسیله مناسبی برای ساخت دادهساختارهای پیچیده در Tcl نیستند و برای چنین کاری استفاده از آرایه‌ها مناسبتر است [۲].
یک نمونه از کاربرد دستورهای لیست در Tcl در زیر آمده‌است[۳]:
Bob Carol
٪ set c۲ [list Ted Alice]
Ted Alice
٪ set Party1 [list $c۱ $c2]
٪ set Party2 [concat $c۱ $c2]
Bob Carol Ted Alice
٪ linsert $Party1 1 Richard
آرایه یک متغیر Tcl با اندیسهای رشته‌ای است. می‌توان به اندیس به چشم کلید و به آرایه به دید مجموعه‌ای از عناصر که به وسیله کیلد قابل شناسایی هستند نگریست[۲]. از این نظر، می‌توان گفت آرایه‌های Tcl مانند Hashها در زبان Perl هستند [۳]. قابلیت انعطاف آرایه‌ها آن‌ها را به ابزاری مهم برای برنامه‌نویسی در Tcl تبدیل می‌کند. یکی از استفاده‌های مهم آرایه‌ها در Tcl ایجاد دادهساختارهای پیچیده‌است که در زبان‌هایی مثل C و Pascal به وسیله مفاهیمی مانند struct و record تعریف می‌شوند[۲].
در زیر نمونهای از کاربرد آرایه‌ها در Tcl دیده می‌شود[۳]:
٪ set People(friend) Tom
٪ set People(spouse) Marcia
٪ set People(boss) Jack
٪ array names People
friend boss spouse
٪ set Person $People(friend)
٪ array get People
friend Tom boss Jack spouse Marcia
٪ set People(friend) \
[concat $People(friend) Bob]
Tom Bob
چنان‌که گفته شد زیربرنامه‌ها امکان کپسولهسازی (encapsulation) دستورهای در قالب یک دستور را فراهم می‌کنند. زیربرنامه‌ها همچنین یک محدوده(scope) محلی برای متغیرها ایجاد می‌کنند[۲].
در آغاز، Tcl دارای یک محدوده سراسری (global) برای متغیرها، محدوده‌های محلی درون زیربرنامه‌ها و یک محدوده سراسری برای زیربرنامه‌ها بود. از Tcl ۸٫۰ به بعد محدوده-نام‌ها به Tcl اضافه شد که محدوده جدیدی برای زیربرنامه‌ها و متغیرهای سراسری به وجود می‌آورد. نکته دیگر آنکه زیربرنامه‌ها و متغیرها دارای محدوده-نامهای جدا هستند بنابراین می‌توان بدون ایجاد مشکل، متغیر و زیربرنامه همنام داشت[۲].
متغیرهای تعریف شده در هر زیربرنامه، تنها در همان زیربرنامه قابل دسترسی و استفاده هستند. به علاوه متغیرهای سراسری در حالت عادی در برنامه‌ها قابل استفاده نیستند و برای استفاده از آن‌ها باید به شکل صریح (explicit) و با استفاده از دستور global آن‌ها را به سیستم معرفی کرد. همچنین متغیرهای تعریف شده در بلوکهای بالاتر نیز به حالت عادی در بلوک درونیتر قابل استفاده نیستند و باید به وسیله دستور upvar آن‌ها را به سیستم معرفی کرد[۳].
نمونه‌هایی دیگر از تعریف زیربرنامه‌ها، به همراه شیوه استفاده از دستور upvar در زیر آمده‌است[۲]:
proc RandomInit { seed } {
proc Random {} {
proc RandomRange { range } {
که حاصل اجرای آن به این صورت است :
RandomInit [pid]
=> ۵۰۴۹
=> ۰٫۵۱۷۶۸۶۸۹۹۸۶۳
=> ۰٫۲۱۷۱۷۶۷۸۳۲۶۵
RandomRange ۱۰۰
=> ۱۷
به عنوان نمونهای از استفاده از دستور upvar می‌توان به پیادهسازی پشته با استفاده از لیست اشاره کرد[۲]:
proc Push { stack value } {
proc Pop { stack } {
که در آن stack$ حاوی نام متغیر لیست دارای اطلاعات stack است که در بیرون از محدوده زیربرنامه قرار دارد و به عنوان پارامتر به برنامه فرستاده و تبدیل به یک متغیر قابل استفاده در زیربرنامه شده‌است.
از جمله سایر امکاناتی که زبان Tcl فراهم می‌کند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
در زیر نمونه‌هایی از برنامه‌های کامل Tcl آورده شده‌است. نمونه اول یک اسکریپت کنترلی برای برنامه شبیهسازی Modelsim است و دستورهای افزوده شده به Tcl توسط برنامه Modelsim در آن به خوبی مشهود است:
set benchRoot $۱
set testRoot $۲
set testsAddr $۳
set benchName $۴
set testName $۵
set destAddr $benchRoot
file delete -force $testRoot/tsource
file copy -force $benchRoot/$benchName $testRoot/tsource
vsim -voptargs=+acc work.tbleon
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/resetn
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/clk
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/pllref
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/plllock
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/errorn
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/address
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/data
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/ramsn
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/ramoen
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/rwen
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/romsn
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/iosn
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/oen
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/read
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/writen
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/brdyn
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/bexcn
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/sdcke
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/sdcsn
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/sdwen
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/sdrasn
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/sdcasn
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/sddqm
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/sdclk
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/sa
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/sd
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/pio
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/wdogn
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/dsuen
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/dsutx
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/dsurx
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/dsubre
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/dsuact
add wave sim:/tbleon/tb/p0/leon0/test
onbreak {
run -all
onbreak ""
dataset open $benchRoot/$benchName/gold.wlf
echo Golden Version Opened for comparison!
compare start gold sim
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/resetn
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/clk
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/pllref
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/plllock
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/errorn
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/address
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/data
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/ramsn
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/ramoen
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/rwen
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/romsn
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/iosn
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/oen
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/read
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/writen
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/brdyn
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/bexcn
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/sdcke
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/sdcsn
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/sdwen
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/sdrasn
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/sdcasn
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/sddqm
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/sdclk
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/sa
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/sd
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/pio
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/wdogn
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/dsuen
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/dsutx
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/dsurx
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/dsubre
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/dsuact
compare add gold:/tbleon/tb/p0/leon0/test
compare run
compare saverules $destAddr/$testName-$benchName-comprules.sav
onerror {
echo Hurray! No Differences Found!!;
compare savediffs $destAddr/$testName-$benchName-compdiffs.sav
echo Comparison complete!
quit -sim;
dataset close gold
نمونه دوم یک برنامه ping ساده است که در محیط لینوکس اجرا می‌شود[۶]:
frame .buttons -borderwidth 10
pack .buttons -side top -fill x
button .buttons.quit -text Quit -command exit
button .buttons.ping -text Ping -command Ping
pack .buttons.quit .buttons.ping -side right
frame .f ; pack .f -side top
label .f.l -text Host:
entry .f.host -width 20 -relief sunken
pack .f.l .f.host -side left
text .log -width 60 -height 10 -bd 2 -relief raised
pack .log -side top
proc Ping {} {
به عنوان نمونهای دیگر می‌توان برنامه تبدیل فایل‌های Dos به Unix را مشاهده کرد[۱]:
proc Dos2Unix {f} {
foreach f $argv {
/MPR/MPR02.pdf
وافِل نام نانی ترد و شیرین است که به بیسکوئیت بی‌شباهت نیست و از ترکیب آرد و شکر و روغن و تخم مرغ و گاهی ماست به دو صورت سنتی و صنعتی تولید می‌شود.
دلاوِر ایالتی در شمال شرقی آمریکا و یکی از ایالت‌های ساحلی اقیانوس اطلس آمریکا است. پایتخت آن دوور و شهر مهم آن ویلمینگتن است.
پیش از آنکه دلاور توسط مستعمره نشینان اروپایی اشغال شود، موطن قبیلهٔ آلگونکیان شرقی بود که به نام اونامی لینِیپ یا دلاور نیز شناخته می‌شوند و عمدتاً در نوار ساحلی مسکن داشتند. مردم مانتیکاک نیز در بخش جنوبی شبه‌جزیره دیلماروا زندگی می‌کردند. به گفتهٔ جان اسمیت مردمی از ایروکوئیان، به نام کوسکاراواک و تاکوو، در نواحی شمالی‌تر از مردم مانتیکاک مسکن داشتند. آن‌ها احتمالاً پیش از مهاجرت به خلیج چساپیک، در بخش کوچکی از زمین‌های غربی ایالت زندگی می‌کردند.
مردم اونامی لینیپ در درهٔ دلاور خویشاوندی نزدیکی با مردم مونسی لینیپ داشتند که در امتداد رود هادسن زندگی می‌کردند. آن‌ها از راه شکار و کشاورزی ارتزاق می‌کردند.
این مردم از دست دادن زمین‌هایشان در حاشیهٔ رود دلاور و نابودی مینکووا به دست اتحادیهٔ پنج ملت ایروکوا در سال‌های ۱۶۷۰، سعی کردند بقایای قومشان را با ترک منطقه و ساکن شدن در کوه‌های آلگانی نجات دهند.
عمدهٔ مردمی که زمین‌های ایالت دلاور را ترک نکردند، تعمید داده شدند و به دین مسیح گرویدند. سپس با مردم رنگین‌پوست دیگر علیه همسایگان غیربومی خود متحد شدند.
هلندی‌ها نخستین اروپایی‌هایی بودند که به دلاور امروزی پا گذاشتند و در ۱۶۳۱، منطقهٔ بازرگانی زوانندیل را نزدیک لوزدر منطقهٔ میانی برپا کردند. تمام استعمارگران مستقر در این ناحیه ظرف یک سال در یک نزاع قبایل سرخپوست بومی آمریکا کشته شدند. در سال ۱۶۳۸، سوئد نو، توسط پیتر مینوئیت، سرپرست مردم سوئدی، فنلاندی و هلندی، یک مستعمره و منطقهٔ بازرگانی سوئدی را در فورت کریستینا (ویلمینگتون امروزی) برپا کرد. این مستعمرهٔ سوئدی ۱۷ سال دوام آورد. در ۱۶۵۱، هلندیان با فرماندهی پیتر استویوِسانت برگشته و یک قلعه در نیوکاسل امروزی بنا نمودند و در ۱۶۵۵، مستعمرهٔ سوئد نو را ضمیمهٔ هلند نو کردند. تنها نه سال بعد، در ۱۶۶۴، این مستعمرات مورد حملهٔ ناوگان بریتانیایی قرار گرفته و توسط سر رابرت کار تحت سلطنت جیمز، دوک یورک تسخیر شدند. در ۱۶۸۲، دوک مقداری از زمین‌هایی که توسط سیسیل کالورت، بارون دوم بالتیمور، فرماندار مریلند، ادعا شده بود، به ویلیام پن واگذار کرد. پن به شدت علاقه داشت که استان پنسیلوانیای تحت فرمانش را به دریا متصل کند، به همین دلیل زمین‌هایی که امروزه به «زمین‌های پست دلاور» شهرت دارد را از دوک اجاره کرد.
پن در ۱۶۸۲، یک نماینده برای این متصرفات تعیین کرد و به‌طور خلاصه دو سرزمین تحت حاکمیتش را با هم تلفیق نمود. اگرچه در ۱۷۰۴، استان پنسیلوانیا بسیار بزرگ شد و نمایندگان این ایالت خواستند تا بدون رضایت نمایندگان سرزمین‌های پست دلاور تصمیم‌هایشان را عملی کنند؛ به همین دلیل گروهی از نمایندگان در نیوکاسل و عده‌ای دیگر در فیلادلفیا دور هم جمع شدند. پن و وارثان او مالکین هر دو منطقه ماندند و فرمانداران استان پنسیلوانیا و قلمرو سرزمین‌های پست را تعیین می‌کردند. در اصل به‌طور رسمی دلاور و پنسیلوانیا یک فرماندار داشتند. همان‌طور که از ۱۷۰۳ تا ۱۷۳۸ نیویورک و نیوجرسی یا در دوره‌ای ماساچوست و نیوهمپشایر یک فرماندار داشتند.
با رشد کار و نیاز به کارگر، دلاور نسبت به مهاجران انگلیسی که وضع اقتصادی کشورشان رو به پیشرفت بود، بردگان بیشتری جذب کرد. مستعمره یک جامعهٔ بردگانی شد و کشت تنباکو رشد کرد. اگرچه مهاجران انگلیسی هنوز به این ایالت می‌آمدند.
مانند دیگر مستعمرات میانه، قلمرو پست دلاور اشتیاق کمی به قطع وابستگی به بریتانیا داشتند. شهروندان با فرمانداران استعمارگر ارتباط خوبی داشتند و عموماً از دیگر مستعمرات در اجتماع‌ها و روابطشان آزادی عملشان بیشتر بود. بازرگانان بندر ویلمینگتون نیز روابط تجاری مستحکمی داشتند.
در این شرایط، توماس مک‌کین، وکیل اهل نیوکاسل، قانون تمبر را به شدت محکوم کرد، و
و جان دیکنسون نیز بدل به «نویسندهٔ انقلاب» شد و دوازده متن تحت عنوان «نامه‌ای از یک دهقان پنسیلوانیایی» را به رشتهٔ تحریر درآورد. با پیشبینی اعلام استقلال، رهبران میهن‌دوستان، توماس مک‌کین و سزار رُدنی، مجلس استعماری را متقاعد کردند که جدایی خود را از بریتانیا و اعلام نماید.
تیپ نظامی دلاور به نام «آبی‌ها دلاور » و نام مستعار «جوجه مرغ‌های آبی»، تحت رهبری جان هاسلت، در ارتش قاره‌ای خدمت می‌کرد. در اوت ۱۷۷۷، ارتش بریتانیا تحت رهبری ژنرال ویلیام هاو، برای نبرد براندی‌وین وارد دلاور شد و شهر فیلادلفیا را تسخیر نمود. تنها اشغال حقیقی خاک دلاور در نبرد پل کوچ، در ۳ سپتامبر ۱۷۷۷، رخ داد.
پس از نبرد براندی‌وین، ویلمینگتون توسط ارتش بریتانیا تسخیر شده و فرماندار ایالت، جان مک‌کینلی، زندانی‌ها را به آن‌جا آورد. برای بقیهٔ جنگ، بریتانیا کنترل رود دلاور را در دست داشت. بریتانیا از این راه در تجارت مستعمرات اخلال ایجاد می‌کرد و وفادارماندگان را، به ویژه در شهرستان ساسکس، تشویق می‌کرد. چونکه بریتانیا به بردگان شورشی قول داده بود که اگر برای آن‌ها بجنگند، آزاد خواهند شد. به همین دلیل بردگان فراری به سمت جبهه‌های آن‌ها در شمال سرازیر بودند.
بسیاری از مردم مریلند و ویرجینیا به دلاور مهاجرت کردند و رشد جمعیت بسیار سریع شد. اقتصاد این مستعمره‌ها عمدتاً بر کشاورزی تنباکو متمرکز بود و رشد جمعیت باعث می‌شد تا میزان وابستگی به بردگان آفریقایی بیشتر شود. بسیاری از استعمارگران انگلیسی نیز در ابتدا تحت قراردادهای کار اجباری برای خدمتگزاری به آمریکا آمدند و به همین دلیل در سال‌های ابتدایی مرز میان خدمتگزار و برده شکننده بود.
بسیاری از خانواده‌های آفریقایی-آمریکایی در دلاور، پیش از انقلاب، برای یافتن زمین‌های مقرون به صرفه از مریلند وارد ایالت شده بودند. فرزندان این خانواده‌ها معمولاً حاصل رابطهٔ یک زن خدمتگزار یا بردهٔ سفید و یک آفریقایی یا آفریقایی-آمریکایی خدمتگزار یا آزاد بودند. طبق قوانین برده‌داری، بچه‌هایی که از زن خدمتگزار سفید به دنیا می‌آمدند، بدون در نظر گرفتن صفات پدری، دارای امتیازهای اجتماعی مادرش می‌شد، اما بچه‌ای که از یک زن سفید برده متولد می‌شد، در طبقهٔ بردگان جای می‌گرفت. با بهتر شدن وضعیت اقتصادی انگلستان، همان‌طور که نیاز ایالت به کارگر بیشتر می‌شد، بردگان بیشتری وارد می‌شدند که جابجایی مرزهای طبقهٔ آن‌ها بسیار مشکل بود.
در پایان دورهٔ استعماری، شمار بردگان در دلاور رو به کاهش رفت. اقتصاد کشاورزی از کشت تنباکو به کشت مختلط رفت که نیاز به بردگان کارگر کمتری داشت. به علاوه، پیروان محلی متدیسم و کوئیکرها صاحبات برده را تشویق می‌کردند که آن‌ها را همزمان با انقلاب آمریکا آزاد کنند و در پی این افکار ایدئالیسم، آزادی فردی گسترش بیشتری یافت. در ۱۸۱۰، سه چهارم سیاهان دلاور آزاد بودند. تا پیش از ۱۷۷۷، زمانی‌که جان دیکنسون بردگانش را آزاد می‌کرد، با ۳۷ برده، بزرگترین برده‌دار دلاور بود. در ۱۸۶۰، تعداد بردگان بزرگترین برده‌دار ایالت به ۱۶ نفر می‌رسید.
اگرچه تلاش‌ها برای لغو قانون برده‌داری، به خاطر کم‌کاری قوهٔ مقننهٔ دلاور، شکست می‌خورد اما در عمل برده‌داری تا حد زیادی در ایالت از بین رفته بود. در سرشماری سال ۱۸۶۰، در نزدیکی جنگ داخلی آمریکا، ۹۱٫۷٪ از مردم سیاه آزاد بودند؛ ۱۷۹۸ نفر برده در مقابل ۱۹۸۲۹ نفر آزاد.
در ۱۸۱۳، یک بردهٔ آزاد شده به نام پیتر اسپنسر، گروهی مستقل به نام «اتحاد کلیسای مردم آفریقایی» برای سیاه‌پوستان ایجاد کرد. این فرقه در پی ایجاد گروه «کلیسای متدیست اسقاط آفریقایی‌ها» که در ۱۷۹۳، توسط ریچارد آلن در فیلادلفیا، تأسیس شد. اسپنسر در ویلمینگتون یک کلیسا برای فرقهٔ خود ساخت. این گروه بعدها نامش را به «کلیسای متحد مردم رنگین‌پوست متدیست پروتستان و گروه‌های وابسته» تغییر یافت، که بیشتر به نام کلیسای ای.یو.ام. پی شهرت دارد. در ۱۸۱۴، اسپنسر نخستین گردهمایی گروهش را که یک جشنوارهٔ مذهبی-فرهنگی بود و باعث می‌شد اعضای جدید و قدیمی و بچه‌هایشان با یکدیگر آشنا شوند، تحت عنوان «چهارگانهٔ بزرگ اوت» ترتیب داد.
۳ ژانویهٔ ۱۸۶۱، دلاور علیه تجزیه‌طلبی، رأی داد و در دولت متحد باقی ماند. در حالی که بیشتر ساکنان دلاور تحت عنوان ارتش دولتی در جبهه‌ها می‌جنگیدند، برخی از آن‌ها در کارخانه‌های مؤتلفهٔ مریلند و ویرجینیا خدمت می‌کردند. دلاور تنها ایالت برده‌ای بود که به شبه‌نظامیان مؤتلفه نپیوست. دلاور کمی پس از شروع جنگ داخلی بردگان باقیمانده را نیز مرخص کرد، اما متمم‌های سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم قانون اساسی را رد کرد. متمم سیزدهم در ۸ فوریه ۱۸۶۵، متمم چهاردهم ۸ فوریهٔ ۱۸۶۷ و متمم پانزدهم در ۱۸ مارس ۱۸۶۹ رد شدند اما به‌طور رسمی در ۱۲ فوریهٔ ۱۹۰۱ همهٔ آن‌ها را تصویب نمودند.
نام این ایالت از رود دلاور گرفته شده که خود نامش از توماس وست، بارون سوم د لا وار (۱۶۱۸–۱۵۷۷)، نخستین فرماندار زمان استعمار انگلیس پس از کشف رود توسط اروپاییان، مشتق شده‌است.Guyton, Kathy (2009) "U.S. State Names: The Stories of How Our States Were Named" (Nederland, Colorado: Mountain Storm Press) p. 90 اروپاییان نخست از دلاور برای نامیدن مردم بومی و سرخپوست قوم لناپ استفاده می‌کردند.
این ایالت را «ایالت اول» می‌نامند چرا که نخستین ایالتی بود که در انقلاب آمریکا قیام کرد.
دلاور ۹۶ مایل (۱۵۴ کیلومتر) طول دارد و عرض آن از ۹ مایل (۱۴ کیلومتر) تا ۳۵ مایل (۵۶ کیلومتر) متغیر است. به‌طور کلی مساحت این ایالت ۱۹۵۴ مایل مربع (۵۰۶۰ کیلومتر مربع) است و دومین ایالت کوچک آمریکا بعد از رود آیلند به حساب می‌آید. با این وجود تراکم جمعیت بالایی دارد و هفتمین ایالت متراکم آمریکا می‌باشد.
هوای این ایالت معمولاً معتدل است. این ایالت هم‌مرز با ایالت‌های پنسیلوانیا از شمال، مریلند از جنوب و غرب، و نیوجرسی و اقیانوس اطلس از شرق می‌باشد. بخش کوچکی از اراضی دلاور در سمت شرقی رود دلاور قرار دارد که مرز مشترکی با نیوجرسی تشکیل می‌دهد. این ایالت در کرانه شرقی مریلند و کرانه شرقی ویرجینیا، از شبه‌جزیره دیلماروا تا بخش آتلانتیک میانی کشیده شده‌است.
مرز شمالی این ایالت یکی از نامتعارف‌ترین مرزهای ایالات متحده است. مرز دلاور و پنسیلوانیا با یک کمان به طول ۱۲ مایل (۱۹٫۳ کیلومتر) از گنبد کاخ دادگستری شهر نیوکاسل، دلاویر کشیده شده‌است. این مرز معمولاً با نام دایرهٔ دوازده مایلی شناخته می‌شود. اگرچه این مرز تنها مرزی در ایالت متحده است که شکل کمانی کامل دارد، امّا مرز مکزیک و تگزاس در جنوب دارای چندین کمان هستند. همچنین شهرهایی بالاخص در جنوب ایالات متحده مرزهای کمانی شکل دارند. (مانند پلینز، جورجیا)
مرزهای این ایالت تا پایین‌ترین نقطهٔ کرانهٔ نیوجرسی کشیده می‌شود و سپس دوازده مایل (۱۹ کیلومتر) به سمت جنوب کشیده می‌شود. پس از آن مرز تعریف شده براساس اصول ژرفگاه در کانال اصلی رود دلاور ادامه می‌یابد. در شرق مرز از ادامهٔ دایرهٔ دوازده مایلی، که در شرقی‌ترین نقطهٔ ایالت است، به سمت جنوب، به صورت مایل در همسایگی ایالت مریلند، کشیده می‌شود. در شمال شرقی، زمینی به مساحت ۱٫۰۶۸ مایل مربع (۶۸۴ هکتار، ۲٫۷۷ کیلومتر مربع) وجود دارد که مالکیتش تا سال ۱۹۲۱ میان دلاور، پنسیلوانیا و مریلند مورد اختلاف بود. در سال ۱۹۲۱ با توافق انجام شده، این بخش به ایالت دلاور اضافه گشت.
دلاویر بر روی یک سطح جلگه‌ای قرار گرفته‌است. ارتفاع این ایالت از سطح دریا پایین‌تر از تمام ایالات دیگر است. بلندترین نقطهٔ دلاویر در ایبرایت آزیمورث در نزدیکی دبیرستان کنکورد قرار دارد که ارتفاعش کمتر از ۴۵۰ فوت (۱۴۰ متر) از سطح دریاست.
شمالی‌ترین بخش ایالت بخشی از فلات پیدمونت می‌باشد و دارای تپه‌ها و سطوح حرکت‌کننده‌ست. یک برآمدگی ۷۵ تا ۸۰ فوتی (۲۳–۴ متری) در حد غربی ایالت کشیده می‌شود و حوضه آبریزی که رود دلاور را تغذیه می‌کند در شرق و خلیج چساپیک را در غرب از یکدیگر جدا می‌نماید.
از آنجایی که دلاور عمدتاً بخشی از صفحهٔ ساحلی آتلانتیک است آب و هوای معتدل اقیانوسی در آن جریان دارد. این ایالت به نوعی متعلق به اقلیم نیمه‌گرمسیری مرطوب است. با این حال بخش کوچکی از ایالت (تقریباً ۱۰۰ مایل (۱۶۰ کیلومتر) از شمالی‌ترین نقطه تا جنوبی‌ترین نقطه)، دمایی متغیر دارد و میان شهرستان ساسکس و نیوکاسل گاهی بارش برف نیز مشاهده می‌گردد. آب و هوای ملایم متأثر از اقیانوس اطلس و خلیج دلاویر باعث شده که بخش جنوبی آب و هوایی ملایم‌تر و فصول گرم طولانی‌تری نسبت به بخش شمالی داشته باشد. بالاترین دمای ثبت شده در این ایالت مربوط به ۲۱ ژوئیه ۱۹۳۰ در میلسبرو است با ۱۱۰ درجهٔ فارنهایت (۴۳ درجهٔ سانتیگراد) و پایین‌ترین دما نیز در ۱۷ ژانویهٔ ۱۸۹۳، باز هم در میلسبرو، با -۱۷ درجهٔ فارنهایت (-۲۷ درجهٔ سانتیگراد) ثبت شده‌است.
آب و هوای معتدل دلاور موجب رشد طیف گسترده‌ای از گیاهان شده‌است. در شمال جنگل‌های ساحلی شمال شرقی و جنگل‌های بلوط و در جنوب جنگل‌های ساحلی آتلانتیک میانی یافت می‌شوند.
دلاور از یارانه دولتی برای دفع و پاکسازی مواد زائد خطرناک استفاده می‌کند. این یارانه از مالیات بر درآمد حاصل از فروش نفت حاصل می‌شود.
از لحاظ تبارشناسی، ۶۸٫۹ مردم سفید و ۲۱٫۴ درصد آفریقایی-آمریکایی هستند. دیگر نژادها، مثل آسیایی‌ها، بومیان آمریکا و… کمتر از ۳٫۵ درصد مردم ایالت را در برمی‌گیرند.
تا سال ۲۰۱۴، اغلب جمعیت ایالت (۴۶٪) پروتستان بودند و در جایگاه بعدی، بی‌دینان و مسیحیان کاتولیک قرار دارند که به ترتیب ۲۳ و ۲۲ درصد جمعیت ایالت را شامل می‌شوند. دیگر ادیان مثل یهودی، هندو، مورمون، مسلمان، ارتدوکس و… کمتر از ۳ درصد پیرو دارند.
این ایالت در سال ۲۰۱۲ میلادی، تولید ناخالص داخلی برابر با ۷۰٫۲۹۳ میلیارد دلار داشت، که بیشتر از تولید ناخالص داخلی کشور عمان (۶۹٫۹۷۲ میلیارد دلار) بود.بر طبق آمار ۲۰۰۷ صندوق بین‌المللی پول که در جداول قیاس زیر ارائه گردیده‌اند:
دفتر مرکزی و بسیاری از واحدهای تولیدی و اداری کارخانه مواد شیمیائی دوپانت در این ایالت قرار دارند.
طبق تحقیقات بازاریابی بین‌المللی فونیکس در سال ۲۰۱۳، سرانهٔ افراد میلیونر در ایالت دلاور، ۶٫۲٪ است که آن را از این لحاظ د رتبهٔ نهم در بین ایالت آمریکا قرار می‌دهد.
اکتبر ۲۰۱۹، نرخ بیکاری در ایالت به ۳٫۷٪ رسید. بیشترین استخدام‌ها در حوزه‌های زیر صورت گرفته‌است:
از اواسط دههٔ ۲۰۰۰ میلادی، دلاور شاهد عزیمت صنعت خودروسازی (شرکت مونتاژ ویلمینگتون جنرال موتورز و شرکت مونتاژ نیوآرک متعلق به کرایسلر) از ایالت بود. شرکت‌های بزرگ ترکیب شده و هلدینگ ام‌بی‌ان‌اِی را به وجود آوردند؛ شرکت‌های صنعت فولادسازی مانند اوراز از ایالت رفته و شرکت‌های موادغذایی فیبردار مثل نشنال ولکانیزد فیبر، ورشکست شدند. فعالیت‌های آسترازنکا نیز در ویلمینگتون کاهش یافت.
اواخر ۲۰۱۵، دوپون اعلام کرد که ۱۷۰۰ نفر، نزدیک به یک سوم کارکنانش در دلاور را در اوایل ۲۰۱۶ مرخص می‌نماید. در ۱ سپتامبر ۲۰۱۷، دوپون و شرکت داو کمیکال ادغام و شرکت داو دوپون را تشکیل دادند.
بیش از نیمی از مبادلات عمومی ایالات متحده و ۶۳٪ مبادلات فورچون ۵۰۰ در دلاور شروع شده‌است. دلیل این بهشت مبادلاتی، به خاطر قوانین بورسی آسان ایالت است. مالیات حق امتیاز انحصاری شرکت‌ها در دلاور، حدود یک پنجم درآمد ایالت را تشکیل می‌دهند. در دلاور بیش از یک میلیون شرکت ثبت شده وجود دارد. این بدین معنی‌ست که جمعیت شرکت‌های ایالت از جمعیت آن بیشتر است.
فصل هفتم از سرفصل چهارم قانون دلاور تصریح می‌کند نوشیدنی الکلی تنها با مجوزها و مقررات خاصی می‌تواند به فروش برسد. تا سال ۲۰۰۳ این مقررات تعیین می‌کرد از ۹ صبح تا ۱ صبح حق فروش مشروبات الکلی وجود دارد. دلاور جز ایالاتی است که طبق قانونی آبی فروش نوشیدنی الکلی را در روزهای یکشنبه، ممنوع اعلام کرده‌است.
سیستم ترابری دلاور زیر نظر دولت محلی و نظارت ویژهٔ ادارهٔ ترابری دلاور است. که به نام دلدات ‌شهرت دارد. منابع مالی دلدات از صندوق ترابری ایالت تأمین می‌شود که در ۱۹۸۷ برای تثبیت بودجهٔ ترابری تشکیل شد. دلدات بر روی پروژه‌هایی همچون برنامهٔ بزرگراه‌های بدون زباله، برف‌زدایی جاده‌های بزرگ، زیرساخت کنترل ترافیک (تابلوها و علامت‌ها)، مدیریت عوارض جاده‌ای، بخش ایالتی کنترل وسایل نقلیهٔ موتوری (دی‌ام‌وی)، سهام‌داری شرکت ترابری برون‌شهری دلاور (دارت ایالت نخست)، ساماندهی ترابری عمومی دولت محلی و… را برعهده دارد. در سال ۲۰۰۹، ۱۳۵۰۷ مایل، که ۸۹٪ سیستم جاده‌ای ایالت را در برمی‌گیرد، تحت نظارت دلدات و بقیه در اختیار بخش نظارتی شهرداری‌های محلی بود. این در حالیست که میانگین نظارت سازمان‌های ایالتی در ایالات متحده، حدود ۲۰٪ است.
یکی از بخش‌های اصلی سامانه بزرگراه‌های میان ایالتی ایالات متحده، بزرگراه شمارهٔ ۹۵ ‌است، که از جنوب غربی دلاور تا شهرستان نیوکاسل کشیده شده‌است. جز این، شش بزرگراه فدرال یو.اس. ۹، یو.اس. ۱۳، یو.اس. ۴۰، یو.اس. ۱۱۳، یو.اس. ۲۰۲، یو.اس. ۳۰۱ در دلاور فعالند. همچنین چندین بزرگراه ایالتی نیز در دلاور وجود دارد. یو.اس. ۱۳ و بزرگراه ایالتی دلاور ۱، شمالی-جنوبی هستند و ویلمینگتون را به پنسیلوانیا و مریلند متصل می‌کند. بزرگراه ایالتی شمارهٔ ۱، مسیر اصلی ویلمینگتون و سواحل دلاور است. بزرگراه ایالتی شمارهٔ ۹، شمالی-جنوبی است و دوور و ویلمینگتون را به خلیج دلاور متصل می‌کند.
مسیر دوچرخهٔ ایالتی شمارهٔ ۱، به صورت شمالی-جنوبی، از مرز ماریلند در جزیرهٔ فنویک تا مرز پنسیلوانیا در مونت چانین امتداد می‌یابد. این نخستین مسیر دوچرخهٔ طرح‌ریزی شده در دلاور بود.
دلاور حدود ۱۴۵۰ پل دارد که ۹۵٪ آن‌ها تحت نظارت دلدات می‌باشد. ۳۰٪ پل‌های ایالت پیش از ۱۹۵۰ ساخته شده‌است. پل‌هایی که تحت نظارت دلدات نیستند از جمله چهار پل کانال دلاور و چیسپیک، تحت نظارت سپاه مهندسی ارتش ایالات متحده قرار دارد. پل دلاور مموریال نیز تحت نظارت انجمن رود و خلیج دلاور قرار دارد.
سه مسیر دریایی اصلی در ایالت دلاور وجود دارد:
امترک در خط نورث‌ایست کوریدور، در دو ایستگاه در دلاور توقف می‌کند. این دو ایستگاه در نیوآرک و ویلمینگتون قرار دارد، که دومی ایستگاهی پر رفت و آمدتر است. همچنین سپتا در کورید نورث‌ایست و خط ویلمینگتون/نیوآرک فعالیت می‌کند و در کلایمنت، ویلمینگتون، گذر چرچمنس و نیوآرک ایستگاه دارد.