moaminsharifi/fa-wiki-spell-checker huggingface dataset:
بعد از جنگ خشم والار آردا را شکستند و دوباره‌سازی کردند، عمده تغییر آردا در دوران دوم به زیر آب رفتن قسمت بزرگی از بلریاند بود، و جهان نیز به شکل کروی در آمد.
تغییر بزرگ دوم از زیر آب درآمدن نومه‌نور بود و همچنین در پایان دوران دوم آمان از مدار جهان جدا شد.
براهین ناسازگاری صفات الهی گروهی از براهین اثبات عدم وجود خدا هستند که وجود موجودی با صفات و ویژگی‌های خدا را رد می‌کنند.
براهین ناسازگاری صفات الهی نیز خدا را با تعاریف رایجی که از او وجود دارد، یک موجود متناقض می‌نامند و بر این اساس خدا را ممتنع الوجود می‌خوانند.
جان سوا می‌نویسد:
۱. اگر جهان علت رخداد چیزهاست، علت آن علت چیست؟ /هیچ‌چیز. این منطقا پذیرفتنی است.
۲. علت آن علت کی روی داده است؟ تنها پاسخ منطقا پذیرفتنی «هیچ‌وقت» خواهد بود. زیرا اگر علت جهان در یک زمان خاص روی داده باشد، آن جهان بی‌زمان نخواهد بود.
= نقدی بر برهان =
پاسخ این مسئله در علت قرار دادن خدا برای آن علت نهفته‌است؛ زیرا در آن صورت ما باید همان پرسش را دربارهٔ خدا بپرسیم. پس ما باید درک کنیم که تنها توضیح منطقی اینست که علت و اثر «نمودهای حواس» هستند که انسانها به عنوان موجودات محدود در زمان و مکان تجربه می‌کنند، اما از نظر یک مرجع بی‌زمان هیچ‌چیز واقعاً اتفاق نمی‌افتد، پس آن جهان خالی از علت و در نتیجه اثر است.
در واقع یکی از تعاریف خدا در فلسفه اسلامی و فلسفه شرقی و معنویت گرا واجب الوجود است که واجب الوجود یعنی وجودی که وجود آن برای همیشه لازم است و وجود از آن نشات می‌گیرد. در واقع وجودی آن را ایجاد نکرده و سخن جان سوا در این زمینه بیشتر تأییدی بر برهان‌های علیتی است؛ زیرا خدا را به عنوان واجب الوجود معرفی کرده و برای آن علتی در نظر نگرفته‌است. ما می‌دانیم امری مانند علم مستقل از زمان است پس استقلال از زمان در برخی از موارد وجود دارد. اکنون می‌توان گفت که برای برخی از علت‌ها و رویدادها زمان وجود ندارد و چون خدا علت ندارد روی دادن علت آن هم نیازی به زمان ندارد. علت نداشتن خدا در تعریف خود خدا هم آمده‌است و این مورد که کسی واجب الوجود را به وجود نیاورده بدیهی اولی است.
= جستارهای وابسته =
معتزله از جریان‌های اصلی کلامی در میان اهل سنت است. عقل و خرد را به تنهایی برای پیروی از اسلام راستین کافی می‌دانستند؛ و گاهی نظرات فلاسفه را با دین مخلوط می‌ساختند. بعدها اشاعره برخاستند و جانشین اهل حدیث شدند. اشاعره را می‌توان جمع میان معتزله و اهل حدیث دانست ولی آن‌ها نیز عقاید معتزله را مردود می‌دانستند.
تأکید معتزله بر روی عقل آنچنان جدی بود که برخلاف بسیاری از فقها که حدیث را مطلق می‌دانستند، آنان اعتقاد داشتند که در تعارض حدیث با عقل، عقل مقدم است. به علاوه و باز برخلاف نظر بسیاری از علما، اعمال و احادیث صحابه را مطلق و لازم‌الاجرا نمی‌دانستند. اما اساسی‌ترین و در عین حال بحث‌انگیزترین موضع‌گیری معتزله در بحث پیچیده مخلوق (حادث) یا غیر مخلوق (قدیم) بودن قرآن پیش‌آمد.
ظهور این مکتب در زمان بنی امیه و در دوران حکومت عبدالملک مروان به سال ۶۵ تا ۸۶ هجری قمری است. معتزلیان طرفدار قدرت و حریت انسان بودند و آدمی را در رفتار و کردار خویش آزاد می‌دانستند. اساس مذهب معتزله مبتنی بر خردگرایی و آزاداندیشی است. اینان ابتدا به اصحاب العدل و عدلیه شهرت یافتند. معتزله اعمال بندگان را به اختیار خودشان می‌دانستند از این جهت قَدَریه نامیده شدند.
مؤسس فرقه معتزله ابوحذیفه واصل بن عطا الغزال است که شاگرد حسن یصار بصری بود. وی متولد مدینه در سال ۲۱ هجری قمری است و در سال ۱۱۰ نیز وفات یافته‌است. وی به رواج این اعتقاد پرداخت که هر کس مسئول رفتار خودش است و خداوند افعال بندگان را به خودشان واگذاشته است. در نظر ایشان اعمال بندگان به قَدَر (اختیار) انسان نسبت دارد. معتزله صفات ازلی خداوند را عین صفات ذاتی او می‌دانند و معتقدند اگر جز این باشد باید مانند مشرکان به چندخدایی قائل باشیم که خلاف توحید است.
گفته شده چون واصل بن عطاء حلقهٔ درس حسن بصری را رها کرد و حلقهٔ درس جدیدی بر اساس اعتقادات خود تشکیل داد این فرقه را فرقهٔ اعتزال (کناره‌گیری) نامیده‌اند.آمالی، سید مرتضی، ج ۱، ص ۱۱۵.
همچنین گفته شده چون معتزله از جنگ جمل و صفین اعتزال (دوری) جستند به این نام شهرت یافتند. در جریان جنگ جمل و صفین بسیاری از صحابه از شرکت در جنگ تردید کردند. آن‌ها از شرکت در جنگ دوری کردند. (اعتزال جستند) می‌گفتند بر ما روشن نیست کدام یک از دو طرف حق و کدام یک باطل است. به پیروان خود می‌گفتند در فتنه عبدالله مقتول باش نه عبدالله قاتل. مهم‌ترین معتزله ابوموسی اشعری و عبدالله بن عمر بودند. البته با توجه به تاریخ حیات واصل بن عطا (۸۰–۱۳۱ ه.ق.)، این مطلب قابل قبول نیست.
معتزله اصول اعتقادی خود را پنج اصل بر می‌شمرند:
توحید مراتبی دارد که عبارت است از:
از اقسام یاد شده آنچه مورد تأکید معتزله قرار گرفته‌است توحید صفاتی است که آنان هرگونه صفت زاید بر ذات را نفی می‌کنند. آنان معتقدند: خداوند به ذات خویش، عالم، قادر، و حیّ است، نه به واسطه علم، قدرت و حیات که صفات قدیمه و معانی قائم به ذات او هستند. نا گفته نماند که دفاع از توحید صفاتی از ویژگی‌های معتزله نبوده، بلکه پیش از آنان امامان شیعه آن را تبیین و تحکیم نموده و سخنان آنان الهام بخش متکلمان امامیه و نیز معتزله گشته‌است.
اشاعره معتقد بودند چون خدا انسان را آفریده هر جور که با وی برخورد کند عدل است. اگر همه را به دوزخ بفرستد گناهی نکرده و اگر همه را به بهشت بفرستد اشتباهی مرتکب نشده است؛ ولی معتزله می‌گفتند ستم و جور به خودی خود برای خداوند مناسب نیست و خدایی که حکیم است چنین کاری نمی‌کند و عدل به همان مفهومی که برای انسان است برای خدا هم هست.
شیعه و معتزله هر دو مسئله عدل را قبول دارند.
از اعتقادات معتزله این است که خدا در عمل به وعده و وعیدهایش صادق است. وعد به معنای نوید پاداش و وعید به معنای تهدید به کیفر است. معتزله می‌گویند همان گونه که خداوند در نویدها و پاداش‌ها به حکم ان الله لا یخلف المیعاد خلف وعده نمی‌کند، بلکه محال است خلف وعده نماید دربارهٔ کفر نیز تخلف نمی‌کند. تمام وعیدهایی که در قرآن نسبت به فاسقان و تبهکاران آمده عملی می‌شود، مگر این که در دنیا توبه کنند. این نظریه مخالف دیدگاه مرجئه است که می‌گویند عفو الهی گسترده است و شامل معصیت‌کاران می‌شود. گروه‌های غیر معتزله مانند امامیه که قائل به حسن و قبح عقلی افعال هستند، وفای به وعد را واجب، اما وعید را غیر واجب می‌دانند، چون وعید حق خداوند بزرگ است و می‌تواند از حق خود درگذرد و آن عفو است. پس هر که را بخواهد عفو کند و هر که را بخواهد عقاب.
به این معنی است که فرد مرتکب گناه کبیره نه کافر است و نه مؤمن بلکه فاسق و مستحق آتش جهنم است. کفر و ایمان-بدین معنا که مرتکب گناه کبیره نه مؤمن است و نه کافر. آنان با این اصل باور خوارج و مرجئه را مردود می‌دانند، زیرا خوارج بر این باورند که ارتکاب گناه کبیره مساوی با کفر است و مرجئه می‌گفتند: اگر انسان از نظر عقیده و ایمان که امری قلبی است مسلمان باشد، چنانچه ایمان درست بود مانعی ندارد که انسان فاسد باشد. بدین ترتیب آنان می‌گفتند: حاکم هر چند گناه کند بر مقام خویش ـ حکومت ـ باقی است و اطاعتش واجب و نماز پشت سر او صحیح است. این دیدگاه نخستین نظریه‌ای بود که معتزله آن را مطرح نمودند.
معتزله وجوب امر به معروف و نهی از منکر را کفایی و مشروط به شرایطی می‌دانستند و شدیدترین مرتبه آن (قتال) را از شئون حکومت و وظایف رهبری اسلامی می‌دانستند، در حالی که خوارج امر به معروف و نهی از منکر را مشروط به هیچ شرطی نمی‌دانستند، اما معتزله بر این باورند که شناخت معروف و منکر اختصاص به شرع ندارد، بلکه عقل نیز قادر است پاره‌ای از معروف‌ها و منکرات را درک کند و ثانیاً مشروط به وجود امام نیست، بلکه وظیفه عموم مسلمانان است.
البته مهم‌ترین عقاید معتزله یکی حادث (جدید) و مخلوق بودن قرآن و دیگری در مسئله جبر و اختیار است.
یکی از بحث برانگیزترین موضوعاتی که در قرون اولیه اسلام در میان علما پیش آمد و اختلافات زیادی را سبب شد موضوع مخلوق یا غیرمخلوق بودن قرآن بود. بسیاری از علما معتقد بودند که قرآن در زمان پیامبر خلق نشده بلکه ذات آن ازلی بوده و همواره وجود داشته‌است. اما معتزله که تأکید زیادی بر روی اصل توحید داشتند، چنین برداشتی از ذات قرآن را مغایر با توحید می‌دانستند. زیرا از دید آنان، اعتقاد به اینکه قرآن حادث نشده و از قدیم بوده ایجاب می‌کرد که در این صورت قرآن جزئی از ذات پروردگار باشد که چنین امری از دید معتزله شرک بود و حداقل مغایر با اصل توحید و ذات خداوند.Islam Hammondsworth, Penguin 1954
در خصوص مسئله جبر و اختیار که بحث‌ها و مجادلات زیادی را میان مسلمانان بوجود آورده بود، معتزله قایل به آزادی و اختیار عمل انسان بودند. البته بحث جبر و اختیار قبل از معتزله بوجود آمده بود و گروه‌هایی همچون قدریه و جبریه که اولی قایل به اختیار و دومی گرایش به جبر داشت نیز بوجود آمده بودند. اما تمایل معتزله به اختیار باعث استحکام و متحول شدن این گرایش گردید چه، آنان در دفاع از اندیشهٔ اختیار از مبانی فلسفی و منطق کلامی بهره می‌بردند؛ بنابراین اگرچه آنان وارثین قدریه بودند اما در پرورش استدلال و مبانی تفکراتشان به مراتب فراتر از قدریه رفتند. آنان معتقد بودند که اگر انسان در انجام اعمالش دارای اختیار نباشد و مرتکب گناهی شود و سپس به واسطهٔ ارتکاب آن گناه خداوند به او کیفر دهد، چنین امری با اصل عدل و عادل بودن خداوند مغایرت پیدا می‌کند، زیرا خداوند بنده اش را بواسطهٔ عملی کیفر داده است که خود آن را می‌خواسته و اراده کرده‌است؛ بنابراین لازم است که درجه‌ای از آزادی و انتخاب برای انسان قایل شویم به گونه‌ای که اعمال او را در نهایت ناشی از اراده و اختیار خود او بدانیم. آنچه شهرت دارد معتزله در مسأله جبر و اختیار بر دیدگاه تفویض باور دارد؛ لیکن در مقاله ای با نام «تأملی در نسبت تفویض به معتزله» این نسبت مورد تردید واقع شده است.
همچنین معتزله به دوزخ و بهشت و معاد باور نداشتند و پل صراط را افسانه ای میدانستند و ترازوی حساب را پنداری کودکانه و برای همه ی اینها مفهوم هایی مجازی قائل بودند.
در زمان بنی‌امیه، معتزله قدرت چندانی نداشت و خلفای بنی‌امیه نیز خیلی متعرض معتزله نمی‌شدند. آن‌ها بیشتر حامی جریان مرجئه و درگیر با جریان خوارج بودند. البته به نظر برخی چون خنجی، بنی‌امیه از مخالفان معتزله محسوب می‌شدند به نحوی که یکی از بنی‌امیه دست و پای یکی از رهبران معتزله را قطع نمود و دستور داد تا وی را در سطل زباله انداختند تا جان داد. اما در زمان حکومت بنی‌عباس، به دلیل اینکه عقاید معتزله هماهنگ با سیاست‌های آن‌ها بود، معتزله مورد حمایت دستگاه خلافت قرار گرفت و به ارج و منزلتی بالا دست یافت. در میان خلفای عباسی، از جمله مأمون به حمایت از معتزله پرداخت و مخالفان آن‌ها (اشاعره) را تحت فشار قرار داده و به زندان انداخت.
در زمان خلافت مأمون ( 198_218 ه. ق.) آیین معتزله اسلام رسمی خلافت شناخته شد ، ولی انگیزه ی مأمون در این اقدام حسابگری های سیاسی بود . وی می کوشید تا مذهبی واحد و اجباری را برای همه ی مسلمانان برقرار سازد ، زیرا از همان نیمه ی دوم سده ی نخست هجری نهضت های خوارج و شیعیان و خرمدینان کار را برای خلافت دشوار کرده بودند ، بدین جهت مأمون برای فرو نشاندن این جنبش ها و پایان بخشیدن به مخالفت های گسترده ، استقرار یک مذهب واحد دولتی را ضروری دانسته بود .
معتزله نخستین کسانی بودند که اصل وجود یک مذهب دولتی را که برای همه ی مسلمانان اجباری باشد اعلام کردند و تعقیب کسانی را که مخالفت آنان فکر می کردند ضروری شمردند. فرمان مربوط به رسمیت معتزله در سال 212 هجری از جانب مأمون صادر شد و چند سال بعد فرمان تازه ای از طرف او صدور یافت که بموجب آن قاضیان و علما و فقیهان میبایست از لحاظ معتقدات دینی مورد امتحان واقع شوند و هرکس که از قبول معتقدات معتزله امتناع ورزد محکوم به تبعید شود . امام احمد بن حنبل مؤسس مذهب حنبلی از جمله ی این تبعید شدگان است. در زمان مأمون یک سازمان بازرسی مذهبی بنام"محنه" تأسیس شد که نوعی از دیوان های تفتیش عقاید بعدی کلیسای کاتولیک بود معتصم و واثق نیز روش مأمون را ادامه دادند. اما متوکل و قادر به مخالفت با معتزله پرداخته و با تحت فشار قرار دادن جریان عقل‌گرایی و از جمله معتزله، این جریان را در انزوا فروگذاردند. همچنین مأمون امیر الکافرین و واثق و معتصم کافر خوانده شدند .
ورود "صلاح الدین ایوبی" به مصر آخرین ضربه را بر معتزله وارد ساخت و چندی نیز مورد تاخت و تاز آن قوم بودند.
معتزله پیش از سرکوبگری شدید دوران المتوکل به نوزده فرقه ی فرعی تقسیم شد.
معتزله را نباید صرفاً یک مذهب مستقل در نظر گرفت. رهبران معتزله از آغاز فقهی حنفی داشتند. در قرن ۵ بسیاری از معتزله به مذاهب شیعی (عمدتاً زیدیه) پیوستند و معتزلهٔ بصره نیز به اهل سنت پیوستند. از این رو در تاریخ معتزلهٔ متأخر را با نام شیعی معتزلی و سنی معتزلی می‌شناسیم. آن چنان‌که زمخشری می‌گوید در گذشته کسانی که به وعد و وعید و منزله بین المنزلتین اعتقاد داشتند معتزله می‌گفتند ولی در زمان‌های بعد معتزله شهرت کسانی شد که به عدل و توحید معتقد بودند.
۱- الحسنیه
۲- الواصلیه
۳- هذیلیه
۴- نظامیه
۵- بشریه
۶- الکعبیه
۷- هشامیه
۸- جبائیه
۹- جاحظیه
۱۰- معمریه
۱۱- خیاطیه
۱۲- مداریه
۱۳- شمامیه
۱۴- خابطیه
۱۵- هاشمیه
۱۶- اسکافیه
۱۷- اسواریه
۱۸- جعفریه
۱۹- حماریه
۲۰- عمرویه
فرندز یا دوستان یک مجموعهٔ سیت‌کام آمریکایی ساختهٔ دیوید کرین و مارتا کافمن است که از ۲۲ سپتامبر ۱۹۹۴ تا ۶ مهٔ ۲۰۰۴ از شبکهٔ ان‌بی‌سی پخش شد و پس از ده فصل به پایان رسید. جنیفر آنیستون، کورتنی کاکس، لیسا کودرو، مت له بلانک، متیو پری و دیوید شویمر گروه بازیگران این مجموعه هستند که به‌ترتیب در نقش‌های ریچل، مانیکا، فیبی، جوئی، چندلر و راس ظاهر شدند.
داستان آنین سریال دربارهٔ شش دوست ۲۰ تا ۳۰ ساله است که در منهتن، شهر نیویورک زندگی می‌کنند. این مجموعه توسط برایت/کافمن/کرین پروداکشنز و با همکاری برادران وارنر تلویژن تهیه شده‌است. تهیه‌کننده‌های اجرایی و اصلی این مجموعه کوین اس برایت، کافمن و کرین بوده‌اند.
کافمن و کرین بین نوامبر و دسامبر سال ۱۹۹۳ بر روی این سریال با عنوان "کافهٔ بی‌خوابی" کار کردند. ایده‌شان را به برایت گفتند و سپس با هم پیش‌نویسی هفت صفحه‌ای به شبکهٔ ان‌بی‌سی ارائه کردند. بعد از چندین بار تغییرات در فیلم‌نامه و سریال، به خصوص تغییر نام آن به "دوستانی مانند ما"، نهایتاً نام آن به "فرندز" تغییر یافت.
فیلمبرداری مجموعه در استودیوی برادران وارنر در بربنک، کالیفرنیا انجام می‌گرفت. آخرین قسمت سریال در ۶ مهٔ ۲۰۰۴ پخش شد و حدود ۵۲٫۵ میلیون بینندهٔ آمریکایی را به پای تلویزیون کشاند که آن را به پنجمین قسمت آخر پربیننده در تاریخ و اولین در دهه تبدیل کرد.
"فرندز" نظرات مثبتی از منتقدان دریافت کرد و به یکی از محبوب‌ترین کمدی موقعیت‌های تاریخ، تبدیل شد. در مجموع ۶۲ نامزدی جایزه امی به دست آورد و در سال ۲۰۰۲ جایزه بهترین سریال کمدی را برای فصل هشتم به دست آورد. این سریال در فهرست «۵۰ سریال برتر تاریخ TV Guide» در ردهٔ ۲۱ و در فهرست ۵۰ سریال برتر تاریخ مجلهٔ امپایر در ردهٔ ۷ قرار دارد. در سال ۱۹۹۷، اپیزود «ویدئوی جشن رقص آخر سال» در ردهٔ ۱۰۰ فهرست صد اپیزود برتر تاریخ TV Guide قرار گرفت. در سال ۲۰۱۳، "فرندز" در فهرست بهترین سریال‌های نوشته شده از طرف انجمن نویسندگان آمریکا در ردهٔ ۲۴ و در فهرست ۶۰ سریال برتر تاریخ TV Guide در رتبهٔ ۲۸ قرار گرفت.
مجموعهٔ "فرندز" در سطحهای مختلف اثر قابل توجهی بر فرهنگ عامه خصوصاً بر زبان و مد داشت. کاربرد "so" به معنای «خیلی» یا «واقعاً» توسط نویسندگان "فرندز" اختراع نشد اما استفادهٔ زیاد این عبارت در سریال استفادهٔ آن را در مکالمات روزمره تشویق کرد. همچنین استفاده عبارت «I Know» به معنای «می‌دانم» توسط مونیکا با لحنی تأکیدی باعث به کار رفتن بیش از پیش آن شد. ضمناً این مجموعه به دلیل اثر آن بر مد روزمره و مدل موی سر قابل توجه‌است، به عنوان مثال مدل موی جنیفر انیستن توسط عدهٔ زیادی تقلید می‌شد.
عبارت «راس و ریچل» هم برای روابط دارای سابقه که قطع و وصل می‌شوند استفاده می‌شود. هنوز‌ هم به کسانی که واقعاً همدیگر را دوست دارند اما دائم با هم بحث می‌کنند یا حسادت می‌کنند این اصطلاح را لقب می‌دهند.
ریچل گرین از عروسی‌اش فرار می‌کند و به دنبال دوست دوران کودکی‌اش، مانیکا گلر، سرآشپزی که در نیویورک زندگی می‌کند، می‌رود. آن‌ها هم‌اتاقی یکدیگر می‌شوند و ریچل به گروه دوستان مانیکا می‌پیوندد که همگی در دههٔ سوم زندگی‌شان هستند: جویی تریبیانی بازیگر، چندلر بینگ که شغل اولش کارمندیست و در اواسط فصل به عضویت شرکتی تبلیغاتی تحت عنوان ایده پرداز درمی‌آید. فیبی بوفی که موسیقیدان و ماساژور است و راس گلر برادر بزرگ‌تر مانیکا که دیرینه‌شناسی است که به تازگی طلاق گرفته‌است. برای تأمین مخارج زندگی‌اش، ریچل به عنوان پیش‌خدمت شروع به کار کردن در سنترال پرک می‌کند، کافه‌ای در منهتن که این شش نفر معمولاً در آن جا وقت می‌گذرانند و اگر در آنجا نباشند، معمولاً این گروه در آپارتمان مانیکا و ریچل در وست ویلج یا آپارتمان چندلر و جویی که روبه‌روی آپارتمان همان‌هاست وقت می‌گذرانند.
داستان قسمت‌های مختلف سریال، حول ماجراجویی‌های رمانتیک و کمدی و مشکلات شغلی شخصیت‌ها می‌چرخد؛ به‌طور مثال جویی برای گرفتن نقش‌های مختلف تست می‌دهد و ریچل به دنبال کاری در صنعت مد است. هر شش شخصیت، وارد روابط عاشقانهٔ جدی می‌شوند. به‌طور مثال مانیکا با ریچارد برک و راس با امیلی والتهام وارد رابطه می‌شوند. روابط متناوب راس و ریچل، خط داستانی معمول و تکراری سریال است. در طول ده فصل بارها به هم برمی‌گردند و به هم می‌زنند، راس وارد رابطه با امیلی می‌شود. راس و ریچل با هم بچه‌دار می‌شوند. چندلر هم وارد رابطه با مانیکا می‌شود و با او ازدواج می‌کند و فیبی هم با مایک هنیگان ازدواج می‌کند. شخصیت‌های دیگری که بعد از این شش نفر بیشترین حضور در سریال را دارند عبارتند از پدر و مادر راس و مانیکا که در لانگ آیلند زندگی می‌کنند. همسر سابق راس و پسرش بن؛ گانتر، متصدی کافهٔ سنترال پرک؛ جنیس، دوست‌دختر سابق چندلر و اورسلا، خواهر دوقلوی فیبی.
این سریال شامل شش شخصیت اصلی است:
"نوشتار اصلی: فهرست قسمت‌های فرندز"
این قسمت ممکن است داستان سریال را لو بدهد.
"نوشتار اصلی: فرندز (فصل ۱)"
اولین فصل سریال فرندز شش شخصیت اصلی را معرفی می‌کند: ریچل، مانیکا، فیبی، جویی، چندلر و راس. در ابتدای سریال ریچل بعد از فرار کردن از مراسم عروسی‌اش و نامزدش بَری، به امید اینکه بتواند به دوست دوران دبیرستانش مانیکا و برادر مانیکا یعنی راس که از همان دوران دبیرستان به ریچل علاقه داشته، دسترسی پیدا کند به سنترال پرک می‌آید. راس بعد از ملاقات با ریچل چندین بار سعی می‌کند احساسات خود را به ریچل بگوید اما در طول فصل گاهی مردد می‌ماند و گاهی موانعی بر سر راهش ظاهر می‌شوند. یکی از مهم‌ترین موانع سر راه او انتظار برای بچه دار شدنِ همسر همجنسگرای سابقش کارول است. جویی هنرپیشه‌ای مجرد و خوش‌گذران است و فیبی زنی مستقل است که شغلی اصلی‌اش ماساژ دادن است و دارای شخصیتی عجیب‌تر و در عین حال هیجان‌انگیزتر از بقیه افراد گروه است که دلیل آن مشکلات بچگی‌اش هستند که بر شخصیت او تأثیرات بسیار گذاشته‌اند. پدر او در بچگی فیبی، خواهر دوقلویش اورسلا و مادرشان را ترک کرده و پس از آن اتفاق مادرش دست به خودکشی زده و باعث شده فیبی بچگی‌اش را در خیابان‌ها بگذراند. چندلر در این فصل به عنوان فرد شوخ‌طبع گروه معرفی می‌شود و در طول فصل نیز با دوست‌دخترش جنیس رابطه‌شان را به هم می‌زند. کارول و راس در این فصل دارای یک پسر به نام بن می‌شوند و تصمیم می‌گیرند حالا که طلاق گرفته‌اند، بن پیش کارول و سوزان شریک همجنس‌گرا کارول) نگه داشته شود و هر چند وقت یکبار هم به راس سری بزند. در انتهای فصل، چندلر تصادفاً به ریچل می‌گوید که راس به او علاقه دارد و پس از کمی تأمل، ریچل هم این حقیقت را درمی‌یابد که به راس علاقه دارد. هنگامی که راس می‌خواهد از سفری از خارج کشور برگردد، ریچل به استقبالش به فرودگاه می‌رود.
"نوشتار اصلی: فرندز (فصل ۲)
آغاز فصل دوم با برگشت راس به آمریکا در حالی که ریچل در فرودگاه منتظر رسیدن اوست، آغاز می‌گردد. ریچل متوجه می‌شود که راس در طول سفر با یکی از دوستان قدیمی خود یعنی جولی (لارن تام) ملاقات کرده و در حال حاضر با وی وارد رابطه شده‌است. ریچل نیز در گفتن این حقیقت که به راس علاقه دارد، مانند راس در فصل ۱ با موانعی روبه‌رو می‌شود اما بالاخره احساساتش را برای او بیان می‌کند ولی راس بین انتخاب جولی یا ریچل گیر کرده بود و به همین دلیل برای اینکه انتخاب کردن برای ساده شود نوشته‌ای دربارهٔ مشکلات این دو نفر می‌کند و در حین نوشتن متوجه می‌شود ریچل را بیشتر دوست دارد پس نوشته را رها می‌کند و با جولی بهم می‌زند ولی پس از متوجه شدن ریچل دربارهٔ نوشته این رابطه را قبول نمی‌کند ولی پس از دیدن حس واقعی راس درباره‌اش با او وارد رابطه می‌شود. جویی در نسخهٔ تخیلی سریال روزهای زندگی ما تست بازیگری می‌دهد و در نقش دکتر دریک راموری انتخاب می‌شود ولی بعد از اینکه در یک مصاحبه اعلام می‌کند اکثر جملاتش را خودش می‌گوید و انتقادی به نویسندگان سریال می‌کند، آن‌ها او را از سریال حذف می‌کنند. چندلر دوباره با دوست‌دختر قبلی خود جنیس وارد رابطه شده و مانیکا نیز وارد رابطه‌ای با ریچارد (تام سِلِک) می‌شود. ریچارد که یکی از دوستان قدیمی جک، پدر مانیکا و راس و یک چشم‌پزشک است، به تازگی از همسرش طلاق گرفته و ۲۱ سال از مانیکا بزرگتر است. این زوج سعی می‌کنند به سختی به رابطهٔ خود ادامه دهند ولی بر سر مشکلات سنی و اینکه مانیکا برخلاف ریچارد دلش بچه می‌خواست، از هم جدا می‌شوند.
"نوشتار اصلی: فرندز (فصل ۳)"
فصل سوم سریال الگوریتم بسیار مرتب‌تری نسبت به فصول اول و دوم به خود می‌گیرد. این فصل با آغاز کار ریچل در فروشگاه لباس‌فروشی بلومینگ‌دِیل شروع می‌شود که در آنجا با همکار جدیدش مارک آشنا می‌شود. راس از شنیدن خبر همکاری مارک و ریچل، به مارک حسودی می‌کند و ریچل سعی می‌کند به رابطه‌اش با راس کمی استراحت دهد و برای مدتی کوتاه، از یکدیگر فاصله گیرند ولی راس با این قضیه به خوبی برخورد نمی‌کند و هنگامی‌که احساساتش جریحه‌دار شده مست شده و شبی را با کلویی، دختری از فروشگاه زیراکسِ نزدیکِ خانه می‌گذراند؛ که خودش نیز از کارش شب بعد پشیمان می‌شود و این موضوع باعث اتمام رابطه راس و ریچل می‌شود. در این حین، چندلر پس از خیانت جنیس به او و بهم زدن راس و ریچل می‌گذراند چون او را یادِ طلاق پدر و مادرش می‌اندازد و دوباره شروع به سیگار کشیدن می‌کند ولی در حین این ماجراها سیگار کشیدن را ترک می‌کند. در حالی که فیبی فکر می‌کند دیگر کسی را در زندگی خود جز خواهرش اورسلا را ندارد، مطلع می‌شود که برادری ناتنی به نام فرانک جونیور (جیووانی ریبیسی) دارد. همچنین در ادامهٔ سریال درمی‌یابد که مادری که بزرگش کرده، مادر اصلی‌اش نبوده و در طول سریال با مادر اصلی‌اش که هم‌نام اوست آشنا می‌شود. جویی با فردی به نام کِیت (دینا مِیِر) آشنا می‌شود و مانیکا وارد رابطه‌ای با پیت بِکِر (جون فاورو)، مهندسی میلیونر می‌شود که در پایان فصل به دلیل اختلافاتی که دارند به اتمام می‌رسد.
"نوشتار اصلی: فرندز (فصل ۴)"
در ادامه فصل سوم، بعد از اینکه راس و ریچل سعی می‌کنند به رابطه‌شان بهبود ببخشند، ریچل برای راس نامه‌ای می‌نویسد و از راس می‌خواهد تا تمامی اشتباهات رابطهٔ گذشته‌شان را بر دوش بگیرد ولی راس حین خواندن نامه خوابش می‌رود وقتی ریچل از راس دربارهٔ نامه می‌پرسد، راس ادعا می‌کند که آن را خوانده و در حالی که خودش نمی‌داند، تمامی مسئولیت‌ها را قبول می‌کند اما این در آخر دوباره به جدایی آن‌ها ختم می‌شود. جویی با کثی، دختری که چندلر به او علاقهٔ زیادی دارد وارد رابطه می‌شود و بعد از اینکه چندلر احساسات خود را به کثی می‌گوید و جویی باخبر می‌شود، چندلر را مجبور می‌کند تا یک روز کامل را در یک جعبه سپری کند تا توسط جویی بخشیده شود. فرانک جونیور (برادر فیبی) و آلیس (همسر فرانک) پس از آزمایش‌های اعلام شده توسط دکترها به گروه این خبر را می‌دهند که نمی‌توانند بجه‌دار شوند ولی به دنبال فردی می‌گردند تا به عنوان رحم اجاره‌ای برایشان عمل کند و برای این کار فیبی را انتخاب می‌کنند. مانیکا و ریچل پس از شرط بستن سر آپارتمان‌شان و باختن به چندلر و جویی مجبور می‌شوند تا آپارتمان‌هایشان را تعویض کنند اما دختران آپارتمان را در ازای یک دقیقه بوسیدن هم پس می‌گیرند. راس با دختری انگلیسی به نام امیلی (هلن بکسندیل) آشنا می‌شود و آخرین قسمت سریال شامل مراسم عروسی این‌دو می‌شود. در مراسم عروسی، هنگامی که راس در حال گفتن جملات عروسی خود به امیلی است، اشتباهاً از نام ریچل استفاده می‌کند و فصل پایان می‌یابد.
"نوشتار اصلی: فرندز (فصل ۵)"
اولین قسمت فصل پنجم با عروسی امیلی و راس آغاز می‌شود. در این فصل مانیکا و چندلر وارد رابطه‌ای عاشقانه می‌شوند و حواس‌شان را جمع می‌کنند تا کسی از افراد گروه از آن باخبر نشوند. فیبی که از فصل پیش، باردار بود در این فصل ۳ بچه به دنیا می‌آورد که هر سهٔ آن‌ها را باید به پدر و مادر بچه‌ها یعنی فرانک و آلیس دهد. امیلی شرط ادامهٔ زندگی با راس را تنها این حالت قرار می‌دهد که راس دیگر با ریچل رفت‌وآمدی نداشته باشد و وقتی راس به امیلی می‌گوید که نمی‌تواند این شرط را قبول کند، ازدواج آن‌ها به پایان می‌رسد و از یکدیگر جدا می‌شوند. مانیکا و چندلر بالاخره به دوستان خود رابطه‌شان را اعلام می‌کنند و در سفری به لاس وگاس تصمیم می‌گیرند تا با یکدیگر ازدواج کنند اما هنگامی که وارد دفتر ازدواج می‌شوند، راس و ریچل را می‌بینند که مست هستند و با یکدیگر ازدواج کرده‌اند.
"نوشتار اصلی: فرندز (فصل ۶)"
در اولین قسمت از فصل ششم، راس و ریچل هردو قبول می‌کنند که ازدواج کردنشان تنها به دلیل مست‌بودنشان بوده و سعی می‌کنند ازدواج‌شان را باطل کنند و این در حالی است که راس نمی‌خواهد ۳ ازدواج ناموفق داشته باشد اما به هر گونه که هست، از یکدیگر جدا می‌شوند. چندلر و مانیکا تصمیم می‌گیرند تا در یک آپارتمان زندگی کنند و رابطه‌شان را به مرحلهٔ دیگری ببرند. جویی برای نقشی در سریال «مک و چیز» انتخاب می‌شود که در کنار یک روبات باید بازی کند. راس برای شغل معلمی در دانشگاه نیویورک استخدام می‌شود و شروع به وارد رابطه شدن با یکی از دانش‌آموزانش، الیزابت می‌شود. این رابطه به دلیل فاصله سنی زیاد الیزابت و راس دوام زیادی نمی‌آوَرَد و سریعاً با پایان می‌رسد. آپارتمان فیبی و ریچل آتش می‌گیرد و فیبی برای مدتی با مانیکا و چندلر زندگی می‌کند. دوست‌پسر قبلی مانیکا، ریچارد پیش او برمی‌گردد و به او احساساتش را اعتراف می‌کند و چندلر از مانیکا خواستگاری می‌کند و مانیکا در حالی که از احساسات ریچارد خبردار است، به چندلر جواب مثبت می‌دهد و با یکدیگر نامزد می‌شوند.
"نوشتار اصلی: فرندز (فصل ۷)"
در این فصل مانیکا و چندلر شروع به برنامه‌ریزی برای عروسی‌شان می‌کنند و به مشکلات مالی برمی‌خورند که چندلر با پس‌اندازهایی که کرده، آن‌ها را حل می‌کند. شو تلویزیونی جویی کنسل می‌شود اما پیشنهادی از مجموعه تلویزیونی قدیمی او به وی داده می‌شود که آن را قبول می‌کند. آپارتمان فیبی تعمیر می‌شود اما ریچل علاقه‌ای به برگشتن پیش فیبی ندارد و علاوه بر این آپارتمان جدید فقط دارای یک اتاق است؛ پس فیبی تصمیم می‌گیرد تنها آنجا زندگی کند و ریچل پیش جویی بماند. فصل با ازدواج مانیکا و چندلر پایان می‌یابد اما پیش از آن فیبی و ریچل یک تست بچه دار شدن در سطل آشغال مانیکا می‌یابند و فیبی فکر می‌کند برای مانیکاست در حالی که صاحب تست ریچل است.
"نوشتار اصلی: فرندز (فصل ۸)"
در فصل هشتم، معلوم می‌شود که تست پیداشده برای ریچل است و اعلام می‌شود که پدرِ بچه راس است. راس و ریچل هر دو قبول می‌کنند بدون اینکه رابطه رمانتیک خود را ادامه دهند، بچه را نگه دارند. فصل هشتم حول داستانهای بچه دار شدن ریچل و راس می‌گذرد. ریچل بچه دار می‌شود و نام دخترش را اِما می‌گذارد. جودی مادر راس بعد از اینکه به بیمارستان آمده تا از نوه‌اش دیدن کند، به راس انگشتری می‌دهد تا با آن از ریچل خواستگاری کند. راس که خود میلی به انجام این کار ندارد انگشتر را در ژاکت خود گذاشته و ژاکت را داخل اتاق ریچل می‌گذارد. جویی که برای دیدن و احوال‌پرسی از ریچل پیش او آمده بود، اشتباهاً وقتی می‌خواهد ژاکت راس را بگردد انگشتر را پیدا می‌کند و ریچل که تصور می‌کند جویی از وی خواستگاری کرده، پیش از آنکه مهلت توضیح دادن به جویی بدهد، جواب مثبت می‌دهد.
"نوشتار اصلی: فرندز (فصل ۹)"
فصل نهم با زندگی مشترک راس و ریچل و نگهداری آن‌ها از دختربچه‌شان اِما آغاز می‌شود. مانیکا و چندلر سعی می‌کنند بچه‌دار شوند ولی پس از بارها تلاش و آزمایش مطلع می‌شوند که هیچ‌کدام قادر به انجام این کار نیستند. فیبی وارد رابطه‌ای با مایک هانیگان (پاول راد) می‌شود و تصمیم می‌گیرد او را به جای دوست‌پسر قبلی‌اش دیوید (هنک آزاریا) انتخاب کند. ریچل و اما در اواسط فصل نهم به آپارتمان جویی برمی‌گردند. راس در آخرین قسمت باید در یک سخنرانی خارج از شهر سفر کند و از آنجایی که آنجا آب و هوای خوبی دارد، تمامی گروه با به باربِی‌دُوز سفر می‌کنند و در هتل آنجا مستقر می‌شوند. جویی و دوست‌دخترش چارلی (آیشا تایلر) رابطه‌شان را به هم می‌زنند و چارلی وارد رابطه‌ای با راس می‌شود. پس از اینکه جویی چارلی و راس را در حال بوسیدن می‌بیند، به اتاق ریچل رفته و آخرین صحنه فصل با بوسهٔ ریچل و جویی به پایان می‌رسد.
"نوشتار اصلی: فرندز (فصل ۱۰)"
آخرین فصل سریال، چندین داستان قدیمی را به پایان می‌رساند. چارلی با راس رابطه‌اش را پایان می‌دهد تا به دوست‌پسر قبلی‌اش برگردد. جویی و ریچل سعی می‌کنند احساسات‌شان نسبت به هم را برای راس توضیح دهند اما با عکس‌العمل خوبی از راس مواجه نمی‌شوند و جویی تصمیم می‌گیرد با ریچل و راس دوست بماند و رابطه‌اش را با ریچل به هم می‌زند. فیبی و مایک با هم ازدواج می‌کنند. مانیکا و چندلر سرپرستی بچهٔ اریکا، زنی باردار را برعهده گیرند و تا به دنیا آمدن فرزند، کنار او بماند و جاهای مختلف نیویورک را به او نشان دهند. ریچل از سر کارش اخراج می‌شود ولی از طرفی دیگر از سوی شرکتی در پاریس به او پیشنهاد کار داده می‌شود. راس سعی می‌کند شغل ریچل را برایش نگه‌دارد و به او برگرداند تا در کشور بماند ولی ریچل متقاعد نمی‌شود و حتی میزان پول بیشتری به او از پاریس پیشنهاد می‌شود. ریچل از همگی خداحافظی می‌کند جز راس. وقتی راس دلیل کار ریچل را از او می‌پرسد، به او اطلاع می‌رساند که خداحافظی با او از همه سخت‌تر بوده و بعد از صحبت با او شبی را با یکدیگر می‌گذرانند و روز بعدی ریچل بازهم تصمیم به رفتن از آمریکا می‌گیرد. چندلر و مانیکا مطلع می‌شوند که اریکا یک دوقلو به دنیا خواهد آورد و آن‌ها صاحب یک دختر و یک پسر خواهند شد. فیبی و راس به‌دنبال ریچل به فرودگاه می‌روند تا نظر ریچل را برگردانند. راس به ریچل می‌گوید که دوستش دارد ولی ریچل چنین احساسی ندارد و هر طور شده وارد هواپیما می‌شود و راس به خانه می‌رود ولی به محض رسیدن به خانه می‌فهمد که ریچل از هواپیما پیاده شده و تصمیم گرفته ادامهٔ زندگی خود را در کنار راس و دخترشان اِما بگذراند. چندلر آخرین صحنهٔ سریال را با یکی از جوک‌های خودش به اتمام می‌رساند. افراد گروه برای آخرین بار به کافی‌شاپ سنترال پرک می‌روند و آخرین صحنهٔ سریال، آپارتمان خالی مانیکا و چندلر است.
اگرچه به نظر می‌رسد که اکثر صحنه‌ها در محله گرین ویچ در منهتن، نیویورک بازی شده، اما مجموعه در کالیفرنیا فیلمبرداری شد. نمای بیرونی آپارتمان "فرندز" در خیابان‌های گروو و بدفورد در محله گرین ویچ واقع شده‌است. هیچ سکانسی که شامل هنرپیشگان باشد در نیویورک فیلمبرداری نشده‌است. حتی تیتراژ شروع سریال کنار فواره‌ای در کالیفرنیا گرفته شده‌است.
تقریباً برای کل سری اول مجموعه، خیابانی بیرون سنترال پرک وجود نداشته و فقط یک پس زمینهٔ نقاشی شده بوده‌است. طراحان پنجره را کمی مات کردند و گیاهان بسیاری پشت آن گذاشتند تا آن را پنهان کنند.
در فصل اول به ازای هر قسمت بازیگران ۲۲٬۵۰۰ دلار دریافت می‌کردند. برای فصل دوم هر کدام دستمزد متفاوتی بین ۲۰٬۰۰۰ تا ۴۰٬۰۰۰ دلار دریافت می‌کردند. برای فصل سوم بازیگران تصمیم گرفتند تا به صورت گروهی مذاکره کنند و دستمزدی یکسان دریافت کنند، با وجود این که وارنر برادرز ترجیح می‌داد قراردادها به صورت جداگانه باشد. در فصل سوم برای هر قسمت ۷۵٬۰۰۰ دلار، فصل چهارم ۸۵٬۰۰۰ دلار، فصل پنجم ۱۰۰٬۰۰۰ دلار، فصل ششم ۱۲۵٬۰۰۰ دلار، فصل هفتم و هشتم ۷۵۰٬۰۰۰ دلار و فصل نهم و دهم برای هر قسمت ۱ میلیون دلار دریافت کردند که این موضوع آنیستون، کاکس و کودرو را به گران‌ترین بازیگران زن تاریخ تلویزیون تبدیل کرد. همچنین بعد از سال ۲۰۰۰، بازیگران به خاطر بازپخش مجموعه دستمزد دریافت کردند. پیش از این تنها بازیگرانی به خاطر بازپخش دستمزد می‌گرفتند که از خالقین سریال نیز بودند مثل جری ساینفیلد و بیل کازبی.
بیرون از صحنهٔ بازی، این مجموعه به دلیل به هم پیوستگی نامعمول هنرمندانش شناخته می‌شد. شش هنرمند اصلی از ابتدا تلاشهای هوشیارانه و دقیقی کردند تا ساختار متحد مجموعه حفظ شود و اجازه ندادند کسی از آن‌ها مسلط بر دیگران شود. این موضوع شامل این درخواست بود که یا همگی نامزد یک کلاس از جایزه (بیشتر «هنرمند نقش مکمل») شوند یا هیچ‌کدام نامزد نشوند. به‌علاوه در مذاکرات مالی در مورد دستمزد همگی با هم حاضر می‌شدند (کودرو گفته، «شش نفر ما بسیار قویتر از فقط یک نفر است»). این هنرمندان به قدری با یکدیگر صمیمی شدند که «تام سلک» بازیگر نقش ریچارد، یکی از ستارگان مهمان گفت که گاهی احساس عدم تعلق به این گروه را داشت.
وقتی که هنوز این مجموعه روی آنتن نرفته بود اولین قسمت‌ها توسط گروهی از منتقدان دیده شد و تقریباً کمتر از نیمی آن را تأیید نکردند. بعضی اظهار نظر کردند که این مجموعه طرز برخورد و رفتار دوستان را نشان نمی‌دهد. وقتی که این مجموعه محبوبیت به‌دست آورد، نظر منتقدان هم تغییر کرد. فرندز بعد از ساینفلد «بهترین برنامهٔ تلویزیون در دههٔ ۹۰» خوانده شد. سری هشتم این مجموعه با بردن جایزهٔ با ارزش «بهترین مجموعهٔ کمدی» امی ستایش منتقدان را جلب کرد.
فرندز از نظر ساختاری همیشه با ساینفلد مقایسه می‌شود با این تفاوت که ساینفلد زودتر از فرندز در آمریکا پخش شد.
سریال نامزد ۶۲ جایزه امی ساعات پربیننده و برنده شش عنوان شد. از میان بازیگران تنها انیستون و کودرو برنده امی شدند و کاکس تنها بازیگری است که نامزد امی نشد. سریال برنده جایزه امی بهترین سریال کمدی در سال ۲۰۰۲ شد و در سال‌های ۱۹۹۵، ۱۹۹۶، ۱۹۹۹، ۲۰۰۰ و ۲۰۰۳ نامزدی در این رده دریافت کرد.
۶۶-دقیقه سری پایانی توسط برنامهٔ "سرگرمی امشب" به عنوان بزرگ‌ترین لحظهٔ تلویزیون آمریکا در سال ۲۰۰۴ نامیده شد و دومین رتبه را در سال ۲۰۰۴ به‌دست آورد و فقط از فینال قهرمانی دو لیگ فوتبال آمریکا عقب ماند؛ هرچند سری پایانی نتوانست از رتبهٔ دریافت شده توسط سری پایانی سریالهای «مش» (۱۰۶ میلیون)، «به سلامتی» (۸۰٫۴ میلیون)، یا «ساینفیلد» (۷۶٫۳ میلیون) تجاوز کند. البته این قسمت پر طرفدارترین قسمت از مجموعهٔ فرندز نبود و قسمت «بعد از فینال» از سری دوم که در ۲۸ ژانویه ۱۹۹۶ روی آنتن رفت ۵۲٫۹ میلیون تماشاگر جذب کرد. در سری ۲۰۰۱–۲۰۰۲، "فرندز" بالاترین رتبه را در بین برنامه‌ها در ایالات متحده به‌دست آورد.
در اکتبر ۲۰۱۴، کوین سوجیهارا، رئیس و مدیر اجرایی برادران وارنر، اعلام کرد که این شرکت مجوز پخش تمامی ۱۰ فصل سریال Friends در آمریکای شمالی را به نتفلیکس داده‌است. در معامله ای گفته می‌شد هر قسمت حدود ۵۰۰ هزار دلار ارزش دارد. یا در مجموع حدود ۱۲۰ میلیون دلار. این نمایش از ۱ ژانویه ۲۰۱۵ در نتفلیکس در دسترس قرار گرفت. پخش‌های نتفلیکس نسخه‌هایی هستند که از NBC پخش می‌شوند تا نسخه‌های طولانی‌تر بین‌المللی. این سریال در تاریخ ۱ ژانویه ۲۰۲۰ نتفلیکس را در ایالات متحده ترک کرد زیرا پخش آن در اچ‌بی‌او مکس در ۲۷ مه ۲۰۲۰ آغاز شد. در کانادا این سریال در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۰ نتفلیکس را در کانادا به مقصد crave ترک کرد.
جویی (به انگلیسی: <bdi>Joey</bdi>) یک کمدی موقعیت آمریکایی و اسپین-آفی از سریال محبوب "فرندز" است که از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۶ از شبکه NBC پخش می‌شد.
ستاره این سریال مت له بلانک، ایفاگر نقش سابق خود، جویی تریبیانی است. جویی پس از مهاجرت از نیویورک به لس آنجلس برای ادامه بازیگری ماجراهای تازه‌ای را با خواهر و خواهر زاده اش رقم می‌زند.
پس از پایان سریال در سال ۲۰۰۴، مت له بلانک برای سریال اسپین آف جویی قرارداد امضا کرد، پس از اینکه جویی تریبیانی به لس آنجلس رفت تا حرفه بازیگری خود را دنبال کند. کافمن و کرین به اسپین‌آف علاقه‌ای نداشتند، اگرچه برایت با اسکات سیلوری و شانا گلدبرگ میهان با تهیه‌کنندگی اجرایی سریال موافقت کرد. NBC به شدت جویی را تبلیغ کرد و به آن در پنجشنبه ساعت ۸:۰۰ بعد از ظهر فرصت پخش داد.
این سریال توسط ۱۸٫۶ میلیون بیننده آمریکایی تماشا شد، اما رتبه‌بندی به‌طور مداوم در طول دو فصل سریال کاهش یافت، به‌طور متوسط ۱۰٫۲ میلیون بیننده در فصل اول و ۷٫۱ میلیون بیننده در فصل دوم. آخرین قسمت پخش شده در ۷ مارس ۲۰۰۶، توسط ۷٫۰۹ میلیون بیننده تماشا شد. NBC سریال را در ۱۵ می ۲۰۰۶ پس از دو فصل لغو کرد و هشت قسمت را پخش نکرد. برایت همکاری بین مدیران NBC، استودیو و سایر تهیه‌کنندگان را به دلیل خراب کردن سریال سرزنش کرد.
کوین اس برایت در مورد لغو جویی گفت:
در فرندز، جویی یک مرد زن پرست بود، اما ما از کارهای او لذت بردیم. او یک دوست خوب بود، مردی که می‌دانستید می‌توانید روی او حساب کنید. جویی به عنوان پسری که نمی‌تواند شغلی پیدا کند، نمی‌تواند از دختری بخواهد که بیرون بیاید، تخریب شد. او تبدیل به یک شخصیت رقت‌انگیز شد. احساس می‌کردم در مسیر اشتباهی حرکت می‌کند، اما صدایم شنیده نشد.
کاراکترهای اصلی سریال فرندز سال ۲۰۲۱ در تک قسمت درکنار هم جمع شدند. این تک قسمت مانند گذشته داستانی نبود و مستندی گفتگومحور بود که بازیگران برای مرور خاطرات زمان فیلم‌برداری در کنار هم گرد آمدند و به سؤالات مجری پاسخ گفتند. تاریخ پخش این قسمت که از آن به عنوان «تجدید دیدار» یاد می‌شود، ۲۷ می معادل ۶ خرداد سال ۱۴۰۰ بود. اولین‌بار این قسمت از اچ‌بی‌او مکس پخش شد.
اون کالفر (با تلفظ: Owen) نویسنده و کمدین ایرلندی است.
او تا پیش از آن که نویسنده‌ای حرفه‌ای شود، سال‌ها در عربستان سعودی، تونس، ایتالیا و ایرلند معلم بود.
نخستین کتاب او "بنی و عمر" که به سال ۱۹۹۸ منتشر شد، بسیار مورد توجه خوانندگان ایرلندی قرار گرفت و توانست به لیست کتاب‌های مختلف دفتر بین‌المللی کتاب‌های نوجوانان (Honor List IBBY) راه یابد.
"بنی و بِیب" که دنبالهٔ کتاب قبلی است، در سال ۱۹۹۹ چاپ شد و نامزد جایزهٔ بیستر (کتاب کودک ایرلند) در سال ۲۰۰۰ شد که پیرو آن، دیپلم افتخار جایزهٔ بیستر رادر سال ۲۰۰۱ به دست آورد.
کتاب دیگر او "آرتمیس فاول" است که در سال ۲۰۰۱ چاپ و با تحسین جهانی رو به رو شد. کالفر همچنین چندین کتاب و نمایش نامه برای کودکان نوشته‌است.
اُون کالفر در سال ۱۹۶۵، در شهر وکسفرد، واقع در شمال شرقی ایرلند متولد شد و همراه با چهار برادرش دوران کودکی خود را در آنجا سپری کرد. پدرش هنرمند و تاریخ‌دان بود و به تدریس در مدارس ابتدیی می‌پرداخت. مادرش معلم درام بود.
اولین بار که اُون به نوشتن داستان علاقه‌مند شد در مدرسهٔ ابتدیی بود، که با الهام گرفتن از درس تاریخ داستان‌های هیجان انگیزی دربارهٔ وایکینگ‌ها نوشت.
او بعد از اینکه مدرسه اش را تمام کرد در دانشگاه دوبلین مدرک گرفت و به معلمی در مدرسهٔ ابتدیی پرداخت. او برای کار کردن به وکسفرد برگشت. در سال ۱۹۹۱ ازدواج کرد و همراه با همسرش در حدود ۴ سال به کار کردن در کشورهای عربستان سعودی، تونس و ایتالیا گذراند.
اولین کتاب او بنی و عمر بود که در سال ۱۹۹۸ بر اساس تجربیاتش در تونس نوشته شد و به چندین زبان ترجمه شد. کتاب بعدیش بنی و بیب بود که در سال ۱۹۹۹ چاپ شد.
بزرگترین موفقیت او در سال ۲۰۰۱ با چاپ کتاب آرتمیس فاول بود که یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های سال شد. با چاپ این کتاب اوئن از کار معلمی استعفا داد و به‌طور تمام وقت به نوشتن مشغول شد. تا کنون ۸ جلد از کتاب‌های آرتمیس فاول چاپ شده و به بسیاری از زبان‌ها ترجمه شده‌است.
اوئن کالفر می‌گوید: من به نوشتن ادامه خواهم داد تا زمانی که یا مردم دیگر نخوانند یا من هیچ ایده ای نداشته باشم. امیدوارم هیچ‌کدام از این‌ها به این زودی اتفاق نیفتد.
او در ایرلند همراه با همسر و دو فرزندش زندگی می‌کند.
میمون‌های جهان جدید یا پخ‌بینیان را بر اساس شکل بینی و فاصله سوراخ‌های آن به دو کلاد یا زیست دستۀ وسیع بخش می‌کنند. دسته‌ای که سوراخ‌های بینی دور از هم دارند، پَخ‌بینیان (Platyrrhines) نامیده می‌شوند. میمون‌های بر جدید (قاره آمریکا) عمدتاً از این رده‌اند.
مک ایودی، کالین، اطلس تاریخی آفریقا، ترجمه فریدون فاطمی، تهران ۱۳۶۵، ص ۱۳.
راست‌بینی‌ها ("Catarrhini") میان‌راسته‌ای از نخستی‌ها، شامل دو بخش اعظم فروراستهٔ میمونان هستند. آنها شامل بالاخانوادهٔ میمون بر قدیم و بالاخانوادهٔ هومینوید می‌شوند.
خیس‌بینیان یا خیس‌بینی‌سانیان (Strepsirrhini) یکی از دو گروه اصلی از نخستی‌ها هستند. خیس‌بینی‌ها نیاکان نهایی انساناند.
خیس‌بینی‌ها را در تقسیم‌بندی‌های اولیه علمی پیش‌میمونیان (Prosimii) نام گذاشتند ولی این نام بعداً عوض شد.
به هنگام جدا شدن ماداگاسکار از ابرقاره پانجه‌آ یعنی قاره اولیه بزرگی که همه قاره‌های کنونی از آن جدا شده‌اند، خیس‌بینیانی که به لِمور معروفند به آنسو کوچیدند و در نتیجه ماداگاسکار اصلاً میمون ندارد و تنها لمور دارد.
مارموسِت‌ها نام یک سرده از میمون‌های بسیار کوچک‌جثه و دم‌بلند جهان نو هستند که بر خلاف میمون‌های پیشرفته‌تر به جای ناخن چنگال دارند و دم آنان گیرنده نیست. این سرده در بر گیرندهٔ مارموست‌های جنگل اطلس است.
مک ایودی، کالین، اطلس تاریخی آفریقا، ترجمه فریدون فاطمی، تهران ۱۳۶۵، ص ۱۴.
بیاضه، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان خور و بیابانک در استان اصفهان ایران است که در ۵۳ کیلومتری جنوب شرقی شهر خور در شهرستان خور و بیابانک در استان اصفهان واقع شده‌است.
این روستا در دهستان نخلستان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۱۹ نفر (۱۰۳خانوار) بوده‌است. در گذشته‌های دور این روستا که مرکز فرهنگی منطقه بوده‌است بر اساس برخی مستندات تا پنج هزار نفر بوده‌است.
وجود ارگ قدیمی و ساباط‌ها، پایاب‌های سرپوشیده، قنات‌ها، حسینیه و مسجد جامع قدیمی و امامزاده واقع در روستا و نخلستان‌های انبوه در آن توجه گردشگران داخلی و خارجی را جلب کرده و چند سالی است که سفر به این روستای کویری از سوی گروه‌های گردشگری و تحقیقاتی افزایش یافته‌است.
خانه‌های قدیمی این روستا عموماً از خشت و دارای حوض‌های بزرگ، ایوان‌هایی با طاق بلند که در تابستان خنک هستند، و دارای اتاق‌های زمستانی و تابستانی هستند.
نام اصلی این روستا در ادبیات نوشتاری ایران امروزی به صورت " بیاضه " می‌باشد؛ ولی در نقشه‌های منقطع ایران به علت اینکه این روستا دقیقاً در مرز ۳ استان خراسان جنوبی، یزد واصفهان قرار گرفته، گاه از قلم می‌افتد؛ ولی در نقشه‌های پیوسته ایران به صورت "بیاضیه " نوشته می‌شود. در سفرنامه ناصر خسرو قبادیانی به سال "۴۴۴" ه‍.ق نام بیاضه به صورت «پیاده» نوشته شده که مرکزیتی در منطقه داشته‌است.
صورت‌های دیگر نام این روستا:
در روستا امامزاده‌ای به نام ابومحمد ابراهیم وجود دارد. او برادرزادهٔ علی پسر موسی بوده‌است.
بیاضه دارای یک ارگ تاریخی مربوط به زمان ساسانیان است. نام این ارگ در کتاب سفرنامهٔ ناصرخسرو قبادیانی آمده‌است. این ارگ در اثر گذشت زمان و پر شدن خندق آن رو به نابودی است. بعضی این قلعه را پایگاه پیروان حسن صباح در دوران اسماعیلیه می‌دانند.
مسجد جامع قدیمی‌ترین مسجد روستا بوده با حدود هزار سال قدمت و جزء آثار ملی ایران می‌باشد. مساجد دیگر روستا عبارت‌اند از مسجد النبی، مسجد امامزاده، مسجد مجلل ثقفی، مسجد بن ده، مسجد زرگرها حسینیهٔ روستا هم طبق اطلاعات مربوط به دورهٔ صفوی است.
خاندان ثقفی (از نوادگان مختار ثقفی) مشهورترین خانواده این منطقه بوده که دارای مشاهیر و علمای زیادی در طی تاریخ بوده‌اند. آیت الله جناب ثقفی، آیت الله ابونواس ثقفی، شیخ ابو فراس ثقفی،نقیب الاشراف ثقفی، میرزا ابوالفتح ثقفی، آیت‌الله شیخ فرج الله ثقفی بیابانکی(ره) و دیگر علمای خانواده از جمله بانوان مجتهده همچون حاجیه مرضیه خاتون ثقفی بوده اند. حاج عبدالغفور ثقفی نخستین شخص از این خاندان و از حکام نواب ثلاث است که ازقزوین درزمان کریم خان زند یا به قولی در زمان حکومت صفوی به عنوان حاکم منطقه حد فاصل از نائین تاطبس به این ناحیه مامور گردیده و بنای ساختمان حکومتی رادر خوراحداث مینماید.
حفر و ایجاد قنات آب موسوم به «غفور آباد »که یکی ازدورشته قنات اصلی  و به دهزیر درخور میباشد و ایجاد دو روستای خنج وحاجی آبادزرین ازجمله اقدامات حاج عبدالغفور و برادرانش درآن دوران بحساب می آیند. در کتاب بر «ساحل کویر نمک » اثر استاد عبدالکریم یغمایی از علمای خور منقول است که بنیان‌گذار قلعهٔ خور که اکنون از آن اثری نیست و بدست سیل ویران شده‌است، حاج العبدالغفور ثقفی بوده است.
کوه بیاضه که به «اسب رسول» مشهور است، ۲۳۳۰ متر (بر طبق اطلاعات اطلس گیتاشناسی) ارتفاع دارد.
در اطراف بیاضه مخصوصاً از طرف جادهٔ رباط پشت بادام در استان یزد زمین شبیه مناطق برفی سفید است. این سفیدی حاصل از نمک، به عقیدهٔ عده‌ای علت نامگذاری بیاضه بوده‌است. بیاض در عربی به معنی سفید است.
سیّد عبّاس معروفی ( – ))https://www.imna.ir/news/424034/عباس-معروفی-از-سمفونی-مردگان-تا-سال-بلوا-بیوگرافی-و-آثاررمان‌نویس، نمایشنامه‌نویس، شاعر، ناشر و روزنامه‌نگار ایرانی ساکن آلمان بود. او فعالیت ادبی را با هوشنگ گلشیری و محمدعلی سپانلو آغاز کرد و در دههٔ شصت با چاپ رمان "سمفونی مردگان" در عرصهٔ ادبیات ایران به شهرت رسید.
معروفی به‌خاطر موضع‌گیری علیه حکومت ایران بارها بازجویی شد و تا پای اعدام رفت و سرانجام تحت فشار سیاسی از ایران خارج شد و به آلمان رفت. آثار عباس معروفی به زبان‌های عربی، انگلیسی و فرانسوی منتشر شده‌اند.
عباس معروفی در سال ۱۳۳۶ در تهران (بازارچه نایب‌السلطنه) در خانواده‌ای بازاری و سنتی زاده شد. خانواده عباس می‌خواستند دیدگاه سنتی خود را به وی بقبولانند اما او راه دیگری را برگزید. عباس معروفی نخستین‌بار در چهارده سالگی با رونویسی داستان‌های آنتون چخوف نویسندگی را تمرین کرد نخستین آموزگار او در نویسندگی محمد محمدعلی بود. به واسطه آشنایی با محمد محمدعلی با محمدعلی سپانلو و از آن طریق با هوشنگ گلشیری آشنا شد.
او دیپلم ریاضی و فیزیک را از دبیرستان مروی گرفته و فارغ‌التحصیل دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران در رشته ادبیات دراماتیک است. عباس معروفی حدود یازده سال معلم ادبیات در دبیرستان‌های هدف و خوارزمی تهران بوده‌است. خانواده عباس معروفی اهل سنگسر بودند.
نخستین مجموعه داستان او با نام "روبروی آفتاب" در سال ۱۳۵۹ در تهران منتشر شد. پیش و پس از آن نیز داستان‌های او در برخی مطبوعات به چاپ می‌رسید اما با انتشار سمفونی مردگان بود که نامش به عنوان نویسنده تثبیت شد.
در تابستان ۱۳۶۰ ساختمان کانون نویسندگان ایران توسط دادستانی انقلاب پلمب شد. عباس معروفی زیر نظر هیئت دبیران کانون (احمد شاملو، هوشنگ گلشیری، باقر پرهام، محمد محمدعلی، و محمد مختاری) با شکستن پلمب، اسناد کانون را به جای امن رساند تا جان اعضای کانون محفوظ بماند.
عباس معروفی در سال ۱۳۶۶ به عنوان مدیر اجراهای صحنه‌ای، مدیر ارکستر سمفونیک تهران، و مدیر روابط عمومی (سه سال و نیم) بیش از ۵۰۰ کنسرت موسیقی از هنرمندان مختلف کشور به اجرا درآورد. مجلهٔ موسیقی "آهنگ" نیز به سردبیری او در همین دوران انتشار یافت.
عباس معروفی علاقه زیادی به صادق هدایت داشت. رمان پیکر فرهاد معروفی، نوعی ادای دین به هدایت است.
در پاییز ۱۳۶۹ مجله ادبی "گردون" را پایه‌گذاری کرد و سردبیری آنرا برعهده گرفت و به‌طور جدی به کار مطبوعات ادبی روی آورد. در پیوند با این مجله «جایزه قلم زرین گردون» شکل گرفت. این جایزه در پرورش و تشویق نویسندگان جوان نقش چشمگیری داشت. یکی از مهم‌ترین اقدامات مجله گردون طرح موضوع فعالیت دوباره کانون نویسندگان ایران بود. در سال ۱۳۶۹ جلسات سومین دورهٔ کانون نویسندگان ایران آغاز شد و در سال ۱۳۷۳ به انتشار متن «ما نویسنده‌ایم» انجامید.
سبک و روال عباس معروفی در این نشریه با انتظارات دولت ایران مغایر بود و موجب فشارهای پی‌درپی و سرانجام محاکمه و توقیف آن شد. عباس معروفی در سال ۱۳۷۰ به تحریک نیروهای تندرو به دادگاه انقلاب (به ریاست ابراهیم رئیسی) جلب شد و قاضی حجت‌الاسلام آقایی او را به اعدام محکوم کرد. اما این حکم در دادگاه تجدید نظر نقض شد. عباس معروفی پس از تبرئه از زندان آزاد شد و از فروردین ۱۳۷۲ دوره دوم انتشار را آغاز کرد و کار خود را تا اسفند ۱۳۷۴ ادامه داد اما مشکلات حقوقی او هم همچنان ادامه داشتند. او در سال ۱۳۷۴ با شکایت روزنامه کیهان، کیهان هوایی، حزب‌الله دانشگاه تهران در سه دادگاه و حضور ۱۴ عضو هیئت منصفه و سران حزب مؤتلفه اسلامی به شلاق و زندان و دو سال ممنوعیت از نوشتن محکوم شد. همچنین تیم سعید امامی در تلاش برای قتل او بوده‌است.
معروفی در پی توقیف "گردون" در ۱۱ اسفند ۱۳۷۴ ناگزیر به ترک ایران شد. او به پاکستان و سپس به آلمان رفت و مدتی از بورس «خانه هاینریش بل» بهره گرفت و یک سال نیز به عنوان مدیر در آن خانه کار کرد. پس از آن برای گذران زندگی دست به کارهای مختلف زد. مدتی به عنوان مدیر شبانه یک هتل کار کرد.
مهدی شجاعی از دوستان دوران دبیرستان عباس معروفی نوشته‌است: «عباس اساساً قصد رفتن نداشت. تمام صبوری و سماجتش را برای ماندن به کار گرفت اما عزم این سو برای راندنش جزم بود. باید بین کشته شدن و گریختن یکی را انتخاب می‌کرد. راه سومی وجود نداشت».
عباس معروفی در آلمان کوشید مجله گردون را بار دیگر منتشر کند. اما مشکلات آنقدر زیاد بودند که نتوانست بیش از چند شماره منتشر کند؛ بنابراین به فعالیت‌های فرهنگی پرداخت که به تعهدات مالی کمتری نیاز داشت. او «خانه هنر و ادبیات هدایت» بزرگ‌ترین کتابفروشی ایرانی در اروپا را در خیابان کانت برلین را بنیاد نهاد و به کار کتابفروشی مشغول شد. همچنین از سال ۱۳۸۲ کلاس‌های داستان‌نویسی خود را نیز در همان محل تشکیل می‌داد. چاپخانه و نشر گردون هم در همین مکان برقرار است که تاکنون بیش از ۳۰۰ عنوان کتاب از نویسندگان تبعیدی و آثار ممنوع در ایران را منتشر کرده‌است.
عباس معروفی همچنین بنیان‌گذار سه جایزه ادبی قلم زرین گردون، قلم زرین زمانه و جایزه ادبی تیرگان بود.
با رشد و پیشرفت امکانات سایبری در سال‌های پایانی زندگی، فعالیت‌های فرهنگی معروفی رونقی بیشتری گرفت.
عباس معروفی شهریور ۱۳۹۹ نخستین بار از ابتلای خود به سرطان خبر داد و نوشت: «سیمین دانشور به من گفت: غصه یعنی سرطان! غصه نخوری یکوقت، معروفی! و من غصه خوردم.» او پنج‌شنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ در ۶۵ سالگی درگذشت.
دریای مرده دریاچهٔ آب شوری است که میان اردن، اسرائیل و مناطق فلسطینی واقع شده‌است. ۱۲ گونه ماهی در این دریاچه عمر ۱ سال به بالا دارند.
در برخی منابع از آن با نام دریاچه نمک یاد شده‌است. سواحل اطراف آن پست‌ترین نقطهٔ خشکی‌های زمین است.
این دریا برای این «دریای مرده» نامیده می‌شود که هیچ جانور یا گیاهی به‌طور دائمی در آن زندگی نمی‌کند.اطلاعات عمومی-سونیتا گوپتا، دکتر نینا آگراول-مترجمین:به نمایندگی فاطمه هاشم‌پور-چاپ دوم 86 آب آن هشت تا نه برابر شورتر از آب اقیانوس‌ها می‌باشد. به دلیل شوری بسیار زیاد آب این دریاچه اگر فردی روی آن دراز بکشد معلق می ماند!
دریای مرده با کم‌آبی شدید مواجه است اما محو نخواهد شد. هرچه آب پایین می‌رود، غلظت و شوری دریاچه بیشتر می‌شود و نهایتاً به جایی می‌رسد که میزان تبخیر متوقف می‌شود؛ بنابراین دریای مرده احتمالاً به مراتب کوچکتر از این که هست می‌شود، اما به‌کل محو نمی‌شود.بی‌بی‌سی فارسی: کانلی کوین: بحرالمیت: دریای مرده‌ای که نمی‌میرد. ۳ ژوئیه ۲۰۱۶–۱۳ تیر ۱۳۹۵
ارتفاع گودترین نقطه آن ۴۲۲ متر کمتر از سطح دریا است. بیشترین عمق آب تاکنون از ۳۷۸ متر بالاتر نبوده‌است. ۶۷ کیلومتر طول و ۱۸ کیلومتر عرض دارد. حجم آب دریاچه ۱۱۴ میلیارد متر مکعب است.
تنها رود اردن و بعضی قنات‌های کوچک به این دریا منتهی می‌شوند. آب آن تنها از راه تبخیر کاهش پیدا می‌کند، پس در نتیجه میزان نمک و دیگر املاح که از رود اردن و دیگر نهرهای کوچک به آن وارد می‌شود، افزایش می‌یابد.
این دریاچه با ۳۴٫۲٪ غلظت مواد محلول (در سال ۲۰۱۳)، شورترین دریاچهٔ دنیاست. به‌طور کلی میزان نمک آب‌های آزاد (اقیانوس‌ها و دریاها) حدود ۳٫۵٪ است؛ بنابراین شوری آن بیش از ۹٫۵ برابر آب‌های آزاد است.
به دلیل ارتفاع پایین این منطقه از سطح دریا، پساب کشاورزی و پساب ناشی از خاکشویی مناطق دورتر به صورت چشمه‌هایی در کف این دریاچه به آن وارد می‌شود. پساب‌های کشاورزی حاوی مقدار زیادی املاح معدنی هستند. تبخیر گسترده و ورود دائمی آب شور باعث بالا رفتن شدید غلظت آب و جرم حجمی آن شده‌است، به گونه‌ای که انسان در این آب شناور می‌ماند.
با آنکه از هر سه مولکول در آب این دریاچه تنها دو تایشان مولکول آب‌اند، بر روی سنگ‌های اعماق این دریاچه بیوفیلم‌های سبز و باکتری‌های سولفیدخوار زندگی می‌کنند، و گاه که وضعیت آب مساعد باشد، رویش آغازیان باعث به رنگ سرخ درآمدن آب دریاچه می‌شود.
در اثر وجود مقدار زیاد نمک و دیگر مواد سمی، موجودات زنده نمی‌توانند در این دریا باقی بمانند. از این رو ماهی و دیگر جانوران آبزی رود اردن به محض ورود به این دریا می‌میرند.
در سال ۱۸۴۷، دولت آمریکا گروهی مأمور بررسی رود اردن کرد. سرپرست گروه افسری بود به نام ویلیام لینچ؛ او نخستین کسی بود که حساب کرد و متوجه شد دریای مرده پایین‌تر از سطح آب‌های آزاد کره زمین است.
سرعت پایین رفتن سطح آب دریا هر سال حدود یک متر است. در دوران جنگ جهانی اول، چند مهندس بریتانیایی حرف نخست اسم‌شان را روی یک تخته سنگ که لب آب بود حک کردند که مشخص شود آب تا کجاست. درست صد سال پس از آن موقع، آن تخته سنگ حدود ۲ کیلومتر بالاتر از سطح آب است. افزایش شمار گودال‌های ناشی از نشست زمین موجب شده امنیت کشاورزی منطقه به خطر بیفتد.بحرالمیت: دریای مرده‌ای که نمی‌میرد بی‌بی‌سی فارسی
روی‌هم طی چهل سال، بیش از ۵۵۰۰ گودال پیرامون دریای مرده ایجاد شده‌است. گودال‌های فرونشست زمین وقتی به وجود می‌آیند که رسوب نمکی در زیر زمین فرو می‌ریزد، یا آب شیرینی که رسوب نمک را در زیر زمین می‌شوید و لایه‌های بالایی آن نشست می‌کنند. این گودال‌ها گاه عظیمند، به قطر ۱۰۰ متر و عمق ۵۰ متر. گویی زمین‌لرزه‌ای شدید طی دهه‌ها منطقه را تکان می‌داده‌است.
بر پایه بررسی‌های علمی، دریای مرده در یک مرحله با محیط اطراف به تعادل خواهد رسید و دیگر کوچک نمی‌شود. یعنی میزان آبی که در ترکیب معجون‌گونه دریاچه است با میزان بخار آب موجود در هوای بالای دریاچه به تعادل می‌رسد. از این گذشته، دریای مرده خاصیت نم‌گیری دارد یعنی می‌تواند مولکول‌های آب پیرامونش را جذب کند.
تنها منبع تأمین‌کننده آب دریای مرده، رود اردن است. در حقیقت دلیل اصلی کاهش شدید سطح آب دریای مرده، کاهش آب رود اردن است. رود اردن از یک سو وارد می‌شود اما از سوی دیگر بیرون نمی‌رود، همین‌جا می‌ماند و بخار می‌شود. بعضی جاهای کرانه باختری رود (که در دست اسرائیل است) آب آن‌قدر کم شده که در فصل خشک به جوی آبی می‌ماند. رود اردن از آب‌راه‌های مهم دنیای باستان بود. حتی در دوران مدرن هم رودی بزرگ بود که گاه در فصل بارندگی طغیان می‌کرد. در گذشته در جاهایی پهنای رود حدود ۳۰ متر بوده؛ برای مثال سال ۱۹۲۷ رود اردن هنوز آن‌قدر آب داشت که یک مهندس روس یهودی به نام پینچاس روتنبرگ کنار آن یک نیروگاه کوچک آبی بسازد. ساختمان نیروگاه هنوز برجاست، اما وسط صحرایی بی‌آب‌وعلف، نه کنار رود.
بدیهی است که جغرافیای منطقه طی این سال‌ها تغییر نکرده. بخش شمالی رود به دریاچه جلیل (یا دریاچه طبریه) می‌ریزد و بخش جنوبی از آن سرازیر شده به بحرالمیت می‌ریزد. آنچه تغییر اساسی کرده آبی است که به این سیستم وارد و از آن خارج می‌شود. در حقیقت مسئله اصلی در دهه‌های گذشته سیاست آب کشورهای منطقه بوده. اسرائیل در بخش جنوبی دریاچه جلیل سد ساخته و عملاً مقدار آبی را که وارد اردن می‌شود، کنترل می‌کند. دریاچه جلیل – به‌عنوان یک منبع آب – برای اسرائیلی‌ها اهمیت راهبردی دارد، هرچند که این کشور در سال‌های اخیر آب شیرینی را که از نمک‌زدایی آب مدیترانه تولید می‌کند آرام‌آرام افزایش داده‌است. دولت اسرائیل از دهه پنجاه میلادی – یعنی یک دهه پیش از ساخت سد – از منابع آب دره رود اردن برداشت می‌کرده که برای کشاورزان اردنی و فلسطینی (در کرانه باختری) مشکل‌ساز بوده چون برای کشاورزی و سیر کردن شکم‌شان به این آب نیاز دارند. دولت اسرائیل هم البته مشکلی مشابه دارد – هرچند دستکم پول و فناوری لازم برای تأمین آب مردمش را دارد. مشکل اسرائیل این است که مهم‌ترین منبع تأمین آب رود اردن، یعنی رود یرموک از سوریه می‌گذرد. از حدود سی سال پیش به این سو، سوری‌ها بیش از چهل سد برای مهار آب یرموک ساخته‌اند – آبی که پیش از آن به رود اردن می‌ریخت. بعضی اردنی‌ها معتقدند سوریه بعضی از این سدها را برای تنبیه اسرائیل و اردن (به خاطر پیمان صلح ۱۹۹۴) ساخته. اما بعضی دیگر می‌پذیرند که سوریه هم مشکل آب داشته و این سدها را ساخته که ساکنانش بی‌آب نمانند. دلیل ساختن سدها هرچه باشد، واقعیت آن است که آبی که به رود اردن می‌ریزد کم شده؛ اردن هم بنا به نیاز خودش سد ساخته‌است. هرچند در سال‌های اخیر اسرائیل اجازه داده آب بیشتری از دریاچه جلیل به رود اردن بریزد.