Don McLean (gefotografeerd) is verantwoordelijk voor American Pie, waarvan de teksten al decennia lang in de war zijn. Er is nog nooit zo'n populair nummer geweest. Al meer dan 40 jaar zijn de teksten een raadsel in een acht-en-een-half minuten lange rock 'n' roll puzzel. Geargumenteerd door generaties geeky fans, ontcijferd en herontcijferd door code-brekende rock nerds en beschouwd als poëtische reflecties op het midden van de 20e eeuw Amerikaanse sociale geschiedenis door zelfs groovier academici, het heet American Pie. En deze week de teksten, handgeschreven in 1971 door een jonge folk zanger genaamd Don McLean, werden verkocht op de veiling in New York voor meer dan $ 1 miljoen. Dat is veel geld voor 18 vellen papier, zij het met een verloren zevende vers. Maar, om eerlijk te zijn, ik denk eerder dat wie ze kocht een koopje kreeg. Omdat, in deze tijd, als de songteksten allemaal maar zinloos zijn geworden, illustreert American Pie, in een reeks beelden, metaforen en toespelingen, precies wat er gedaan kan worden binnen het kader van een melodieus rechttoe rechtaan popliedje. Het is ook een paeaan voor het onderwijs. McLean houdt van woorden, zegt hij, 'bijna net zo veel als het leven'. Dat kan een beetje overdreven zijn, maar het laat zien. Natuurlijk gaf McLean, net als alle dichters, ons geen sleutel tot het raadsel van waar zijn nummer over ging toen hij zijn multi-miljoen verkopende single uitbracht. Dat zou het verpest hebben. 'Het betekent dat ik nooit meer hoef te werken,' zou hij grappen maken over hoeveel geld het liedje hem gemaakt had, zodat we zelf konden uitzoeken wat het 'sad news on the store' precies was, en waarom hij 'geen stap meer kon zetten' toen hij het las. Dat was natuurlijk het makkelijke deel voor iedereen van mijn en zijn generatie die hoorde over de dood in een vliegtuigongeluk in 1959 van een van de eerste grote zanger-songwriters van rock, Buddy Holly, toen we erover gelezen in de ochtendkrant. Als McLean zingt, was het echt 'De dag dat de muziek stierf'. Ik zat in een Ribble bus naar school te gaan in Lancashire, kijkend over de schouder van de man voor me toen ik de kop zag. McLean, volgens zijn lied, hoe dan ook, was 14 en het leveren van kranten in de vrij slimme New Yorkse buitenwijk van New Rochelle waar hij groeide. Het was een vreemde, weemoedige opening voor een poplied, maar toen, toen de beat insloeg, begon de tekst de onschuld van God-vrezende, tiener middelbare school in de jaren vijftig van Amerika te portretteren. Met poptitels als het Book Of Love en A White Sports Coat en A Pink Carnation, en dansen in de gymzaal waar het ergste dat kon gebeuren zou zijn dat het meisje dat je leuk vond aan het dansen was met een andere kerel, het schilderde een beeld van wat in 1971 al een vervlogen tijd was. Dan, tussen elk vers in, zou dat cryptische refrein komen over het rijden van zijn 'Chevy naar de dijk maar de dijk was droog'. Jarenlang dacht ik dat dat iets te maken had met de verhoogde aardse werken, die langs de oevers van de Mississippi in New Orleans lopen, totdat ik ontdekte dat een 'levee' ook een feestje kan betekenen. Dus de partijen die kinderen zouden bijwonen in de niet-bedreigende jaren vijftig zouden altijd droog zijn geweest, dat wil zeggen, zonder alcohol. Ja, hetzelfde in Groot-Brittannië. Op het oppervlak lijkt het erop dat American Pie vooral de eerste helft, dat was de sectie voornamelijk gespeeld op de radio, omdat de plaat was veel te lang om volledig te worden gespeeld was gewoon een misty-ogige klaagzang voor een onverstoorde mama en Apple Pie Amerikaanse jeugd. Maar opeens veranderde de stemming toen McLean bijna geelzuchtig was, en zeker teleurgesteld keek hij rond eind jaren zestig Amerika en zag hoe de 'jester in een jas die hij leende van James Dean' (wat betekent dat Bob Dylan in zijn leren jasje) de 'thorny kroon' van de koning stal. Of, zoals u en ik zouden kunnen zeggen, Elvis Presley van zijn top-notch baars sloeg. Bijna alles wordt gezien door middel van jeugdpictogrammen. In de regel 'terwijl Lenin een boek las over Marx', was hij plagend bekritiserend John Lennon voor het verschijnen van marxistische revolutionaire theorie in zijn solo songs? Ik denk dat hij dat zou zijn geweest. En was 'helter skelter in a summer skelter' een verwijzing naar de moorden op actrice Sharon Tate en vrienden van de 'Charles Manson Family' in Los Angeles in de zomer van 1969? Dat moet het zijn. In een absurde verdediging, moordenaar Manson beweerde dat hij had geïnterpreteerd The Beatles onschuldige teksten in hun nummer Helter Skelter als instructies om uit te gaan en te doden. Manson is nog steeds in de gevangenis. Zelfs na al deze jaren, veel van American Pie is nog steeds ondoorzichtig. Was de verwijzing naar de plaat van The Byrds Acht Miles High een commentaar op het tapijt-bommen door de VS-jets in Vietnam? Alleen McLean weet en hij zegt niet. Toen hij gevraagd werd om een paar hints te geven over de betekenis van de teksten voor de veilingcatalogus van deze week, zei hij simpelweg dat 'het nummer geen parlour game was', maar 'een onbeschrijfelijke foto van Amerika die ik probeerde vast te leggen in woorden en muziek'. En metafoor, hij zou kunnen hebben toegevoegd, als, in mijn interpretatie van de teksten, een spel van Amerikaanse voetbal wordt een student demonstratie, waarschijnlijk op Kent State University, over de militaire uitbreiding van Amerika van de Vietnam oorlog naar Cambodja, aan de muziek van The Beatles' Sergeant Pepper's Lonely Hearts Club Band album. Tot op heden, songwriter Don McLean heeft geweigerd om te onthullen wat de teksten van American Pie verwijzen naar. 'The halftime air was sweet-perfume', wat waarschijnlijk betekent dat iedereen wiet rookte, en een leuke, rustige tijd wilde hebben, toen de demo heftig werd afgebroken door de Ohio National Guard, die vier studenten doodschoot. Dan is er nog de vraag van Mick Jagger. Is hij 'Jack be nimble, Jack bequick, Jack zat op een Candlestick'? Maar er is verwarring omdat het niet de beroemde laatste Amerikaanse show van The Beatles is in Candlestick Park, San Francisco, waar McLean over zingt, maar The Rolling Stones' optreden in het nabijgelegen Altamont in 1969. Tijdens dat concert speelden de Stones Sympathy For The Devil en keken toen hulpeloos toe terwijl Hell's Angels voor hen in de menigte een man doodsloeg. 'En toen ik hem op het podium zag, waren mijn handen geklemd in vuisten van woede,' gaan de teksten van American Pie. 'Geen engel geboren in de hel, kon breken die Satan's spreuk.' Dansen naar rock 'n' roll was nooit bedoeld om zo te krijgen, lijkt hij te zeggen. Ik weet niet zeker of als ik Mick Jagger was, ik dat zou willen horen gezongen over mezelf. Hoewel McLean vóór de veiling van zijn songteksten zei dat de pagina's alles zouden 'verwijderen' over deze 'mystieke reis in mijn verleden', doen ze dat duidelijk niet. Maar het materiaal werpt wel enig licht op hoe het nummer veranderde voordat hij het opnam. Oorspronkelijk had hij een positief einde voorzien, wat een extra vers suggereert dat de muziek die hij ooit liefhad in gelukkiger tijden zou worden herboren. Maar uiteindelijk koos hij voor de meer wereldse: 'De drie mannen die ik het meest bewonder, De Vader, Zoon en de Heilige Geest / Ze namen de laatste trein voor de kust / De dag dat de muziek stierf.' Een somber einde, ja, maar afgezien van de verwijzing naar de Heilige Drie-eenheid, is er misschien ook een knik hier naar John F. Kennedy, Robert Kennedy en Martin Luther King, wiens moorden plaatsvonden in de jaren zestig? Nogmaals, McLean zegt het niet. Wat hij doet is echter prima advies geven aan songwriters die net beginnen: 'Immerse yourself in beautiful music and beautiful lyrics and think about every word you say in a song.' Waren de teksten 'The Father, Son and the Holy Ghost' een knipoog naar John F. Kennedy (links), Robert Kennedy en Martin Luther King (rechts), wiens moorden plaatsvonden in de jaren zestig? Maar dan zet je de radio aan en realiseer je dat, met slechts een paar uitzonderingen, een waardering van goede muziek en teksten heeft gespeeld weinig rol in het onderwijs van zo veel van de songwriters van vandaag. Zoals McLean toonde, het juiste woord kan zo veel betekenen. De meeste mensen zullen waarschijnlijk denken van 69-jarige Don McLean als een one-hit wonder leven nu in semi-pensionement, en zonder twijfel de schoot van luxe, met zijn vrouw in Maine. En hij was zeker niet in staat om ooit beter American Pie. Maar rond dezelfde tijd schreef hij ook nog twee andere popklassiekers. Vincent, over Vincent Van Gogh's schilderij The Starry Night, evenals And I Love You So. De koper van de teksten van American Pie van deze week blijft helaas liever anoniem, en dat suggereert mij dat hij een miljardair is die ze er in wil luizen en op zijn studiemuur wil zetten. Ik had liever gehad dat ze gekocht waren door een universiteit zodat studenten van Amerikaanse literatuur en sociale geschiedenis nog eens 40 jaar over hen heen konden spenderen, en bespreken wat er gedaan kan worden met een populair liedje, en hoe Amerika, zoals in de teksten staat, een 'lang, lang geleden' was.
Al meer dan 40 jaar zijn de teksten van American Pie in de war. Deze week zijn de handgeschreven teksten verkocht voor meer dan $1 miljoen op de veiling. De verzen bevatten verborgen verwijzingen naar seminale gebeurtenissen van de jaren 50 en 60. Het bevat knikjes naar Buddy Holly, Charles Manson en Martin Luther King.