(CNN) Een zweet-gemoederde man met een brede hoed, kniehoge leren laarzen en een khaki uniform machetes zijn weg door weelderige jungle gebladerte. Als dikke wirwaren van wijnstok vallen onder zijn blad, duwt hij in een open plek, dan plotseling wankelt terug. De getand mond van een oersteen beest gaat naar hem toe. Voor hem opstaan de verbrokkelde ruïnes van een enorm portaal van rots, zwart met leeftijd, maar met een kolossale grandeur nog niet verloren -- een mooi voorbeeld van wat archeologen noemen een "zoomorfe poort" of, meer populair, een "monster mond poort." Wat was ooit de poort naar een oude Maya stad, gebouwd rond 700 AD en mysterieus verlaten vier eeuwen later, staat voor hem. Hij heeft gevonden de verloren stad van Lagunita. Nu de planeet is in kaart gebracht, omcirkeld, gemeten en getagd op alle manieren denkbaar, lijkt het tijdperk van ontdekkingsreizigers die nieuwe werelden ontdekken een schilderachtig geheugen. Maar er zijn nog steeds avonturiers die vergeten hoeken van de wereld verkennen, en sommige vinden verbazingwekkende dingen. Een van deze ontdekkingsreiziger, deels Indiana Jones, deels Magellan, is Sloveense archeoloog Ivan Šprajc. De Sprightly Šprajc draagt het verweerde gezicht van een man die veel van zijn 60 jaar onder een hete zon heeft doorgebracht bij opgravingen, of zijn weg hackt door dichte jungle. Hij is de eerste geweest die oude piramides, 30 meter hoog, ziet dat hij gespot in luchtfoto's van zijn kantoor tussen de barokke Mitteleuropean geplaveide straten van Ljubljana, Slovenië, op ongeveer 10.000 kilometer afstand. Maar in termen van de sensatie van ontdekking, het niet beter dan zijn ontmoeting met Lagunita's monster portal. Hoe voelt het om een verloren stad te vinden? "Het is een overwinning," zegt Šprajc, "vooral als de inspanningen lang zijn. Bij verschillende gelegenheden hebben we twee, drie weken gehad om door de bush te snijden om naar een bepaalde locatie te komen, zonder te weten wat we zouden vinden. Wanneer we op de site komen voelt het als een grote overwinning, alsof we het gedaan hebben. Als het makkelijk was geweest, dan hadden andere mensen het al gedaan." Sinds 1996 hebben hij en zijn team meer dan 80 oude Maya steden ontdekt in de jungle van Mexico, waarvan weinigen de moderne wereld eerder hadden gekend. Maar hoe kan een hele stad, die ooit tienduizenden mensen had kunnen herbergen, gewoon verdwijnen? Šprajc legt uit dat de regio waarin hij zulke rijkdom heeft gevonden, niet was ontdekt omdat het zo ontoegankelijk is: "Het is zo moeilijk om daar te komen. Het is een biosfeer, een beschermd natuurgebied dat sinds de ineenstorting van de klassieke Maya's nog nooit dicht bevolkt is geweest, voor de afgelopen duizend jaar of zo." Wanneer een oerwoud eeuwenlang woekerend mag groeien, kan het inderdaad hele steden opslokken. Maar waarom zo veel nederzettingen eenvoudigweg werden verlaten, lang voordat de Spaanse veroveraars arriveerden, blijft een mysterie waar deze lang verloren sites een antwoord op kunnen geven. Negenennegentig procent van de nederzettingen in de centrale en zuidelijke laaglanden van het schiereiland Yucatan werden verlaten in een kwestie van 200 jaar. Tegen 1000 n.Chr, bijna alles werd verlaten. Dat was de situatie toen de Spanjaarden kwamen. Maar niet zo in het noordelijke deel van het schiereiland en de Guatemala hooglanden, waar er geen breuk was tot de komst van de Spanjaarden." Dus wat gebeurde er in dat enorme gebied dat leidde tot deze massale evacuatie? "Niemand kent de exacte volgorde van gebeurtenissen, maar het was zeker een combinatie van droogtes, klimaatverandering, (en) overbevolking, maar andere dingen moeten zijn gekomen als gevolgen: verwoestende invallen en oorlogen onder de Maya staten, die leek op de voortdurend strijdende oude Griekse stadstaten. "In deze late klassieke periode, oorlogen geïntensiveerd met verwoestende gevolgen, want als een stad-staat werd vernietigd of overwonnen, het had een rimpeleffect op de handel netwerken. Het was een soort van geglobaliseerde Maya wereld." Om meer te leren zou uitgebreide, tijdrovende enquêtes van elke site, dat is een ander soort veldwerk dan Šprajc graag om te oefenen. Zijn team zal in kaart brengen wat lijkt te zijn de kern van een nederzetting, maar er is gewoon geen tijd of mankracht om het allemaal in kaart te brengen, zodat honderden structuren worden overgelaten aan anderen om te onderzoeken en opgraven. De adrenaline van de schattenjacht is wat drijft Šprajc, het "Eureka" moment wanneer hij de begraven schat vindt. Hij is niet in het minst geprivilegieerd over wat hij ontdekt, liever laten andere onderzoeksteams duiken in de sites die hij heeft gevonden om langzaam op te graven, catalogus en te analyseren wat hij vindt. "[Deze uitgebreide mapping] is niet ons werk. We nemen de eerste stap in een onbekend gebied." Šprajc is een terugslag naar de grote 19e eeuwse ontdekkingsreizigers -- een stervend ras als de wereld kleiner wordt en de wetenschap zijn mysteries uitstraalt. Maar in de hitte van de jungle, kan de wetenschap je alleen maar zover krijgen. Intrepid spirit, eeltpalmen, zweet, bloed en geduld zijn belangrijker dan gadgets. Zoals Šprajc graag zegt, "We kunnen overleven zonder computers, maar niet zonder machetes." Noah Charney is een professor in de kunstgeschiedenis en best-selling auteur. Hij leert een Guardian Masterclass genaamd "Hoe over kunst schrijven."
Sloveense archeoloog Ivan Šprajc ontdekt oude Maya steden in de jungle van Mexico . Zijn ontdekkingen kunnen helpen verklaren waarom zoveel Maya steden werden verlaten voordat de Spanjaarden arriveerden .