Ümmügülsüm

ümmügülsüm resulzade () veya ümmügülsüm sadıkzade (; 1899, novhanı – 1944, şamahı), azerbaycanlı şairdi.

müsavat partisi'nin kurucularından muhammet ali resulzade'nin kız kardeşi, müsavat partisi ve azerbaycan demokratik cumhuriyeti milli konseyi'nin başkanlığını yapmış muhammed emin resulzade'nin kuzeni ve baldızıydı.

hayatı 
ümmügülsüm 1899'da novhanı köyünde dindar bir ailede, abdülaziz'in çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. evde babasından arapça ve farsça öğrenmiştir.

1908'de şiir yazmaya başlamıştır şiir ve öyküleri i̇qbal, yeni iqbal, açıq söz, qurtuluş, dirilik, məktəb, qardaş köməyi, azərbaycan gibi gazete ve dergilerde yayınlanmıştır. 1914'de öyküleri basında yayınlanmaya başlamış ve 1915'de solğun çiçək adlı öyküsü qurtuluş dergisinin açtığı yarışmada ödül almıştır.

1918–1920 yıllarında azerbaycan demokratik cumhuriyeti'nin kuruluşuyla ilgili olarak türk ordusuna, ey türk oğlu!, çəkil, dəf ol!, əsgər anasına, dərdli nəğmə, yurdumuzun qəhrəmanlığına, yollarını bəklədim gibi şiirler yazmıştır. nisan işgalinden sonra hicran ve bayrağım enərkən şiirlerini yazmıştır. bayrağım enərkən şiirini 3 mayıs 1920'de azerbaycan bayrağının parlamento binasından kaldırılmasıyla ilgili olarak yazmıştır. bu şiirler 1920'li ve 1930'lu yıllarda türkiye'deki azerbaycanlı siyasi göçmenler arasında geniş çapta dağıtılmıştır. i̇şgalden sonra ailesiyle birlikte hızı'ya taşınmıştır.

1937'de kocası seyid hüseyin tutuklanınca, ümmügülsüm de "halk düşmanının eşi" olarak hapse atılmıştır. evinde arama yapılmış ve mal varlığına el konulmuştur. hapishanede kaldığı süre boyunca yazıları yasaklanmıştır. bayıl hapishanesindeyken qala xatirələrim başlıklı bir anı yazmıştır. bayıl hapishanesinde birkaç ay tutuklu kaldıktan sonra 8 yıl hapis cezasına çarptırılmış ve mordovya özerk sovyet sosyalist cumhuriyeti'ndeki temlag çalışma kampına gönderilmiştir.

ümmügülsüm, 1943'de sscb i̇çişleri halk komiserliği'ne başvurarak serbest bırakılmasını istemiştir. nisan 1944'te hapisten çıkmıştır. bakü'de birkaç gün yaşadıktan sonra şehirde ikamet etmesine izin verilmemiş, bu yüzden şamahı'ya taşınmıştır. birkaç ay şamahı'da yaşamış ve eylül 1944'te 45 yaşında vefat etmiştir. şahendan mezarlığına defnedilmiştir.

ailesi 
müsavat partisi'nin kurucularından muhammet ali resulzade'nin kız kardeşi, müsavat partisi ve azerbaycan demokratik cumhuriyeti milli konseyi'nin başkanlığını yapmış muhammed emin resulzade'nin kuzeni ve baldızıydı. 1916'da celil memmedguluzade'nin ölülər adlı oyununun tağıyev tiyatrosu'nda ilk gösterimi sırasında yazar seyid hüseyin ile tanışmış, daha sonra 1920'de onla evlenmiştir.

bu evliliğinden kumral sadıkzade adında yazar olan bir kızı ve ressam olan oktay ve toğrul adında üç oğlu olmuştur. en küçük oğlu çağatay ise istihkam taburunda görev yapmıştır ancak zorlu koşullarda çalıştığı için ağır bir tüberküloz hastalığına yenik düşmüş ve 24 yaşında vefat etmiştir. oktay sadıkzade, azerbaycan cumhuriyeti halk ressamı olarak tanınmıştır.

mirası 
kızı kumral sadıkzade, son mənzili xəzər oldu adlı romanının kitabının ikinci bölümünü ümmügülsüm'e ithaf etmiştir. 18 aralık 2022'de bakü sanat galerisi'nde ümmügülsüm'ün anısına ithaf edilen çəmən ayrısı başlıklı sergi açılmıştır.

kaynakça 

1899 doğumlular
1944 yılında ölenler
azeri kadın şairler
kızıl terör kurbanları