Hollanda Kraliyet Donanması

hollanda kraliyet donanması (felemenkçe: koninklijke marine), hollanda krallığı'nın deniz kuvvetidir. hollanda silahlı kuvvetleri'nin dört ana kolundan biridir. 8 ocak 1488'de kurulan donanma, dünyanın en eski üçüncü deniz kuvveti olma özelliğine sahiptir.

17. yüzyılda hollanda cumhuriyeti'nin donanması, dünyanın en güçlü deniz kuvvetlerinden biri olarak kabul ediliyordu ve britanya-hollanda savaşları, fransa-hollanda savaşı ve i̇spanya ile birçok diğer avrupa gücüne karşı aktif bir rol oynadı. sonraki dönemde, batavya cumhuriyeti'nin deniz kuvvetleri (1795–1806) ve hollanda krallığı'nın deniz kuvvetleri (1806–1810), napolyon savaşları'nda aktif bir rol oynadı, ancak çoğunlukla fransızlar tarafından domine edildi.

günümüzdeki hollanda krallığı'nın kuruluşundan sonra, özellikle güneydoğu asya'da hollanda sömürge yönetimini koruma konusunda önemli bir rol üstlendi ve ii. dünya savaşı'nda, özellikle japon i̇mparatorluğu deniz kuvvetleri'ne karşı küçük bir rol oynadı. ii. dünya savaşı'ndan bu yana hollanda kraliyet donanması, barışı destekleyen seferberlik operasyonlarına katıldı.

üsler 
ana deniz üssü kuzey hollanda'nın den helder kentindedir. i̇kincil deniz üsleri amsterdam, vlissingen ve willemstad'da ( curaçao ) bulunmaktadır. hollanda deniz piyadeleri'nin kışlaları rotterdam'da, doorn'da, curaçao'da suffisant'ta ve aruba'da savaneta'da bulunmaktadır.

memur eğitimi 
hollanda donanması'nın subayları, den helder'deki hollanda savunma akademisi (nederlandse defensie academie) bünyesinde bulunan kraliyet deniz enstitüsü'nde (koninklijk instituut voor de marine) eğitim alırlar. her yıl yaklaşık 100-120 kişi eğitime başlar.

gemi önekleri 
hollanda kraliyet donanması gemileri için uluslararası bir ön ek, hnlms (his/her netherlands majesty's ship - onun hollanda kraliyet gemisi) kullanılır. hollanda donanması, tahtta bir kral olduğunda zr.ms. (hollandaca: zijner majesteits - onun majestesi) ön ekini, bir kraliçe olduğunda ise hr.ms. (hollandaca: harer majesteits - onun majestesi) ön ekini kullanır. bu değişiklik otomatik olarak hükümdarın görev süresinin sonunda gerçekleşir.

tarihçe 
modern hollanda donanması, 8 ocak 1488 tarihinde, kutsal roma i̇mparatoru olan maximilian ve burgonya topraklarının yöneticisi olan oğlu philip the fair tarafından çıkarılan bir "amirallik yasası"na dayandırılır.

"hollanda'nın altın çağı" 

hollanda donanması, 16. yüzyılın sonlarından itibaren avrupa sularında i̇spanya'ya karşı bağımsızlık amacıyla başlayarak, daha sonra dünya genelinde nakliye yolları, ticaret ve koloniler için birçok yerde diğer özellikle i̇ngiltere'ye karşı hollanda-i̇ngiliz savaşları dahil olmak üzere avrupa güçlerine karşı bir dizi savaşa katıldı. 17. yüzyılda hollanda donanması dünyanın en güçlü donanmalarından biri haline geldi. hollanda cumhuriyeti'nin donanması olarak, beş ayrı amiralliğin (üçü hollanda'da ve birer tane friesland ve zeeland'da) her biri kendi gemilere, personellere, tersanelere, komuta yapılarına ve gelirlere sahip olduğu bir yapıya sahipti.

ii. dünya savaşı 

i̇kinci dünya savaşı'nın başlangıcında, hollanda'nın beş kruvazörü, sekiz muhrip gemisi, 24 denizaltısı ve daha küçük gemileri, ayrıca 50 uçağı bulunuyordu. hollanda, 1940 yılında nazi almanyası tarafından kısa sürede işgal edildi ve iki hollanda hafif kruvazörü ile bir muhrip lideri ve inşa halindeki üç muhrip tersanelerinde ele geçirildi.

savaşın geri kalan kısmında, hollanda donanması müttefik ülkelerde bulunuyordu: hollanda donanmasının merkezi londra'daydı ve daha küçük birimler seylan (modern sri lanka) ve batı avustralya'da bulunuyordu. dünya çapında hollanda deniz birimleri, asker nakli yapmak, örneğin dunkirk'teki dynamo operasyonu ve d-day sırasında konvoylara eskortluk yapmak ve düşman hedeflerini vurmak gibi görevlerde bulunuyordu. hollandalı denizaltılar bazı zaferler elde etti, örneğin akdeniz'de o 21 tarafından batırılan kriegsmarine u-95 denizaltısına karşı kazanılan bir zafer, ancak savaş sırasında hollanda donanması özellikle pasifik cephesi'nde ağır kayıplar verdi.

japonya'nın savaşa katıldığı ilk haftalarda batı avustralya'da bulunan küçük bir denizaltı kuvveti, aynı dönemde birleşik krallık ve amerika'nın toplamından daha fazla japon gemisini batırdı, bu başarı amiral helfrich'e "günde bir gemi helfrich" lakabını kazandırdı. japonlara karşı yürütülen bu saldırgan operasyonlar, hem yaşanan ağır kayıplara hem de bölgedeki britanyalılar ve amerikalılara göre daha fazla başarıya katkıda bulunan bir faktördü.

ancak, şubat ve nisan 1942'de japonların hızlı ilerleyişi sırasında endonezya'daki hollanda donanması neredeyse tamamen yok oldu, özellikle java denizi muharebesi'nde (27 şubat 1942) komutanlarından karel doorman ile birlikte filosu ve 1.000 denizciyle birlikte savaşta yok oldu. kampanya süresince toplam 20 gemi kaybedildi (üç hafif kruvazöründen ikisi dahil) ve 2.500 denizci hayatını kaybetti. hollanda donanması, yetersiz finansmanın etkisiyle yıllardır zarar görmüş ve daha iyi silahlarla donatılmış ve daha ağır gemilere sahip olan bir düşmana, özellikle de long lance torpidosu ile haguro kruvazörünün hnlms de ruyter hafif kruvazörünü batırdığı bir düşmana karşı hazırlıksız gelmişti.

nato işbirliği 

kuzey atlantik antlaşması teşkilatı'nın kurulmasıyla askeri odak ordu ve hava kuvvetlerine yoğunlaşıyordu; deniz kuvvetleri kore savaşı (1950–53) sırasında daha fazla önem görmeye başladı. hükümet, iki deniz filosundan oluşan dengeli bir filo oluşturmayı kabul etti. hnlms karel doorman uçak gemisinin yanı sıra, hollanda donanması iki hafif kruvazörden (iki de zeven provinciën sınıfı), 12 muhrip (dört holland sınıfı, sekiz friesland sınıfı), sekiz denizaltı, altı fırkateyn (van speijk sınıfı fırkateyn) ve önemli sayıda mayın tarama gemisinden oluşuyordu.

nato üyesi olan hollanda, güvenlik politikasını diğer üyelerle yakın işbirliği içinde geliştirdi. 1955 yılında varşova paktı'nın kurulması batı ve doğu arasındaki silah yarışını şiddetlendirdi. teknik yenilikler hızla ortaya çıktı, radar ve sonarın tanıtımını nükleer silah sistemleri ve uzun menzilli füzeler takip etti. jeopolitik durum sabit bir askeri stratejiye olanak tanıdı. 1965 yılından itibaren hollanda donanması, standing naval force atlantic gibi belirli kalıcı nato filolarına katıldı.

notlar

alıntılar

kaynakça 

 
 
  

1488'de avrupa'da kurulan oluşumlar
hollanda kraliyet deniz kuvvetleri
kb1 felemenkçe kaynakları (nl)