Kılavuz Hatice

kılavuz hatice (gülekli hatice), milli mücadelede adana ve yöresinde savaşan halk kahramanı.

adana ve yöresinde işgalci fransızlara karşı verilen mücadelede yer almak üzere milis kuvvetlerine katıldı.  8 mayıs 1920'de, fransızlara sözde kılavuzluk ederek onları kuvay-ı milliyeciler’e esir düşecekleri karboğazı’na (gülek boğazı) getirdi. kılavuz hatice sayesinde, 44 kişilik kuvay-ı milliye grubu, yaklaşık 1000 kişilik deneyimli bir fransız birliği’ni ele geçirdi.

yaşamı 
gülek ilçesinin panzınçukur (yaylaçukuru) köyündendir. babası hasan ağa gibi, kuvay-i milliyeci idi.  kılavuz hatice, emin ve derviş ağaların millî kuvvetlerinde yer aldı. 

mondros mütarekesi’nin ardından, 17 aralık 1920 tarihinde fransızlar mersin’i işgal ettiğinde toros dağlarının kimi yerlerinde, sayıları ve silah-mühimmatları az da olsa,  kuvay-ı milliye güçleri hakimdi.  fransızlarla kuvay-ı milliyeciler arasında çatışmalar  olduğunda, hatice hanım 35 yaşındaydı. fransız işgal kuvvetleri çukurova’yı ele geçirmek için 27-28 mayıs 1920 tarihlerinde harekete geçmişti. kuvay-ı milliyeciler sayesinde, fransızlar toroslar’da tutunamadı, pozantı hariç toroslar’ın tamamı fransızlar’dan kurtarıldı.  fransız birliğinin bulunduğu  pozantı da kuvay-ı milliyeciler tarafından kuşatılınca fransız komutan mersil, birliğiyle mersin’e dönmek istedi.  geri çekilirken yolda aşiret çobanları hatice hatun ve kumcu veli’ye rastladılar. toroslar’ın dik dağları ve dar geçitlerinde hareket etme zorluğu yaşayan ve kuvay-ı milliyecilerin buradaki etkinliğinden ötürü risk altında olan fransız birliği, onlardan kılavuzluk hizmeti almak istedi.  hatice hanım, gece vakti yaklaşık1000 kişilik fransız işgal birliğine yol gösteren kılavuzlardan biri oldu. ancak  işgalci birliği güvende olacakları yollardan geçirmek yerine elmalı boğazı’na getirdi. karboğazı’nın delmeli mezarlık boğazı denilen yerinde konuşlanmış olan kuvay-ı milliye güçleri, onları bekliyordu. kılavuz hatun’dan gelen işaret üzerine çatışma başladı. fransız işgal birliğinin başındaki binbaşı mesnil, birliğiyle beraber teslim olmak zorunda kaldı. 44 kişilik kuvay-i milliyeciler, fransız ordusunun özel eğitimli birliğini teslim aldı. çatışmalarda 200 civarında fransız askeri öldü ve, 1’i binbaşı olmak üzere 23 subay ve 650 civarında er teslim alındı. esirlerle birlikte, 2 top, 8 makineli tüfek, 1000 kadar tüfek, 13 kadana (iri, güçlü, kuvvetli, cins at türü) ve 90 tane katır ele geçirildi. bu baskının haberi, çukurova batı kesimi komutanı sinan paşa’ya verildi, sinan paşa da mustafa kemal paşa’yı bir telgrafla haberdar etti. olayı öğrenen mustafa kemal paşa aşağıdaki takdir ve tebrik mesajı gönderdi:
baskın haberi, fransa tarafında büyük moral bozukluğu yarattı ve fransız işgal kuvvetlerinin bölgeye (adana, mersin, gaziantep, şanlıurfa, kahramanmaraş) ve doğu akdeniz’e hakimiyet planlarının bozulup işgalin kalkmasında kritik bir rol oynadı. ankara antlaşmasında türk tarafının masaya a daha avantajlı oturmasını sağladı.

gülekli hatice’nin kahramanlıklarının yaşatılması için adana’nın atatürk parkına “kahraman türk kadını heykeli”  dikilmiştir. atatürk bu anıtı 19 kasım 1937 günü ziyaret etmiştir. ayrıca, mersin-tarsus karayolu üzerinde, gülek'e 7 kilometrelik mesafede dikilen karboğazı kuvayi milliye anıtı da gülekli hatice'nin anısını yaşatmaktadır.

kaynakça 

türk kadın kahramanlar
türk kurtuluş savaşı'nda kadınlar