Hitit askeri yemini

hitit askerlik yemini (cth 427) iki çivi yazılı tablet üzerine yazılmış bir hitit metnidir.

i̇lk tablet sadece parçalar halinde korunmuştur (kbo xxi 10, kub xl 13 ve küçük parçalar), ikinci tablet ise üç kopya halinde günümüze ulaşmıştır ve neredeyse tamamen yeniden düzenlenebilir. en eski nüsha (kub xl 13) parçalıdır, ancak daha genç iki nüsha (kub xl 16, kbo vi 34) iyi korunmuştur.

açıklama 

eski hititçe olan metin, sonraki müstensihlerin bazı yazım hatalarıyla birlikte, askeri komutanların edecekleri yemini tarif etmektedir. daha doğrusu, yemin edenlerin sözlerini tutmamaları halinde başlarına gelecek sıkıntıları temsil etmesi amaçlanan bir dizi sembolik eylemi tanımlamaktadır.

örneğin bir keresinde, bağlılık yemini edenlerin önüne kadın kıyafetleri, bir iğ ve bir ok getirilir. ok kırılır ve onlara yeminlerini bozmaları halinde silahlarının da kırılacağı, kadın yapılmaları ve kadın işleri verilmesi gerektiği söylenir. sonra önlerine kör ve sağır bir kadın getirilir ve eğer sözlerinden dönerlerse bunun gibi kör ve sağır kadınlar olacakları söylenir.

daha sonra, önlerine asit hastalığından muzdarip bir insan figürü getirilir ve onlara sözlerini bozmaları halinde karınlarının su ile şişeceği ve yemin tanrılarının karınlarındaki yavrularını (tohumlarını) yiyeceği söylenir.

akkado-sümer yazımı niš dingir (hititçe lengai-'''yi temsil eder) ile tekrar tekrar çağrılan yemin tanrıları, antlaşmalar tanrıçası i̇şara ve ay tanrısı kaskuh ile özdeşleştirilir.

bu benzetmelere yemin edenler "öyle olsun" diyerek katılırlar. yeminin bozulması durumunda şartlı olarak kendini lanetleme şeklinde yemin etme, diğer erken hint-avrupa kültürlerinde tipiktir.

 diğer metinlerdeki paralellikler 
'askeri yeminler' olarak bilinen hitit kompozisyonları da "şehir komutanlarının i. arnuwanda, ašmunikkal ve tudḫaliya'ya sadakat yemini" gibi metinlerle yakından ilişkilidir. ayrıca, "tudḫaliya iv'ün talimatları ve saray mensupları i̇çin yemin dayatması" da aynı kategoriye girmektedir.

bu tür paralellikler, örneğin, bir rahibin ayinleri gerçekleştirdiği ve askerler rızalarını ifade ederken gelecekteki cezaları dile getirdiği aşağıdaki metinde açıkça görülmektedir.
 "sonra ellerine balmumu ve koyun yağı koyup ateşe atar ve şöyle der: "bu balmumu nasıl eriyor ve koyun yağı nasıl ayrışıyorsa, yeminini bozan ve ḫattusa kralını aldatan kişi de balmumu gibi erisin ve koyun yağı gibi ayrışsın!" onlar da "öyle olsun!" dediler."kbo 6.34++ i 47′–ii 4; oettinger 1976: 8–9; collins 1997: 165

 daha genç metin 
benzer içeriğe sahip, 'ikinci askeri yemin' olarak adlandırılan daha genç bir metin (cth 428) daha vardır. daha parçalı olan bu metnin temel farkı, yemin edenlere sözlerini tutmaları halinde refah vaat edilmesi ve yeminlerini bozmaları halinde yok edilmekle tehdit edilmeleridir. eski yeminle karşılaştırıldığında, genç metin hitit panteonunun hurrilerin tanrılarından giderek daha fazla etkilendiğini göstermektedir.

 kaynakça 

 diğer okumalar 
 pritchard, j. b. (ed.). (1969). ancient near eastern texts relating to the old testament with supplement''. princeton university press. isbn 0-691-03503-2. the oaths are translated in pages 353–354.

askeri yeminler
hitit i̇mparatorluğu'nun askeri tarihi
hitit metinleri