Jerez de García Salinas

jerez () meksika'nın zacatecas eyaletinde bir kasaba ve belediyedir. i̇kisini birbirinden ayırmak için kasabaya, 19. yüzyıldaki bir reformcunun onuruna resmi olarak jerez de garcía salinas adı verilmiştir. jerez kasabası, meyve ağaçları ve süt ürünleri üretimiyle bilinen kırsal bir alanı kapsayan 128 başka topluluğu yönetmektedir. jerez, eyaleti başkenti zacatecas'a yakın olması ve el sanatları, geleneksel yemekler ve mimari unsurlar sunması nedeniyle turizmi teşvik etmek amacıyla federal turizm sekreterliği liderliğinde yürütülen pueblo mágico ("büyülü şehirler") tanıtım girişiminin bir parçası olmuştur.

şehir 

jerez kasabası, ormanlar ve meyve bahçeleriyle çevrili derin bir vadide bulunmaktadır ve eyalet başkenti zacatecas'tan 57 kilometre uzaklıkta yer almaktadır.

mimarisi ve düzeni onu eyalet başkentinden farklı kılar. kasabanın odak noktası, tarihsel olarak geleneksel pazarın yeri olarak hizmet veren, jardín (bahçe) rafel páez olarak bilinen merkezi bir meydandır. bu meydan, süslü bir ferforje çitle çevrilidir ve merkez parçası, kumtaşı tabanlı metalden yapılmış mağribi tarzı bir büfedir. pazar günleri, domino oynayan erkekler ve kendine özgü ritmiyle tanınan tamborazo adlı yerel müzik türünü icra eden grupların popüler bir buluşma yeri haline gelir.

meydanın güney tarafında, biri romantizm tarzında, diğeri arapça olmak üzere iki farklı kemer stiline sahip humboldt kapısı yer alır. kuzeyde, tarihi 1797 yılına dayanan ve başlangıçta özel bir konut olarak yapılan portal inguanzo yer alır. bugün bina bir kafe ve dondurma dükkanı olarak hizmet vermektedir.

palacio municipal (municipal palac) veya şehir yönetim binası, 1730 ve 1745 yılları arasında inşa edilmiş eski iki katlı bir konakta yer almaktadır. binanın kumtaşından yapılmış barok bir cephesi vardır. 20. yüzyılın son yıllarında tadilat görmüş ancak orijinal cephesi titizlikle korunmuştur. i̇çeride kemerlerle çevrili merkezi bir avlu ve katları birbirine bağlayan iki merdiven boşluğu bulunmaktadır. ana merdiven doğu tarafında yer alırken, güney merdiveninde francisco garcía salinas'ın bir portresi yer almaktadır.

yerel halklara yönelik eski bir hastanenin yerine inşa edilen nuestra señora de la soledad tapınağı'nın (meryem ana'nın yalnızlığı) tarihi 1805 yılına kadar uzanır. mimarın santiago de compostela'daki katedralden ilham aldığı söyleniyor. stili neoklasiktir, ancak özellikle ana atriyum kapısında çeşitli barok unsurları bünyesinde barındırmaktadır. i̇ç mekan, i̇sa'nın ölümünün ardından meryem ana'nın resmini barındıran ana sunak ile karakterize edilmiştir. ek olarak, kutsal alanda incelikle şekillendirilmiş günah çıkarma kabinleri ve bir kürsü bulunmaktadır. ' general ' olarak bilinen ve her yıl ocak ayından şubat ayına kadar kutlanan bu yerel simge, meksika devrimi sırasında askerler tarafından onurlandırıldığında ön plana çıkmıştır.

edificio de la torre (torre binası), belediyede eğitim ve kültürü teşvik etmek amacıyla 1894 yılında pantaleón de la torre tarafından bağışlanan alanda inşa edilmiştir. başlangıçta kız okulu olarak hizmet vermiştir. zacatecas katedrali'nin kuzey kulesinden de sorumlu olan taş ustası dámaso muñetón tarafından inşa edilen binanın mimari tarzı, romantizm ve mağribi etkilerinin bir karışımıdır. bugün edificio de la torre, jerez kültür merkezi'ne ve belediye kütüphanesine ev sahipliği yapmaktadır. binanın bitişiğinde çizmeler, geniş kovboy şapkaları ve işlemeli deri kemerler ( piteado ) gibi yerel el sanatlarının üretimine ve satışına ayrılmış bir sokak bulunmaktadır.

nuestra señora de la soledad tapınağı'nın arkasında hinojosa tiyatrosu'na bakan jardín (bahçe) hidalgo bulunur. üçerli ve beşerli gruplandırılmış kemerler, pencereler ve korkuluklarla mağribi tarzında inşa edilen tiyatro, yerel politikacı josé maría hinojosa'nın çabalarıyla 1876 ile 1890 yılları arasında inşa edilmiştir. sahne kumtaşından bir kemerin altına yerleştirilmiştir ve koltuklar ahşaptan ince bir şekilde oyulmuştur. tarihinin büyük bölümünde aydınlatma karbür lambalarla sağlanıyordu ve o dönemden kalma büyük bir ayna hala durmaktadır. binanın meksika devrimi sırasında kışla olarak kullanıldığı sanılıyor. günümüzde canlı performanslar için kullanılan yapı, geçmişte sinema salonu, sosyal etkinlik mekanı, kütüphane ve devlet okulu gibi çeşitli işlevlere sahipti. binanın bitişiğinde, marangozluk aletleri, arkeolojik parçalar, dikiş makineleri ve bölgenin zengin tarihine ait çok daha fazlasının yer aldığı topluluk müzesi bulunmaktadır.

ramón lópez velarde evi müzesi, şehrin en ünlü şairinin adını taşıyan caddede yer almaktadır. bu ev, lópez velarde'nin çocukluk eviydi ve 19. yüzyıldan kalma orijinal mobilyalarını korumaktadır. sergide aynı zamanda aile fotoğrafları ve meksika bağımsızlık savaşı'nın sona ermesinin 100. yıldönümü anısına 1921'de tamamlanan 'suave patria' gibi eserlerin el yazmalarının kopyaları da dahil olmak üzere şairin kişisel eşyaları da sergilenmektedir. bina 1951 yılında müzeye dönüştürülmüştür ve 2009 yılında, lópez velarde'nin şiirlerinin kayıtları, orijinal mobilyalar ve şairin kişisel eşyalarının çoğuyla birlikte yenilenerek mekan yenilenmiştir.

inmaculada concepción bölgesi beyaz kumtaşından inşa edilmiştir. basit bir tek çan kulesi ve barok bir cepheye sahip olan bina 18. yüzyılda inşa edilmiştir. ana girişin kemeri, bir papalık tacı ve aziz petrus'un anahtarları ile taçlandırılmıştır ve yakınlarda dört evangelistin resimleri bulunmaktadır. i̇ç mekan neoklasik olup sunaklarda ve sütunlarda altın varak vurgularla süslenmiştir.

şehir merkezinden uzakta bulunan birçok başka simgesel yapı da mevcuttur. casa de campesino, bir zamanlar kırsal çiftçilere yönelik çeşitli organizasyonlara ev sahipliği yapmış, 18. yüzyıldan kalma bir yapıdır. günümüzde çok amaçlı bir yapıdır. nuestra señora de los dolores (hüzün hanımefendimiz) şapeli 19. yüzyılın başında inşa edilmiştir. portal de las palomas, plaza tacuba olarak bilinen bir meydana bakan birçok geleneksel bara ev sahipliği yapmaktadır. tizoc bar sadece bir bar değil aynı zamanda antika ve el işi ürünlerin satışı konusunda uzmanlaşmış bir mağazadır. mevcut kasaba pazarı iki tarafı kemerli bir yapıdır. bu pazarda meyveler, sebzeler, el işi ürünler ve hazır yiyecekler de dahil olmak üzere çeşitli ürünler sunulmaktadır.

hafta sonları işletmelerin tamamen ya da kısmen kapanmasıyla kasaba yaşamının büyük bir kısmı geleneksel olmaya devam etmektedir. charrería ve boğa güreşi bölgenin kültürel mirası açısından önem gösterir. kasabadaki önemli bir gelenek, feria de primavera'nın ( bahar şenliği ) başlangıcını simgeleyen kutsal cumartesi günü yahuda'nın yakılmasıdır . bu günde charrería, horoz dövüşü ve boğa koşusu gibi etkinlikler gerçekleşir. günlük aktiviteler kasabanın bar sahipleri tarafından düzenlenir ve yaklaşık 70.000 ziyaretçi çeker. feria de primavera laik bir fuardır ve eyalette kendi türündeki en eski ve en geleneksel fuardır. kökenleri, yerel yetkililerin meyve ürünlerinden ipliğe, minerallere ve alçıya kadar bölgedeki ürünleri tanıtmayı hedeflediği 1824 yılına kadar uzanır. karnaval sırasında çocukların, çok genç (bir ila iki yaş arası) boğalar arasında koştuğu la jerezaditas adı verilen eşsiz bir gelenek de vardır.

belediye 

jerez kasabası, 1.521 km2'lik bir alanı kapsayan 128 ayrı yerleşim birimi için yerel yönetim olarak hizmet vermektedir. kısaca jerez adıyla anılan belediye, fresnillo, calera de víctor rosales, susticacán, zacatecas, villanueva ve valparaíso belediyeleriyle sınırlarını paylaşır. belediye sınırları içindeki en büyük yerleşim, belediye nüfusunun yarısına ev sahipliği yapan belediye merkezidir. diğer önemli yerleşim birimleri arasında ermita de guadalupe, ermita de los correa, el cargadero ve santa rita bulunmaktadır. bunlar ağırlıklı olarak kırsal, tarım kasabalarıdır. özellikle el cargadero, amerika birleşik devletleri'nden gelen gurbetçi nüfusuyla tanınır.

hacienda de ciénega, 19. yüzyılda zacatecas'ın en etkili ailelerinden biri olan gordoa ailesine aitti. hacienda yalnızca dışarıdan görülebilir. ana ev ve şapel kalın duvarlara ve büyük, ağır ahşap kapılara sahiptir. şapel, our lady of sorrows'a adanmıştır. kompleks, ağaçlarla dolu geniş bir meydanı kapsamaktadır.

siteler, haciendalar ve çiftlikler

tarih 

bölge, kasabanın kurucuları olan ve aslen i̇spanya'nın jerez de la frontera kentinden gelen pedro carrillo dávila, pedro caldera ve martín morelos tarafından adlandırılmıştır. zacatecas'taki kasaba, adını i̇spanyol benzerinden alır. 'jerez', ürünün bolluğunu ifade eden arapça 'scherich' kelimesinden gelir. bu ismin seçilmesinde zacatecas bölgesinin bereketi ve kurucuların memleketine benzerliği etkili olmuştur. kasabanın adına ek yapılması 1952'de gerçekleşmiştir ve bu, arazinin yeniden dağıtımında, tekstil fabrikalarının kurulmasında ve okulların açılmasında kilit rol oynayan yerel politikacı francisco garcía salinas için bir saygı duruşu niteliğindedir. belediye aynı zamanda maría de la soledad'ın resmini içeren resmi bir mührüne de sahiptir.

i̇spanyolların gelişinden önce bölgeye iki yerli grup hakimdi: guachichiller ve zacatecolar. zacatecolar nahuatl'a benzer bir dil konuşuyorlardı ve tarımla uğraşıyorlardı.

16. yüzyılda jerez, cristobal de oñate'nin altın aramak için geçtiği ve sonunda zacatecas şehrinin güneybatısında keşfettiği rota üzerinde bulunuyordu. bu bölgedeki arazi fetih'teki rolü nedeniyle yüzbaşı pedro carrillo dávila'ya verildi. fatih bernardino vázquez de tapia'nın kızı sancha de belmar ile evlendi. misyonerler, 16. yüzyılın sonlarına kadar bölgedeki yerli nüfusu dönüştürmek için çalışarak onları takip etti. kasabadaki orijinal kiliseler ildefonsus ve saint dominic'e adanmıştır.

sözlü tarihe göre kasaba, guadalajara ile zacatecas arasındaki yolu yerel saldırılardan korumak için 1536 yılında kuruldu. ancak yazılı kayıtlar kasabanın kuruluşunu resmi olarak 1570 yılına tarihlemektedir.

meksika bağımsızlık savaşı sırasında, i̇spanyol kraliyetine sadık güçler 1811'de kasabanın kontrolünü ele geçirdi ve isyancılara yardım ettiğinden şüphelenilenleri infaz etmeye başladı. bu olay, kasabanın daha sonra bağımsızlık hareketine verdiği destekte belirleyici bir rol oynadı.

1898 ticaret rehberine göre aynı dönemde jerez'de faaliyet gösteren madencilik şirketleri compañía minera la soledad, compañía minera palmira ve compañía minera san luis idi. bu dönemde jerez, iki matbaaya, bir bira fabrikasına, iki binek/taşıyıcı araç imalatçısına, antonio castellanos'a ait tek bir otele, iki gümüşçüye, üç un değirmenine ve çok sayıda başka işletmeye ev sahipliği yapıyordu.

19. yüzyılda kasaba ve çevresi, öncelikle tarıma bağlı olarak büyüme ve refah yaşadı. maría de la soledad tapınağının ilk aşaması 1819'da tamamlandı. eyaletin instituto literario'su (edebiyat enstitüsü) burada kuruldu ancak daha sonra 1837'de zacatecas şehrine taşındı. hinojosa tiyatrosu 1869'da inşa edildi. 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında bölgenin nüfusu yaklaşık 12.000 kişiydi. jerez civarındaki çiftlikler bölgedeki en verimli çiftlikler arasındaydı. ancak burada malları pazara taşımak için bir demiryolu yapılmadı; bunun yerine zacatecas şehrine gönderildiler. bu dönemde kasabanın tanınmış sanatçılarından ikisi ramón lópez velarde (1888 doğumlu) ve máximo pérez torres (1899 doğumlu) ortaya çıktı.

meksika devrimi'nin patlak vermesinden hemen önce, 15 eylül 1910'da burada bir olay meydana geldi. bu tarihte kurtuluş savaşı'nın başlangıcını anmak amacıyla geleneksel grito de dolores düzenlendi. ancak kasaba halkı, iktidardaki porfirio díaz'a karşı çıkan politikacıyı desteklemek için "viva méxico" diye bağırmak yerine "viva madero " diye bağırdı. bu, sonraki günlerde siyasi istikrarsızlığa yol açtı.

bölgede díaz'a karşı olan isyancılara durum bildirildi ve 19 eylül'de federal birlikleri pusuya düşürüp öldürdüler. ayrıca hinojosa tiyatrosu ve belediye binasını da ateşe verdiler. bu yangın, belediyenin birçok tarihi kaydını yok etti ve durum kötüleştikçe çok sayıda kasaba sakini başka yerlere kaçmak zorunda bıraktı.

şehir, 1913'te pánfilo natera liderliğindeki birlikler tarafından resmen ele geçirildi. kasaba devrim'den sağ kurtuldu, ancak toparlanması sonraki cristero savaşı nedeniyle yavaşladı. bu süreçte büyük bir çatışma santa fe topluluğunun yakınında meydana geldi ve cristeros'un zaferiyle sonuçlandı.

1952'de kasabanın adı "jerez"den "jerez de garcía salinas"a değiştirilirken, belediye resmi adını "jerez" olarak korudu. virgen de la soledad'ın görüntüsü 1979'da yenilenmiştir. yeni belediye sarayı 1983 yılında dönemin meksika başkanı miguel de la madrid tarafından açıldı. 2001 yılında belediye, meksika devrimi'nden bu yana partido revolucionario institucional (pri) olmayan ilk başkanını seçti.

coğrafya 
bölge, sierra de jerez'i bulabileceğiniz kuzey kenarı hariç, bazı küçük tepelerle birlikte genel olarak düzdür. bölgedeki en yüksek rakım deniz seviyesinden 2.750 metreye ulaşır. şehir merkezinin yaklaşık yirmi kilometre batısında, belediyenin doğal manzaralarının çoğunun bulunabileceği sierra de los cardos yer alır. sıradağlar, kamp, dağ bisikleti, kaya tırmanışı, rappelling ve diğer sporlar gibi aktivitelere uygun engebeli araziler sunmaktadır. yağışlı mevsimde çok sayıda dereler akar.

birincil yüzey suyu kaynağı belediyenin içinden kuzeyden güneye uzanan jerez nehri'dir. bu nehir ve çeşitli akarsular, encino mocho ve tesorero dahil olmak üzere beş baraja ev sahipliği yapmaktadır. cargadero ve tesorero barajları spor balıkçılığı açısından popülerdir. ayrıca bölgeye, topluma içme suyu sağlayan ve tarımsal ihtiyaçları destekleyen 158 kuyu hizmet vermektedir.

i̇klim 
i̇klim ılıman ve kuru olup, yıllık yağış miktarı yaklaşık 500 mm seviyesinde olup, çoğunlukla yaz aylarında görülür. yıllık ortalama sıcaklık 16 derecedir.

flora ve fauna 
belediye, pırnal meşesi, çam ağaçları, mesquite, huizache, nopal kaktüs ve çeşitli çim türleri dahil olmak üzere bir dizi yabani bitki örtüsüne sahiptir. yerel yaban hayatı ağırlıklı olarak tavşan, puma, cirit, yaban kedisi, çakal, geyik ve rakun gibi memelilerin yanı sıra çeşitli kuşlar ve sürüngenlerden oluşur.

sosyoekonomi 
belediyenin ekonomisi öncelikle mısır, fasulye ve hayvan yemi gibi mahsuller dahil olmak üzere tarıma odaklanmaktadır. bölge, şeftali, elma ve kayısı üretiminde uzmanlaşmış meyve bahçeleriyle ünlüdür ve üretimin yaklaşık yarısı el cargadero kasabası çevresinde yoğunlaşmıştır. ayrıca peynir gibi ürünler üreten önemli bir süt endüstrisi de bulunmaktadır.

bölgedeki bir diğer önemli geleneksel ekonomik faaliyet ise eyer, çizme ve özellikle kemer gibi deri ürünleri içeren ve genellikle maguey elyaf (piteado) ile işlenmiş zanaatkarlığı içerir. ayrıca zanaatkarlar demir, taş işçiliği ve çömlekçiliğin yanı sıra altın ve gümüş takılar, özellikle de altın telkari yarım ay küpeler de üretirler.

başkente olan yakınlığına rağmen jerez eyaletteki turistlerin çoğu tarafından nispeten keşfedilmemiş durumdadır. turizmi teşvik etmek amacıyla jerez kasabası, federal hükümetin pueblos mágicos programına katılarak geleneksel mimarisini, kültürel geleneklerini ve mole jerezano (bademli köstebek sosu), carne de puerco en salsa verde, carne adobada, carne deshebrada (kıyılmış sığır eti), asado de boda, brocheta jerezana (sosis, domuz pastırması, soğan, domates ve poblano biberli sığır eti uçları), burritolar ve meyveli dondurmalar gibi yemekleri içeren zengin bir mutfak mirasını da öne çıkarır. 

ziyaretçiler ayrıca las margaritas su parkı ve kamp, yürüyüş, rappelling ve eksiksiz bir açık hava deneyimi için iyi donanımlı kabinler sunan el manantial eko-turizm merkezi gibi ilgi çekici yerlerin keyfini çıkarabilirler.

hükümet

belediye başkanları

kaynakça

dış bağlantılar 

 kültürel web sitesi
 tarihsel web sitesi

pueblos mágicos
zacatecas'taki yerleşim birimleri
kb1 i̇spanyolca kaynakları (es)
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar