Anapa Kuşatması (1790)

1790 kışındaki anapa seferi, rus i̇mparatorluğu'nun anapa kalesini ele geçirmek için çerkeslere ve osmanlı'ya karşı başlattığı askeri seferdir. sefer rus ordusu için fiyaskoyla sonuçlandı, anapa kalesini kuşatma girişimleri birkaç kez başarısız oldu. ruslar ancak bir yıl sonra gerçekleşen anapa kuşatmasında galip geldi.

önceki olaylar 
anapa kalesi, günümüzün krasnodar kray bölgesinde, karadeniz kıyısında yer almaktadır. yanında bığurqal adında bir çerkes yerleşimi vardı. çerkesler türklerle ticaret yapmak için anapa kalesi'ne geliyorlardı ve bu da bölge ekonomisine katkı sağlıyordu. anapa yüzyıllar boyunca bu rolü üstlendi. pek çok türk, rum ve cenevizlinin çerkesya ve abhazya'dan mal ve köle satın almak için geldiği canlı bir ticaret merkeziydi. kalenin başına bir türk paşası vardı ve kalenin korumasının çoğunu çerkes askerler oluşturuyordu.

kale, 18. yüzyılın sonlarına gelindiğinde stratejik konumu nedeniyle osmanlılar, ruslar, çerkesler, kırım ve nogaylar arasında bir savaş alanı haline geldi.

bu dönemde çeçen savaşçı ve i̇slam alimi olan i̇mam mansur popülerliğini arttırarak halkı rus ordusuna karşı savaşmaya çağırıyordu. mansur, 1785'de çerkesya ordularının başına geçti.

1787'de osmanlılar, ruslardan kırım'ı boşaltmalarını ve karadeniz yakınındaki topraklarından vazgeçmelerini talep etti. rusya bunu bir savaş nedeni olarak gördü ve savaş ilan etti. böylece 1787-1792 osmanlı-rus savaşı patlak verdi. bunun ardından i̇mam mansur ordusuyla birlikte anapa kalesine gelerek kaleyi savunmaya hazırlandı. 1787'de ruslar kaleyi ele geçirmeye çalıştı, ancak başarısız oldu.

sefer 
rus ordusu çerkesya'nın içine doğru ilerledi ve jilehoy muharebesi gerçekleşti. anapa'ya doğru yola çıkan 12.000 kişilik rus ordusunun başında general yuri bibikov vardı. bibikov, civardaki çerkes ve nogay boylarına saldırmaya başladı ve onları mağlup etti.

bibikov, civardaki kafkasyalı boylarına karşı zaferinin ardından 24 mart'ta anapa kalesine saldırdı. rus birliklerinin tırmanma merdivenleri, atları ve yiyecekleri yoktu ve çevredeki çerkes nüfusu, rusları desteklemek yerine osmanlıları destekleyerek rus kamplarına saldırmaya başladı. güçlü topçu savunması ve mansur kuvvetlerinin sürekli olarak yanlardan saldırıları nedeniyle rus ordusu birçok askerini kaybederek geri çekilmek zorunda kaldı. bibikov en az 5.000 adamını kaybetti ve 1.000 hasta ve yaralı daha 40 gün sonra öldü. rus çariçesi katerina, bibikov'u görevden aldı ve daha sonra duruşmaya çıkardı.

ruslar daha sonra general radiyev, general palakin ve general rabinder komutasındaki üç hatta bölünmüş 10.000 ek birlik ile takviye edildi. kuşatmayı yeniden başlattılar. çatışmalar ilkbahar ve yaz boyunca devam etti ve rus tarafının büyük kayıplar vermesine rağmen kimse zafer ilan edemedi. 22 eylül 1788'de rus kuvvetleri neredeyse anapa'yı ele geçirdi, ancak başarısız oldular.

osmanlı devleti bu dönemde rusya'nın ağır kayıplarından yararlanmış ve bu durum nedeniyle hem karada hem de denizde savunmadan saldırıya geçmiştir. ancak 9 ağustos 1789'da osmanlı deniz kuvvetlerinin saldırısı başarısızlıkla sonuçlandı ve ruslara mağlup oldular. aynı gün battal hüseyin paşa kabardey'e (doğu çerkesya) yürüyüş emrini verdi. daha önce de destek sözü veren dağıstan ve kabardey çerkes aşiretlerinin liderlerine bazı mektuplar ve hediyeler gönderiliyordu. mansur'un da bu çabaya katılmasıyla battal paşa'nın ordusunun asker sayısı 30.000'e ulaştı.

kaynakça

bibliografi 

 
 
 sergei r. grinevetsky، igor s. zonn، sergei s. zhiltsov، aleksey n. kosarev، andrey g. kostianoy (2014), the black sea encyclopedia.
 m. sadık bilge (2005), osmanlı devleti ve kafkasya: osmanlı varlığı döneminde kafkasya'nın siyasî-askerî tarihi ve idarî taksimâtı, 1454-1829.
 
 
osmanlı i̇mparatorluğu'nun muharebeleri
1790'da rusya
çeçenistan tarihi
1790'da çatışmalar
rusya'nın savaşları