Baitag Bogd Savaşı

baitag bogd dağı savaşı (moğolca: байтаг богдын тулгарал, romanize: baitag bogdyn tulgaral) veya beitashan olayı (çince: 北塔山事件; pinyin: běitǎshān shìjiàn; wade-giles: pei-ta-shan shih-chien; alternatif olarak baitak bogdo olayı)çin, moğolistan halk cumhuriyeti ve sovyetler birliği arasında yaşanan bir sınır çatışmasıdır.

moğolistan halk cumhuriyeti, çin hükümeti tarafından moğol ve sovyet mevzilerine saldırmak üzere gönderilen çinli bir müslüman hui süvari alayı nedeniyle çin cumhuriyeti ile bir sınır anlaşmazlığına dahil oldu.

sincan'daki bir polis karakolunda 1945'ten önce ve sonra her zaman çinli nöbetçilerden oluşan bir çin polis gücü görev yapmıştır.

birinci süvari tümeni'nin komutanı olarak salar müslüman tümgeneral han youwen, çatışmaların başlamasından yaklaşık üç ay önce kuomintang askeri komutanlığı tarafından hui müslüman general ma xizhen'i bir bölük askerle takviye etmek üzere baitag bogd'a gönderildi. baitag bogd'da han youwen, sovyet ve moğol kuvvetlerine karşı savunma yapan tüm müslüman süvarilerin komutanıydı. han, amerikalı muhabir a. doak barnett'e sınırın dağların kuzeyinde yaklaşık  olması gerektiğine inandığını söyledi.

çin kuomintang için çalışan çinli müslüman ve türki kazak güçleri sovyet ve moğol birlikleriyle savaştı. haziran 1947'de moğollar ve sovyetler kazaklara karşı bir saldırı başlatarak onları çin tarafına geri sürdüler. ancak çatışmalar bir yıl daha devam etti ve 5 haziran 1947 ile temmuz 1948 arasında 13 çatışma meydana geldi.

moğolistan, sovyet yanlısı özel komiser li rihan'a sincan'ın kontrolünü ele geçirmesinde yardımcı olmak amacıyla, çhc yanlısı özel komiser us man'a (osman) karşı sincan'ı işgal etti. çin savunma bakanlığı sözcüsü dış moğol askerlerinin pei-ta-shan'ı ele geçirdiğini duyurdu ve askerlerin pei-ta-shan yakınlarında direndiğini belirtti.

elit qinghai çinli müslüman süvarileri 1947'de moğolları ve sovyetleri yok etmek için çin kuomintang tarafından gönderildi.

haziran 1947 başlarında pei-ta-shan, sovyet ve moğol bombardıman uçaklarına karşı savaşmaya devam eden çin birlikleri tarafından yeniden ele geçirildi; çin yasama yuan'ı moğol istilasına karşılık olarak sovyetler birliği'ne karşı daha güçlü politikalar talep etti. bombalar 5 haziran'da moğol ve sovyet uçaklarından atılmaya başlandı.

çin cumhuriyeti kuvvetleri sekiz dış moğol askerini esir alırken, 30 at ve iki çin cumhuriyeti askeri bombardımanda öldü. çin cumhuriyeti, moğollar ve sovyetler tarafından yapılan sınır saldırısına karşı bir protesto yayınladı. çin cumhuriyeti, sovyet uçaklarını saldırıya karışmakla suçladı. amerika'nın çin büyükelçisi dış moğolistan devletini sovyetler birliği'nin bir aracı ve kolu olarak damgaladı. sovyetler müdahalelerini kazaklara karşı hedefliyordu. çinli gen. sung, ele geçirilen sovyet tarzı moğol askeri başlıklarını ve bir sovyet haritasını amerikan büyükelçisine gösterdi. sovyet tass haber ajansı, moğol subaylarının korkunç bir şekilde öldürüldüğünü ve parçalandığını iddia etti. douglas mackiernan 19 haziran 1947'de baitag bogd'a gönderildi. moğollar, savaşta sovyet birliklerinden ele geçirilen sovyet silahlarına sahipti. kazaklar yenilebilir malzeme sıkıntısı çekiyordu. kazak lider osman'a göre baitag bogd'un tamamı dış moğol işgali tehdidi altındaydı.

çinli general ma xizhen ve kazak osman batur, haziran ayı boyunca moğol birliklerine ve uçaklarına karşı savaştı ve şiddetli çatışmalar yaşandı. mpr haziran 1947'de tabur büyüklüğünde bir kuvvet kullandı ve sovyet hava desteği aldı. moğollar defalarca çin hatlarını yokladı.

ayrıca bakınız
i̇li i̇syanı

bibliyografya

kaynaklar

çin i̇ç savaşı
çin i̇ç savaşı'nda muharebeler