Hitit yasaları

nesilim kanunları olarak da bilinen hitit kanunları, mö 1650 - 1500 yılları arasına tarihlenen eski bir hukuk kodudur. hattuşa'da bulunan bir dizi hitit çivi yazısı tablette korunmuştur (cth 291-292, 200 kanunu listeler). eski hititçe'nin yanı sıra orta ve geç hititçe'de de yazılmış kopyaları bulunmuştur, bu da hitit i̇mparatorluğu (yaklaşık mö 1650-1100) boyunca geçerli olduklarını göstermektedir.

hitit kanunları, imparatorluğun sosyal yapısını, adalet ve ahlak anlayışını yansıtmakta ve diğerlerinin yanı sıra saldırı, hırsızlık, cinayet, büyücülük ve boşanma gibi yaygın olarak yasaklanmış eylemleri ele almaktadır. kanun, kölelere insanca muameleyi de içeren sosyal konuları kapsayan bazı hükümleri nedeniyle özellikle dikkate değerdir. özgür erkeklerden daha aşağı görülmelerine rağmen, kanun kapsamındaki kölelerin istedikleri kişiyle evlenmelerine, mülk satın almalarına, işyeri açmalarına ve özgürlüklerini satın almalarına izin verilmiştir. assura kanunu veya hammurabi kanunu ile karşılaştırıldığında, nesilim kanunu, kanun ihlalleri için daha az şiddetli cezalar da öngörmüştür.

kökeni ve gelişimi 
yasal belgeyi tam olarak kimin yazdığı bilinmemekle birlikte, bazı tarihçiler kaynağının hitit toplumunda önemli veya yüksek güç sahibi biri olduğuna ve bunun bir kral bile olabileceğine inanmaktadır.

görünüşe göre cezalarda en az iki kez değişiklik yapılmıştır: birincisi, eski, ancak görünüşe göre korunmamış bir 'proto-edisyon'da bulunan cezaları genellikle azaltan kara - kinuna değişiklikleri; ve ikincisi, zaten değiştirilmiş eski hitit versiyonundaki cezalarda yapılan 'geç dönem' değişiklikleri.

hitit kanunları yaklaşık 500 yıl boyunca kullanımda kalmıştır ve birçok nüsha, dilbilgisindeki değişiklikler dışında, görünürdeki düzensizliğiyle 'orijinal baskı' olarak adlandırılabilecek olanın kölece kopyalandığını göstermektedir; sonradan düşünülen bariz şeyleri bile daha uygun bir konuma yerleştirerek 'toparlama' girişiminde bulunulmamıştır. hammurabi kanunları gibi hitit kanunları da i̇branice kutsal kitap'ta bulunan birçok kanuna benzemektedir; örneğin scholz (2021) hitit tecavüz kanunu §197'nin tesniye 22:29'u anımsattığını belirtmiştir.

külliyat 
yasalar içtihat yasaları olarak formüle edilmiştir; bir koşulla başlar ve ardından bir hüküm gelir, örneğin "bir erkek ya da kadın kölenin kulağını koparan kişi 3 şekel gümüş ödeyecektir". yasalar ölüm cezasından kaçınıldığını göstermektedir; ciddi suçlar için olağan ceza zorla çalıştırılmak üzere köleleştirilmedir. her biri yaklaşık 200 maddeden oluşan iki ayrı tablette korunmuşlardır, birincisi 'insan', ikincisi 'asma' olarak kategorize edilmiştir; üçüncü bir set daha var olabilir.

kanunlar benzer maddelerden oluşan sekiz grupta toplanabilir. bunlar çoğunlukla öksüz kalmış gibi görünen iki tür maddeyle birbirinden ayrılır: kutsal ya da büyüsel tümceler ve sonradan düşünülmüş tümceler. bu derlem ve sınıflandırma şeması dewhirst'e (2004) dayanmaktadır.

 i saldırganlık ve saldırı: madde 1 - 24
 ii evlilik ilişkileri: madde 26 - 38
 iii yükümlülükler ve hizmet - tukul: madde 39 - 56
 iv mülke saldırı ve hırsızlık: madde 57 - 144
 v sözleşmeler ve fiyatlar: madde 145 - 161
 vi sakral konular: madde 162 - 173
 vii sözleşmeler ve tarifeler: madde 176 - 186
 viii cinsel ilişkiler: madde 187 - 200
 §187, §188, §199 ve §200 hayvanlarla cinsel ilişkiyi (atlar ve katırlar hariç) suç saymaktadır. ölüm cezası cinsel suçlar arasında yaygın bir cezaydı.
 §190 ve §191, bir erkek ve bir kadının 'cinsel olarak isteyerek bir araya gelmeleri' ve 'cinsel ilişkiye girmeleri' halinde 'ceza verilmeyeceğini' öngörmektedir. bunlar cinsel rızanın hukuktaki en eski örneklerinden bazılarıdır.

ayrıca bakınız
hitit yazıtları
hammurabi kanunları
antik hukuk kodlarının listesi
i̇ncil için önemli eserlerin listesi

dış bağlantılar
 the code of the nesilim, c. 1650-1500 bce (excerpts)

literatür
 e. neu, stbot 26 (1983)
 harry angier hoffner jr., the laws of the hittites: a critical edition (dmoa 23) – leiden, new york, köln 1997

kaynaklar

yasalar
yasal kodlar
eski yakın doğu hukuku