Wehrwirtschaftsführer

wehrwirtschaftsführer (wewifü; askeri ekonomi lideri), nazi almanyası döneminde (1933–1945), bir şirketin veya büyük bir fabrikanın (rüstungswichtiger betrieb, silahlanma açısından önemli işletme) yöneticilerine verilen bir unvandı. wehrwirtschaftsführer'ler, 1935'ten itibaren wehrmacht için silahların üretilmesi için baskılayan oberkommando der wehrmacht'ın (okw) bir parçası olan  (silahlanma da dahil olmak üzere, ülkenin ekonomik faaliyetini savaş çabalarına hazırlık ve destek yönünde yönlendirme politikasını uygulamak için 1939'dan beri var olan departman) tarafından atandı. atamalar wehrwirtschaftsführer'leri wehrmacht'a bağlamayı ve onlara yarı askeri bir statü vermeyi amaçlıyordu.

1938'den sonra wehrwirtschaftsführer'leri  atamaya başladı. 1940'lı yıllardan itibaren bu unvan, silahlanma branşına ait olmayan şirketlerin önde gelen çalışanlarına da giderek daha fazla verilmeye başlandı ve bu şirketlerin savaş ekonomisine katkı sağladığını da ortaya koydu.

özellikle 1940 öncesinde yapılan atamalar, unvanı alan kişinin siyasi tavrını göstermiyordu. tanımda aynı zamanda belirli bir şirketin silahlanma açısından önemli olduğuna dair hiçbir belirti de yer almıyordu.

bir yönetici wehrwirtschaftsführer olarak atanırsa, şirketi işçilerin ve çalışanların istihdam koşullarını daha kolay kötüleştirebiliyordu.

wehrwirtschaftsführer'ler listesi 

 
 gustav böhme, dr. ing. böhme & şirketi, metallwarenfabrik, minden-lübbeckerstrasse'nin sahibi
 , bochumer verein kömür madenciliği şirketinin icra kurulu başkanı ve genel müdürü
 carl friedrich wilhelm borgward
 william borm
 carl bosch
 max brose
 richard bruhn (auto union)
 heinrich bütefisch (i.g. farben)
  ()
 
 claude dornier
 gerhard fieseler
 friedrich flick
 fritz gajewski
 edmund geilenberg
 berthold geipel, erfurter maschinenfabrik'in (erma) kurucusu
 alfred freiherr von harder
 ernst heinkel
 jost henkel
 paul henrichs (carl zeiss, jena)
 heinrich hörlein
 
 max ilgner
 
 
 hans kohnert
 august kotthaus (carl zeiss, jena)
 fritz kranefuss
 carl krauch
 alfried krupp von bohlen und halbach
 gustav krupp von bohlen und halbach
 heinz küppenbender (carl zeiss, jena)
 carl lautenschläger
 friedrich linde, linde plc
 wilhelm meinberg
 
 wilhelm emil messerschmitt
 
 fritz nallinger
 heinrich nordhoff
 
 
 
 paul pleiger
 ernst poensgen
 ferdinand porsche
 günther quandt
 friedrich reinhart
 
 
 
 hermann röchling
 alexander rodenstock
 willy sachs
 
 hermann schmitz
 christian schneider
 georg schnitzler
 philipp alois von schoeller
 hermann von siemens
 
 
 otto steinbrinck
 gerd stieler von heydekampf
 kurt tank
 alfred teves
 
 
 
 ernst hellmut vits
 
 hans walz
 gerhard alois westrick
 ludger westrick
  (siemens)
 carl wurster
 wilhelm zangen

savaştan sonra wehrwirtschaftsführer'ler 
savaşın bitiminden sonra askeri liderlerin çoğu müttefikler tarafından cezalandırıldı, ancak kısa süre sonra soğuk savaş koşulları altında yeniden yapılanmadaki kilit görevlere geri getirildiler. bunun belirtisi, üçüncü reich'ın en büyük iş lideri ve askeri ekonominin en önde gelen lideri friedrich flick'in iktidara dönüşüydü. yedi yıllık esaretten sonra, batı almanya'nın yeniden en büyük girişimcisi oldu ve omuz askılı ve yıldızlı büyük liyakat haçı ile ödüllendirildi.

alıntılar 

 paul erker: industrieeliten in der ns-zeit: anpassungsbereitschaft und eigeninteresse von unternehmen in der rüstungs-und kriegswirtschaft, 1936 - 1945. (nazi döneminde sanayi elitleri: uyum sağlama isteği ve şirketlerin silahlanma ve savaş ekonomisindeki kişisel çıkarları, 1936-1945) passau: wissenschaftsverlag rothe, 1993, s. 120. 
 kurt pritzkoleit: gott erhält die mächtigen - rück- und rundblick auf den deutschen wohlstand (tanrı güçlüyü korur - alman refahının geriye dönük ve panoramik bir görünümü). düsseldorf: karl rauch verlag, s. 430, s. 95-123  (ii. dünya savaşı wehrwirtschaftsführer'lerinin kapsamlı listesi ve savaştan sonra yeniden sağlam bir şekilde yerleşen alman ekonomisi ve siyasetindeki rolleri).

kaynakça 

nazi almanyası ekonomisi