Leydi Jane Gray'in İnfazı

leydi jane gray'in i̇nfazı, paul delaroche'nin 1833'te tamamladığı ve şu anda londra'daki ulusal galeri'de bulunan bir yağlıboya tablosudur. boyandıktan sonraki yıllarda son derece popülerdi, ancak 20. yüzyılda gerçekçi tarihi tablolar eleştirmenlerin gözünden düştü ve onlarca yıl boyunca depoda tutuldu ve çoğunun kaybolduğu düşünüldü. 1975'ten bu yana restore edilerek yeniden sergilenen eser, özellikle genç ziyaretçiler arasında kısa sürede yeniden oldukça popüler bir eser haline geldi.

tablo, bazı açılardan hatalı bir şekilde, 10 temmuz 1553'te i̇ngiltere kraliçesi ilan edilen, ancak dokuz gün sonra tahttan indirilip 1554'te idam edilen leydi jane gray'in ölümünden önceki anları tasvir ediyor. jane, saltanatının kısalığı nedeniyle bazen "dokuz günün kraliçesi" olarak anılır.

konu 
leydi jane gray , i̇ngiltere kralı vii. henry'nin torununun torunuydu ve bir zamanlar torunu olan kısa ömürlü edward vi'nın ilk kuzeniydi. edward'ın ölümünden sonra kraliçe ilan edildi ve henry viii'in kızları mary tudor ve elizabeth'e göre öncelik tanındı kardeşinin ölümünden iki hafta sonra, i̇ngiliz halkının desteğini alan mary, jane'in yalnızca dokuz gün hüküm sürdükten sonra feragat ettiği tahta çıktı. jane, kocası lord guilford dudley ve babası, vatana ihanet suçlamasıyla londra kulesi'nde hapsedildi jane'in davası kasım ayında görüldü ancak kendisine verilen idam cezası geçici olarak ertelendi. şubat 1554'te jane'in serbest bırakılan babası, wyatt isyanındaki isyancı liderlerden biriydi 12 şubat cuma günü mary, o zamanlar 17 yaşında olan jane'i doğurdu ve kocasının kafası kesildi on bir gün sonra babası da aynı kaderi paylaştı.

tablonun yapılışı 
1833'te delaroche, olaydan yaklaşık 300 yıl sonra leydi jane'in idamının konusunu resmetti ve konuyu doğru bir şekilde tasvir etmesine yardımcı olmak için çağdaş tarihi kaynaklardan yararlandı. delaroche, paris salonunda önceki birkaç yüzyıldan kalma ünlü olayların büyük, gerçekçi tasvirleriyle itibarını kazanmıştı sanatçının tarihi anlatılara dayalı resimlere aşina olmasına rağmen resmin hatalı olduğu yönleri vardır.

resim, gözleri bağlı jane'in, cellatın başını kesmesi için başını bloğun üzerine koymasına yardım edildiği anı tasvir ediyor. uzattığı eli, bloğu bulmak için kararsızca aşağıya uzanıyor. kendisine john brydges, 1. baron chandos olduğu belirtilen bir adam yardım ediyor. chandos, jane'in idam edildiği sırada kule'nin teğmen'iydi kule'de hapsedildiği sırada jane'e, biri bebeklik dönemindeki bakıcısı olan kadınlar tarafından eşlik edildi tabloda, yaşanacak olaydan duyulan üzüntüyü gösteren, bekleyen iki kadın tasvir edilmiştir.

i̇nfaz aslında açık havada, londra kulesi arazisinin tower green olarak bilinen bir bölümünde ve viii. henry'nin eşleri anne boleyn ve catherine howard'ın idam edildiği yerde gerçekleştirildi. tablo, ya delaroche'un olayın bu yönüne aşina olmadığını ve mekânı bu tür diğer olaylara ilişkin tarihsel bilgisine göre inşa ettiğini ya da büyük ölçüde sanatsal lisans almayı seçtiğini gösteriyor.

resimde infaz, fransız devrimi'nde kraliyet ve soyluların infaz edildiğine benzer, yükseltilmiş bir ahşap platform üzerinde gerçekleştiriliyor. resmin ön planında bu platformun siyah bir bezle örtülü kenarı görülüyor. resimli alanın arkasında merdivenlerin tırabzanları alçalıyor ve iki silahın üst kısımları muhafızların varlığını gösteriyor. delaroche muhtemelen londra kulesi'nin normandiyalı william tarafından kurulduğunun farkındaydı. resimde, yastık başlıklı iki sağlam norman sütunu, kör bir kemer ve büyük bir şivronlu kemer, sitenin antikliğini gösteren bir arka plan oluşturuyor. ancak londra kulesi'nin içindeki binalar birçok hükümdarın hükümdarlık dönemlerini kapsamaktadır. aslında infaz, william zamanında değil, henry viii'in emriyle inşa edilen ve dolayısıyla tablodaki mimariden yaklaşık 500 yıl sonrasına tarihlenen bir tarzda inşa edilen st peter ad vincula şapeli'nin dışında gerçekleşti.

ortam ve ışıklandırmadan, sanatçının niyetinin sahnenin bir binanın dışında mı yoksa bir iç mekanda mı geçtiği izlenimini yaratmak olduğunu tespit etmek zordur. gösterilen mimari özellikler norman binalarının hem iç hem de dış kısımlarında görülebilir. resmin üst kısmının karanlığı bir iç mekanı çağrıştırırken, ortadaki figürü aydınlatan ışık gün ışığıdır ulusal galeri'nin eğitim sorumlusu ghislaine kenyon, karanlığın yaratmayı amaçladığı önsezi duygusu hakkında yorum yaptı.

tablonun yüzeyinin büyük bir kısmını kaplayan yoğun karanlık alanlar dramada büyük rol oynuyor. tablonun sadece üst kısmının gölgesi değil, aynı zamanda platformu örten kumaş, hanımlardan birinin elbisesi, baron chandos'un pelerini ve celladın kolları da siyahtır. üç giysi sıcak renk vurguları oluşturuyor: hanımlardan birinin kahverengi elbisesi, teğmen'in yakasının turuncu kürkü ve celladın kan kırmızısı çorabı. leydi jane'in kızıl-altın rengi saçlarının rengi bloğun altındaki samanlardan alınıyor. leydi jane, solgun teni, beyaz korsajı ve saten iç etekliğiyle karanlığa karşı bir ışık saçıyor sanatçı, en yoğun beyaz lekeleri jane'in göz bağına ve eteğinin uzanmış eli ile bloğun keskin bir şekilde tanımlanmış kenarı arasına yerleştirerek izleyicinin dikkatini çekiyor.

delaroche hikayeyi anlatırken pek çok küçük ayrıntıyı kullanmış ve resmin dramatik ve duygusal kalitesini artırmıştır. figürler, iki kadının kederli ve umutsuz ifadeleri ve jestleri, kule teğmeninin gözleri bağlı kıza gereken pozisyonu almasına yardım ederken neredeyse babacan bir şefkat ve kadın karşısında duyulan hoşnutsuzluk aracılığıyla aktörler gibi rollerini oynuyorlar. diğer anlatım ayrıntıları arasında bloğun üzerindeki halkalar, onu zemine sabit bir şekilde bağlayan halatlar ve baltanın iyi bilenmiş ama iyice aşınmış kenarı yer alıyor. kenyon, kanı emmek için genellikle idam mahallinin yakınına konulan temiz samanın ve beyaz elbisenin, gözlemcinin kendilerine bundan sonra ne olacağını tahmin etmesini sağlamak için sanatçı tarafından kullanılan araçlar olduğuna dikkat çekiyor.

kaynak 
resim, fransız bourbon hükümdarlarının sonuncusu olan fransa kralı x. charles'ın tahttan indirildiği 1830 temmuz devrimi'nden sonra yapılmıştır. charles x'in erkek kardeşi, tahtı gasp edilen ve fransız devrimi sırasında idam edilen fransa kralı xvi. louis idi aynı zamanda marie-antoinette'in idamını da anımsatıyor. şaşırtıcı olmayan bir şekilde, duygusal tablo bir tür sansasyon yarattı. tablo, 1834 yılında paris salonunda ilk kez sergilendiğinde oldukça popülerdi.

i̇lk olarak san donato'nun 1. prensi anatoly nikolaievich demidov tarafından demidov koleksiyonunun bir parçası olarak satın alındı. oradan 1870 yılında 1. baron cheylesmore henry eaton'a geçti ve onun 1891'deki ölümünden sonra ertesi yıl christie's'deki satışında 1.575 £ (parti 78) elde etti; tablo, william eaton, 2. baron cheylesmore tarafından satın alındı ve 1902'de londra'daki ulusal galeri'ye, babasının koleksiyonundan diğer iki landseer'in de aralarında bulunduğu diğer dört tabloyla birlikte miras bırakıldı.

tablonun, 1928 thames selinde tate galerisi'nin feci su baskını sırasında yok olduğu düşünülüyordu ve ancak 1973'te tate galerisi küratörü christopher johnstone tarafından yeniden keşfedildi.  i̇ngiliz ressam john martin hakkında bir kitap yazıyor ve sanatçının kayıp bir tablosunu bulmak için selden kalan hasarlı tuvalleri inceliyordu. martin'in pompeii ve herculaneum'un yıkımı'nı, çok kötü durumda da olsa, delaroche tablosunun içinde sarılmış olarak buldu. mükemmel durumdaydı ve tate'in kurulmasının ardından ulusal sanat koleksiyonları rasyonelleştirildiğinde gitmesi gereken ulusal galeri'ye nakledildi.

daha fazla okuma 
 resim tarihi: delaroche ve lady jane gray, 2010, ulusal galeri yayınları
 potterton, homan. ulusal galeri . thames ve hudson, 1977. s. 155.

kaynakça 

ölüm temalı tablolar
national gallery (londra) koleksiyonu