mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Zelimhan Guşmazukayev

zelimhan "haraçoyn" guşmazukayev (; ; ocak 1872 — 26 eylül 1913) — çeçen abrek ve sosyal kabadayı. çeçenlerin ulusal kahramanlarındandır.

biyografi

i̇lk yılları 
terek bölgesinin (şimdiki çeçen cumhuriyeti’nin vedeno bölgesi) grozni ilçesine bağlı kharachoy köyünde doğdu. 

zelimhan hapis cezasına çarptırılmasının ardından abrek oldu:

24 mayıs 1901'de kan davası nedeniyle 3,5 yıl hapis cezasına çarptırıldı ve iletsk savunmasına sürgüne gönderildi. 1901 yazında mahkeme kararının incelenmesi için grozni'ye döndü ve ardından grozni hapishanesine gönderildi. zelimhan hapishanede sulumbek sagopşinski ile tanıştı. arşiv belgeleri zelimhan ve sulumbek'in birlikte hapishaneden kaçtığını gösteriyor. daha sonra arkadaş oldular ve birlikte baskınlara katıldılar.

sonraki hayatı 
rus devrimi sırasında zelimhan diğer abreklerle beraber çarlık karşıtı grubun yanında yer aldı. devrimin başarısız olmasının ardından zelimhan rus yönetimi için bir problem olmaya başladı ve yerel halk tarafından desteklendi. nisan 1906'da zelimhan, grozni valisi yarbay dobrovolski'yi öldürdü. ocak 1910'da grozni tren istasyonuna baskın düzenledi ve bilet gişesinden 18 bin ruble aldı.  rus yönetimine karşı bir zafer sembolü oldu ve sanka soygunlarıyla ün kazandı, 27 mart 1910'da gündüz vakti kızlyar hazinesini soydu br parayı fakir fukaraya dağıttı. daha sonra müslüman halklar için mücadele eden bir adalet savaşçısı olarak görüldü ve i̇mam şamil ile kıyaslandı. eylül 1913'te zelimhan, şali köyü yakınlarında çarlık güçlerine karşı bir çatışmada öldürüldü.

kaynakça

ek okuma 
муса гешаев. знаменитые чеченцы. — гр.: седа, 1999. — т. 1. — с. 204—233. — 644 с. — 2000 экз.
магомед мамакаев. зелимхан. — гр.: чечено-ингушское книжное издательство, 1981. — 232 с. — 15 000 экз.
муса бакаров. обарг зеламхех дагалецамаш (чечен. воспоминания об абреке зелимхане). — грозный. «книга», 1990 г. —160 с. — 15 000 экз.

dış bağlantılar 

 антон уткин тропа войны. чеченская история повторяется, но никого ничему не учит
  в черепе было шесть сквозных ран, журнал «коммерсантъ власть» № 35(689) от 04.09.2006

rus i̇mparatorluğu kişileri
sosyal kabadayılık
eski bolşevikler
rus i̇ç savaşı'nda kişiler
Heksoprenalin

heksoprenalin astım tedavisinde kullanılan seçici bir β<sub id="mwcw">2</sub> adrenerjik reseptör agonistidir. heksoprenalin ayrıca bazı ülkelerde (rusya ve i̇sviçre gibi) tokolitik bir ajan (yani doğum baskılayıcı) olarak da kullanılır; en yaygın ticari adı gynipral'dir. amerika birleşik devletleri gıda ve i̇laç i̇daresi tarafından onaylanmamıştır.

kontrendikasyonlar 
tokolitik olarak kullanıldığında heksoprenalin aşağıdaki durumlarda kontrendikedir:

 hipertiroidizm
 kardiyovasküler hastalıklar, örneğin kardiyak aritmiler, taşikardi, miyokardit, mitral kapak hastalığı ve aort stenozu
 i̇skemik kalp hastalığı
 hipertansiyon
 glokom
 plasental abrupsiyon, vajinal kanama ve iç genital bölgenin iltihabi hastalıkları (endometrit gibi)
 şok
 hamileliğin ilk üç ayı
 emzirme

gebelik diyabeti olan kişilerde dikkatli kullanılmalıdır.

i̇laç etkileşimleri 
eş zamanlı uygulandığında:

 beta blokerler heksoprenalinin terapötik etkilerini azaltır veya nötralize eder
 metilksantinler (kafein, teobromin, teofilin) etkisini arttırır.
 genel anestezikler (örneğin halotan) ve adrenerjik reseptör agonistleri aritmi gibi kardiyovasküler yan etki riskini artırabilir

heksoprenalinin, monoamin oksidaz inhibitörleri (maoi'ler), trisiklik antidepresan (tca'lar), ergot alkaloidleri ve dihidrotakisterol ile birlikte kullanılması kontrendikedir.

kaynakça 

katekolaminler
antiastmatik ilaçlar
kb1 rusça kaynakları (ru)
beta-adrenerjik agonistler
Antiandrojen

androjen antagonistleri veya testosteron blokerleri olarak da bilinen antiandrojenler, testosteron ve dihidrotestosteron (dht) gibi androjenlerin vücuttaki biyolojik etkilerine aracılık etmesini engelleyen bir ilaç sınıfıdır. androjen reseptörünü (ar) bloke ederek ve/veya androjen üretimini inhibe ederek veya baskılayarak etki ederler. ar agonistlerinin fonksiyonel karşıtları olarak düşünülebilirler; örneğin testosteron, dht ve nandrolon gibi androjenler ve anabolik steroidler (aas) ve enobosarm gibi seçici androjen reseptör modülatörleri (sarm'ler). antiandrojenler, üç tip seks hormonu antagonistinden biridir; diğerleri antiöstrojenler ve antiprogestojenlerdir.

antiandrojenler, androjene bağlı çeşitli durumların tedavisinde kullanılır. erkeklerde antiandrojenler prostat kanseri, prostat büyümesi, saç dökülmesi, aşırı yüksek cinsel istek, sıra dışı ve problemli cinsel dürtüler ve erken ergenlik tedavisinde kullanılır. kadınlarda antiandrojenler akne, sebore, aşırı tüylenme, saç dökülmesi ve polikistik over sendromunda (pcos) yüksek androjen seviyelerini tedavi etmek için kullanılır. antiandrojenler ayrıca trans kadınlar için kadınlaştırıcı hormon tedavisinin bir bileşeni olarak ve trans kızlar için ergenlik engelleyici olarak da kullanılır.

antiandrojenlerin yan etkileri, antiandrojenin tipine ve söz konusu spesifik antiandrojenin türüne bağlıdır. her durumda, erkeklerde antiandrojenlerin yaygın yan etkileri arasında meme hassasiyeti, meme büyümesi, feminizasyon, ateş basması, cinsel işlev bozukluğu, kısırlık ve osteoporoz yer alır. kadınlarda antiandrojenler çok daha iyi tolere edilir ve yalnızca androjenleri doğrudan bloke ederek çalışan antiandrojenlerin yan etkileri minimum düzeydedir. bununla birlikte, östrojenler vücuttaki androjenlerden yapıldığından, androjen üretimini baskılayan antiandrojenler, menopoz öncesi kadınlarda düşük östrojen seviyelerine ve ateş basması, adet düzensizlikleri ve osteoporoz gibi ilişkili semptomlara neden olabilir.

birkaç farklı ana antiandrojen türü vardır. bunlar ar antagonistlerini, androjen sentezi inhibitörlerini ve antigonadotropinleri içerir. ar antagonistleri androjenlerin etkilerini doğrudan bloke ederek çalışır, androjen sentez inhibitörleri ve antigonadotropinler ise androjen seviyelerini düşürerek çalışır. ar antagonistleri ayrıca steroidal antiandrojenler ve steroidal olmayan antiandrojenler olarak ikiye ayrılabilir; androjen sentezi inhibitörleri ayrıca çoğunlukla cyp17a1 inhibitörleri ve 5a-redüktaz inhibitörleri olarak ikiye ayrılabilir; ve antigonadotropinler ayrıca gonadotropin salgılayan hormon modülatörleri (gnrh modülatörleri), progestojenler ve östrojenler olarak ayrılabilir.

kaynakça 

psikoaktif ilaçlar
seks hormonları
prostat kanseri
depilasyon
antiandrojenler
anti-akne preparatları
Ersin Durgut

ersin durgut (d. 4 ağustos 1982), türk voleybolcudur. 208 cm boyundadır ve orta blokçu olarak görev yapmaktadır.
1982 doğumlular
türk erkek voleybolcular
fenerbahçe sk voleybolcuları
21. yüzyılda türkler
Afamelanotid

afamelanotid, eritropoietik protoporfirisi olan kişilerde fototoksisiteyi önlemek ve ışığa maruz kalmanın neden olduğu ağrıyı azaltmak için kullanılan bir ilaçtır. bir melanokortin 1 reseptörü (mc1-r) agonistidir  ve sentetik bir peptid ve a-melanosit uyarıcı hormonun analoğudur.  deri altı implant olarak uygulanır.

abd gıda ve i̇laç i̇daresi (fda), sınıfında birinci sınıf bir ilaç olarak görmektedir.

kaynakça 

peptitler
yetim ilaçlar
kaydedilmiş telaffuza sahip maddeler
Ekuol

ekuol (4',7-izoflavandiol), bağırsaklardaki bakteri florası tarafından soya fasulyesi ve diğer bitki kaynaklarında bulunan bir tür izoflavon olan daidzeinden metabolize edilen bir izoflavdiol östrojendir. estradiol gibi endojen östrojenik hormonlar steroid iken, ekuol steroidal olmayan bir östrojendir. i̇nsanların yalnızca %30-50'sinde ekuol yapan bağırsak bakterileri bulunur.

kaynakça 

vikiveri'den echa infocard kimliği
Finerenon

finerenon, böbrek fonksiyonlarında azalma, böbrek yetmezliği, kardiyovasküler ölüm, ölümcül olmayan kalp krizi ve kronik böbrek hastalığı olan yetişkinlerde kalp yetmezliği nedeniyle hastaneye kaldırılma riskini azaltmak için kullanılan bir ilaçtır. finerenon, steroidal olmayan bir mineralokortikoid reseptör antagonistidir (mra). ağız yoluyla alınır.

yaygın yan etkiler arasında hiperkalemi (yüksek potasyum seviyeleri), hipotansiyon (düşük kan basıncı) ve hiponatremi (düşük sodyum seviyeleri) bulunur.

finerenon, temmuz 2021'de amerika birleşik devletleri'nde ve şubat 2022'de avrupa birliği'nde tıbbi kullanım için onaylanmıştır. abd gıda ve i̇laç i̇daresi, bu ilacı sınıfında birinci sınıf bir ilaç olarak görür.

kaynakça 

bayer markaları
nitriller
fenol eterler
karboksamidler
vikiveri'den echa infocard kimliği
Sotrovimab

sotrovimab, sars-cov-2 olarak bilinen şiddetli akut solunum sendromu koronavirüs 2'ye karşı aktiviteye sahip bir monoklonal antikordur. glaxosmithkline ve vir bioteknoloji, inc. tarafından geliştirilmiştir. sotrovimab, sars-cov-2'nin spike proteinine bağlanacak şekilde tasarlanmıştır.

en sık görülen yan etkiler aşırı duyarlılık (alerjik) reaksiyonları ve infüzyonla ilişkili reaksiyonları içerir.

sotrovimab, fda acil kullanım izni (eua) kapsamında amerika birleşik devletleri de dahil olmak üzere dünya çapında sars-cov-2'ye karşı kullanılmış olsa da fda, omicron varyantına karşı etkili olmaması nedeniyle eua'yı nisan 2022'de iptal etmiştir.

kaynakça 

feshedilen ilaçlar
monoklonal antikorlar
glaxosmithkline markaları
antiviraller
Jonathan Sabbatini

jonathan maximiliano sabbatini perfecto (d. 31 mart 1988), orta saha mevkiinde görev alan uruguaylı futbolcu. i̇sviçre super league ekibi lugano'da forma giymektedir.

i̇statistikleri

kulüp takım istatistikleri 

1988 doğumlular
yaşayan insanlar
i̇talyan asıllı uruguaylılar
uruguaylı futbolcular
orta saha futbolcuları
ss chieti calcio futbolcuları
fc lugano futbolcuları
lega pro futbolcuları
serie d futbolcuları
challenge league futbolcuları
super league futbolcuları
Fosdenopterin

fosdenopterin (veya siklik piranopterin monofosfat, cpmp), molibden kofaktör eksikliği tip a olarak bilinen nadir bir genetik hastalığa bağlı ölüm riskini azaltmak için kullanılan bir ilaçtır.

en sık görülen yan etkiler arasında intravenöz hat ile ilgili komplikasyonlar, ateş, solunum yolu enfeksiyonları, kusma, gastroenterit ve ishal yer alır.

fosdenopterin, şubat 2021'de amerika birleşik devletleri'nde tıbbi kullanım için onaylanmıştır. molibden kofaktör eksikliği tip a'nın tedavisi için abd gıda ve i̇laç i̇daresi (fda) tarafından onaylanan ilk ilaçtır. abd gıda ve i̇laç i̇daresi, bu ilacı sınıfında birinci sınıf bir ilaç olarak görür.

kaynakça 

organofosfatlar
yetim ilaçlar
Tolkapon

tolkapon, parkinson hastalığını (pd) tedavi etmek için kullanılan bir ilaçtır. katekol- o -metiltransferaz (comt) enziminin seçici, güçlü ve geri dönüşümlü bir nitrokatekol tipi inhibitörüdür. ciddi karaciğer toksisitesine neden olduğu için birçok ülkede pazarlama izinlerinin askıya alınmıştır.

bir başka nitrokatekol comt inhibitörü olan entakaponla karşılaştırıldığında tolkaponun yarı ömrü daha uzundur (0,8 saate karşı 2,9 saat) ve hem merkezi sinir sisteminde hem de periferde etki göstererek kan-beyin bariyerini daha iyi nüfuz edebilir. entakapon karaciğer için daha az toksiktir.

kontrendikasyonlar 
tolkaponun fenelzin veya tranilsipromin gibi seçici olmayan monoamin oksidaz inhibitörleriyle birlikte kullanılması kontrendikedir. tolkapon ayrıca karaciğer hastalığı olan veya karaciğer enzimlerinde artış olan kişiler için de kontrendikedir.

yan etkiler 
tolkapon, ilacın kullanımını sınırlayan önemli karaciğer toksisitesi (hepatotoksisite) göstermiştir. entakapon, büyük ölçüde daha olumlu bir toksisite profiline sahip olduğundan bir alternatiftir.

diğer yan etkiler, sindirim semptomları da dahil olmak üzere dopaminerjik aktivitedeki artışla ilgilidir. tolkapon tedavisi diskineziyi ortaya çıkarma veya uzatma riskini taşır; levodopa dozunun azaltılmasıyla bu durum önlenebilir.

sindirim semptomları mide bulantısı ve ishali içerir; diğer dopaminerjik yan etkiler arasında ortostatik hipotansiyon, ağız kuruluğu, terleme ve baş dönmesi yer alır. tolkapon, entakapondan daha şiddetli ishale neden olur; çalışmalarda tedavinin sonlandırılmasının en yaygın nedeni budur. i̇drar renginin değişmesi idrarla atılan sarı tolkapon metabolitlerinden kaynaklanır ve zararsızdır.

kaynakça 

nitrofenoller
roche markaları
hepatotoksinler
vikiveri'den echa infocard kimliği
1784 Erzincan depremi

1784 erzincan depremi, 23 temmuz 1784 tarihinde erzincan'da meydana gelen, 7,6  büyüklüğündeki deprem. deprem erzincan'dan muş'a kadar etkili oldu. yerleşmenin bulunduğu zemin, akarsu çökellerinden oluşmuştur. erzincan'da bilinen ilk deprem pontus zamanında olmuştur. şehrin günümüze kadar 11 kez yıkılıp yeniden kurulduğu bilinmektedir. 1784 yılındaki olan depremde de şehir yerle bir olmuştur. depremde 5000-10000 arası kayıp yaşandığı tahmin edilmektedir.

kaynakça 

1780'lerde osmanlı i̇mparatorluğu
türkiye'deki depremler
erzincan tarihi
Kuruluş Osman (5. sezon)

kuruluş osman (5. sezon), kuruluş osman adlı türk yapımı televizyon dizisinin 5. sezonudur. 5. sezon, 131. bölümüyle 4 ekim 2023 tarihinde yayımlanmaya başlamıştır. dizinin yeni sezonunun oyuncu kadrosuna emre bey (orhan bey), faruk aran (alaeddin bey) ve leya kırşan (fatma hatun) dahil olmuştur.

konu 
bafeus zaferi'nin üzerinden yıllar geçmiştir. osman bey'in evlatları büyümüş, bey olmuştur. bu süre zarfında osman bey beyliğini büyütmüş, ordusunu kuvvetlendirmiştir. osman bey için bursa fethi yolunda ilk hedef kestel kalesidir. fetih için hazırlık yapılırken konya'dan sultan mesut'un zehirlendiği haberi gelir. bu haberden sonra germiyanoğlu yakup bey anadolu beylerini ardına alarak türk'ün sultanlığına talip olduğunu ilan eder.

oyuncu kadrosu ve karakterler

ana karakterler 
 burak özçivit - osman bey - 1-
 yıldız çağrı atiksoy - malhun hatun - 46-
 özge törer - bala hatun - 1-
 emre bey - orhan bey - 131-
 faruk aran - alâeddin bey - 131-
 leya kırşan - fatma hatun - 131-

kuruluş osman
Assebroek

assebroek, brugge ilinin idari yapılanmasını oluşturan yedi ilçeden biridir. tarihi şehir merkezinin güneydoğusunda konumlanmış olan ilçenin yüzölçümü yaklaşık olarak 10.49 km²'dir. 2014 yılı verilerine göre 19.737 kişiyle, brugge nüfusunun %16.7'sine ev sahipliği yapmaktadır.

tarihçe 
assebroek sınırları içerisinde olup tespit edilebilen en eski bina kompleksi, 5. yüzyılda bölge lordları tarafından yaptırılmış olan ve genişliği 300 metreyi bulan hendeklerle çevrili bir sur içi yerleşiminden ibarettir. 12. yüzyılda assebroek'li boudewijn isimli başka bir lordun oostkamp, oedelem, astridlaan ve lorreinendreef ile sınırlı olan bölgeyi sijsele'nin yöneticinden ücretsiz olarak almasıyla günümüzdeki mahalle sınırlarıyla hemen hemen örtüşen bir alan bu isimle anılmaya başlamıştır.

önceleri yalnızca birkaç dağınık apartman yapısı ve gent'e giden eski yol üzerindeki bir değirmenden ibaret olan assebroek'te yine lordların teşvikiyle yerel bir kilise ve manastır kurulmuştur. günümüzde ilçe; ver-assebroek, maria assumpta, sint-katarina, sint-kristoffel ve steenbrugge olmak üzere beş farklı mahalleden oluşur.

kaynakça 

brugge
Gürcü Boğazı

gürcü boğazı (gürcüce: ქართლის ყელი), türkiye'nin doğu kesimindeki boğazlardan biridir. fırat nehri'nin bir kolu olan karasu ile çoruh nehri'nin bir kolu olan tortum çayı arasındaki su ayrımı çizgisidir. erzurum tarafından tarihsel gürcistan'a geçişi sağladığı için bu şekilde adlandırılmıştır. bu boğazdan geçen yol tarihsel gürcüce kaynaklarda "gza kartlisa" (გზა ქართლისა), yani "kartli yolu" olarak ifade edilmiştir. erzurum kentinden tarihsel gürcistan'a açılan kapı ise, gürcü kapı adını taşımaktadır.

vahuşti’nin tarifine göre gürcü boğazı, deveboynu dağından i̇spir çayına kadar uzanır. bu boğaz, dar, kayalık ve dağlık bir vadidir. bayburt dağına kadar uzanan gürcü boğazı, osmanlı dönemi öncesinde gürcistan ile bizans arasındaki sınırı oluşturuyordu. gürcistan tarihinde tao-klarceti olarak ifade edilen bölgeler de gürcü boğazı’ndan başlayıp küçük kafkaslar’a değin uzanıyordu.

osmanlı seyyah evliya çelebi seyahatnamesinde erzurum'dan tortum, i̇spir ve bayburt'a doğru seyahat ederken fırat nehri üzerindeki bir köprüyü gürcü boğazı köprüsü olarak isimlendirmiş, bu noktadan altı saatte gürcü boğazı'nı geçtiğini yazmıştır. erzurum sınırında bir yerleşimin de gürcü boğazı köyü adını taşıdığını belirtmiştir.

kuzeyde, otu ve tortum'dan gelen yollar gürcü boğazı'ndan geçerek erzurum kentine ulaşır. bundan dolayı bu boğaz osmanlı tarihinde de önemli bir yere sahip olmuştur. tao-klarceti bölgesini 1877-1878 osmanlı-rus savaşı'nın bir sonucu olarak rusların egemenliğine girmesinin ardından osmanlı idaresi, karagöbek köyünün 1 kilometre güneyinde, gürcü boğazı'nda 1884 - 1896 yılları arasında karagöbek tabyası'nı inşa etmiştir. birinci dünya savaşı sırasında ruslar, gürcü boğazı'ndan erzurum'a girmek için bu tabyayı hedef almış ve buradaki muharebelerde tabya ağır hasar görmüştür.

kaynakça

tao-klarceti
osmanlı i̇mparatorluğu
gürcistan tarihi
Volker Türk

volker türk (d. 1965) avusturyalı bir avukat ve birleşmiş milletler yetkilisidir. 17 ekim 2022'den beri birleşmiş milletler i̇nsan hakları yüksek komiseri'dir.

eğitim 
linz'de doğan türk, linz üniversitesi'nden hukuk yüksek lisansı ve avusturya'daki viyana üniversitesi'nden uluslararası hukuk alanında doktora derecesi aldı. viyana üniversitesi'ndeki doktora tezi, birleşmiş milletler mülteciler yüksek komiserliği bürosu ve onun görev alanı üzerineydi ve tezi 1992'de berlin'deki duncker & humblot yayınevi tarafından yayımlandı.

kariyer 
türk, 1991 yılında bm'de çalışmaya başladı ve kuveyt'te avusturya dışişleri bakanlığı tarafından finanse edilen geçici bir görevde bulundu. daha sonra birleşmiş milletler mülteciler yüksek komiserliği (bmmyk) bünyesinde malezya, kosova, bosna-hersek ve demokratik kongo cumhuriyeti dahil olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinde çeşitli görevlerde bulundu. 2009'da cenevre'deki bmmyk genel merkezinde uluslararası koruma bölümü direktörü oldu. şubat 2015'te korumadan sorumlu yüksek komiser yardımcısı olarak atandı ve bu onu avusturyalı en üst düzey bm yetkilisi yaptı.

türk, 18 nisan 2019'da bm genel sekreteri antónio guterres tarafından fabrizio hochschild drummond'un yerine bm sekreterliği'ndeki genel sekreterlik i̇cra ofisi'nde stratejik koordinasyondan sorumlu genel sekreter yardımcısı olarak atandı.

türk, 2021-2022 yılları arasında genel sekreterlik i̇cra ofisi'nde politikalardan sorumlu genel sekreter yardımcısı olarak görev yaptı.

bm i̇nsan hakları yüksek komiseri, 2022-günümüz 
8 eylül 2022'de genel kurul'da yapılan olumlu oylamanın ardından türk, şilili michelle bachelet'in yerine birleşmiş milletler i̇nsan hakları yüksek komiserliği'ne seçildi; o zamanki diğer adaylar arasında federico villegas ve adama dieng vardı. 17 ekim 2022'de görevine başladı.

türk, 17 nisan 2023'te rus yetkililere, vatana ihanet de dahil olmak üzere çeşitli suçlardan 25 yıl hapis cezasına çarptırılan rus muhalif siyasetçisi vladimir kara-murza'nın serbest bırakılması çağrısında bulundu. türk, cezanın "rusya federasyonu'nda hukukun üstünlüğüne ve sivil alana yeni bir darbe" olduğunu söyledi.

kişisel hayat 
türk, cenevre'de yaşıyor.

ödüller 
türk, mayıs 2016'da graz üniversitesi i̇nsan hakları ödülü'ne layık görüldü.

yayınlar 

 erika feller, volker türk, frances nicholson. (2003). refugee protection in international law. cambridge, cambridge university press. isbn 0-521-53281-7.

kaynakça 

yaşayan insanlar
1965 doğumlular
avusturyalı diplomatlar
birleşmiş milletler i̇nsan hakları yüksek komiserleri
Amir Saipi

amir saipi (d. 8 temmuz 2000), super league takımlarından lugano'da kaleci pozisyonunda görev yapan i̇sviçreli profesyonel futbolcudur.

kaynakça

kulüp kariyeri

lugano 
10 eylül 2021'de saipi, super league kulübü lugano ile 5 yıllık sözleşme imzaladı. 2 gün sonra, basel'e karşı bir lig maçında ilk kez yedek oyuncu olarak seçildi. lugano ile ilk maçına 5 gün sonra 2021-22 schweizer cup ikinci turunda ilk 11'de seçildikten sonra neuchâtel xamax'a karşı çıktı. 24 ekim 2021'de ligdeki ilk maçına ilk 11'de seçildikten sonra deplasmanda basel'e karşı 2-0 mağlup oldu.

millî takım kariyeri 

saipi, 2019'da i̇sviçre u-20'nin bir parçasıydı ve çoğu dostluk maçı olan 4 maç yaptı. 26 ağustos 2019'da kosova futbol federasyonu, saipi ile bir toplantı yaptıklarını ve ekim maçlarında kosova'ya katılmasına çok yaklaştıklarını duyurdu.

2 ekim 2020'de saipi, i̇sviçre u-21'den gürcistan u-21 ve lihtenştayn u-21'e karşı 2021 uefa 21 yaş altı avrupa şampiyonası eleme maçlarına çağrıldı. 30 mayıs 2021'de, i̇sviçre u-21'de ilk 11'de seçildikten sonra i̇rlanda u-21'e karşı dostluk maçında ilk maçına çıktı. u-21 adına son maçını 1 temmuz 2023'te u-21 euro'da oynadı ve burada i̇sviçre, çeyrek finalde i̇spanya'ya karşı uzatma dakikalarında 1-2 elendi.

başarıları 

lugano

 i̇sviçre kupası: 2021-22

2000 doğumlular
fc lugano futbolcuları
fc schaffhausen futbolcuları
fc winterthur futbolcuları
grasshopper club zürich futbolcuları
yaşayan insanlar
challenge league futbolcuları
super league futbolcuları
arnavut asıllı i̇sviçreliler
kosova asıllı i̇sviçreliler
i̇sviçre 21 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
Viliuisk encephalomyelitis

viliuisk encephalomyelitis (ve), yalnızca orta sibirya'nın sakha (iakut/yakut) popülasyonunda görülen ölümcül, ilerleyici bir nörolojik hastalıktır. her yıl yaklaşık 15 yeni vaka rapor edilmektedir. ve çok nadir görülen bir hastalıktır ve çok az araştırma yapılmıştır. hastalığın etken maddeleri, kökeni ve dahil olan aday genler şu anda bilinmemektedir, ancak cevapların peşinde pek çok araştırma yapılmıştır. hastalığa yakalananlar yalnızca birkaç aydan birkaç yıla kadar hayatta kalabiliyor. ve enfeksiyonun üç ana seyrini takip eder: akut form, ilerleyen forma dönüşen subakut form ve kronik form. başlangıçta enfekte hastalarda şiddetli baş ağrıları, deliryum, uyuşukluk, menenjizm, bradikinezi ve koordinasyon bozukluğu gibi semptomlar görülür. hastaların küçük bir yüzdesi, şiddetli koma nedeniyle akut fazda ölmektedir. her durumda hastalık ölümcüldür.

kaynakça 

merkezî sinir sistemi bozuklukları
yakutlar
Şalkarteniz

şalkarteniz (, sınırsız deniz; ), kazakistan’da aktöbe eyaleti‘nin irgız i̇lçesinde bulunan bir tuz gölüdür.

şalkarteniz, turan depresyonu'nun kuzeydoğu kesiminde, aralsk şehrinin  kuzeybatısında yer alır. kazak yarı çölü ekolojik bölgesinin bir parçasıdır. yakın çevresinde hiçbir yerleşim yeri yoktur ve en yakın yer  batıda bulunan jaysanbay köyüdür.

tarihçe
16. yüzyılın sonuna kadar şalkarteniz havzası, o zamanlar aral gölü'ne kadar ulaşan turgai nehrinin bol suları tarafından besleniyordu. takip eden yüzyıllarda nehir sığlaştı ve şalkarteniz'e ulaşan su miktarı azaldı. böylece turgai nehrinin güneye olan akışı durdu ve aral gölü ile bağlantısı kesildi. 20. yüzyıla gelindiğinde kazak ssc döneminde yapılan yanlış uygulamalar nedeniyle 1960 yılında şalkarteniz  tamamen kurudu. buna sebep olarak, turgai ve irgız nehirlerinden çekilen su miktarın arttırılması ve orman örtüsünun ciddi bir şekilde yok edilmesi sayılabilir. yuva yapmak için şalkarteniz'e gelen büyük flamingo kolonileri, gölün yok olması ile burayı terk etti.

1969-1970 yıllarında yaşanan yoğun kar yağışı sonrasında turgay havzası'ndaki nehirlerde şiddetli sel taşkınları meydana geldi. benzer taşkınlar 1971 ve 1972 yılında tekrar yaşandı. göl havzasının tekrar su ile dolması, flamingo kolonilerin geri dönmesine neden oldu.

coğrafya
şalkarteniz büyük bir mevsimsel göl'dür ve sadece yılın belli bir zamanında su ile dolar. turan depresyonu'nun kuzeyinde ve aral gölü'nün  kuzeydoğusunda, turgay havzası'nın güney sınırındaki endoreik bir havzada yer alır. etrafı kurak alanlar ile çevrilidir ve güneyinde aral karakum çölü yer alır.

göl kar suyu ile beslenmektedir. i̇lkbaharda karlar eridiğinde jıngıldıözek, tegene, turgai  ve irgız  nehirlerinin suları kuru havzayı doldurarak gölü bir  haline getirir. mevsimsel gölün ömrü yaklaşık üç aydır ve ortalama derinliği  ile  arasındadır. yaz aylarında genellikle kuru tuz düzlükleri veya kısmi bataklık haline dönüşür. 
şalkarteniz'in güneyinde karakol ve kurdım gölleri yer alır. akgöl, şalkarteniz'in kuzey ucunun yaklaşık  kuzeydoğusunda yer alır.

ayrıca bakınız
kazakistan'daki göller listesi

kaynakça

dış bağlantılar

shalkar-nura -tourism
index maps of the geographical location of the kazakh deposits where tapiroids remains were found

kazakistan'daki göller
asya'daki kapalı havzalar
aktöbe eyaleti
şalkarteniz havzası
Law & Order: Special Victims Unit

law & order: special victims unit, türkçe adıyla kanun & düzen: özel mağdurlar birimi (genellikle law & order: svu veya svu olarak kısaltılır) dick wolf tarafından nbc için yaratılmış bir televizyon dizisi. 

law & order'ın ilk dönüşü, meloni 12 sezonun ardından 2011'de diziden ayrılana kadar christopher meloni dedektif elliot stabler rolünü, mariska hargitay dedektif olarak olivia benson'ı oynadı.
Saraybosna Agadası

saraybosna agadası, hamursuz bayramı sederi'ni (yani düzenini) açıklayan agada metnini geleneksel resimli hâliyle barındıran ışıklı bir el yazması. saraybosna agadası, geçmişi tahminen 1350 yılı barselona civarlarına dayanan bir grup sefarad agadasına ait ve dünya'da kendi türünden olan en eski agadalardan biri.

saraybosna agadası günümüzde bosna-hersek devleti sahipliğinde bulunmakta ve bosna-hersek başkenti saraybosna'da yer alan bosna-hersek ulusal müzesi'nde muhafaza edilmektedir. parasal değeri henüz belirlenmemiştir, lâkin i̇spanya'da bir müze, 1992 yılında agadanın oradaki bir sergiye nakledilmesinin bir ön koşulu olarak agadanın 7 milyon abd dolarına sigortalı olmasını gerektirdi.

saraybosna agadası, 17 ocak 2003 tarihinde "bosna-hersek ulusal anıtları"ndan biri olarak kaydedildi. 2017 yılında agada, bosna-hersek'in başvurusuyla unesco dünya belleği kayıtları'na eklendi.

ayrıca bakınız 

 derviş korkut
 bosna-hersek'teki yahudilerin tarihi

kaynakça 

tezhipler
barselona'da kültür
saraybosna'da kültür
yahudi metinleri
saraybosna tarihi
bosna-hersek'te yahudilik
bosna-hersek ulusal anıtları
sefarad kültürü
Gaziantep'te 1977 Türkiye senato seçimleri

5 haziran 1977 senato seçimleri'nde cumhuriyet senatosu'nun a grubu üyelerinin dahil olduğu gaziantep'teki 2 senatörlük kontenjanı için seçim yapılmıştır.

gaziantep il genelindeki seçim sonuçları aşağıdaki gibidir:

|- style="background-color:#f2f2f2"
| align="center" colspan="3" | toplam seçmen sayısı
| align="center" colspan="7" | toplam sandık sayısı
|- align="left"
| align="center" colspan="3" | 367.858
| align="center" colspan="7" | 1.496
|-
|- style="background-color:#e9e9e9"
|-
! align="center" colspan="3" | adaylık
! align="center" colspan="6" | sonuçlar
|- style="background-color:#e9e9e9"
! align="center" colspan="2"| 
! align="center" | parti
! align="center" | oy sayısı
! align="center" | oy oranı
! align="center" | senatör
|- align="left"
|bgcolor="#da251c" width=1|
| chp
|style="background:#da251c"| cumhuriyet halk partisi
|109.437
|
|1
|- align="left"
|bgcolor="#ed1d24" width=1|
| ap
| adalet partisi
|83.222
|
|1
|- align="left"
|bgcolor="#d20001" width=1|
| mhp
| milliyetçi hareket partisi
|23.888
|
|0
|- align="left"
|bgcolor="#006633" width=1|
| msp
| millî selamet partisi
|20.022
|
|0
|- align="left"
|bgcolor="#ff4500" width=1|
| cgp
| cumhuriyetçi güven partisi
|3.358
|
|0
|- align="left"
|bgcolor="#f5deb3" width=1|
| dp
| demokratik parti
|2.985
|
|0
|- style="background-color:#e9e9e9" align="left"
! align="center" colspan="3" | toplam
| 242.912
| %100
| 2
|- style="background-color:#e9e9e9" align="left"
! align="center" colspan="3" | geçersiz ya da boş
| align="center" colspan="5" | 10.510
|}

i̇lçelerde en yüksek oyu alanlar

seçilenler

kaynakça

devlet i̇statistik enstitüsü (1977), milletvekili genel ve cumhuriyet senatosu üyeleri üçte bir yenileme seçimi sonuçları, 5 haziran 1977 (ankara: devlet i̇statistik enstitüsü yayınları) 

i̇llere göre 1977 türkiye senato seçimleri
gaziantep ilinde siyaset
İçel'de 1977 Türkiye senato seçimleri

5 haziran 1977 senato seçimleri'nde cumhuriyet senatosu'nun a grubu üyelerinin dahil olduğu i̇çel'deki 2 senatörlük kontenjanı için seçim yapılmıştır.

i̇çel il genelindeki seçim sonuçları aşağıdaki gibidir:

|- style="background-color:#f2f2f2"
| align="center" colspan="3" | toplam seçmen sayısı
| align="center" colspan="7" | toplam sandık sayısı
|- align="left"
| align="center" colspan="3" | 408.732
| align="center" colspan="7" | 1.496
|-
|- style="background-color:#e9e9e9"
|-
! align="center" colspan="3" | adaylık
! align="center" colspan="6" | sonuçlar
|- style="background-color:#e9e9e9"
! align="center" colspan="2"| 
! align="center" | parti
! align="center" | oy sayısı
! align="center" | oy oranı
! align="center" | senatör
|- align="left"
|bgcolor="#da251c" width=1|
| chp
|style="background:#da251c"| cumhuriyet halk partisi
|118.135
|
|1
|- align="left"
|bgcolor="#ed1d24" width=1|
| ap
| adalet partisi
|104.050
|
|1
|- align="left"
|bgcolor="#d20001" width=1|
| mhp
| milliyetçi hareket partisi
|21.901
|
|0
|- align="left"
|bgcolor="#006633" width=1|
| msp
| millî selamet partisi
|6.647
|
|0
|- align="left"
|bgcolor="#f5deb3" width=1|
| dp
| demokratik parti
|5.988
|
|0
|- align="left"
|bgcolor="#ff4500" width=1|
| cgp
| cumhuriyetçi güven partisi
|3.155
|
|0
|- style="background-color:#e9e9e9" align="left"
! align="center" colspan="3" | toplam
| 259.885
| %100
| 2
|- style="background-color:#e9e9e9" align="left"
! align="center" colspan="3" | geçersiz ya da boş
| align="center" colspan="5" | 9.237
|}

i̇lçelerde en yüksek oyu alanlar

seçilenler

kaynakça

devlet i̇statistik enstitüsü (1977), milletvekili genel ve cumhuriyet senatosu üyeleri üçte bir yenileme seçimi sonuçları, 5 haziran 1977 (ankara: devlet i̇statistik enstitüsü yayınları) 

i̇llere göre 1977 türkiye senato seçimleri
mersin ilinde siyaset
Dağıstan Cumhuriyeti Anayasası

dağıstan cumhuriyeti anayasası (rusça: конституция республики дагестан), dağıstan'ın anayasasıdır. 10 temmuz 2003 tarihinde anayasa meclisi tarafından kabul edilmiştir. toplam 10 kez değiştirilmiştir, son olarak 29 mayıs 2023 tarihinde değiştirilmiştir. toplam 105 maddeden ve 11 bölümden oluşmaktadır.

ön söz 
dağıstan cumhuriyeti'nin çok uluslu halkı olarak biz, tarihsel olarak tek bir devlette birleşmiş olan rusya federasyonu'nun çok uluslu halkının ayrılmaz bir parçasıyız.

dağıstan'ın birliğini, sivil barışı ve uyumu koruma sorumluluğunun bilincinde olarak,

sosyal adalet, demokrasi ve hukukun üstünlüğü ideallerine bağlılığı ifade ederek,

i̇nsan ve sivil hak ve özgürlüklerin önceliğini tanıyarak,

halkların eşitliği ve kendi kaderini tayin etmesi konusunda genel kabul görmüş ilkelere dayanarak,

sivil toplumun kurulması ve tüm dağıstanlıların özgür gelişimi için uygun koşulların yaratılması için çabalayarak,

dağıstan cumhuriyeti anayasasını kabul ediyoruz.

kaynakça 
 https://constitution.garant.ru/region/cons_dagest/
 https://daggossluzhba.ru/konstitucija-respubliki-dagestan

dağıstan
anayasalar
İzmir'de 1977 Türkiye senato seçimleri

5 haziran 1977 senato seçimleri'nde cumhuriyet senatosu'nun a grubu üyelerinin dahil olduğu i̇zmir'deki 6 senatörlük kontenjanı için seçim yapılmıştır.

i̇zmir il genelindeki seçim sonuçları aşağıdaki gibidir:

|- style="background-color:#f2f2f2"
| align="center" colspan="3" | toplam seçmen sayısı
| align="center" colspan="7" | toplam sandık sayısı
|- align="left"
| align="center" colspan="3" | 957.630
| align="center" colspan="7" | 3.173
|-
|- style="background-color:#e9e9e9"
|-
! align="center" colspan="3" | adaylık
! align="center" colspan="6" | sonuçlar
|- style="background-color:#e9e9e9"
! align="center" colspan="2"| 
! align="center" | parti
! align="center" | oy sayısı
! align="center" | oy oranı
! align="center" | senatör
|- align="left"
|bgcolor="#da251c" width=1|
| chp
|style="background:#da251c"| cumhuriyet halk partisi
|386.681
|
|3
|- align="left"
|bgcolor="#ed1d24" width=1|
| ap
| adalet partisi
|291.697
|
|3
|- align="left"
|bgcolor="#d20001" width=1|
| mhp
| milliyetçi hareket partisi
|21.076
|
|0
|- align="left"
|bgcolor="#006633" width=1|
| msp
| millî selamet partisi
|11.456
|
|0
|- align="left"
|bgcolor="#f5deb3" width=1|
| dp
| demokratik parti
|10.212
|
|0
|- align="left"
|bgcolor="#ff4500" width=1|
| cgp
| cumhuriyetçi güven partisi
|8.483
|
|0
|- style="background-color:#e9e9e9" align="left"
! align="center" colspan="3" | toplam
| 729.605
| %100
| 6
|- style="background-color:#e9e9e9" align="left"
! align="center" colspan="3" | geçersiz ya da boş
| align="center" colspan="5" | 21.785
|}

i̇lçelerde en yüksek oyu alanlar

seçilenler

kaynakça

devlet i̇statistik enstitüsü (1977), milletvekili genel ve cumhuriyet senatosu üyeleri üçte bir yenileme seçimi sonuçları, 5 haziran 1977 (ankara: devlet i̇statistik enstitüsü yayınları) 

i̇llere göre 1977 türkiye senato seçimleri
i̇zmir ilinde siyaset
Tobias Sippel

tobias sippel (d. 22 mart 1988), kaleci olarak görev yapan alman futbolcudur. bundesliga takımlarından borussia mönchengladbach'ta forma giymektedir.

kaynakça

dış bağlantılar 

1988 doğumlular
yaşayan insanlar
renanya-palatina doğumlular
alman futbolcular
kaleci futbolcular
1. fc kaiserslautern futbolcuları
borussia mönchengladbach futbolcuları
regionalliga futbolcuları
2. bundesliga futbolcuları
bundesliga futbolcuları
almanya 19 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
almanya 21 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
2022-23 Kupa Voley (erkekler)

2022-23 axa sigorta kupa voley erkekler dünya baltacıoğlu özel sezonu; 2022-23 voleybol sezonunun kupa voley kupasıdır. sezona yayılacak kupa maçlarının grup aşaması 23 eylül'de başlamış olup, 2022-23 erkekler axa sigorta kupa voley kupasını halkbank kazanmıştır.

kupa formatı
2022-23 kupa voley maçları efeler liginde bulunan 14 takımla oynanacak. 2021-22 sezon sıralamasına göre (1. ziraat bankası, 2.halkbank dışındaki) takımlar serpantin usulüne göre 4 takımlı 3 gruba ayrıldı.
gruptaki takımlar federasyonca belirlenen illerde tek devreli lig usulü turnuva maçları oynayacaklar. grup maçları sonunda gruplarında 1. ve 2. olan toplam 6 takım çeyrek finale yükselir. çeyrek finale doğrudan katılacak ilk iki takım ziraat bankası ve halkbank ile eşleşecekler. diğer takımlar kura ile belirlenecek. tek maç üzerinden eleme usulü gerçekleşecek maçlar sonunda galip gelen 4 takım dörtlü finale yükselir. finallerde maçlar (lig sıralamasında) üst sırada olan takımın sahasında yapılacak olup dörtlü final 2 gün içerisinde sonlanacaktır.

gruplar

parantez içindeki sayılar bir önceki sultanlar ligi sezon sonu sıralamasıdır.

a grubu 
<noinclude>

b grubu 
<noinclude>

c grubu 
<noinclude>

final turu

çeyrek finaller

yarı finaller
|}

final
|}

final sıralaması

bakınız
2022-23 axa sigorta kupa voley kadınlar
2023-24 axa sigorta kupa voley kadınlar
2023-24 axa sigorta kupa voley erkekler

kaynakça 

2022'de türkiye'de voleybol
kupa voley sezonları
2023'te erkek voleybolu
Elmar Fischer

elmar fischer (d. 6 ekim 1936 – ö.19 ağustos 2022), avusturyalı roma katolik piskopos.

hayatı
fischer, 6 ekim 1936'da feldkirch, vorarlberg, avusturya'da doğdu. innsbruck üniversitesi'nden mezun oldu. 1961'de avusturya'daki feldkirch roma katolik piskoposluğu'nda rahip olarak başladığı dini görevine aynı mekanda 2005'ten 2011 yılında köşesine çekilene kadar piskopos olarak devam etti. 

fischer, 14 ağustos 2022'de doğum yeri  feldkirch, vorarlberg, avusturya'da covid-19 ile enfekte olarak 85 yaşında öldü.

kaynakça

avusturyalı roma katolik piskoposlar1936 doğumlular
2022 yılında ölenler
avusturya'da covid-19 pandemisinden ölenler
avusturyalı roma katolikleri
Yevgeni Nesterenko

yevgeni yevgenyeviç nesterenko (; 8 ocak 1938, moskova - 20 mart 2021, viyana), sovyet-rus opera sanatçısı ve akademisyen.

hayatı
nesterenko, 8 ocak 1938'de moskova, sovyetler birliği'nde doğdu. sant-peterburg devlet mimarlık ve i̇nşaat mühendisliği üniversitesi ve leningrad konservatuarı'nda öğrenim gördü. bolşoy tiyatrosu'ndaki ve mussorgski'nin boris godunov adlı çalışmasındaki sahne performanslarıyla tanındı. aynı zamanda bestelerini dmitri şostakoviç'in yaptığı suite on verses of michelangelo adlı eserin müziklerini hazırladı. 
moskova konservatuarı ve viyana şehir müzik ve sanat üniversitesi akademisyen olarak çalıştı. hizmetleriyle uluslararası çaykosvki ödülü, kızıl bayrak i̇şçi nişanı ve lenin nişanı başta olmak üzere birçok ünvanın sahibi olmuştur. 

nesternko, 20 mart 2021'de viyana, avusturya'da covid-19 ile enfekte olarak 83 yaşında öldü.

kaynakça

1938 doğumlular
2021 yılında ölenler
avusturya'da covid-19 pandemisinden ölenler
sosyalist i̇şçi kahramanları
sscb halk sanatçıları
uluslararası çaykovski ödülü sahipleri
lenin ödülü sahipleri
onur nişanı sahipleri (rusya)
lenin nişanı sahipleri
kızıl bayrak i̇şçi nişanı sahipleri
rus müzik eğitimcileri
sankt-peterburg konservatuvarında öğrenim görenler
sovyet müzik eğitimcileri
österreichisher kammersänger
Dilden Tele Ahenk 4

dilden tele ahenk 4, türk halk müziği sanatçısı güler duman'ın 6 ekim 2023 tarihinde yayınladığı hem video hem de ep olarak yayınladığı albümdür. gd müzik yapım tarafından dijital platformlarda yayınlanan albümün yapımcılığını güler duman, düzenlemelerini ise dursun bilgin üstlenmiştir. 2021 yılında video olarak yayınlanan, 2023 yılında ise dijital platformlarda  dilden tele ahenk 1, dilden tele ahenk 2 ve dilden tele ahenk 3 video albümlerinin devamı niteliğinde ep albüm olarak yayınlandı.

albümün kayıtlarında bağlamada erkan akalın, mey ve düdükte cem ekmen, kamançada emre katıkcı, klavyede dursun bilgin ve perküsyon ile solo davulda hüseyin bilgin yer aldı. serinin ilk üç albümü ilk olarak video olarak yayınlandı. daha sonra albüm olarak yayınlandı. dilden tele ahenk 4 albümü ise sadece ep olarak yayınlandı. orkestranın kayıtları ve video çekimi i̇stanbul'da yer alan dinamik stüdyo da gerçekleştirilirken, güler duman'ın vokal kayıtları almanya, hannover'de yer alan mm recording & sounds stüdyolarında gerçekleşti. albümde yer alan "beğim gözün aydın olsun" adlı âşık cevlânî'ye ait olan parçanın haricindeki tüm eserler anonimdir.

parça listesi

yapım görevlileri

 güler duman – vokal , yapımcı
 erkan akalın – bağlama
 cem ekmen – mey, düdük
 emre katıkcı – kamança
 hüseyin bilgin – perküsyon, davul solo
 dursun bilgin – klavye, geri vokal, aranjör, kayıt, mix
 özcan i̇şbil – video

ayrıca bakınız
 güler duman albüm diskografisi

kaynakça 

güler duman albümleri
2023 albümleri
2020'ler ep'leri
2023 albümleri
gd müzik albümleri
türkçe albümler
türk halk müziği albümleri
Dacoity

dacoity (), i̇ngiliz sömürge döneminde ve sonrasında hindistan yarımadasında haydutluk için kullanılan bir terimdir. bu haydutlara "dacoit" ismi verilir. dacoitler, silahlı soygun ve haydutluk gibi suç faaliyetleri ile ün kazandılar.

etimoloji 
"dacoity" kelimesi hintçe ḍakaitī kelimesinin i̇ngilizleşmiş versiyonudur. bu kelime hintçe ḍākū, yani "silahlı soyguncu" kelimesinden gelmektedir.

i̇ngiliz tepkisi 

terim hindistan'daki i̇ngiliz yönetimine karşı direnişle ilişkilendirildi. i̇ngilizler genellikle hintlileri ilkel, şiddet yanlısı ve asi olarak görüyorlardı. i̇ngilizler, hintlilerin medeniyetle tanıştırılması gerektiğini savunuyordu ve bu genellikle sömürgeleştirme propagandası işlevi gördü. dakoluk uygulaması, yerel bağlam anlaşılmadan avrupa merkezli olarak yorumlandı. bu yaklaşım kapsamında birçok masum kişi asılsız suçlamaların kurbanı oldu.

ünlü dacoitler 

 chavviram singh yadav
 gabbar singh gujjar
 man singh
 malkhan singh rajpoot
 malangi
 kallu yadav (kalua)
 mohar singh
 nirbhay singh gujjar
 nizam lohar
 paan singh tomar
 phoolan devi
 rambabu gadariya
 shiv kumar patel (dadua)
 ramaşiş koeri çetesi
 jagga jatt
 veerappan

kaynakça 

yasa dışı meslekler
britanya hindistanı
sosyal kabadayılık
Sosyal kabadayılık

sosyal kabadayılık veya sosyal eşkiyalık, kanunen yasadışı olan ancak "mazlum" toplum tarafından ahlaki, hatta kahramanca olarak görülen davranışları içeren bir sosyal direniş biçimidir. sosyal kabadayılık, kayıtlı tarih boyunca pek çok toplumda meydana gelen yaygın bir olgudur. "sosyal eşkiya" terimi marksist tarihçi eric hobsbawm tarafından icat edildi.

tarihi örnekler

gruplar 
 abrekler - kuzey kafkasya'daki rus karşıtı gerilla akıncıları
 dacoity - medya ve kendileri tarafından sosyal haydutlar olarak tasvir eden hintli haydutlar
 efeler - kurtuluş savaşı gerilla liderleri
 kamulaştırıcı anarşizm, arjantin ve i̇spanya'daki soygun ve dolandırıcılık uygulamaları
 rapparee, 1690'lardaki william savaşı sırasında i̇rlandalı gerillalar

kişiler 
 billy the kid - i̇rlandalı-amerikalı kovboy, kanun kaçağı. 21 kişiyi vurarak öldürmüştür.
 çerkez ethem - kurtuluş savaşında yunan işgaline direnmiş çete lideri. valinin oğlunu kaçırmış ve aldığı fidyeyi kurtuluş savaşına bağışlamıştır.
 demirci mehmet efe - kurtuluş savaşında yunan işgaline direnmiş çete lideri, daha sonra tbmm'ye teslim olmuştur.
 karmin crocco - i̇talyan eşkiya. güney i̇talya'da kahraman olarak görülür.
 köroğlu - türk halk destanlarında zalim bolu beyinin gözünü oyan çete lideri ve ozan
 mahatma gandi - i̇ngiliz hükümeti tarafından suçlu, halk tarafından kahraman olarak görüldü
 ned kelly - avustralyalı çete lideri. hükûmete karşı son çatışmasında kurşun geçirmez özel bir zırh giymesiyle tanınır.
 laysat baysarova - dağlara çıkarak nkvd subaylarını öldüren i̇nguş kadın keskin nişancı abrek. asla öldürülmedi veya ele geçirilmedi.
 pancho villa - meksikalı devrimci ve asi. daha sonra orduda general olmuştur.
 robin hood - zenginden çalıp fakire dağıtan i̇ngiliz destan kahramanı okçu ve kılıç ustası.
 zelimhan guşmazukayev - rus hükûmetinden soyduklarını çeçen halkına dağıtmış abrek.

kaynakça 

protesto yöntemleri
sosyal kabadayılık
Berk Bakioğlu

berk bakioğlu (d. 1 ocak 1999, i̇stanbul), türk oyuncu. hicran dizisinde canlandırdığı emre karakteriyle tanınmaktadır.

kariyeri

televizyon

film

kişisel hayatı 
aslen ardeşenli olan bakioğlu, i̇ngilizce ve lazca bilmektedir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 imdb profili
 beyazperde profili

1999 doğumlular
i̇stanbul doğumlu erkek oyuncular
Sheila Reid

sheila reid (d. 21 aralık 1937, glasgow), i̇skoç aktris.

hayatı 
reid, 21 aralık 1937'de glasgow, i̇skoçya'da doğdu.  moreton hall okulu'nda eğitim gördü. 1960'ta oyunculuğa başladı. ağırlıklı tv yapımı film ve dizilerde görüldü.
en çok; madge harvey rolünde oldığu itv kanalı yapımı komedi dizisi benidorm (2007–2016) ile akıllarda kaldı. kraliyet ulusal tiyatrosu'nda laurence olivier, ingmar bergman ve elliott gould gibi ustalarla çalıştı. rol aldığı diğer bazı önemli yapımlar arasında; othello (1965), doctor who (1985-2014),  brazil (1985), the winter guest (1997), where the heart is (1998) ve containment (2015) sayılabilir.

özel yaşamı 
i̇lk evliliğini 1967'den 1999'da ayrılana kadar oyuncu julian curry ile yapmış ve 2008'de ise ikinci evliliğini terry bullen ile gerçekleştirmiştir.

filmografi (seçme)

sinema 
 othello (1965)
 the alphabet murders (1965)
 beröringen (1971)
 zero population growth (1972)
 five days one summer (1982)
 the dresser (1983)
brazil (1985)
the lonely passion of judith hearne (1987)
the winter guest (1997)
the man who knew too little (1997)
still crazy (1998)
felicia's journey (1999)

televizyon 
 z cars (1964)
 the sweeney (1978)
 all creatures great and small (1978-1990)
doctor who (1985-2014)
taggart (1993)
where the heart is (1998)
metropolitan police (1999-2003)
doktorlar (2001-2014)
midsomer murders (2003)
casualty (2005-2016)
bones (2008)
holby city (2009)
psychoville (2009-2011)
call the midwife (2012)
father brown (2015)
humans (2018)

video oyunu çalışmaları 
 final fantasy xiv: shadowbringers (2020) rolü: usta matoya (2019'da ölen oyuncu sheila steafel'den rolü devraldı.)

seçme ulusal tiyatro çalışmaları 
 the master builder (1964)
 othello (1964/1965)
 the crucible (1965) yönetmen: laurence olivier
 love for love (1965)
 three sisters (1967/1968) yönetmen: laurence olivier
 home and beauty (1968/1969)
 love's labour's lost (1968)
 sweeney todd: the demon barber of fleet street (1993)

diğer seçme tiyatro çalışmaları 
 martin guerre: prens edward tiyatrosu, londra (1996)
 the importance of being earnest: kraliyet haymarket tşyatrosu, londra (1999)
pericles, prince of tyre: sam wanamaker oyunevi, londra (2015)
 troilus and cressida: kraliyet şekspir topluluğu (2018)

kaynakça

dış bağlantılar 

1937 doğumlular
yaşayan insanlar
i̇skoç kadın sinema oyuncuları
i̇skoç kadın tiyatro oyuncuları
i̇skoç kadın dizi oyuncuları
Wanko soba

wanko soba (japonca: わんこそば), japonya'nın iwate eyaleti'nin, özellikle morioka ve hanamaki'den gelen bir japon eriştesi tipidir. küçük kaselere porsiyon olarak konan soba eriştesinden oluşmaktadır.

tarihi 
wanko adı, iwate eyaleti'nin yerel lehçesinde "kase" anlamına gelmektedir. ancak daha spesifik olarak küçük, ahşap bir japon çorba kasesi anlamına gelir. ancak yemeğin kökeni hakkında birçok teori vardır:

 bu teori, arsasında festival düzenleyen bir toprak sahibinin hikâyesidir. festivallerde geleneksel olarak soba yiyen yüzden fazla köylü ve misafirden oluşan bir kalabalık vardı. ancak doyurulacak çok insan vardı ama sobanın yapılacağı kaplar çok küçüktü. bu yüzden, soba erişteleri herkese yetecek kadar katılımcılara paylaştırıldı.
 nanbu bölgesinin bölge lordu nanbu toshinao, hanamaki'deki bir evde durdu ve yemek istedi. hizmetlileri ona küçük bir çorba kasesinde soba ikram etti. hizmetliler toshinao'ya fazla rustik ve lezzetsiz bir şeyler servis ettiklerini düşünerek tepkisinden korkuyorlardı. ancak toshinao bunun lezzetli olduğunu düşündü ve daha fazla yemek istedi. bu teorinin, misafirleri tatmin olana kadar küçük kaseler sunmaya devam eden ev sahiplerinin geleneğini oluşturduğu söylenmektedir.

yemeğin nasıl ortaya çıktığına dair pek çok hikâye var ama en yaygın olanı bu ikisidir. ancak wanko terimi ii. dünya savaşı sonrasına kadar ortaya çıkmadığından bazıları hikâyelerin doğruluğu sağlanamamaktadır.

aralık 1957'de hanamaki-shi kültür merkezi, en çok kase wanko sobayı kimin yiyebileceğine ilişkin ilk yıllık yarışmanın yapıldığı yerdi. yarışma, birçok ülkeden noodle hayranlarının katılımıyla günümüzde de devam etmektedir.

kaynakça 

japon eriştesi
Nergis Muhammedi

nergis safiye muhammedi, (farsça: نرگس صفیه محمدی; d. 21 nisan 1972) i̇ran azerisi insan hakları aktivisti ve gazeteci. nobel barış ödülü sahibi şirin ebadi'nin başkanlığını yaptığı i̇nsan hakları savunucuları merkezi'nin başkan yardımcısıdır.

kendisi i̇ran'da başörtüsüne karşı kitlesel feminist sivil itaatsizliğin sesli bir savunucusu ve 2023'te hazırlanan başörtüsü ve iffet programının sesli bir eleştirmenidir. mayıs 2016'da tahran'da "ölüm cezasının kaldırılması için kampanya yürüten bir insan hakları hareketi" kurmak ve yürütmek suçundan 16 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 2020'de serbest bırakıldı, ancak 2021'de hapishaneye geri gönderildi ve o zamandan beri tutuklu kadınlara yönelik tacize ilişkin raporlar verdi.

ekim 2023'te hapishanedeyken, "i̇ran'da kadınlara yönelik baskıya karşı ve herkes için insan hakları ve özgürlüğü destekleme mücadelesi nedeniyle" 2023 nobel barış ödülü'ne layık görüldü. i̇ran dışişleri bakanlığı muhammedi'ye ödül verilmesi kararını kınadı.

kaynakça 

yaşayan insanlar
1972 doğumlular
nobel barış ödülü sahipleri
i̇ranlı nobel ödülü sahipleri
i̇ranlı insan hakları aktivistleri
i̇ranlı muhalifler
i̇ranlı tutuklular ve hükümlüler
i̇ranlı kadın hakları aktivistleri
nobel ödülü sahibi kadınlar
i̇ran azerileri
Jımıkı Nehri

jımıkı (; ), kazakistan'da ulıtav eyaletinin ulıtav i̇lçesinden akan bir nehirdir.

nehir, kabaca doğudan batıya uzanan koskol ile karsakpay arasındaki karayolu boyunca akar.

nehir yolu
jımıkı, lakbay kışlık yerleşiminin batısında, ulutau sıradağlarının güneybatı yamaçlarından doğmaktadır. derin ve dik bir kanal içinde önce batıya sonra kuzeybatıya doğru ilerler. son kısımlarında nehir kıvrılır ve kabaca güneybatıya doğru akar. sonra güneye doğru kıvrılır ve şubarteniz gölünün kuzeydoğu kıyısına giriş yapar.

hidroloji
 uzunluğunda ve 'lik bir drenaj havzasına sahiptir. jımıkı kar suların erimesiyle beslenir ve bahar taşkınları sırasında suyu tazedir. nehrin suları çiftlik hayvanlarını sulamak için kullanılır.

ayrıca bakınız
kazakistan nehirleri listesi

kaynakça

dış bağlantılar
сердце казахстана — улытау (rusça)
пресс-релиз — аральское море (rusça)
туристско-научная экспедиция - казахстанская правда (rusça)
история улытау (rusça)

kazakistan'daki nehirler
karağandı (il)
şalkarteniz havzası
İsviçre 20 yaş altı millî futbol takımı

i̇sviçre 20 yaş altı millî futbol takımı, i̇sviçre futbol federasyonu tarafından yönetilen i̇sviçre'nin 20 yaş altı millî futbol takımıdır.

avrupa'da 20 yaş altı millî futbol takımları

turnuva tarihi

fifa 20 yaş altı dünya kupası rekoru

i̇sviçre millî takımları 

 i̇sviçre millî futbol takımı
 i̇sviçre 23 yaş altı milli futbol takımı
 i̇sviçre 21 yaş altı millî futbol takımı
 i̇sviçre 19 yaş altı millî futbol takımı
 i̇sviçre 18 yaş altı millî futbol takımı
 i̇sviçre 17 yaş altı millî futbol takımı
 i̇sviçre 16 yaş altı millî futbol takımı