George Pólya

george pólya (;  ) (13 aralık 1887 - 7 eylül 1985) macar matematikçi. 1914-1940 yılları arasında eth zürih'te ve 1940-1953 yılları arasında stanford üniversitesi'nde matematik profesörüydü. kombinatorik, sayı teorisi, sayısal analiz ve olasılık teorisine temel katkılarda bulundu. sezgisel analiz ve matematik eğitimindeki çalışmalarıyla da tanınır. marslılardan biri olarak tanımlandı.

hayatı ve çalışmaları 
pólya, 1886'da roma katolik inancına geçen macar yahudileri anna deutsch ve jakab pólya'nın oğlu olarak budapeşte, avusturya-macaristan'da doğdu. ailesi dindar olmasına ve roma katolik kilisesi'nde vaftiz edilmesine rağmen, george pólya bir agnostik olarak büyüdü. 1914-1940 yılları arasında i̇sviçre'de eth zürih'te ve 1940-1953 yılları arasında stanford üniversitesi'nde matematik profesörüydü. hayatının ve kariyerinin geri kalanında stanford emeritus profesörü olarak kaldı. seriler, sayı teorisi, matematiksel analiz, geometri, cebir, kombinatorik ve olasılık dahil olmak üzere bir dizi matematiksel konu üzerinde çalıştı. 1928'de bologna'da, 1936'da oslo'da ve 1950'de cambridge, massachusetts'te icm'nin davetli konuşmacısıydı.

palo alto, kaliforniya, abd'de öldü.

sezgisel analiz 
kariyerinin başlarında pólya, gábor szegő ile iki etkili problem kitabı yazdı. problems and theorems in analysis (i: series, integral calculus, theory of functions ve ii: theory of functions. zeros. polynomials. determinants. number theory. geometry). kariyerinin ilerleyen dönemlerinde, öğrenciler, öğretmenler ve araştırmacılar için matematikte daha fazla keşif ve icat için sistematik problem çözme yöntemlerini belirlemek için büyük çaba harcadı. konuyla ilgili beş kitap yazdı: how to solve it, mathematics and plausible reasoning (volume i: induction and analogy in mathematics, and volume ii: patterns of plausible inference), and mathematical discovery: on understanding, learning, and teaching problem solving (cilt 1. ve 2.).

nasıl çözülür kitabında pólya, hem matematiksel hem de matematiksel olmayan problemler dahil olmak üzere bir dizi problemi çözmek için genel sezgisel yöntemler sağlar. kitap, öğrencilere matematik öğretmek için tavsiyeler ve sezgisel terimlerden oluşan bir mini ansiklopedi içerir. birkaç dile çevrilmiş ve bir milyondan fazla satılmıştır. rus fizikçi zhores i. alfyorov (2000 nobel fizik ödülü sahibi) hayranı olduğunu belirterek bu kitabı övdü. avustralyalı-amerikalı matematikçi terence tao, kitabı uluslararası matematik olimpiyatı'na hazırlanmak için kullandı. kitap hala matematik eğitiminde kullanılmaktadır. douglas lenat'ın automated mathematician (otomatik matematikçi) ve eurisko yapay zeka programları, pólya'nın çalışmasından ilham almıştır.

problem çözmeyi doğrudan ele alan çalışmalarına ek olarak pólya, national science foundation tarafından desteklenen, leon bowden tarafından düzenlenen ve amerika matematik derneği (maa) tarafından 1977'de yayınlanan 1963 tarihli bir çalışmaya dayanan bilimde matematiksel yöntemler (mathematical methods in science) adlı başka bir kısa kitap yazdı. pólya'nın önsözde belirttiği gibi bowden, kitabı bir araya getirmek için pólya'nın stanford'da birkaç kez verdiği bir kursun kaset kaydını dikkatle izledi. pólya, önsözde "sonraki sayfaların faydalı olacağını, ancak bitmiş bir ifade olarak görülmemeleri gerektiğini" belirtmiştir.

mirası 
pólya'nın adını taşıyan ve ara sıra birbiriyle karıştırılan üç ödül vardır. 1969'da, endüstriyel ve uygulamalı matematik derneği (siam), dönüşümlü olarak iki kategoride "kombinatoryal teorinin dikkate değer bir uygulaması" ve "george pólya'nın ilgi duyduğu başka bir alanda kayda değer bir katkı" için verilen george pólya ödülü'nü vermektedir. 1976'da amerika matematik derneği (maa), college mathematics journal'da yayınlanan "açıklayıcı mükemmellik makaleleri için" george pólya ödülü'nü vermektedir. 1987'de londra matematik derneği (lms), "birleşik krallık'ta matematiğin yaratıcı gösterimi veya matematiğe yaptığı seçkin katkı" için pólya ödülü'nü vermektedir.

moskova idaho'daki idaho üniversitesi'nde pólya'nın onuruna bir matematik merkezi seçildi. matematik merkezi, temel olarak cebir ve matematik konularında öğrencilere ders vermeye odaklanmaktadır.

stanford üniversitesi'nin onuruna bir polya salonu vardır. hâlâ orada ders vermekteyken inşa edildi ve öğrencilerine onun öldüğünü düşündürdüğünden şikayet etti.

seçilmiş yayınları

kitaplar 
 aufgaben und lehrsätze aus der analysis, 1. bas. 1925. ("problems and theorems in analysis“). springer, berlin 1975 (gábor szegő ile birlikte).
 reihen. 1975, 4. bas., .
 funktionentheorie, nullstellen, polynome, determinanten, zahlentheorie. 1975, 4. bas., .
 mathematik und plausibles schliessen.  birkhäuser, basel 1988,
 induktion und analogie in der mathematik, 3. bas.,  (wissenschaft und kultur; 14).
 typen und strukturen plausibler folgerung, 2. bas.,  (wissenschaft und kultur; 15).
  –  english translation: mathematics and plausible reasoning, princeton university press 1954, 2 volumes (vol. 1: induction and analogy in mathematics, vol. 2: patterns of plausible inference)
 schule des denkens. vom lösen mathematischer probleme ("how to solve it"). 4th edn. francke verlag, tübingen 1995,  (sammlung dalp).
  –  english translation: how to solve it, princeton university press 2004 (john horton conway'in önsözü ve eklenmiş örneklerle birlikte)
 vom lösen mathematischer aufgaben. 2nd edn. birkhäuser, basel 1983,  (wissenschaft und kultur; 21).
  –  english translation: mathematical discovery: on understanding, learning and teaching problem solving, 2 volumes, wiley 1962 (published in one vol. 1981)
 collected papers, 4 volumes, mit press 1974 (ed. ralph p. boas). vol. 1: singularities of analytic functions, vol. 2: location of zeros, vol. 3: analysis, vol. 4: probability, combinatorics
 r. c. read ile birlikte: combinatorial enumeration of groups, graphs, and chemical compounds, springer verlag 1987 (english translation of kombinatorische anzahlbestimmungen für gruppen, graphen und chemische verbindungen, acta mathematica, vol. 68, 1937, pp. 145–254)
 godfrey harold hardy ile birlikte: john edensor littlewood inequalities, cambridge university press 1934
 mathematical methods in science, maa, washington d. c. 1977 (ed. leon bowden)
 gordon latta ile birlikte: complex variables, wiley 1974
 robert e. tarjan ile birlikte, donald r. woods: notes on introductory combinatorics, birkhäuser 1983
 jeremy kilpatrick ile birlikte: the stanford mathematics problem book: with hints and solutions, new york: teachers college press 1974
 çeşitli eş yazarlarla birlikte: applied combinatorical mathematics'', wiley 1964 (ed. edwin f. beckenbach)
 gábor szegő ile birlikte: isoperimetric inequalities in mathematical physics , princeton, annals of mathematical studies 27, 1951

makaleler 

ralph p. boas, jr. ile birlikte: 

norbert wiener ile birlikte:

ayrıca bakınız 

 landau-kolmogorov eşitsizliği
 çok değişkenli pólya dağılımı
 pólya varsayımı
 polya dağılımı (negatif binom dağılımı)
 pólya sayma teoremi
 pólya-vinogradov eşitsizliği (i̇kinci dereceden kalıntı)
 pólya eşitsizliği
 pólya urn modeli
 pólya'nın "farklı renkte at" olmadığına dair kanıtı
 marslılar (bilim adamları)

kaynakça

dış bağlantılar 

 
 
   
 george pólya & gábor szegö, (1998), 
   
 
 
 
 

1887 doğumlular
1985 yılında ölenler
amerika birleşik devletleri'ndeki i̇sviçreli göçmenler
amerikalı agnostikler
amerikalı istatistikçiler
eth zürih öğretim üyeleri
macar agnostikler
macar bilim insanları
macar matematikçiler
macaristan yahudileri
macaristan yahudisi asıllı amerikalılar
ulusal bilimler akademisi üyeleri