mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Golus milliyetçiliği

golus milliyetçiliği (yidiş: גלות נאַציאָנאַליזם) yahudi halkının, dünyadaki büyük yahudi merkezlerinde yahudi ulusal ve kültürel yaşamını ilerletmek ve aynı zamanda dünya güçlerinden bir yahudi ulusal kimliği için tanınmak isteyen ulusal bir hareketidir.

kökeni 
golus milliyetçiliği, siyonizm'e adını veren avusturyalı filozof nathan birnbaum tarafından tasarlandı. birnbaum siyonizm'in erken teorisyeni olmasına ve birinci siyonist kongresi'ne (1897) katılmasına rağmen, kısa bir süre sonra hareketten ayrıldı. birnbaum, diaspora'daki yahudi yaşamını benimseyen bir pan-yahudilik (alljudentum) teorisi geliştirmeye başladı.

birnbaum, yidiş'i bir dil olarak koruyan, sağlam bir halk kültürüne sahip olan ve tanınabilir derecede farklı topluluklarda bir araya gelen doğu avrupa yahudilerinden esinlenerek yahudi asimilasyonunun kaçınılmaz olduğu fikrine karşıydı.

yahudi vatandaşlığı için tanınma arayışı 
birnbaum, yahudi ulusal kimliğinin devlet güçleri tarafından tanınması için çeşitli girişimlerde bulundu. 1907'de avusturya-macaristan nüfus sayımında yidiş'in yahudi ulusal dili olarak yer almasını başarısız bir şekilde savundu. ertesi yıl, parlamento'da bir sandalye için bir kampanya yürüttü; başarılı kampanyasına rağmen, yerel yönetim yolsuzluğu nedeniyle koltuğuna oturamadı. 1910'da yine yidiş'in tanınmasını denemeye başladı. birnbaum, yahudi ulusluğunun unsurları için devlet tarafından tanınabilirse, yahudilerin galiçya'daki bir eyaletin kontrolünü paylaşmaları için dilekçe verebileceğini düşünüyordu. avusturya-macaristan i̇mparatorluğu'nun etnik gruplara ve milletlere özerk bölgeler imkanı sunması onu cesaretlendirdi.

birnbaum ayrıca yidiş adına bir dil olarak propaganda yaptı ve "yidişizm" ve "yidişist" kelimelerini icat etti. viyana'da yidiş etkinlikleri düzenledi, yidiş yazarlarını almanca'ya tercüme etti ve 1905'te yidişe kultur adlı dilin ilerletmesi için bir öğrenci organizasyonu kurdu. 1908'de czernowitz'de yidiş dili üzerine uluslararası bir konferans düzenledi ve farklı yahudi fraksiyonları yidişlerin yahudi milliyetçiliğinin resmi dili mi yoksa birkaç yahudi dilinden biri mi ilan edilmesi gerektiği konusunda meydan çizdi.

etkileme 
golus milliyetçiliği, yahudi kimliğini diaspora deneyimiyle bağdaştırmaya yönelik çeşitli girişimleri önceden biçimlendirdi. haham mordecai m. kaplan da benzer temalarla boğuşur, yahudiliğin bir dinden ziyade bir medeniyet olarak görülmesi gerektiği teorisini geliştirir ve bu teori üzerine yeniden yapılanmacı yahudiliği kurardı. yidişçi abraham golomb, diaspora'da yahudi kimliğinin korunması ve bu takipte yidiş ve i̇branice'nin merkeziliği hakkında sık sık yazdı.

kaynakça 

yahudilik hareketleri
siyasi hareketler
din ve siyaset
yahudi diasporası
etnik milliyetçilik
Yeşil Burun Adaları'nda COVID-19 pandemisi

yeşil burun adaları'nda covid-19 pandemisi, devam eden küresel koronavirüs hastalığı 2019 (covid-19) viral pandemisinin bir parçasıdır. yeşil burun adaları'nda ilk vaka 62 yaşındaki birleşik krallık vatandaşı bir kişide 20 mart 2020'de tespit edildi.

arka plan 

12 ocak 2020'de dünya sağlık örgütü (who), 31 aralık 2019'de vuhan şehrindeki bir grup insanda yeni bir koronavirüsün solunum hastalıklarına neden olduğunu doğruladı. dünya sağlık örgütü tarafından 30 ocak 2020'de uluslararası halk sağlığı acil durumu ilan edildi ve 11 mart'ta bir pandemi olarak kabul edildi.

ölüm oranı covid-19 için sars'a göre daha düşüktür. ancak bulaş oranı çok daha büyüktür.

kaynakça

afrika'da covid-19 pandemisi
ülkelerine göre covid-19 pandemisi
Zambiya'da COVID-19 pandemisi

zambiya'da covid-19 pandemisi, devam eden küresel koronavirüs hastalığı 2019 (covid-19) viral pandemisinin bir parçasıdır. zambiya ilk iki vakasını 18 mart 2020'de açıkladı.

arka plan 

12 ocak 2020'de dünya sağlık örgütü (who), 31 aralık 2019'de vuhan şehrindeki bir grup insanda yeni bir koronavirüsün solunum hastalıklarına neden olduğunu doğruladı. dünya sağlık örgütü tarafından 30 ocak 2020'de uluslararası halk sağlığı acil durumu ilan edildi ve 11 mart'ta bir pandemi olarak kabul edildi.

ölüm oranı covid-19 için sars'a göre daha düşüktür. ancak bulaş oranı çok daha büyüktür.

kaynakça

afrika'da covid-19 pandemisi
ülkelerine göre covid-19 pandemisi
Zimbabve'de COVID-19 pandemisi

zimbabve'de covid-19 pandemisi, devam eden küresel koronavirüs hastalığı 2019 (covid-19) viral pandemisinin bir parçasıdır. 20 mart 2020'de zimbabve'de ilk vaka tespit edildi.

arka plan 

12 ocak 2020'de dünya sağlık örgütü (who), 31 aralık 2019'de vuhan şehrindeki bir grup insanda yeni bir koronavirüsün solunum hastalıklarına neden olduğunu doğruladı. dünya sağlık örgütü tarafından 30 ocak 2020'de uluslararası halk sağlığı acil durumu ilan edildi ve 11 mart'ta bir pandemi olarak kabul edildi.

ölüm oranı covid-19 için sars'a göre daha düşüktür. ancak bulaş oranı çok daha büyüktür.

kaynakça

afrika'da covid-19 pandemisi
ülkelerine göre covid-19 pandemisi
Vera Baylak

vera çüldümovna baylak (oorjak) (15 aralık, 1924 – 12 temmuz, 2013) — tıva gönüllü, sovyetler birliği'nin hayatta kalma savaşı olan ii.dünya savaşı'nın katılımcısı, tıva cumhuriyeti'nin nişanının süvarisi, tıva cumhuriyeti'nin zirai işlerinin tanınmış çalışanı, kahraman ana .

vera çüldümkızı 1924 yılının aralık 15'te çöön-khemçik kojuununda doğmuştur. 1943 yılında, ii.dünya savaşı'na katılmış, savaş meydanında kendinin gönüllü ekibi ve ağabeyi ile katılmıştır. yeni doğan oğlunu da baba-anasına bırakmış, çiçeği burnunda bir anne olarak sovyet vatanını korumak için savaşta bulunmuştur. cepheye giderken aksakallılar tarafından şamanik ve lamaist ayinler düzenlendi. en iyi atlar seçildi. ardıç ağacından tütsüler yapıldı. tıva halkı adına yemin edildi. sonra sınıra gönderildiler. ukrayna'nın 1.cephesinde tıva arkadaşları ile birlikte düşmanlardan yer-yurdun bağımsızlığına girişmişlerdir. zor zamanlar geçirmişlerdir..

kaynakça

dış bağlantılar 
vera baylak 
aldığı ödüller 
hayatı ve cephe 

1924 doğumlular
2013 yılında ölenler
MS Zaandam gemisinde COVID-19 pandemisi

ms zaandam gemisinde covid-19 pandemisi, devam eden küresel koronavirüs hastalığı 2019 (covid-19) viral pandemisinin bir parçasıdır. ms zaandam gemisi 14 mart'ta limanlara yanaşmasının reddedilmesinin üzerine şili açıklarında beklemeye başladı. gemideki 1.829 kişiden (1.243 yolcu, 586 mürettebat) 13 yolcu ve 29 mürettebat "grip benzeri semptomlar" ile hastalandı. gemi, everglades limanı'na yanaşmayı umarak 77 hastasıyla beraber florida'ya doğru yola çıktı. gemi, panama kanalı'ndan geçiş izni beklerken 4 hasta öldü, hasta sayısı ise 148'e çıktı. 27 mart 2020'de iki yolcunun testi pozitif çıktı.

arka plan 

12 ocak 2020'de dünya sağlık örgütü (who), 31 aralık 2019'de vuhan şehrindeki bir grup insanda yeni bir koronavirüsün solunum hastalıklarına neden olduğunu doğruladı. dünya sağlık örgütü tarafından 30 ocak 2020'de uluslararası halk sağlığı acil durumu ilan edildi ve 11 mart'ta bir pandemi olarak kabul edildi.

ölüm oranı covid-19 için sars'a göre daha düşüktür. ancak bulaş oranı çok daha büyüktür.

kaynakça

ülkelerine göre covid-19 pandemisi
Benjamin Thorpe

benjamin thorpe (1782 - 19 temmuz 1870), i̇ngiliz anglo-sakson edebiyatı uzmanı.

hayatı 
1820'lerin başında paris'teki rothschild evi'nde bankacı olarak çalıştı. oradayken tüberküloz tedavisi gören thomas hodgkin ile tanıştı.

thorpe, danimarkalı filolog rasmus christian rask'ın yanında kopenhag üniversitesinde dört yıl okuduktan sonra 1830'da i̇ngiltere'ye döndü. birkaç yıl içinde anglo-sakson uzmanı olarak ün kazandı.

karşılıksız çalışmanın tanınmasıyla birlikte thorpe'a 1835'te 160 sterlinlik kraliyet bütçesinden emekli maaşı verildi ve 17 haziran 1841'de bu, yıllık 200 sterline yükseltildi. londra antikacılar derneği, münih kraliyet bilimler akademisi ve leyden'deki hollanda edebiyatı derneği üyeliği yapmıştır. temmuz 1870'te chiswick'te öldü.

çalışmaları 

1830'da thorpe, kopenhag'da rask'ın anglo-sakson dilbilgisi'nin i̇ngilizce bir versiyonunu çıkardı (bunun ikinci baskısı londra'da çıktı). aynı yıl yeni eşi mary otte ve kızı elise otté ile birlikte londra'ya taşındı. thorpe, üvey kızını eğitmiş ve ona baskı yapmıştır ve hayatı boyunca onunla sorunlu bir ilişkisi olmuştur.

1832'de londra'da cædmon's metrical paraphrase of parts of the holy scriptures in anglo-saxon; with an english translation, notes, and a verbal index çalışmasını yayımladı ve oldukça iyi karşılandı. bunu 1834'te anglo-saxon version of the story of apollonius of tyre ile oxford'da robert meadows white tarafından kabul edilen analecta anglo-saxonica ders kitabı izledi. analecta, vernon'un anglo-sakson rehberi ile birlikte 40 yıl boyunca kullanıldı.

1835'te thorpe, libri psalmorum versio antiqua latina ve ardından i̇ngiltere'nin antik kanunları ve enstitüleri'''ni (1840) yayımladı. thorpe tarafından 1842'de iki cilt daha yayımlandı.

1834'te thorpe, johann martin lappenberg'in eski i̇ngiliz tarihi üzerine eserlerinin bir çevirisine başladı ancak caydırıldı. 1842'de, kendine ait değişiklikler, düzeltmeler ve notlar içeren başka bir versiyona başladı; 1845'te anglo-sakson kralları altında i̇ngiltere tarihi olarak iki cilt halinde yayınlandı. bunu sonunda lappenberg'in norman kings (1857) yönetimindeki i̇ngiltere tarihi'''nin bir versiyonu izledi. thorpe'un iki ciltlik worcester floransa baskısı 1848-49'da yayınlandı.

kaynakça 

eski i̇ngilizce dili çevirmenleri
i̇ngiliz çevirmenler
i̇ngiliz tarihçiler
1870 yılında ölenler
1782 doğumlular
kopenhag üniversitesinde öğrenim görenler
Aleksey Çırgal-ool

aleksey çırgal-ool (çırgal-ool dongak) (24 nisan 1924, şuy - 10 mart 1989, kızıl), tıva kökenli rusyalı sanatçı. tıva,sovyet bestekarı, aktör ve öğretmen. sovyetler birliği halk sanatçısı(1984). onu ilk profesyonel tıva bestekarı adlandırırlar.

yaşamı
a. çırgal-ool tıva arat cumhuriyeti'nin şimdiki baytayga ilinin şuy köyünde doğmuştur. 1944 yılında o kendisinin ilk şarkısını stepan sarıgoolun «ergelig salgın» (эргелиг салгын) diye şiirini bestelemiştir.

1945 yılında kızıl şehrinde tıva milli tiyatrosu yanında stüdyonun tiyatro sanatçılığını bitirdi. 1945-1951 yıllarda tıvanın sanat tiyatrosunda şarkıcı olup çalışmıştır. 1957 yılında kazan şehrinde konservatuvarı bitirmiştir.

1960-1963 yıllarında sanat lisesinde çalışmış ve buranın ilk müdürü olmuştur. bu kolejin adı günümüzde aleksey çırgal-ool'un adı ile adlandırılmıştır. 1962 yılına doğru tiyatro orkestra şefliği yapar. 1969 yılından sonra ise tıva'nın filarmonisindedir.

1958 yılından beri sscb besteciler birliği üyesi olmuş 1978 yılında tıva özerk cumhuriyeti'nin besteciler birliğinde görev almıştır. aynı zamanda tıva össc meclisinde 2 dönem milletvekili oldu.

sanatçılığı

tiyatro rolleri 
sedip («hayıran bot» v. ş. kök-ool)

semis-lama («dongur-ool» s. k. toka)

hlestakov («revizor» n. v. gogol)

i̇van karas («dunay arkasında zaparojyeli», s. s. külak-artemovski)

mükafatları 
rusya sovyet federatif sosyalist cumhuriyetinin emektar sanatçısı (1964)

tıva özerk sovyet sosyalist cumhuriyeti'nin halk sanatçısı (1967)

sscb halk sanatçısı (1984)

tıva özerk sovyet sosyalist cumhuriyeti'nin devlet mükafatı (1971)

"şeref nişanı" ödülü.

kaynakça

dış bağlantılar 
çırgal-ool ile ilgili bilgiler 

1924 doğumlular
1989 yılında ölenler
tuva sanatçıları
1961 Suriye parlamento seçimleri

suriye'de 1 ve 2 aralık 1961'de parlamento seçimleri yapıldı. halk partisi, 172 sandalyenin 33'ünü kazanarak parlamentodaki en büyük parti olmaya devam etti.

sonuçlar

ayrıca bakınız 
 suriye parlamentosu üyelerinin listesi, 1961

kaynakça 

1961'de suriye
Premack ilkesi

premack ilkesi veya pekiştirmenin görelilik kuramı, daha çok istenen bir davranışı daha az istenen bir davranış ile pekiştirmektir.

köken ve açıklama 
premack ilkesi, david premack tarafından cebus maymunları üzerinde yapılan bir araştırma sonucu ortaya çıkmıştır.. bununla birlikte, insanlara uygulandığında açıklayıcı ve öngörücü güce sahiptir ve uygulamalı davranış analizi uygulayan terapistler tarafından kullanılmıştır. premack ilkesi, eğer bir kişi belirli bir aktiviteyi yapmak isterse, daha çok arzu edilen aktiviteye ulaşmak için daha az arzu edilen bir aktivite gerçekleştireceğini; yani, etkinliklerin kendileri pekiştireç olabilir. bir birey, sonuç olarak daha çok arzu edilen bir aktiviteye katılacağını bilirse, belirli bir aktiviteyi gerçekleştirmek için daha fazla motive olacaktır. objektif olarak ifade edilirse, yüksek olasılıklı davranışlar (daha çok istenen davranışlar), düşük olasılıklı davranışlara (daha az istenen davranışlar) bağlı hale getirilirse, düşük olasılıklı davranışların yapılması daha olasıdır. daha arzu edilen davranışlar, bireylerin izin verildiği takdirde yapmak için daha fazla zaman harcadıkları davranışlardır; daha az arzu edilen davranışlar, bireylerin hareket etmekte özgür olduklarında yapmak için daha az zaman harcadıkları davranışlardır. "ödül"ün, "pekiştirme" deneysel olarak çalışılmadan çok önce davranışı değiştirmek için yaygın olarak kullanılması gibi, premack ilkesi de uzun zamandır gayri resmi olarak anlaşılmış ve çok çeşitli durumlarda kullanılmıştır. örneğin kitap okumayı pek sevmeyen bir çocuğa eğer kitab okursa ona bilgisayar alacağını söylemek.

deneysel kanıt 
david premack ve meslektaşları ve diğer araştırmacılar, premack ilkesinin insanlarda etkinliğini test etmek için çeşitli deneyler yaptılar. i̇lk çalışmalardan biri küçük çocuklarla yapılmıştır. premack, çocuklara şeker yemek veya langırt oynamak olmak üzere iki alternatif sundu ve bu davranışlardan hangisini tercih ettiklerini sordu. çocuklardan bazıları bir aktiviteyi, bazıları ise diğerini tercih etti. deneyin ikinci aşamasında, çocuklar iki prosedürden biriyle test edildi. bir prosedürde, yemek yemek pekiştirici tepkiydi ve langırt oynamak da araçsal tepkiydi; yani çocuklar şeker yemek için langırt oynamak zorundaydı. sonuçlar premack ilkesiyle tutarlıydı: sadece langırt oynamak yerine şeker yemeyi tercih eden çocuklar bir pekiştirme etkisi gösterdi. yani sadece şeker yemek yerine langırt oynamayı tercih eden çocuklar pekiştirme etkisi göstermiştir. bu çalışma, diğerlerinin yanı sıra, yüksek olasılıklı bir aktivitenin, deneğin gerçekleştirme olasılığının daha düşük olduğu bir aktivite için etkili bir pekiştirici olabileceğini göstererek premack ilkesini doğrulamaya yardımcı olur.

kaynakça 

davranışçılık
1973 Suriye parlamento seçimleri

suriye'de 25 ve 26 mayıs 1973'te parlamento seçimleri yapıldı. sonuç, 186 sandalyenin 122'sini kazanan arap sosyalist baas partisi için bir zaferdi. aynı zamanda, suriye liderliğindeki baas partisi'nin mecliste sandalye için yarıştığı ilk seçimlerdi, orijinal arap sosyalist baas partisi 1966'da feshedilmişti.

sonuçlar

kaynakça 

1973'te suriye
asya'da 1973 seçimleri
Tumat

tumat – yakutça: туматтар)tıva ulusta boy adı. geçmişte yaşamış oymak.

dili 
eski türk dil.

yurdu
 xiii.asırda - doğu sayan dağlarının doğu yönünde yurt tutmuştur.   
  tıvalar ejen han'ın idaresinde iken beezi kojunu (kemçik bölgesinin beezi ili) tumat bölgesi olarak bilinir.

tarihi yazılar
tumatlar hakkında «moğolların gizli tarihi»nde, bunun gibi reşidüddin'in «camiüd tevarih»te yazılmıştır. geçmişte tumatlar moğolların mükemmel savaşçıları olmuşlardır.

tumat oymağı hakkında 
bu oymağın yurdu barguçin-tokum yanındadır. bargut aymağı ile onların kökü aynı olduğundan tumatlar onlar ile akrabadır.
tumatlar kırgızlar yanında yaşayan ulus, onlar çok iyi savaşçı oymaktır. onları tayntula-sokar diye kişi başlarında bulunur. taytula-sokar cengiz han'a katılmak için söz vermiştir. cengiz han, çin'i almak için gittiğinde ancak 6-7 yıl durmuştur. moğollar büyük savaşlarda tumat oymağını çağırmışlardır. savaşta boragul noyan ölmüştür.

kırgız oymağı 

12 yıl geçince,  bars yılında bargutçin-tokum ile bayluk'ta yaşayan oymakların arazisini almak için moğollar, kırgızlardan asker desteği istemişlerdir.  kırgızlar ise asker vermezler.  kırgızlarda kurlun diye kişi başkandır.  cengiz han onlara joci adlı oğlunu göndermiştir. moğollardan noka diye kişi asker toplayıp gider. kırgız yurduna girer.

moğolların gizli tarihi 
burada tumat oymağı hakkında 4 paragraf bulunur.  §8 ile §9 çok geçmese de orada tumat oymağından bahsetmesi de önemlidir. sadece tumat oymağını anlatan; §240, §241 sayfalarında doluca anlatılır.

§ 8. horilartay-mergen tumat aymağının noyanıdır. alan-goa hori-tumatların yurdunda arih-usun denilen yerde doğmuştur.

§ 9. hori-tumatlarının yurdunda burhan-haldun dağına kadar göçmüşlerdir. burhan-haldun dağının sahipleri ise uranhay aymaktan - burhan bosgahsan ile sençi bayan diye ulus durmaktadır.

ayrıca bakınız
 horluu tumat
 tos çagıg

kaynakça

dış bağlantılar 
 ан ссср институт востоковедения. рашид-ад-дин сборник летописей. т i. книга первая. (перевод с персидского л. а. хетагурова). издательство: ан ссср, ленинград – москва, 1952. ол номда бижээн чүүл бо сайтыда: племя тумат.  племя хушин. 
 б. и. панкратов. образцы переводов из «юань-чао би-ши» (подготовка к печати и предисловие ю. л. кроля). стр. 111// ран ив. mongolica: к 750-летию «сокровенного сказания». – м.:  наука. издательская фирма «восточная литература», 1993. – 343 с. isbn 5-02-017395-9
 сокровенное сказание. (монгольский обыденный изборник). перевод с.а.козина
İgor Köşkendey

i̇gor köşkendey; 1978 yılının mayıs 9-da tıva'da ulug-kem'e bağlı arıskan köyünde doğmuştur – tıva cumhuriyeti'nin ünlü şarkıcısı ve bilinen höömeycisidir.

i̇gor köşkendey mihail oğlu, tıva cumhuriyeti'nin ünlü höömeycisi , «duşa rossii» diye rusyanın devlet ödülü sahibi, tıva cumhuriyetinin çok sayıda festivallerinin, yarışmaların, göçebe toplumların etnomüzik sempozyumları ve başka konserlerin önemli sanatçısıdır. «çirgilçin» diye müzik grubunun kurucusu ve şarkıcısıdır. şu an «tıva ündezin kultura» merkezinin başkanlığını yapmaktadır..

yaşamı
i̇gor mihailoğlu köşkendey, 09 mayıs 1978'de tuva cumhuriyeti'nin uluğ-khem bölgesindeki arıskan köyünde doğdu. sanat faaliyetine arıskan ortaokulunda başladı, amatör sanat gösterilerine katıldı, boğaz şarkıcılığını yaptı. 1993 yılında r. kendenbil'in adını taşıyan cumhuriyet genel eğitim müzik ve sanat okulu'ndan "höömey" ("boğaz şarkısı" derecesi) ile mezun oldu. 1993-1997 yılları arasında "i̇gil","khoomey" sınıfında ulusal enstrümanlar bölümü'ndeki kızıl il sanat okulu'nda okudu. öğrenciyken "çangı-haya" adlı öğrenci folklor topluluğunda sahne aldı. 1995'te i̇. koshkendey, "höömey-95" (çadaana) adlı cumhuriyet yarışmasının grand prix'sini kazandı. 1996'da i̇gor, çalışmaları sofistike eleştirmenlerin ve müzikologların hak ettiği takdiri kazanarak dünya etnik müziğinde güçlü bir lider olan dünyaca ünlü folklor topluluğu "çirgilçin"in geleceğinde solist ve ardından lider oldu. tıva ulusal orkestrası'nın kurulduğu ilk günlerden itibaren, i̇gor köşkendey ana solistlerinden biridir.

kişisel yaşamı
evli ve iki çocuk babasıdır.

literatür 
сузукей в.ю., тумат ч.с. хоомейжи республики тыва. кызыл, 2015.
кыргыс з.к., татаринцев б.и., хлынов к.ю. мелодии хоомея - iv. кызыл, 2003

kaynakça

dış bağlantılar 
 söyleşiden 

tuva'da kültür
höömeyciler
Sphenodon punctatus

sphenodon punctatus, sphenodon cinsine bağlı bir sürüngen türüdür.

başının üzerinde üçüncü bir göz bulunur ve merceği korneaya benzer. kafatasının ortasında bulunan ince derimsi bu göz sadece kuluçkadan çıkarken görünür. dört ile altı aylık zaman arasında opak deri ve pigmentle kaplanır. i̇şlevi bilinmese de ultraviyole ışığı emip d vitamini üretme, karanlık aydınlık döngüsünü algılama ve termoregülasyona yardımı olabilir.

uygun vücut sıcaklığı diğer sürüngenlere oranla düşüktür ve  arasındadır. hava sıcaklığının 'nin üstünde olması bu tür için ölümcüldür, buna karşın en düşük hava sıcaklığı 'ye kadar ise hala hareketli olabilirler.

konuyla ilgili yayınlar

dış bağlantılar

kaynakça 

sphenodon
john edward gray tarafından adlandırılmış taksonlar
1831'de tanımlanan taksonlar
En İyi İsrailli Sanatçı MTV Avrupa Müzik Ödülü

aşağıda en i̇yi i̇srailli sanatçı mtv avrupa müzik ödülü'nü kazananların ve adaylarının bir listesi bulunmaktadır.

kazananlar ve adaylar 
kazananlar ilk başta listelenir ve kalın harflerle vurgulanır.

1990'lar

2000'ler

2010'lar

2020'ler 

 yerel kahraman ödülü

kaynakça 

2008'de oluşturulan ödüller
mtv avrupa müzik ödülleri
Erciyes Yüksek İrtifa Kamp Merkezi

erciyes yüksek i̇rtifa kamp merkezi, kayseri'nin hacılar ilçesinde bulunan sportif amaçlı kamp tesisi. kayseri büyükşehir belediyesi tarafından erciyes dağı'nın eteklerine 1.840 rakımda kurulmuş olup 2020 yılında hizmete açılmıştır. tamamlanmasının ardından belediye iştiraki erciyes a.ş.'ye devredilmiş, işletmesiyle tss tur'a verilmiştir.

erzurum'da bulunan öncülü gibi futbol kulüplerinin sezon öncesi ve sezon arası çalışmaları için tercih ettiği noktalardan olması hedeflenmekte; üç futbol sahasına ek olarak spa, kongre merkezi, kapalı tam olimpik yüzme havuzu ve kapalı spor salonu içermektedir.

kaynakça 

hacılar
kayseri ilindeki yapılar
kayseri'de spor
futbol antrenman sahaları
En İyi Japon Sanatçı MTV Avrupa Müzik Ödülü

aşağıda en i̇yi japon sanatçı mtv avrupa müzik ödülü'nü kazananların ve adaylarının bir listesi bulunmaktadır.

kazananlar ve adaylar 
kazananlar ilk başta listelenir ve kalın harflerle vurgulanır.

2010'lar

2020'ler

kaynakça 

mtv avrupa müzik ödülleri
Soegiharto

soegiharto (d. 29 nisan 1955; ö. 15 temmuz 2021), endonezyalı siyasetçi.

yaşamı
soegiharto, 29 nisan 1955'te medan, kuzey sumatra'da doğdu. 2004 ile 2007 yılları arasında endonezya küçük i̇şletmeler bakanı olarak görev yaptı.

ölümü
soegiharto, 15 temmuz 2021'de cakarta, endonezya'da covid-19 nedeniyle 66 yaşında öldü.

kaynakça 

1955 doğumlular
2021 yılında ölenler
cakarta doğumlu siyasetçiler
endonezyalı bakanlar
endonezya'da covid-19 pandemisinden ölenler
Mudjekeevis

ojibwe mitolojisinde, mudjekeewis (dan anishinaabe dilinde majiikiwis onların belirgin "ilk doğan oğul"),ojibwe inanışına göre batının koruyucu ruhu. dünyanın yaratılış hikayesinde de görünür. ojibwelerin aadizookaanan'larında (geleneksel hikayeler),majiikiwis,e-bangishimog'in ilk doğan oğludur.şifalı bitkilerden beyaz sedir, majiikiwis ile ilişkilidir . nanabozho'nun en büyük kardeşidir. ancak, aadizookaanan'a dayanan hiawatha'nın şarkısı'nda mudjekeewis, e-bangishimog' yerine wenonah'ın kocası ve hiawatha'nın babası olarak tasvir edilmiştir . bununla birlikte, hiawatha'nın şarkısı'nda bile, mudjekeewis, şu pasajda gösterildiği gibi, ayılarla güçlü bir şekilde ilişkilidir:çalmıştı wampum kemerini mishe-mokwa'nın boynundan,

dağların büyük ayısından,

ulusların dehşetinden,

uyuyakalmış ve hantal yatarken,

dağların zirvesinde,

yosunlu bir kaya gibi ,

benekli kahverengi ve yosunlu gri.burada beyaz dağda yaşayan rüzgarların efendisi ayı mishe-mokwa'yı yenip rüzgarların yeni efendisi oluşu şiirde anlatılır.

gücü, içsel güç ve kendini sınamanın gücüdür. mevsimi sonbahar ve gün içinde zamanı günbatımıdır.i̇nsan yaşamında orta yaşı temsil eder.bu yaşlarda insanlar yönlerini bulmuşlardır ve yaşamın onlara verdiği görevleri yerine getirmek için çalışırlar.güneş battığında insanlar işlerini bırakır ve yaptıklarını,öğrendiklerini, kazandıklarını, kaybettiklerini düşünmeye başlarlar.bu ruhun gücü kendini tanımaktan gelir.simgesi tek başına yaşayıp, yaşamın yollarını iyi bilen ve zorluklardan,hastalıklardan, tuzaklardan kendi başına kurtulabilen bozayıdır.rengi ise rusal güçleri, idealizmi,özveriyi belirten mavi ve içe dönmenin, dış dünyaya bilinçli olarak gözlerini kapatmanın rengi olan siyahtır.

kızılderili tanrıları
kızılderili mitolojisi
kuzey amerika kızılderili tanrıları
kızılderili mitolojisi kahramanları
masal karakterleri
ojibva mitolojisi
algonkin mitolojisi
ojibva
algonkinler
edebiyat karakterleri
Purplebeck

purplebeck (korece: 퍼플백), 24 haziran 2019'da crystall ball isimli şarkısı ile majesty entertainment bünyesinde çıkış yapan güney koreli kız grubudur.

üyeler 
 yeowool (여울)
 yerim (예림)
 mini (민이)
 seyeon (세연)

kaynakça 

k-pop müzik grupları
2019'da kurulan müzik grupları
güney koreli dans müziği grupları
güney koreli kadın grupları
güney koreli pop müzik grupları
Viki nineler

viki nineler (başkurtça: вики-өләсәйҙәр), başkurtça vikipedi'de yer alan ve emekli kadın gönüllülerden oluşan bir gruptur.

tarihi 
bu grubun oluşma fikri 2016 yılında izhevsk'te bir wiki-ural seminerinde  ortaya çıktı. projenin amacı, eurovision'da sahne alan buranovskiye babuşki  örneğini takip etmek ve yaşlı kadınların internette kendilerini tanıma potansiyelini göstermekti. bu grup en başında sosyal bir ağ olan vkontakte'nin "başkurt kadınları" grubunun üyelerinden oluşmuştu. 2016 yılında st. petersburg'da düzenlenen uluslararası bir konferans sırasında, diğer dil bölümleri temsilcilerinin talebi üzerine, viki-büyükanneler hakkında daha fazla bilgi halka sunuldu. 2016 yılında ukrayna'da düzenlenen uluslararası konferansta muxamadeeva projeyi katılımcılara tanıttı. 2017 yılında berlin'de. з. әйле və visem təxəllüsülü gönüllüleri  (ukraynaca vikipedisinin gönüllüleri) uluslararası camianın önünde viki nineleri  hakkında bir sunum yaptı  . aynı yıl başkurtça vikipedisinin  altı viki ninenin de dahil olduğu büyük bir heyeti, moskova'da viki konferansına katıldı ve burada katılımcılara faaliyetlerini anlattı.wikimedia vakfı'nın yönetici direktörü katherine maher, 2019'da i̇sveç'in stockholm kentinde düzenlenen wikimania'nın kapanış töreni sırasında sahneden şunları söyledi: başkurdistan'daki yaşlı kadınlardan oluşan bir grup benim çok hoşuma gidiyor. onlar 2016'dan beri (contenttranslation aracını kullanarak) rusça'dan başkurtça'ya makaleler çevirmekteler ve bugün başkurtça bölümü yayınlanan çeviriler açısından ilk yirmi içinde yer almakta. haydi bu büyükanneleri kutlayalım!

aynı yılın 28-29 eylül tarihlerinde moskova'da uluslararası bir konferans düzenlendi. etkinliğe grubunun bir üyesi olan rəşidə qizatullina katıldı. 11-13 ekim tarihlerinde sırbistan'ın belgrad kentinde bir cee konferansı düzenlendi. etkinliğe grup adına katılan guzel sitdikova, katılımcıları viki-ninelerin çalışmaları ve sosyal ağlar aracılığıyla gönüllüleri çekmenin yolları hakkında bilgilendirdi. .

ödülleri 

 viki-nineler projesi, federal milliyetler ajansı ve "komsomolskaya pravda" gazetesi tarafından düzenlenen "en i̇yi sosyal girişim" adaylığını kazandı (25 ekim 2019) (projenin sahibi z. əyle ).
 viki ninelerin hikayesi, hayırseverlik geliştirme vakfı ("kaf" hayır vakfı) tarafından "rusya'da cömert salı 2019" projesi kapsamında düzenlenen "cömert tarih" yarışmasında kazanan oldu.

galeri

kaynak 
 как привлечь пенсионеров к написанию энциклопедии? вики-бабушки шлют привет!
 зачем и как привлекать пожилых к работе над «википедией»?
 выступление кэтрин маэр
 банат-валеева яубасарова 
 кунсылу кутлубаева 
 рашида гизатуллина 
 минсулу абдуллина 
 зайтуна нигаматьянова 
 круглый стол. рашида гизатуллина 
 homemade live english channel of russian wikiconference 2019. day 2 (sept.29). round table
 языковой активизм заставил нейронную сеть овладеть башкирским языком 
 выступление гузаль ситдиыковой в белграде. смотреть с 6:22:40 минуты

kaynakça 

vikipedi kişileri
Maşya ve Maşyana

maşya ve maşyana, zerdüşt kozmogonisine göre üreyerek insan ırkını doğuran ilk erkek ve kadındır.

etimolojisi 
i̇simler avestacadır ve nominal olarak mašyā ve mašyānē olarak çevrilmiştir ancak diğer avestaca sözcüklerde olduğu gibi, hecelemeler (ve dolayısıyla harf çevirisi) el yazmasından el yazmasına değişiklik gösterir. mašyā bu nedenle maṣ̌iiā veya maš́iiā veya mašiiāi (ve varyantları) olarak da görünebilir.

orijinal ve etimolojik olarak mašyā "ölümlü varlık" anlamına gelir çünkü eski farsçada martya, farsçada mard ve hatta sanskritçede martya da "ölümlü" ve dolayısıyla "insan" anlamına gelir. avestaca ve sanskritçede "ölüm" kelimesinin kökü mar, mr ("ölmek") idir. türevleri merethyu/mrtyu "ölüm" anlamına gelir; mareta ve maretan "ölümlü" ve ardından maşya, "insan" anlamına gelir.

mit 
bundahişn'de anlatılan yaratılış mitine göre, ohrmuzd'un (ahura mazda) altıncı yaratılışı, ne erkek ne de dişi olan ilkel canavar gayomart'tır (gayamarətan). mutlak karanlıkta yaşayan kötülük ruhu ahriman (angra mainyu), ohrmuzd'un yarattığı her şeyi yok etmeye çalışır ve gayomard'ı öldürmesi için şeytan jeh'i (jahi) gönderir. bunda başarılı olur ancak ay (mah) hayvan ölmeden önce tohumunu ele geçirir ve bundan sonra tüm hayvan yaşamı ondan çoğalır. gayomard'ın cesedinden, tohumları tüm bitki yaşamının kökeni olan ve dallarından maşya ve maşyana'nın büyüdüğü bir ağaç büyür.

ohrmuzd'a ahriman ile olan savaşında yardım edeceklerine söz verirler ve dünya'nın etrafına dağılan ve insanlığın ırkları haline gelen on beş çift ikiz doğururlar.

teoriler 
ask ve embla'nın hint-avrupa bağlantısı oldukları ileri sürülmüştür. i̇skandinav mitolojisinde ask ve embla, ağaçlardan yaratılan ve üç tanrı tarafından çeşitli yaşam armağanları verilen ilk erkek ve kadındır. benjamin thorpe konuyla ilgili şunları yazmıştır: "grimm; amr, ambr, aml, ambl, çalışkan emekçiden gelen embla, emla kelimesinin meşgul bir kadını ifade ettiğini ve ağaçlardan oluşan ilk erkek ve kadının antik farsça isimleri olan maşya ve maşyana ile aynı ilişkiye sahip olduğunu söyler."

ayrıca bakınız 

 adem ve havva
 askr ve embla

notlar

kaynakça 

 thorpe, benjamin (çev.) (1907). saemund sigfusson'un yaşlı edda'sı. norrena derneği.

efsanevî ilk insanlar
yaratılış efsaneleri
zerdüştçülük
Maksim Dakpay

maksim dakpay (tıva türkçesi: максим чалам оглу дакпай / maksim çalam oglu dakpay) — (doğ. 1919) tıva sıgıtçı, höömeyci, tıva cumhuriyeti'nin sanatçısı.

hayatı

1919 yılında çaa-höl bölgesi kızıl-dag köyünde çok çocuklu bir ailede doğmuştur. o küçüklüğünden beri tıva müzik ve müzik aletleri meşgul olmuştur. sıgıt-hömey'i yapmaya başlamıştır. boş vakitlerinde babasının işleriyle meşgul olmuş, tıva müzik aletlerinin kendisi öğrenmiştir. babası tıva türkülerinin, masallarının büyük bir uzmanı, ulusal enstrümanların üretiminde usta, boğaz şarkıcılığı yapan biriydi. küçük yaşlardan itibaren babasını taklit eden maksim dakpay, 13 yaşından itibaren höömey ile ciddi şekilde uğraşmaya başladı. 1938 yılında ilk kez tarım işçileri bayramında müziğini icra eder. bundan sonra tanınmaya başlar.

1941-1945 yıllarda kızıl şehrinde tiyatro stüdyosunu bitirir.  
1950 yılına kadar sanat tiyatro okuluna katıldı. onun diplomatı molyer'in  «zoraki doktor» diye tiyatro eserinde ana rol olmuştur.

1957 yılında moskovada olan tüm dünya gençler festivali'nde  altın madalya ile ödüllendirildi.

1950-1967 yıllarda çöön-hemçik bölgesinin i̇yme'de kültür merkezinde çalıştı.

1964 yılında «tıva össc'nin kültürünün önemli çalışanı» diye, 1967 yılında ise «tıva össc'nin önemli sanatçısı» adıyla anıldı.

1992 yılında «tıva'nın halk höömeycisi» diye kıymetli adı aldı.

1993 yılının nisan 17-de i̇yme köyünün kültür evi maksim çalamoviç dakpay'ın adı ile adlandırıldı.

maksim dakpay'ın sıgıdını «melodiya» adıyla yazmıştır.

anıt
çöön hemçik ili iyme köyünün kültür evi adını dakpay maksim çalamoğlu'dan almıştır (17 nisan 1993). adı "yirminci yüzyılın tıva'sının onurlu insanları" kitabında yer aldı.

kaynakça

literatür 
тыва үндезин уран-чүүл төвүнүң архивинден. тумат чодураа семис-оол уруунуң бижээн ажылы.

1919 doğumlular
tuva müzisyenler
höömeyciler
sıgıtçılar
1977 Suriye parlamento seçimleri

suriye'de 1 ve 2 ağustos 1977'de parlamento seçimleri yapıldı. sonuç, 195 sandalyenin 125'ini kazanan arap sosyalist baas partisi için bir zaferdi.

sonuçlar

kaynakça 

1977'de suriye
asya'da 1977 seçimleri
Mersin-İslahiye Bölgesel Treni

mersin - i̇slahiye bölgesel treni, mersin - i̇slahiye arasındaki  uzunluğundaki güzergâhta tcdd taşımacılık tarafından her gün toplam 2 sefer işletilen bölgesel tren'iydi.

seferler 
günlük karşılıklı 1 adet seferin düzenlendiği tren hattında sefer süresi yaklaşık 4 saat 20 dakikadır.  2023 kahramanmaraş depremleri sebebiyle seferlere ara verilmiştir.

kaynakça

dış bağlantılar 
 tcdd resmî sitesi 
 tcdd taşımacılık resmî sitesi 

tcdd taşımacılık bölgesel trenleri
bölgesel
bölgesel
bölgesel
bölgesel
Uzak Şehrin Masalı

uzak şehrin masalı, 25 film imzalı, ilk bölümü 12 eylül 2021 tarihinde yayımlanan, yönetmen koltuğuna mustafa şevki doğan’ın oturduğu, senaryosunu can sinan’ın yazdığı, dram türündeki türk yapımı televizyon dizisi. başrollerinde aslıhan güner, barış kılıç, timur acar ve begüm birgören yer almıştır. dizi, 14 ekim 2021 tarihinde yayımlanan 5. bölümü ile final yaparak sona erdi.

konusu 

o gece demirkan konağı’nda yaşanan deprem, umay’ın hayatındaki bütün taşları yerinden oynatır. yıllardır kocası affan’ın zulmüne evlatları için katlanan umay için bu olay, bardağı taşıran son damla olmuştur. çocuklarını alıp evi terk eder. doğup büyüdüğü köye, eskitepe’ye, uzun süredir kırgın olduğu ablası sonay’a sığınır. el ele verip tüm küskünlükleri geride bırakır iki kardeş. aile yadigarı mandırayı yeniden çalıştırmaya başlayacaklardır. umay tam hayatına bir çeki düzen verecektir ki karşısına mazisi karanlık, gizem dolu bir adam çıkar. şimdi çocuklarının da kendisinin de kaderi bu tehlikeli adamın ellerindedir.

oyuncu kadrosu ve karakterler

genel bakış 
<onlyinclude>
 not: dizi, 1. bölümden 3. bölüme kadar (3 bölüm) pazar 20.00'de, 4. bölümüyle perşembe 23.00'te, final olan 5. bölümüyle ise perşembe 20.00'de yayımlandı.

bölümler

1. sezon (2021)

kaynakça

dış bağlantılar 

 
 

2021'de başlayan türk televizyon dizileri
25 film dizileri
fox dizileri
kars ilinde kültür
2021'de sona eren türk televizyon dizileri
türk dramatik televizyon dizileri
i̇stanbul'da çekilmiş televizyon dizileri
kars'ta çekilen televizyon dizileri
2020'lerde türkçe televizyon dizileri
Aeroflot'un 164 sefer sayılı uçuşu

aeroflot'un 164 sefer sayılı uçuşu, 7 eylül 1958'de aktyubinsk'den uralsk'a yapılan bir uçuş sırasında düşen tarifeli bir aeroflot iç hat yolcu uçuşudur. kaza sonucunda uçakta bulunan 27 kişinin tümü öldü.

bu, kazanın gerçekleştiği güne dek kazakistan'da gerçekleşen en ölümcül kazadır.

uçak 
kazaya karışan uçak, aeroflot'un kırgızistan filosuna ait çift motorlu bir i̇lyuşin i̇l-14p idi (seri numarası 23-04, fabrika numarası 7342304). i̇lk uçuşunu 1957'de yapan uçak aynı yıl aeroflot'un kırgızistan filosu tarafından işletilmek üzere cccp-l1692 kuyruk numarasını aldı. kaza anında uçağın 2564 uçuş saati vardı.

uçuş ve kaza 
uçak, saat 02.10'da (msk) 4'ü çocuk 22 yolcu ve 5 mürettebat üyesiyle aktyubinsk havalimanı'na iniş yaptı. yakıt ikmali yapıldıktan sonra 02.55'te uralsk havalimanı'na gitmek üzere kalkış gerçekleştirildi. uçak aktyubinsk'ten 50 km uzaklıkta iken, kontrolörler uralsk havalimanı'nın hava durumunu mürettebata bildirdi. uçak bir süre sonra radardan kayboldu. saat 09.10'da konstantinovski'nin 4 km güneydoğusunda, bir tarlada uçağın enkazı bulundu.

araştırma 
araştırma sonucunda; uçağın seyrettiği bölgede fırtınanın olması, enkazdan çıkan bazı uçak parçalarının uçuş sırasında yanmış olması gibi bir takım olgular neticesinde uçağa seyir esnasında bir yıldırım çarptığı ve uçağın bu yüzden düştüğü belirlendi. sonuç olarak, mürettebat felç oldu veya şok halindeydi ve uçağın kontrolü anında kaybetti.

ayrıca meteoroloji istasyonu çalışanlarının yapmak zorunda olmasına rağmen diğer meteoroloji istasyonunu bu konuda bilgilendirmemesi, mürettebatın fırtınanın varlığından bihaber olmasını sağladı.

kaynakça 

1958'de sovyetler birliği
kazakistan ssc'deki havacılık kazaları ve olayları
1958'de havacılık kazaları ve olayları
i̇lyuşin i̇l-14 içeren kazalar ve olaylar
aeroflot kazaları ve olayları
Ahıska Kürtleri

ahıska kürtleri, (gürcüce: მესხი ქურთები kürtçe: kurdên ahıska/mesxhetî) gürcistan'ın güneybatı ucunda, merkezi ahıska (ahaltsihe) olan mesheti bölgesinde yaşayan müslüman ve kendini "kürt" olarak tanımlayan etnik grup.

yerleşim bölgeleri 
sürgün öncesinde kürtler; koltaxev, rustav, oxere, orpola, horoma, odunda, agara, saguli, gankit vs... gibi ahıska'nın bazı köylerinde yaşamaktaydı.

din 
ahıska kürtlerinin büyük çoğunluğu sünni i̇slam'ın şafii koluna mensuptur.

ahıska kürtleri terimi 
ahıska bölgesinden sürgün edilen toplulukların bir kısmı, kendini kürt olarak tanımlamıştır. ahıska ve gürcistan'ın çeşitli bölgelerinden sürgün edilenlerin yaklaşık 9,000 kişisini müslüman kürtler oluşturmaktadır.

tarih 
kürtler ve gürcistan arasındaki ilk temaslar sekizinci ve dokuzuncu yüzyıllarda gerçekleşti. amasya barışı (1555) ile mesheti ikiye bölündü, doğusunu safeviler, batısını ise osmanlılar kazandı. 1578'de osmanlılar, 1578-1590 osmanlı-safevi savaşı'nı başlatan gürcistan'daki safevi mülklerine saldırdı ve 1582'de osmanlılar, ahıska'nın doğu (safevi) bölümünü ele geçirdiler. safeviler, 17. yüzyılın başlarında mesheti'nin doğu kesiminin kontrolünü yeniden ele geçirdiler. ancak zuhab antlaşması (1639) ile ahıska'nın tamamı osmanlı kontrolüne girdi ve i̇ran bölgeyi geri alma girişimlerine son verdi. rus dilbilimci l. p. zagurskiy 1872 tarihli ahıska seyahatinde kürtlerden bahsetmekte olup, i̇smaililer ve cunikiler olmak üzere ahıska kürtlerini iki gruba ayırmıştır.

sovyet dönemi

1939 nüfus sayımına göre ahıska ve gürcistan'ın çeşitli bölgelerinde 12,915 kürt yaşamaktaydı bu nüfusun 4,000 civarını ahıska bölgesi oluşturmaktaydı. stalin'in emriyle 1944 yılında gürcistan'ın türkiye sınırı boyunca yerleşmiş yaklaşık 100,000 müslüman (ahıska türkleri, kürtler ve müslüman hemşinliler) orta asya'ya sürülmüşlerdir sürgün edilenlerin yaklaşık 9,000 kişisini müslüman kürtler oluşturmaktadır.

kaynakça 

ahıska
kafkasya halkları
amerika birleşik devletleri'ndeki etnik gruplar
azerbaycan'daki etnik gruplar
gürcistan'daki etnik gruplar
kazakistan'daki etnik gruplar
kırgızistan'daki etnik gruplar
özbekistan'daki etnik gruplar
rusya'daki etnik gruplar
türkiye'deki etnik gruplar
ukrayna'daki etnik gruplar
Başkurt ayaklanmaları (VII-VIII. yüzyıllar)

başkurt ayaklanmaları - xvii-xviii yüzyıllarındaki bir dizi ayaklanma.

vii. yüzyıl ayaklanmaları 
1662-64 ayaklanması, çarlık hükûmetinin başkurt feodal beylerinin kalmuklar üzerine yaptıkları istilaları yasaklamaları ve esirleri iade etmelerinin talep edilmesi üzerine başlamıştır. ayaklanma, başkurdistan'ın tamamına ve bazı komşu bölgelere yayılmıştır. ayaklanma esasen doğuda i̇set ve miass nehirlerinin orta kesimlerine, batıda kama nehri'nin orta kesimlerine ve güneyde ise ural nehri'nden kuzeye çusovaya nehri'ne kadar yayıldı. 1664'te çarlık hükûmeti isyanı bastırdı, ancak bazı tavizler vermek zorunda kaldı. 1681-83 ayaklanması, başkurtların çarlık hükûmeti tarafından zorla hristiyan yapacağı  haberleriyle başladı. ancak isyan  kazak asilzadesi (çavuş) seyid sadiir tarafından yönetildi. 1682'de  isyan tüm başkurdistan'a yayıldı. büyük başkurt kitlelerinin harekete karşı duyduğu hüsran ve çarlık hükûmetinin hristiyanlaştırma konusunda herhangi bir emir vermemesi ayaklanmanın bitmesinde belirleyici rol oynadı.

viii. yüzyıl ayaklanmaları 
1705-11 isyanının nedeni, 1704'te yeni vergilerin getirilmesi ve hükûmetin rus ordusu için başkurtlardan at talep etmesiydi. hükûmet kalmuk çetelerini  isyanı bastırmak için kullandı, ancak yine de bazı tavizler vermek zorunda kaldı. 1735-40 ayaklanmasının nedeni, başkurt topraklarının çarlık hükûmeti tarafından kaleler ve madenler inşa ederek zapt edilmeye çalışılmasıydı. ayaklanma bastırıldı ve hükûmet, başkurt topluluklarının iç yaşamını çarlık makamlarının kontrolü altına alan idari reformlar gerçekleştirdi.

1755-56 ayaklanmasının nedeni rus baskısının yoğunlaşması, çarlık hükûmetinin nüfusu zorla hristiyan yapma çalışmaları ve topraklarına el koyma politikasıydı. molla abdulla aliyev'in cihat çağrısında bulunması, ayaklanmanın başlamasında büyük rol oynadı. yerel feodal beylerin isyana katılmaması ve çarlık hükûmetinin isyancıları bölme politikası (gönüllü olarak teslim olanları affetmek; tatarları, kazakları, başkurtları ve diğer halkları birbirine kışkırtması) isyanın bastırılmasında önemli  rol oynadı.

kaynak 
 azərbaycan milli ensiklopediyası (25 cilddə). bakı: "azərbaycan milli ensiklopediyası" elmi mərkəzi.isbn 978-9952-441-00-0.
 акманов и. г. башкирские восстания 17-18 вв. // башкирская энциклопедия / гл. ред. м. а. ильгамов. — уфа : гаун «башкирская энциклопедия», 2015—2020. — isbn 978-5-88185-306-8.

kaynakça 

başkurdistan tarihi
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar
Sorgu

sorgu (veya sorgulama) yaygın kullanımıyla, kolluk kuvvetleri, askeri personel, istihbarat örgütleri, organize suç örgütleri ve terör örgütleri mensupları tarafından, ihtiyaç duyulan bilgiyi ortaya çıkarma amacı ile şüphelilerle veya belirlenen kişilerle yapılan mülakat. sorgulama, sorgulananla uyum içinde çalışmaktan, ona işkence etmeye kadar çok çeşitli teknikleri içerebilir.

yöntemler

aldatma 
aldatma (deception), etkili sorgulamanın önemli bir parçasını oluşturabilir. amerika birleşik devletleri'nde, sorgulayıcının iddiasının gücü hakkında yalan söylemesini, yanıltıcı beyanlarda bulunmasını veya görüşülen kişinin suça bir başkası tarafından zaten dahil olduğunu ima etmesini yasaklayan hiçbir yasa veya düzenleme yoktur.

sözlü ve sözsüz ipuçları 
bu tekniğin temel amacı, tekrarlanan sorgulamalar sırasında yalancıların ve doğru söyleyenlerin davranışlarının sözel ve sözel olmayan özelliklerinin ne ölçüde değiştiğini araştırmaktır. yalancıların, gerçeği söyleyenlere göre önemli ölçüde daha az gülümseme, kendi kendini manipüle etme, duraklama ve bakışlardan daha az kaçınma sergilediklerini göstermiştir.

iyi polis/kötü polis 

i̇yi polis/kötü polis, müzakere ve sorgulamada kullanılan psikolojik bir taktiktir; iki sorgucudan oluşan ve konuya görünüşte karşıt yaklaşımlar benimseyen, biri düşmanca veya suçlayıcı bir tavır benimseyerek ceza tehdidini vurgularken, diğeri ise sorgulananı işbirliğine ikna etmek için ödülü vurgulayan daha sempatik bir tavır benimser.

zihin değiştiren ilaçlar 
sorgulamada uyuşturucu kullanımı hem etkisiz hem de yasa dışıdır. her türlü gözaltı veya hapis altındaki tüm kişilerin korunmasına i̇lişkin i̇lkeler bütünü (bm genel kurulu tarafından 9 aralık 1988 tarih ve 43/173 sayılı karar) "karar verme kapasitesini zayıflatan sorgulama yöntemlerini" yasaklamaktadır. " ayrıca, örneğin dünya tabipler birliği ve amerikan tabipler birliği, hekimlerin sorgulamalara katılmasını yasaklamaktadır.

i̇şkence 

devletin sorgulamalarda işkenceyi kullanmasının tarihi, avrupa'da 2000 yıldan daha eskilere gitmektedir. baskı altında alınan bilgilerin aldatıcı ve güvenilmez olduğu erkenden anlaşıldı. m.s. üçüncü yüzyılda roma imparatorluk hukukçusu ulpian, direnme gücüne sahip olanlardan "gerçeği elde etmenin hiçbir yolu" olmadığını, acıya dayanamayanların ise "acı çekmektense herhangi bir yalan söyleyeceklerini" belirtti.

ayrıca bakınız 

 gizli sorgulama
 saddam hüseyin'in sorgusu
 i̇şkence

kaynakça

dış bağlantılar 

 
 

kolluk
sorgulama
3D grafik kütüphanelerinin listesi

3d grafikler, özellikle video oyunlarında o kadar popüler hale geldi ki, bilgisayar grafiği üretiminin tüm aşamalarında süreçleri kolaylaştırmak için özel api'ler (uygulama programlama arayüzleri) oluşturuldu. bu api'ler, programcıların donanıma soyut bir şekilde erişmeleri için bir yol sağlarken, herhangi bir belirli grafik kartının özel donanımından yararlanmaya devam ettikleri için bilgisayar grafik donanımı üreticileri için de hayati önemde olduklarını kanıtladılar. i̇lk 3d grafik çerçevesi, muhtemelen 1977'de acm tarafından yayınlanan core idi.

düşük seviyeli 3d api 
3d bilgisayar grafikleri için bu api'ler özellikle popülerdir:

 direct3d: directx'in bir alt kümesi.
 glide
 mantle: amd tarafından geliştirildi.
 metal: apple tarafından geliştirildi.
 opengl ve opengl shading language
 opengl es: gömülü cihazlar için 3d api.
 quickdraw 3d: apple computer tarafından 1995'te geliştirildi, 1998'de terk edildi.
 renderman
 vulkan
 libgcm
 angle: web tarayıcıları grafik motoru, web için opengl sarmalayıcısının platformlar arası bir versiyonu.

web tabanlı api 

 webgl: khronos tarafından desteklenen opengl-es-2.x api için bir javascript arayüzüdür. bu, web uygulamalarının yerel grafikleri kullanmasını sağladığından, son zamanlarda daha fazla ilgi görmektedir.

üst düzey 3d api 
düşük seviyeli api'nin üzerine ek işlevsellik sağlayan daha yüksek düzeyde 3d sahne grafiği api'leri de vardır. aktif geliştirme aşamasında olan bu tür kütüphaneler şunları içerir:

 bgfx
 clanlib
 crystal space
 hoops 3d graphics system
 horde3d
 irrlicht engine
 java 3d
 java fx
 jmonkey engine
 jt open: siemens plm software tarafından.
 magnum
 mobile 3d graphics api: m3g; jsr-184
 ogre
 opengl performer
 openscenegraph: web platformları için artık eski osg.js.
 opensg
 qsdk
 genivi ramses
 renderware
 panda3d
 zea engine
 unigine
 vtk

javascript tabanlı api 
3d grafik motorları için web tarayıcısı tabanlı üst düzey api'ye daha fazla ilgi vardır, bazıları:

 a-frame
 blend4web
 copperlicht
 o3d
 stormenginec
 three.js
 babylon.js
 verge3d
 x3dom
 zea engine

flash tabanlı api 

 stage3d: flash sürüm 11 ve sonraki sürümlerde 3d kitaplığında.
 papervision3d ve away3d: flash için.

ayrıca bakınız 

 oyun motoru
 3 boyutlu bilgisayar grafikleri

grafik kütüphaneleri
yazılım listeleri
Azerbaycan SSC Bakanlar Kurulu

azerbaycan ssc bakanlar kurulu, 1946-1991 yıllarında azerbaycan ssc'de faaliyet gösteren en yüksek yürütme organıdır

azerbaycan ssc bakanlar kurulu başkanları (1946-1991) 

 bu kurulun ilk başkanı teymur guliyev'dir. göreve 28 mart 1946 tarihinde gelmiştir. 2566 gün görevde kalmış ve 6 nisan 1953 tarihinde görevinden ayrılmıştır. sovyetler birliği komünist partisi üyesidir.
 bu kurulun ikinci başkanı mircafer bağırov'dur. göreve 6 nisan 1953 tarihinde gelmiştir. 105 gün görevde kalmış ve 20 temmuz 1953 tarihinde görevinden ayrılmıştır. sovyetler birliği komünist partisi üyesidir.
 bu kurulun üçüncü başkanı teymur guliyev'dir. göreve 20 temmuz 1953 tarihinde gelmiştir. 224 gün görevde kalmış ve 1 mart 1954 tarihinde görevinden ayrılmıştır. sovyetler birliği komünist partisi üyesidir.
 bu kurulun dördüncü başkanı sadık rahimov'dur. göreve 1 mart 1954 tarihinde gelmiştir. 1590 gün görevde kalmış ve 8 temmuz 1958 tarihinde görevinden ayrılmıştır. sovyetler birliği komünist partisi üyesidir.
 bu kurulun beşinci başkanı veli ahundov'dur. göreve  8 temmuz 1958 tarihinde gelmiştir. 367 gün görevde kalmış ve 10 temmuz 1959 tarihinde görevinden ayrılmıştır. sovyetler birliği komünist partisi üyesidir.
 bu kurulun altıncı başkanı mehmed i̇skenderov'dur. göreve 10 temmuz 1959 tarihinde gelmiştir. 903 gün görevde kalmış ve 29 aralık 1961 tarihinde görevinden ayrılmıştır. sovyetler birliği komünist partisi üyesidir.
 bu kurulun yedinci başkanı enver alihanov'dir. göreve 29 aralık 1961 tarihinde gelmiştir. 3024 gün görevde kalmış ve 10 nisan 1970 tarihinde görevinden ayrılmıştır. sovyetler birliği komünist partisi üyesidir.
 bu kurulun sekizinci başkanı ali i̇brahimov'dur. göreve 10 nisan 1970 tarihinde gelmiştir. 3920 gün görevde kalmış ve 22 ocak 1981 tarihinde görevinden ayrılmıştır. sovyetler birliği komünist partisi üyesidir.
 bu kurulun dokuzuncu başkanı hasan seyidov'dur. göreve  22 ocak 1981 tarihinde gelmiştir. 2927 gün görevde kalmış ve 27 ocak 1989 tarihinde görevinden ayrılmıştır. sovyetler birliği komünist partisi üyesidir.
 bu kurulun onuncu başkanı ayaz mutallibov'dur. göreve 27 ocak 1989 tarihinde gelmiştir. 364 gün görevde kalmış ve 26 ocak 1990	 tarihinde görevinden ayrılmıştır. sovyetler birliği komünist partisi üyesidir.
 bu kurulun on birinci başkanı hasan hasanov'dir. göreve 26 ocak 1990	tarihinde gelmiştir. 377 gün görevde kalmış ve 7 şubat 1991 tarihinde görevinden ayrılmıştır. sovyetler birliği komünist partisi üyesidir.

kaynakça 

azerbaycan sovyet sosyalist cumhuriyeti
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar