Pohela Boishakh

pohela boishakh (bengalce:পহেলা বৈশাখ), bangladeş'in resmi takvimi de olan bengal takviminin ilk günüdür. 14 nisan'da bangladeş'te ve 15 nisan'da hindistan'ın  batı bengal, tripura ve assam (barak vadisi) eyaletlerinde her dinden bengalli tarafından kutlanır.

pohela boishakh'ın kutlamasının kökleri bu bölgedeki babür yönetimine ve.ekber'in vergi toplama reformlarının ilanına kadar uzanmaktadır.

festival, geçit törenleri, panayır ve aile ile zaman geçirerek kutlanır. yeni yılda bengalliler için geleneksel selamlama sözü olan shubho noboborsho (  " ),  "mutlu yıllar" anlamına gelir . bangladeş'te  mangal shobhajatra adlı şenlik düzenlenir. 2016 yılında unesco, dakka üniversitesi güzel sanatlar fakültesi tarafından düzenlenen bu şenliği insanlığın kültürel mirası olarak ilan etmiştir.

tarih ve kökeni

adı 
bengalce'de pohela kelimesi (bengalce:  পহেলা ) 'ilk' anlamına gelir ve boishakh (bengalce:  বৈশাখ) ) bengal takviminin ilk ayıdır (bengali   pohela boishakh). bengalce yeni yılına, bengalce'de nobo borsho (bengalce: : নববর্ষ ) denir; burada 'nobo' yeni ve 'borsho' yıl anlamına gelir.

geleneksel kökler

babür kökenleri teorisi 
babür yönetimi sırasında, i̇slami hicri takvime göre bengal halkından arazi vergileri toplanırdı. bu takvim bir ay takvimiydi ve yeni yılı güneş tarımı döngüleriyle örtüşmüyordu . bazı kaynaklara göre, festival, vergi yılını hasatla zamanlamak için babür i̇mparatoru ekber'in yönetimi sırasında bengal'de tanıtılan bir gelenekti ve bangla yılı bununla bangabda olarak adlandırıldı. ekber, kraliyet astronomu fethullah şirazi'den, halihazırda kullanımda olan ay i̇slami takvimini ve güneş hindu takvimini birleştirerek yeni bir takvim oluşturmasını istedi ve bu, fasholi shan (hasat takvimi) olarak biliniyordu. bazı tarihçilere göre bu, bengal takvimini başlattı. shamsuzzaman khan'a göre, ilk olarak punyaho geleneğini "tören arazi vergisi toplama günü" olarak kullanan ve bangla takvimini başlatmak için ekber'in mali politikasını kullanan babür valisi nawab murshid quli khan olabilir.

shamsuzzaman khan, ve nitish sengupta'ya göre, bengal takviminin kökeni belirsizdir. shamsuzzaman'a göre arapça (سن) ve farsça (سال) kelimeleri olan bangla shon veya shaal olarak adlandırılması, onun müslüman bir kral veya padişah tarafından tanıtıldığını düşündürmektedir."  buna karşılık, sengupta'ya göre geleneksel adı bangabda'dır . alaeddin hüseyin şah tarafından mı yoksa ekber tarafından mı benimsendiği de belli değildir. bengal takvimini kullanma geleneği, ekber'den önce hüşeyin şah tarafından başlatılmış olabilir. sengupta, bengal takvimini ve yeni yılı kimin benimsediğine bakılmaksızın, geleneksel bengal takvimine dayanan bahar hasadından sonra arazi vergilerinin toplanmasına yardımcı oldu, çünkü i̇slami hicri takvim, tahsilat tarihini belirlemede idari zorluklar yaratıyordu.

vikramaditya kökeni teorisi 
bazı tarihçiler bengal takvimini 7. yüzyıl hint kralı shashanka'ya bağlar. bangabda (bangla yılı) terimi, ekber döneminden yüzyıllarca daha eski olan iki shiva tapınağında da bulunur, bu da bengal takviminin ekber'in zamanından önce var olduğunu düşündürür. 13. yüzyıldan önce toprakları bengal'e uzanan çeşitli hanedanlar vikrami takvimini kullandı. pala i̇mparatorluğu döneminde oluşturulan budist metinleri ve yazıtları, "vikrama" ve eski ve ortaçağ hint alt kıtasının başka yerlerinde sanskritçe metinlerinde bulunan bir sistem olan ashvin gibi aylardan bahseder.

hindistan'ın kırsal bengal topluluklarında, bengal takvimi, hindistan ve nepal'in diğer birçok yerinde olduğu gibi "bikromaditto"ya atfedilir. ancak, mö 57'de başladığı bu bölgelerin aksine, bengal takvimi ms 593'ten başlar ve bu, başlangıç referans yılının bir noktada ayarlandığını gösterir.

çağdaş kullanım 
ancak bangladeş'te, eski bengal takvimi 1966'da muhammed shahidullah başkanlığındaki bir komite tarafından değiştirildi, ilk beş ay 31 gün, her biri 30 gün dinlenme, falgun ayı her artık yılda 31 gün olarak ayarlandı. bu, 1987'de bangladeş tarafından resmen kabul edildi. o zamandan beri, ulusal takvim ile başlar ve yeni yıl festivali her zaman bangladeş'te 14 nisan'a düşer. 2018-19'da takvim yeniden değiştirildi, falgun artık normal yıllarda 29 gün ve artık yıllarda 30 gün sürüyor ve batı'nın gregoryen takvimini kullanmasına daha fazla uyum sağlamak amacıyla. ancak kutlama tarihi olan 14 nisan korundu.

hindistan'daki bengal takvimi, hindu takvim sistemine bağlı kalır ve çeşitli bengalce hindu festivallerini ayarlamak için kullanılır. batı bengal bengallileri ve diğer hint eyaletleri için festival her yıl 14 veya 15 nisan'a denk geliyor. hindistan eyaletlerinde kullanılan mevcut bengal takvimi, sanskritçe surya siddhanta metnine dayanmaktadır. i̇lk ay baishakh olarak olmak üzere, ayların tarihi sanskritçe adlarını korur.

tatil adetleri

ev temizliği ve alışveriş

aile ve arkadaşlar ziyareti 
pohela boishakh sırasında insanlar ailelerini ve arkadaşlarını ziyaret eder ve birlikte vakit geçirirler. pohela boishakh ayrıca arkadaşları ve aileyi bir araya getirmesiyle tanınır.

yeni gün selamı

haal khata 
haal khata, pohela boishakh vesilesiyle geçen yılın tüm hesaplarını tamamlamak ve yeni bir defter açmak amacıyla kutlanan bir festivaldir. bengalli işadamları, esnaf ve tüccarlar tarafından gözlemlenir. her yılın yeni bir başlangıçla başladığını ifade eder.

kırmızı-beyaz kıyafet 
bu vesileyle, erkeklerin üzerlerinde geleneksel desenler olan, baskılı veya işlemeli kırmızı veya beyaz panjabi giydiği görülür. kadınlar ve genç bayanlar, bluzlarla kırmızı ve beyaz sari (saree) giyerler ve başlarına çiçek taçları takarlar. kızlar da şalvar (salwar kameez) giyerler. elbiselerinin yanı sıra geleneksel süs eşyaları ve aksesuarlar giydikleri de görülmektedir.

baishakhi yemeği 
genellikle bengalliler, pirinci, genellikle artıkları, gece boyunca suda bekleterek hazırlanan pirinç bazlı bir yemek olan panta bhat veya poitabhat'ı yerler. hilsa balığı ve diğer köriler ile popüler olarak yenir.

mangal shobhajatra

baishakhi kırsal fuarı 
kitaplardan özel yemeklere kadar pek çok farklı şeyin satıldığı o bölgenin yerlilerinin düzenlediği bir panayırdır. geleneksel olarak fuar devasa banyan ağaçlarının altında yapılırdı ve uzak bölgelerden gelen tüccarlar malları ve oyuncaklarıyla fuarda toplanırdı. nagordola (ahşap dönme dolap ) gibi bazı gezintiler çocuklar için ayarlanmıştır. jilipi, sandesh, soan papdi, batasha (şeker veya jaggery'den yapılmış bir şeker) , khoi (patlamış pirinç), kadma (şekerden yapılmış bir şeker) gibi farklı geleneksel yiyecekler tezgahlarda satılmaktadır. saire. eski film projektörünün bir biçimi olan 'biyoskop' da bir zamanlar gençlerin ilgisini çeken bir parçaydı.

yerellik

bangladeş 

bengal yeni yılı bangladeş'te resmi tatil olarak kabul edilir. müslüman çoğunluğu ve hindu azınlığı tarafından dini sınırların ötesinde kutlanır. willem van schendel ve henk schulte nordholt'a göre festival, 1950'lerde ve 1960'larda pakistan yönetimine direnirken bangladeşliler arasında kültürel gurur ve mirası ifade etmenin popüler bir aracı haline geldi.

gün şarkı söyleme, alayı ve fuarlarla bilinir. geleneksel olarak, işletmeler bu güne yeni bir defterle başlarlar, genellikle sadık müşterileri davet etmeyi ve onlara şekerlemeler sunmayı içeren eski defterleri temizlerler. bu festivale haal khata denir. şarkıcılar yeni yılı karşılayan geleneksel şarkılar söyler. i̇nsanlar klasik jatra oyunlarından zevk alır. i̇nsanlar saçlarını çiçeklerle süsler, kadınlar bayramlık elbise giyerler. beyaz-kırmızı renk kombinasyonları özellikle popülerdir.

bangladeşliler, pohela boishakh'ta çeşitli geleneksel şenlikte tüketilen yiyecekler hazırlar ve tadını çıkarır. bunlara panta bhat (sulanmış pirinç), ilish bhaji (kızarmış hilsa balığı) ve birçok özel bharta (hamur) dahildir.

kutlamalar şafak vakti dakka'da ramna'daki (ramna batamul) banyan ağacının altında chhayanaut tarafından rabindranath tagore'un " esho he boishakh " şarkısının yorumuyla başlar. festivallerin ayrılmaz bir parçası, dakka üniversitesi (charukala) güzel sanatlar fakültesi öğrencileri tarafından düzenlenen geleneksel renkli bir alayı olan mangal shobhajatra'dır . tarihe göre, mangal shobhjatra'nın ilkel adımı, 1985 yılında bir topluluk örgütü olan charupith tarafından jessore'de başlatıldı. daha sonra 1989'da dakka üniversitesi güzel sanatlar fakültesi bu mangal shobhajatra'yı farklı motif ve temalarla düzenledi. şimdi, mangal shobhajatra, ülkenin her yerinde farklı organizasyonlar tarafından kutlanıyor.

dakka üniversitesi mangal shobhajatra geleneği, öğrencilerin askeri yönetimle ilgili hayal kırıklıklarının üstesinden gelmek için alayı kullandıkları 1989 yılında başladı. festivali, biri kötülüğü vurgulayan, diğeri cesareti ve üçüncüsü barışı vurgulayan en az üç temalı maskeler ve şamandıralar yaratmak için düzenlediler. ayrıca bangladeş halkının din, inanç, kast, cinsiyet veya yaştan bağımsız olarak halk mirasıyla gurur duyduğunu vurguladı.

son yıllarda, alayı her yıl ülke kültürü ve siyasetiyle ilgili farklı bir temaya sahiptir. bu vesileyle farklı kültürel organizasyonlar ve gruplar da sahne alıyor ve ülke genelinde bengal kültürünü kutlayan fuarlar düzenleniyor. pohela boishakh'ı kutlamak için düzenlenen diğer geleneksel etkinlikler arasında munshiganj'da boğa yarışı, chittagong'da boli khela (güreş), nouka baich (tekne yarışı), horoz dövüşleri, güvercin yarışları yer alır.

chittagong'da 
chittagong'daki pohela boishakh kutlamaları, dakka'dakine benzer gelenekleri içerir. chittagong üniversitesi güzel sanatlar enstitüsünün öğrencileri, şehirde mangal shobhajatra alayını ve ardından gün boyu süren kültürel etkinlikleri getiriyor.

dc hill & crb'de, şehrin farklı sosyo-kültürel ve eğitim kurumları tarafından bir dizi kültürel program düzenlenmektedir. shammilito pohela boishakh udjapon parishad, sabahları rabindra sangeet tilavetleriyle başlayarak, festivali gözlemlemek için tepede iki günlük bir etkinlik düzenliyor. öğleden sonra geç saatlerde, akşam boyunca, önceki yıla veda etmek için chaitra sangkranti programı düzenleniyor.

chittagong shilpakala akademisi'nde farklı halk kültürleri, müzik, danslar, kukla gösterileri sergileniyor.

hindistan 

hindistan'ın bengallileri tarihsel olarak poyla boishakh'ı kutladı ve batı bengal ve tripura eyaletlerinde resmi bir bölgesel tatildir. gün ayrıca nabo barsho olarak da adlandırılır.

batı bengal 
poila boisakh, eyalette geleneksel yeni yıl festivali olmuştur ve yeni yıl noboborsho olarak anılır. batı bengal, güneş döngüsü için festivalin 14 nisan'a düştüğü bangladeş'te kullanılandan farklı şekilde ayarlanan geleneksel bengal takvimini takip ettiği için festival 14 veya 15 nisan'a denk geliyor.

batı bengal'in kayda değer olayları arasında prabhat pheri adlı sabahın erken saatlerinde düzenlenen kültürel alaylar yer alır. bu alaylar, dans topluluklarını ve şamandıralarla giyinmiş çocukları, performans sanatlarını rabindranath tagore'un şarkılarıyla sergiliyor.

tripura ve kuzeydoğu hindistan 
pohela boishakh, tripura'da bir eyalet tatilidir. i̇nsanlar yeni kıyafetler giyer ve müreffeh bir yıl için tapınaklarda dua ederek güne başlar. gün, tüccarlar için geleneksel muhasebe yeni yılını işaret ediyor. şekerleme ve tatlılar gibi şenlik yiyecekleri satın alınır ve arkadaşlara ve aile üyelerine hediye olarak dağıtılır.

festival aynı zamanda assam gibi diğer doğu eyaletlerindeki bengal toplulukları tarafından da gözlemleniyor.

diğer ülkelerde kutlama 
kanada'daki alberta bangladeş miras ve etnik topluluğu, miras festivalini (bengalce yeni yılı) diğer organizasyonlarla birlikte renkli bir şekilde kutluyor. calgary'deki bengalliler günü geleneksel yemek, kıyafet ve bengal kültürüyle kutluyorlar. avustralya'nın bangabandhu konseyi de sidney olimpiyat parkı'nda bir pohela boishakh etkinliğine ev sahipliği yapıyor.

 bengalce rönesans
 bangladeş'teki festivallerin listesi
 batı bengal festivalleri
 pohela falgün
 haal khata
 bangal

galeri

kaynakça 

yeni yıl kutlamaları
hindistan'daki festivaller
nisan'da belirli gün ve haftalar
batı bengal'de kültür
bangladeş'te kültür
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar