1997 Orta Avrupa seli

1997 orta avrupa seli veya 1997 oder seli, oder ve morava nehir havzaları boyunca temmuz 1997'de polonya, almanya ve çekya'yı etkiledi ve yaklaşık 74 kişinin hayatını aldı. çek cumhuriyeti ve polonya'da 4,5 milyar $ maddi hasara sebep olduğu tahmin ediliyor (çek cumhuriyeti ve polonya'da 3,8 milyar euro, almanya'da 330 milyon euro maddi hasar). sel, çek cumhuriyeti'nde başladı, daha sonra polonya ve almanya'ya yayıldı. ona polonya'da ülke tarihindeki en büyük felakete neden olan sellerden biri olduğu için millennium flood (powódź tysiąclecia) adı verildi. terim ayrıca almanya'da da kullanıldı (jahrtausendflut). sel ayrıca great flood of 1997 olarak da adlandırılmaktadır.

nedenler 
güneybatı polonya ve kuzey çek cumhuriyeti, ilki 3–10 temmuz ve ikincisi 17–22 temmuz olmak üzere iki dönem yoğun yağış gördü. yağış, kuzey i̇talya'dan moravia ve polonya'ya taşınan bir cenova düşük basınç sisteminden kaynaklanmıştır. olağandışı gelişme, azor adaları ve i̇skandinavya arasındaki daha yüksek hava basıncı alanı tarafından engellendiğinde meydana geldi. düşük basınç merkezi uzun bir süre polonya'nın güneyinde kaldı.

yağış çok yüksekti,  ölçüldü ve birkaç gün içinde birkaç aylık ortalama yağışa karşılık geldi. su seviyeleri daha önce kaydedilen ortalamaların 2–3 m üzerine yükseldi ve suyun mevcut ölçüm çubuklarının üzerinden akmasına neden olacak kadar yüksekti. dünya tarihinin kaydedilen en ağır yağışlarından biriydi. belirli bir yılda böyle bir sel olasılığının % 0,1 olduğu tahmin edildiğinden milenyum tufanı olarak adlandırıldı.

taşkınlar 

sel, 5 temmuz'da çek cumhuriyeti'nde başladı ve 6 temmuz'da polonya'ya yayıldı. bu erken seller çok hızlı ani sellerdi (su seviyeleri yarım günde dört metreye kadar yükseldi). polonya'da sular altında kalan ilk kasabalar głuchołazy civarında bulunuyordu ve 7 temmuz'da polonya başbakanı włodzimierz cimoszewicz tarafından ziyaret edildiler. sel, chałupki'den racibórz'a hızla yayıldı. kłodzko'da birkaç yüz yıl öncesine ait birkaç bina (kamienica) yıkıldı; sel 8 temmuz'da krapkowice'e ulaştı. selin ikinci aşamasında, sel dalgası oder nehrinden aşağı aktı ve bölgedeki birbirini takip eden kasabalar sular altında kaldı. daha batıdaki opole'yi 10 temmuz'da, wrocław ve rybnik'i 12 temmuz'da ve kısa süre sonra głogów'u su bastı. yükselen sular, polonya-almanya sınırına (oder-neisse hattı) ulaştıklarında yavaşladı ve hazırlıklar daha fazla zaman kazandı; bu nedenle zararlar çok daha düşüktü.

18 temmuz'da polonya cumhurbaşkanı aleksander kwaśniewski bir günlük ulusal yas ilan etti.

su seviyeleri 

sel döneminde oder nehrinde kaydedilen su seviyeleri:

ölümler ve zararlar 

sel 114 kişinin ölümüne neden oldu (polonya'da 56, çek cumhuriyeti'nde 58) ve 4,5 milyar $ olarak tahmin edilen maddi zararlar (3,8 milyar eeuro  çek cumhuriyeti ve polonya'da ve almanya'da 330 milyon euro) meydana geldi.

polonya'da 7.000 kişinin tüm mallarını kaybettiği tahmin edilmektedir. 9.000 özel işletme etkilendi ve 680.000 ev hasar gördü veya yıkıldı. sel 843 okula (100'ü yıkıldı), 4.000 köprüye (45'i yıkıldı), 14.400 km yola ve 2.000 km demiryoluna zarar verdi. polonya'da toplam 665.835 hektar etkilenmiştir (polonya toplam topraklarının tahmini %2'si). kayıplar 63 milyar polonya zilotisi (veya 1997 yılı düzeyinde 2,3–3,5 milyar abd doları) olarak tahmin edildi. kłodzko kasabası yıllık bütçesinin 50 katına eşit zarar görmüştür.

çek cumhuriyeti'nde 50 ölüm vardı (başka bir kaynak 60 olarak veriyor). 2151 daire ve 48 köprü yıkıldı. 538 köy ve kasaba etkilendi. maddi kayıplar 63 milyar çek korunası olarak tahmin edildi. troubky kasabası en ciddi şekilde etkilenmiştir.

almanya'da ölüm gerçekleşmedi.

tepkiler 
çek cumhuriyeti ve polonya'daki hükümet eleştirildi. sel, karar verme ve altyapı konusunda çeşitli yetersizlikler ortaya koysa da, felaketin eşi görülmemiş büyüklüğü bazıları tarafından eleştiriler için hafifletici bir faktör olarak görülüyordu.

çok sayıda yardım kuruluşu sellerden etkilenenlere yardım sağladı.

kaynakça

dış bağlantılar 

 the flood of the millennium in wrocław, july 1997 
 flood in poland. poland needs help!  (tarihi)

1997'de polonya
1997'de almanya
seller