Birleşmiş Milletler-Afrika Birliği Darfur Misyonu

afrika birliği/birleşmiş milletler darfur hibrit operasyonu (i̇ng:african union/united nations hybrid operation in darfur) (unamid) birleşmiş milletler ve afrika birliği'nin sudan'ın darfur eyaletinde sürdürdüğü ortak barışı destekleme harekâtıdır.  birleşmiş milletler güvenlik konseyinin 1769 sayılı kararıyla darfur savaşı sonrasında gerçekleştirilen barış görüşmeleri ve sonrasında bölgede stabilizasyonu sağlamak ve barış anlaşmasının yürürlükte kalmasını temin etmek maksadıyla 31 temmuz 2007 tarihinde kurulmuştur.
kuruluşunda belirtilen 12 aylık süre sonunda birleşmiş milletler güvenlik konseyinin 1881 sayılı kararı ile görev süresi 31 temmuz 2010 tarihine dek uzatılmıştır. 2008 yılı için aylık bütçesi 106 milyon amerikan doları olarak belirlenmiştir. 2007 yılının ekim ayından itibaren 26,000 personel bölgeye atanmış, 9,000 kişilik afrika birliği sudan kuvveti (amis) 31 aralık 2007 itibarıyla görevini tamamen unamid kuvvetlerine devretmiştir.
unamid darfur'daki görevini 19,555 askeri personel ve 3.772 polis ve her biri 140'ın üzerinde personeli olan 19 silahlı polis birliğiyle icra etmektedir. barışı koruma görevlileri (i̇ng:peacekeepers) sivilleri koruma ve insancıl görevleri açısından güç kullanmaya yetkilendirilmiştir. unamid birleşmiş milletler ve afrika birliğinin ortak görev yaptığı ilk ve en geniş barış korunma misyonudur.
aralık 2008'de 12.194 askeri personel, 175 askeri gözlemci ve 2.767 polis olmak üzere 15.136 üniformalı; 768 uluslararası, 1.405 sudanlı ve 266 birleşmiş milletler gönüllüsü olmak üzere 2.439 sivil görevli istihdam etmiştir.

yetkilendirme
misyon için ilk yetkilendirme birleşmiş milletler güvenlik konseyinin 31 temmuz 2007 tarih ve 1769 sayılı kararı ile yapılmıştır. bu kararda kuvvet olarak "... azami 19.555 askeri personel, bunların içerisinde azami 360 askeri gözlemci ve irtibat subayı ve sivil personel olmak üzere 3.772 polis ve her biri azami 140 personelden oluşmak üzere 19 silahlı polis birliği" öngörülmüştür. misyonun görevlendirmesi birleşmiş milletler güvenlik konseyinin 1828 tarihli kararıyla 31 temmuz 2008'de, 1881 numaralı kararıyla 30 temmuz 2009'a, 1935 numaralı kararıyla 30 temmuz 2010'a, 2003 sayılı kararıyla 29 temmuz 2011'e ve 2063 sayılı kararıyla 31 temmuz 2012'ye dek uzatılmıştır.

devamında birleşmiş milletler güvenlik konseyi 30 temmuz 2013 tarihinde aldığı 2113 sayılı kararla unamid'in görevi 13 ay daha uzatmış (31 ağustos 2014 tarihine kadar); bununla beraber kuvveti 16.200 askeri personel, 2.310 polis ve her biri azami 140 personelden oluşan 17 silahlı polis birliği olacak şekilde kısıtlamıştır. devamında misyon güvenlik konseyinin 2173 sayılı kararıyla 1 yıl daha (30 haziran 2015'e kadar) uzatılmıştır.

29 haziran 2015 tarihinde güvenlik konseyinin 2228 sayılı kararıyla görev bir yıl daha uzatılmış ama misyonda ikinci defa kuvvet azaltması uygulanarak askeri personel sayısı 15.845, polis sayısı 1.583 ve her biri en fazla 140 personelden oluşan 13 silahlı polis birliği ile sınırlandırılmıştır. 2016 yılında ise görev güvenlik konseyinin 29 haziran 2016 tarih ve 2296 sayılı kararıyla aynı kuvvetle olmak üzere 1 yıl daha uzatılmıştır. devamında 29 haziran 2017'de 2363 sayılı kararla görevi bir yıl daha uzatılan unamid'in görev süresi 29 haziran 2018'de 2425 sayılı kararla iki hafta daha uzatılmış; ve devamında yapılan açıklamayla unamid'in yetkilendirmesinin 1 yıl daha uzatıldığı ve 2020 yılında görevini tamamlayacağı bildirilmiştir.

kuvvet azaltılması

washington'daki yeni trump yönetimi, bm barış gücü bütçelerinin 2017'nin ilk yarısında azaltılmasını gündeme getirdi. bu nedenle, bm güvenlik konseyi tarafından 29 haziran 2017'de alınan kararla misyonda 12 ay daha uzatılmaya gidildi, lakin barış kuvveti önemli ölçüde azaltıldı. bu kapsamda iki aşamalı bir azaltma planı oluşturuldu. kuvvet bu plana göre 2017 yılı sonunda 11,395 asker ve 2,888 polis olmak üzere 14283 personele düşürüldü ve 2018 yılı ortasına kadar bu sayının 8,735 asker (8 tabur) ve 2,500 polise düşürülmesi öngörüldü. sivil çalışanlarda ise 147 pozisyonda küçülmeye gidilerek istihdam 426 personele çekildi.

liderlik ve komuta

birleşmiş milletler misyonları, genellikle bm genel sekreteri özel temsilcisi (jsr) olarak adlandırılan sivil bir misyon şefi altında  organize olmaktadır. unamid, hibrit bir misyon olmasından ötürü hem bm genel sekreteri hem de au komisyonu başkanı tarafından ortak olarak atanan bir misyon şefine sahiptir. misyon şefliği görevi 4 ocak 2017'den bu yana güney afrika cumhuriyetinden jeremiah nyamane kingsley mamabolo tarafından yürütülmektedir.
hiyerarşik yapıda özel temsilci misyon şefinin altında bir misyon şef yardımcısı ve askeri personele komuta eden kuvvet komutanı (i̇ng:force commander-fc) ve polis personelin amiri olarak polis komiseri (i̇ng:police commissioner-pc) bulunmaktadır. günümüzde misyon şefi yardımcısı gana'dan anita gbeho, kuvvet komutanı kenya'dan korgeneral leonard muriuki ngondi ve polis komiseri zimbabve'dan priscilla makotose'dir.

kuvvet komutanları listesi

kuvvet komutanı yardımcıları

ölümler
kurulduğundan 30 haziran 2018 tarihine kadar unamid bünyesinde 236 kişi görev esnasında ölmüştür.

bazı kazalar ve saldırılar

29 mayıs 2008 tarihinde el faşir'de ugandalı 1 kolluk görevlisi arabasında vurularak öldürülmüş olarak bulunmuştur.
8 haziran 2008 tarihinde silahlı bir grubun saldırısı sonucunda 7 memur ölmüş, 22 memur yaralanmıştır. saldırı birleşmiş milletler güvenlik konseyi tarafından raporlaştırılmış ve kınanmıştır.
16 haziran 2008 ve 7 ekim 2008 tarihlerinde toplam 2 nijeryalı kolluk görevlisi saldırıya uğrayarak öldürülmüştür.
29 ekim 2008 tarihinde 2 güney afrikalı kolluk görevlisi öldürülmüştür.
kasım 2008 ve şubat 2009 arasındaki saldırılarda 2 kolluk görevlisi öldürülmüştür.
17 mart 2009'da çıkan yangında 1 nijeryalı kolluk görevlisi ölmüştür.
8 mayıs 2009 tarihinde 1 unamid görevlisi nyala'da evinin önünde vurularak öldürülmüştür.
temmuz ve ağustos 2009 arasında gerçekleşen saldırılarda bir kolluk görevlisi öldürülmüştür.
29 eylül 2009'da batı darfur'da pusu kurmak suretiyle gerçekleşen saldırıda bir nijeryalı memur öldürülmüştür.
4 aralık 2009 tarihinde, 3  rwandalı kolluk görevlisi; su tankerine refakat ederken pusuya düşmeleri sonucunda öldürülmüş, diğer 3 memur yaralanmıştır.
6 aralık 2009 tarihinde halka su dağıtan rwandalı askerlerin üzerine ateş açılması sonucunda 2 asker öldürülmüş, 1 asker yaralanmıştır.
7 mayıs 2010 tarihinde güney darfur'un el-fursan şehri yakınlarında gerçekleşen pusuda 2 mısırlı asker öldürülmüş, 3 asker yaralanmıştır.
21 ocak 2013'te devriye esnasında saldırıya uğramaları sonucu 1 memur ölmüş, 3 memur ağır yaralanmıştır.
19 nisan 2013'te doğu darfur'da birleşmiş milletler kampına gerçekleşen saldırıda 1 asker öldürülmüş, 2 asker yaralanmıştır.
13 haziran 2013 tarihinde 7 tanzanyalı asker öldürülmüştür.

kaynakça

afrika birliği
darfur
darfur savaşı
2007'de afrika'da kurulan oluşumlar