Hintskana

hintskana, tarihsel klarceti bölgesindeki yerleşim yerlerinden biridir. günümüzde artvin ilinin borçka ilçesine bağlı karşıköy’ün bir mahallesidir.

tarihçe

gürcüce bir yer adı olan hintskana (ხინწყანა), türkçeye hanzkana veya hinskana (خنسقانا) olarak girmiştir. ruslar ise, köyün adını 1886 yılında gürcücesine uygun biçimde hintskana (хинцкана) olarak kaydetmiştir. gürcü "hintsi" (ხინწი) üzüm çekirdeği, "kana" (ყანა) tarla anlamına gelir. bununla bitlikte bazı gürcüce kaynaklarda köyün adı hintskara (ხინწკარა) ve hintskana (ხინწკანა) olarak da geçer.

hintskana, tarihsel gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan bölgelerden biri olan klarceti'de yer alır. klarceti, gürcü krallığı'nın prensliklerinden biriydi ve bu prensliğin merkezi artanuci idi. bu bölgeyi osmanlılar 16. yüzyılın ilk yarısında gürcülerden ele geçirdi.

osmanlı idaresinde çıldır eyaleti içinde yer alan hintskana, 1835 nüfus tespiti sırasında, berta ve sinkoti nahiyelerini kapsayan livane sancağının bir köyüydü. bu tarihte köyde 30 hanede 94 erkek yaşıyordu. vergi belirleme ve askere alma amacıyla gerçekleştirdiği bu nüfus tespitinde osmanlı idaresi sadece erkek nüfus tespit etmiştir. köyün toplam nüfusunu tespit etmek erkek sayısı kadar kadın eklenince, hintskana'nın toplam nüfusunun 188 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. köyün nüfusu "müslim" olarak kaydedilmiştir. rus idaresinin 1886 yılındaki nüfus tespitine bakınca, bu "müslim" nüfusun müslüman gürcülerden oluştuğu anlaşılmaktadır.

hintskana, uzun süre osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 harbi’nde rusların eline geçti. 1886 tarihli nüfus sayımına göre köy, batum sancağının (okrug) gonio kazasına (uçastok) bağlıydı. bu kazanın nahiyelerinden biri olan sabauri nahiyesinin (сельское общество: kırsal topluluk) iki köyünden biriydi. köyün nüfusu 114 kişiden oluşuyordu ve nüfusun tamamı gürcü olarak kaydedilmişti. 1835 yılı nüfusuyla kıyaslandığında hintskana'nın nüfusunun azaldığı görülmektedir. daha sonra bölgeyi dolaşmış olan gürcü tarihçi zakaria çiçinadze, 1893 yılında köyden 30 hane bulunduğunu, 20 hanenin ise göç ettiğini yazmıştır.

hintskana, birinci dünya savaşı'nın sonlarında rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, gürcistan demokratik cumhuriyeti'nin sınırları içinde kaldı. kızıl ordu'nun gürcistan'ı işgali sırasında ankara hükümeti'nin tiflis hükümetine verdiği ültimatom üzerine gürcü idaresinin çekilmesinin ardından köy fiilen türkiye'ye katıldı. gürcistan demokratik cumhuriyeti'nin topraklarının işgal edilmesinin ardından sovyet rusya ile ankara hükümeti'nin 16 mart 1921'de imzaladığı moskova antlaşması'yla hintskana köyünü de kapsayan artvin ile ardahan bölgeleri türkiye'ye bırakıldı.

artvin livasında 1922 yılında yapılan nüfus tespitinde köyün adı "hensekane" olarak yazılmıştır. bu tarihte hintskana, borçka kazasının maradid nahiyesine bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. köyün nüfusu 24 hanede yaşayan 74 müslüman gürcüden oluşuyordu. 1835 ve 1886 yıllarına göre nüfusun iyice azalmış olması, rus idaresindeki köyden osmanlı ülkesine önemli bir göçün olduğunu göstermektedir. hintskana türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında tekin olarak değiştirildi. ertesi yıl köyün nüfusu 22 hanede yaşayan 77 kişiden oluşuyordu.

hintskana, 1933 tarihli köy listesinde tekin olarak geçer. ancak 1935 genel nüfus sayımında köyün adı geçmemektedir. bu kayıtlar tekin köyünün 1933-1935 arasında karşıköy'e bir mahalle olarak bağlandığını göstermektedir.

kaynakça

artvin tarihi
tao-klarceti