Arap Kemeri

arap kemeri (; ), suriye baas hükümetinin haseke valiliği'nin kuzeyindeki kürt bölgelerini araplaştırma projesidir. projenin temel amacı bölgenin etnik yapısını araplar lehine çevirmek ve diğer etnik grupların, özellikle de kürtlerin aleyhine çevirmekti. proje esad gölü'nün oluşturulması ile yerlerinden edilen arapların kürt bölgelerine yerleştirilmesiyle arazilerin ele geçirilmesini içeriyordu.

arka plan 
irak hükûmetine karşı mustafa barzani önderliğindeki kürt isyanı ve 1960'larda el-cezire vilayeti'nde petrolün bulunması, kürt nüfusu için belirgin bir kötüleşme ile aynı zamana denk geldi. 23 ağustos 1962'de hükûmet, cezire vilayeti'nde olağanüstü bir nüfus sayımı kararı aldı. bir kişi 1940'tan önce suriye'de yaşadığını kanıtlayan bir belge sunamıyorsa, çoğu türkiye'den olmak üzere yasadışı göçmen olarak kabul ediliyordu. 5 ekim 1962'deki bu nüfus sayımı kapsamında ildeki 120.000 kürt suriye vatandaşlığından çıkarıldı. suriye hükûmeti daha sonra nüfus sayımı sırasında hatalar yapıldığını kabul etti, ancak vatandaşlara eski haklarını geri vermedi. irak'taki kürt ayaklanması karşısında suriyeli bürokrat muhammed talab hilal, suriye'de benzer bir gelişme olacağı konusunda uyarıda bulundu ve el-cezire vilayeti'nin araplaştırılmasını sağlamak için on iki aşamalı bir strateji üretti. adımlar şunlardı:

 (1) kürtlerin tahliyesi ve yeniden yerleştirilmesi
 (2) kürtlerin her türlü eğitimden mahrum bırakılması
 (3) kürtlerin istihdamdan uzaklaştırılması
 (4) türk vatandaşlığı da bulunan kürtlerin suriye vatandaşlığının yeniden değerlendirilmesi
 (5) bölmek ve yönetmek için kürt içi hizipçiliğin teşvik edilmesi
 (6) eski kürt topraklarındaki arap yerleşimleri
 (7) sömürgeleştirme  "saf ve milliyetçi araplar" suriye kürdistanı'na yerleştirilecek, böylece kürtler "dağılıncaya kadar izlenebilir"
 (8) kemer bölgesinde konuşlanmış tümenlerin askeri müdahalesi, kürtlerin dağılmasının ve arapların yerleşiminin hükûmet tarafından hazırlanan planlara göre gerçekleşmesini garanti edecektir.
 (9) kolektif çiftlikler, "silah ve eğitim" ile donatılmış arap yerleşimciler tarafından kurulacaktır.
 (10) "arapça bilmeyen herhangi birinin oy kullanma veya göreve aday olma hakkını kullanması" yasağı
 (11) kürt dini ileri gelenleri güneye sürülecek ve yerlerine araplar getirilecekti.
 (12) "araplar arasında geniş bir kürt karşıtı kampanya" devlet tarafından yürütülecek

1962'de suriye hükûmeti, "arabizmi kurtarmak" ve "kürt tehdidini" yenmek için kürtleri bölgeden çıkartıp yerlerine arapları yerleştirmek arap kuşağı (el-hizam el-arabi) politikasını benimsedi. kuzey suriye'de petrol keşfedilmişti ve kürt bölgesinin kaynaklarını kontrol etme arzusu bu politikayla bağlantılıydı. baas partisi 1963'te suriye'de iktidara geldi ve 1965'te suriye-türkiye sınırı boyunca 350 km uzunluğunda ve 10–15 km genişliğinde arap kuşağı inşa etmeye karar verdi. planlanan kuşak doğuda irak sınırından batıda resulayn'a kadar uzanıyordu.

uygulama 
baas partisi içindeki bir başka darbenin ardından hafız esad, 1970'te suriye'nin başına geçmeyi başardı ve 1973'te planı uygulamaya başladı. cezire bölgesinde model devlet çiftlikleri kurmak için projenin adı plan olarak değiştirildi.  tabka barajı'nın tamamlanması ve esad gölü'nün doldurulmasından sonra sular altında kalacak olan topraklardan gelen 4000 arap ailenin yerleştirileceği köyler inşa edildi. araplara silah sağlandı ve cezire bölgesi ile rakka'nın kuzeyindeki 50'den fazla sözde model çiftlik arasında paylaştırıldı. on iki tanesi kamışlı ve el-malikiye çevresinde ve on altı tanesi resulayn çevresinde inşa edildi. bölgenin kürt köy isimleri, bölgenin gelenekleri ve tarihi ile ilgili olmayan arapça isimlerle değiştirildi. bu araplar maghmurin (selden etkilenen مغمورين maġmūrīn) olarak adlandırılır. plan sonunda 1976'da hafız esad döneminde zayıfladı, ancak kürtlerin geri dönmesine izin verilmedi.

bölge 
planlanan kuşağın bölgesi petrol yatakları ve verimli tarım arazileri bakımından zengindir. suriye petrol mağaralarının yaklaşık yüzde 50 ila 60'ının malikiye bölgesinde yer aldığı tahmin ediliyor.

kaynakça 

kürt karşıtlığı
suriye kürdistanı
baas partisi tarihi
kültürel asimilasyon
yukarı mezopotamya
hasiçi (il)
suriye'deki etnik gruplar
20. yüzyılda suriye