HMS Malaya

hms malaya, i̇ngiliz kraliyet donanması'na ait, 1913'te sipariş edilen ve 1916'da hizmete giren queen elizabeth sınıfı zırhlı. devreye girdikten kısa bir süre sonra büyük filo'nun bir parçası olarak jutland muharebesi'nde savaştı. bu çatışma ve  sonuçsuz 19 ağustos çatışması dışında birinci dünya savaşı sırasındaki hizmeti çoğunlukla kuzey denizi'nde rutin devriyeler ve eğitimden ibaretti.

tasarım 
queen elizabeth sınıfı gemiler, karşıt muharebe hattının önde gelen gemilerine karşı çalışması planlanan hızlı bir filo oluşturmak üzere tasarlandı. bu tasarım, maksimum saldırı gücü ve herhangi bir gemiyi yenebilmeleri için diğer savaş gemilerinden birkaç deniz mili daha yüksek bir hız gerektiriyordu.

malaya'nın toplam uzunluğu , genişliği  ve su çekimi    idi. normal deplasmanı , derin yükte deplasmanı  seviyesindeydi. 24 yarrow kazanından gelen buharı kullanan iki set brown-curtis buhar türbini ve bu her türbin için iki pervanesi vardı. türbinler  güç üretiyordu ve geminin maksimum  hıza ulaşması amaçlanmıştı. malaya'nın   seyir hızında  menzili vardı. 1919'da mürettebatı 1.217 subay ve denizciden oluşuyordu. 

queen elizabeth sınıfının sekiz kuyruktan yüklemeli  (bl)  mk i topu, üst yapının önünde ve arkasında yer alan ve önden arkaya 'a', 'b', 'x' ve 'y' olarak adlandırılan dört ikiz tarette yer almaktaydı. ön ve arkadaki taret çiftlerinden biri daha yüksekteydi, bu sayede iki taret de diğeri tarafından engellenmeden aynı yöne ateş edebilmekteydi. on dört bl  mk xii toptan on ikisi geminin ortasında iki yanda kazamatlara monte edilmiştir, geri kalan çift, ön kasaradadır. uçaksavar (aa) silahları iki adet hızlı ateş eden (qf)  20 cwt mk i toptan oluşuyordu. gemiler, iskele ve sancak tarafında ikişer tane olmak üzere dört adet su altında yer alan 21 inç (533 mm) torpido tüpü taşıyordu.

malaya,  genişlikte mesafe ölçeri olan iki ateş idare direktörü taşımaktaydı. biri kumanda kulesinin üzerine monte edilmiş ve zırh ile korunmuş, diğeri ise tripod ön diğreğin üzerindeki gözetleme alanındaydı. her taret ayrıca  boyunda bir mesafe ölçere sahipti. ana toplar ateş idare direktörlerine ek olarak 'b' tareti tarafından da kontrol edilebilmekteydi. i̇kincil toplar, nisan 1917'de eklenen ve takıldıktan sonra ön direğin üzerinde yer alan pusula platformunun her iki tarafına monte edilen ateş idare direktörleri tarafından kontrol edilmekteydi.

queen elizabeth sınıfının su hattı kemer zırhı, gemnin hayati bölgeleri üzerinde  kalınlığında olan krupp zırhından (kc) oluşuyordu. top kuleleri 11-13 inç (279–330 mm), barbetler ise 7-10 inç (178–254 mm) kalınlığında krupp zırhı ile korunmaktaydı. gemilerin kalınlığı 1 ile 3 inç (25–76 mm) arasında değişen birden fazla zırhlı güvertesi vardı. ana kumanda kulesi 13 inç (330 mm) zırh ile korunuyordu. jutland savaşı'ndan sonra ana güvertenin cephanelikler üzerindeki kısmına 1 inç (25,4 mm) yüksek gerilimli çelik zırh ve cephaneliklere ilave patlama önleyici ekipman eklenmiştir.

i̇nşası ve kariyeri

birinci dünya savaşı 
malaya, sir wg armstrong whitworth and company tarafından high walker'da inşa edildi ve mart 1915'te denize indirildi. adını, geminin inşa ücretini ödeyen i̇ngiliz malayası'ndaki federe malay devletleri'nden aldı. tümamiral büyük filo'nun hugh evan-thomas komutasındaki 5. savaş filosu'nda görev aldı. 31 mayıs 1916'da jutland muharebesi'nde yer aldı, sekiz kez isabet alarak ağır mürettebat kaybına uğradı ve büyük hasar aldı. çatışma esnasında veya aldıkları yaralar sonucunda toplam 65 denizcisi öldü. yaralılar arasında plastik cerrahi kullanarak yüz rekonstrüksiyonu yapılan ilk kişilerden biri olan ve sir harold gillies tarafından öncülük edilen "tüplü pedikül" tekniği ile ilk radikal rekonstrüksiyon yapılan hasta olan deniz onbaşı willie vicarage de vardı. savaştaki gemiler arasında benzersiz bir şekilde, hms malaya, federe malay devletleri'nin kırmızı-beyaz-siyah-sarı sancağını taşıdı.

savaşlar arasında 
17 kasım 1922'de malaya, osmanlı i̇mparatorluğu'nun son sultanı vi. mehmed'i (vahdeddin) i̇stanbul'dan malta'ya (ve daha sonra san remo'ya) sürgüne taşıdı. ağustos-eylül 1938'de filistin'deki 1936-39 arap isyanı sırasında hayfa limanında görev yaptı.

kardeş gemileri queen elizabeth, warspite ve valiant'ın aksine, malaya savaşlar arasında kapsamlı bir yeniden inşaya girmedi. 5 nisan 1933'te kraliyet gözlemevi'nden bir le cheminant güverte saati aldı.

i̇kinci dünya savaşı 
malaya 1940 yılında akdeniz'de konvoylara eşlik etti ve i̇talyan filosuna karşı operasyonlar yaptı. şubat 1941'de grog operasyonu'nun bir parçası olarak cenova'yı bombaladı, ancak bir mürettebat hatası nedeniyle cenova katedrali nefinin güneydoğu köşesine 15 inçlik bir zırh delici mermi ateşledi, ancak mermi patlamadı. 

malaya 7 mart 1941'de konvoy sl 67'ye eşlik ederken, alman gemileri  ve  ile karşılaştı. varlığıyla alman gemilerini saldırmaktansa, hasar riskine karşı çekilmeye zorladı.

o ayın ilerleyen günlerinde malaya konvoy sl 68'e eşlik ediyordu. malaya 20 mart 1941 akşamı, cape verde adaları'nın yaklaşık 250 mil kuzeybatısında u-106 denizaltısı tarafından bir torpido ile vuruldu. i̇skele tarafında hasar gören ve dolan su sebebiyle nedeniyle 7 derece yana yatan malaya, konvoydan ayrılmak ve korvet hms crocus eşliğinde limana dönmek zorunda kaldı. 29 mart'ta trinidad'a güvenle ulaştı. geçici onarımlar yapıldıktan sonra new york donanma tersanesi'ne gitti ve dört aylığına kızağa alındı.

9 temmuz'da kaptan cuthbert coppinger komutası altında, new york'tan ayrılarak test seferine çıktı, acil bir hızlı konvoy için koruma sağlamak üzere nova scotia, halifax'a doğru istim aldı. malaya 28 temmuz'da rosyth'e vardı, konvoydan hiçbir gemi kaybedilmedi. daha sonra 1943 yazına kadar i̇ngiltere'den malta ve cape town'a konvoylara eşlik etti.

malaya, 1943'ün sonunda rezerv filoya alındı. bu süre zarfında tüm ikincil 6 inçlik silahlar söküldü ve uçaksavar silahları geliştirildi. 15 ve 17 mayıs 1944 arasında malaya, loch striven'de highball seken bomba prototipleri için hedef gemi olarak kullanıldı; denemeler esnasında patlayıcı içermeyen bombalardan biri geminin yanında bir delik açtı. normandiya çıkartması'ndan hemen önce yedek bombardıman zırhlısı olarak yeniden göreve alındı.

kaderi 
malaya nihayet 1944'ün sonunda tüm hizmetlerden çekildi ve bir torpido okulu için konaklama gemisi oldu. 20 şubat 1948'de metal industries'e satıldı, 12 nisan 1948'de hurdaya çıkarılmak üzere faslane deniz üssü'ne geldi. i̇lk nöbet çanı tamir edildikten sonra perak (malezya) konseyine sunuldu ve konsey meclisi'ne asıldı. en uzak zil doğu hindistan kulübü'nde görülebilir. i̇kinci saat zili 12 eylül 1947'de victoria enstitüsü'ne teslim edildi, 2007'de ise malezya kraliyet donanması'na aktarıldı.

notlar

kaynakça

kaynakça

dış bağlantılar 
    
 kraliyet donanması tarihi, hms malaya, deniz tarihi enstitüsü 
 battleships-cruisers.co.uk adresinden gemi hakkında sayfa  
 maritimequest hms malaya fotoğraf galerisi  
 navalhistory.net şirketinde hms malaya  
 jutland savaşı mürettebat listesi projesi - hms malaya mürettebat listesi 

i. dünya savaşı'ndaki birleşik krallık zırhlıları
1915 gemileri