Afganistan devlet başkanları listesi

bu madde, 1709'da ilk afgan devleti olan hotak i̇mparatorluğu'nun kuruluşundan bu yana afganistan devlet başkanlarını listeler.

tarihi 
18. yüzyıldan önce bugünkü afganistan toprakları bölünmüş durumdaydı ve büyük kısmı delhi sultanlığı tarafından yönetiliyordu. batıdaki herat bölgesi i̇ran'daki safevî devleti'nin, kuzeydeki mezar-ı şerif bölgesi ise buhara hanlığı'nın yönetimindeydi. güneydeki kandahar bölgesi ise safevilerle babür i̇mparatorluğu (hint-türk i̇mparatorluğu) arasında el değiştiriyordu. i̇ki tarafın baskısı altında yaşayan afganların (peştunlar) bağımsızlık girişimleri bastırıldı.

18. yüzyıl başında babür i̇mparatorluğu'nun gerilemesi ve safevilerin zayıflaması, kaynaşan afgan aşiretlerinin yeniden özgürlüklerine kavuşmalarını ve modern afganistan'ın kurulmasını sağladı. bunun ilk belirtisi gılzey aşiretinin reisi mir veys hotak'ın 1709'da ayaklanarak, bağımsızlığını ilan etmesi ve hotak i̇mparatorluğu'nu kurması oldu. ama gılzeylere karşı ulusal bir hareket başlatan i̇ran hükümdarı nadir şah, 1738'de kandehar ve kabil'i ele geçirdi.

nadir şah, 1747'de öldürülünce, subaylarından ahmed han (abdali aşiretinden), kendisini kandehar'da kral ilan etti ve dürrani hanedanı'nı kurdu. dürrani hanedanı'ndan gelen timur şah'ın ölümünden (1793) sonra oğulları ve onlara bağlı aşiret resileri taht için birbirleriyle çatıştılar.

1818'de etkinlik gösteren dost muhammed han, kabil'de emir olarak tanındı (1839) ve barakzay hanedanını kurdu. 1926'da emanullah han önderliğinde afganistan emirliği, afganistan krallığı adını aldı.

1973'te, son kral muhammed zahir şah, kuzeni muhammed davud han tarafından muhalefetin de desteklediği bir askerî darbeyle devirdi. barakzay hanedanının bir parçası olmasına rağmen, davud han gelenekten ayrıldı ve kendini şah ilan etmedi, bunun yerine monarşiyi kaldırdı ve afganistan cumhuriyeti'ni kurdu, kendisi de cumhurbaşkanı oldu. cumhuriyet, 1978'deki sevr devrimi'ne kadar sürdü.

1978'den beri afganistan, sürekli bir iç çatışma ve dış müdahalelere sahne durumundadır.

eski cumhurbaşkanı hamid karzai, 7 aralık 2004'te afganistan'ın demokratik olarak seçilen ilk devlet başkanı oldu. halefi eşref gani 29 eylül 2014'ten, taliban'ın 2021 saldırısı sebebiyle 15 ağustos 2021'de kabil'in düşmesi üzerine sürgüne gidişine kadar iktidardaydı.

taliban, 19 ağustos 2021'de i̇slam emirliği'ni resmen restore etti ve liderleri hibetullah ahundzade yeni devlet başkanı oldu.

devlet başkanlarının listesi 
(i̇talik olarak yazılan tarihler görevin fiilen devam ettiğini göstermektedir)

hükümdarlar

hotak i̇mparatorluğu (1709-1738)

dürrani i̇mparatorluğu (1747-1842)

afganistan emirliği (1823-1926)

afganistan krallığı (1926-1929)

sakkavist emirliği ve 1928-1929 i̇ç savaşı

afganistan krallığı (restore edildi; 1929-1973)

yerel hükümdarlar 
bazı yöneticiler, tahtta hak iddia etmek için afganistan'daki iç çatışmalardan yararlanmaya çalıştılar. ancak, yönetimleri yalnızca belirli alanlarla sınırlı kaldı.

hükümdar olmayanlar

ayrıca bakınız 

 afganistan i̇slam emirliği lideri
 afganistan cumhurbaşkanı
 afganistan başbakanı
 afganistan icra kurulu başkanları listesi
 afganistan'da siyaset
 afganistan tarihi
 peştun imparatorlukları ve hanedanları listesi
 afganistan'ın adı
 afganlar

notlar

kaynakça 

hükümdar
hükümdar listeleri

devlet başkanları
devlet başkanı listeleri