İspanyol Haçı

i̇spanyol haçı (almanca: spanien-kreuz) i̇spanyol i̇ç savaşı'na general francisco franco tarafında katılım gösteren alman birliklere verilen bir nazi almanyası nişanıydı.

tarihçe
temmuz 1936'da i̇spanyol i̇ç savaşı'nın patlak vermesiyle birlikte almanya, franco'nun milliyetçi güçlerine yardım olarak kondor lejyonu'nu, luftwaffe ve heer personelinden müteşekkil, gönderdi. 14 nisan 1939'da savaş sırasında kondor lejyonu bünyesinde çarpışmış alman havacı ve karacı personeli ödüllendirmek için nişan olarak i̇spanyol haçı oluşturuldu. alman donanması'na bağlı birkaç gemi de i̇spanyol sularında hizmet verdi ve bu gemilerin mürettebatları da bu nişanla taltif edildi. 
i̇spanyol haçı sağ göğse, cep kapağının altına takılırdı. eğer i̇spanyol haçıyla taltif edilmiş personel halihazırda kan nişanıyla da taltif edilmişse personel, i̇spanyol haçı'nı kan nişanı'nın altına takardı. i̇spanyol haçıyla taltif edilen personel öldükten sonra nişan bu kişinin en yakın akrabasına kalırdı.
1945 yılında nazi dönemi'ne ait nişan ve madalyaların takılması yasaklandı. i̇spanyol haçı 1957 yılında yeniden tasarlanıp alman federal cumhuriyeti personelince giyime uygun hale getirilen madalya ve nişanlar arasında yer almadı.

sınıfları
i̇spanyol haçı hem cephe madalyası olarak hem de gösterilen üstün başarıyı ödüllendirmek için taltif edilirdi. nişan, taltif edilen kişinin liyakatını veya rütbesini yansıtan biçimde altın, gümüş ve bronz olmak üzere üç sınıftan oluşurdu. gümüş ve bronz i̇spanyol haçı kılıçlı veya kılıçsız olarak taltif edilebilirdi fakat altın i̇spanyol haçı daima kılıç eklentisiyle taltif edilirdi. altın i̇spanyol haçı çatışma sırasında olağanüstü cesurluk gösterilmesi halinde elmas eklentileriyle de taltif edilebilirdi.
her bir sınıf ve taltif edilme sayıları şöyleydi:

bronz i̇spanyol haçı
muharip olmayan hali kılıçsız olarak çatışma deneyimi edinmeden 3 ay i̇spanya'da hizmet vermiş olan sivil teknisyenlere veya askeri personellere verilirdi.
toplam 7869 adet bronz i̇spanyol haçı taltif edilmiştir.

kılıç eklentili bronz i̇spanyol haçı
kılıç eklentili bronz i̇spanyol haçı, i̇spanyol i̇ç savaşı sırasında cephe hattında çatışmaya iştirak etmiş bireylere verilirdi.
toplam 8462 adet kılıç eklentili bronz i̇spanyol haçı taltif edilmiştir.

gümüş i̇spanyol haçı
gümüş i̇spanyol haçı, muharip olmayan hizmeti ödüllendirmek için verilirdi.
toplam 327 adet kılıç eklentisiz gümüş i̇spanyol haçı taltif edilmiştir.

kılıç eklentili gümüş i̇spanyol haçı
kılıç eklentili gümüş i̇spanyol haçı, i̇spanyol i̇ç savaşı sırasında belirleyici muharebelere katılım göstermiş veya hatrı sayılır ölçüde muharip deneyim kazanmış personellere verilirdi.
toplam 8304 adet kılıç eklentili gümüş i̇spanyol haçı taltif edilmiştir.

altın i̇spanyol haçı
altın i̇spanyol haçı, daima kılıç eklentisine sahip olurdu, çatışma sırasında olağanüstü liderlik gösteren veya olağanüstü liyakat gösteren personellere verilirdi.
toplam 1126 adet altın i̇spanyol haçı taltif edilmiştir.

elmas eklentili altın i̇spanyol haçı
elmas eklentili altın i̇spanyol haçı, i̇spanyol haçı'nın en üst sınıfıydı. muharebe sırasında olağanüstü liderlik gösteren ve olağanüstü liyakat gösterenlere taltif edilirdi. 
toplam 28 elmas eklentili altın i̇spanyol haçı taltif edildi ve bunlardan birisi adolf galland'a taltif edildi.

akraba onur haçı
i̇spanya'da çarpışan alman'ın akrabalarına onur haçı (almanca: ehrenkreuz für hinterbliebene deutscher spanienkämpfer) i̇spanya'da hizmet verirken ölen personellerin akrabalarına verilirdi. 
toplam 315 adet akraba onur haçı taltif edilmiştir.

dizaynı
i̇spanyol haçı, ortasında bir halkanın üstünde svastika bulunan bir malta haçıdır. haç'ın her bir kolunun arasında luftwaffe kartalı ve, kılıç eklentili versiyonlarında, luftwaffe kartalının arkasında konumlandırılmış çapraz iki kılıç vardır. elmas eklentili i̇spanyol haçı'nın ortasındaki halkanın üstündeki svastikanın çevresinde pırlantalar bulunur. 
haç'ın arka yüzü düzdür ve arka yüzünde üniformaya giyim için kullanılan iğne bulunur.  
en yakın akraba onur haçı, bronzdur ve kılıç eklentisiz bronz i̇spanyol haçı'na benzer fakat ebat olarak daha küçüktür. diğerlerinden farklı olarak ortası siyah ve kenarları kırmızı, sarı, kırmızı (i̇spanya bayrağının renkleri) olan bir şeride takılıdır.

taltif edilenler

 walter adolph
 wilhelm balthasar*
 hans-henning freiherr von beust
 gerhard bigalk
 hermann boehm (admiral)
 kurt böhmer
 hubertus von bonin
 eberhard bopst
 leopold bürkner
 rolf carls
 otto ciliax
 hans degen
 ulrich diesing
 oskar dirlewanger
 paul drekmann
 walter ehle
 hans ehlers
 diethelm von eichel-streiber
 engelbert endrass
 wolfgang ewald
 klaus ewerth
 fritz frauenheim
 hans-georg von friedeburg
 hans von funck
 adolf galland*
 walter grabmann
 karl-heinz greisert
 robert gysae
 gotthard handrick
 martin harlinghausen*
 werner hartenstein
 hans heidtmann
 werner henke
 hajo herrmann
 johannes hintz
 erich hippke
 hermann hogeback
 herbert ihlefeld
 rolf johannesson
 bernhard jope
 rolf kaldrack
 bernd klug
 karl-heinz krahl
 fritz-julius lemp
 wolfgang lippert (pilot)
 fritz losigkeit
 walther lucht
 wolfgang lüth
 günther lützow*
 august maus
 hans-karl mayer
 wilhelm meentzen
 wilhelm meisel
 karl-friedrich merten
 walter model
 johann mohr
 werner mölders*
 heinz neukirchen
 eduard neumann
 walter oesau*
 jürgen oesten
 adolf piening
 rolf pingel
 hermann plocher
 günther radusch
 hermann rasch
 hansjürgen reinicke
 rudolf resch
 wolfram freiherr von richthofen*
 gustav rödel
 helmut rosenbaum
 jürgen von rosenstiel
 wolfgang schellmann*
 joachim schlichting*
 johann schmid
 rudolf schmidt (major)
 herbert schob
 georg-wilhelm schulz
 hans seidemann
 reinhard seiler*
 karl smidt
 hugo sperrle*
 albert stecken
 alois stoeckl
 wilhelm ritter von thoma*
 horst tietzen
 werner töniges
 hannes trautloft
 heinrich trettner
 joachim wandel
 kurt weyher
 wolf-dietrich wilcke
 joachim ziegler
 felix zymalkowski

*ile işaretli olanlar elmas eklentili altın i̇spanyol haçıyla taltif edilmişlerdir.

kaynaklar

alıntılar

bibliyografya

1939'da oluşturulan ödüller
nazi almanyası askerî madalya ve nişanları