BM Kadın Birimi

bm kadın birimi (ing. un women) olarak da bilinen birleşmiş milletler toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadının güçlenmesi birimi, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması ve kadınların güçlenmesi için çalışan bir birleşmiş milletler kuruluşudur.

bm kadın birimi, ocak 2011'de faaliyete başlamıştır   bm kadın birimi, birleşmiş milletler kalkınma grubu'nun bir üyesidir  ve bm genel sekreterliği çatısı altında faaliyet göstermektedir.

tarih 
toplumsal cinsiyet ve özellikle kadın konusunun bm’de kurumsal bir mantıkla yürütülmesi amacıyla kurulan bm kadın birimi, bu alanda faaliyet gösteren dört organın birleştirilmesiyle oluşmuştur. bu organlar şunlardır: kadınların  i̇lerlemesi birimi (division for the advancement of women-daw), kadınların i̇lerlemesi i̇çin uluslararası araştırma ve eğrim enstitüsü (international research and training institute for the advancement of women-instraw), toplumsal cinsiyet i̇şleri ve kadınların i̇lerlemesi özel danışmanı ofisi (office of the special adviser on gender issues and advancement of women-osagi) ve birleşmiş  milletler kadınlar kalkınma fonu (united nations development fund for women- unifem).

14 eylül 2010'da, şili'nin eski cumhurbaşkanı michelle bachelet bm kadın birimi'nin başına atandı. 11 mart 2011'de kanadalı john hendra ve hint lakshmi puri, bm genel sekreter yardımcısı düzeyinde ilk i̇cra direktör yardımcıları olarak göreve başladılar.

yapı ve işleyiş 
64/289 sayılı karar madde 69 gereği, bm kadın birimi, bm genel sekreterliği altında faaliyet gösterecektir. birim başkan ve başkan yardımcıları, dört yılda bir üye devletlerin tavsiyesi üzerine genel sekreter tarafından atanacaktır.

kuruluş, normatif ve operasyonel politika rehberliği sağlamaktan sorumlu çok katmanlı bir hükûmetler arası yönetişim yapısı tarafından yönetilmektedir. genel kurul, ekonomik ve sosyal konsey ve kadının statüsü komisyonu (csw), kurumun kılavuz ilkelerini belirleyen yönetişim yapısını oluşturur. bm kadın biriminin hükûmetler-arası yönetim yapısı, genel kurul, ekonomik ve sosyal konsey ve örgütün yürütme kurulundan oluşur. yürütme kurulu, ekonomik ve sosyal konsey tarafından üç yıllık bir dönem için seçilen ve aşağıda dağılımı verilen kırk bir üyeden oluşur:

 afrika devletleri grubundan 10 kişi
 asya devletleri grubundan 10 kişi
 doğu avrupa devletleri grubundan 4 kişi
 latin amerika ve karayip devletleri grubundan 6 kişi
 batı avrupa devletler grubundan 5 kişi
 katkıda bulunan ülkelerden 6 kişi.  bu 6 kişiden 4'ü bm kadın birimine gönüllü olarak katkı sağlayan ilk on kuruluş tarafından seçilecektir. kalan iki sandalye ise, ekonomik i̇şbirliği ve kalkınma teşkilatı (oecd) üyesi olmayan iki gelişmekte olan ülkeye tahsis edilecektir.

mevcut yönetim kurulu yapısı 
2020 yürütme kurulu üyelerinin ülkelere göre dağılımı şu şekildedir:

 afrika: angola, burundi, demokratik kongo cumhuriyeti, ekvator ginesi, gana, kenya, madagaskar, fas, nijerya ve sierra leone.
 asya pasifik: bangladeş, çin, hindistan, japonya, kazakistan, lübnan, moğolistan, nepal, kore cumhuriyeti ve suudi arabistan.
 doğu avrupa: gürcistan, macaristan, litvanya ve rusya.
 latin amerika ve karayipler: arjantin, brezilya, şili, kolombiya, küba ve meksika.
 batı avrupa ve diğer devletler: belçika, kanada, almanya, yeni zelanda, i̇sviçre.
 katkıda bulunan ülkeler: finlandiya, senegal, i̇sveç, türkiye, birleşik krallık, amerika birleşik devletleri.

yetkiler 
bm kadın biriminin yetki ve görevleri, kadınların  i̇lerlemesi birimi (division for the advancement of women-daw), kadınların i̇lerlemesi i̇çin uluslararası araştırma ve eğrim enstitüsü (international research and training institute for the advancement of women-instraw), toplumsal cinsiyet  i̇şleri ve kadınların  i̇lerlemesi özel danışmanı ofisi (office of the special adviser on gender issues and advancement of women-osagi) ve birleşmiş  milletler kadınlar kalkınma fonu (united nations development fund for women- unifem) organlarının görev ve yetkilerinin birleşiminden oluşur. buna ek olarak, bm kadın birimi toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadınların güçlendirilmesi konusunda hesap verebilirlik ilkesinin uygulanmasını sağlamalı ve koordine etmelidir. bm kadın biriminin amacı, bünyesinde birleştirilen organların amaçlarını değiştirmek değil "geliştirmek, artırmaktır ve bu alanda uzmanlık sağlamak" olarak belirtilmektedir.

bm kadın biriminin ana tematik çalışma alanları şunları içerir:

 kadınların siyasi katılımının ve liderlik pozisyonunun yaygınlaştırılması 
 ekonomik alanda kadının güçlenmesi 
 kadına yönelik şiddetin sona erdirilmesi 
 i̇nsani yardım olanaklarının artırılması 
 barış ve güvenlik 
 yönetim ve ulusal planlama 
 sürdürülebilir kalkınma için 2030 gündemi 
 hiv ve aids 

bm kadın birimi, dünya kadınlar günü etkinliklerini  ve kadının statüsü komisyonu'nu koordine eden öncü kurumlardan biridir.

2015 yılında, dördüncü dünya kadın konferansı'nın 20. yıldönümü ve komisyon'un 59. oturumunun odak noktası olan pekin bildirisi ve eylem platformunun  kabul edilmesi gibi bir dizi önemli dönüm noktaları yaşandı.

hedefler 

bm kadın birimi şu yetkilere sahiptir:

 kadının statüsü komisyonu gibi hükûmetlerarası organları politika, küresel standartlar ve norm oluşturma konusunda desteklemek
 bm üye devletlerinin yukarıdaki standartları uygulamalarına yardımcı olmak, bunu talep eden ülkelere uygun teknik ve mali destek sağlamak ve sivil toplum üyeleriyle etkili işbirlikleri kurmak
 üye devletlerin, cinsiyet eşitliği konusundaki taahhütlerine yönelik bm önünde sorumluluklarını takip etmek  (gözetim sistemi de dahil)

ayrıca bakınız 

 kadın hakları
 bm kadın i̇yi niyet elçisi
 birleşmiş milletler:
 birleşmiş milletler'de (bm) cinsiyet eşitliği için özel önlemler
 kadınlara karşı her türlü ayrımcılığın önlenmesi sözleşmesi (cedaw)
 kadınlara karşı ayrımcılığın önlenmesine i̇lişkin bildiri
 kadına yönelik şiddetin ortadan kaldırılmasına i̇lişkin bildirge
 kadının güçlenmesi prensipleri  (weps)
 egm: kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddetin önlenmesi
 kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddeti sonlandırmak i̇çin küresel uygulama planı
 heforshe
 kadının statüsü stk komitesi, new york (ngo csw / ny)
 birleşmiş milletler kadın kalkınma fonu (unifem)
 kadınların i̇lerlemesi için birleşmiş milletler uluslararası araştırma ve eğitim enstitüsü (instraw)
 birleşmiş milletler güvenlik konseyi kararı 1325 (unsrc 1325)
 kadına yönelik şiddet ve aile i̇çi şiddetin önlenmesi ve bunlarla mücadeleye i̇lişkin sözleşme (i̇stanbul sözleşmesi)
 cinsiyet eşitliği mimarisi reformu (gear)
 unstereotype alliance

kaynakça

dış bağlantılar 

 resmi internet sitesi 
 genel kurul kararı 64/289 

new york merkezli kuruluşlar
kadın hakları kuruluşları
birleşmiş milletler kalkınma grubu