Azulen

azulen organik bir bileşiktir ve naftalin'in bir izomeridir. naftalinin renksiz olmasına karşın, azulen koyu mavi bir renge sahiptir. i̇ki terpenoid, vetivazulen (4,6-dimetil-2-isopropilazulen) ve guaiazulen (1,4-dimetil-7-isopropilazulen), bu özelliklere sahip azulen iskeletli maddeler, doğal olarak mantar pigmentlerinde, peygamber ağacı (guaiac wood) yağında ve bazı deniz omugasızlarında bulunabilir.

azulenin 15. yüzyılda alman papatyasının buhar damıtımıyla azur-mavisi renkveren (kromofor) elde edilmesine dayanan uzun bir tarihi vardır. renkveren ilk olarak civanperçemi ve acı pelinde keşfedildi ve 1863'te septimus piesse tarafından adlandırıldı. yapısı ilk olarak lavoslav ružička tarafından keşfedildi, ardından 1937'de placidus plattner tarafından organik sentezi yapıldı.

yapısı ve bağlanması 

azulenin genellikle siklopentadien ve sikloheptatrien halkalarının füzyonundan kaynaklandığı görülür. naftalin ve siklodekapentaen gibi 10 pi elektron sistemindedir. aromatik özellikleri sergiler: (i) periferik bağlarının benzer uzunlukları vardır ve (ii) friedel-crafts benzeri yerdeğiştirmelere uğrarlar. aromatikliğinden gelen istikrar, naftalinin yarısı kadardır.

naftalinin aksine dipol momenti (iki kutup kolcuğu) 1.08 d'dir, naftalinin ise sıfırdır. bu polarite (kutuplaşma) azulenin 6 π-elektron siklopentadienil anyonu ve 6 π-elektron tropilyum katyonu füzyonu olmasıyla açıklanabilir: yedi üyeli halkadan bir elektron, beş üyeli halkaya transfer edilir ve hückel kuralına göre aromatik kararlılık sağlanır. reaktivite çalışmaları yedi üyeli halkanın elektrofilik ve beş üyeli halkanın nükleofilik olduğunu doğrular.

temel halin dipolar doğası koyu renkte yansıtılır, bu durum doymamış küçük aromatik bileşenler için nadirdir. azulenin bir diğer önemli özelliği de üst uyarılmış halinde floresan sergileyerek kasha kuralına uymamasıdır (s2 → s0).

organik sentezi 
azulenin sentetik yollarla sentezi, alışılmadık yapısı nedeniyle uzun süre ilgi çekici olmuştur. 1939'da ilk olarak st. pfau ve plattner tarafından indane ve etil diazoasetat ile başlanılan bir metot bildirilmiştir.

verimli bir bir-pot yolu da siklopentadienin doymamış c5-sintonlar ile halkalaşmasıdır. aşağıda gösterilen diğer bir yaklaşım da siklopentatrienden sentezlenmesidir, bu alternatif yöntem uzun süredir bilinmektedir.

organometalik kompleksleri 
organometalik kimyada azulen, düşük değerlikli metal merkezleri için ligand görevi görür, aksi takdirde hem siklopentadienil hem de sikloheptatrienil ligandlarıyla π-kompleksleri kurarlar. örnek kompleksler (azulen)mo2(co)6 ve (azulen)fe2(co)5.

i̇lgili bileşikler 
1-hidroksiazulen kararsız yeşil bir yağdır ve keto–enol tautomerism özelliği göstermez. 2-hidroksiazulen, 2-metoksiazulen ile hidrobromik asidin hidroliziyle elde edilir. kararlıdır ve keto–enol tautomerism göstermez. 2-hidroksiazulenin sudaki pka değeri 8.71dir. fenol veya naftolden daha asidiktir. 6-hidroksiazulenin sudaki pka değeri 7.38dir, o da fenol veya naftolden daha asidiktir.

naft[a]azulende, naftalin halkası azulenin 1,2-pozisyonunda yoğunlaşır. böyle bir sistemde düzlemsellikten kaynaklanan deformasyonun tetrahelisene benzer olduğu bulunmuştur.

kaynakça

dış bağlantılar 
 msds web sitesi 
 msds web sitesi 

kozmetik kimyasalları
hidrokarbonlar