François Darlan

jean louis xavier françois darlan (d. 7 ağustos 1881 – ö. 24 aralık 1942), bir fransız amirali ve siyasetçi.

filo amirali ve 1939'da i̇kinci dünya savaşı'nın başında fransız deniz kuvvetleri komutanı olarak görev yaptı. fransa, 1940'ta nazi almanyası'na teslim olduktan sonra, alman yanlısı vichy rejiminde görev yaptı ve bir süre için başkan vekili oldu. müttefikler, 1942'de fransız kuzey afrikası'nı istila edince, orada en üst düzey yetkili olan darlan'dı ve kuzey afrikalı fransız kuvvetlerini kendi yanlarına katılmak karşılığında kendisine kontrol eden bir anlaşma yapıldı. i̇ki aydan kısa süre sonra öldürüldü.

donanma 
nérac, lot-et-garonne'da, fransız deniz kuvvetleri ile uzun bir bağlantıya sahip bir ailede dünyaya geldi. büyükbabası trafalgar muharebesi'nde öldürüldü. 1902'de école navale'den mezun oldu. birinci dünya savaşı sırasında verdun savaşı'nda yer alan bir topçu bataryasına komuta etti. savaştan sonra fransız donanması'nda kaldı ve 1929'da tuğamiral, 1932'de koramiralliğe terfi etti. darlan, 1936'da amiral, 1 ocak 1937'den genelkurmay başkanlığına getirildi. 1939'da kendisi için özel olarak kurulan ve fransız deniz kuvvetleri komutasında verilen bir rütbe olan filo amiralliğine yükseldi.

vichy hükûmetinde 
darlan, almanya'nın savaşı kazanmasını bekledi ve fransa'nın almanya ile işbirliği yapmasındaki avantajını gördüğünü belirtti. i̇ngilizleri güvensiz bıraktı ve haziran 1940'taki ateşkesin ardından i̇ngiltere'ye karşı bir savaş önermişti. vichy hükûmetinin en üst düzey yetkilisi olan darlan, hitler'e art arda i̇ngiltere'ye karşı aktif askeri işbirliği önerdi. ancak hitler, fransa'ya güvenmedi ve planlanan 1941 sovyetler birliği saldırısı sırasında tarafsız kalmasını istedi. i̇ngilizlerin haziran-temmuz 1941'de düzenlediği suriye-lübnan seferi ve hitler'in sovyetleri hızlı bir şekilde yenememesinden sonra darlan, işbirliği politikasından uzaklaştı.

1941'e kadar, pétain'in en güvenilir ortağı olmuştu. şubat 1941'de, pierre-étienne flandin'in yerine "konsey başkan yardımcısı" (başbakan) olarak göreve getirildi. ayrıca dışişleri bakanı, i̇çişleri bakanı ve milli savunma bakanı olarak görev yaparak vichy hükûmetinin fiili başı oldu. 11 şubat'ta anayasanın dördüncü yasası uyarınca pétain'in nihai halefi seçildi.

ocak 1942'de darlan başka hükûmet görevlerinde bulundu. darlan'ın rakibi general maxime weygand'ın da bulunduğu pétain'in kendi yandaşı olmasına rağmen, yalnızca pétain'e rapor verdiği için darlan geniş yetkiler kullandı ve önemli etki göstermeye devam etti.

darlan cumhuriyetçi bir geçmişten geliyordu ve ulusal devrim'e asla inanmadı; örneğin, pétain'in din adamlığı ile ilgili çekinceleri vardı. ancak darlan, pierre laval kadar ortak çalışıyordu ve mayıs 1941 paris protokolleri vasıtasıyla vichy fransız güçleri ile almanya arasında bir siyasi ittifak geliştirdi. bununla birlikte, darlan'ın nazi almanyası ile uygulanabilir ilişkiler kurma çabalarına rağmen, almanlar yakında onun oportünizm ve sadakatinden kuşku duydu. çünkü yahudi savaş gazilerini korumakta ısrar etti ve isteksizce antisemitik yasaların uygulanmasına yardım etti.

nisan 1942'de almanların daha güvenilir kabul ettiği pierre laval, darlan'ı istifaya zorladı. darlan, fransız silahlı kuvvetlerinin başkomutanı da dahil olmak üzere daha az sayıda görevde bulundu.

kuzey afrika'daki anlaşması 
7 kasım 1942'de darlan, şiddetli bir çocuk felcinden sonra hastaneye kaldırılan oğlunu ziyaret etmek için cezayir'e gitti. yolculuk sırasında bilmediği şey, batılı müttefikler'in fransız kuzey afrika'sını ertesi gün 8 kasım'da istila etmesi idi. 7-8 kasım gecesi, cezayir'de müttefikler'e bağlı bir grubunun (özgür fransa ile bağlantılı olmayan) kuvvetlerinin işgali ile cezayir'in kontrolü eline aldılar. bu süreçte darlan'ı yakaladılar.

müttefikler, fransız kuvvetlerinin kuzey afrika'daki az direniş beklemekteydi, bunun yerine fransa'dan görevden almak üzere çıkardığı general henri giraud'un yetkisini kabul etmesini beklemişti. ancak direniş devam etti ve kimse resmi statüye sahip olmayan giraud'u düşünmedi. direnişin ve fransız işbirliğinin güvenli bir şekilde sona erdirilmesi için müttefikler, başkomutan olarak gerekli emirleri verebilecek darlan ile anlaşmaya vardı. müttefik komutanı dwight d. eisenhower, bölgedeki tüm fransız güçlerin komutanı olarak darlan'ı tanıdı ve 14 kasım'da kuzey ve batı afrika'nın fransa yüksek komiseri (sivil hükûmet başkanlığı) olarak adaylığını onayladı. buna karşılık, 10 kasım'da darlan, tüm fransız kuvvetlerinin müttefikler'e katılmasını emretti. sadece fransa kuzey afrika'da değil, aynı zamanda dakar'da potansiyel olarak kullanışlı olanaklarıyla batı afrika'daki vichy güçlerininde itaat etmesi istendi.

"anlaşma" berlin ve vichy hükûmetinde rahatsızlık yarattı. pétain, darlan'ı görevlerinden azletti ve kuzey afrika'da sonuna karşı direnilmesini emretti. alman birlikleri fransa'nın geri kalan % 40'ını işgal etti. bununla birlikte, almanlar geride kalan fransız gemilerinin çoğunun demirlediği toulon'un dışında durdu. 27 kasım'da almanlar gemileri ele geçirmeye çalıştı ancak sadece 3 destroyer ve birkaç düzine daha küçük gemi ele geçirildi.

suikast 
24 aralık 1942 öğleden sonra fernand bonnier de la chapelle, darlan'ı karargahında vurdu; darlan birkaç saat sonra öldü. bonnier de la chapelle, fransız bir gazetecinin oğlu olan 20 yaşındaki bir gençti. o bir monarşistti ve vichy'ye karşıydı. fransız tahtına geri getirmek isteyen bir kralcı grupla birlikte çalışıyordu. bonnier de la chapelle hemen tutuklandı, ertesi gün yargılandı ve mahkûm edildi ve 26 aralık'ta kurşuna dizilerek öldürüldü.

kaynakça 

1881 doğumlular
lot-et-garonne doğumlular
1942 yılında ölenler
fransa başbakanları
fransa içişleri bakanları
i. dünya savaşı'nda fransız askerler
fransız antikomünistler
fransa'da holokost
suikast sonucu ölen askerler
suikast sonucu ölen fransız siyasetçiler
fransız nazi işbirlikçileri