Sandra Faber

sandra moore faber (d. 28 aralık 1944), galaksilerin evrimi üzerine yaptığı araştırmalarla tanınan bir astrofizikçidir. kaliforniya üniversitesi, santa cruz'da astronomi ve astrofizik profesörüdür ve lick gözlemevi'nde çalışmaktadır. galaksilerin parlaklığını içlerindeki yıldızların hızına bağlayan önemli keşifler yaptı ve faber-jackson ilişkisinin ortak kaşiifi oldu. faber, hawaii'deki keck teleskoplarının tasarımında da etkili oldu.

hayatın erken dönemi ve eğitimi 
faber, swarthmore koleji'nde fizik ve matematik ve astronomi bölümlerinde okudu. lisans derecesini 1966'da kazandı. daha sonra doktora derecesini aldı. 1972'de harvard üniversitesi'nden i. john danziger yönetiminde optik gözlemsel astronomi konusunda uzmanlaştı. bu süre zarfında, kendisine açık olan tek gözlemevi, tezinin karmaşıklığı için yetersiz teknolojiye sahip olan kitt zirvesi ulusal gözlemevi idi .

kişisel hayatı 
faber, 9 haziran 1967'de kendisi de swarthmore'da bir öğrenci olan ve kendisinden bir yaş küçük olan fizik bölümü öğrencisi andrew leigh faber ile evlendi. robin ve holly adında iki kızları oldu.

kariyeri ve araştırmaları 
1972'de faber, kaliforniya üniversitesi, santa cruz'daki lick gözlemevi fakültesine katıldı ve üniversitedeki ilk kadrolu kadın oldu. 1976'da faber, galaksilerin parlaklığı ve tayfları ile içlerindeki yıldızların yörünge hızları ve hareketleri arasındaki ilişkiyi gözlemledi. ortaya çıkan yasa, kendisi ve ortak yazar, yüksek lisans öğrencisi robert jackson'dan sonra faber-jackson ilişkisi olarak bilinecekti. üç yıl sonra, o ve iş arkadaşı john s. gallagher, o noktada yayınlanan karanlık maddenin varlığına dair tüm kanıtları toplayan bir makale yayınladılar. 1983'te, karanlık maddenin hızlı hareket eden nötrinolardan ("sıcak karanlık madde") oluşmadığını ve bunun yerine muhtemelen keşfedilecek yavaş hareket eden parçacıklardan ("soğuk karanlık madde") oluştuğunu gösteren orijinal bir araştırma yayınladı.

1984 civarında faber, karanlık maddenin galaksi oluşumunun ve evriminin bir parçası olduğuna dair teorilerini aydınlatmak için joel primack, george blumenthal ve martin rees ile işbirliği yaptı. bu, galaksilerin büyük patlama'dan günümüze nasıl oluştuğuna ve evrimleştiğine dair ilk öneriydi. bazı detayların yanlış olduğu kanıtlanmış olsa da, makale hala evrendeki yapı bilgisi için mevcut çalışma paradigması olarak durmaktadır. faber ve çalışma arkadaşları, yüksek hızlı galaksi akışlarını keşfetti.

1985 yılında faber, keck teleskobu'nun yapımına ve hubble uzay teleskobu için ilk geniş alanlı gezegen kamerasının yapımına dahil oldu. uc berkeley fizikçisi jerry nelson, keck teleskopunu tasarladı, ancak faber, tüm dünyada büyük optik teleskoplar fikrinin satılmasına yardımcı oldu. keck teleskopu, 36 altıgen bölümden oluşan yeni tipte 10 metrelik birincil aynaya sahip, dünyanın en büyük ikinci optik teleskopudur.

sandra faber, keck i için ilk ışıklı enstrümanı denetleyen bilim yönlendirme komitesine eş başkanlık etti. ayrıca keck i'in birincil aynası için yüksek optik kalitesinde ısrar etmeye devam etti ve keck ii'de de çalışmaya devam etti.

1980'lerin sonlarında faber, 400 galaksinin boyutlarını ve yörünge hızlarını kataloglamaya çalışan "yedi samuray" işbirliği adlı sekiz yıllık bir projeye dahil oldu. bu hedef karşılanmamış olsa da, grup herhangi bir galaksiye olan mesafeyi tahmin etmenin bir yolunu geliştirdi ve bu, evrenin toplam yoğunluğunu ölçmenin en güvenilir yollarından biri haline geldi.

1990 yılında, hubble uzay teleskobu için geniş alanlı gezegen kamerasının yörüngede devreye alınmasına yardım etti. bunu kariyerinin en heyecan verici ve en iyi bilinen aşamalarından biri olarak tanımladı. hubble'ın optiği kusurluydu ve faber ve ekibi, nedeni küresel sapma olarak teşhis etmeye yardımcı oldu. 1995'te faber, ucsc'ye üniversite profesörü olarak atandı.

faber, gökadaların merkezlerinde süper kütleli kara delikleri aramak için hubble uzay teleskobu'nu kullanan nuker ekibinin baş araştırmacısıydı. en son çalışmalarından biri, ilk ışığını 1996'da gören keck ii teleskopu için yeni bir optik spektrografın eklenmesini içeriyordu. yeni ekleme, keck ii'nin uzak galaksileri gözlemleme gücünü 13 kat artırdı. hubble teleskobu tarafından alınan en büyük evren araştırması olan candels projesini oluşturmak için diğer bilim insanlarıyla da bir araya geldi.

ucsc'de araştırması evrendeki yapının evrimi ve galaksilerin evrimi ve oluşumu üzerine odaklandı. buna ek olarak, kozmolojik olarak uzak galaksilerin spektrumlarını elde etmek için keck teleskoplarında deimos cihazının geliştirilmesine öncülük etti. 1 ağustos 2012'de university of california observatories'in geçici direktörü oldu.

sandra faber, annual review of astronomy and astrophysics'in eş editörüdür.

onurlar ve ödüller 

 bart j. bok ödülü, harvard üniversitesi (1978)
 ulusal bilimler akademisi (1985'te seçildi)
 dannie heineman astrofizik ödülü (1985)
 american philosophical society (2001'de seçildi)
 harvard yüzüncü yıl madalyası (2006)
 bower ödülü ve bilimde başarı ödülü, franklin institute (2009)
 henry norris russell lectureship, american astronomical society (2011)
 bruce madalyası, astronomical society of the pacific (2012)
 karl schwarzschild madalyası, alman astronomi derneği (2012)
 ulusal bilim madalyası (2012)
 kozmolojide gruber ödülü (2017)
 annette de vaucouleurs madalyası, university of texas
 medaille de l'institute d'astrophysique de paris
 alfred p. sloan vakfı üyesi
 chicago üniversitesi, michigan üniversitesi, pennsylvania üniversitesi, swarthmore koleji ve williams koleji'nden fahri doktoralar
 üye, american academy of arts and sciences
 üye, harvard gözetim kurulu üyesi
 carnegie bilim enstitüsü mütevelli heyeti üyesi
 kraliyet astronomi topluluğu altın madalyası (2020) 
 2020'de american astronomical society'nin daimi üyesi seçildi 

küçük gezegen #283277 faber onun onuruna adlandırıldı.

ayrıca bakınız 

 faber-jackson ilişkisi
 nuker ekibi
 hubble uzay yeleskobu

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar

dış bağlantılar 
 dr. faber'in sayfası @ ucsc
 dr.faber @ meta-library.net videosuna bakın 
 uc santa cruz'un sandra faber biyografisi 
 silikon vadisi astronomi derslerinden   
 sandra m. faber ile sözlü tarih röportaj metni 31 temmuz 2002, amerikan fizik enstitüsü, niels bohr kütüphanesi ve arşivleri 
 ulusal bilim ve teknoloji madalyaları vakfı'ndan faber'in çalışmaları hakkında konuştuğu video 
 uc santa cruz kütüphanesi'nin dijital koleksiyonlarından sandra faber'in fotoğrafları 

gezegen bilimciler
kraliyet astronomi derneği altın madalyası sahipleri
amerikan felsefe topluluğu üyeleri
swarthmore college'da öğrenim görenler
21. yüzyıl amerikalı astronomları
20. yüzyıl astronomları
21. yüzyıl amerikalı bilim insanları
20. yüzyıl amerikalı bilim insanları
dannie heineman astrofizik ödülü sahipleri
kaliforniya üniversitesi, santa cruz öğretim üyeleri
harvard üniversitesinde öğrenim görenler
ulusal bilimler akademisi üyeleri
amerikan bilim ve sanat akademisi üyeleri
kaliforniya doğumlu bilim insanları
kozmologlar
yaşayan insanlar
1944 doğumlular
amerikan astronomi topluluğu üyeleri