Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Hakları (CİSÜ) Platformu

cinsel sağlık & üreme sağlığı hakları (ci̇sü) platformu türkiye'de cinsel sağlık ve üreme sağlığı haklarına ve hizmetlerine hiçbir ayrımcılık olmadan erişimi desteklemek için çalışan ulusal ve yerel sivil toplum örgütlerden oluşan bir savunuculuk ağıdır.

hedef kitlesi; türkiye'de üreme sağlığı, cinsel sağlık ve sağlık hakkı alanında çalışan sivil toplum kuruluşları ile cinsel sağlık ve üreme sağlığı alanında hizmet veren uzmanlar, karar vericiler, kamu kurumları ve yerel yönetimlerdir. platforma üye kuruluşlar türkiye'de cinsel hakların görünürlüğü ve bu haklarla ilgili kamuoyu farkındalığını artırmak amacıyla, cinsel hakların kapsamı, önemi, alandaki eksik ve yanlış bilgiler ile bu hakların hangi mercilerden nasıl talep edileceği konularına odaklanan etkinlikler gerçekleştirmektedir.

platform çalışmalarını 2013-2018 yılları arasında "kahire +20 ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri platformu" adıyla yürütmüştür. 2020 yılında avrupa birliği finansal desteği ile gerçekleştirilen "türkiye’deki cinsel sağlık ve üreme sağlığı hakları platformu'nun güçlendirilmesi projesi" ile yapılandırılan, yeni üyelerle genişleyerek faaliyetlerine hız veren platformun sekretaryası türkiye aile sağlığı ve planlaması vakfı tarafından yürütülür.

ci̇sü platformunun temel amacı, türkiye’de üreme sağlığı ve cinsel sağlık hizmet ve haklarının güncel durumunu ortaya koymak ve ilgili hak ve hizmetlere ayrımcılık olmaksızın herkesin erişimini kolaylaştırmaktır. cinsel sağlık, üreme sağlığı ve hakları konusunda farkındalığı artırmak; bu haklara erişimi izlemek ve raporlamak; bu alanlarda veri temelli savunuculuk faaliyetleri gerçekleştirmek üzere çalışmalar yapmak başlıca hedefleri arasında yer alır.

amaç 
cinsel sağlık ve üreme sağlığı hakları (ci̇sü) platformu, türkiye’de cinsel sağlık ve üreme sağlığı hak ve hizmetlerinin mevcut durumunu ortaya koymayı hedefler. cinsel sağlık ve üreme sağlığı (csüs) hak ve hizmetleri kapsamında dil, ırk, etnisite, inanç, cinsiyet kimliği, sağlık statüsü, cinsel yönelim gibi farklar gözetmeden türkiye’de yaşayan tüm bireylerin doğru bilgi, hizmet ve haklara eşit erişimi için çalışır

faaliyetler 
ci̇sü platformu’nun temel çalışma alanı, cinsel sağlık ve üreme sağlığı (csüs) haklarının korunması ve ilgili hizmetlere erişimdir. bu bağlamda platform, şu alanlarda kanıta dayalı savunuculuk ve araştırma faaliyetleri yürütür:
 csüs hak ve hizmetlerine dair izleme,
 csüs hak ve hizmetlerinin kriz durumlarında korunması amacıyla kapasite geliştirme,
 kapsayıcı csüs eğitimlerinin yaygınlaşması amacıyla savunuculuk yapma,
 erişilemeyen aile planlaması gereksinimlerine dair savunuculuk yapma,
 csüs bilgi ve danışmanlık hizmetlerine gençlerin erişimini sağlama.

topluluk oluşturma ve kapasite geliştirme 
ci̇sü platformu, topluluk oluşturma ve kapasite geliştirme çalışmaları kapsamında üyelerine yönelik kavram/terminoloji, politika belgesi yazım ve işleyiş yapılandırma atölyeleri düzenler. platform ayrıca üyelerinin cinsel sağlık ve üreme sağlığı alanındaki savunuculuk kapasitelerini geliştirmek için çeşitli kapasite geliştirme eğitimleri de düzenler.

savunuculuk 
ci̇sü platformu savunuculuğu bütünlüklü bir şekilde ele almakta ve hem sivil toplum kuruluşlarının savucunuluk ve lobicilik yeteneklerinin geliştirilmesi hem de kanıta dayalı savunuculuk çalışmalarının yürütülmesine yönelik çalışır.

platformun, savunuculuk çalışmaları kapsamında yürüttüğü etkinlikler arasında yerel çalıştaylar yer almaktadır. 2022 mart-haziran ayları arasında i̇stanbul, adana, gaziantep, eskişehir, i̇zmir ve trabzon’da düzenlenen çalıştaylarda bu illerin cinsel sağlık ve üreme sağlığı alanındaki mevcut durumu tespit edilmiş ve bu durumu iyileştirmeye yönelik çeşitli öneriler geliştirmiştir. platform ayrıca tbmm, siyasi parti merkezleri ve sağlık bakanlığı’na ziyaretleri ile lobi çalışmaları da yürütür. bu lobi ziyaretlerinin amacı platform'un çalışmalarını tanıtmak, çalışma alanlarına yönelik öneriler sunmak ve siyaset alanıyla iletişimi sağlamaktır.

çalışma grupları 
ci̇sü platformunun savunuculuk çalışmalarının önemli bir bölümü bünyesindeki üç tematik çalışma grubu tarafından yürütülür:

 cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (cybe) çalışma grubu

cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (cybe) çalışma grubu, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunma ile ilgili bilgi ve hizmetlerin eşit ve ücretsiz hale gelmesi ve bu enfeksiyonlarla yaşayan bireylere yönelik ayrımcılık ve hizmete erişim zorluklarının ortadan kaldırılması için çalışır.

 kadın sağlığı çalışma grubu

kadın sağlığı çalışma grubu, yerel yönetimlerin kadınların yaşam döngüsüne özgü ihtiyaçlarına özel sağlık çalışmalarını ve kadın çalışmalarını birleştirmesini ve koruyucu ve önleyici sağlık hizmetlerinin ilgili mevzuatlara uygun bir şekilde karşılanmasını sağlamaya yönelik savunuculuk yapar.

 cinsel farkındalık çalışma grubu

cinsel haklar farkındalık çalışma grubu, cinsel haklar konusundaki bilgi ve farkındalığın artırılmasına yönelik çalışır.

üniversitelerin tıp, psikoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik ve sosyal hizmet bölümlerine eğitimler düzenleyen cinsel farkındalık çalışma grubu, bu eğitimler yoluyla öğrencilerin meslek hayatına başlamadan cinsel haklar ve cinsel sağlık hakkında güncel ve doğru bilgiye ulaşmasını ve meslek hayatlarında kapsayıcı ve hak odaklı bir yaklaşım kazanmalarına öncülük etmeyi hedeflemektedir.

ağ oluşturma 
platform, ağ oluşturma çalışmaları kapsamında platformu tanıtıcı etkinliklere katılmakta ve tanışma ve işbirliği toplantıları düzenlemektedir. bu kapsamda 12-13 aralık 2020 tarihlerinde düzenlenen “dijital gençlik festivali”ne ve türk tıp öğrencileri birliği (turkmsic) tarafından 21-22 kasım 2020 tarihlerinde düzenlenen lora eğitim kampı’na katılmıştır.

i̇letişim çalışmaları 
platform iletişim çalışmalarını web sitesi ve dijital varlıkları üzerinden yürütmektedir. platformun iletişim çalışmalarının odağında hak temelli cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerini görünür kılmak bulunur. platform, bu kapsamda nisan 2022-eylül 2022 tarihleri arasında “cinsel sağlık senin hakkın” başlıklı bir farkındalık kampanyası da düzenlemiştir.

cinsel sağlık senin hakkın farkındalık kampanyası 
ci̇sü platformu, cinsel hakların türkiye’deki tanınırlığının artması ve bu haklara erişimin herkes için ücretsiz olması amacıyla “cinsel sağlık senin hakkın” kampanyası düzenlemektedir.

platform, nisan-ekim 2022 tarihleri arasında süren kampanya kapsamında herkesin cinsel sağlık ve üreme sağlığı hakkında doğru bilgiye ulaşması ve ayrımcılığa maruz kalmadan cinsel haklara erişmesi için sosyal medya paylaşımları yapmakta, bilgilendirici video serileri hazırlamakta ve mental klitoris podcast serisinin yapımcısı hazal sipahi ile yeni bir podcast serisi üretmektedir.

yayınlar 
platform, savunuculuk mesajlarını kanıta dayalı belirlemek amacıyla kurulduğundan bu yana çeşitli yayınlar hazırlar. bu yayınlar arasında “türkiye’de cinsel sağlık ve üreme sağlığı durum analizi raporu,” “pandemi dönemlerinde cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetleri: toplum temelli hizmetler için rehber,” “pandemi öncesi ve sırasında türkiye’de cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetleri i̇zleme raporu” yer alır.

kaynakça 

cinsel sağlık