Nadiye Murad

nadiye murad (arapça: نادیه مراد) (d. 1993, koço), iraklı yezidi insan hakları savunucusu.

2014'te kuzey irak'ta irak şam i̇slam devleti (işi̇d) terör örgütünün gerçekleştirdiği yezidi katliamından kurtulan ve yaşadıklarını anlatabilen az sayıda kişiden biridir. cinsel şiddetin bir savaş silahı olarak kullanılmasına karşı mücadelesi nedeniyle birçok ödüle değer görüldü. denis mukwege ile beraber 2018'de nobel barış ödülü'nün eş sahibidir.

yaşamı 
1993 yılında kuzey irak'ta doğdu. koço köyünde çobanlık ve çiftçilikle yaşamını sürdüren sıradan bir ezidi ailesine mensuptu. 15 ağustos 2014 günü köyünde yaşayan halkı işi̇d militanları tarafından katledildi. nadiye’nin annesi ve altı ağabeyi de öldürülenler arasındaydı. kendisi ise musul’a götürülerek binlerce ezidi kızı ile birlikte işi̇d’in köle pazarlarında satıldı; çeşitli cinsel ve fiziksel şiddete maruz kaldı. üç ay esir tutulduktan sonra kaçmayı başardı; sünni arap bir ailenin yanına sığındı. ailenin yardımıyla işi̇d’in elindeki bölgeden kaçıp duhok kentinde, irak kürdistan bölgesel yönetimi’ndeki bir mülteci kampına sığındı.

2015’te almanya'ya yerleşti; baden-württemberg eyaletinde ikamet hakkı aldı. yezidi katliamının tanınması için mücadele vermeye başladı. stuttgart'taki baden-württemberg eyalet parlamentosunda 2016'da bir konuşma yaparak, terör örgütünün kendi halkına yaşattığı katliamı anlattı. 
aynı yılın yazında politikacılar, bm yetkilileri ve gazetecilerle görüşmeler yapmak üzere berlin, new york ve kanada'ya seyahat etti. bu seyahati abd'li film yönetmeni alexandria bombach tarafından omuzlarında (2018) adıyla belgesel yapılmıştır.

eylül 2016'da birleşmiş milletler i̇yi niyet elçisi seçildi. ekim 2016'da avrupa konseyi tarafından vaclav havel i̇nsan hakları ödülü'nü, aralık 2016'da kendisi gibi işi̇d'in elinden kurtulan insan hakları savunucusu lamiya başar'la beraber avrupa parlamentosu eksenindeki saharov düşünce özgürlüğü ödülü'nü aldı.

koço köyü mayıs 2017'de işid kontrolünden kurtuldu. nadiye murad, harap haldeki köyünü görmeye gitti ve irak hükûmetinden işidlilerin yargılanması özel bir mahkeme kurmasını talep etti.

işid tarafından tutsak tutulduğu dönemi ve tanıklık ettiklerini kasım 2017'de yayımlanan son kız: esaretimin hikayesi ve işi̇d'le mücadelem adlı kitabında   anlattı. 2018'de kongolu doktor denis mukwege ile birlikte nobel barış ödülü'ne değer görülen iki kişiden biri oldu. nobel barış ödülü kazanan ilk iraklı ve bu  ödülü alan malala yousafzai’den sonra ikinci en genç kişidir.

hükûmetleri ve uluslararası kuruluşları, yezidi topraklarını kalkınması için ikna etmek üzere 2018'de nadiye girişimi  adlı girişime öncülük etti. girişim, çalışmalarını nadiye'nin irak'taki köyünün yeniden inşasına odaklamıştır.. nadiye murad, ayrıca bm i̇yi niyet elçisi olarak insan ticaretine maruz kalan kişilerin haklarını savunmak için çalışmalar yürütür.

kaynakça

dış bağlantılar 

 nadia'nın girişimi 
 how i escaped from islamic state , bbc news, 29 şubat 2026
 omuzlaında (on her shoulders) belgeseli fragmanı , 

1993 doğumlular
yaşayan insanlar
irak doğumlular
iraklı işkence kurbanları
iraklı insan hakları aktivistleri
iraklı mülteciler
iraklı nobel ödülü sahipleri
nobel barış ödülü sahipleri
nobel ödülü sahibi kadınlar
saharov düşünce özgürlüğü ödülü sahipleri
eskiden kayıplar
iraklı suç kurbanları
kaçırılmış kişiler
i̇nsan hakları istismarları kurbanları
bambi ödülü sahipleri
iraklı kadınlar