Mavi Kitap Projesi

mavi kitap projesi resmi olarak 19 ocak 1970'te durdurulan abd kökenli bir ufo projesiydi. mavi kitap projesi'nin iki amacı vardı:

 ufo'ların ulusal güvenlik için bir tehdit olup olmadığını belirlemek ve
 ufo ile ilgili verileri bilimsel olarak analiz etmek.

binlerce ufo raporu toplandı, analiz edildi ve dosyalandı. ufo'larla ilgili anormal bir durum olmadığı sonucuna varan condon raporu (1968) ve ulusal bilimler akademisi tarafından yapılan raporun gözden geçirilmesi sonucunda mavi kitap projesi aralık 1969'da sona erdirildi. abd hava kuvvetleri, soruşturmalarının özetini şöyle açıklamıştır:

 hava kuvvetleri tarafından rapor edilen, araştırılan ve değerlendirilen hiçbir ufo, hiçbir zaman ulusal güvenliğimiz için bir tehdit göstergesi olmamıştır.
 hava kuvvetleri tarafından "tanımlanamayan" olarak sınıflandırılan gözlemlerin, modern bilimsel bilginin kapsamı dışındaki teknolojik gelişmeleri veya ilkeleri temsil ettiğine dair hiçbir kanıt bulunmadı.
 "tanımlanamayan" olarak sınıflandırılan gözlemlerin dünya dışı araçlar olduğunu gösteren hiçbir kanıt yoktu.

mavi kitap projesi sona erdiğinde, 12.618 ufo raporu toplamış ve çoğunun doğal fenomenlerin (bulutlar, yıldızlar vb.) veya geleneksel uçakların yanlış tanımlamaları olduğu sonucuna varılmıştı.  ufo raporlarının küçük bir yüzdesi, sıkı analizlerden sonra bile açıklanamayan olarak sınıflandırıldı. ufo raporları arşivlendi ve bilgi edinme özgürlüğü yasası kapsamında mevcut, ancak tüm tanıkların isimleri ve diğer kişisel bilgileri düzeltildi.

önceki projeler 
kamuya açık usaf ufo çalışmaları, ilk olarak 1947'nin sonunda project sign adıyla başlatıldı ve geniş çapta duyurulan birçok ufo raporu inceleme altına alındı. (bkz. kenneth arnold). project sign, özellikle wright-patterson hava kuvvetleri üssü şefi general nathan twining'in isteği üzerine başlatıldı.

project sign, görmelerin nedeni konusunda sonuçsuz kaldı.

ancak, abd hava kuvvetleri kaptanı edward j. ruppelt'e (mavi kitap projesi'nin ilk yöneticisi) göre, sign'ın 1948 yazının sonlarında yazdığı ilk istihbarat tahmini (durum tahmini), uçan dairelerin gerçek objeler olduğu, ne sovyetler birliği ne de amerika birleşik devletleri tarafından yapılmadığı ve büyük olasılıkla dünya dışı kökenli olduğu söylendi. (bknz: dünya dışı hipoteze .) bu söylem daha sonra "gen" tarafından reddedildi. usaf genelkurmay başkanı hoyt vandenberg, fiziksel kanıt eksikliğinden bahsedip. daha sonra bu söylemi project sign raporlarından çıkarttı.

project sign, 1948'in sonunda, bir diğer hava kuvvetleri ufo projesi olan project grudge tarafından başarılı bulundu. yüzbaşı ruppelt, project grudge döneminden erken usaf ufo soruşturmasının "karanlık çağları" olarak bahsetti. grudge, raporların yüzde 23'ünün açıklanamayacağını belirtmesine rağmen, tüm ufo'ların doğal fenomenler veya diğer yanlış yorumlar olduğu sonucuna vardı.

project blue book tarihçesi

yüzbaşı ruppelt dönemi 
kaptan edward j. ruppelt'e göre, 1951'in sonunda, birkaç yüksek rütbeli, çok etkili usaf generali, hava kuvvetleri ufo soruşturmalarından o kadar memnun değildi ki, project grudge'ı kaldırıp, mart 1952'de project blue book ile değiştirdiler. bu adamlardan biri general charles p. cabell'dı. bir diğer önemli değişiklik, general william garland'ın cabell'in kadrosuna katılmasıyla geldi; garland, bir ufo'ya tanık olduğu için ufo sorununun ciddi bir incelemeyi hak ettiğini düşünüyordu.

yeni adı project blue book, bazı kolejlerde ve üniversitelerde test için kullanılan mavi kitapçıklara atıfta bulunmak için seçildi. ruppelt, ismin, yüksek rütbeli subayların yeni projeye gösterdiği yakın ilgiden ilham aldığını söyledi; ufo'ların incelenmesi bir üniversite final sınavı kadar önemliymiş gibi olması için bu ad tercih edildi. blue book hava fenomeni şubesi'nin oluşturulmasıyla birlikte project grudge'dan daha yüksek bir statü elde etti.

ruppelt, projenin ilk başkanıydı. ii.dünya savaşı sırasında hava kuvvetleri'ndeki çabalarından dolayı ödüllendirilmiş ve daha sonra havacılık diploması almış deneyimli bir havacıydı. ordunun daha önce kullandığı birçok terimin ("uçan daire", "uçan disk" vb.) yerine resmi olarak "tanımlanamayan uçan nesne" (ufo) terimini icat etti; ruppelt, "tanımlanamayan uçan cisim" in daha tarafsız ve doğru bir terim olduğunu düşünüyordu. ruppelt, birkaç yıl sonra hava kuvvetleri'nden istifa etti ve 1947'den 1955'e kadar birleşik devletler hava kuvvetleri tarafından ufo'ların çalışmasını anlatan tanımlanamayan uçan nesneler üzerine rapor kitabını yazdı.  

ruppelt; ufo tanıklarının beyanları askeri yetkililerce alaya alındığı için beyan  şeklini değiştirerek bir dizi değişiklik yaptı: ruppelt istatistiksel analize tabi olabilecek verileri ortaya çıkarmayı umarak ufo tanıkları için standart bir anket geliştirilmesini emretti. anketi oluşturmak ve verileri bilgisayara geçirmek için battelle memorial institute'u görevlendirdi. vaka raporlarını ve bilgisayarlı verileri kullanarak battelle, 1954'te tamamlanan ve "proje mavi kitap özel raporu no. 14 " olarak bilinen tüm hava kuvvetleri ufo vakaları üzerinde büyük bir bilimsel ve istatistiksel çalışma yürüttü (aşağıdaki özete bakın).

hizipçiliğin project sign'ın ilerlemesine zarar verdiğini bilen ruppelt, sign'ın personelinin dünya dışı hipotezin savunucuları ve eleştirmenleri arasında bölünmesine yol açan açık uçlu spekülasyon türlerinden kaçınmak için elinden geleni yaptı. michael hall'un yazdığı gibi, "ruppelt işi ciddiye almakla kalmadı, personelinin de bunu yapmasını bekledi". altındaki herhangi biri ya çok şüpheci olursa ya da belirli bir teoriye fazla ikna olursa, kısa süre sonra kendilerini projeden uzak buldular. "  ruppelt kitabında, üç personeli bir hipotezden ya da başka bir hipotezden ya "çok profesyonel" ya da "fazla çelişkili" oldukları için projenin çok erken safhalarında kovduğunu bildirdi. ruppelt birçok bilim insanı ve uzmanın tavsiyesini aldı ve düzenli basın açıklamaları (askeri istihbarat için sınıflandırılmış aylık raporlarla birlikte) yayınladı.

her abd hava kuvvetleri üssü, ufo raporlarını toplamak ve bunları ruppelt'e iletmek için bir blue book memuruna sahipti. ruppelt'in görev süresinin çoğunda, kendisi ve ekibi, ufo'lara tanık olan ve emir komuta zincirini takip etmeleri gerekmeyen tüm askeri personel ile görüşme yapma yetkisine sahipti. bu benzeri görülmemiş otorite, blue book'un soruşturmasının ciddiyetinin gösteriyordu.

ruppelt'in yönlendirmesi altında, blue book, lubbock lights olarak adlandırılanlar ve washington üzerinden geniş çapta duyurulan 1952 radar / görsel vakası da dahil olmak üzere bir dizi tanınmış ufo vakasını araştırdı. jacques vallee'ye göre, ruppelt, ufo inişlerine ve / veya sözde ufo sakinleriyle etkileşime dair sayısız rapora ciddi bir önem verdi, büyük ölçüde daha sonraki mavi kitap araştırmaları izledi.

gök bilimci dr. j. allen hynek projenin bilimsel danışmanıydı. projects sign and grudge'da çalışmıştı. ömrü hayatınca tüm ufo projelerinde çalıştı ve başlangıçta genişletilmiş ve bugün "yakın karşılaşmalar" olarak bilinen kategorizasyonu yarattı. ufo projelerinde başladığında belirgin bir şüpheciydi, ancak açıklanamaz olduğunu düşündüğü bir azınlık ufo raporuyla karşılaştıktan sonra, araştırma sırasında duygularının daha tereddütlü bir şüpheciliğe dönüştüğünü söyledi.

ruppelt, geçici bir görev değişikliği için şubat 1953'te mavi kitap'tan ayrıldı. olaydan sonra astlarından müdür olduğu birimde görevlendirildi. hayal kırıklığına uğrayan ruppelt, bir hava savunma komutanlığı biriminin (4602. hava i̇stihbarat servisi filosu) ufo soruşturmalarıyla görevlendirilmesini önerdi.

1953 robertson paneli ve günümüze etkisi 
temmuz 1952'de, washington, dc'deki ulusal havaalanı yakınlarında yüzlerce ufo görsel gözlemlerle çakışan bir dizi radar tespiti gözlemlendi (bkz. 1952 washington dc ufo olayı).

halkta bu vakaalar geniş yankı bulunca, 14 ocak 1953'te merkezi i̇stihbarat teşkilatı'nın, kaliforniya teknoloji enstitüsü'nden bir fizikçi olan dr. robertson tarafından daha sonra robertson paneli olarak adlandırılacak olan bir toplantı gerçekleştirildi.

ruppelt, hynek ve diğerleri, mavi kitap tarafından toplanan film görüntülerini kanıt olarak sundular. 6 yıllık verileri gözden geçirmek için 12 saat harcadıktan sonra, robertson paneli, çoğu ufo raporunun basit açıklamaları olduğu ve hepsinin, çabaya değmediğini düşündükleri daha fazla araştırmayla açıklanabileceği sonucuna vardı.

nihai raporlarında, düşük dereceli, doğrulanamayan ufo raporlarının, abd'ye yönelik gerçek bir konvansiyonel tehdidi gözden kaçırma riskini belirttiler. bu nedenle, hava kuvvetlerinin ufo'ların konusunun vurgusunu kaldırmasını ve vakaları çürütmelerini istedi.. walt disney productions da dahil olmak üzere kitle iletişim araçları aracılığıyla ve fenomeni alaya almak ve basit açıklamalar öne sürmek için psikologları, astronomları ve ünlüleri kullanarak iftira atmayı önerdiler.

pek çok araştırmacının  şu sonuca vardı, robertson panelinin resmi bir propaganda ve casusluk programı aracılığıyla kamuoyunun kontrol edilmesini yönelik tavsiyeler verdi. ayrıca, bu tavsiyelerin sadece hemen sonrasında değil, aynı zamanda günümüzde de ufo çalışmasına ilişkin hava kuvvetleri politikasını şekillendirmeye yardımcı olduğuna inanıyorlar. panel tavsiyelerinin, sonuçların açıklanmasından en az yirmi yıl sonra yerine getirildiğine dair kanıtlar vardır.

aralık 1953'te, 146 numaralı birleşik ordu-deniz kuvvetleri-hava kuvvetleri yönetmeliği, askeri personelin yetkisiz kişilerle sınıflandırılmış ufo raporlarını tartışmasını suç haline getirdi. i̇hlal edenler iki yıla kadar hapis ve / veya 10.000 $ 'a kadar para cezasıyla karşı karşıya kaldı.

robertson panelinin sonrası 
ruppelt kitabında, mavi kitap personelinin moral bozukluğunu ve robertson paneli'nin yetki alanını takiben soruşturma görevlerinin kaldırılmasını anlattı.

robertson panel tavsiyelerinin hemen bir sonucu olarak, şubat 1953'te hava kuvvetleri, hava üssü görevlilerine ufo olaylarını ancak çözüldüklerine karar verilirse kamuya açık bir şekilde tartışmalarını ve çözülmemiş tüm vakaları halkın gözünden uzak tutmalarını emretti.

aynı ay, hava savunma komutanlığının yeni kurulan 4602. hava i̇stihbarat filosu (aiss) tarafından soruşturma görevleri üstlenilmeye başlandı. 4602. aiss'e, yalnızca istihbarat veya ulusal güvenlik sonuçları olan en önemli ufo vakalarını araştırma görevi verildi. bu davalar kasıtlı olarak mavi kitap'tan uzaklaştırıldı ve mavi kitap daha önemsiz raporlarla uğraşmak zorunda kaldı.

1947'de project sign'ı başlatan general nathan twining, 1953'te hava kuvvetleri genelkurmay başkanı oldu. ağustos 1954'te, güncellenmiş bir hava kuvvetleri yönetmeliği 200-2 yayınlayarak 4602'nci aiss'nin sorumluluklarını daha da arttıracaktı.. ek olarak, ufo'nun tanımını değiştirerek ufob adını verdi: genişletilmiş tanım olarak şunlar söylendi; "performansı, aerodinamik özellikleri veya olağandışı özellikleri nedeniyle şu anda bilinen herhangi bir uçak veya füze tipine uymayan veya tanıdık bir nesne olarak olumlu bir şekilde tanımlanamayan herhangi bir hava nesnesi."  ufo'ların soruşturulmasının ulusal güvenlik amaçlı olduğu ve "teknik yönleri" tespit ettiği belirtildi. afr 200-2 bir kez daha mavi kitap'ın ufo vakalarını medya ile ancak geleneksel bir açıklamaya sahip oldukları kabul edilirse tartışabileceğini belirtti. kimliği belirsizlerse, medyaya yalnızca durumun analiz edildiği söylenecekti. mavi kitap'a ayrıca belirsiz obej/vaka sayısını en aza indirmesi emri verildi.

bütün bu işler gizlice yapıldı. blue book'un kamuya açık yüzü, ufo'ların resmi hava kuvvetleri soruşturması olmaya devam etti, ancak gerçek şu ki, esasen çok az ciddi soruşturma yapmaya indirgenmişti ve neredeyse sadece bir çürütme yetkisine sahip bir halkla ilişkiler kıyafeti haline gelmişti. bir örnek vermek gerekirse, 1956'nın sonunda çözülmemiş olarak listelenen dava sayısı, sadece birkaç yıl önce% 20'den% 30'a, yükseldi.

sonunda ruppelt, ağustos 1953'te ayrılışından sonra yeniden görevlendirilmeyi istedi. onun geçici olarak yerine geçen rütbeli ondan düşük olan bir astsubaydı. mavi kitap yönetmeni olarak onu takip edenlerin çoğu ya ilgisizlik ya da ufo konusuna karşı düpedüz düşmanlık sergiledi ya da finansman ve resmi destek eksikliğinden dolayı engellendi.

ufo araştırmacıları, ruppelt'in mavi kitap'taki kısa görev süresini, ufo araştırmalarının ciddi bir şekilde ele alındığı ve yüksek düzeyde destek aldığı ufo'ların kamuya açık hava kuvvetleri araştırmalarının en önemli işareti olarak görüyorlar. bundan sonra project blue book, birçok ufo müfettişinin hiçbir zaman ortaya çıkmadığını iddia ettiği yeni bir "karanlık çağ" a doğru indi.  ancak ruppelt daha sonra mavi kitap perspektifini benimsedi, ufo'lar hakkında olağanüstü hiçbir şey yoktu; hatta konuyu bir "uzay çağı efsanesi" olarak etiketledi.

yüzbaşı hardin dönemi 
mart 1954'te yüzbaşı charles hardin mavi kitap'ın başına atandı; 4602'nci ufo araştırmalarının çoğunu yürüttü ve hava komutanlığının hiçbir direktifine itiraz etmedi. ruppelt, hardin'in "[ufo'larla] ilgilenen herkesin deli olduğunu düşündüğünü yazdı. " 

1955'te hava kuvvetleri, mavi kitap'ın amacının ufo raporlarını araştırmak değil, tanımlanamayan ufo raporlarının sayısını en aza indirmek olduğuna karar verdi. 1956'nın sonlarına doğru, tanımlanamayan gözlemlerin sayısı ruppelt döneminin% 20-25'inden% 1'in altına düştü.

yüzbaşı gregory dönemi 
yüzbaşı george t. gregory, 1956'da blue book'un yönetmenliğini devraldı. clark, gregory'nin mavi kitap'ı "kayıtsız hardin'den daha sert bir ufo karşıtı yönde" yönettiğini yazıyor. 4602. birim feshedildi ve 1066. hava i̇stihbarat servisi filosu ufo soruşturmalarıyla suçlandı.

aslında, ufo raporları hakkında çok az araştırma yapıldı veya hiç soruşturma yapılmadı; gregory'nin görev süresi boyunca yayınlanan gözden geçirilmiş bir afr 200-2, açıklanamayan ufo raporlarının en aza indirilmesi gerektiğini vurguladı.

gregory'nin açıklanamayan ufo sayısını azaltmasının bir yolu, basit bir yeniden sınıflandırmadır. "olası vakalar" "muhtemel" hale geldi ve "olası" vakalar kesinliğe yükseltildi. bu mantıkla, olası bir kuyruklu yıldız olası bir kuyruklu yıldız haline gelirken, olası bir kuyruklu yıldızın yanlış tanımlanmış bir kuyruklu yıldız olduğu açıkça ilan edildi. benzer şekilde, bir tanık olağandışı balon benzeri bir nesnenin gözlemlendiğini bildirdiğinde, mavi kitap bunu genellikle araştırma ve yeterlilik olmaksızın bir balon olarak sınıflandırır. bu prosedürler, blue book'un sonraki araştırmalarının çoğu için standart hale geldi.

binbaşı friend dönemi 
binbaşı col. robert j. friend, 1958'de mavi kitap'ın başına getirildi. friend, mavi kitap'ın 1954'ten beri izlediği yönü tersine çevirmek için bazı girişimlerde bulundu. clark, "friend'ın dosyaları ve katalog görüşlerini gözlemlenen çeşitli istatistiklere göre güncelleme çabaları, fon ve yardım eksikliğinden dolayı hüsrana uğradı" diye yazıyor.

friend'in çabalarından cesaret alan hynek, 1959'da mavi kitap çalışanları ve atic personeli arasındaki birkaç toplantının ilkini düzenledi. hynek, bazı eski ufo raporlarının "bilinmeyen" kategoriden "tanımlanmış" kategoriye taşınması amacıyla yeniden değerlendirilmesi gerektiğini öne sürdü. hynek'in planları boşa çıktı.

friend'in görev süresi boyunca atic, blue book'un denetimini başka bir hava kuvvetleri kurumuna devretmeyi düşündü, ancak ne hava araştırma ve geliştirme merkezi ne de hava kuvvetleri sekreteri bilgi ofisi ilgilenmedi.

1960 yılında, ufo'larla ilgili abd kongre oturumları vardı. sivil ufo araştırma grubu nicap, blue book'u ufo kanıtlarını örtbas etmekle suçladı ve ayrıca abd kongresinde birkaç müttefik edinmişti. mavi kitap, kongre ve cia tarafından, eleştirmenlerle -özellikle sivil ufo grubu nicap , mavi kitap'ın bilimsel bir çalışma olarak eksik olduğunu öne sürdü. buna yanıt olarak atic, mavi kitap'a personel ekledi (toplam personeli üç askeri personele ve sivil sekreterlere yükseltti) ve mavi kitap'ın bütçesini artırdı. bu, blue book'un eleştirmenlerinden bazılarını yumuşatıyor gibiydi,  ancak bu sadece geçiciydi. birkaç yıl sonra  eleştiri daha da yüksek olacaktı.

friend, 1963'te mavi kitap'tan transfer edildiğinde, mavi kitap'ın etkili bir şekilde yararsız olduğunu ve halk arasında bir itiraz yaratsa bile feshedilmesi gerektiğini düşünüyordu.

binbaşı quintanilla dönemi 
binbaşı hector quintanilla, ağustos 1963'te mavi kitap'ın liderliğini devraldı. gözlemleri çürütme çabalarına büyük ölçüde devam etti. ufo araştırmacısı jerome clark, bu zamana kadar blue book'un "tüm güvenilirliğini yitirdiğini" yazdı..

fizikçi ve ufo araştırmacısı dr. james e. mcdonald bir keresinde quintanilla'nın bilimsel veya araştırmacı bakış açısından "yetkin olmadığını" açıkça ilan etti. quintanilla'nın "bundan sorumlu tutulmaması gerektiğini" vurgulamasına rağmen, pozisyonu için üst düzey bir subay tarafından seçilmişti ve mavi kitap'ın yönetilmesindeki emirleri uyguluyordu.

ancak mavi kitap'ın ufo raporları hakkındaki açıklamaları evrensel olarak kabul edilmedi ve eleştirmenler - bazı bilim adamları da dahil olmak üzere - mavi kitap projesi'nin şüpheli araştırmalar yaptığını veya daha kötüsü örtbas ettiğini öne sürdü. bu eleştiri özellikle 1960'larda güçlendi ve yaygınlaştı.

örneğin, 1965 yazında amerika birleşik devletleri'nin orta batı ve güneydoğusundan gece vakti çoğu ufo raporunu ele alalım: teksas'taki tanıklar "çok renkli ışıklar" ve yumurta veya elmas şeklinde büyük hava nesneleri bildirdi. oklahoma otoyol devriyesi, tinker hava kuvvetleri üssü'nün (oklahoma şehri yakınlarında) aynı anda dört ufo'yu takip ettiğini ve bunların birçoğunun çok hızlı bir şekilde alçaldığını bildirdi: yaklaşık 22000 fitten yaklaşık 4000 fit'e sadece birkaç saniyede düşmesi,  dönemin geleneksel uçaklarının yeteneklerinin çok ötesinde bir eylemdi. wichita, kansas'tan bir meteorolog olan john shockley, eyalet hava durumu bürosu radarını kullanarak, yaklaşık 6000 ila 9000 fit arasındaki irtifalarda uçan bir dizi tuhaf hava nesnesini izlediğini bildirdi.  bu ve diğer raporlar geniş bir tanıtım aldı.

mavi kitap projesi resmi olarak  tanıkların jüpiter veya parlak yıldızları (rigel veya betelgeuse gibi) başka bir şeyle karıştırdığını tespit etti.

mavi kitap'ın açıklamasına sert  eleştiriler geldi. oklahoma bilim ve sanat vakfı planetaryumu'nun yöneticisi robert riser, mavi kitap projesi açıklamasının hatalı olduğunu söyleyip şunları belitti; "bu açıklamalar, gerçeklerden uzaktır. bu yıldızlar ve gezegenler, yılın bu zamanında dünyanın oklahoma şehri'nden diğer tarafındadır. hava kuvvetleri, ağustos ayında yıldız bulucusunu alt üst etmiş olmalı. " 

richmond news leader'dan bir gazete ise başyazısında şunu yazdı, "project bluebook tarafından sergilenen gerekçeye göre rapor edilen gözlemleri reddetme girişimleri    gizemi çözmeyecek... ve sadece hava kuvvetlerinin bilmemizi istemediği bir şey olduğu şüphesini artırmaya hizmet edecek tipten bir açıklama ", wichita merkezli bir upi muhabiri şunu kaydetti: "sıradan bir radar gezegenleri ve yıldızları algılamaz."

blue book'un eleştirmenlerinin ele geçirdiği bir başka vaka, 17 nisan 1966'da ohio, ravenna yakınlarında sabah 5.00 civarında başlayan portage county ufo chase'di. polis memurları dale spaur ve wilbur neff, yaklaşık 1000 fit yükseklikte, altından parlak bir ışık saçan disk şeklinde, gümüşi bir nesne olarak tanımladıkları şeyi gördü. nesneyi takip etmeye başladılar (bazen 50 fit kadar alçaldığını bildirdiler) ve diğer birçok yargı bölgesinden polisler takibe katıldı. kovalamaca, 85 mil ötedeki pennsylvania, freedom yakınlarında yaklaşık 30 dakika sonra sona erdi.

ufo takibi ulusal haberlerde yer edindi ve polis mavi kitap'a ayrıntılı raporlar sundu. beş gün sonra, blue book'un direktörü binbaşı hector quintanilla, polis memurlarından yalnızca biriyle (ancak diğer yer tanıklarından hiçbiriyle) kısa görüşmelerin ardından sonuçları açıkladı: polis önce bir iletişim uydusunu, ardından venüs gezegenini kovalamıştı.

bu sonuca geniş çapta alay edildi  ve polis memurları bunu şiddetle reddetti. hynek, muhalif sonucunda, mavi kitap'ın vardığı sonuçları saçma olarak nitelendirdi: raporlarında, polislerden birkaçı bilmeden ay'ı, venüs'ü ve ufo'yu tanımlamıştı, ancak bilmeden venüs'ü ayın çok yakınında parlak bir "yıldız" olarak tanımlamışlardı. ohio kongre üyesi william stanton  şu açıklamyı yaptı; "hava kuvvetleri bu toplumda büyük bir prestij kaybına uğradı. . . kamu refahına emanet edilen insanlar, artık insanların hakikatle başa çıkamayacağını düşündüklerinde, karşılığında halk artık hükümete güvenmeyecektir."

eylül 1968'de hynek, yabancı teknoloji bölümü'nden albay raymond sleeper'dan bir mektup aldı. sleeper, hynek'in blue book'u kalitesiz bilimle suçladığını belirtti ve ayrıca hynek'ten blue book'un bilimsel yöntemlerini nasıl geliştirebileceği konusunda tavsiyelerde bulunmasını istedi.

 hynek, 7 ekim 1968 tarihli ayrıntılı bir yanıt yazdı ve mavi kitap'ın geliştirebileceği birkaç alan önerdi. kısmen şunu yazdı:
 ... mavi kitap'ın iki misyonu [ufo'ların ulusal güvenlik için bir tehdit olup olmadığını belirleme ve mavi kitap tarafından toplanan bilimsel verileri kullanma] yeterince yerine getirilmiyor.
 mavi kitap'ın kadrosu hem sayı hem de bilimsel eğitim açısından fena halde yetersiz ...
 mavi kitap acı çekiyor ... kapalı bir sistem olduğu için ... mavi kitap ile dış bilim dünyası arasında neredeyse hiçbir bilimsel diyalog yok ...
 mavi kitap tarafından kullanılan  istatistiksel yöntemler, saçmalıktan başka bir şey değildir.
 önemli ufo vakalarına dikkat eksikliği ... ve rutin vakalarda ... ve çevresel halkla ilişkiler görevlerinde çok fazla zaman harcandı. konsantrasyon, ayda 40 ila 70 vakaya yayılmak yerine, ayda iki veya üç potansiyel bilimsel önemli vaka üzerinde olabilir.
 blue book'a bilgi girişi büyük ölçüde yetersizdir. yerel hava üslerindeki ufo görevlilerinin yeterli bilgiyi iletmedeki neredeyse tutarlı başarısızlıklarıyla mavi kitap'a imkansız bir yük bindirildi ...
 mavi kitap'taki temel tutum ve yaklaşım mantıksız ve bilim dışıdır ...
 proje bilimsel danışmanından [hynek'in kendisi] yetersiz bir şekilde bilgilendirilmiyor. sadece "proje denetleyicisinin" değerli gördüğü durumlar dikkatine sunuluyor. operasyon kapsamı... sürekli olarak engelleniyor... mavi kitap'taki raporun alınmasından sadece bir veya iki ay sonra ilginç vakaları genellikle öğreniyor.
sleeper'ın eleştiri talebine rağmen, hynek'in yorumlarının hiçbiri mavi kitap'ta önemli bir değişiklikle sonuçlanmadı.

quintanilla'nın projeye bakış açısı, "ufo'lar, bir hava kuvvetleri i̇kilemi" adlı el yazmasında belgelenmiştir. binbaşı col quintanilla el yazmasını 1975'te yazdı, ancak 1998'deki ölümünün sonrasına kadar yayınlanmadı. quintanilla, metinde, insanoğlunun evrendeki tek zeki yaşam olduğunu düşünmenin kibirli olduğuna kişisel olarak inandığını belirtir. yine de, zeki yaşamın yeryüzünün ötesinde var olduğunu büyük olasılıkla bulsa da, herhangi bir dünya dışı ziyarete dair kesin bir kanıtı yoktu.

kongre duruşması 
1966'da, massachusetts ve new hampshire'daki bir dizi ufo görülmesi, silahlı hizmetler meclis komitesi'nin kongre duruşması'nda tartışmaya neden oldu. duruşmanın eklerine göre, hava kuvvetleri ilk başta görmelerin bölgede yapılan bir eğitim tatbikatının sonucu olduğunu söylemişti. ancak ulusal hava olayları soruşturma komitesi nicap, görüldüğü sırada uçağın uçtuğuna dair hiçbir kayıt bulunmadığını bildirdi. başka bir rapor, ufo'nun aslında uçan bir reklam panosu reklam benzini olduğunu iddia etti. raymond fowler (nicap'tan), hava kuvvetleri görevlilerinin gazetelere, ufo'ların hikayesini elden geçirdiğini ve gördüklerini bildirmemelerini söyleyen yerel halkla kendi röportajlarını ekledi. ufo'lara tanık olan iki polis memuru eugene bertrand ve david hunt, binbaşı quintanilla'ya, itibarlarının hava kuvvetleri tarafından yok edildiğini hissettiğini belirten bir mektup yazdı. "gördüklerimizi, irtifadan bağımsız olarak, herhangi bir askeri operasyonla karıştırmak imkansızdı." diyerek, bunun bir balon veya helikopter olmasının hiçbir yolu olmadığını da sözlerine ekledi. hava kuvvetleri bakanı harold brown'a göre, mavi kitap üç adımdan oluşuyordu: araştırma, analiz ve toplanan bilgilerin ilgili taraflara dağıtılması. brown basının da duruşmaya davet edilmesine izin verdi. duruşma sırasında blue book, bildirilen ufo gözlemlerinin %95'ini tespit edip açıklamıştı. bunların hiçbiri dünya dışı ya da ulusal güvenlik için bir tehdit değildi. brown'ın kendisi, "organizasyonumuzda dünya dışı kaynaklardan geldiğine inanan, bunun hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olan hiçbir bilimsel konumu veya yönetici konumu bilmiyorum "cümlesinden sonra  blue book'un bilim danışmanı dr. j. allen hynek, düzenlenmemiş bir açıklamada, ufo'larla ilgili olarak büyük bir sorunun gerçekten var olup olmadığını belirlemek için "fiziksel ve sosyal bilimcilerden oluşan sivil bir panel" oluşturulmasını" önerdi. hynek, "uzaylıları" doğrulamak için herhangi bir kanıt görmediğini ve herhangi bir dünya dışı zekaya sahip olan veya buna inanan herhangi bir yetkin bilim insanı tanımadığını belirtti.

condon komitesi 
mavi kitap eleştirisi 1960'ların ortalarına kadar büyümeye devam etti. nicap'ın üyeliği yaklaşık 15.000'e yükseldi ve grup, abd hükûmeti'ni ufo kanıtlarını örtbas etmekle suçladı.

abd kongre oturumlarının ardından, condon committee 1966'da, görünüşte tarafsız bir bilimsel araştırma organı olarak kuruldu. ancak komite, bazı üyelerin yönetmen edward u. condon'u önyargıyla suçlamasıyla tartışmalara battı ve eleştirmenler condon raporunun geçerliliğini ve bilimsel kesinliğini sorguladı.

sonunda, condon komitesi ufo'larla ilgili olağanüstü bir şey olmadığını öne sürdü ve az sayıda vakayı açıklanmadan bırakırken, rapor ayrıca daha fazla araştırmanın önemli sonuçlar vermeyeceğini savundu.

projenin sonlandırılması 
condon komitesinin sonuçlarına yanıt olarak, hava kuvvetleri bakanı robert c. seamans jr., mavi kitap'ın yakında kapatılacağını, çünkü "ulusal güvenlik gerekçesiyle ne de bilim yararına daha fazla fon sağlanamayacağını..." açıkladı. mavi kitap operasyonlarının kamuoyuna duyurulan son günü 17 aralık 1969'du. ancak, araştırmacı brad sparks, nicap'ın ufo araştırmacısının mayıs 1970 sayısındaki araştırmaya atıfta bulunarak, mavi kitap etkinliğinin son gününün aslında 30 ocak 1970 olduğunu bildirdi. sparks'a göre, hava kuvvetleri yetkilileri, hava kuvvetlerinin ufo sorununa tepkisinin dördüncü on yıla denk gelmesini engellemek istedi ve böylece mavi kitap'ın resmi dosyalarda kapatılma tarihini değiştirdi.

blue book'un dosyaları alabama'daki maxwell hava kuvvetleri üssü'ndeki hava kuvvetleri arşivlerine gönderildi. binbaşı david shea daha sonra maxwell'in "erişilebilir ancak çok davetkar olmadığı" için seçildiğini iddia edecekti.

nihayetinde project blue book, ufo gözlemlerinin aşağıdakilerin bir sonucu olarak ortaya çıktığını belirtti:

 hafif bir kütle histerisi .
 bir aldatmaca gerçekleştirmek veya tanıtım yapmak için bu tür raporları uyduran kişiler.
 psikopatolojik kişiler.
 çeşitli geleneksel nesnelerin yanlış tanımlanması.

nisan 2003'te usaf, herhangi bir resmi hükûmet ufo çalışma programını yeniden kurmak için acil bir plan olmadığını kamuoyuna açıkladı. bununla birlikte, aralık 2017'de, gelişmiş havacılık tehdit tanımlama programı (aatip) adlı yeni bir gizli ufo çalışmasının 2007'den 2012'ye kadar yılda 20 milyon doların üzerinde finanse edildiği açıklandı.

ufo'lar hakkında usaf eski resmi açıklama 
usaf bilgi sayfası 95-03'te belirtildiği gibi, birleşik devletler hava kuvvetlerinin ufo'larla ilgili resmi açıklaması aşağıdadır:

1947'den 1969'a kadar hava kuvvetleri, mavi kitap projesi kapsamında tanımlanamayan uçan nesneleri (ufo) araştırdı. merkezi wright-patterson hava kuvvetleri üssü, ohio'da bulunan proje 17 aralık 1969'da sona erdirildi. project blue book'a bildirilen toplam 12.618 görüşten 701'i "tanımlanamadı" olarak kaldı.

ufo soruşturmalarını durdurma kararı, colorado üniversitesi tarafından hazırlanan "tanımlanamayan uçan nesnelerin bilimsel çalışması;" başlıklı bir raporun değerlendirmesine dayanıyordu. colorado üniversitesi'nin ulusal bilimler akademisi tarafından hazırlanan raporunun bir incelemesi; 1940-1969 yılları arasında ufo raporlarını araştıran önceki ufo çalışmaları ve hava kuvvetlerinin deneyimine yaslanıyordu.

bu araştırmalar, çalışmalar ve 1948'den beri ufo raporlarını araştırarak kazanılan deneyimler sonucunda mavi kitap projesi'nin sonuçları şunlardı:

 hava kuvvetleri tarafından rapor edilen, araştırılan ve değerlendirilen hiçbir ufo, ulusal güvenliğimiz için herhangi bir tehdit belirtisi göstermedi.
 "tanımlanamayan" olarak sınıflandırılan gözlemlerin, günümüz bilimsel bilgilerinin ötesinde teknolojik gelişmeleri veya ilkeleri temsil ettiğine dair hava kuvvetlerine ibraz edilen veya bulunmayan hiçbir kanıt yoktur.
 "tanımlanamayan" olarak sınıflandırılan gözlemlerin dünya dışı araçlar olduğuna dair hiçbir kanıt yoktur.

mavi kitap projesi'nin sona ermesiyle, ufo'ları araştırmak ve analiz etmek için programı kuran ve kontrol eden hava kuvvetleri yönetmeliği iptal edildi. eski mavi kitap soruşturmasıyla ilgili belgeler kalıcı olarak modern askeri şube'ye, ulusal arşivler ve kayıtlar servisi'ne aktarıldı ve kamuoyunun incelemesine ve analizine sunuldu.

mavi kitap projesi'nin sona ermesinden bu yana, hava kuvvetleri tarafından ufo soruşturmalarının yeniden başlatılmasını destekleyecek hiçbir şey olmadı.

periyodik toplantılar ve seminerler sırasında ufo olaylarını dikkate alan çok sayıda üniversite ve profesyonel bilimsel kuruluş vardır. hava olaylarıyla ilgilenen özel kuruluşların bir listesi, gale research tarafından yayınlanan "encyclopaedia of associations" da bulunabilir. özel gruplar tarafından ufo raporlarının zamanında incelenmesine ilgi ve zamanında inceleme, bilimsel topluluk tarafından sağlam kanıtların göz ardı edilmemesini sağlar. ufo gözlemlerini bildirmek isteyen kişilere yerel kolluk kuvvetleri ile iletişime geçmeleri tavsiye edilmelidir.

mavi kitap sonrası usaf ufo faaliyetleri 
tuğgeneral carroll h. "rip" bolender (personel, araştırma ve geliştirme, hava kuvvetlerine ait başkan yardımcısı altında geliştirme ve satın alma müdür yardımcısı), mavi kitap feshedildikten sonra bile, "ufo raporlarının" "bu amaç için tasarlanmış standart hava kuvvetleri prosedürü yoluyla ele alınmaya devam edeceğini" belirtir. ayrıca bolender, "ulusal güvenliği etkileyebilecek tanımlanamayan uçan cisimlerin raporları... mavi kitap sisteminin bir parçası değildir" diye yazdı.  bugüne kadar, bolender'ın bu diğer soruşturma kanalları, kurumları veya grupları katılımı bilinmemektedir. 1965'te generalliğini devralan bolender, notu hazırladıktan sonra, apollo programında ay gezisi modülü operasyonları program yöneticisi olarak kısa bir süre görev aldı. 1972'de hava kuvvetleri'nden emekli olana kadar bu pozisyonda görev yapmaya etti.

ek olarak, blum, bilgi edinme özgürlüğü yasası taleplerinin, abd hava kuvvetlerinin ufo gözlemlerini, özellikle de 1960'ların sonlarından 1970'lerin ortalarına kadar abd nükleer tesislerinde meydana gelen bir dizi düzinelerce ufo karşılaşmasını kataloglamaya ve izlemeye devam ettiğini gösterdiğini bildirdi. blum, bu resmi belgelerden bazılarının bürokratik hükûmet evrak işlerinden büyük ölçüde uzaklaştığını ve bu ufo olaylarının birçok usaf personeline ilham verdiği "terör" duygusunu açıkça ortaya koyduğunu yazıyor.

mavi kitap projesi özel rapor no. 14 
aralık 1951'in sonlarında ruppelt, columbus, ohio merkezli bir düşünce kuruluşu olan battelle memorial institute üyeleriyle bir araya geldi. ruppelt, uzmanlarından hava kuvvetleri ufo çalışmasını daha bilimsel hale getirmede onlara yardımcı olmalarını istedi. standartlaştırılmış raporlama formunu tasarlayan battelle enstitüsü idi. 1952 yılının mart ayının sonlarından itibaren enstitü, mevcut gözlem raporlarını analiz etmeye ve bilgisayar analizi için ibm delikli kartlara yaklaşık 30 rapor özelliğini kodlamaya başladı.

proje mavi kitap özel raporu no. 14, ruppelt mavi kitap'tan ayrıldıktan sonra rapor 1954'te tamamlandığında yaklaşık 3200'lük mavi kitap vakalarının bugüne kadarki muazzam istatistiksel analiziydi. bugün bile, şimdiye kadar yapılmış ufo'lar hakkındaki en büyük çalışmayı temsil ediyor. battelle, vakaları "bilinenlere", "bilinmeyenlere" ve üçüncü bir "yetersiz bilgi" kategorisine ayırmaya çalışan dört bilimsel analisti işe aldı. ayrıca bilinenleri ve bilinmeyenleri mükemmelden zayıfa dört kalite kategorisine ayırdılar. örneğin, mükemmel kabul edilen davalar tipik olarak havayolu pilotları veya eğitimli askeri personel gibi deneyimli tanıkları, birden fazla tanık, radar teması veya fotoğraflar gibi doğrulayıcı kanıtları içeriyordu. bir vakanın "bilinen" olarak kabul edilebilmesi için, yalnızca iki analistin bağımsız olarak bir çözüm üzerinde anlaşması gerekiyordu. ancak, bir vakanın "bilinmeyen" olarak adlandırılması için dört analistin de aynı fikirde olması gerekiyordu. bu nedenle, "bilinmeyen" için kriter oldukça katıydı.

ek olarak, gözlemler altı farklı özelliğe ayrıldı - renk, sayı, gözlem süresi, parlaklık, şekil ve hız - ve daha sonra bu özellikler, istatistiksel olarak anlamlı bir fark olup olmadığını görmek için bilinen ve bilinmeyenler arasında karşılaştırıldı.

i̇statistiksel analizin ana sonuçları şunlardı:

 vakaların yaklaşık% 69'u bilindiği veya tanımlandığı yargısına varıldı (% 38'i kesin olarak tanımlanmış kabul edilirken,% 31'i hala "şüpheyle" açıklandı); yaklaşık% 9'u yetersiz bilgiye düştü. hava kuvvetleri araştırmalarının önceki% 28 değerinden yaklaşık% 22'si "bilinmeyen" olarak kabul edildi.
 bilinen kategoride, bilinenlerin% 86'sı uçaklar, balonlardı veya astronomik açıklamaları vardı. tüm vakaların yalnızca% 1.5'i psikolojik veya "çılgın" vakalar olarak değerlendirildi. "çeşitli" kategorisi tüm vakaların% 8'ini oluşturdu ve olası sahtekarlıkları içeriyordu.
 vakanın kalitesi ne kadar yüksekse, bilinmeyen olarak sınıflandırılma olasılığı da o kadar yüksek oluyordu. en fakir vakaların yalnızca% 18'ine karşılık, mükemmel vakaların% 35'i bilinmeyenler olarak kabul edildi.

(daha ayrıntılı istatistikler tanımlanmış uçan nesneler bölümünde bulunabilir.)

buna rağmen, battelle enstitüsü'nün nihai raporunun özet bölümü, "tanımlanamayan hava nesneleri raporlarından herhangi birinin ... günümüz bilgisinin kapsamı dışındaki teknolojik gelişmelerin gözlemlerini temsil etmesi son derece olasılık dışı" olduğunu açıkladı. verileri kapsamlı bir şekilde gözden geçiren dr. bruce maccabee de dahil olmak üzere bir dizi araştırmacı, analistlerin sonuçlarının genellikle 240 çizelge, tablo, grafik ve haritalarda görüntülenen kendi istatistiksel sonuçlarıyla çeliştiğini belirtti. bazı varsayımlar, analistlerin kendi sonuçlarını kabul etmekte zorlandıklarını veya robertson panelini izleyen mavi kitap'taki yeni siyasi iklimi tatmin etmek için sonuçları yazmış olma olasılığı vardı.

hava kuvvetleri nihayet ekim 1955'te özel rapor # 14'ü kamuoyuna açıkladığında, raporun ufo'ların var olmadığını bilimsel olarak kanıtladığı iddia edildi. bu iddiayı eleştirenler, raporun aslında "bilinmeyenlerin" çok yüksek bir istatistiksel anlamlılık düzeyinde "bilinenler" den farklı olduğunu kanıtladığını belirtiyorlar. hava kuvvetleri de yanlış bir şekilde incelenen vakaların% 22'si yerine sadece% 3'ünün bilinmediğini iddia etti. ayrıca, daha eksiksiz veri mevcut olsaydı, kalan% 3'ün muhtemelen kaybolacağını iddia ettiler. eleştirmenler, bunun, analistlerin bu tür vakaları zaten "yetersiz bilgi" kategorisine soktuğunu, oysa hem "bilinenlerin" hem de "bilinmeyenlerin" bir karar vermek için yeterli bilgiye sahip olduğu gerçeğini görmezden geldiğini söylüyorlar. ayrıca "bilinmeyenler" daha kaliteli davaları temsil etme eğilimindeydi, zaten daha iyi bilgi ve tanıklara sahip olan raporlara sahipti.

anıtsal bmi çalışmasının sonucu, 1979 fransız gepan raporunda yankılandı ve 1.600'den fazla yakından incelenen ufo vakasının yaklaşık dörtte birinin, kısmen "bu vakalar ... gerçek bir soru ortaya koyuyor" açıklamasına meydan okuduğunu belirtti.  gepan'ın halefi sepra 2004'te kapatıldığında, 5800 vaka analiz edilmiş ve açıklanamayan bilinmeyenlerin yüzdesi yaklaşık% 14'e düşmüştü. sepra başkanı dr. jean-jacques velasco, dünya dışı kökenlere dair kanıtları, kalan bu bilinmeyenlerde öylesine ikna edici buldu ki, 2005'te bunun hakkında bir kitap yazdı.

dr. hynek'in eleştirisi 

hynek, ufo'ların hata ayıklamaya ihtiyacı olduğunu öneren robertson panelinin ortak bir üyesiydi. ancak birkaç yıl sonra, hynek'in ufo'lar hakkındaki fikirleri değişti ve bunların bilimsel incelemeyi hak eden çözülmemiş bir gizemi temsil ettiğini düşündü. abd hükûmetinin ufo çalışmalarına başından sonuna kadar dahil olan tek bilim adamı olarak, projects sign, grudge ve mavi kitap üzerine benzersiz bir bakış açısı sunmuştur.

bilimsel araştırma potansiyeli ile umut verici bir başlangıç olarak tanımladığı şeyin ardından, hynek, projedeki görev süresi boyunca mavi kitap'a olan ilgisini giderek daha fazla kaybetti, hava kuvvetleri personelinin kalitesiz araştırma sonuçları, kayıtsızlık, beceriksizlik bunun en büyük nedeniydi. hynek, daha sonra mavi kitap projesini "soruşturulmamışların açıklama derneği" adlandırarak eleştiriye aldı.

mavi kitap'a ruppelt, ardından yüzbaşı hardin, yüzbaşı gregory, binbaşı frien ve son olarak binbaşı hector quintanilla başkanlık etti. hynek'in yalnızca ruppelt ve friend için nazik sözleri vardı. ruppelt hakkında, "onunla olan ilişkilerimde onu dürüst ve tüm fenomen hakkında ciddi bir şekilde şaşkın buldum" diye yazdı. binbaşı freind'si, "mavi kitap'ta birlikte çalıştığım tüm subaylar arasında, binbaşı friend saygımı kazandı. sahip olduğu özel görüş ne olursa olsun, tam ve pratik bir gerçekçiydi ve puan tablosunu görebileceği bir yerde oturuyordu, ofisinin sınırlarını kabul etden biriyid..  " 

quintanilla'yı özellikle alçakgönüllü bir şekilde ele aldı: "quintanilla'nın yöntemi basitti: hipotezine aykırı olan her türlü kanıtı göz ardı edin."  hynek, hava kuvvetleri binbaşı hector quintanilla'nın blue book'un müdürü olarak görev yaptığı dönemde, "tamamen saçma okulun bayrağının direğin üzerinde en yüksek noktasından dalgalandığını" yazdı. hynek, quintanilla'nın astlarından biri olan çavuş david moody'nin  "anlamadığı ya da hoşlanmadığı her şey hemen psikolojik kategoriye alırdı, bu da onun için ' çatlak ' anlamına geliyordu."

hynek, moody'yi "olası balonun efendisi: olası balon, olası uçak, olası kuşlar efendisi..." diye eleştirdi.

mavi kitap projesi kurguları

ufo projesi tv programı 
mavi kitap projesi, mavi kitap projesi vakalarına dayandığı varsayılan 1978-1979 tv programı project ufo'nun (bazı ülkelerde mavi kitap projesi olarak biliniyordu) ilham kaynağıydı. bununla birlikte, gösteri sık sık gerçek proje sonuçlarına karşı çıktı ve birçok durumda bazı görüşlerin gerçek uzaylılar olduğunu öne sürdü.

twin peaks dizisi 
mavi kitap projesi, 1990-1991 tv dizisi twin peaks'in ikinci sezonunda önemli bir rol oynadı. programda çalışan bir hava kuvvetleri subayı olan binbaşı garland briggs, kahramanı dale cooper'a yaklaşır ve cooper'ın adının, twin peaks kasabasını çevreleyen ormandan açıklanamaz bir şekilde ortaya çıkan hava kuvvetleri tarafından kesilen saçma bir radyo yayınında ortaya çıktığını ortaya çıkarır. sezon ilerledikçe, aktarımın kaynağının acı ve ıstırap gibi insan duygularıyla beslenen varlıkların yaşadığı kara loca'nın boyut ötesi alanı olduğu ortaya çıkar; sonunda briggs'in cooper'ın rakibi, yozlaşmış fbi ajanı windom earle ile mavi kitap projesi'nde çalıştığı ve iki adamın işleri sırasında loca'nın kanıtlarını ortaya çıkardığı ortaya çıktı.

galactica 1980 
orijinal battlestar galactica spin-off serisi galactica 1980'in her bölümü, abd hava kuvvetleri'nin ufo'ların varlığının kanıtlanmadığı ve "ulusal güvenlik için bir tehdit olmadığı" 1969 mavi kitap projesi bulguları hakkında kısa bir diziydi.

project blue book dizisi (2019) 
mavi kitap projesi, ocak 2019'da history channel'da yayınlanmaya başlayan project blue book drama dizisi için ilham kaynağıdır.

kaynakça

dış bağlantılar

 
 project blue book archive usaf project blue book mikrofilminin çevrimiçi versiyonu
 tanımlanamayan uçan nesneler raporu - edward j. ruppelt  kitap on-line
 fbi'ın foia okuma odasında mavi kitap projesi projenin  bir özeti
 fold3 projesi mavi kitap arşivi  ulusal arşivlerden (nara) mikrofilm koleksiyonlarından sınıflandırılmamış proje mavi kitap belgelerini görüntüleyin.
 resmi abd hava kuvvetleri bilgi formu
 web'deki gayri resmi savunma bakanlığı koleksiyonu
 i̇nternet arşivinde toplanan 10.000 mavi kitap projesi raporu
 i̇nternet arşivindeki bireysel proje mavi kitap raporları
 fbi records: the vault - project blue book (ufo) , vault.fbi.gov adresinde

1952'de amerika birleşik devletleri'nde kurulan oluşumlar
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar