Scopes Davası

the state of tennessee v. john thomas scopes, bilinen ismiyle scopes davası, temmuz 1925'te bir lise öğretmeni olan john t. scopes'un, tennessee eyaleti tarafından finanse edilen herhangi bir okulda insan evrimini öğretmeyi yasa dışı kılan butler yasası'nı ihlal etmekle suçlandığı bir amerikan hukuk davasıydı. duruşma, dayton, tennessee isimli küçük kasabada düzenlendi. scopes tarafından gerçekten evrim eğitimi verilip verilmediği kesin değildi, ama davada bir sanık olabilmesi için kasıtlı olarak kendisi suçladı.

scopes suçlu bulundu ve $100 para cezasına çarptırıldı (2019 enflasyonuyla $1500'a eşdeğerdir), ancak karar teknik bir nitelik nedeniyle bozuldu. ulusal muhabirler, her iki tarafı da temsil etmeyi kabul eden ünlü avukatları haber yapmak için dayton'a akın ederken duruşma, bölgenin ulusal ölçekte tanınmasını sağladı. üç kez başkan adayı olmuş william jennings bryan, savcılık için savaşırken ünlü avukat clarence darrow, scopes yerine konuştu. dava, evrimin dinle tutarsız olmadığını söyleyen modernistleri kitâb-ı mukaddes'te geçen tanrı sözünün tüm insan bilgisine göre öncelikli olduğunu söyleyen köktencilere karşı koyan fundamentalist-modernist tartışmayı kamuoyuna duyurdu. bu nedenle dava, hem teolojik bir yarışma hem de modern bilimin okullarda öğretilip öğretilmeyeceği konusunda bir deneme olarak görüldü.

arka plan
tennessee'li bir çiftçi, dünya hristiyan temelleri derneği başkanı ve eyalet temsilcisi olan john w. butler, devlet yasama meclislerinde evrim karşıtı yasaları geçirmek için bir lobi oluşturdu. butler yasası 25 mart 1925'te tennessee'de kabul edildiğinde başarılı oldu. butler daha sonra, "gazetelerde, öğrencilerin okuldan eve geldikleri zaman anne ve babalarına kitâb-ı mukaddes'in saçma olduğunu söylediklerini okudum" dedi. tennessee valisi austin peay, kırsal yasa koyucular arasında destek elde etmek için yasayı imzaladı, ancak yasanın tennessee okullarında ne uygulanacağına ne de eğitime müdahale edeceğine inanıyordu. william jennings bryan, peay'e tasarı için şevkle teşekkür etti: "eyaletin hristiyan ebeveynleri, çocuklarını ispatlanmamış bir hipotezin zehirli etkisinden kurtardığınız için size bir minnet borcu var."

amerikan sivil özgürlükler birliği buna cevaben, tennessee'li bir lise doğa bilimleri öğretmeni olan john scopes'un yasayı ihlal ettiği için yargılanmayı kabul ettiği bir test davasını finanse etti. normal biyoloji öğretmeninin yerine geçen kapsamlar, 5 mayıs 1925'te george william hunter'in ders kitabındaki civic biology: presented in problems (1914) evrim teorisini, ırkı anlatan bir bölümden evrimi öğretmekle suçlandı. i̇ki taraf, ülkedeki en büyük yasal isimleri, savcılık için william jennings bryan'ı ve savunma için clarence darrow'u getirdi ve duruşma, birleşik devletler'deki radyo yayınlarından takip edilebildi.

dayton, tennessee
amerikan sivil özgürlükler birliği (aclu), butler yasasına aykırı olarak evrim teorisini öğretmekle suçlanan herkesi savunmayı teklif etti. 5 nisan 1925'te, cumberland coal & iron company'nin yerel müdürü george rappleyea, bölge okullar müdürü walter white ve yerel avukat sue k. hicks ile robinson's drug storeda bir toplantı ayarladı ve onları böyle bir davanın tartışılmasının dayton'a çok ihtiyaç duyduğu tanıtımı sağlayacağına ikna etti. robinson'a göre rappleyea şunu dedi: "bu haliyle kanun uygulanmıyor. siz kazanırsanız, uygulanacak. eğer ben kazanırsam, yasa yürürlükten kaldırılacak. oynuyoruz, değil mi?". baylar daha sonra dayton lisesinde doğa bilimi ve matematik öğretmeni olan 24 yaşındaki john t. scopes'u çağırdı. grup, scopes'tan evrim teorisini öğrettiğini kabul etmesini istedi.

rappleyea, butler yasası ile evrim teorisinin öğretilmesini yasaklarken, devletin öğretmenlerden evrim teorisini açıkça tanımlayan ve destekleyen bir ders kitabı kullanmalarını şart koştuğunu ve bu nedenle öğretmenlerin fiilen yasayı çiğnemeleri gerektiğini belirtti. scopes, sınıfta gerçekten evrimi öğretip öğretmediğini hatırlayamasa da, sınıfla birlikte evrim çizelgesi yaptıklarını geçtiğini belirtmişti. gruba eklenen kapsamlar: "evrimi öğrettiğimi ve sanık olarak nitelendirilebileceğimi ispatlayabilirseniz, o zaman mahkemeye çıkmaya hazırım."

scopes, öğrencileri kendisine karşı ifade vermeye çağırdı ve cevaplarında onlara koçluk yaptı. 25 mayıs'ta üç öğrencinin büyük jüri önünde kendisine karşı ifade vermesinin ardından suçlandı; daha sonra bir öğrenci gazetecilere "evrimin bir kısmına inanıyorum ama maymun işine inanmıyorum" dedi. yargıç john t. raulston büyük jürinin toplanmasını hızlandırdı ve "... aleyhindeki yetersiz delillere ve istekli sanığın sınıfta evrimi öğretip öğretmediğini sorgulayan geniş çapta bildirilen öykülere rağmen, hepsi büyük jüriye scopes'u dava etmesi talimatını verdi". scopes, evrimle ilgili bölümden bir lise sınıfına, butler yasası'na aykırı olarak ders vermekle suçlandı ve gerçekte hiçbir zaman gözaltına alınmamasına rağmen nominal olarak tutuklandı. the baltimore sunun sahibi paul patterson, scopes için $500 kefalet ödedi.

dünya hristiyan temelleri derneği'nin kurucusu ve başkanı olan baptist papaz william bell riley, avukat ve üç kez demokrat başkan adayı, eski birleşik devletler dışişleri bakanı ve ömürünün sonuna dek, presbiteryen william jennings bryan'ın bu örgütün danışmanı olarak görev yapmasında etkili oldu. bryan, başlangıçta sue hicks tarafından savcılığın bir üyesi olarak atanması için davet edilmişti ve bryan, otuz altı yıldır bir dava açmamış olmasına rağmen, bunu hemen kabul etmişti. scopes'un, ikisinin birlikte çalıştığı fırtına merkezi kitabında james presley'e işaret ettiği gibi: "[bryan], davada özel bir savcı olarak devlet tarafından kabul edildikten sonra, tartışmayı anayasanın sınırları."

bildiriler
aclu başlangıçta, öğretmenin bireysel haklarını ve akademik özgürlüğünü ihlal ettiği ve bu nedenle anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle butler yasasına karşı çıkma niyetindeydi. esasen clarence darrow nedeniyle bu strateji, gün geçtikçe değişti. dava başladığında savunmanın öne sürdüğü en eski argüman, kitâb-ı mukaddes'deki evrim ile yaratılış anlatısı arasında aslında hiçbir çelişki olmadığı idi; daha sonra bu bakış açısı teistik evrim olarak adlandırılacaktı. bu iddiayı desteklemek için evrim konusunda sekiz uzman getirdiler. ancak, johns hopkins üniversitesi'nden bir zoolog olan dr. maynard metcalf dışında yargıç, bu uzmanların şahsen ifade vermesine izin vermedi. bunun yerine, ispatlarının temyizde kullanılabilmesi için yazılı ifadeler sunmalarına izin verildi. darrow, bu karara cevaben, yargıç raulston'a (duruşma boyunca sık sık yaptığı gibi), yalnızca savcılığın önerileri üzerine nasıl razı olduğu konusunda alaycı bir yorum yaptı. darrow, ertesi gün kendisini mahkemeye saygısızlıktan uzak tutarak özür diledi.

mahkeme başkanı john t. raulston, savcılığa karşı önyargılı olmakla suçlandı ve sık sık darrow ile çatıştı. duruşmanın başında raulston, genesis ve butler act'ten alıntı yaptı. ayrıca jüriyi yasanın erdemine (davanın odak noktası olacak) değil, 'ağır kabahat' olarak isimlendirdiği kanun'un ihlaline karar vermesi konusunda uyardı. jüri ustabaşı, kanunun esası konusunda ikna olmamıştı, ancak jürinin çoğunun yaptığı gibi, hakimin talimatları doğrultusunda hareket etti.

bryan çocuklara insanların 35.000 tür memeliden biri olduğunu öğretmek için evrimi azarladı ve insanların "amerikan maymunlarından bile değil, eski dünya maymunlarından" geldiği fikrini yalanladı.

darrow, evrensel olarak yargılamanın doruk noktası olarak kabul edilen bir konuşmasında savunmaya yanıt verdi. "engizisyon" korkusu uyandıran darrow, i̇ncil'in teoloji ve ahlak alanında korunması ve bir bilim dersine sokulmaması gerektiğini savundu. darrow, sonuç olarak, bryan'ın evrime karşı "ölümüne düello"nun, baş tanıkları savunmaya götüren bir mahkeme kararıyla tek taraflı yapılmaması gerektiğini ilan etti. darrow düello olmayacağına söz verdi çünkü "asla gerçekle bir düello olmaz." darrow bitirdiğinde mahkeme salonu çılgına döndü; scopes, darrow'un konuşmasının tüm duruşmanın dramatik doruk noktası olduğunu ilan etti ve bryan'ın kürsüye çıkmak istemesinin bir kısmının, lekelenmiş ihtişamının bir kısmını geri kazanmak olduğu konusunda ısrar etti.

bryan'ın sınavı
duruşmanın yedinci gününde clarence darrow, kitâb-ı mukaddes'in tarihselliğine ve birçok mucize anlatımına olan inancını ispat etmek amacıyla, kovuşturma avukatı william jennings bryan'ı tanık olarak duruşmaya çağırmak için alışılmışın dışında bir adım attı. bryan, darrow'un da bryan'ın sorgulamasına boyun eğeceği anlayışını kabul etti. hays, otobiyografisinde bryan'ın muayenesinin plansız olduğunu iddia etse de, darrow bir önceki geceyi hazırlık için geçirdi. savunmanın dayton'a getirdiği bilim adamları ve köktendinci vaiz john roach straton ile evrim üzerine bir dizi kamuoyunda tartışmaya giren modernist bir bakan olan charles francis potter, darrow'un tanık kürsüsünde bryan'a hitap etmesi için konular ve sorular hazırladı.

harvard'da jeoloji bölümünün başkanı ve aynı zamanda dindar bir baptist olan kirtley mather, bryan'ı oynadı ve bryan'ın yapacağına inandığı gibi soruları yanıtladı. raulston had adjourned court to the stand on the courthouse lawn, ostensibly because he was "afraid of the building" with so many spectators crammed into the courtroom, but probably because of the stifling heat.

adem ve havva
rappleyea, butler yasası ile evrim teorisinin öğretilmesini yasaklarken, devletin öğretmenlerden evrim teorisini açıkça tanımlayan ve destekleyen bir ders kitabı kullanmalarını şart koştuğunu ve bu nedenle öğretmenlerin fiilen yasayı çiğnemeleri gerektiğini belirtti. scopes, gerçekten evrimi öğretip öğretmediğini hatırlayamadığından bahsetti. bir sorgulama alanı, havva'nın gerçekten adem'in kaburga kemiğinden yaratılıp yaratılmadığı, kabil'in karısını nereden aldığına ve antik çağ'da kaç kişinin yaşadığına dair sorular da dahil olmak üzere, genesis kitabını içeriyordu. mısır. darrow, bu örnekleri i̇ncil'deki öykülerin bilimsel olamayacağını ve darrow'un bryan'a söyleyerek fen öğretiminde kullanılmaması gerektiğini öne sürmek için kullandı: "aptal dininize inanmadığı için dünyadaki her bilim adamına ve öğrenen insana hakaret ediyorsunuz."

bryan'ın buna cevaben açıklaması şöyleydi: "cevabımın nedeni yüksek mahkemenin yararına değil. bu beylerin onlarla tanışmaktan korktuğumu söylemelerini engellemek ve beni sorgulamalarını sağlamak ve hristiyan dünyasının bilmesini istiyorum. herhangi bir ateist, agnostik, inançsız, tanrı'ya olan inancım konusunda beni her an sorgulayabilir ve ona cevap vereceğim." ancak sınıfta, sınıfla birlikte evrim çizelgesini ve bölümü gözden geçirmişti. gruba eklenen scopes: "evrimi öğrettiğimi ve sanık olarak nitelendirilebileceğimi ispatlayabilirseniz, o zaman mahkemeye çıkmaya hazırım.

duruşmanın sonu
bryan ve darrow arasındaki çatışma, duruşmanın yedinci günü öğleden sonra yaklaşık ikiye kadar sürdü. ertesi sabah da devam edeceği düşünülüyordu, ancak yargıç raulston'ın tüm incelemenin davayla ilgisi olmadığını ve kararının kayıttan "silinmesi" gerektiği yönündeki açıklaması nedeniyle dava kapandı. böylelikle bryan, karşılığında avukatlarını sorgulama şansından mahrum kaldı; ama duruşmadan sonra bryan, darrow'un "dini tutumunu" ortaya çıkarmak için basına dokuz soru dağıtacaktı. sorular ve darrow'un kısa cevapları duruşmanın sona ermesinden sonraki gün gazetelerde yayınlandı ve the new york times, darrow'u bryan'ın sorularını "agnostik inancıyla, bilmiyorum" ile cevaplamak olarak nitelendirdi.

savunmanın son delil sunma girişimi reddedildikten sonra darrow, yargıçtan jüriyi sadece suçlu bir karara varmaları için getirmesini istedi:

sanığın suçlu olmadığını iddia ediyoruz, ancak mahkeme, insanın daha düşük bir hayvan sırasından geldiğini öğretip öğretmediğine ilişkin bir konu dışında herhangi bir tanıklığı dışladığından ve bu tanıklıkla çelişemeyeceğiz, mantıklı bir şey yok. jüri, tamamen uygun bir usul meselesi olarak üst mahkemeye taşıyabileceğimiz bir karar bulması dışında gelecek bir şey. bunun kaçınılmaz sonuç olduğunu ve muhtemelen dava için en iyi sonuç olduğunu bildiğimizde, diğer taraftaki mahkemeye veya avukata çok fazla zaman harcamanın adil olduğunu düşünmüyoruz.

darrow getirildikten sonra jüriye seslendi:
buraya bu davada delil sunmak için geldik ve mahkeme yasaya göre elimizdeki delillerin kabul edilemez olduğuna karar verdi, bu yüzden yapabileceğimiz tek şey bir istisna yapmak ve kanıtların olup olmadığını görmek için bunu daha yüksek bir mahkemeye taşımak. kabul edilebilir olsun veya olmasın ... size suçsuz olduğuna karar vermeniz gerektiğini düşündüğümüzü bile açıklayamayız. nasıl yapabileceğini göremiyoruz. biz sormuyoruz.

darrow, nihai bir özet olmadan davayı savunma için kapattı. tennessee yasalarına göre, savunma kapanış konuşması yapma hakkından feragat ettiğinde, savcılık da bryan'ın hazırladığı özetini sunmasını engelleyerek davayı özetlemekten men edildi.

evrimi öğretip öğretmediğine dair gerçek bir mesele olmadığından, kapsamlar hiçbir zaman ifade vermedi. scopes daha sonra, gerçekte evrimi öğretip öğretmediğinden emin olmadığını (unuttuğunu) söyledi (savunmanın ifade vermesini istememesinin başka bir nedeni de vardı) ve bu noktaya duruşmada herhangi bir itiraz yaşanmadı.

kaynakça

dış bağlantılar
 
 ginger, ray. six days or forever?: tennessee v. john thomas scopes. london: oup, 1974 [1958].
 haldeman-julius, marcet. "impressions of the scopes trial". haldeman-julius monthly, vol. 2.4 (sept. 1925), pp. 323–347 (excerpt —included in clarence darrow's two great trials (1927). haldeman-julius was an eye-witness and a friend of darrow's.]
 larson, edward john. summer for the gods: the scopes trial and america's continuing debate over science and religion. new york: basic books, 1997.
  article 3.
 mencken, h.l.. a religious orgy in tennessee: a reporter's account of the scopes monkey trial. hoboken: melville house, 2006.
 
 scopes, john thomas and william jennings bryan. the world's most famous court trial: tennessee evolution case: a complete stenographic report of the famous court test. cincinnati: national book co., ca. 1925.
 shapiro, adam r. trying biology: the scopes trial, textbooks, and the antievolution movement in american schools. chicago: ucp, 2013.
 shapiro, adam r. "'scopes wasn't the first': nebraska's 1924 anti-evolution trial". nebraska history, vol. 94 (fall 2013), pp. 110–119.
 the church case between prof. johannes du plessis and the dutch reformed church in cape town, south africa, on february 27, 1930 – 1931, regarding the biblical chapter of genesis and evolution, was a similar event. the church lost its case. 

davalar
evrim ve din
evrim düşüncesinin tarihi
hukuk belgeleri
hukuk