Sakkavistler

sakkavistler (), afganistan krallığı'nda 1924'ten 1931'e kadar aktif olan silahlı bir gruptu. habibullāh kalakāni tarafından yönetildiler ve ocak 1929'da afganistan emirliği'ni kurarak afganistan'ın başkenti kabil'in kontrolünü ele geçirmeyi başardılar. afganistan i̇ç savaşı'ndaki (1928-1929) askeri gerilemelerin ardından, ekim 1929'da başkentten kovuldular. sakkavist faaliyetleri 1931'de sona erdi.

ad 
adı, kalakani'nin takma adı olan bacha-e sakav'dan (kelimenin tam anlamıyla su taşıyıcısının oğlu) türemiştir.

kalakani'nin 17 ocak - 13 ekim 1929 tarihleri arasında kabil'i yönettiği dönem, "sakkavist dönemi" olarak bilinir.

tarih 

habibullāh kalakāni, o sırada host i̇syanı'na karşı savaşan afgan kraliyet ordusundan firar ettikten sonra 1924'te hükümete karşı direnişe başladı. kalakani, bağcılık ve yakacak odun satışı gibi kuhdamaniler arasında yaygın olan mesleklerin, onun sofrasına neredeyse hiç buğday ekmeği sağlayamayacağını düşündüğünden, kervanları ve yakındaki köyleri soyarak eşkıyalık hayatına başladı. seyyid hüseyin ve malik muhsin'in yanı sıra toplam 24 kişi grubuna katıldı. üç yıl boyunca dağ mağaralarında yaşadılar, gündüzleri dışarı çıkıp hırsızlık yaparak, geceleri saklanarak ve her zaman hükümetin misillemesinden korkarak yaşadılar. bir süre sonra kalakani, çay satıcısı ve küçük bir hırsız olarak peşaver'e kaçtı.

kasım 1928'de celalabad'da bir şinvari i̇syanı meydana gelirken, sakkavistler cebel es-sirac'ı kuşatarak afganistan i̇ç savaşı'nı başlattılar. 17 ocak'ta kabil'i aldılar ve "sakkavist dönemi" olarak bilinen dönemi başlattılar. ekim 1929'da, bir dizi yoğun savaş kalakani'yi kabil'e ve ardından arg'a çekilmeye zorladı. 13 ekim 1929'da arg, muhammed nādir han'a sadık güçler tarafından ele geçirildi ve sakkavist dönemi sona erdi. nadir'in saltanatı sırasında sakkavistler, bir hafta içinde bastırılan kuhistan i̇syanı asında başka bir isyan girişiminde daha bulundular. son sakkavist direniş noktası olan herat, 1931'de afgan hükümetinin eline geçti.

üyelik ve destek 
sakkavistler afganistan'ın tacik nüfusu arasında yaygın bir destek gördü. ocak 1929'da kabil'e yapılan sakkavist saldırısı, emanullah'ın reformlarını tersine çevirmenin bir yolu olarak dini kurumlar tarafından desteklendi. ancak habibullāh kalakāni "devletin başı olarak hizmet edecek kapasiteye sahip değildi" ve iktidara geldiğinde muhafazakar desteğini kaybetti. 14 nisan 1929'da fayiz muhammed, sakkavistlerin sayısının 20.000 olarak tahmin etti.

i̇deoloji 
kalakani kendisini "i̇slam'ın savunucusu" olarak ilan etti muhaliflerini kafir olmakla suçladı. sakkavistler ayrıca müslüman muhafazakarlar arasında da bir miktar destek aldı.

uluslararası ilişkiler 

kabil'in kontrolünü ele geçirmesine rağmen, afganistan'ın sakkavist hükümeti herhangi bir diplomatik tanınma elde edemedi. bununla birlikte, sakkavistler kendilerini kuzey afganistan'da faaliyet göstermelerine izin veren ve afganistan'ın basmacı'nın sınır baskınlarını sınırlamak zorunda bırakan urtatagay çatışması'nın sona ermesinin ardından sovyetler birliği ile imzaladığı "tarafsızlık ve saldırmazlık paktı"nı iptal ederek basmacı hareketi'yle ittifak kurdular.

i̇nsan hakları ihlali 
afganistan i̇ç savaşı sırasında sakkavist birlikleri arasında tecavüz ve yağma olayları yaşandı. buna örnek bir olay 28 haziran 1929'da sakkavistlerin kalah-i kerim'deki hazara yerleşimine saldırarak taşınabilir her şeyi yağmalayıp çiftlik hayvanlarını kovduklarında meydana geldi. 23 temmuz 1929'da meydana gelen bir başka olayı çağdaş afgan tarihçisi fayiz muhammed şöyle anlatmıştır:

kaynakça 

1924'te kurulan kuruluşlar
afganistan i̇ç savaşı (1928-1929)