Gilbert Stork

gilbert stork (d. 31 aralık 1921 - ö. 21 ekim 2017), organik kimya ile ilgilenen bir bilim insanıydı.

uzun yıllar boyunca columbia üniversitesi'nde kimya profesörü olarak görev yaptı. kinin sentezi ile ilgili çalışmaları sayesinde, doğal ürün toplam sentezine (en. total synthesis) önemli katkılar yaptığı bilinmektedir. gilbert stork, enamin bileşiği üzerinde öncü çalışmalar yaparak kendi adını verdiği stork enamin alkilasyonu'nu duyurmuş ve bu alkilasyonun gelişimine en büyük katkıyı sağlayan kişi olmuştur. dünya üzerinde, kontrol mekanizmaları dahilinde, stereokontrollü sentez, yani ilk yüksek stereoselektivite ile sentezlenmiş doğal ürün de ilk kez stork'un laboratuvarında gerçekleştirilmiştir.

yaşamı 
gilbert stork, 31 aralık 1921'de belçika'nın başkenti brüksel'in ixelles kasabasında yahudi kökenli bir ailede dünyaya gelmiştir. stork, daha sonraları katıldığı bir programda, yahudiliğin, çocukluk zamanlarında hayatına etkisinin olmadığını, gilbert ve ailesinin dini olarak aktif olduklarını hatırlamadığını söylemiştir.

14 yaşındayken (1935 dolaylarında), ailesiyle birlikte fransa'ya taşınmış ve nice kentine yerleşmiştir. 1939'a kadar orada kalmış ve bu dönemde fransız edebiyatı ve yazımında kendini geliştirmiştir. sonraları, fransız hindiçini'ndeki bir kamu hizmeti işine başvurmayı düşünse de, o yıl, ii. dünya savaşı'nın patlak vermesi, ailesi ile birlikte amerika birleşik devletleri'nin new york şehrine göç etmesine sebep olmuştur.

gilbert, 1940'tan 1942'ye kadar florida üniversitesi fen fakültesi'nde okumuştur. 1945'te samuel m. mcelvain gözetiminde yaptığı doktorası için wisconsin-madison üniversitesi'ne gitmiş ve wisconsin'deyken, sonraları dost olacağı carl djerassi ile tanışmıştır.

kariyeri 

 1946 harvard üniversitesi: öğretim görevlisi; 1948 yardımcı doçent 
 1953 columbia üniversitesi: doçent; 1955 profesör; 1967-1993 "eugene higgins"  profesör; 1993 profesör "emeritus"

ödüller 
gilbert stork'un 1957 yılından bu yana kazandığı ödüller şu şekildedir; 
 1957 acs kimya ödülü, amerikan kimya topluluğu
 1959 john simon guggenheim derneği üyeliği
 1961 baekeland madalyası, acs, kuzey jersey
 1962 harrison howe ödülü
 1966 edward curtis franklin ödülü, stanford üniversitesi
 1967 acs sentetik organik kimyada yaratıcı çalışma ödülü
 1971  sentetik organik kimya üreticileri topluluğu altın madalyası
 1973 nebraska ödülü
 1978 roussel ödülü, paris
 1980 nichols madalyası, new york acs, arthur c. cope ödülü, acs
 1982 edgar fahs smith ödülü, philadelphia acs
 1982 willard gibbs madalyası, chicago acs
 1982 nas (ulusal bilim akademisi) kimya ödülü
 1982 ronald reagan'dan ulusal bilim madalyası, pauling ödülü
 1985 tetrahedron ödülü
 1986 remsen ödülü, maryland acs
 1986 cliff s. hamilton ödülü
 1987 monie a ferst ödülü ve madalyası, georgia teknoloji enstitüsü.
 1991 roger adams ödülü
 1992 george kenner ödülü, liverpool
 1992 robert robinson ödülü, university of manchester
 1992 chemical pioneer ödülü, amerikan kimya enstitüsü
 1993 welch kimya ödülü, robert a. welch vakfı
 1994 allan r. day ödülü, philadelphia organik kimyagerler kulübü
 1995 wolf kimya ödülü, i̇srail
 2002 sir derek barton altın madalyası, royal kimya topluluğu
 2005 herbert c. brown ödülü, amerikan kimya topluluğu
 stork ayrıca, lawrence üniversitesi, wisconsin-madison üniversitesi, paris üniversitesi, rochester üniversitesi ve columbia üniversitesi'nde fahri doktoralık unvanına sahip olmuştur. adına ithaf edilen, gilbert stork konferansı, 2014 yılında, wisconsin-madison üniversitesi'nin katkılarıyla gerçekleştirilmiştir. bu konfersan daha sonraları, columbia üniversitesi ve pennsylvania üniversitesi de dahil olmak üzere diğer birçok üniversitede de gerçekleştirilmiştir. kimya tarihçisi jeffrey i. seeman tarafından, yine stork'a ithaf edilerek hazırlanmış olan "storkism" adlı bir tarih koleksiyonu da bulunmaktadır.

onursal üyelikler 
 new york kimyagerler kulübü, 1974
 japonya eczacılar birliği, 1973  
 japonya kimya topluluğu, 2002  
 kraliyet kimya topluluğu, i̇ngiltere, 1983
 amerikan kimya derneği organik bölümü başkanı, 1966-1967

özel üyelikleri 
 abd ulusal bilimler akademisi, 1961
 amerikan bilim ve sanat akademisi, 1962 
 fransız bilimler akademisi yabancı üyesi, 1989 
 amerikan felsefe topluluğu, 1995
 kraliyet derneği, i̇ngiltere 1999

ayrıca bakınız 

 wolf kimya ödülü sahipleri listesi

kaynakça

dış bağlantılar 

 columbia üniversitesi kütüphanesi'ndeki  gilbert stork yazıları 
 gilbert stork'un akademik makaleleri 

organik kimyacılar
ulusal bilimler akademisi üyeleri
fransız bilimler akademisi üyeleri
wolf kimya ödülü sahipleri
wisconsin-madison üniversitesinde öğrenim görenler
florida üniversitesinde öğrenim görenler
belçikalı kimyagerler
royal society'nin yabancı üyeleri
ulusal bilim madalyası sahipleri
yahudi kimyagerler
amerikalı yahudi bilim insanları
harvard üniversitesi öğretim üyeleri
columbia üniversitesi öğretim üyeleri
amerikalı kimyagerler
amerika birleşik devletleri'ndeki belçikalı göçmenler
2017 yılında ölenler
1921 doğumlular
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar