Doğu Türkistan Sürgün Hükûmeti

doğu türkistan sürgün hükûmeti (uygur: شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندى ھۆكۈمىتى uly: sherqiy türkistan sürgündi hökümiti; dtsh olarak kısaltılmış), doğu türkistan'lı uygur, kazak ve diğer türk halklar tarafından sürgünde kurulan bir hükûmet düzenidir ve doğu türkistan'ı çin yönetiminden kurtarılana kadar doğu türkistan'ı ve halkını temsil etmeye yetkili tek organ olduğunu iddia eder.  doğu türkistan sürgün hükûmeti, eylül 2004'te kuruluşundan bu yana ona karşı çıkan çin tarafından tanınmamıştır.

doğu türkistan  
doğu türkistan toprakları, çin halk cumhuriyeti tarafından  doğu türkistan sürgün hükûmeti'nin gayri meşru bir askeri işgal olarak gördüğü bir durum olan sincan uygur özerk bölgesi olarak yönetilmektedir. dtsh'nin konumu, doğu türkistan'ın uzun bir bağımsızlık tarihi olan ayrı bir ulus olmasıdır. dtsh kendilerini "ayrılıkçı" olarak görmüyor çünkü "ait olmadığınız bir şeyden ayrılamazsınız" diye inanıyorlar. çin halk cumhuriyeti'nin konumu, çin'in 1949'da "barışçıl bir şekilde sincan'ı kurtardığını", doğu türkistan / sincan'ın uzun zamandır çin'in bir parçası olduğunu, doğu türkistan'ın bağımsız olmadığını ancak birinci doğu türkistan cumhuriyeti (1933 ve 1934 arasında) ve i̇kinci doğu türkistan cumhuriyeti (1944 ve 1949 arasında)  olarak fiili bağımsızlığını  "çin bölmek ve tarihi gerçekleri tahrif ederek  özellikle ayrılıkçıların, aşırı dinciler ve teröristlerin, dış düşman kuvvetlerile kuruduğunu iddia ediyor.

kuruluşu 
doğu sürgündeki  türkistan hükûmeti, 14 eylül 2004'te küresel  doğu türkistan / uygur topluluğunun üyeleri tarafından washington dc'deki abd capitol'un hc-6 odasında resmen ilan edildi. 1992 yılında oluşturulan ilk doğu türkistan uluslararası kongresi'nin başkanı olan ahmat igambardi cumhurbaşkan ve, anwar yusuf turani başbakan olarak seçildi.

hedefleri 
doğu türkistan sürgün hükûmeti, kendisini çin'in şu anda çin'in sincan uygur özerk bölgesi olarak bilinen doğu türkistan'ın işgalini ve sömürgesini sona erdirmeye çalışan ve doğu türkistan'ın bağımsızlığını laik, çoğulcu ve demokratik yönetim olarak herkes için i̇nsan hakları ve özgürlüğü garanti eden cumhuriyet olarak geri kazanmaya çalışan bir sürgün hükûmeti olarak tanımlamaktadır. doğu türkistan sürgün hükûmeti, 2004, 2006, 2008, 2009, 2011, 2013, 2015 ve 2019 yıllarında kuruluşundan bu yana 8 genel kurul topladı. dtsh'nin merkezi esas olarak büyük bir uygur diasporasının yaşadığı washington dc'de bulunmaktadır, ancak türkiye dahil 12'den fazla ülkede üyeleri var. çin, doğu türkistan sürgün hükûmeti'nin kurulmasını protesto etmesine ve anayurdunu doğu türkistan olarak adlandıran bir kusur "uygur ayrılıkçıları terörist" olarak iddia etmesine rağmen, dtsh ile doğu türkistan i̇slam hareketi arasında hiçbir bağlantı yoktur.

liderlik

devlet liderliği 

sürgündeki hükûmet, uluslararası olarak bir dizi doğu türkistan ve uygur gruptan oluştuğundan, liderleri birkaç ülkede yerleşiktir. mevcut liderlik, dtsh'nin washington, d.c.'deki 8. genel kurulundaki seçimlerin ardından 11 kasım 2019'da ilan edildi.

parlamento liderliği 
sürgün hükûmeti'nin parlamentosu uluslararası bir üyeden oluştuğundan, liderleri birçok ülkede yerleşiktir. mevcut liderlik, dtsh'nin washington, dc'deki 8. genel kurulunda yapılan seçimler sonrasında 11 kasım 2019'da duyuruldu. parlamento ayrıca hükûmetin farklı bakanlıklarını denetlemeye yardımcı olan altı komiteden oluşur.

başbakan 
salih hudayar, genç bir doğu türkistan bağımsızlık lideri, siyasi aktivist, iş danışmanı ve yüksek lisans öğrencisidir. haziran 2017'de doğu türkistan ulusal uyanış hareketi'ni kurdu ve doğu türkistan'ın bağımsızlığının yeniden kazanmak için açıkça savunmak için küresel bir hareket başlattı. hudayar, 2000 yılında doğu türkistan'dan ailesi ile birlikte kaçtı ve abd'in oklahoma eyaletinde büyüdü. hudayar, 2018'den beri doğu türkistan'ın bağımsızlığı için mücadele edenlerin sesi oldu.

doğu türkistan'ın sürgün hükûmetin eski başbakanları abdulehed nur, i̇smail cengiz ve anwar yusuf turani idi.

faaliyetler 
dtsh, uygurlar, kazaklar, kırgızlar ve doğu türkistan'daki diğer türk halkları için insan hakları durumu hakkında çok çeşitli bilinçlendirme ve savunuculuk kampanyaları yürütmektedir. washington'da abd kongresi'nde, kanada hükûmeti, ab üye ülkeleri, nato, japonya ve hindistan üzerinde yoğunlaşarak açıkça doğu türkistan'ın bağımsızlığını yeniden kazanması için çalışmaktadır  mart 2020'de, yeni seçilen başbakan salih hudayar liderliğindeki doğu türkistan sürgün hükûmeti ve doğu türkistan topluluğunun üyeleri abd kongre üyesi ted yoho  ile bir araya gelerek abd'nin kongresinde doğu türkistan hakkında bir konuşma yapmasını istedi. kongre üyesi ted yoho doğu türkistan'ı "işgal altındaki bir ülke" olarak nitelendirdi ve çin'i uygurlar, kazaklar, kırgızlar ve diğer türk halkları soykırımı için kınadı.

doğu türkistan sürgün hükûmeti belirli bir siyasi eğilime sahip olmamasına rağmen, başbakanının abd kongresi'nin muhafazakâr üyeleriyle yakın etkileşimleri, muhafazakâr medyada tutarlı bir görünüm, steve bannon'un savaş odası'na konuk görünüşü, ve genel milliyetçi söylemini doğu türkistan'ın bağımsızlığı için zorluyor. kasım 2019'da, abd ulusal güvenlik konseyi eski stratejik planlama direktörü, abd hava kuvvetleri tuğgeneral robert spalding ve abd savunma bakanlığı eski çin direktörü joseph bosco ile diğer amerikalı analistleri dtsh'nin washington, dc'deki 8. genel kuruluna katıldığı ve konuşma yaptı.

haziran 2020'de  doğu türkistan sürgün hükûmeti, bağımsızlık yanlısı uygur, mançu ve tibet gruplarının "her türlü çin emperyalizmine" karşı olma çabalarına öncülük etti ve abd dışişleri bakanlığı, avrupa birliği konseyi ve hindistan, japonya ve i̇ngiltere dışişleri bakanlıklarına ortak bir mektup gönderdi ve "çin işgalini" reddetti ve "uluslararası toplumu doğu türkistan, mançurya, güney moğolistan ve tibet için tam bir ulusal bağımsızlık sağlayan demokratik bir çözüm getirmeye yardım etmeye çağırdı. ." 

doğu türkistan sürgün hükûmeti, uygur i̇nsan hakları politikası yasası'nın  kabul edilmesine övgüde bulundu ve başkan donald j trump'a ve abd kongresine teşekkür etti. dtsh, "umarız bunun doğu türkistan'a özgürlük ve bağımsızlığı geri kazanmanın ilk adımı olacağını umuyoruz" diye açıklama yaptı.

kaynakça

dış bağlantılar 

 http://east-turkistan.net/  doğu türkistan sürgün hükûmeti 
 http://twitter.com/etexilegov   doğu türkistan sürgün hükûmeti'nin twitter hesabı 
 http://nationalawakening.org/  doğu türkistan ulusal uyanış hareketi

sürgündeki hükûmetler
ulusal kurtuluş hareketleri
doğu türkistan bağımsızlık hareketi
bağımsızlık hareketleri