Nico (Alman şarkıcı)

christa päffgen (16 ekim 1938 - 18 temmuz 1988), sahne adıyla nico, bir alman şarkıcı, söz yazarı, müzisyen, model ve oyuncuydu. federico fellini'nin la dolce vita (1960) ve andy warhol'un chelsea girls (1966) filmi de dahil olmak üzere birçok filmde rol aldı.

warhol'un ısrarı üzerine velvet underground'ın ilk albümü the velvet underground &amp; nico'nun (1967) dört şarkısını seslendirdi. aynı zamanda solo kariyerine başladı ve chelsea girl albümünü çıkardı. nico'nun arkadaşı jim morrison, nico'ya kendi şarkılarını yazmaya başlamasını önerdi. nico, ardından genellikle  bir rock enstrümanı olarak kullanılmayan, harmonium üzerinde şarkılar besteledi. the velvet underground'dan john cale, onun müzikal aranjörü oldu ve the marble index, desertshore, the end... gibi albümler dahil olmak üzere sonraki diğer albümlerin de yapımcılığını üstlendi.

nico, 1980'lerde avrupa, amerika birleşik devletleri, avustralya ve japonya'da turneler gerçekleştirdi. haziran 1988'de berlin'de verdiği bir konserden sonra dinlenmek için tatile gittiği i̇biza'da geçirdiği bir bisiklet kazası sonucu hayatını kaybetti.

hayatı 
nico, christa päffgen ismiyle köln'de wilhelm ve margarete "grete" päffgen'in kızı olarak (kızlık soyadı schulze, 1910–1970) olarak dünyaya geldi. babası wilhelm, köln'deki zengin päffgen kölsch bira üreticisi ailesinin bir üyesi olarak doğdu ve katolikti, annesi grete ise alt sınıf bir geçmişe sahipti ve protestandı. nico iki yaşındayken, annesi ve büyükbabasıyla birlikte, i̇kinci dünya savaşı'nın köln bombardımanlarından kaçmak için berlin'in dışındaki spreewald ormanı yakınlarına taşındı.

babası savaşın başlangıcında wehrmacht'ta askere alındı, ancak ne zaman ve nasıl öldüğüne dair bilgiler çelişkili. biyografi yazarı richard witts'in 1995 tarihli nico: the life and lies of an icon adlı kitabında belirttiğine göre, wilhelm päffgen 1942'de bir fransız keskin nişancı tarafından başından vurulduktan sonra ağır yaralandı. hayatta kalacağından emin olmayan komutanı ise, verilen emirlere uyarak kurşunla yaşamına son verdi. wilhelm päffgen ile ilgili başka bir hikâye ise, ciddi beyin hasarına neden olan kafa travmaları geçirdiği ve hayatının geri kalanını bir psikiyatri kurumunda geçirdiğidir. kanıtlanmamış söylentilerde çeşitli şekillerde bir toplama kampında   öldüğü veya savaş bunalımı sonucu öldüğü iddiaları da yer alıyor.

1946'da nico ve annesi, nico'nun terzi olarak çalıştığı berlin şehir merkezine taşındı. 13 yaşına kadar okula gitti ve seçkin kadewe isimli bir mağazada iç çamaşırı satmaya başladı ve sonunda berlin'de modellik işleri aldı. nico, henüz gençken bir manken olarak öne çıktı. 15 yaşında abd hava kuvvetleri'nde geçici olarak çalışırken, iddiaya göre amerikalı bir çavuş tarafından tecavüze uğradı (bazı kaynaklarda tecavüzcünün afrikalı-amerikalı bir asker olduğu da iddia edildi) ve davada ifade vererek failin mahkemeye çıkarılmasına yol açtı. olaya nico'nun secret side isimli şarkısında atıfta bulunuluyor. bununla birlikte, richard witts gibi biyografi yazarları, vakanın hiçbir kamuya açık kaydı belgelenmediği için hikâyenin geçerliliğini tartıştılar.

kariyer

oyunculuk ve mankenlik (1954–1964) 
nico, 16 yaşında, berlin'deki kadewe defilesinde çalışırken fotoğrafçı herbert tobias tarafından keşfedildi. herbert tobias, ona aşık olduğu bir adam olan film yapımcısı nikos papatakis'ten esinlenerek "nico" adını verdi ve nico hayatının geri kalanında sahnede bu ismi kullandı. nico, paris'e taşındı ve vogue, tempo, vie nuove, mascotte spettacolo, camera, elle de dahil olmak üzere çeşitli moda dergileri için çalışmaya başladı. bu süre zarfında, kahverengi saçlarını sarıya boyadı ve daha sonra bunu yapmak için ernest hemingway'den ilham aldığını iddia etti. 17 yaşındayken, ürünlerini tanıtmak için coco chanel ile sözleşme imzaladı, ancak new york'a kaçtı ve işi bıraktı.  seyahatleri boyunca i̇ngilizce, i̇spanyolca ve fransızca konuşmayı öğrendi.

1959'da kendisine filmde küçük bir rol veren ünlü yönetmenin dikkatini çektiği federico fellini'nin la dolce vita adlı filminin setine davet edildi. bu sırada nico, new york'ta yaşıyordu ve lee strasberg ile oyunculuk dersleri alıyordu.

1961 yapımı jean paul belmondo filmi a man named rocca'da rol aldıktan sonra, caz piyanisti bill evans'ın 1962 albümü moon beams'de kapak modeli olarak yer aldı.  ardından jacques poitrenaud'un strip-tease (1963) filminde başrolü aldı. serge gainsbourg tarafından yazılan ancak 2001 yılında le cinéma de serge gainsbourg derlemesine dahil edilene kadar piyasaya sürülmeyen bir başlık parçası kaydetti.

şarkıcılık kariyerinde ilk adımlar 
1965'te nico, rolling stones gitaristi brian jones ile tanıştı ve ilk single'ı "i'm not sayin'"i kaydetti. şarkının yapımcılığı, jimmy page tarafından andrew loog oldham'ın immediate markası için yapıldı. aktör ben carruthers, o yaz paris'te onu bob dylan'la tanıştırdı. 1967'de nico, ilk albümü chelsea girl için " i'll keep it with mine " şarkısını kaydetti.

the velvet underground (1966–67) 

brian jones ile tanıştırıldıktan sonra new york'ta andy warhol ve paul morrissey ile chelsea girls, the closet, sunset ve imitation of christ gibi deneysel filmlerinde rol almaya başladı. warhol, new york'lu bir rock grubu olan velvet underground'ı yönetmeye başladı ve grubun nico'yu bir " chanteuse " olarak almasını önerdi; bu fikir, hem kişisel hem de müzikal nedenlerle isteksizce rıza gösterdiler.

grup, warhol'un müzik, ışıklandırma, film ve dans içeren bir multimedya performansı olan exploding plastic inevitable'ın merkezinde yer aldı. nico, grubun ilk albümü the velvet underground & nico'da üç şarkıda ("femme fatale", "all tomorrow's parties ", "i'll be your mirror") baş vokal ve "sunday morning" de geri vokal yaptı (1967).

nico'nun velvet underground'daki vokal kariyeri, kişisel ve müzikal zorluklarla biliniyor. john cale, nico'nun uzun giyinme odası hazırlıklarının ve performans öncesi mum yakma ritüelinin, performansları sık sık geciktirdiğini ve bu durumun özellikle söz yazarı lou reed'i sinirlendirdiğini yazdı. albüm bir klasik haline geldi ve yayınlandığı tarihte pek beğenilmediyse de, rolling stone'un tüm zamanların en i̇yi 500 albümü listesinde   13. sırada yer aldı.

erken solo kariyeri (1967-1977) 
velvet underground ile müzikal çalışmasının hemen ardından nico, new york'taki the dom isimli mekanda düzenli olarak performans sergileyerek solo sanatçı olarak çalışmaya başladı.

i̇lk albümü 1967'de chelsea girl için bob dylan, tim hardin ve jackson browne'ın şarkılarını kaydetti. velvet underground üyeleri lou reed, john cale ve sterling morrison albüme katkıda bulundular; nico, reed ve cale birlikte  "it was a pleasure then." isimli bir şarkı yazdı. chelsea girl, prodüktör tom wilson tarafından telli ve flüt aranjmanlarına sahip geleneksel bir oda müziği albümüdür. nico, yapımında çok az söz sahibi oldu ve sonuçtan hayal kırıklığına uğradı; 1981'de albümle ilgili şöyle demişti: "hala albümü dinleyemiyorum, çünkü o plak için istediğim her şeyi elimden aldılar. davul istedim, hayır dediler. daha fazla gitar istedim, hayır dediler. ve basitlik istedim ve onu flütlerle kapladılar!...albümü ilk dinlediğimde ağladım ve hepsi flütler yüzünden oldu."  california'da nico, onu kendi şarkılarını yazmaya teşvik eden doors'dan jim morrison ile zaman geçirdi.

1968'de yayınlanan the marble index'in sözlerini ve müziğini nico yazdı. john cale bir dizi folk ve klasik enstrüman ekledi ve albümü düzenledi. harmonium, kariyerinin geri kalanında onun imza enstrümanı oldu. albümde klasik bir avrupa halk müziği var. albüm ayrıca nico'nun görünüşünde ve imajında köklü bir değişikliğe de işaret etti. saçlarını sarıdan kırmızıya boyadı ve daha çok siyah giyindiği yeni bir imaj oluşturarak, sonraki yıllarda ortaya çıkacak gotik rock sahnesinin görsel bir prototipi kabul edilen bir görünüm yakaladı.

"evening of light" şarkısının tanıtım filmi francois de menil tarafından çekildi. bu video, the stooges'dan iggy pop'u da içeriyordu.

1970'lerin başında canlı performansa dönen nico (harmoniumda kendisine eşlik ederek) londra'nın yanı sıra amsterdam'da da konserler verdi ve burada john cale ile pink floyd için konser açılışları yaptı. 1972'de paris'teki bataclan'da nico, cale ve lou reed bir kereye mahsus canlı olarak bir araya geldi.

nico, 1970'lerde desertshore (1970) ve the end... (1974) adlı iki solo albüm daha yayınladı. the end... her ikisi de roxy music'ten synthesizer'da brian eno ve gitarda phil manzanera'yı içeriyordu. londra'daki rainbow theatre'da cale, eno ve kevin ayers ile birlikte rol aldı. 1 haziran 1974 albümü bu konserin sonucudur. nico, o yıl the end'in katalizörü olan doors'un "the end"inin bir versiyonunu seslendirdi.

1970 ve 1979 yılları arasında nico, fransız yönetmen philippe garrel ile yaklaşık yedi film yaptı. 1969'da garrel ile tanıştı ve le lit de la vierge adlı filmine "the falconer" şarkısını ekledi. kısa bir süre sonra garrel ile yaşıyordu ve onun sinematik ve kişisel çevrelerinde merkezi bir figür haline geldi. nico'nun garrel ile ilk oyunculuğu 1972 yapımı la cicatrice intérieure filminde gerçekleşti. nico ayrıca bu film için müzik sağladı ve yönetmenle yakın işbirliği yaptı. ayrıca garrel filmleri anathor'da (1972); sessiz jean seberg filmi, 1974'te piyasaya sürülen les hautes solitudes ; unange geçişi (1975); pierre clémenti, nico ve anita pallenberg'in oynadığı le berceau de cristal (1976); ve voyage au jardin des morts (1978). 1991 tarihli filmi j'entends plus la guitare, nico'ya ithaf edilmiştir.

solo kariyer (1978-1988) 
eylül 1978'de nico, katalonya'daki canet roc '78 festivalinde sahne aldı. bu etkinlikte ayrıca blondie, kevin ayers ve ultravox performans sergiledi. neuronium'un ikinci albümü vuelo químico'ya, 1978'de barselona'da michel huygen, carlos guirao ve albert gimenez tarafından kaydedilirken tesadüfen stüdyoda olduğu için vokal katkısı yaptı. edgar allan poe'nun “ ulalume ” kitabından alıntılar okudu. müzikten derinden etkilendiğini, bu yüzden yardım edemediğini söyledi. aynı yıl, nico, adını kontrol eden birçok post-punk grubundan biri olan siouxsie and the banshees'in yardımcı grubu olarak kısaca turneye çıktı. paris'te patti smith, orijinali çalındıktan sonra nico için yeni bir harmonium satın aldı.

kişisel hayat 
nico'nun fransız aktör alain delon ile bir ilişkisi vardı ve 11 ağustos 1962'de ari adını verdiği oğulları christian aaron boulogne'u doğurdu. delon babalığı reddetti ve nico ari'yi yetiştirmede zorluk yaşadığı için, ari delon'un ebeveynleri tarafından büyütüldü. fotoğrafçı ve oyuncu olan ari'nin 1999 doğumlu bir oğlu ve 2006 doğumlu bir kızı var.

nico, kendisini 19. yüzyılın başlarındaki romantizme kadar uzanan bir bohem sanatçı geleneğinin parçası olarak gördü. farklı ülkelerde yaşayarak göçebe bir yaşam sürdü. büyüdüğü almanya ve öldüğü i̇spanya dışında, nico 1950'lerde i̇talya ve fransa'da yaşadı, 1960'ların çoğunu abd'de geçirdi ve 1960'ların başında ve yine 1980'lerde londra'da yaşadı.

hayatının son yılları çoğunlukla greater manchester'ın prestwich  ve salford bölgesinde geçti. halen bağımlılıkla mücadele etmesine rağmen yeniden müziğe ilgi duymaya başladı. 1980'lerde birkaç ay boyunca londra, brixton'da punk şair john cooper clarke  ile bir apartman dairesini paylaştı, ancak bir çift olarak değil.

ölümü 

17 temmuz 1988'de, ari ile bir akdeniz adası olan i̇biza'da bir tatil sırasında, nico bisikletten düştüğünde kafasını çarptı. yoldan geçen bir taksi şoförü onu baygın halde buldu, ancak onu yerel hastanelere kabul ettirmekte zorluk çekti. isıya maruz kaldığı için yanlış teşhis kondu ve akşam 8'de öldüğü açıklandı. x-ışınları daha sonra ölüm nedeni olarak ciddi bir beyin kanamasını ortaya çıkardı. oğlu daha sonra olayla ilgili şunları söyledi:

nico'nun yakılan kalıntıları, annesinin berlin'deki bir orman mezarlığı olan grunewald'daki arsasına gömüldü. cenazesinde arkadaşları desertshore'dan bir şarkı olan "mütterlein" ın bir kasetini çaldılar.

diskografi 
the great rock diskografisine göre :

stüdyo albümleri

ep

canlı albümler

derleme albümler

singles

bibliyografya 

 nico: the life and lies of an icon by richard witts (virgin books: london, 1992).
 up-tight: the velvet underground story by victor bockris and gerard malanga (omnibus press: london, 1995 reprint).
 songs they never play on the radio: nico, the last bohemian  by james young, bloomsbury, london 1992 
 nico: photographies by antoine giacomoni, (dragoon: paris, 2002).
 nico: cible mouvante. chansons, poèmes, journal by nico, jacques pauvert and ari boulogne, (pauvert: paris, 2001).
 l'amour n'oublie jamais by ari boulogne, (pauvert: paris, 2001).
 please kill me: the uncensored oral history of punk by legs mcneil and gillian mccain, (grove press: new york, 1996).
 lüül: ein musikerleben zwischen agitation free, ashra, nico, der neuen deutschen welle und den 17 hippies by lutz ulbrich (schwarzkopf & schwarzkopf: berlin, 2007).
 nico - in the shadow of the moon goddess by lutz graf-ulbrich (e-book, amazon digital services, 2015).
 you are beautiful and you are alone: the biography of nico, by jennifer otter bickerdike, faber (2021),  , 512 pp.

filmler ve oyunlar 

 nico - anısına (1988), bernd gaul'un yönettiği belgesel
 nico icon (1995), susanne ofteringer'in yönettiği belgesel
 nico icon play, stella grundy'nin oyunu, 5 eylül 2007'de studio salford'da prömiyeri yapıldı.
 niko. sfenks ve eis (2005), werner fritsch tarafından
 nico, 1988 (2018), susanna nicchiarelli tarafından aktris trine dyrholm ile nico olarak yönetildi.

kaynakça 

 atık alışkanlıkları, pt. 1 nico'nun erken çalışmalarının değerlendirilmesi
 atık alışkanlıkları, pt. 2 nico'nun sonraki çalışmalarının değerlendirilmesi
 hoşnutsuz gençlerin sesi nico  – ulusal halk radyosu'ndan sesli hikâye
 nico  (bbc radio 4 woman's hour sesli öğesi)
  
 nico  
 
 nico – in memoriam  video istek üzerine 1988 konser belgeseline bağlantı

alman kontraltolar
beyin kanamasından ölenler
20. yüzyılda amerikalı bateristler
20. yüzyıl amerikalı bestecileri
i̇spanya'da trafik kazasında ölenler
rock klavyecileri
avangart müzisyenler
folk rock müzisyenleri
art rock müzisyenleri
berlin doğumlu müzisyenler
berlin doğumlu kadın oyuncular
alman besteciler
alman klavyeciler
alman orgcular
amerika birleşik devletleri'ndeki alman gurbetçiler
i̇spanya'daki alman gurbetçiler
birleşik krallık'taki alman gurbetçiler
fransa'daki alman gurbetçiler
i̇talya'daki alman gurbetçiler
20. yüzyılda alman kadın oyuncular
beggars banquet records sanatçıları
island records sanatçıları
reprise records sanatçıları
elektra records sanatçıları
verve records sanatçıları
lee strasberg tiyatro ve film okulunda öğrenim görenler
the velvet underground üyeleri
alman kadın modeller
alman kadın sinema oyuncuları
kadın rock şarkıcıları
1988 yılında ölenler
1938 doğumlular