George Johnston Allman

george johnston allman (28 eylül 1824 - 9 mayıs 1904) i̇rlandalı bir profesör, matematikçi, klasik bilim insanı ve eski yunan matematiği tarihçisiydi. onun ünü, esas olarak ilk kez 1889'da dublin'de yayınlanan ve daha sonra birkaç kez yeniden yayımlanan thales'ten öklid'e yunan geometrisi kitabının yazarlığına dayanmaktadır.

hayatı 
george allman'ın ebeveynleri, 1814'te evlenen anne ve bir botanikçi olan william allman md (1776-1846) idi. thomas allman'ın oğlu william allman jamaika'da doğdu, ancak dört yaşında i̇rlanda'ya geldi. dublin trinity college'da tıp okudu ve clonmel, county tipperary'de tıp eğitimi aldıktan sonra 1809'da trinity college, dublin'de botanik profesörü olarak atandı. botanik konularda yayın yapmanın yanı sıra matematiğe de ilgi duydu ve konuyla ilgili bazı küçük eserler yayınladı. george, ebeveynlerinin iki oğlundan küçük olandı ve dublin'de doğdu. annesi anne'nin 1831'de ölümünün ardından babası tarafından büyütüldü.

george allman, dublin trinity college'da hem saf hem de uygulamalı matematik okudu ve 1844'te birinci sınıf öğrencileri arasında birinci olarak mezun oldu (trinity college'da jeoloji profesörü olan samuel haughton ile) ve matematikte altın madalya kazandı. 1853'te 1853'te john smith taylor'ın kızı olan dublin'li ve county meath corballisli louisa taylor ile evlendi; bir oğulları ve iki kızları vardı (en büyük kızları bessie 1878'de evlendi ve 1892'de öldü). 1853 yılının aynı yılında allman, galway i̇rlanda queen's üniversitesi'nde matematik profesörü olarak atandı. 1893'te emekli oluncaya kadar bu görevi kırk yıl sürdürdü. 1877'de queen's üniversitesi senatosu'na üye oldu. 1880'de i̇rlanda kraliyet üniversitesi'nin ilk senatörlerinden biri olarak aday gösterildi ve bu görevi hayatının sonuna kadar sürdürdü.

matematiksel katkılarına gelince:

bu alıntıda atıfta bulunulan makalenin tam başlığı, clairaut teoreminin yeni bir gösterimi ile elipsoidlerin çekiciliği üzerine olup, merhum profesör maccullagh'ın bu konulardaki derslerinin bir açıklamasıdır ve transactions of the royal irish academy xxii'de yer almıştır. (1853), 380-395. allman'ın encyclopaedia britannica'nın dokuzuncu baskısına katkıda bulunduğu makaleler arasında thales, pythagoras, ptolemy ve diğer yunan filozofları üzerine olanlar da vardı.

bununla birlikte, allman'ın en önemli katkısı, 1889'da dublin'de yayınlanan thales'ten öklid'e yunan geometrisi (greek geometry from thales to euclid) adlı eseriydi. kitapta neyi kapsamayı amaçladığını giriş'te açıklıyor:

çalışmanın içeriği aşağıdaki şekilde özetlenmiştir:

academy'de kitabı inceleyen john sturgeon mackay (1 haziran 1889) şöyle yazıyor:

allman, ayrıca açıkladığı türden bilgileri keşfetmede temel olan tarihsel bilgilerin çıkarım yöntemlerini de geliştirdi. yunan matematiğini nereden biliyoruz? ve yunan matematikçileri nasıl biliyoruz? örneğin neuenschwander, eutocius'un hiçbir şekilde eudemus'un geometri tarihi (history of geometry) adlı eserinden doğrudan alıntı yapmadığını göstermek için allman'ın hipokrat hakkındaki çalışmalarında geliştirdiği filolojik bir tekniği kullanır.

fahri d.sc. ödülü ile onurlandırıldı. 1882'de dublin üniversitesi'nden mezun oldu ve 1884'te royal society of london'ın bir üyesi seçildi. queen's college galway, sekiz yüzüncü yıllarına katılmak için onu 1888'de bologna üniversitesi'ne temsilci olarak gönderdi. dublin, finglass'ta, farnham house'da zatürreden öldü.

royal society'nin ölüm ilanı, allman'ın karakteri hakkında aşağıdaki değerlendirmeyi verir:

tanınırlığı 
haziran 1884'te kraliyet cemiyeti üyeliğine seçildi. adaylığa atıfta şunlar yazıyordu: "i̇rlanda kraliçe üniversitesi senatosu üyesi, - i̇rlanda kraliyet üniversitesi'nin orijinal senatörlerinden biri olan tüzük tarafından atandı - söz konusu üniversitenin daimi komite üyesi. diğerlerinin yanı sıra aşağıdaki makalelerin yazarıdır:

 "doğrudan fiziksel faktörlerden dinamik ve hidrodinamik polar denklemlerini türetme yöntemi (method of deriving the polar equations of dynamics & hydrodynamics from direct physical considerations)" - dublin university phil transactions 1848. 
 "bir elipsoidin yüzeyinde i̇zlenen belirli eğriler üzerine (on certain curves traced on the surface of an ellipsoid)", camb & dub math journal. 1848. 
 "ellipsoidlerin cazibesi üzerine, clairaut teoreminin yeni bir gösterimi ile, merhum prof maccullagh'ın derslerinin bir açıklaması (on the attraction of ellipsoids, with a new demonstration of clairaut's theorem, being an account of the late prof maccullagh's lectures)", trans ri academy 1855.
 "paraboloidlerin bazı özellikleri hakkında (on some properties of paraboloids)". quarterly journal maths 1874. 
 "thales'ten öklid'e yunan geometrisi (greek geometry from thales to euclid)", "bölüm 1" hermathena 1877. "2. bölüm" hermathena, 1881.

kaynakça 

 george johnston allman hakkında
 
 r. gow, some galway professors of mathematics and of natural philosophy, irish math. soc. bull. no. 35 (1995), 42-48.
 obituary of george johnston allman, the times (13 mayıs 1904).

dış bağlantılar 
   
 
 

royal society üyeleri
trinity college, dublin'de öğrenim görenler
matematik tarihçileri
19. yüzyıl britanyalı matematikçileri
1904 yılında ölenler
1824 doğumlular