Yılbaşı arifesi

yılbaşı arifesi veya yılbaşı gecesi, miladi takvimin son günü olan 31 aralık tarihinde kutlanan bir gündür. birçok ülkede, dans edilerek, yenilerek, içilerek ve havai fişeklerin izlenmesi veya yakılmasıyla kutlanır. bazı hıristiyanlar ise bir gece ayinine katılırlar. kutlamalar genellikle gece yarısından sonra yılbaşı olarak bilinen 1 ocak tarihine kadar devam eder.

büyük okyanus'daki line adaları (kiribati'nin bir parçası) ve tonga, yeni yılı ilk karşılayan yerler olurken, amerikan samoası, baker adası ve howland adası (amerika birleşik devletleri'nin küçük dış adaları) ise yeni yılı son karşılayan yerlerdir.

bölgelere göre

afrika

gana 
gana'da ganalılar yılbaşını genellikle kiliseye giderek kutlarlar; bazı kişiler ise kutlamak için gece kulüplerine, barlara ya da sokaklara çıkarlar. gece yarısı, özellikle başkent akra ve tema'da olmak üzere gana'nın çeşitli şehirlerinde havai fişek gösterileri gerçekleşmektedir.

güney afrika 
güney afrika'da, güney afrikalılar 31 aralık'tan önce ilk on müzik için geri sayım için oy kullanırlar. geri sayım bir numaraya ulaştığında, en çok oyu alan şarkı ülkenin tüm radyo istasyonlarında çalmaya başlar. güney afrika'nın her yerinde havai fişekler yakılır ve insanlar ara sıra içki içip mangal yaparlar.

güney sudan 
güney sudan'da güney sudanlılar, cuba'daki kiliselerde ayinlere katılırlar. servis saat 9'da başlar. saat gece yarısı olduğunda, "hark! the herald angels sing" isimli noel şarkısı yılın sonunu ve yeni yılın başlangıcını bir kutsama ile kutlamak için söylenir. servis saat 12.30'da sona erer.

nijerya 
nijerya'da nijeryalılar genellikle yeni yılı kiliseye giderek kutlarlar; diğerleri bireyler, topluluklar ve diğer kuruluşlar tarafından düzenlenen gece kulüplerine ve partilere gider. lagos'ta, turizm odaklı yeni yıl şenliği olan lagos countdown (daha sonra one lagos fiesta olarak değiştirildi) gerçekleştirilir.

ruanda 
ruanda'da, ruandalılar yeni yılı kiliseye giderek, sosyal toplantılara katılarak ve aile etkinlikleri düzenleyerek kutlarlar. etkinlikler genellikle katolik kilisesi için 18.00'den, protestanlar için 22.00'den sonra başlar. saat 00.00'da devlet başkanı, birçok radyo ve televizyon kanalında canlı yayınlanan yıl sonu konuşmasını yapar.

amerika

amerika birleşik devletleri 

amerika birleşik devletleri'nde, yılbaşı arifesi çeşitli sosyal toplantılar ve konserler, havai fişek gösterileri gibi büyük ölçekli halka açık etkinliklerle kutlanır. 1907 yılından beridir gerçekleştirilen times square ball etkinliği, new york'daki times square'da düzenlenmektedir.

arjantin 
arjantin'deki geleneksel kutlamalar arasında vitel tonné, asado, sándwich de miga, piononos gibi geleneksel yemeklerden oluşan bir aile yemeği yer alır.

gece yarısından hemen önce arjantinliler havai fişeklerin tadını çıkarmak için sokaklara akın ederler. yeni yılın ilk günü, gece yarısı elma şarabı veya şampanya ile kutlanır. partiler genellikle sabaha kadar devam eder. la plata'daki insanlar, çoğunlukla kâğıt ve tahtadan dev bebekler yapma konusunda uzun bir geleneğe sahiptir, ancak bazen gece yarısından sonra yakılan havai fişekleri de kullanırlar.

brezilya 
brezilya'da, brezilyalılar genellikle yılbaşı arifesini (portekizce: ano novo) restoranlar ve kulüpler tarafından düzenlenen büyük partilerde kutlar; yerel gelenekler, gece yarısında kimin bir şişe şampanya açacağını belirler. i̇nsanlar genellikle arife günü, iyi şans için beyaz, iyi enerjiler, mutluluk ve para için sarı, aşk için kırmızı gibi dini sembolizm içeren renkler giyerler. üzüm, liçi ve mercimek tüketimi gibi ritüeller de bu karışım sayesinde gerçekleşir.

ekvador 
ekvador'da bir yeni yıl arifesi geleneği, erkeklerin geçen yılın "dullarını" temsil eden kısa elbiseler giymesidir. sokaklarda dans ederler ve sürücülerden geçiş ücreti isterler. ayrıca geleneksel aile etkinlikleri, yemekler ve partilere ev sahipliği yapmak ve gece kulüplerine gitmek gibi modern kutlamalar da vardır.

el salvador 
el salvador'da yılbaşı arifesi ailelerle birlikte geçirilir. aile partileri saat 17.00 civarında başlar ve ertesi gün 01.00 - 03.00 saatleri arasında sürer. aileler birlikte akşam yemeği yer ve "cinco para las doce" gibi geleneksel noel şarkıları söylerler.

kanada 
kanada'daki yılbaşı arifesi gelenekleri ve kutlamaları bölgesel olarak farklılık gösterir, ancak sosyal toplantılara ve halka açık kutlamalar (konserler ve havai fişek gösterileri gibi) tipik olarak amerika birleşik devletleri'ndekilere benzerdir.

cbc'nin i̇ngilizce ve fransızca yayın yapan televizyon ağları, yılbaşı arifesinde özel skeç komedileri yayınlayarak, yılın önemli olaylarını ve haberlerini yermekle tanınırlar. 1992'den 2019'a kadar, cbc televizyonu, komedi topluluğu royal canadian air farce tarafından üretilen yıllık bir özel olan year of the farce'ı yayınladı.

kolombiya 
kolombiya'da yılbaşı arifesi geleneksel bir kutlamadır. özel yemekler, havai fişekler, popüler müzik, özel veya yeni kıyafetler giymek, empanada yemek ve çeşitli partilerin verilmesi gibi bir aile yemeği dahil olmak üzere ülke genelinde birçok gelenek vardır.

kosta rika 
kosta rika'da aileler, ertesi gün 1 veya 2'ye kadar süren partiler için genellikle akşam 8 civarında toplanır. yeni yıl için 12 dilek temsil eden 12 üzüm yemek ve yeni yılda yeni geziler ve maceralar getirmek için caddenin karşısına valizlerle koşmak da dahil olmak üzere çeşitli gelenekler vardır.

meksika 
meksikalılar yılbaşı arifesini (i̇spanyolca: "víspera de año nuevo" veya "noche vieja"), gece yarısı geri sayımı sırasında her biri ile bir dilek tutarak bir saatin on iki çanının her çalışında bir üzüm yiyerek kutlarlar.

asya ve avrupa

türkiye 

geleneksel olarak noel ve bayramlarla ilişkilendirilen çok sayıda süslemeler, türkiye'deki yılbaşı kutlamalarının bir parçasıdır. evler ve sokaklar parlak ışıklarla aydınlatılır, küçük hediyeler verilir, aile ve arkadaşlarla büyük aile yemekleri düzenlenir; kuş üzümü, çam fıstığı, yenibahar ve dereotu ile doldurulmuş özel bir hindi yemeği, iç pilav, dolma, börek, baklava gibi çeşitli türk yemekleri, rakı, türk şarabı, boza, şerbet, salep, türk çayı veya kahve eşliğinde tüketilir. türkler genellikle noel'i kutlamasa da, yılbaşı ağaçlarını süslemek türkiye'de yeni yıl arifesinde ortaya çıkan bir gelenektir ve türkler noel baba'yı yılbaşı ile ilişkilendirir.

televizyon ve radyo kanalları yılbaşı arifesinde çeşitli özel yılbaşı programları yayınlar; ülkenin dört bir yanındaki belediyeler, konserler ve aile dostu etkinlikler gibi halka açık kutlama programlarının yanı sıra, yoksullar için bağış toplama etkinlikleri düzenler. karagöz ve hacivat gölge tiyatrosu gibi geleneksel eğlence türleri ve hatta osmanlı i̇mparatorluğu döneminde kurulan mehter gösterileri meydanlarda sergilenir.

i̇stanbul, ankara, i̇zmir, adana, bursa ve antalya gibi en büyük metropoller başta olmak üzere birçok şehir ve kasabada geniş halk katılımıyla resmî ve özel partiler düzenlenmektedir. en büyük kutlamalar ise i̇stanbul'un taksim, beyoğlu bölgesinde gerçekleşir. kutlamalar genellikle dans, konser, lazer ve ışık gösterilerinin yanı sıra geleneksel geri sayım ve havai fişek gösterilerini içermektedir.

ayrıca yılbaşı anı olan saat 00.00'da cumhurbaşkanı eş zamanlı olarak devlet televizyonu ve çeşitli televizyon kanallarında ulusa seslenerek vatandaşların yeni yılını kutlar ve yeni yıl hedefleri hakkında bir konuşma yapar.

kaynakça

dış bağlantılar 

aralık'ta belirli gün ve haftalar
yeni yıl kutlamaları