Toplumcu Kurtuluş Partisi (Türkiye)

toplumcu kurtuluş partisi (kısaca 1920 tkp), ürün dergisi çevresi ve daha önce türkiye komünist partisi saflarında siyaset yapmış bireylerin birleşerek önce "suphi'den bilen'e gelenek yaşıyor girişimi", ardından "tkp kurucular kurulu" isimleriyle yaptıkları çalışmalar sonucunda 6 şubat 2012 tarihinde yasal kuruluşunu tamamlayan genel merkezi ankara'da bulunan partinin (tkp 1920); 12 kasım 2016'da ankara'da yapılan olağanüstü kongrenin aldığı karar ile isim değişikliği sonucu aldığı haldir.

parti, scp ile yürüttüğü birleşme konulu görüşme süreçlerinin sonucunda 9 eylül 2023'te scp ile beraber türkiye sosyalist partisi adıyla birleşti.

tarihçe 
1996 yılında tkp'nin likidasyona uğratıldığı gerekçesiyle tbkp ve sbp süreçlerine muhalif olan 10 eylül grubu farklı çevrelerin de birleşimiyle 1997'de ürün sosyalist dergiyi yeniden yayınlamaya başladı. ürün sosyalist dergi 1974 yılında  türkiye komünist partisi  kadroları tarafından kurulmuş, partinin yasal alanda sesini duyurmuş, ancak 1980 yılında sıkıyönetim kararıyla kapatılmıştı. yeniden çıkarılmaya başlayan ürün sosyalist dergi'si klasik tkp çizgisiyle yayınlanmaya başladı.

2011 yılında ürün sosyalist dergi çevresi ve likidasyon öncesinde türkiye komünist partisi saflarında mücadele etmiş bireyler birleşerek suphi'den bilen'e gelenek yaşıyor girişimi'ni kurdu. 1 mayıs 2011'de taksim'de alana çıkan girişim parti tüzüğünü internette tartışmaya açarak ve çeşitli il ve ilçelerde toplantılar gerçekleştirerek partileşme sürecini başlatmış oldu. girişim daha sonra adını tkp "kurucular kurulu" olarak değiştirerek partileşme çalışmalarını hızlandırdı.

6 şubat 2012 pazartesi, yasal olarak tkp'nin kurulması için dilekçe verildi. fakat aynı isimde başka bir yasal parti olduğu gerekçesi ile bakanlık hukuka aykırı bir şekilde dilekçeyi kabul etmedi. bakanlığın dilekçeyi kabul etmemesi nedeniyle aynı gün toplumcu kurtuluş partisi adıyla yasal parti başvurusunda bulunmuş oldu. 15 şubat 2012 tarihinde kurucular kurulunun aldığı karar ile toplumcu kurtuluş partisi'nin tüzüğünün birinci maddesi değiştirilerek partinin adı türkiye komünist partisi olarak değiştirdiğini duyurdu ve bu değişikliği yargıtay cumhuriyet başsavcılığı'na bildirdi. doç. dr. sultan uzeltürk ise aynı isimde iki partinin tescil edilmesinin mümkün olmadığını ve kararı anayasa mahkemesinin vereceği belirtti. 29 şubat tarihinde ise yargıtay cumhuriyet başsavcılığı "mevcut siyasi partiler siciline göre aynı isimle başka bir parti bulunduğu ve bu partinin ismi daha öncesinde sicile tescil edildiği için isim benzerliği nedeniyle parti isminizin değiştirilmesi gerekmektedir" şeklinde cevap verdi. bu arada tarihsel tkp'nin bir dizi üyesi ise tkp adıyla ikinci bir yasal parti kurma yönündeki girişimin komünist harekette yersiz bir bölünmeye neden olacağını söyleyen bir deklarasyonu kamuoyuna duyurdu.

i̇sim değişikliği 
15 nisan 2012'de tkp kurucular kurulu, yaşanan şiddet olaylarının medya tarafından "sol içi şiddet" olarak yayınlaması ve 1 mayıs öncesi bir provakosyana yer verilmemesi için partinin adını tkp 1920 olarak değiştirdiğini açıkladı.

ancak anayasa mahkemesi, parti isimlerinin karışıklığa neden olacağı nedeniyle "türkiye komünist partisi 1920" adının ve "tkp 1920" kısaltmasının hükümsüzlüğüne ve partinin siyasi parti sicilinden silinmesine  oyçokluğu ile 26 mayıs 2016'da karar almış ve bu kararı 22 eylül 2016'da duyurmuştur. alınan kararda başkanvekili engin yıldırım ile üye osman alifeyyaz paksüt parti sicilinin silinmesine karşı çıkarken diğer başkanvekili burhan üstün ve üyeler serdar özgüldür, serruh kaleli, alparslan altan, celal mümtaz akıncı, erdal tercan, muammer topal, emin kuz, hasan tahsin gökcan, kadir özkaya ve rıdvan güleç silinmesi yönünde oy kullanmışlardır.

anayasa mahkemesinin kararı üzerine parti adı 12 kasım 2016'da alınan olağanüstü kongre kararıyla değiştirildi. partinin yeni adı toplumcu kurtuluş partisi, kısa adı ise 1920 tkp oldu.

kaynakça 

türkiye'deki eski siyasi partiler
bilimsel sosyalist partiler
türkiye'deki komünist partiler
2016'da kurulan siyasi partiler
2023'te kapatılan siyasi partiler
2016'da türkiye'de kurulan oluşumlar