Kitap tasarımı

kitap tasarımı, bir kitabın çeşitli bileşenlerinin ve ögelerinin içeriğini, stilini, biçimini, tasarımını ve sırasını tutarlı bir birime dahil etme sanatıdır. tanınmış tipograf jan tschichold'un (1902–1974) ifadesiyle, kitap tasarımı, "bugün büyük ölçüde unutulmuş olsa da, geliştirilmesinin artık imkansız olduğu ve yüzyıllar boyunca geliştirilmiş bazı yöntemlere ve kurallara dayanmaktadır. kusursuz kitaplar üretmek için, bu kurallar hayata döndürülmeli ve uygulanmalıdır".  richard hendel kitap tasarımını "gizemli bir konu" olarak tanımlıyor ve bunun ne anlama geldiğini anlamak için bir bağlamını anlamaya ihtiyaç duyulduğunu ifade ediyor.  

modern kitaplar art arda sayfalandırılır ve tüm sayfalar, numaraların görünüp görünmemesine bakılmaksızın kitabın toplam sayfa sayısından sayılır. sayfa numarası veya folyo genellikle sayfanın üst kısmında bulunur, sol sayfada sola yaslı, sağ sayfada sağa yaslı olarak bulunur. folyo bazı durumlarda sayfanın dibinde de bulunabilir, bu konumlandırmaya "damla folyo" denir. damla folyoları genellikle sayfalarda ortalanmış olarak görünür veya sol ve sağ tarafa yaslı olarak yer alır.

ön bilgiler 
ön bilgiler bir kitabın ilk bölümünü içerir ve genellikle sayfa sayısı açısından en kısa bölümdür. ön bilgi sayfaları geleneksel olarak küçük harfli romen rakamlarıyla (i, ii, iii, iv, v, vb.) numaralandırılır; bu, teşekkür metni gibi son anda eklenen bir ön madde içeriğinin eklenmesi hâlinde kitabın geri kalanının yeniden numaralandırılmasını önler. sayfa numaraları boş sayfalarda yer almaz (yani, yarım başlık, ön parça, başlık sayfası, kolofon ve epigraf için olan tek başına sayfalar). bu tür sayfalarda ya numaralandırma hiç yapılmaz ya da i̇çindekiler, ön söz vb. sayfalarda metnin başladığı sayfada damla folyo şeklinde kullanılır. ön bilgiler genellikle çok ciltli bir çalışmanın yalnızca ilkinde yer alır, ancak her ciltte bazı ögeler (i̇çindekiler tablosu veya dizin gibi) yer alabilir.

gövde metin 

bir eserin yapısı, özellikle de gövde metni, genellikle hiyerarşik olarak tanımlanır.

 cilt 
 bir cilt, birbirine bağlı yaprak kümesidir. böylece her çalışma bir cilttir veya ciltlere bölünür. 
 kitaplar ve kısımlar 
 tek ciltli eserler, akademik olmayan yayın dünyasının çoğunu oluşturmaktadır. tek bir cilt bir kitabın bir bölümünü veya kitabın tamamını içerebilir; bazı eserlerde, bölümler birden çok kitabı kapsarken, bazılarında kitaplar birden fazla bölümden oluşabilir. 
 bölümler ve kesimler 
 bir bölüm ya da kesim bir kitabın ya da bir ana bölümün içinde yer alabilir. aynı çalışmada hem bölümler hem de kesimler  kullanıldığında, bölümler bölümler genelde kesimlerin içinde yer alır.  
 modüller ve birimler 
 bazı kitaplarda bölümler, bazen modül adı verilen daha büyük parçalara ayrılmıştır. bölümlerin numaralandırılması her modülün başında yeniden başlayabilir. özellikle eğitim kitaplarında bölümlere genellikle birimler denir.

arka bilgiler (son bilgiler) 
arka bilgiler, (son bilgiler olarak da bilinir) kullanıldığı takdirde, genelde aşağıdaki bileşenlerin tümünden ya da bazılarından oluşur: 

arka bilgilerde arapça numaralandırma devam eder.

cildin ön kapağı, sırtı ve arka kapağı 

ön kapak kitabın önüdür ve bu şekilde tanımlamak için metin veya grafiklerle işaretlenmiştir (yani kitabın en başıdır). ön kapak genellikle en azından kitabın adını veyazarını içerir, çoğunlukla da bir bir çizim, ilüstrasyon ya da fotoğrafla desteklenir .

sırt, bir kitap, rafta durduğundan bir kitabın dikey kenarıdır. üzerine kitabı tanımlamaya yardımcı olacak metinler vardır. türkiye'de anglo-sakson geleneğe uygun olarak sırt metni, dikey olarak yukarıdan aşağıya doğru uzanır. kıta avrupa'sındaki kitaplarda, dikey sırt metni birçok durumda aşağıdan yukarıya doğru ilerler.  . sırt genellikle (varsa dekorasyonun yanı sıra) şu dört öğenin tümünü veya bir kısmını sırayla içerir: (1) yazar, editör veya derleyici; (2) kitabın adı; (3) yayıncı; ve (4) yayıncı logosu. abd'de sırta yayıncı logosu koymak avrupa'daki gibi yaygın bir uygulama değildir.

ciltleme 
kitaplar ciltlerinin fiziksel doğasına göre iki kategoride sınıflandırılır. kalın ciltli (veya bez ciltli), esnek olanların aksine sert kapaklı kitapları ifade eder. ciltli bir kitabın ciltlenmesi genellikle kumaş, deri veya diğer malzemelerle kaplı tahtaları (genellikle kartondan yapılır) içerir. cilt genellikle tel dikiş kullanılarak sayfalara dikilir.

daha az pahalı bir ciltleme yöntemi, ciltsiz kitaplar için kullanılır (bazen "ciltsiz" ya da yumuşak kapaklı olarak adlandırılır). çoğu kağıt kapaklı kağıt veya açık karton ile bağlanır, ancak başka malzemeler de (plastik gibi) kullanılabilir. kapaklar esnektir ve genellikle yapıştırıcı kullanılarak sayfalara bağlanır (kusursuz ciltleme/perfect binding). bazı küçük ciltsiz kitaplar cep kitapları olarak sınıflandırılır. bu kitaplar normalden küçüktür - cebe sığacak kadar küçüktür (özellikle pantolonunun arka cebine). ancak, cebe sığma kapasitesi artan sayfa sayısı ve artan kitap kalınlığıyla azalmaktadır.

sayfa dağılımı 

kitap tasarımında temel bir birim sayfa dağılımıdır. sol sayfa (verso olarak adlandırılır) ve sağ sayfa (recto olarak adlandırılır) aynı boyut ve en boy oranına sahiptir ve sırttaa birbirine bağlandıkları olukta ortalanır.

öte yandan, her bir sayfanın tasarımı sayfa oluşturma kurallarına tabidir.

alfabedeki harf setlerinin veya kelimelerin bir sayfadaki olası düzeni, yazı alanı olarak adlandırılır ve kitabın sayfa tasarımında önemli bir öğedir. metnin kolay okunabilir olması için kitabın iç kısmında (sırta dayanan kısmı) yeterli boş alan olmalıdır. kitap kalınlaştıkça sayfanın iç payının genişliği orantısal olarak artırılır. öte yandan, kitabı çerçeveleyen sayfanın diğer üç kenar boşluğu, hem pratik hem de estetik nedenlerle uygun boyutta yapılır.

baskı alanı 
baskı alanı veya yazı alanı (almanca satzspiegel) bir kitabın, derginin veya diğer basın çalışmalarının kağıdındaki etkin alanı belirler. baskı alanı, çevredeki kenarlıklar veya başka bir deyişle, yazdırılan alanın dışındaki oluklar ile sınırlıdır.

almanca terimin kökeni sıcak metal dizgisinden gelir: masanın üstünde dizgicinin ters harfleri doğru okuyabileceği bir ayna (almanca: spiegel) vardı.

 tipo baskı
 sayfa numaralandırması
 görsel tasarım

kaynakça

atıflar

kaynakça