Hindistan'da din

hindistan'da din, çeşitli dini inanç ve uygulamalar ile tanımlanır. hindistan'da laiklik, bütün dinlerin devlet tarafından eşit bir şekilde muamele görmesi demektir. hindistan, 1976'da anayasa değişikliği ile laik devlet olmuştur. hint altkıtası, dünyanın dört büyük dininin doğduğu yerdir, bunlar; hinduizm, budizm, jainizm ve sihizm. hindistan tarihi boyunca din, ülkenin kültürünün önemli bir parçası olmuştur. dinsel çeşitlilik ve dini hoşgörü, hem yasayla hem de gelenekle ülkede kurulmuştur; hindistan anayasası, din özgürlüğünün temel bir hak olduğunu ilan etmiştir.

hinduizm 

bir dinî gelenekler dermesi olan hinduizmin temelini belirleyen inanışları tanımlamak pek kolay değildir. zira hindistan nüfusunun büyük çoğunluğunun sahip olduğu bu inancı şekillendiren öğretiler; tek bir felsefeden ibaret değildir. hinduizm belki de bu şekilde hem teorik alanda hem de uygulamada farklılıklar içerdiğinden dolayı "dinler mozaiği" diye anılabilecek tek dinî gelenektir. bu dinin bir kurucusu ya da kutsal kitabı yoktur. rig veda, upanişadlar ve bhagavad gita; hinduların kutsal metinleri olarak gösterilebilir. çoğu dinlerin aksine hinduizm, tek bir tanrıya tapınmayı öngörmez. bir hindu; şiva, vişnu, rama, krişna veya diğer tanrı ve tanrıçalara tapabilir ya da her ferdin içinde yer alan "yüce ruh"a veya "yıkılmaz ruh"a inanabilir ve hâlâ hindu olarak anılabilir. terazinin bir yanında nihaî hakikat yolunda bir arayış; diğer tarafında ise ruhlara, ağaçlara ve hayvanlara tapan mezhepler vardır. hinduizm’de sadece tanrı ve tanrıçalarla ilgili değil; güneş, ay, gezegenler, nehirler, okyanuslar, ağaçlar ve hayvanlarla da ilgili festivaller (şenlik) ve törenler vardır. en popüler olanları deepavali, holi, dussehra, ganesh chaturthi, pongal, janamasthmi ve şiva ratri festivalleridir. hinduizmi ilginç kılan ve hint geleneğini zenginleştirip renklendiren; bu sayısız şenlik etkinlikleridir. hint mitolojisi ve yaşayan tanrılar mahabharata ve ramayana gibi destansı kahramanların ölümsüz olduğuna ve insanlar gibi hayatta olduklarına inanılır. hinduizm tanrıları; hem insanüstü hem de insan gibidir ve onlara karşı ayrı bir sıcaklık ve aşinalık duygusu vardır. ramayana kahramanı rama; onur ve cesaret gibi nitelikleri temsil eder ve bir erkeklik modeli olarak görülür. karısı sita tipik bir hint kadınıdır ve kocasıyla beraber sürgündeyken lanka kralı ravana tarafından kaçırılmıştır. sita’nın rama, kardeşi lakşmana ve sadık maymunu hanuman tarafından kurtarılışı, bu son derece ilginç hikâyenin etrafında örülmüştür. bu destandan çeşitli hikâyeler, nesilden nesile anlatılagelmiştir. dinî panayırlar, festivaller ve âyinler; bu efsaneleri canlı tutmuştur ve her etkinlik, eski hikâyelerin yeniden anlatılması için bir fırsat olmaktadır. mahabharata’daki heyecan verici metinler; yakın akraba olan pandavalar ve kauravalar arasındaki hanedan kavgasının hikâyesini anlatır. efendi krişna, bu büyük destanda çok önemli bir rol oynar. kendisi; pandavalardan arjuna’nın arkadaşı, rehberi ve filozofudur. arjuna ise savaş alanlarında akrabalarını öldürmekte tereddüt gösterdiğinde ona bu tereddüdü aşmasında yardımcı olur. krişna’nın hikmetli felsefesi ve öğretileri, bhagavad gita’da yazılmıştır. krişna; çocukken tereyağı çalan, gençken de flüt çalıp yaramazlık yapan bir tanrı olarak bilinse de yetişkin yıllarında daha ciddî tarafının ön plana çıktığı hikmetli bir filozof olarak tasvir edilmiştir. hindistan’ın tamamında, hinduların taptığı birçok tanrı ve tanrıça vardır. bunların arasında hinduizm için en önemli olanı; sırasıyla yaratıcı, koruyucu ve yok edici olarak bilinen brahma, vişnu ve şiva üçlemesidir. brahma’nın pusuladaki dört yöne tekabül eden dört başı vardır. hayatı ve tüm evreni yarattığına inanılır. vişnu; doğum ve yeniden doğum devr-i dâimini yöneten koruyucudur. ayrıca dünyayı kötü güçlerden korumak için çok defa dünyaya geldiğine dair bir inanış vardır. rama ve krişna’nın, vişnu’nun tecessüm etmiş (cismaniyet kazanmış, bir bedene girmiş) hâli olduğu düşünülür. genellikle boynuna sarılı bir kobra yılanı ile görülen şiva; tüm kötülükleri yok eder ve birçok tecessümü vardır. görülemeyen tanrılar, tanrısal güçleri simgeleyen birçok imge ve putlarla temsil edilir. birçok put, tanımsız güzelliğe ve ihtişama sahip süslü tapınaklarda korunur. hint tanrıları; tapınaklarda, karla kaplı tepelerde, nehirlerde, okyanuslarda ve hintlerin zihinlerinde ve kalplerinde canlıdır.

i̇slam 

i̇slam hindistan’da 8. yüzyılın başlarında arap tüccarlar aracılığıyla girdi, fakat gerçek etkinliğini 12. yüzyılda kazandı. hindistan'ın müslümanlaşması büyük çoğunlukla türklerle olmuştur. i̇lk olarak gaznelilerle başlayan türk-i̇slam devletleri zinciri tuğluklular, lodiler, delhi türk sultanlığı ve son olarak babür i̇mparatorluğu'yla 1858 senesinde sona ermiştir. i̇ngilizlerin babür devletini ortadan kaldırmasıyla hindistan'daki 9 asırlık türk-i̇slam hükümdarlığı da sona ermiştir. türk sultanları içinde gazneli mahmut, babür şah, ekber şah en meşhur olanlarıdır. 17. asırda hindistan'da yaşamış olan i̇mâm-ı rabbânî ahmed el- farukî el serhendi i̇slam'ın yayılmasında ve doğru bir şekilde yaşanmasında fazlasıyla etkili olmuştur. yine bu dönemden önce de türkistanlı alimlerin ve talebelerinin i̇slam'ın yayılmasında büyük katkıları olmuştur. bunlardan en çok akla gelenleri hoca ahmed yesevi, muhammed bahaüddin nakş-ı bend ve abdülkadir geylani'dir. hinduizmin dalları olarak ortaya çıkan budizm, jainizm ve sihizm’in aksine i̇slam’ın anlayışları, gelenekleri ve dini pratiği bu inanca mahsustur ve evrensel kardeşliği ve her şeye gücü yeten allah’a teslimiyeti öngörür. 12. yüzyılda müslüman akınları ve 16. ve 17. yüzyıllardaki babürlü türk idaresi hindistan’da i̇slamiyet’in yayılışında etkili olmuştur. i̇slam’ın evrensel sevgi ve barışa yönelik mesajı daha sonraları tasavvuf ehlinin yardımlarıyla da yayılmıştır. kabir ve nanak gibi tasavvuf ehillerinin yaymış olduğu kardeşlik ruhu hindistan’daki katı kast sisteminin çözülmesinde yardımcı olmuştur. i̇ki inancın karşılıklı iletişimi hayatın ve kültürün her alanında hindu ve i̇slami unsurların bir sentez oluşturmasını sağlamıştır. günümüzde de 138 milyonla dünyanın 3. büyük müslüman topluluğu hindistan'da yaşamaktadır.

sihizm 
sihizm olarak geçen sıkh dini; hindistan 'da takriben 1500 'lü yıllarda doğmuştur. günümüz hint yarımadası 'nda diğer dinlere nazaran daha aktif ve uzlaşmaz tutumu ile gündemde kalmaya çalışan sıkh dini, hint felsefesi'nden kaynaklanan maya ve nirvana tasavvurlarını benimsemiş olmakla tanınmıştır. sihizm, günümüzde hindistan'ın dini ve siyasi hayatında önemli yerini korumaktadır.

hristiyanlık 

hristiyanlığın hindistan’a güney hindistan’da bir müddet kalan ve büyük ihtimalle de orada ölen havarilerden thomas ile geldiğine inanılır. fakat ülkeye gelen ilk misyonerin bartholomeo olduğunu düşünenler de vardır. tarihi bilgilere göre hindistan’daki misyoner etkinlikler 1544 yılında francis xavier’in gelişiyle başladı. onu başta portekiz’den, daha sonra da danimarka, hollanda, almanya ve i̇ngiltere gibi ülkelerden gelen misyonerler izledi. 18. ve 19. yüzyıllarda hem katolik hem de protestan misyonerler hristiyan öğretilerini yaydılar. bugünkü hindistan toplumu üzerindeki modern etkilerde hristiyanlığın payı da vardır. hristiyan misyonerler tüm ülkede okullar ve kolejler açarak inanç ve iyi niyet mesajları yaydılar. hristiyanlık ve öğretileri mahatma gandi de dahil olmak üzere birçok aydını ve düşünürü etkilemiştir. bugün hindistan’da 30 milyon kadar değişik mezheplerden hristiyan vardır.

budizm 
budizm, hinduizmin bir kolu olarak ortaya çıkmış fakat zamanla tüm asya’da yaygın hale gelmiştir. bu inancın kurucusu gautama buddha’nın kişiliği ve öğretileri japonya, çin ve asya’daki milyonlarca insanın tarafından inanılmaktadır. budizm ile hinduizmin temel öğretileri arasında güçlü bir benzerlik vardır. budizm devamsızlık ilkesi veya kanunu üzerine kurulmuştur. buna göre, bazı şeyler diğerlerinden daha uzun sürse de, her şey değişime tabidir. budizmin diğer temel ilkesi hiçbir şeyin tesadüfen meydana gelmediğini ileri süren sebep kanunudur. tüm olayların meydan gelişlerindeki etken doğa güçlerinin yanında karmadır. yok edilemez ruh ve yeniden doğum devr-i daimi kavramları bu iki temel felsefeden kaynaklanmaktadır. buda, aşırı rahat düşkünlüğü ve her şeyden uzak durma iki uç nokta arasında dengeli ve ahenkli bir hayat tarzı olarak orta yol’u savunmuştur. budizm dört asil gerçeğe dayanır: 1. istırap evrenseldir, 2. istırabın sebebi hırs ve aşırı arzudur, 3. istırabın üstesinden gelinebilir ve önlenebilir, 4. arzulardan sıyrılmak ıstırapları yok edebilir. istırabı önlemek için kişi aşırı arzularına galip gelmelidir ki bu nirvanaya ulaşmayı ve aydınlanmanın tamamlanmasını sağlar.

kaynakça 

hindistan'da din