İğnatyüs Maloyan

şükrallah maloyan (ermenice: իգնատիոս մալոյեան i̇knadios maloyan, d. mardin, 8 nisan 1869 – ö. 11 haziran 1915), ermeni soykırımı'na kurban giden keşiş, 1911 ve 1915 yılları arasında mardin katolik başpiskoposu. zorla müslümanlığa geçmek istemediği için osmanlı hükûmeti tarafından işkence çektirilerek öldürüldü. 2001 yılında papa ii. jan pol tarafından şehit olarak kutsandı ve taziz edildi.

hayatı 
melkon ve feride'nin oğlu şükrallah maloyan, 1869 senesinde mardin'de doğdu. on dört yaşındayken, ermeni katolik cemaat'in rahibi onda rahiplik mesleğinin belirtilerini fark etti ve onu bugün hala bulunduğu lübnan'daki büzummar manastırına gönderdi.

6 ağustos 1896'da i̇sa'nın başkalaşım bayramı'nda teolojik çalışmalarını bitirdikten sonra, büzummar manastır kilisesinde rahip olarak görevlendirildi, bzommar ataerkil düzeninin bir üyesi oldu ve i̇ğnatyüs dini adını antakyalı i̇gnatius onuruna kabul etti. 1897-1910 yılları arasında maloyan, iyi itibarının yaygınlaştığı i̇skenderiye ve kahire'de bölge rahibi olarak görev yaptı.

ermeni katolik patriği boğos bedros xii sebbağyan, 1904'te onu yardımcısı olarak atadı. ancak gözüne çarpan ve nefes almakta güçlük çeken bir hastalık nedeniyle mısır'a döndü ve 1910'a kadar orada kaldı. sonra patrik maloyan'ı düzeni sağlamak için mardin piskoposluğu'na gönderdi.

22 ekim 1911'de piskoposlar meclisi vatikan'da toplandı ve ignatius maloyan'ı mardin başpiskoposu olarak adadı. maloyan memleketine döndü, yeni görevini devraldı ve hamidiye katliamları'ndan dolayı harap olmuş piskoposluğu yenilemeyi, özellikle kutsal kalbe bağlılığı teşvik etmeyi planladı.

şehitliği 
1915 yazında diyarbakır valisi reşit bey mardin'de ermeni soykırımını başlattı. mardin emniyet müdürü mahmduh bey'in talimatıyla başepiskopos maloyan, başpiskoposluğunun neredeyse tüm din adamları ve müminleriyle birlikte zorla çöle sürgüne ve ölüm yürüyüşe götürdü. sürgün edilenler koluna şeyhan yakınlarındaki bir kürt köyü olan aderçek'e kadar eşlik edildi, burada sayılarından 100'ü türk birlikleri tarafından yakındaki mağaralara götürüldü ve öldürüldü.

başepiskopos maloyan, rahiplerinin ve müminlerinin gözleri önünde katledildiğini izlerken memduh bey tarafından i̇slam'ı seçerse hayatının bağışlanacağını söyledi. başepiskopos önce salt medeni meselelerde padişaha bağlılık yemini etti, ancak "size söyledim, inancım ve dinim uğrunda yaşayıp öleceğim. tanrım ve rabbimin haçı ile gurur duyuyorum" diye ekledi. bu, sütuna diyarbakır'dan yaklaşık dört saat uzaklıkta bir vadiye gitmesini emreden memduh bey'i öfkelendirdi. orada, 10 haziran'da, kalan 200 sürgün öldürüldü ve başepiskopos maloyan, memduh bey tarafından bizzat idam edildi. yerel kürt nüfusu toplandı ve benzine bulanana ve yakılana kadar beş saat boyunca dokunulmadan kalan kurbanların cesetlerinden kıyafetleri çıkardı ve çaldı.

ayrıca bakınız 
 flavien melki

kaynaklar 
 "մեծ եղեռնի նահատակ իգնատիոս արք. մալոյան (archbishop ignatius maloyan, martyr of the great calamity)." azg. october 18, 2001.
 saints and blesseds of the armenian catholic church
 vatican.va entry on blessed ignatius maloyan

notlar 

1869 doğumlular
1915 yılında ölenler
mardin doğumlular
osmanlı ermenileri
doğu katolik papazlar
hristiyan keşişler
katolik başpiskoposlar
suikast sonucu ölen osmanlılar
ermeni aziz ve azizeler
hristiyan şehitler
19. yüzyılda hristiyan dinî liderler
i̇slam ve şiddet
ermeni kırımı kurbanları
20. yüzyıl başpiskoposları
ermeni katolikler