Bağımsızlık Günü (İsrail)

bağımsızlık günü (   yom ha'atzmaut. "bağımsızlık günü"), 1948'de i̇srail bağımsızlık bildirgesi'ni anan i̇srail'in ulusal günüdür . resmi ve resmi olmayan bazı etkinliklerle kutlanır.

i̇srail, i̇brani takvimine göre 5 iyar'a denk gelen 14 mayıs 1948'de bağımsızlığını ilan etmiştir ancak aynı gün gerçekleşen sebt günü'ne itaatsizlik edilmemesi amacıyla 5 iyar'dan birkaç gün önce ya da sonra kutlanabilmektedir. israilli terör kurbanları ve ölen askerlere ithaf edilen yom hazikaron, bağımsızlık gününden önceki günde gerçekleşir.

i̇brani takvimine göre günler gün batımında başlar, bu nedenle bağımsızlık günü, gün batımıyla başlayıp ertesi gün akşam üstüne kadar devam eder. en son yom haatzmaut, 4-5 mayıs 2022 tarihinde gün batımından, ertesi günün gün batımına kadar sürmüştür.

tarih 

bağımsızlık günü, 14 mayıs 1948'de geleceğin başbakanı david ben-gurion başkanlığındaki yahudi liderliğin i̇srail devleti'nin kuruluşunu ilan etmesi üzerine inşa edilmiştir . açıklamadan hemen önce ben-gurion duygularını aşağıdaki gibi özetlemiştir:filistin yahudileri dans ediyordu çünkü insanlık tarihindeki en önemli başarılardan birine şahit olmak üzereydiler: binlerce yıl önce vatanlarından sürülmüş olan, sayılamayacak kadar çok pogrom, baskı ve soruşturmaya maruz kalan ancak kimliklerinden vazgeçmeyi reddeden, maruz kaldıkları baskıların aksine kimliklerini güçlendirdiği insanlar, sadece birkaç yıl önce insanoğlunun gördüğü, dünya yahudilerinin 3'te birini öldüren en büyük katliama, maruz kalan insanlar, evlerine kendi bağımsız devletlerinin vatandaşları olarak döneceklerdi.bağımsızlık, 15 mayıs 1948'de bitirileceği duyurulan i̇ngiliz filistin mandası'nın bitişinden sekiz saat önce ilan edildi.

14 mayıs 1948'de ilan edilen i̇srail bağımsızlık bildirgesinin, birleşmiş milletler genel kurulunca alınmış karar ve i̇sraillilerin doğal ve tarihsel haklarına dayanarak açıklandığı söylenmiştir. bildirge, ben-gurion'un eretz i̇srail'inde bir yahudi devleti kurulduğunu bildiren cümleleriyle sonlanmıştır  .

yeni kurulan devlet, abd, sscb ve daha birçok ülke tarafında hızlı bir şekilde tanınmıştır. ancak çevredeki arap ülkeler tanımamış ve bağımsızlık ilanını takiben savaş ilan etmişlerdir. bu hamleyle 1947-1948 filistin iç savaşı tırmanmıştır  .

etkinlikler

bağımsızlık günü arifesi 
yom hazikaron, i̇brani takviminde günlerin akşamüstü bitmesinden dolayı gün batımıyla beraber biter. hemen ardından bağımsızlık günü başlar.

herzl dağı, kudüs'te her yıl bağımsızlık günü akşamı resmi bir tören yapılır. törende, i̇srail parlamentosu sözcüsünün konuşması, i̇srail bayrağını simgeleyen sanatsal gösteriler, her yahudi kabilesini temsil eden on iki meşalenin törensel olarak yakılması gibi etkinlikler düzenlenir. meşalelerin yakılması için seçilen bir bölgede yüksek sosyal yararlılık sağlamış i̇srail vatandaşları tarafından yapılır. çoğu şehirde meydanlarda i̇srailli sanatçıların performansları ve havai fişek gösterileri düzenlenir. meydanların etrafındaki caddeler trafiğe kapatılır

bağımsızlık günü 

 i̇srail devlet başkanı tarafından verilen, 120 idf askerini onurlandırmak için yapılan resepsiyon.
 kudüs'te uluslararası i̇ncil yarışması.
 kudüs'te i̇srail ödül töreni.
 i̇srail savunma kuvvetleri, bazı üslerinin halka açılması.
 i̇srail müzik festivali 

1948'den 1973'e kadar i̇srail savunma kuvvetleri tarafından geçit töreni düzenledi.

i̇srailli aileler geleneksel olarak bağımsızlık gününü piknik ve barbekü yaparak kutlar. balkonlar i̇srail bayraklarıyla süslenir ve araba camlarına küçük bayraklar yapıştırılır. bazıları bayrakları yom yeruşalayim sonrasına kadar yerinde bırakırlar. televizyonları tarafından etkinlikler canlı olarak yayınlanır ve klasik i̇srail filmleri yayınlanır.

dini gelenekler 

yaygın toplumsal hissiyatı göz önünde bulunduran hahambaşlık, 1950-51 bağımsızlık günü kutlamaları sırasında, bağımsızlık gününün küçük bir dini bayram olarak kabul edilmesine karar verdi. hahamlar ayrıca " sefirah döneminde gerçekleşen bu günde enstrümantal müzik ve dansları onaylayamayacaklarına" hükmetti. hallel'in kutsamasının okunması 1973'te i̇srail hahambaşısı shlomo goren tarafından yapıldı. bu kararlar, sefarad muadili haham ovadia yosef  ve amerika'daki modern ortodoks yahudiliğin lideri haham joseph b. soloveitchik tarafından şiddetle kınandı.

dini siyonist hareket, bazen bazı mezmurların okunmasını ve  haftarahının okunmasını içeren bir ayin yarattı. ancak bu uygulama bazı din çevrelerince sorgulandı.

zamanlama 
bağımsızlık günü, i̇brani takvimine göre iyar'ın 5. günü olarak kabul edilmiştir. bu tarihin gregoryen takvimdeki karşılığı 14 mayıs 1948'dir.

ancak günümüzde bağımsızlık günü nadiren 5 iyar'da kutlanır. çoğu zaman birkaç gün ileri ya da geri alınır. i̇brani takvimine göre 5 iyar bir pazartesi, çarşamba, cuma ya da cumartesi gününe denk gelebilir. sebt i̇hlaline sebep olmamak için 1951 yılında, 5 iyar'ın cuma ya da cumartesi günlerine denk gelmesi durumunda, kutlamaların bir önceki perşembe gününe(3 ya da 4 iyar) alınması kararlaştırılmıştır.  buna ek olarak, 2004 yılından beri, 5 iyar pazartesi gününe denk geldiğinde kutlamalar salı gününe kaydırılmaktadır (6 iyar). pazar gününden kaçınılmasının sebebi, kutlama hazırlıklarının sebt ihlali yaratma ihtimalidir. bütün bunların sonucunda bağımsızlık günü, 3 ve 6 iyar arasında bir günde kutlanmaktadır ve sadece salı, çarşamba veya perşembe günleri yapılabilir. kutlamalar ancak 5 iyar bir çarşamba gününe denk geldiğinde gerçek gününde yapılabilir.

geçmiş ve yaklaşan bağımsızlık günülerinin gregoryen tarihleri:

 8 mayıs 2019(gün batımı) -- 9 mayıs 2019(gün batımı)
 28 nisan 2020(gün batımı) -- 29 nisan 2020(gün batımı)
 14 nisan 2021(gün batımı) -- 15 nisan 2021(gün batımı) 
 4 mayıs 2022(gün batımı) -- 5 mayıs 2022(gün batımı)
 25 nisan 2023(gün batımı) -- 26 nisan 2023(gün batımı)
 13 mayıs 2024(gün batımı) -- 14 mayıs 2024(gün batımı)
 30 nisan 2025(gün batımı) -- 31 nisan 2025(gün batımı)
 21 nisan 2026(gün batımı) -- 22 nisan 2026(gün batımı)

i̇srailli arap tepkileri 
bazı i̇srailli araplar yom ha'atzmaut'u kutlarken diğerleri bunu tarihlerinde "nekbe" (felâket) olarak tanımlanacak trajik bir gün olarak görmektedirler. 1949'da fiilen ve 1998 yılında resmî olarak yaser arafat; 15 mayıs'ı "nekbe günü (felâket günü)" olarak anmıştır.

kaynakça

dış bağlantılar 

 bağımsızlık günü  knesset
 yom haatzmaut için çalışma sayfası: fısıh hagada ve i̇srail'in bağımsızlık bildirgesi
 yom haatzmaut için muhafazakar hareketin el hanisim'i 
 haham eliezer melamed, peninei halachah – zmanim, yom haatzmaut
 adi sherzer. sivil din, i̇srail tarzı: bağımsızlık günü örnek olay i̇ncelemesi , tlv1 radyo

bağımsızlık günleri
i̇branice metin içeren maddeler
i̇srail
özel günler
i̇srail tarihi
yahudi tarihi
holokost