Emba Nehri

emba ( embi ya da  jem, ), batı kazakistan'da bir nehirdir.  uzunluğunda ve  drenaj havzasına sahiptir. nehir, aktöbe ve atırav eyaletlerinden akmaktadır.

nehir yolu
emba, mugodzhar'ın batı yamaçlarından doğar ve güneybatıya doğru üstyurt platosu'ndan hazar denizi'ne akar. hazar denizi'ne girmeden yaklaşık  önce, yer yer birkaç göl oluşturur ve bu göller ince kanallarla birbirine bağlıdır. burada ayrıca bir dizi sığ lagün bulunur. 18. yüzyılda bu lagünler gemi taşımacılığı için uygundu.

nehirin üçte birlik alt kısmı tuzlu jeolojik katmanların bulunduğu bir bölgeden geçer ve bu da suyun tuzluluk oranının artmasına neden olur. petrol ve doğal gaz açısından zengin olan emba sahası, nehrin aşağı kesimlerinde yer almaktadır.

emba kar suların erimesi ile beslenen bir nehirdir. kasım-mart ayları arasında donmaktadır. hazar denizi'ne sadece sel dönemlerinde ulaşır.

nehir kolları
emba'nin sağ kolu temir, sol kolu atsaksy nehirleridir.

avrupa ve asya arasındaki sınır
bazı uzmanlara göre emba nehri asya ve avrupa arasındaki sınırı temsil etmektedir. bu ilk olarak i̇sveçli subay ve haritacı philip johan von strahlenberg tarafından öne sürülmüştür.

rus coğrafya derneği'nin nisan/mayıs 2010'da kazakistan'a yaptığı keşif gezisinin  ilk sonuçları, avrupa ile asya arasındaki sınırın ural nehri ve emba boyunca belirlenmesinin yeterli bilimsel temele sahip olmadığını göstermiştir. sorun, güney ural dağları'nın kendi ekseninden sapması ve birkaç parçaya bölünmesidir. dağlar giderek düzleşmekte ve coğrafi bir sınır olarak önemini yitirmektedir. ural ve emba nehirlerini güney sınırı olarak kabul etmek çok anlamlı değildir çünkü araziler her iki tarafta da benzerdir. ayrıca yaşam ve ekonomik alanlar da nehirler tarafından bölünmüş değildir.

keşif gezisi sonucunda şu öneride bulunulmuştur: sınırın güney kısmı; ural dağları'ndan mugodzhar tepeleri'ne (kazakistan, aktöbe eyaleti), oradan da hazar depresyonu'nun güney kenarı boyunca, doğu avrupa platosu'nun bittiği yere kadar uzanmaktadır. hazar depresyonu milyonlarca yıl önce hazar denizi'nin üstyurt platosu'nun batı yamaçlarını aşındırmasıyla oluşmuştur. bilim adamlarına göre, avrupa ve asya arasındaki sınır, jeolojik oluşumların bulunduğu bu yamaçlar olarak düşünülmelidir.

petrol havzası
emba petrol havzası, doğuda mugodzhar tepeleri ve batıda volga nehri arasında kalan bölgede yer almaktadır. bu bölge eskiden beri mucize yağ ile kutsanmış topraklar anlamına gelen maily kiyan olarak biliniyordu. i̇ngiliz tüccar gok, 17. yüzyılın ortalarında seyahatı sırasında emba nehri yakınlarında su yerine petrol fışkıran bir pınar gördüğünden bahsetmiştir. bolşevikler 1919-1921 yılları arasında, petrolü rusya'nın merkezine taşımak için alexandrov gay tren istasyonundan başlayarak algemba demiryolu ve boru hattını inşa etmeye çalışmışlardır. ancak lojistik sorunlar nedeniyle büyük can kayıpları yaşandı ve proje başarısızlıkla sonuçlandı.

dipnot
emba nehrinin adı, alexander von humboldt'a göre, bizanslı bir yazar olan menander protektor'un bir yazısında ikh (eski yunanca ἴχ) nehri olarak geçmektedir.

emba kıyısındaki yerleşim yerleri 
 embi (emba)
 zhem

galeri

ayrıca bakınız
kazakistan nehirleri listesi

kaynakça

kazakistan'daki nehirler
aktöbe eyaleti
atırav (il)
hazar denizi nehir kolları
hazar depresyonu