İzlanda'da Kölelik

vikingler kıyı şehirlerini kurmaya başladığından beridir kölelik yüzyıllardır i̇rlanda'da vardı. ancak 11. yüzyılda dublin i̇skandinav-gal krallığında zirveye ulaştı.

tarihi

gal i̇rlanda 
batı roma i̇mparatorlunun düşüşü, aziz patrick gal akıncıları tarafından kaçırılmasıyla roma britanyasının  istikrarsızlaşması ardından i̇rlanda denizi boyunca yaklaşık iki yüz yıl gal akıncıları insanları kaçırdı ve köleleştirdi.

brehon kanunlarında bir klan bölgesinde doğup doğmadığın fark etmeksizin, senchus mór [shanahus more] ve acaill kitabı [ack'ill], "daer fuidhir" ("alt köle") bir klana ait olmayan kimseye verilen bir isimdi. bu özgür olmayanların üç sınıfı arasındaki en düşük olanıydı. bu sınıf da saer ve daer olarak alt bölümlere ayrılmıştı, daer fuidhirler kölelere en çok benzeyen sınıftı. bu en düşük sınıf bile tamamen umutsuz değildi yükselme ve terfi mümkündü ve gerçekten de sürekli çalışma hakimdi. fuidhirsin takdimi birçok yolla caydırılıyordu ve takdim edildiklerinde ise, suçlu olmayanların esenliğini ve kurtuluşunu kolaylaştırılırdı. bu nedenle belirli bir sürece göre hiçbir aile kalıcı olarak aynı sınıfta kalmaz kastın ve gelişimin tutuklayacağı bir suç işlemedikleri sürece kademeli olarak bir alt sınıftan yukarı sınıfa geçerlerdi.

viking çağı 
9 ile 12. yüzyıl arasında özellikle viking/norse-gael dublin köleliğin artmasına neden olan köle ticareti merkeziydi. 870'de çoğunlukla olaf the white ve ivar the boneless liderliğinde i̇skoçya'daki strathclyde krallığının başkenti olan dumbarton kalesi(alt clut)'nin surlarına pusu kuruldu ve ertesi yıl dublin köle pazarlarına bölgenin halkının çoğunu götürülmüştür.

vikingler i̇lk i̇skandinav dublini', 841'de kurduklarında köle pazarlarınıda kurmaya başladılar köleleri i̇zlanda ve i̇spanya'ya  kadar uzak ülkelerin yanı sıra anadolu  ve gallerin nufusun %40'ını oluşturduğu i̇zlanda kadar uzak yerlere i̇rlandalıları gönderdirler. 875'de i̇zlanda'daki i̇rlandalı köleleri roma i̇mparatorluğunun sonlanmasından  beridir,hjörleifr hróðmarsson'nın köleleri onu öldürüp vestmannaeyjar.'e kaçtığı,  avrupa'nın en büyük köle isyanını başlattılar. neredeyse tüm köle akınları leinster ve güneydoğudaki ulster'de olurken güney ve batıda da benzer olaylar yaşanıyordu ancak yalnızca aran adasındaki hebrides akını kayıt edilmişti.

kölelik 11. yüzyıl boyunca i̇zlanda boyunca yaygın hale geldi çünkü batı avrupa'da dublin en büyük köle pazarı haline geldi. tedariğin ana kaynağı i̇rlanda'nın iç bölgesindeki galler ve i̇skoçyaydı. 1080'de fatih william'ın i̇ngiliz ve gal kıyılarını birleştirmesi ile i̇rlandalı köleliği azaldı ve i̇ngiltere krallığı 1102'de köleliği yasakladığında ciddi bir darbe aldı. hiberno-normanlarının köleliği feodaliteye çevirmesinin ardından köle ticareti 1169'dan sonra i̇rlanda'nın norman fethini onaylamak için kullanıldı.  1171'de armagh konseyi i̇rlanda'daki köleleştirilmiş tüm i̇ngiliz erkek ve kadınlarını özgür bıraktı.  armagh konseyi kararıyla i̇ngilizlerin çocuklarını köle olarak sattığı açığa çıktı. "çünkü şimdiye kadar tüm krallıkları boyunca halklarının ortak zararına olan i̇ngiliz halkı, oğullarını ve akrabalarını i̇rlanda'da satmaya, çocuklarını herhangi bir ihtiyaç veya yoksunluk çekmemek için köle olarak satışa sunmaya alışmıştı."

atlantik köle ticareti 
i̇rlanda nüfusunun bazı kesimleri, 1660 ve 1815 yılları arasında siyahi afrikalı kölelerdeki atlantik köle ticaretiyle uğraştı. kütüphaneci liam hogan  i̇rlandalı tüccarların dolaylı olarak çoğunlukla yardımcı olarak nasıl kâr ettiklerini anlattı.

daha doğrudan etkilerde örneğin william ronan kraliyet afrika şirketi için çalıştı ve 1687 ile 1697 yılları arasında dünyanın en büyük köle pazarlarından birini işleten gold coasttaki (modern ghana) cape coast kalesindeki tüccarlar komitesinin başkanı oldu. i̇rlanda asıllı bir fransız ve nantesmerkezli tanınmış bir jacobiteolan antoine walsh, köle ticaretinden elde ettiği servetini 1745 jacobite ayaklanmasını finanse etmek için kullandı. jamaican tesisinde gözetimci olarak on yedi yıl çalışan benjamin mcmahon daha sonrasında bir köle karşıtı oldu ve deneyimleri hakkında yazdı. tralee doğumlu i̇rlandalı david tuohy, liverpool'a göç etti ve köle ticaretini de içeren ticari faaliyetlerini yönetmek için şehre yerleşmeden önce köle gemilerinde kaptan oldu. felix doran(1708-1776) i̇rlandalı bir katolikti, i̇rlanda'da doğdu ve liverpool'a taşındı ve burada köle ticaretinden çok zengin oldu ve en az 69 köle yolculuğunu finanse etti.

bazı karayip adaları, önemli i̇rlanda topluluklarına sahiptir; bir zamanlar i̇rlanda'nın sahip olduğu ve işlettiği montserrat gibi, köle gücüne bağımlı olan şeker tesislerine ev sahipliği yapar.

tanınmış abd sivil haklar savunucusu jesse jackson, güney carolina'daki i̇rlandalı bir sömürge sahibinin soyundan geldiğini kabul ediyor. abd senatörü mitch mcconnell'in i̇rlandalı köle sahibi büyük büyük büyükbabası, 2020 amerika birleşik devleti başkanlık seçimi kampanyası sırasında onun tarafından büyütüldü.

ucl legacies of british slavery veri tabanı, britanya i̇mparatorluğu'nda yasal köleliğin kaldırılması üzerine britanya hükûmeti tarafından tazmin edilen i̇rlandalı köle sahiplerini belirler.

günümüz 
abd dışişleri bakanlığı, 2018'de i̇rlanda'yı "insan ticaretinin ortadan kaldırılması için asgari standartları karşılamadığı" için eleştirdi; modern kölelik ve zorla çalıştırma türleri arasında fuhuş, trol balıkçılığı ve ev hizmeti bulunur.

ayrıca bakınız 

 britanya'da kölelik
 i̇rlandalı sözleşmeli hizmetçiler
 i̇rlandalı köleler efsanesi

kaynakça

daha fazlası 

avrupa'da kölelik
köle ticareti
orta çağ'da i̇rlanda
tehcir