Booth Tarkington

newton booth tarkington (29 temmuz 1869 – 19 mayıs 1946) amerikalı oyun ve roman yazarı. en çok bilinen eserleri the magnificent ambersons (muhteşem ambersonlar) ve alice adams adlı romanlarıdır. kurgu dalında pulitzer ödülünü birden fazla kazanan üç yazardan birisidir. (diğer ikisi william faulkner ve john updike)

biyografi
booth tarkington 1869 yılında elizabeth booth ve john s. tarkington çiftinin çocukları olarak indianapolis, indiana'da dünyaya geldi. çift çocuklarına kaliforniya valisi olan dayısı newton booth'un adını verdi. tarkington aynı zamanda chiago belediye başkanı james hutchinson woodworth'un eşi almyra booth woodworth'un da akrabasıdır.

tarkington, indianapolis'teki shortridge lisesi'ne kayıt oldu ama daha sonra yatılı bir okul olan phillips exeter academy'ye geçti ve orta öğrenimini tamamladı. devamında iki yıl boyunca purdue üniversitesinde eğitim hayatına devam etti. tarkington ilerleyen yıllarda üniversiteye bir yatakhane yaptırmak için önemli miktarlarda bağışta bulunmuş, purdue üniversitesi yaptırılan bu salona "tarkington salonu" ismini vermiştir. aynı zamanda purdue üniversitesi tarkington'a "fahri doktora" unvanı vermiştir.

princeton öğrenimi 
1873 ekonomik krizi sonrasında ailenin servetinin bir kısmı döndü ve annesi booth'u purdue'den alarak princeton üniversitesi'ne kaydettirdi. princeton'da tarkington'un arkadaşları arasında "tark" olarak bilindiği söylenmektedir. tarkington hem öğrenci hem aktör princeton drama derneğinde olarak aktifti ve daha sonra bu derneğin başkanlığını yaptı. tarkington kulüp bünyesinde sergilenen çeşitli oyunlarda rol aldı. aynı yıl içinde princeton'da oyun yazarı olarak ün kazandı. aynı zamanda princeton'un öğrenci yayınlarından olan "nassau edebi dergisi"nin editörlüğünü yaptı.  sosyal faaliyetlerdeki aktifliği tarkington'a belli bir popülarite sağlamış ve bir dersi kaçırması sonucunda mezun olamamasına rağmen 1893 yılında kampüsün "en popüler öğrencisi" seçilmiştir.

tarkington'un princeton'daki öğrencilik döneminden beri woodrow wilson ile arkadaş olduğu bilinmektedir. wilson, tarkington'un mezuniyetinden kısa bir süre önce princeton'a siyaset bilimi fakültesi üyesi olarak dönmüş, arkadaşlıkları devam etmiştir.

ödülleri
1899 ve 1918 yıllarında olmak üzere iki defa onursal unvan almak üzere princeton üniversite'sine tekrar gitmiştir. tarkington üniversite tarihindeki "mezun olmadığı halde birden fazla onursal diplomaya sahip kişi" olarak üniversite tarihine geçmiştir.
tarkington bir üniversite mezunu olmamasına rağmen, bir yazar olarak becerilerini ve başarılarını takdir eden ve onurlandıran birçok ödüle layık görüldü.

kurgu dalında pulitzer ödülü'nü 1919 ve 1922 yıllarında "muhteşem ambersonlar" ve "alice adams" romanlarıyla iki defa kazanmıştır. 1921'de amerika'da uygulanan bir anket ile "en önemli çağdaş yazar" seçilmiştir. 1931 yılında "citer of normandy" hikâyesi ile "o.henry anma ödülü"nü kazandı. çalışmaları, hayatı boyunca en çok satanlar listelerinde sıklıkla göründü. princeton'dan fahri öğretmen ve doktora, purdue üniversitesinden fahri doktora unvanlarına layık görülen tarkington, columbia üniversitesinde pulitzer ödülü yöneticisi ve birkaç başka üniversiteden fahri doktora derecesine layık görüldü.

kariyeri ve yaşamı

1902'de indiana temsilciler meclisi'nde bir dönem cumhuriyetçi parti üyesi olarak görev yaptı. bu deneyim, "the arena: siyasi hayat hikâyeleri" adlı kitabının temelini oluşturdu. indiana milletvekilliği görev yaptığı tek resmi kamu hizmeti oldu. tüm yaşamı boyunca siyasi olarak muhafazakâr kaldı. genel olarak kısıtlayıcı bir görüşteydi. franklin d.roosvelt ve onun new deal'ine karşı muhalefette bulundu.
tarkington, zamanının en popüler amerikan romancılarından biriydi. "the two vanrevels" ve "mary's neck" romanları en çok satanlar listelerine çeşitli yıllarda toplam dokuz kez girdi.
tarkington'un eserleri, amerikan sınıf sistemi ve onun zayıf yönleri üzerine hicivsel ve yakından gözlemlenen çalışmaları içermektedir. günümüzde orson welles tarafından 1942'de filmi çekilen "muhteşem ambersonlar" romanı en iyi bilinen eseridir.

tarkington, birkaç romanını kendisi dramatize etmiş; bazıları sonradan filme uyarlanmıştır. kendi çalışmaları haricinde üç oyun yazmak için harry leon wilson ile birlikte çalışmıştır. 1928'de "dünya harekete geçti" adlı bir anı dizisi yayınladı. güzel sanatlar ve koleksiyonlara yakından ilgi duydu ve john herron sanat müzesi'nin bir yed-i emini idi.

tarkington 1902'den louisiana fletcher'la evlendi ve 1911'de boşandı. tek çocuğu laurel, 1906'da doğdu ve 1923'te öldü. 1912'de susanah keifer robinson ile evlendi. çocukları yoktu. tarkington, görme yeteneğini 1920'lerde kaybetmeye başladı ve kalan yaşamını kör olarak sürdürdü. eserlerini sekreterine dikte ettirerek yazmaya devam etti. 1928-1940 yılları arasındaki görme engeline rağmen, tarkington'u "ortak" olarak nitelendiren komşusu kenneth roberts ile beraber birkaç tarih romanı yazdı ve düzenledi.

tarkington indianapolis'teki 4270 north meridian indiana'da bir ev tuttu ve orada yaşamaya devam etti. 1923'ten ölümüne kadar her yaz kennebunkport'taki "seawood" olarak adlandırılan ve çok sevdiği yazlığına gitmiştir.,

tarkington el yazmalarının bir kısmını hayattayken princeton üniversitesine hediye etmiştir. ölümünden sonra eşi susannah kalan el yazmalarını da colby kolejine bağışlamıştır. aynı zamanda purdue üniversitesi kütüphanesinde tarkington'a ait çalışmalardan oluşan özel bir koleksiyon mevcuttur.

ölümünden sonra crown hill mezarlığına defnedilmiştir.

indianapolis'teki bir ilköğretim okuluna booth tarkington'un ismi verilmiştir.

eserleri

 1899: the gentleman from indiana
 1900: monsieur beaucaireopera ve iki film uyarlaması (1924 ve 1946)
 1901: old grey eagle
 1903: cherry
 1902: the two vanrevels (1902)
 1904: poe's run: and other poems … to which is appended the book of the chronicles of the elis (m'cready sykes ile ortak)
 1905: in the arena: stories of political life
 1905: the beautiful lady
 1905: the conquest of canaan
 1907: the guest of quesnay
 1907: his own people
 1908: the man from home (harry leon wilson ile ortak çalışma-tiyatro uyarlaması)
 1909: beasley's christmas party
 1910: your humble servant (harry leon wilson ile ortak çalışma-tiyatro uyarlaması)
 1912: beauty and the jacobin, an interlude of the french revolution
 1913: the flirt
 1914: penrod
 1915: the turmoilüçlemenin ilk cildi growth
 1916: penrod and sam
 1916: seventeen
 1916: the spring concert
 1917: the rich man's war
 1918: the magnificent ambersons1919 kurgu dalında pulitzer ödülü kazananı 1942 ve 2002 sinema ve tv filmi uyarlaması üçlemenin i̇kinci cildi growth
 1919: the gibson upright (harry leon wilson ile ortak çalışma-tiyatro uyarlaması)
 1919: ramsey milholland
 1919: war stories 
 1921: the country cousins: a comedy in four acts (tiyatro oyunu)
 1921: clarence: a comedy in four acts (tiyatro oyunu)
 1921: harlequin and columbine
 1921: alice adams1922 kurgu dalında pulitzer ödülü kazananı  1923 ve 1935 film uyarlaması
 1921: the intimate strangers: a comedy in three acts (tiyatro oyunu)
 1922: gentle julia1923 ve 1936 film uyarlaması
 1922: the wren: a comedy in three acts (tiyatro oyunu)
 1922: the ghost story
 1923: the fascinating stranger and other stories
 1924: the midlander (1927'deki basımında diğer başlık national avenue)üçlemenin son cildi growth
 1925: women
 1926: looking forward, and others "looking forward to the great adventure", "nipskillions", "the hopeful pessimist", "stars in the dust-heap", "the golden age" ve "happiness now" eserlerini içermektedir.
 1927: the plutocrat
 1928: claire ambler
 1928: the world does move
 1929: penrod jashber
 1930: mirthful haven
 1932: mary's neck
 1933: presenting lily mars1943 film uyarlaması
 1934: rumbin galleries (romantik roman)
 1934: little orvie
 1936: horse and buggy days
 1939: some old portraits (17. yüzyıl sanat eserleri üzerine denemeler)
 1941: the fighting littles
 1941: the heritage of hatcher ide
 1943: kate fennigate
 1945: image of josephine
 1947: the show piece

kaynakça

dış bağlantılar

 
 

politicalgraveyard.com entry 

biography from colby college collection of his papers 

 booth tarkington  at fantastic fiction
  the judy room "presenting lily mars" section. 
 booth tarkington civic theatre 

1869 doğumlular
1946 yılında ölenler
19. yüzyıl amerikalı yazarları
20. yüzyıl amerikalı yazarları
indianapolis doğumlu yazarlar
indiana üniversitesi öğretim üyeleri
purdue üniversitesi
princeton üniversitesi kişileri
kör yazarlar
kurgu dalında pulitzer ödülü sahipleri
pulitzer ödülünü iki defa alan yazarlar
o. henry ödülü alan yazarlar