Antik Roma'nın iklimi

antik roma'nın iklimi, bu medeniyetin varlığı boyunca çeşitlilik gösterdi. mö 1. binyılın ilk yarısında, i̇talya'nın iklimi şimdi olduğundan daha nemli ve serindi ve şu anda kurak olan güneyde daha fazla yağış görülürdü. kuzey bölgeleri ılıman iklim bölgesinde yer alırken, i̇talya'nın geri kalanı sıcak ve ılıman bir iklime sahip bir subtropik bölgeydi.  dağlardaki karın yıllık erimesi sırasında küçük nehirler bile taşarak araziyi suyla kaplardı (toskana ve pontine bataklıkları antik çağ'da geçilemez kabul edilirdi).  roma uygarlığının varlığı sırasında görülen iklim (doğu roma i̇mparatorluğu dahil) üç iklimsel döneme ayrılmıştır: erken subatlantik (mö 900 - ms 175), orta subatlantik (175–750) ve geç subatlantik (750'den beri).

yazılı, arkeolojik ve doğal-bilimsel bulgular tutarlı bir şekilde roma i̇mparatorluğu'nun maksimum genişleme ve nihai gerileme, çöküş dönemlerinde iklimin değiştiğini göstermektedir. i̇mparatorluğun trajan dönemindeki en geniş sınırları , roma iklimsel optimumuyla aynı zamana denk geldi. i̇klim değişikliği, i̇mparatorluğun erken dönemindeki durağanlıktan başlayarak i̇mparatorluğun son dönemindeki hızlı dalgalanmalara kadar farklı oranlarda meydana geldi.  yine de, doğu akdeniz'de 1-600 yılları arasında genel olarak nemli bir dönem olduğu hakkında süren bazı tartışmalar vardır.

kararlı iklim 

tüm, roma krallığı ve cumhuriyet dönemleri boyunca, yunan ve etrüsk şehir devletlerinin de kurulduğu ve geliştiği subatlantik dönem denilen bir dönem yaşandı. bu dönemde yazlar soğuk ve ılıman, kışlar ise yağmurluydu.

aynı zamanda, tiber'in mö 398, mö 396, mö 271 ve mö 177'de tamamen donması da dahil olmak üzere bir dizi şiddetli kış yaşandı. sonraki yüzyıllarda, ara sıra meydana gelen sert kışlar, tiber'in tamamen donmasına neden olmasa da sellerin meydana gelmesine neden oldu  mö 600 - mö 100 yıllarında daha soğuk bir akdeniz ikliminin varlığının kanıtı, mevcut su seviyesinin yaklaşık bir metre altında bulunan napoli ve adriyatik'teki eski limanların kalıntılarından anlaşılmaktadır. eski kaynaklara atıfta bulunan edward gibbon , ren ve tuna nehrinin sık sık donduğunu ve bunun ise barbar ordularının roma kaynaklarının bahsettiği şekilde "geniş ve sağlam bir buz köprüsü üzerinden" i̇mparatorluğa girmesini kolaylaştırdığını düşünüyordu. o dönemlerde daha soğuk bir iklim olduğunu öne süren gibbon, sezar'ın zamanında modern polonya ve almanya ormanlarında ren geyiklerinin yaygın olarak bulunduğunu, ancak kendi yaşadığı zamanda ren geyiklerinin baltık'ın güneyinde görülmediğini iddia etti.

augustus döneminde iklim ısındı ve kuzey afrika'daki kuraklık devam etti. roma döneminde 1950'lerde olduğundan daha kuzeyde ortaya çıkan heterogaster urticae biyotopları, i̇mparatorluğun başlarında ortalama temmuz sıcaklıklarının 20. yüzyılın ortalarındakilerin en az 1 °c üzerinde olduğunu göstermektedir. plinius, şarabın ve zeytinin, i̇talya'nın daha kuzey bölgelerinde önceki yüzyıllara göre daha fazla yetiştirildiğini yazar.

rüzgarlar 
modern rüzgarların ms 1. yüzyıldaki rüzgarlarla karşılaştırılması bazı farklılıklar göstermektedir: o zamanlar kışın kuzeyden gelen rüzgarlar oldukça nadirdi. o dönemde temmuz ayında düzenli olarak esen tipik kuzeybatı rüzgarları şu anda mevcut değil.  deniz meltemi bir ay önce nisan'da başlardı.  vitruvius, güneyden veya batıdan esen ve kitaplara zarar verebilecek kadar nem taşıyan rüzgarlardan bahseder.  roma döneminde akdeniz ikliminin, yüzüncü yıl kuzey atlantik salınımı (cnao) olarak adlandırılan kuzey atlantik üzerindeki deniz seviyesi basıncındaki düşük frekans dalgalanmalarından etkilendiğini gösteren kanıtlar da vardır.

yağış 
i̇kinci pön savaşı sırasında, akdeniz kıyıları o kadar güçlü fırtınalar gördü ki, roma filosu iki kez yok oldu (mö 249 ve mö 225). bunu mö 226'da i̇talya'da altı ay süren kuraklık izledi.  mö 170 yılının aralık ayında roma'da bir kan yağmuru vardı.  yaklaşık mö 75 ila ms 175 yılları arasında ayrıca, kaynaklar roma'daki tiber selleri şeklinde nemi vurgular. ms 5 (yedi gün sürdü), 15, 36, 51, 69, 79 ve 97'deki yağışlarla beraber büyük tiber selleri meydana geldi.  mö 30'da roma'nın mısır'ı ilhakından başlayarak ve ms 155'e kadar nil'de elverişli seller daha sık meydana geldi.

ms 69/70 kışı, tacitus histories'i ms 100 civarında yazdığında bildiği en kuru kıştı; tam aynı zamanda amerika'da kurak bir dönem görülmüştü. hadrian döneminde kuru koşullar geri döndü.  timgad'da - hadrian'ın o şehre yaptığı ziyaret sırasında 133 yılında yağan yağmur, beş yıl sonra yağan ilk yağmurdu. ancak imparatorluğun bazı bölgelerinde daha iyi düzeyde yağış görüldü. yaklaşık 120 yılında i̇skenderiye'de batlamyus tarafından derlenen bir hava durumu günlüğü, ağustos hariç her ay yağmurdan ve yaz boyunca gök gürültüsünden söz ediyordu. bu yağışlar, roma afrika'sının (roma tahıl ambarının) tarımsal refahını ve roma yönetimindeki güney i̇spanya'nın refahını açıklamaya yardımcı olur. rhoads murphey'e göre, kuzey afrika'dan roma'ya yıllık toplam tahıl arzının, "yaklaşık 350.000 kişiyi doyurmaya yeterli olduğu tahmin edilmektedir. mevcut koşullar altında ihracat için üretim yapmak hiçbir şekilde imkansız değildir".  columella'nın hava durumu takvimi, güney i̇talya'da, özellikle roma ve campania'da yaz yağışlarının şu anda olduğundan daha sık meydana geldiğini gösteriyor. olağandışı yüksek yağış seviyeleri, i̇ber-roma nemli dönemi olarak adlandırılan dönemde roma i̇spanya'sında görüldü.

roma i̇spanya'sı üç ana evre yaşadı: mö 550–190'da en nemli aralık, mö 190– 150 yıllarında kurak bir aralık ve 150–350'de başka bir nemli dönem. mö 134'te i̇spanya'daki scipio aemilianus'un  ordusu aşırı sıcaktan dolayı geceleri ilerlemek zorunda kaldı. bazı atları ve katırları susuzluktan dolayı öldü. (daha önce, mö 181'de şiddetli bahar yağmurları roma'nın contrebia kuşatması sırasında keltiberlerin rahatlamasını engellemişti.)  ms 2. yüzyıl boyunca, özellikle 155 ve 180 yılları arasında avusturya alpleri'nde yüksek sıcaklıklar hakim oldu. yaklaşık 200'den sonra sıcaklıklar dalgalandı ama genel olarak soğuma eğilimi gösterdi.

çevre sorunları ve iklim değişikliği 
sheldon judson'a göre, mö 2. yüzyılda latium'daki toprak erozyonu, güney etürya'daki artan yerleşim sayısıyla bağlantılı olarak on kat artmıştır. ek olarak, roma'nın kuruluşundan ms 165'e kadar romalılar ekilebilir arazi elde etmek için büyük alanları ormansızlaştırdılar . ms 61'de seneca, yakıt için yoğun odun yakılmasıyla bağlantılı olarak meydana gelen roma'daki yüksek hava kirliliğine değindi.

yaklaşık 200 ile 290 arasında i̇mparatorluğun kuzeybatı eyaletlerini etkileyen bir soğuma dönemi yaşandı. dendrokronoloji, 338'de başlayan ve 377'ye kadar devam eden şiddetli kuraklığın hun göçebe federasyonunu batı ve güneyde otlaklar ve av hayvanlarını aramaya zorladığını gösteriyor.  hunların karadeniz'in kuzeyindeki saldırıları gotları roma i̇mparatorluğu'na kaçmaya ve nihayetinde ona (özellikle edirne savaşı'nda ) saldırmaya yöneltti.  250 ve 600 yılları arasında artan iklim değişkenliği  batı roma i̇mparatorluğu'nun düşüşüyle aynı zamana denk geldi. doğu roma i̇mparatorluğu için,  -540 yılları arasında bugünkü modern orta anadolu'da uzun ve şiddetli bir kuraklık görüldüğüne dair kanıtlar bulunmakta.

ayrıca bakınız 

 roma sıcak dönemi
 535–536 arasındaki aşırı hava olayları

notlar

kaynakça 

 
 

ülkelere göre iklim
i̇klim tarihi
antik roma coğrafyası
antik roma