II. Przemysł

ii. przemysł (lehçe: [ˈpʂɛmɨsw] (ayrıca i̇ngilizce ve latince'de premyslas veya premislaus olarak,  olarak bilinir; 14 ekim 1257 - 8 şubat 1296) 1257–1279 yılları arasında poznań dükü, 1279'dan 1296'ya kadar büyük polonya kralı, 1290'dan 1291'e kadar kraków, ve 1294'ten 1296'ya kadar gdańsk pomeranya ve 1295'ten ölümüne kadar polonya kralı. uzun süren polonya büyük dükleri döneminden sonra, kral unvanını alan ve böylece polonya'yı krallık derecesine geri döndüren ilk kişidir. dük i. przemysł ve silezya prensesi elisabeth'in tek oğlu olarak doğdu. amcası bolesław'ın sarayında büyüdü ve 1273'te kendi bölgesi olan poznań dükalığı'nı yönetmesi göreve başladı. altı yıl sonra amcasının ölümünden sonra kalisz dükalığı'nı da himayesi altına aldı.

i̇lk yılları 
ii. przemysł, 14 ekim 1257'de poznań'da büyük polonya dükü i. przemysł  ile silezya dükü ii. henry'nin kızı elisabeth'in beşinci çocuğu ve tek oğul olarak doğdu . ii. przemysł'in sabah saatlerinde doğduğu bilinir, çünkü şehrin papazları ve kanonları onun doğumunun hemen ardından sabah duası okumuştur. doğum haberi üzerine yerel din adamları te deum laudamus'u söylediler. prens, doğumundan kısa bir süre sonra poznań piskoposu iii. bogufał tarafından vaftiz edildi.

büyük polonya dükü (1279–1290)

büyük polonya'nın alınması 
ii. przemysł, büyük polonya'yı miras olarak devraldı. bununla birlikte kalisz ve gniezno arasındaki bölünme neredeyse 18. yüzyılın sonuna kadar devam etti. ayrıca iii. casimir döneminde, poznań ve kalisz'in eski voyvodalıkları arasında da ayrılık söz konusu idi.

soylularla ilişkileri 
ii. przemysł zamanla bütün büyük polonya üzerindeki yönetimi sırasının ilk dönemlerinde soylularla yakın ilişkiler kurmayı başardı.

ayrıca 1279-1281 yılları arasında, ii. przemysł'in yakın komşu devletlerle de oldukça dostane (veya en azından tarafsız) bir ilişkisi vardı.

büyük polonya, pomerelia ve batı pomeranya i̇ttifakı 
jan długosz'a göre, 14 haziran 1287'de bazı büyük polonya şövalyeleri hükümdarının bilgisi olmadan ołobok'a sürpriz bir saldırı yaptı, kaleyi ele geçirdi ve bölgeyi büyük polonya'ya verdi. iv. henryk probus, herhangi bir silahlı çatışmayla karşılık vermedi ve yenilgiyi kabul etti; ayrıca bu sıralarda bilinmeyen koşullar altında ii. przemysł, wieluń'u ele geçirdi (1281'de kaybetti).

saltanatı (1290–1295)

krakov'un alınması 
wrocław ve kraków dükü iv. henry probus, 23 haziran 1290'da muhtemelen zehirlenerek öldü. çocuksuz öldüğü için, vasiyetinde wrocław dükalığı'nı głogów'lu iii. henry'e  buna ek olarak, kłodzko'u da bohemya kralı ii. václav'a bırakmıştı. yine de vasiyetten herkesten önce haberdar oldu ve vasiyet edilen toprakları aldı.

24 nisan 1290'da hala gniezno'da olduğu için ii. przemysł'nin kraków'un kontrolünü ele almak için  ne zaman harekete geçtiği tam olarak bilinmemektedir.

ölümü 
ii. przemysł'in bir adam kaçırma girişimi sonucunda öldüğü tarihçiler arasında tartışma konusu olmuştur. bu konu hakkında araştırma yapan tarihçiler karol górski, kazimierz jasiński, kazimierz jasiński, zygmunt boras, bronisław nowacki ve edward rymar'dır.

kaynakça

bibliyografya 
 henryk andrulewicz, geneza orła białego jako herbu królestwa polskiego w roku 1295, [in:] "studia źródłoznawcze", vol. xiii, 1968, pp. 1–26.
 oswald balzer, genealogia piastów, kraków 1895.
 oswald balzer, królestwo polskie 1295–1370, vol. i-iii, lwów 1919–1920.
 antoni barciak, czechy a ziemie południowej polski w xiii wieku oraz na początku xiv wieku. polityczno-ideologiczne problemy ekspansji czeskiej na ziemie południowej polski, katowice 1992.
 antoni barciak, czeskie echa koronacji przemysła ii, [in:] przemysł ii. odnowienie królestwa polskiego, ed. jadwiga krzyżaniakowej, poznań 1997, pp. 225–232.
 jan baszkiewicz, powstanie zjednoczonego państwa polskiego na przełomie xiii i xiv wieku, warsaw 1954.
 jan baszkiewicz, rola piastów w procesie zjednoczenia państwowego polski, [in:] piastowie w dziejach polski. zbiór artykułów z okazji trzechsetnej rocznicy wygaśnięcia dynastii piastów, ed. roman hecka, wrocław 1975, pp. 49–68.
 zofia białłowicz-krygierowa, posągi memoratywne przemysła ii i ryksy w dawnej kaplicy królewskiej katedry w poznaniu, [in:] przemysł ii. odnowienie królestwa polskiego, ed. j. krzyżaniakowej, poznań 1997, pp. 307–327.
 maria bielińska, kancelarie i dokumenty wielkopolskie xiii wieku, wrocław 1967.
 maria bielińska, antoni gąsiorowski, jerzy łojko, urzędnicy wielkopolscy xii–xv wieku. spisy, wrocław 1985.
 paweł żmudzki, studium podzielonego królestwa. książę leszek czarny, warsaw 2000.

|-

polonya'da cinayet sonucu ölenler
poznań katedrali'nde defnedilenler
büyük polonya dükleri
polonyalı roma katolikleri
13. yüzyıl polonya hükümdarları
1296 yılında ölenler
1257 doğumlular