Retina yatay hücreleri

yatay hücreler, omurgalı gözlerinin retinasının iç nükleer tabakasında hücre gövdelerine sahip yanal olarak birbirine bağlanan nöronlardır. birden fazla fotoreseptör hücresinden gelen girişi entegre etmeye ve düzenlemeye yardımcı olmaktadırlar. i̇şlevleri arasında, yatay hücrelerin yanal inhibisyon yoluyla kontrastı arttırmaktan ve hem parlak hem de loş ışık koşullarına uyum sağlamaktan sorumlu olduğuna inanılmaktadır. yatay hücreler, çubuk ve koni fotoreseptörlerine engelleyici geri bildirim sağlamaktadır. retina ganglion hücrelerinin birçok tipinin alıcı alanlarının antagonistik merkez-çevre özelliği için önemli oldukları düşünülmektedir.

diğer retina nöronları, fotoreseptör hücreleri, bipolar hücreler, amakrin hücreleri ve retina ganglion hücrelerini içermektedir.

yapısı
türe bağlı olarak, tipik olarak bir veya iki yatay hücre sınıfı vardır ve bazen üçüncü bir tip önerilebilmektedir.

yatay hücreler fotoreseptörler boyunca uzanmaktadır ve fotoreseptör hücrelere sinaps yapmadan önce girdileri toplamaktadır. yatay hücreler de bipolar hücrelerle sinaps yapabilmektedir, ancak bu belirsizliğini korumaktadır.

retinanın merkezi bölgesine doğru daha büyük bir yatay hücre yoğunluğu vardır. kedide, a tipi yatay hücrelerin retina merkezine yakın 225 hücre/mm2, daha periferik retinada ise 120 hücre/mm2 yoğunluğa sahip olduğu görülmektedir.
 
yatay hücreler ve diğer retina internöron hücrelerinin, tesadüfen meydana gelene göre aynı alt tipteki komşulara yakın olma olasılığı daha düşüktür, bu da onları ayıran 'dışlama bölgeleri' ile sonuçlanmaktadır. mozaik düzenlemeler, her hücre tipini retina boyunca eşit olarak dağıtmak için bir mekanizma sağlamaktadır ve görsel alanın tüm bölümlerinin tam bir işleme elemanı setine erişmesini sağlamaktadır. megf10 ve megf11 transmembran proteinleri, farelerde yatay hücreler ve yıldız patlaması amacrine hücreleri tarafından mozaiklerin oluşumunda kritik rollere sahiptir.

fonksiyon
yatay hücreler, ışığın yokluğunda meydana gelen fotoreseptörlerden glutamat salınımı ile depolarize edilmektedir. yatay bir hücrenin depolarizasyonu, yakındaki fotoreseptörleri hiperpolarize etmesine neden olmaktadır. tersine, ışıkta bir fotoreseptör daha az glutamat salgılamaktadır, bu da yatay hücreyi hiperpolarize ederek yakındaki fotoreseptörlerin depolarizasyonuna yol açmaktadır. böylece yatay hücreler fotoreseptörlere negatif geri besleme sağlamaktadır. yatay hücrelerin boşluk kavşakları tarafından orta derecede geniş yanal yayılması ve bağlanması, retina yüzeyinin bir bölgesine düşen ortalama aydınlatma seviyesini ölçmektedir, bu yatay hücreler daha sonra sinyal girişini iç kısma tutmak için fotoreseptörlerin çıkışından orantılı bir değer çıkarmaktadır. yatay hücreler aynı zamanda retina ganglion hücrelerinin çevresine katkıda bulunan iki inhibitör internöron grubundan biridir:

aydınlatma  merkez fotoreseptör hiperpolarizasyonu  yatay hücre hiperpolarizasyonu  çevresel fotoreseptör depolarizasyonu

yatay hücrelerin depolarizasyonunun fotoreseptörleri hiperpolarize ettiği kesin mekanizma belirsizdir. yatay hücreler gaba içermesine rağmen, yatay hücrelerin konileri inhibe ettiği ana mekanizmalar muhtemelen gaba'nın yatay hücreler tarafından koniler üzerine salınmasını içermemektedir. birbirini dışlamayan iki mekanizma muhtemelen koniler tarafından glutamat salınımının yatay hücre inhibisyonuna katkıda bulunmaktadır. her iki varsayılan mekanizma, yatay hücrelerin koniler üzerinde oluşturduğu istilacı sinapslar tarafından sağlanan korunan ortama bağlıdır. i̇lk öne sürülen mekanizma, sinaptik gecikmesi olmayan çok hızlı bir efatik mekanizmadır, bu da onu bilinen en hızlı engelleyici sinapslardan biri yapmaktadır. i̇kinci varsayılan mekanizma, yaklaşık 200 ms'lik bir zaman sabiti ile nispeten yavaştır ve koni sinaptik terminalini istila eden yatay hücre dendritleri üzerinde bulunan pannexin 1 kanalları aracılığıyla atp salınımına bağlıdır. ekto-atpase ntpdase1, hücre dışı atp'yi amp'ye, fosfat gruplarına ve protonlara hidrolize etmektedir. fosfat grupları ve protonlar, sinaptik yarıkta ph'ı nispeten asidik tutan, pka'sı 7.2 olan bir ph tamponu oluşturmaktadır. bu, koni ca2+ kanallarını inhibe eder ve sonuç olarak koniler tarafından glutamat salınımını azaltmaktadır.

bipolar hücrelerin merkez-çevre antagonizmasının konilerden kalıtıldığı düşünülmektedir. bununla birlikte, koninin bipolar hücrelerle sinaps yapan kon terminallerinden uzak olan kısımlarından kayıtlar yapıldığında, konilerde merkez-çevre antagonizmi bipolar hücrelere göre daha az güvenilir görünmektedir. yatay hücrelerden gelen istilacı sinapslar koni terminalleri üzerine yapıldığından, konilerin merkez-çevre antagonizminin koni terminallerinde daha güvenilir bir şekilde mevcut olduğu düşünülmektedir.

kaynakça

bibliyografi 

 

i̇nsan gözü anatomisi
i̇nsan hücreleri
sinir hücreleri