Xianbei eyaleti

birinci siyenpi dönemi veya siyenpi imparatorluğu veya xianbei konfederasyonu, günümüz moğolistan'ında, i̇ç moğolistan'da, kuzey sincan'da , kuzeydoğu çin'de, gansu'da, buryatia'da, zabaykalsky krai'de, irkutsk oblast'ta, tuva'da, altay cumhuriyeti'nde ve doğu kazakistan'da ms 93'ten 234'e kadar var olan göçebe bir imparatorluktu . etnik yapısı konusunda moğol tezi, tunguz tezi, moğol ve türk boylardan oluşan bir konfederasyon olduğuna dair tez de vardır. wilhelm barthold siyenpilerin şüphesiz türk kökenli bir kavim olduğunu belirtmiştir.

155 civarında, kuzey xiongnu, xianbei tarafından "ezildi ve boyun eğdirildi". çinliler tarafından tanshihuai (檀石槐) olarak bilinen xianbei şefi, daha sonra i̇li bölgesindeki wusun'a ilerledi ve 166'da wusunu feth etti. tanshihuai yönetiminde xianbei, topraklarını ussuri'den hazar denizi'ne doğru büyük bir genişleme kaydetti. xianbei imparatorluğunu, her biri yirmi klanın yönettiği üç bölüme ayırdı. tanshihuai daha sonra güney xiongnu ile şensi ve kansu'ya saldırmak için bir ittifak kurdu. han hanedanı, saldırılarını 158'de başarıyla püskürttü. ms 177'de xia yu, tian yan ve tute chanyu, xianbei'ye karşı 30.000 kişilik bir kuvvete liderlik etti. yenildiler ve orijinal kuvvetlerinin yalnızca dörtte biri ile geri döndüler.  o yıl yapılan bir anıt, xianbei'nin daha önce xiongnu ve onların 100.000 numaralı savaşçıları tarafından tutulan tüm toprakları aldığını kaydediyor. siyenpi topraklarına sığınan han asker kaçakları onlara danışman olarak hizmet ettiler ve işlenmiş demirin yanı sıra rafine metaller gibi ilerlemeler kaydedildi. siyenpi silahları daha keskindi ve atları xiongnu'nunkinden daha hızlıydı. 185 yılında sunulan bir başka anıt, xianbei'nin neredeyse her yıl han yerleşimlerine baskınlar düzenlediğini belirtir.  xianbei, wa'ya ( japonya ) da başarılı bir şekilde saldırmış ve japonları haraca bağlamıştır.

4.yüz yıldan sonra siyenpiler 

imparatorluk 234'te düşüşünden sonra, xianbei eyaleti birkaç küçük bağımsız bölgeye bölündü. üçüncü yüzyıl, hem xianbei devletinin 235'te parçalanmasına hem de çeşitli xianbei kabilelerinin daha sonra kendi önemli imparatorluklarını kurmak için kollara ayrılmasına tanık oldu. en önde gelen kollar murong, tabgaçlar, kitan halkı, şiveyler ve cücenler idi.

siyenpi halkları daha sonra çin seddi'nin güneyine göç ettiler ve on altı krallık (304–439), kuzey hanedanları (386–581), sui hanedanı (581–618), ve tang hanedanı (618–907). en önemlisi, etnik olarak xianbei hükümdarları, kuzey wei, batı wei (535-556) ve kuzey zhou (557-581) dahil olmak üzere birçok kuzey hanedanını yönetiyordu.

kuzeydoğu asya'da liao hanedanını (916-1125) kuran kitan halkı , daha önce batı wei ve kuzey zhou'yu kurmuş olan güney moğolistan'ın  yuwen xianbei'sine dahil edildi. kitan yönetimindeki liao hanedanı, " hitay "ın i̇ran dünyasında ve orta çağ avrupa'sında çin için bir isim olarak kullanılmasına yol açtı.

moğolların soyları, shiwei'nin xianbei için bir varyant transkripsiyon olduğu i̇ç moğolistan ve kuzeydoğu moğolistan'daki mengwu shiwei'den türemiştir.
 bianhe/pianhe 偏和 (49)
 yuchouben 於仇賁 (54)
 mantou 滿頭 (54)
 wulun 烏倫 (120)
 qizhiqian 其至鞬 (  )
 tanshihuai 檀石槐 (130–181)
 helian 和連 (181–185)
 kuitou魁頭 (185–187)
 qianman 騫曼 (190'lar)
 budugen yeni yıl (187–234)
 kebineng軻比能 (190'lar–235)

kaynakça 

eski konfederasyonlar
eski imparatorluklar
230'larda feshedilmiş oluşumlar
3. yüzyılda varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
90'larda kurulan bölgeler ve ülkeler
avrasya'daki göçebeler
i̇ç asya
moğol tarihi
çin tarihindeki devletler
sien-pi