Sakız Adası Katliamı

sakız adası i̇syani (yunanca: η σφαγή της χίου), 1822'de yunan bağımsızlık savaşı sırasında sakız adası'ndaki on binlerce yunan isyancinin osmanlı askerleri tarafınisan bastirilmasi olayıdır. çevre adalarda yaşayan yunanlar, sakız adası'na gelmiş ve ada halkını isyana katılmaları için cesaretlendirmişti. buna karşılık osmanlı askerleri adaya çıktı ve binlerce isyanciyi bastırdı. bu olay osmanlı’da isyanin bastırılması, hristiyanların öldülmesinden dolayı uluslararası toplumda kızgınlığa neden oldu ve katliam olarak değerlendirenler oldu. yunanların dünya genelinde destek görmesine yol açtı.

arka plan 

sakızlı tüccar ve armatörler, 2.000 yıldan fazla süre boyunca karadeniz, ege denizi ve akdeniz'de ticaret ve diplomaside önemli bir konumdaydı. osmanlı i̇mparatorluğu, sakızlıların yaptığı ticaretin ve yalnızca adada yetişen damla sakızının öneminden dolayı ada halkını kendi işlerinde neredeyse tamamen serbest bırakmıştı. kozmopolit bir yapı gösteren sakızlılar ayrıca i̇stanbul'da da tanınırdı. ancak isyanin bastırılmasından sonra ada, ticari ününü hiçbir zaman geri kazanamadı.

adanın yönetici sınıfı, güvenliğini ve zenginliğini kaybetmekten korktuğu için yunan i̇syanı'na katılma konusunda isteksizdi. ayrıca adanın türklerin egemen olduğu anadolu'ya çok yakın olduğunun ve bunun güvenlik riski taşıdığının bilincindeydi.

sakız adasi isyani 

mart 1822'de yunan i̇syanı anakarada güç kazanmışken yüzlerce silahlı yunan, komşu ada sisam'dan sakız adası'na geldi. yunanların saldırısına uğrayan türkler, adadaki hisara çekildi. ada halkından pek çok kişi de isyana katılmaya karar verdi. ancak nüfusun büyük çoğunluğu misillemeyi kışkırtacak hiçbir eylemde bulunmadı ve osmanlı i̇mparatorluğu'na karşı ayaklanan diğer yunanlara katılmadı.

kaptan-ı derya nasuhzade ali paşa komutasındaki türk donanması 22 mart'ta adaya geldi ve adayı yağmaladı. 31 mart'ta adanın yakılması emri verildi ve sonraki dört ay içerisinde tahminî 40.000 türk askeri adaya çıktı. ateşe verme eylemlerine ek olarak askerlere üç yaşın altındaki tüm bebekleri, on iki yaşından büyük tüm erkekleri ve kırk yaşından büyük tüm kadınları i̇slam inancını benimsemeyi kabul edenler hariç öldürmeleri emri verildi.

120.000 kişilik ada nüfusunun yaklaşık dörtte üçü katledildi, köleleştirildi veya hastalıktan öldü. 21.000 kişi kaçmayı başardıktan, 52.000 kişi köleleştirildikten ve 52.000 kişi katledildikten sonra adada 2.000 kişinin kaldığı tahmin edilmektedir. hayatta kalan on binlerce kişi avrupa'ya dağıldı ve sakız diasporasının bir parçası oldu. başka kaynaklarda öldürülen veya açlıktan ölen sakızlıların sayısı 20.000 olarak verilmektedir. katliam sırasında köleleştirilen genç yunanlar zengin osmanlı aileleri tarafından evlat edinildi ve i̇slam'a geçirildi. yorgo stravelakis (sonraki adıyla mustafa haznedar) ve i̇brahim edhem paşa gibi bazıları osmanlı i̇mparatorluğu'nda tanınır hâle geldi.

olayların duyulması avrupa'da kızgınlığa neden oldu ve fransız ressam eugène delacroix, sakız adası katliamı adlı bir tablo yaptı.

ayrıca bakınız 
 yunan bağımsızlık savaşı sırasında katliamlar

kaynakça 
özel

genel
christopher a. long – the series of events
 the massacres of chios described in contemporary diplomatic reports, edited and with an introduction by philip p. argenti (london: john lane the bodley head ltd., 1932).

yunanistan'daki katliamlar
yunan bağımsızlık savaşı muharebeleri
osmanlı döneminde yunanistan
1822'de yunanistan
1822'de osmanlı i̇mparatorluğu
osmanlı i̇mparatorluğu'nun işlediği katliamlar
amfibik harekâtlar
yunan karşıtlığı