Meksika Ulusal Özerk Üniversitesi

meksika ulusal özerk üniversitesi (unam) (i̇spanyolca: universidad nacional autónoma de méxico, lit. 'autonomous national university of mexico') meksika'da yer alan devlet araştırma üniversitesi. üniversitenin kapsamlı araştırma ve yenilik çalışmaları nedeniyle dünya sıralamasında üst sıralarda yer almaktadır.

üniversitenin bağımsız bütçe yönetimi 1929'da devlet tarafından kabul edildi. bu durum, üniversiteye hükûmet müdahalesi olmadan kendi bütçesini yönetme özgürlüğü vermiştir.

ayrıca unam, otokratik yönetime karşı ülke çapında bir isyana dönüşen ve meksika'nın üç yıllık demokrasiye doğru yolculuğuna sebep olan 1968 protestoları'nın başladığı yerdir.

tarihi 

üniversitenin kuruluşu 1551 yılına dayanmaktadır, i̇spanya kralı i. carlos (kutsal roma i̇mparatorluğu i̇mparatoru v. karl) 21 eylül 1551'de meksika üniversitesi'nin kuruluşunu ilan etmiştir. üniversite, 22 eylül 1910'da justo sierra tarafından yeniden adlandırılmıştır, daha sonra porfirio díaz rejimindeki eğitim bakanı tarafından, 19. yüzyıl'ın eğitim öncüsü olarak çok farklı bir kurum yaratılmaya çalışılmıştır. meksika kraliyet ve papalık üniversitesi, 1865'te meksika imparatoru i. maximilian tarafından kesin bir kraliyet kararnamesi ile yeniden kurulmuştur. roma katolik kilisesi ile güçlü bağları olan anakronizm bir kurum izlenimi bırakmak yerine, meksiko'nun merkezi olmayan yüksek öğretim kolejlerini (eski üniversitenin eski fakülteleri dahil) birleştirmeyi ve genişletmeyi ve yeni bir üniversite yaratmayı, ülke içinde yüksek öğrenimi yeniden düzenleyebilecek, pozitivizm modeli olarak hizmet edebilecek ve baskın meksika liberalizminin fikirlerini kapsayabilecek nitelikte olması amaçlanmıştır. üniversite içerisinde başlarda güzel sanatlar, i̇şletme, siyaset bilimi, mühendislik, tıp ve ulusal hazırlık bölümleri açıldı.

hakkında

sloganı 
josé vasconcelos, latin amerika üniversitesi reformu çerçevesinde ve meksika devrimi'nin hâlâ sürdüğü bir dönemde 1920'de; vatanda büyük bir inanç var ve kurtarıcı ruh etrafa yayıldı. diyerek söylediği por mi raza hablará el espíritu (türkçe: halkım için, ruhlar konuşacak) sözü üniversitenin sloganı olarak kabul edilmiştir. bu slogan, "ırkımızın özgür ve özgün yeni eğilimlerini içeren bir kültür yaratılacağı" anlamına gelmektedir.

sporsal faaliyetler 

üniversitenin futbol takımı cf universidad nacional, 28 ağustos 1954'te kuruldu. pumas’ın ev sahibi olarak maçlarını oynadığı estadio olímpico universitario, üniversitenin ana kampüsü içerisinde yer almaktadır. 20 nisan 1974'te rektör guillermo soberón acevedo, futbol takımı unam pumas'ın amblem tasarımını fen fakültesi kuruluna sundu. üniversitenin, spor ve rekreasyon faaliyetleri genel müdürlüğü'nün yenilenmesi kapsamında tasarımını manuel andrade rodríguez yapmıştır. amblem toplamda 16 aday tasarımın içerisinden seçildi. günümüzde kullanılan puma amblemi, üniversitenin spor takımları için bir mühür görevi görmektedir. 2013 yılında, i̇ngiliz gazetesi the guardian gazetesi tarafından en iyi üniversite futbol takımlarından biri olarak kabul edildi.

takım, şu ana kadar 7 lig şampiyonluğu, 4 kez de uluslararası kupalarda birincilik elde etmiştir.

nobel ödülleri 
meksika'daki nobel ödülleri'nin tümü unam mezunları tarafından kazanılmıştır:
 alfonso garcía robles - nobel barış ödülü, 1982
 octavio paz - nobel edebiyat ödülü, 1990
 mario j. molina - nobel kimya ödülü, 1995

mezunlar

bilim mezunları 

 carlos slim, mühendis ve 2007,2010 ve 2011 yıllarında dünyanın en zenginleri listesi'nde birinci sırada.
 max cetto, mimar
 mónica clapp, matematikçi
 adolfo gilly, tarihçi
 alejandro corichi, astrofizikçi
 enrique leff, politik ekolog ve ekonomist
 isabel hubard escalera, matematikçi
 erich fromm, filozof ve psikanalist
 florian luca, matematikçi
 teodoro gonzález de león, mimar
 josé gaos, filozof
 paul kirchhoff, antropolog ve etnohistoriyen
 larry laudan, filozof
 miguel león-portilla, tarihçi ve nahuatl dili araştırmacısı
 rodolfo neri vela, astronot
 edmundo o'gorman, tarihçi ve yazar
 kiyoto ota, heykeltıraş
 arturo rosenblueth, fizyolog
 graciela salicrup (1935-1982), mimar, arkeolog ve matematikçi
 juan josé sánchez sosa, psikolog
 adolfo sánchez vázquez, filozof
 manuel sandoval vallarta, fizikçi ve kozmik ışın araştırmacısı
 sara sefchovich, yazar
 jesus savage, robotik araştırmacısı ve meksika robotik enstitüsü kurucusu
 bernardo sepúlveda amor, avukat

devlet başkanları 
 abel pacheco (2002–2006 arasında costa rica devlet başkanı)
 alfonso portillo (2000–2004 arasında guatemala devlet başkanı)
 carlos salinas de gortari (1988–1994 arasında meksika devlet başkanı)
 josé lópez portillo y pacheco (1976–1982 arasında meksika devlet başkanı)
 luis echeverría (1970–1976 arasında meksika devlet başkanı)
 miguel alemán valdés (1946–1952 arasında meksika devlet başkanı)
 miguel de la madrid hurtado (1982–1988 arasında meksika devlet başkanı)
 andrés manuel lópez obrador (2000 ile 2005 yılları arasında meksiko belediye başkanı, 2018 ve günümüzde meksika devlet başkanı)

siyasetçiler 
 javier corral jurado
 jorge gonzález torres
 josé miguel insulza
 alan cranston (abd, kaliforniya senatörü)
 álvaro garcía linera (bolivya devlet başkanı vekili)
alejandro encinas (meksiko belediye başkanı)
 antonio carrillo flores (daha önceki bazı idarelerde bakanlık yapmıştır, 1929, 1950)
roberto madrazo, (2006 yılında politikacı ve pri başkan adayı)
 carlos mendoza davis
 fernando baeza melendez (senatör ve chihuahua valisi)
 luis félix lópez (ekvador hükûmet sekreteri)
 manlio fabio beltrones rivera (sonora başkan yardımcısı, senatör ve vali)
 miguel ángel mancera (meksiko belediye başkanı)
 mark kirk (abd, illinois senatörü, did not graduate)
rosario robles (sosyal kalkınma bakanı olarak görev yapmış meksikalı politikacı)
santiago creel (senatör)
 veton surroi (kosovalı siyasetçi)
octavio sentíes gómez
xóchitl gálvez (senatör)

diplomatlar 
 alfonso garcía robles
 antonio carrillo flores
 jaime torres bodet
 narciso bassols
 marco antonio garcia blanco
 rosario green

sporcular 
 hugo sánchez (i̇lk olarak üniversitenin futbol takımı unam pumas'da daha sonraları real madrid'de forma giymiş meksikalı futbolcu)
 daniel vargas (meksikalı voleybolcu ve mühendis)
 sergio hernandez (meksikalı voleybolcu ve teknik direktör)

kaynakça

dış bağlantılar 

 unam | portal unam resmi internet sitesi] |(i̇ngilizce):  
 unam león campus

meksika ulusal özerk üniversitesi
ulusal üniversiteler
1910'da kurulan üniversiteler
meksiko'daki üniversiteler
1910'larda meksika'da kurulan oluşumlar
meksika'daki devlet üniversiteleri