Lazların Helenleştirilmesi

lazların helenleştirilmesi veya yunanlaştırılması; laz halkının tarihin ilk dönemlerinden yunanların karadenize gelip adında "pontus" koydukları koloniyi ortaya çıkarmasıyla başlar. helenleştirme/yunanlaştırma; yunan olmayan kişilerin, yunanlaştırma politikasıyla yunan kültürünü ve dilini benimsemesidir. osmanlı döneminde lazların helenleşmesine örnek olarak pontuslu rumların (antik yunanistan çağında yunanca'yı benimsemiş karadeniz'deki yerel halk) karadenizde olan etkisiyle ortodoksluğa geçmesi ve yunanca'yı karadeniz'deki rum etkisi yüzünden yunanca'yı anadil edinip lazca'yı unutmasıdır. i̇slam'ı beğenip seçen ve türklerle güzel ilişkiler kuran lazlar hayatta kalmaya başarırken; yunanlara yanaşan ve diğer lazlardan kendisini uzak tutan lazlar kimliklerini kaybetmiş, ortodoks ve yunan baskısı altında kalıp asimile olmuştur.

arka planı  
i̇stanbul'un fethinden sonra, 1454’de ii. mehmed azınlıklara saygısı olduğundan ve farklı kültürleri sevdiğinden ii. gennadios'u patrik olarak atadı ve manevi lider ilan etti. aynı zamanda imparatorluktaki tüm ortodoks hristiyanların, etnik kökeninden bağımsız bir şekilde milletbaşı oldu. bu topluluklara rumların yanı sıra bulgarlar, sırplar, arnavutlar, rumenler, moldovalılar, hırvatlar, suriyeliler, ortodoks araplar, gürcüler ve lazlar  da dahildir. gennadios'un yetkileri sadece dinî değildi, aynı zamanda dünyevî yetkileri de vardı. patrikhane ve piskoposlar ortodoks nüfusun eğitimi üzerinde yetki sahibiydi.

tarihçe 
bizans imparatoru i. justinianus'un ( 527–565) saltanatı sırasında, tzanların ataları olan sanniler veya makronlar adlı iç pontus'un savaşçı kabileleri bastırıldı, hristiyanlaştırıldı ve merkezi yönetime dahil edildi. yerel halk, yunanlarla daha yakın iletişim kurmaya başladı ve kısmen dil de dahil olmak üzere çeşitli helenik kültürel özellikler edindi. 1204'te konstantinopolis'in latin haçlıları tarafından yağmalanmasından sonra bizans halefi devlet olan trabzon i̇mparatorluğu karadeniz'in güneybatı sahilinde kuruldu. bu ülkenin nüfusunu büyük ölçüde lazca konuşan topluluk oluşturuyordu. yüksek kültürü yunanların oluşturmasına rağmen, i̇mparatorluğun kırsal bölgelerinde ağırlıklı olarak lazlar yaşamaktaydı. laz aile isimlerinin helenleştirilmesi, trabzon orta çağ i̇mparatorluğu'nun kayıtlarında dikkat çekmektedir. bu düşmanlık, “i̇mparatorluk” siyasetinde var olan, lazların rumlara karşı duyduğu bir düşmanlıktır. osmanlı'nın 1461'de trabzon'u fethetmesinden sonra, tzan halkı trabzon eyaleti'nin yerli nüfusunun önemli bir bölümünü oluşturuyordu. lazlar, osmanlı'nın i̇slamlaşma politikasının hedefi oldular ve giderek i̇slam dinine dönüştürüldüler. ortodoks kalan lazların bir kısmı rum kilisesi'ne bağlı kaldı ve rum kilisesi'ne bağlı kalan lazlar yavaş yavaş rumlaştırılmaya maruz kaldı. hristiyan lazların rumca adları vardı ve rumlar yüzünden bizans riti'ni çalışmak ve uygulamak zorunda bırakıldı dinsiz insanların ve ailelerin bile lazca konuşması pontuslu rumlar tarafından yasaklandı.

ermeni dilbilimci hıraçya acaryan'a göre: "i̇stanbul'da pontus rum patrikliği'nin kontrolünde olan ortodoks lazlar var. kendilerini rum olarak görüyorlar ve rumca konuşuyorlar." konstantinopolis'in kontrolü altındaki lazlar, kısa bir sürede rumlaştılar ve rumca (özellikle pontus lehçesi) öğrenirken dillerini ve öz kimliklerini yitirdiler.

günümüzde, resmi olarak türkiye'de kendini hristiyan olarak tanımlayan (helen etkisinde kalmış) laz kalmamıştır. "pontuslu"ların çoğu, kendilerini yunan olarak tanımlarlar.

ayrıca bakınız 
 rum ortodoks kilisesi
 helenleştirme

kaynakça 

kültürel asimilasyon
karadeniz rumları
laz tarihi