Körleme Satranç

körleme satranç (gözleri bağlı olarak da bilinir), oyuncuların taşların konumlarını görmedikleri ve taşlara dokunmadıkları bir satranç oyunu türüdür. bu durum, oyuncuları taşların konumlarını zihinlerinde konumlandırmaya zorlar. hamleler, bilinen bir satranç notasyonu aracılığıyla iletilir.

körleme satranç yüzyıllar boyunca imkansız olarak görüldü, ancak günümüzde birden fazla körleme oyunu eş zamanlı olarak takip edebilen satranç oyuncularının olduğu daha fazla biliniyor. eşzamanlı körleme oyunda, bir aracı genellikle oyuncular arasındaki hamleleri aktarır.

erken tarihi 
körleme satranç, satranç tarihinde ilk kez oldukça erken oynandı. belki de ilk oyun sa'id bin cübeyr (665-714) tarafından orta doğu'da oynandı.– avrupa'da, gözleri bağlı satranç oynamak, bir satranç ustasını daha zayıf bir rakiple karşılaştığında sakat bırakmanın veya sadece birinin üstün yeteneklerini sergileme aracı olarak popüler hale geldi.

hjr murray, a history of chess (satranç tarihi) adlı kitabında, başka bir bilinmeyen satranç türü kaydetmiştir: iki orta asyalı atlı, atlarını sürerken bir tahta veya taş kullanmadan birbirlerine satranç hamlelerini söyleyerek yan yana satranç oynuyor.

avrupa'da bilinen ilk körleme satranç yarışması 1266'da floransa'da gerçekleşti. 1783'te başarılı fransız oyuncu andré danican philidor, aynı anda üç körleme satranç oyununu büyük bir başarıyla oynayabildiğini gösterdi.

paul morphy, 1858'de paris'in en güçlü sekiz oyuncusuna karşı altı galibiyet ve iki beraberliğin çarpıcı sonucu ile bir körleme satranç sergisi düzenledi. körleme satrancın diğer ilk ustaları, louis paulsen, joseph henry blackburne (16'ya kadar eş zamanlı körleme satranç oyunu oynadı) ve 1867'de dundee'de altı eşzamanlı körleme satranç oyunu oynayan, üç kazanan ve üç beraberlik yapan ilk dünya şampiyonu wilhelm steinitz'di . bu ustalar tarafından iyi bir gelir kaynağı olarak görülüyordu.

zaman geçtikçe körleme satranç sergileri için kayıtlar arttı. 1900'de harry nelson pillsbury, philadelphia'da aynı anda 20 maç oynad. aynı anda 15 satranç ve 15 dama oyunu oynamanın alışılmadık başarısını denedikten kısa bir süre sonra (körleme dama rekoru aynı anda 28 oyundur). çekoslovak oyuncu richard réti ve rusya dünya şampiyonu alexander alekhine, rekoru önemli ölçüde ileriye götüren sıradaydı .

20. yüzyıl tarihi 
1924'te new york alamac hotel'de alekhine, çok güçlü rakiplere (aralarında isaac kashdan ve hermann steiner) karşı 16 galibiyet, 5 mağlubiyet ve 5 beraberlik skoru ile 26 eşzamanlı körleme oyun oynadı. bu muhtemelen şimdiye kadar düzenlenen körleme satranç sergilerinin en güçlüsüydü. ertesi yıl, şubat ayında paris'te her biri dört oyuncudan oluşan 28 takımla karşılaştı ve 22 galibiyet, 3 mağlubiyet ve 3 beraberlik gibi etkileyici sonuçlar elde etti. aynı yıl, são paulo'da aynı anda 29 oyuncuyla oynayarak bu rekoru iyileştiren réti, etkinlikten sonra evrak çantasını geride bıraktıktan sonra hafızasındaki zayıflığı yorumladı.

alekhine 16 temmuz 1934'te chicago'da 32 körleme oyun oynayarak  19 galibiyet, 4 mağlubiyet ve 9 beraberlikle yeni dünya rekorunu kırdı. bu etkinliğin hakemi edward lasker'dı.

20. yüzyılın geri kalanı için geçerli olan genel kabul görmüş dünya rekoru, 20 eylül 1937'de, gözleri bağlıyken aynı anda 34 satranç oyunu oynayan george koltanowski tarafından edinburgh'ta verildi . 13 saat içinde 24 oyun kazandı ve 10 kaybetti. rekor, guinness rekorlar kitabına dahil edildi. daha sonra hem miguel najdorf hem de jános flesch bu rekoru kırdıklarını iddia ettiler, ancak çabaları koltanowski'ninki gibi düzgün bir şekilde izlenmedi. najdorf'un arjantin, rosario'daki ilk rekoru 40 rakip (+36 = 1-3)  karşıydı ve daha sonra arjantin'de kaldığı için ailesine hala hayatta olduğunu bildirmek için yeterli tanıtım elde etmek amacıyla organize edildi. almanya'nın polonya'yı i̇stilası'nın gerçekleştiği 1939 satranç olimpiyatı'na katılmak için memleketi polonya'dan seyahat etti. bu rekoru 1947'de são paulo'da 39 galibiyet, dört beraberlik ve iki mağlubiyetle 45 rakibe çıkardı. guinness rekorlar kitabı, najdorf'un rekorunu kabul etmiyor çünkü maç cetvellerine erişimi olduğu ve her tahtada birden fazla rakip olduğu iddia ediliyor.  koltanowski, bu şartlar altında 100 maç yönetebileceğini iddia etti. bununla birlikte, najdorf'un sicili diğer kaynaklar tarafından meşru kabul edilmektedir. macar janos flesch, 1960 yılında budapeşte'de bu rekoru iyileştirdiğini iddia etti ve 52 rakipte 31 galibiyet, 3 beraberlik ve 18 mağlubiyetle oynadı. bununla birlikte, bu rekor girişimi, flesch'in devam eden oyunların skorlarını sözlü olarak anlatmasına izin verilmesi gerçeğiyle bir şekilde karartıldı. aynı zamanda, yaklaşık beş saat gibi oldukça kısa bir süre içinde gerçekleşti ve birçok kısa oyunu içeriyordu.

bir diğer kayda değer körleme rekoru, 1960 yılında koltanowski tarafından san francisco'da, hareket başına 10 saniye hızla art arda 56 körleme satranç oyunu oynadığında belirlendi. sergi, 50 galibiyet ve 6 mağlubiyetle 9 saat sürdü. uzmanlık alanı, 192 kareye kadar tahtalarda gözleri bağlı bir şövalye turu düzenlemekti.

21. yüzyılda 24 saatlik körleme satranç rekorları 
kasım 2010'da almanya'nın sontheim kentinde alman marc lang tarafından 23 saatlik bir süre içinde 19 galibiyet, 13 beraberlik ve 3 mağlubiyetle 35 rakiple yeni bir avrupa rekoru kırıldı.

lang, bir yıl sonra kasım 2011'de sontheim'de 46 rakiple aynı anda ve gözleri bağlı olarak 25 galibiyet, 19 beraberlik ve sadece 2 mağlubiyetle dünya rekorunu yükseltti.

3 aralık 2016'da timur gareyev, gözlerinin önünde maskeyle 48 rakiple oynadı ve egzersiz bisikletinin üzerinde oturarak 35 galibiyet, 7 beraberlik ve 6 mağlubiyetle sonuçlandı.

sağlık endişeleri 
körleme satranç birçok kaynak tarafından oyuncunun oyun gücünü artırmanın bir yöntemi olarak ılımlı bir şekilde tavsiye edilirken, 1930'da sscb'de eşzamanlı körleme sergileri sağlık tehlikesi olarak görüldüğü için resmi olarak yasaklandı. mikhail botvinnik de buna karşı uyardı.  körleme oyuncular, daha hızlı zaman kontrolleri kullanılsa bile, normal oyundan daha yorucu olduğunu bildirdi.

psikoloji 
olağanüstü görsel-uzamsal yetenekler ve hafıza gerektirdiği göz önüne alındığında, bu satranç biçimi, 1893'te alfred binet'in araştırmasıyla başlayarak, 1965'te satranç büyükustası ve psikanalist reuben fine'ın çalışmalarına devam ederek, psikolojide önemli araştırmalara yol açtı. ve son yirmi yılda körleme satranç psikolojisi üzerine deneyleri anlatan birkaç bilimsel makale ile doruğa ulaştı. genel olarak, bu araştırma, körleme satranç için çok önemli olanın hem satranç oyuncularının edindikleri bilgiler hem de zihin gözünde görsel-uzaysal işlemleri gerçekleştirme yetenekleri olduğunu göstermektedir.

günümüzde 
bugün, yıl boyunca düzenlenen körleme satranç turnuvaları, daha önce en yüksek profilli etkinlik 2011 yılına kadar monte carlo'da düzenlenen melody amber turnuvasıydı. günümüzün modern oyuncularından vladimir kramnik, viswanathan anand, alexei shirov ve alexander morozevich, 1996 ile 2007 yılları arasında amber turnuvalarının alternatif galipleri olarak, körleme satrançta özellikle güçlü olduklarını kanıtladılar. levon aronian o zamandan beri 3 kez amber kazandı ve 2012 sportaccord dünya akıl oyunları'nda körleme satranç etkinliğini kazandı.

2009 yılında eliot hearst ve john knott'un blindfold chess, history, psychology, techniques, champions, world records and important games adlı kitabı yayınlandı. abd satranç federasyonu, amerika satranç gazetecileri ve abd satranç vakfı sponsorluğunda fred cramer 2009'un en i̇yi satranç kitabı ödülü'nü kazandı.

ayrıca bakınız

kaynakça

dış bağlantılar 

 

 
 
 

satranç terimleri
satranç türevleri
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar