I. Abbas'ın Kaheti ve Kartli seferleri

i. abbas'ın kaheti ve kartli seferleri, safevi şahı i. abbas'ın, osmanlı-safevi savaşı (1603-18) sırasında doğu gürcü vasal krallıkları olan kartli ve kaheti'de 1614-1617 yılları arasında yürüttüğü dört seferdir. seferler, i. abbas'ın eskiden en sadık gürcü gulamları olan kartli kralı ii. luarsab ve kaheti kralı i. teymuraz tarafından gösterilen itaatsizliğe ve ardından çıkarılan isyana bir yanıt olarak başlatıldı. tiflis tamamen yakıp yıkıldı, ayaklanma bastırıldı, 100.000 kadar gürcü katledildi ve 130.000 ila 200.000 kişi i̇ran'a sürgün edildi. bunun sonucunda kaheti ve kartli geçici olarak i̇ran egemenliği altına alındı.

öncesi 
1606 yılında, i. abbas; kartli soylularının ve teymuraz'ın annesi olan ketevan'ın isteği üzerine ikisi de yumuşak başlı gençler gibi görünen ii. luarsab ve i. teymuraz'ı safevilerin vasalları olan kartli ve kaheti krallıklarına hükümdar olarak atadı. ancak, 1612'de teymuraz ve luarsab'ın, karabağ valisi de dahil olmak üzere i̇ran yanlısı soyluları idam etmesiyle gürcistan ile şah arasındaki gerilim arttı. 1613'te, şah onları mazenderan'daki bir av gezisine katılmaya çağırdığında ya hapsedileceklerinden ya da öldürüleceklerinden korktukları için gitmediler. 1614 yılı baharında savaş çıktı. bu olaydan dolayı nasuh paşa antlaşması sona erdi.

i̇şgal 
i̇ran orduları mart 1614'te iki bölgeyi işgal etti ve iki müttefik kral osmanlı vasalı olan i̇mereti'ye sığındı. safevi saray tarihçisi i̇skender bey münşi'nin aktardığı üzere i. abbas, en güvendiği iki tebaası ve gulamının ona olan ihanetinden dolayı çileden çıkmıştı. 30.000 kaheti köylüsünü i̇ran'a sürdü ve kaheti kralı ii. aleksandr'ın torunu olan i̇sa han'ı kartli tahtına atadı. i̇sa han, i̇sfahan'daki sarayda bir müslüman olarak büyütülmüştü ve şah'a sadık olacağı düşünüldü.

i. abbas, kaçak kralları ona vermezse i̇mereti'yi yıkmakla tehdit etti; i̇mereti, megrelya ve guria hükümdarları bu talebi  birlikte reddettiler. ancak luarsab gönüllü olarak şah'a teslim oldu; abbas başlangıçta ona iyi davrandı ancak luarsab ve teymuraz'ın osmanlılarla ittifak kurduğunu öğrendiğinde luarsab'ın i̇slam'ı kabul etmesini istedi. luarsab reddettiğinde hapse atıldı.

teymuraz, 1615'te osmanlı-safevi düşmanlığının yeniden canlanmasından yararlanarak doğu gürcistan'a döndü ve orada bir safevi kuvvetini yendi. ancak osmanlı ordusu safeviler'i işgalini ertelediğinde abbas, teymuraz'ı yenmek için kısa bir süre için bir ordu gönderebildi ve osmanlılarla ateşkes yaparak ordusunu iki katına çıkardı. safevi askerleri, tiflislilerin yoğun direnişiyle karşılaştı ancak i̇ran doğu gürcistan'daki yönetimi tamamen yeniden sağlandı.

katliamlar ve sürgünler 
kaheti'ye yapılan cezalandırıcı seferde, abbas'ın ordusu  60-70.000 veya 100.000 gürcüyü öldürdü.  i̇ki katı kadarını ise i̇ran'a sürgün etti. kaheti nüfusunun üçte ikisi yok edildi. 1617 yılında daha fazla mülteci toplandı. 1619'da abbas, ona sadık olan ii. simon'u (veya semayun han'ı) kaheti'nin kukla hükümdarı olarak atarken isyancıların çoğunlukla bulunduğu bölgeleri yönetmesi için kendi valilerini görevlendirdi.

sonrası 
i. abbas, doğu gürcistan üzerinde bir süre kontrolü ele geçirdi ancak giorgi saakadze ve kral teymuraz, 1625 ve 1626'da bölgede safevi kontrolünü azaltmada daha etkili olan yeni isyanlara öncülük etti.

ayrıca bakınız 

 nasuh paşa antlaşması
 serav antlaşması

kaynakça 

17. yüzyılda gürcistan
1610'larda osmanlı i̇mparatorluğu
safevi devleti'nin muharebeleri
1616'da çatışmalar
1615'te çatışmalar
1614'te çatışmalar
tiflis tarihi
osmanlı-i̇ran savaşları
1610'larda çatışmalar
1917'de çatışmalar