İslamcılığın eleştirisi

i̇slamcılık veya siyasal i̇slam olarak bilinen i̇slami uyanış hareketinin lider ve vaizlerinin fikir, hareket ve uygulamaları, gayrimüslimler yanında müslümanlar (genellikle i̇slami modernist ve liberaller) tarafından eleştirilmiştir.

i̇slamcılığı veya i̇slamcılığın bazı unsurlarını eleştiren yazar, bilim insanı ve liderler arasında macid navaz, reza aslan, abdelwahab meddeb, muhammed sa'id al-'ashmawi, haled abu 'l- fadl, gilles kepel, matthias küntzel, joseph eb lumbard, olivier roy ve endonezyalı i̇slami grup nahdlatul ulama bulunuyor.

i̇slamcı hareketin eleştirilen ilkeleri şunlardır:

i̇slam'dan dönme ve i̇slam'a hakareti önlemek için ifade özgürlüğüne getirilen kısıtlamalar ;

i̇slam'ın sadece bir din değil, aynı zamanda bir yönetim sistemi olduğu tezi;

tarihsel şeriat veya i̇slam hukukunun, insanlığın erişebileceği ve i̇slam'ın gerçekten uygulanabilmesi için uygulanması gerekli olan tek, evrensel bir hukuk sistemi olduğu anlayışı.

açıklama 
haled abu al-fadl, i̇slamcılığın ya da cihatçı i̇slamcılığın gelişimini açıklarken, onu dini dirilişin bir ifadesi değil, çeşitli faktörlerin yarattığı bir fenomen olarak tanımlar:

 geleneksel olarak "farklı görüş ve düşünce okullarına müsamaha gösteren ve hatta kutlayan ve aşırılığı marjinalleştiren" i̇slam hukukçularının bağımsızlık ve dini otoritesinin baltalanması. sömürgecilik sonrası müslüman ülkelerin çoğunda hukukçuları destekleyen özel dini vakıflara devletin el koyması, hukukçuların çoğunu devletin maaşlı çalışanlarına dönüştürdü, onların sosyal ve siyasi meşruiyetlerini azalttı.” 
 suudi vahhabi doktrininin bu dini otorite boşluğunda ilerlemesi. 10 milyarlarca dolarlık petrol ihracat parasıyla finanse edilen ve saldırgan bir şekilde kendi dini anlayışını tebliğ eden doktrin, kendisini birçok okuldan biri olarak değil, i̇slam'ın tek, bozulmamış, gerçek, "doğru yoluna" dönüş olarak konumlandırdı. "katı literalizmi ile entelektüelizme, mistisizme, i̇slam içindeki herhangi bir mezhepsel farklılığa aşırı düşmanlığı ile geleneksel fıkıh öğretilerinden  farklıydı.
 bu vahhabi literalizmi ve darlığına eklenen popülist çağrılar, modern çağda sert despotik hükümetler ve müdahaleci gayrimüslim güçler tarafından maruz kalınan müslüman aşağılanmasına yönelik popülist çağrılardır."

i̇fade özgürlüğünün sınırları 
ortadoğu siyasetini uzun süredir gözlemleyen ve i̇slamcıların siyasete katılmasının destekçisi olan yazar graham fuller'a göre, bazı i̇slamcıların oynadığı en korkunç rollerden biri, i̇slam'la ilgili herhangi bir yazıya karşı "acımasızca" saldırmak ve yasal işlemler başlatmaktı.

i̇slamcı ortodoksi uygulamasının ilk kurbanlarından 1940'ların i̇ran'ının bir din adamı ve önemli entelektüel şahsiyeti olan ve 1946'da i̇slami bir militan grup olan fadayan-ı i̇slam tarafından tekfir suçlamasıyla öldürülen ahmed kesravi'dir .

76 yaşındaki müslüman ilahiyatçı ve uygulamacı mahmud muhammed taha, halka açık bir törenle 18 ocak 1985'te  diğer suçlamaların yanı sıra "sapkınlık" ve "i̇slam hukukunun uygulanmasına karşı çıkmak" suçlamalarıyla hartum'da  asıldı.

taha, sudan'da kurulduğu şekliyle şeriat hukukuna karşı çıkmıştı, çünkü esas olarak, dayandığı kuran ayetlerinin (medine ayetleri olarak bilinir) belirli bir yer ve amaç - yani yedinci yüzyıl medine i̇slam şehir devletini yönetmek için uyarlandığına ve mekke'de nazil olan ve (taha'nın inandığı) ideal i̇slam dinini temsil eden ayetlerin bunları geçersiz kıldığına- inanıyordu.

belki de arap dünyasında i̇slamcılar tarafından saldırıya uğrayan en ünlü sözde mürted, saldırganlar tarafından taciz edilip boynundan bıçaklanan ve hayatının geri kalanını sakat yaşayan mısırlı nobel edebiyat ödülü sahibi necib mahfuz'dur. diğerleri arasında romancı mısırlı salahaddin muhsin var. mısırlı feminist romancı nawal el saadawi, i̇slam karşıtı yazdığı için defalarca mahkemede yargılandı ... 'i̇slam'ı rencide eden' yazılar nedeniyle üç yıl ağır çalışmaya mahkûm edildi; ve kocasına, mürteolduğu gerekçesiyle ondan boşanması emredildi, ancak suçlamalar düştü; i̇slam ve arap edebiyatı profesörü nasr ebu zeyd'i kuran hakkındaki yazılarından dolayı dinden çıkmakla suçladı ve karısına onu boşaması emredildi. . . ." mısırlı yazar farag fʊda, 8 haziran 1992'de i̇slam cemaati-cemaa i̇slamiye  militanları tarafından  diğer entelektüellere örnek olması için öldürüldü.

i̇slamcılar genellikle kötü, şiddet ve aşırılık yanlıları ve sistem içinde çalışan "iyi" ılımlılar olarak ayrılırken, siyaset bilimci gilles kepel 1990'larda mısır'da "i̇slamcı ılımlılar ve aşırılık yanlılarının birbirlerinin eylemlerini tamamladıklarına" dikkat çekiyor.

farag foda'nın öldürülmesi davasında,  "i̇slam dünyasında en saygı duyulan şeyhlerden biri" olan "ılımlı" şeyh muhammed el-gazali, foda'nın katillerinin yargılanmasında katilleri savundu; müslüman olarak doğan herkesin şeriat'a karşı hareket ettiğinde cezası ölüm olan dinden dönme suçundan suçlu olacağını açıkladı. bu cezayı infaz edecek bir i̇slam devleti olmayınca, bu sorumluluğu üstlenenler kınanmazlardı."

tekfir 
araştırmacı matteo sisto ve samir gurung'un "neo-tekfirizm  " dediği bazı i̇slamcılar, liberal ve laik entelektüelleri ana akım müslümanlara hedeflemenin ötesine geçtiler. cezayir i̇ç savaşı'nda cihatçı i̇slami grup gia, cihadı aktif olarak desteklemeyen herkesi hükûmetle işbirlikçi, i̇slam'dan çıkmış ve uygun askeri hedef olarak gördü. grup yabancıları katletti ve cezayirlileri "i̇slam hukukunu çiğnemekten", "kafirlikten batı kıyafetleri giymeye kadar uzanan çeşitli ihlaller" nedeniyle idam etti.

irak iç savaşında tekfir, sünni isyancılar tarafından da geniş bir şekilde tanımlandı.. bağdat'ta en az iki falafel satıcısı öldürüldü çünkü "yedinci yüzyılda falafel yoktu" ve bu nedenle katillerin gözünde i̇slami olmayan bir bid'at  idi.

bu, gazeteci george packer gibi bazılarına göre seyyid kutub'un takipçilerinin,  irtidattan suçlu olanları  tekfir etme ve öldürme isteklerinde ne kadar ilerlediklerinin bir yansımasıydı. önde gelen iraklı sünni din adamı haled al-mulla'ya göre, 2014 yılının ortalarından itibaren cihatçı gruplar el kaide ve daiş, "300'den fazla sünni imam ve vaizi" öldürmüştü.

birkaç ay sonra daiş'in kendi şeriat yargıçlarından birini "aşırı tekfirci eğilimleri" gerekçesiyle idam ettiği bildirildi.

hariciler 
bazı i̇slamcılar, tekfir etmeye ve i̇slamdan çıktığını ilan edenleri öldürmeye istekli oldukları için diğer müslümanlar tarafından hariciler olarak kınandı. i̇slamcılar genellikle batı aydınlanmasının düşünce ve ifade özgürlüğü fikirleriyle kirlenmemiş i̇slam'a döndüklerini ve aşırı katılığı 7. yüzyıldaki haricilikle mahkûm ettiler. esasen siyasi konumlarından hareketle, onları hem ana akım sünni hem de şii müslümanlardan ayıran aşırı doktrinler geliştirdiler. hariciler, kendilerini tekfir eden müslümanları tekfir etmeye hazır olmalarıyla özellikle dikkat çekmişlerdi.

siyasete vurgu

diğer konuların ihmal edilmesi 
i̇slamcılık, i̇slam'ın siyasal üstünlüğüne adanmış bir hareket olmasına rağmen bazıları, siyaset lehine inancın ihmal edildiği ve maneviyat veya dine odaklananlardan ziyade "organizatör, meraklı ve politikacıların", harekette "en fazla etkiye sahip" olduğunu ifade ediyorlar.

diğer gözlemciler, i̇slamcılığın darlığına ve genel olarak dünyayı incelemeye ve anlamlandırmaya ilgisizliğine dikkat çektiler. habib bulares, genel olarak hareketin "tutarlı teoriler oluşturmaya çok az enerji harcadığını" ve i̇slam düşüncesi veya maneviyatına hiçbir katkı sağlamadığını söylüyor. olivier roy,  "ebul ala mevdudi, hasan el-benna, seyyid kutub'un 1978'den önceki kuruluş yazılarından beri...  "onun entelektüel durgunluğundan şikayet ediyor.

britanya'da aktif olan i̇slamcı gruplardan biri olan  hizb ut-tahrir'in eski bir aktivisti ed husain, i̇slamcı adlı kitabında siyasetin "tanrı ile ilişkisini" dışladığını hissettiğini ve aynı şeyi diğer gruplarda da gördüğünü yazdı. husain, "müslümanların i̇slam'a dönmeleri gerektiği konusunda vaaz verdik, ancak genç aktivistlerin çoğu nasıl dua edileceğini bilmiyordu" diyor.

olivier roy, insan toplumu ve davranışı üzerine sistematik bir çalışmanın bile i̇slami olmadığı gerekçesiyle reddedildiğinden şikayet etti:"ne tarih (çünkü i̇slam öncesi zamanların cahiliyesine geri dönüş dışında bir anlama gelmiyordu) ne de antropoloji (çünkü insanlık sadece erdemin icrasıydı) vardır. i̇slam'da derin bir psikoloji (içindeki ötekine giriş olarak görülen bir günahtı) ya da sosyoloji (çünkü parçalanma fitne, cemaatin bölünmesi ve dolayısıyla cemaatin yansıttığı ilahi birliğe bir saldırı olduğu için) yoktur.aslında farklılaşan her şey toplumun birliğine tehdit olarak görülüyor.

erdeme bağımlılığı 
roy, i̇slamcılığın temel stratejisinin, "erdemli müslümanlar olmadan i̇slam devleti, i̇slami devlet olmadan erdemli müslümanlar olmaması" şeklindeki bir "kısır döngüden" muzdarip olduğunu savunuyor. i̇slamcılara göre, "i̇slami toplum ancak siyaset yoluyla var olur, ancak siyasi kurumlar ancak onları yönetenlerin erdeminin bir sonucu olarak işlev görür, ancak toplum önceden i̇slami ise yaygınlaşabilecek bir erdemdi."  lider seçme süreci, seçimlerin yapısı, güçler üzerindeki denge gibi konuları değil, "öznel" nitelikleri aramayı içermekteydi;

emir "günahtan uzak durmalı", "samimiyet, eşitlik, adalet", saflık" " yetenek, sadakat", ve "ahlaki bütünlüğün yanı sıra ... diğer ilgili kriterlere" (hassan al-turabi) sahip olmalıdır.

i̇slamcıların iktidardaki başarısızlığı 
roy'a göre kişisel erdemin, gücün yozlaşması ve insan zayıflığının üstesinden gelebilecek "kurumlar inşa etme" konusundaki başarısızlığının örnekleri, i̇ran i̇slam cumhuriyeti'nde ve mücahit afganistan'da açıkça görülmektedir.

her iki durumda da, onları iktidara getiren kahraman i̇slami fedakarlık, yerini, ganimette "haklarını talep eden"  siyaseti tırmanıcı, kariyerci ve vicdansız işadamları gibi erdemsiz bir yönetime bırakmıştı.

i̇slamcılar, iktidar yozlaşmasına karşı "diğer ideolojiler"den daha başarılı değillerdi.

i̇ran'da başarısızlık sadece hükümete destekte değil, i̇slami uyanışın gerilemesinde de görülüyor. i̇slamcı gücün tükendiği yerlerde "camiler tıklım tıklım dolu" ama "i̇slamcılık iktidarı ele geçirdiğinde camiler boşalıyor." "i̇slamcı i̇ran'da ... sokakta namaz kılan bir insan neredeyse hiç görülmez."  i̇ran'da siyasi olarak ayrıcalıklı bir sınıf oluşturan i̇slam hukukçuları, devrimin ilk yıllarında "genel olarak özenli bir nezaketle muamele gördüler". "'günümüzde din adamları bazen okul çocukları ve taksi şoförleri tarafından hakarete uğruyor ve kum'un dışına çıkarken genellikle normal kıyafetler giyiyorlar." 

onun hayal kırıklığının izlerinin sudan'da, türkiye'de erbakan'da veya cezayir gerilla savaşında da bulunması olanaklıdır.

i̇slami politikaların başarısızlığı

cinsiyetlerin ayrılması 
kadınlar için kapsamlı bir tesettür ve cinsiyet ayrılığı, erkeklerin "kadınlar tarafından dikkatlerinin dağılmasını" engellediğini ve "toplumdaki işlerini başarılı bir şekilde yürütmelerine" olanak tanıdığını iddia eden ebul a'la mevdudi gibi i̇slamcılar tarafından savunuldu. ancak eleştirmenler, kadınlara saygı eksikliğinden şikayet ettiler.

belki de en katı cinsiyet ayrımı politikası olan ülkede  i̇ngilizce öğretmeni olarak çalışan hayal kırıklığına uğramış bir i̇slamcı ed husain, suudi erkeklerin kadınlara karşı tutumu karşısında şaşırmıştı. husain, bir i̇slamcı olarak taklit etmek istediği, suudilerin katı cinsiyet ayrımı politikasına rağmen, kadınların kaçırılmasıyla ilgili üzücü hikâyeler duyduğundan ve i̇ngiltere ya da daha "laik" suriye gibi ülkelerde hiç karşılaşmadığı, öğrencileri tarafından sert çekirdekli pornografi indirilmesiyle karşılaştığından şikayet etti. karısının ılımlı giyinmesine rağmen;"yerel geleneklere saygıdan, uzun siyah bir abiye giymiş ve saçını siyah bir fularla kaplamıştı. . . . yine de iki kez arabalı gençlerin aralarından geçmekle suçlandı. . süpermarketlerde faye'den sadece beş dakika uzakta olmam gerekiyordu ve suudi erkekler yanlarından geçerken müstehcen sözler fısıldıyorlardı. faye, british council'de yerel kadınlarla deneyimlerini tartıştığında, 'suudi arabistan'a hoş geldiniz' dediler.

 suudi arabistan'a kendi inancımdan ve kimliğimden tamamen emin olarak ulaşmamış olsaydım, ikisini de kaybedebilirdim. vahhabilik ve katılığı beni kolaylıkla i̇slam'dan uzaklaştırabilirdi.

belirsizlik 
tarık osman, i̇slamcılığı "her şeyi herkese" vadetmek ve sürdürülemez çatışma ve çelişkilere yol açmakla eleştirdi: yoksul kitlelere alternatif bir sosyal hizmet sağlayıcı; hayal kırıklığına uğramış genç için kızgın bir platform; kimlik arayanlara 'saf dine dönüşü' bildiren yüksek sesli bir borazan; varlıklı ve liberaller için "ilerici, ılımlı bir dini platform"; ... ve aşırı uçlarda, retçi ve radikaller için şiddet içeren bir araç."

modern zamanlarda ilgisizlik 
olivier roy, i̇slamcılığın "harekete geçirici bir slogan" olarak fevkalade başarılı olmasına rağmen, "modern devletlerin yönetilmesi ile ilgili sorunlara yanıt vermediğini" savunuyor. roy, arap baharı'nın ardından en eski ve en büyük i̇slamcı hareketin (müslüman kardeşler) partisinin açık ara en çok oy alan parti olduğu mısır'a işaret ediyor. 2012 cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazandı, ancak bir yıl içinde milyonlarca kişinin katıldığı büyük protestoların ardından ordu tarafından devrildi ve ezildi.

başka bir eleştirmen olan abdullahi ahmed an-na'im, i̇slam hukukunun çok sayıda hüküm sağladığı aile hukukunda bile, şeriat hukukunun merkezi bir yönetim için net bir temel sağlamadığını, çünkü merkezi yönetim fikrinin var olmadığını savunuyor.

erken i̇slam vurgusu 
tunuslu bilgin ve gazeteci abdelwahab meddeb gibi eleştirmenler, 1400 yıllık müslüman tarihinde, taklit edilmeye değer gerçek i̇slam'ın sadece birkaç on yıl boyunca uygulandığına dair i̇slamcı inançtan yakındılar. seyyid kutub (ö. 1966) i̇slam'ın "yüzyıllarca" yok olduğunu ve "müslüman toplumunun aslına döndürülmesinin gerekli olduğunu"  vaaz etti ve muhammed'in sahabe örneğini takip etti. yunan, roma, fars, hristiyan veya yahudi mantığı, sanatı, şiiri, vb. gibi i̇slami olmayan herhangi bir kültürden veya öğrenimden kendilerini koparmakla kalmayıp, aynı zamanda kendilerini "geçmiş yaşamlarından", aile ve arkadaşlarından "tamamen" ayırdılar.

i̇slamcılar da gerçek ve orijinal i̇slam'ın ne zaman var olduğu konusunda hemfikir değiller. ebul ala mevdudi bunun, peygamber dönemi ve raşidun'un 30 yıllık yönetim dönemi, kutub'un kardeşi muhammed, "i̇slam'ın ... gerçek biçimiyle tatbik edildiği" tek zamanın, ilk iki halifenin dönemi ve ayrıca ms 717'den 720'ye kadar olan üç yıl (toplam 15 yıl) olduğunu düşünüyordu. ayetullah humeyni'ye göre, beşinci halife ali'nin saltanatı, müslümanların taklit etmesi gereken tek gerçek i̇slami dönemdi.

meddeb, bunun yalnızca herhangi bir gayrimüslim kültürü değil, i̇slam'ın altın çağı da dahil olmak üzere müslüman tarihinin çoğunu dışladığına işaret ediyor: allah'ın egemenliği medine'nin ilk dört halifesinin mi? . . . hâlâ ... i̇slam'ın birçok halkının tarihsel katkılarının çeşitliliği ile aktardığı güzellikleri sevebilir ve bunlara karşılık verebilir mi?" 

o ve tarık osman, ilk dört halifeden üçünün öldürüldüğü, "düşmanlıkların" mücadelelerin ve "hizmet tartışmalarının"  ve "neredeyse sürekli" utanç verici kan dökme olaylarının yaşandığı bir dönemin ne kadar mükemmel olabileceğini sorguladı. meddeb, "doğru hidayet"in bir asır sonra, i̇bn hanbel ile ortaya çıkan kutlamasına işaret eder.

din ve devletin birleşmesi 
harekette en sık alıntılanan sloganlardan biri müslüman kardeşler'in sloganıdır: i̇slam bir din ve bir devlettir. ancak, bir eleştirmenin şikayet ettiği gibi, slogan "ne bir kuran ayeti ne de bir hadisten alıntıdır; selefi hareket tarafından popüler hale getirilen bir 19. yüzyıl siyasi sloganıdır".

tarihsel bağlam 
eleştirmenler, bu birleşmenin i̇slam'a özgü olmadığını, modern öncesi çağın bir özelliği olduğunu iddia ediyor.

rıza aslan'a göre:bu aynı zamanda din ve devletin tek bir bütün olduğu bir dönemdi. ...   yahudi, hristiyan, zerdüşt ya da müslüman  . . . dininiz etnik kökeniniz, kültürünüz ve sosyal kimliğinizdi... dininiz vatandaşlığınızdı.

 jülyen sonrası roma i̇mparatorluğu hristiyandı ve i̇znik hristiyanlığının "resmen onaylanmış ve yasal olarak uygulanan versiyonu" vardı.

 i̇ran'daki sasani i̇mparatorluğu, zerdüştlüğün resmi olarak onaylanmış ve yasal olarak uygulanan bir versiyonuyla yine zerdüşt'tü.

 hindistan alt kıtasında, vaisnava krallıkları, bölgesel kontrol için savia krallıkları ile savaştı. çin'de budist yöneticiler, siyasi üstünlük için taocu yöneticilerle savaştı. "böylece her din bir kılıç diniydi. `"

tarihsel gereklilik 
eleştirmenler, erken dönemde müslüman toplumda din ve devletin birleşmesinin, i̇slam'ın özünden ziyade müslümanların kendilerini korumak için bir devlete ihtiyaç duyduğu, i̇slamın arap toplumunun devletsiz dünyasında ortaya çıkışının bir ürünü olabileceğini öne sürüyorlar.

hristiyanlık, "büyük ve kalıcı" roma i̇mparatorluğu içinde yaşıyordu. i̇branilerin " yahudi olmadan önce etnik bağları" vardı. ancak "müslümanlaron otorite ve kimlik kazanmaları dinlerine bağlıydı." muhammed ex nihilo dini bir topluluk kurdu. kabile bağlarının tüm kamu yaşamına egemen olduğu, devletsiz bir bölge olan arabistan'da yaşadı. kabileler üyelerini sosyal bağlar ve intikam tehdidi ile korur, ekonomik fırsatlar ve siyasi oy hakkı sağlardı. aşiret bağları olmayan bir kişinin itibarı yoktu: soyulabilir, tecavüze uğrayabilir ve cezasız kalarak öldürülebilirdi. muhammed, kabile üyelerini cezbedecekse kendi hareketine katılmaları için onlara, geride bıraktıkları kabileden daha az güçlü olmayan bir bağlılık sağlamalıydı."

kutsal temel 
allah'ın -şeriat kanunu biçiminde- yönetmesi gerektiği şeklindeki i̇slamcı ilkenin kutsal temelleri, en azından kısmen, i̇slamcı düşüncenin kurucularından biri olan mevdudi'ye göre, kuran'daki "hüküm allah'ındır" şeklindeki ifadesinden gelmekteydi.  ancak abdelwahab meddeb, mevdudinin aktardığı ayetin hukm kelimesinin "yönetmek"ten daha geniş bir anlama sahip olduğu, ayetin yönetmek ya da hükümetle ilgili olmadığı gerekçesiyle bu fikri sorguluyor. hükm genellikle iktidarı kullanmak, bir hüküm vermek, iki taraf arasında hüküm vermek, tıpta, felsefede bilgili olmak, bilge olmak, ihtiyatlı olmak, üzerinde düşünülmüş bir yargıda bulunmak" olarak tanımlanır. i̇fadenin geçtiği ayet şöyle:o'nun dışında taptıklarınız, sizin ve atalarınızın kendilerine taktığı isimlerden başka bir şey değildir. allah onlara bir yetki vermemiştir. hüküm yalnız allah'ındır .  bu, kuran'ın tanrı'nın hükûmetteki rolünden ziyade o'nun putlara olan üstünlüğünden bahsettiğini gösterir. meddeb'e göre, " kur'an tefsircileri, bu ayetin, müşriklerin allah'ın yanında yükselttiği yoldaş tanrıların acizliğine tahsis edildiğini asla unutmazlar..."

şeriat'ın i̇slamcı yorumu 
şeriat yasasına – veya ortodoks tarihi şeriat yasasına  – yönelik eleştiriler çeşitlidir: i̇slamcı liderler genellikle i̇slam hukukundan habersizdirler, i̇slamcı şeriat tanımı hatalıdır, uygulanması pratik değildir ve esnek çözümlerin göz ardı edilmesi, kutsal kitap temelinin yozlaşması ve uygulanmasının hukuka aykırı olması.

cehalet 
i̇slamcıların şeriat'a verdikleri büyük öneme rağmen, birçoğu eğitimli hukukçular değildi. i̇slam alimi ve ılımlı abou el fadl, "ne kutub ne de mevdudi eğitimli hukukçular değildi" diyor ve onların i̇slami hukuk geleneği hakkındaki bilgilerinin asgari düzeyde olduğundan şikayet ediyor. "mevdudi ve kutub, abulvahab gibi i̇slam hukukunu hayatın her yönünü kapsayan ve düzenleyen, kesin, açık, esnek olmayan pozitif emirler dizisi olarak tasavvur ettiler." 

dale c. eikmeier, birçok i̇slamcı teorisyen veya "kutbistin", mesajlarını itibarsızlaştırmanın bir yolu" olabilecek "şüpheli dini kimlik bilgilerine" dikkat çekiyor:ebul ala mevdudi ve abdullah azzam dışında, kutubizmin ana teorisyenlerinden hiçbiri i̇slam'ın tanınmış ilim merkezlerinde eğitim görmemiştir. hasan el benna bir öğretmen ve topluluk aktivisti, seyyid kutub bir edebiyat eleştirmeni, muhammed abd al-salam faraj bir elektrikçi, ayman el-zewahiri bir doktordur. usame bin ladin bir iş adamı olmak için eğitildi.

uyulması gereken tek bir evrensel yasalar dizisi olarak şeriat 
kutub ve humeyni gibi i̇slamcılar, şeriat kanunu uygulanmadan gerçek i̇slam'ın ve müslüman bir toplumun var olamayacağını savundular. kutub'a göre, "bu özelliklere sahip müslüman toplum, allah'ın kanunlarının askıya alındığı anda yeryüzünde askıya alındı." 

humeyni, i̇slami hükûmete ihtiyaç olduğunu vaaz ediyor;i̇slami düzen korunacak ve tüm insanlar hiçbir sapma olmadan i̇slam'ın adil yolunu izleyeceklerse, sahte meclisler tarafından i̇slam karşıtı yasaların yenilenmesi ve onaylanması engellenecekse,ve bu i̇slami hükûmette (aslında "i̇slam'da")yasama gücü ve kanun koyma yetkisi münhasıran yüce allah'a aittir. i̇slam'ın kutsal yasa koyucusu, tek yasama gücüdür. kanun koyucunun kanunu dışında hiç kimsenin kanun yapma hakkı yoktur ve hiçbir kanun uygulanamaz.abou el fadl, kuran'ın kendisinin herkesin uyması gereken bir şeriat olduğunu reddettiğini söylüyor:“allah, her biriniz için bir şeriat ve bir yol yazdı. allah dileseydi sizi tek bir ümmet yapardı. ama allah'ın maksadı, her birinize verdiği şeylerde sizi imtihan etmektir, o halde fazilet peşinde koşun ve bilin ki [ahirette] hepiniz allah'a döndürüleceksiniz ve o, ihtilafa düştüğünüz bütün meseleleri çözecektir. .  muhaliflere göre, şeriat'ın i̇slam hukukunun bütünü olarak tanımlanması ve çeşitli yorumları i̇slam tarihinde sonradan gelişir. pek çok modernist, içtihatın "tamamen insan yapımı, müslüman alimler tarafından çeşitli fıkıh okullarına göre, kuran'ın hukuk kurallarına nasıl çevrilmesi gerektiğine dair öne çıkan anlayışlara dayanılarak yazılmış" olduğu iddiasındadır.

kahire üniversitesi'nde karşılaştırmalı hukuk ve i̇slam hukuku uzmanı olan muhammed sa'id el-'ashmawi, kur'an'da şeriat teriminin yasal kurallara değil, "i̇slam'ın yolunu oluşturan üç akım"a atıfta bulunduğunu savunuyor. 1) tapınma, 2) etik kod ve 3) sosyal ilişki.

bu nedenle el-'ashmawi ve diğer birçok modernist, şeriat'ın i̇slami hukuktan çok farklı olduğu ve fıkhın her çağda bilginler tarafından kendi anlayışlarına göre yeniden yorumlanması gerektiği konusunda ısrar ediyor.

"türkiye'de i̇slamcı ya da post-islamcı  adalet ve kalkınma partisi'nin ahlaki bir toplum için şeriattan bir metafor olarak bahseden birçok üyesi var." 

"şeriat diye bir şey yoktur, aksine tanrı'nın insanlık vizyonuna uygun bir yasal yapı inşa etmenin birçok farklı, hatta çekişmeli yolu vardır." 

bu yorum ile ortodoks şeriat arasındaki bir fark, i̇slam'dan dönmenin cezasıdır. i̇slamcı olmayan sudanlı din adamı abdullahi ahmed an-na'im'e göre, şeriatın i̇slamcı yorumu, "kur'an ve sünnet'in din ve ifade özgürlüğünü emreden sayısız hükmüyle temelde tutarsızdır." 

tek bir evrensel şeriatın yokluğunun bir örneği, savunucularının bir şeriat üzerinde anlaşamamasıdır. hukuk bilgini sadakat kadri bundan şikayet ediyor:"sözde arınmışlar, hangi günahların bastırılacağı konusunda bile anlaşamıyorlar. suudi arabistan kadınları örtünmeye zorlar ve araba kullanmalarını yasaklarken, i̇ran kadınların yüzlerini tekerleklerin arkasında göstermesine izin veriyor, ancak çok fazla saç açığa çıkarırlarsa hapse atmakla tehdit ediyor. sünni titizliği, tanrı'nın erkeklerin temiz traşlı olmasından nefret ettiğinde ısrar ederken, tahran kültür bakanlığı temmuz 2010'da o'nun atkuyruğu ve kefal kılı tıraşıyla daha fazla rahatsız edildiğini öne sürüyor. bazı aşırılık yanlıları, kadın sünneti ve sözde namus cinayetleri gibi fiziksel şiddeti zorunlu kılan geleneklere, ilk uygulamanın putperest köklerine ve kuran'ın ve hadislerin ikincisine karşı açık düşmanlığından habersiz, manevi önem bile atfetmişlerdir.

aşırı basitlik 
i̇lgili bir eleştiri, i̇slamcı "kimlik siyasetinin, hukuksal atamızın tartıştığı ve hakkında yazdığı entelektüel karmaşıklık düzeyine yükseltmek yerine, şeriatı siyasi bir slogan düzeyine indirgemesidir. . . . . kuran'ın anayasamız olduğunu ya da şeriat'ın rehberimiz olduğunu iddia eden yüzeysel siyasi tezahüratlar" duyulur, ancak "anayasanın nedir, kuran'ın hangi bölümleri anayasadır veya bunun nasıl bir anayasa olduğu tartışılmaz.

tarihi kayıt 
önde gelen i̇slamcılar, ilahi olmanın yanı sıra şeriat'ın uygulanmasının kolay olduğunu savunuyorlar. kutub, hükümlerinde "belirsizlik veya gevşeklik" olmadığı için şeriat'ın uygulanmasında sorun olmayacağına inanıyordu. humeyni iddia ettii̇slam gerekli hükmü vermiş ve eğer kanunlara ihtiyaç varsa, hepsini i̇slam kurmuştur. devlet kurduktan sonra oturup kanunlar çıkarmanıza, yabancılara tapan ve batıya âşık yöneticiler gibi kanunlarını ödünç almak için başkalarının peşine düşmenize gerek yok. her şey hazır ve bekliyor.ancak eleştirmenler, i̇slam tarihi boyunca ortodoks şeriat hukukunun katı bir şekilde uygulanmasının defalarca denendiği ve hiçbir zaman uygulanabilir olmadığının tespit edildiğinden şikayet ediyorlar.

olivier roy, şeriatı uygulama çağrısına, i̇slam tarihinin periyodik bir döngüsü olarak "i̇slam'ın kendisi kadar eski" diyerek atıfta bulunur. ama "hala yeni, çünkü asla yerine getirilmedi. bu, reformcuyu, sansürü ve mahkemeyi, zamanın ve hükümdarların yozlaşmasına, yabancı nüfuza, siyasi oportünizme, ahlaki gevşekliğe ve kutsal metinlerin unutulmasına karşı sonsuza dek kuran bir eğilimdir." 

daniel pipes'a göre, " kayıtlar gösteriyor ki, modern zamanlarda şeriat'ı bütünüyle uygulamak için gösterilen her çaba – örneğin suudi arabistan, sudan, libya, i̇ran ve pakistan'da olduğu gibi – köktendincileri hayal kırıklığına uğrattı. çünkü gerçekler sonunda kabul edilmek zorundaydı. kendini tam olarak uygulamaya adamış her hükümet bunu imkansız bir görev olarak görmektedir."

anayasa olarak kuran 
" kuran bizim anayasamızdır" veya "kuran bizim yasamızdır"  "mısır müslüman kardeşlerinden afgan i̇slamcılarına kadar karşılaşılan slogandır."  ancak i̇slamcı olmayan eleştiriler, kuran'daki 6000 ayetten sadece 245'inin yasama ile ilgili olduğunu söylüyor. bunlardan sadece 90 tanesi anayasal, medeni, mali veya ekonomik konularla ilgili olup, bunlar bir anayasa oluşturmaya zar zor yetmektedir. pakistan anayasasında hiçbir kanun ve politikanın "i̇slam'ın ilkelerine" aykırı olamayacağına dair bir karar var.

maslahatı görmezden gelmek 
modernistler tarafından benimsenen ve genellikle i̇slamcılar tarafından göz ardı edilen bu soruna bir çözüm, i̇slam hukukunun genel kamu yararına veya maslahat'a hizmet etmesi gerektiği ilkesinin dahil edilmesidir. bu açık uçlu gereklilik, kutub'un şeriat'ta "belirsizlik veya gevşeklik" olmadığı fikriyle çelişiyor."birçok modernist, hareket noktası olarak köklü i̇slami maslaha ( kamu yararı) kavramını kullanır. ) i̇slam düşüncesinde maslahatın rolüne öncelik veren okullar için, i̇slam tanımı gereği ortak iyiye hizmet eder; bu nedenle, belirli bir politika veya konum açıkça kamu yararına hizmet etmiyorsa, o basitçe "i̇slam değildir". bu formülasyon, diğerlerinin yanı sıra endonezya'daki devasa muhammediye hareketi tarafından kullanılmaktadır. öncü mısırlı i̇slam düşünürü muhammed abduh, müslümanların “ortak iyi  kavramını ihmal etmelerini ve yöneticilerin adaletin üstünde itaati vurgulamasını eleştirirken benzer terimlerle konuştu.i̇bn akil, i̇slam hukukunun i̇slam hukukunu çiğneyenlerin refahını göz önünde bulundurabileceğine ve kuran tarafından "açıkça desteklenen"in ötesine geçebileceğine inanıyordu.i̇slam, hiçbir vahye dayanmasa bile, iyiliği yaratan ve kötülüğü ortadan kaldıran tüm politikaları tasvip eder. peygamber'in ashabı i̇slam'ı böyle anladılar. örneğin ebu bekir, emsalsiz bir şekilde ömer'i halefi olarak atadı. ömer, bir kıtlık sırasında ve hatib'in çalışanları olan iki hırsızın düşük maaş aldığını öğrendiğinde kuran'ın emrettiği el kesme cezasını askıya almıştı vb.

ortodoks şeriat'ın gelişimiyle ilgili sorunları görmezden gelmek 
son olarak, çoğu şeriat yasasının temelini oluşturan peygamber'in hadis veya sözlerinin doğruluğu sorunu vardır. bu sözler birkaç nesil boyu yazıya geçirilmemiş, sözlü olarak aktarılmıştır. hadisleri doğrulamak ve sahihlik seviyelerine göre derecelendirmek için, isnad veya hadisin nakil zincirleri dahil olmak üzere ayrıntılı bir yöntem geliştirilmiştir. bununla birlikte, bunlar, koleksiyonların tamamlandığı 9. yüzyıldan önce ... bir hadisin yayılmasında genellikle temel unsurlar değildi. joseph schacht'ın şeriat'ın gelişimi üzerine kapsamlı araştırması, oldukça fazla sayıda yaygın olarak kabul edilen hadise, daha sahih görünmelerini sağlamak için aktarım zincirlerinin varsayımsal olarak nasıl eklendiğini göstermiştir. bu nedenle schacht'ın özdeyişi: 'isnad ne kadar mükemmelse, rivayet o kadar geç bir döneme aittir. ancak gayrimüslim bir oryantalist olarak schacht'ın ve eserlerinin ikna edici otoritesi sınırlıdır. schaht bu sözleriyle mükemmel rivayet zincirinin aslında sözlerin sahihliğine değil, aksine sonradan gelmeleri nedeniyle zayıflığına işaret ettiğine işaret ediyordu.

ortodoks i̇slamcı öğretmenler, hadisle ilgili sorunların yanında,  "i̇slam hukukunun gelişimi tarihini de görmezden geliyorlardı.

aslan'a göre, "şeriat tam olarak şöyle gelişti: 'zamanın geçişiyle kültürel süreç tarafından rafine edilen ilkel kavramlarla.'

bu, yalnızca yerel kültürel uygulamalardan değil, hem talmudik hem de roma hukukundan etkilenen bir süreçti. ... bu [ilk hukuk ekollerinin] geleneklerini, özellikle icma'yı oluşturdukları kaynaklar, düşüncenin evrimine izin vermişti. bu nedenle ulema  ... sürekli olarak çağdaş durumlara uyum sağlıyor, yasanın kendisi sürekli olarak yeniden yorumlanıyor ve gerektiğinde yeniden uyarlanıyordu." 

bu arada müslüman dünyasındaki medreselerde, gelenekçi ortodoksinin yeniden canlandırılması amacıyla binlerce müslüman genç, özellikle kuran'ın statik, literalist yorumuyla  şeriat'ın ilahi ve yanılmaz olduğu konusunda aşılanıyor.

şeriat'ta zorlama 
i̇ran gibi i̇slamcı hükûmetler, kişisel davranışlarda (başörtüsü takmak gibi) dini polis tarafından uygulanan zorlamayı öne çıkardılar. buradaki soru, insanları şeriat kanunlarına uymaya zorlamanın, onların allah'ın kanununa bağlılıktan ziyade insanlar tarafından cezalandırılma korkusuyla itaat etmeleri anlamına gelip gelmediği ve korkudan dolayı olan bu itaatin allah'ın gözünde fiilin faziletini yok edip etmediğidir. dini ayinlerde zorlama, "tanrı'nın emrini kişisel iradesiyle takip etme saygınlığından kişiyi  mahrum eder. sadece özgürce yapılan takva ve ibadet, tanrı'nın gözünde değerlidir."

tesettür vakası 
başörtüsü veya bir kadının başını ve vücudunu örten örtü, tartışmasız "i̇slam'ın en belirgin amblemi" dir. zorunlu başörtüsü takmak aynı zamanda i̇ran ve ünlü taliban afganistanı gibi i̇slamcı devletlerin de bir özelliğidir. i̇ran i̇slam cumhuriyeti'nde başsavcı ebulfazl musavi-tebrizi'nin "i̇ran'da başörtüsü ilkesini reddeden herkes mürteddir ve i̇slam hukukuna göre mürtedin cezası ölümdür" dediği kaydedildi. (15 ag.1991). taliban i̇slam emirliği, kadınların sadece başlarını değil yüzlerini de örtmelerini şart koşuyor, çünkü "bir kadının yüzü, kendileriyle akraba olmayan erkekler için bir yolsuzluk kaynağıydı". afgan kadınlarının kamusal alanda giymeleri zorunlu tutulan burka en sert örtü biçimidir. her iki devlet de sadece şeriat yasasını uyguladıklarını iddia ediyor.

rand corporation yorumcusu olan cheryl benard'a göre, "gerçek terör" pakistan, keşmir ve afganistan'da " başörtüsünü zorlamak için kullanılmıştı; "başörtüsü takmadıkları için yüzlerce kadın, uygunsuz giyindiklerini düşünen erkek fanatikler tarafından yüzlerine asit atılarak kör edildi ve sakatlandı". bunun örnekleri 1970'lerde her yaştan kadının kamusal alanda çadar takması konusunda " i̇slamcı lider gulbeddin hikmetyar'ın kadınlara karşı asit kullanması, ve 2001'de " srinagar'da dört genç müslüman kadına...asit atılmasında görülebilir.

diğer ülkelerdeki i̇slamcılar, kadınları makyaj yapmak ya da iddiaya göre uygunsuz bir elbise giymekten korkutmak amacıyla kadınların yüzlerine saldırmak veya saldırı tehdidiyle suçlanıyorlar.

ancak bazı eleştirmenlere göre, müslüman kadınların bu temel meselesinin tarihsel temeline ilişkin gerçek bir soru var. leyla ahmed'e göre, kuran'ın hiçbir yerinde "başörtüsü muhammed'in eşlerinden başka herhangi bir kadına uygulanan tesettür" değildir. bu tür eleştirmenler, başörtüsünün  arabistan'a muhammed'den çok önce, özellikle arapların başörtünün sosyal statünün bir işareti olduğu suriye ve i̇ran ile temasları yoluyla tanıtıldığını" iddia ediyor. ne de olsa, yalnızca tarlada çalışması gerekmeyen bir kadın örtüsüz kalmayı göze alabilirdi. . . . müslüman toplumda "ms 627'ye kadar örtünme geleneği yoktu"

dinden dönüş 
geleneksel olarak ridde veya i̇slam'dan başka bir dine geçmek i̇slam'da en büyük suçtur. i̇slamcılar cezayı uygulamadaki hevesleri ile dikkat çekiyor. ancak başörtüsü gibi, yasaklanmış ölüm cezasının kutsal ya da tarihsel temeli üzerinde bir soru var. reformist yazar rıza aslan'a göre, mürtedlerin ölüm cezası, ilk halife ebu bekir'in "peygamber'e biatlarını iptal eden kabilelere karşı savaşı " ile başlar. savaş, "muhammed'in toplumunun eski kabile sistemine geri dönmesini engellemek" içindi ve siyasi bir savaştı, dini savaş değildi. "ancak irtidat sürekli ihanetle ilişkilendirilmesi nedeniyle  "i̇slam'da büyük bir suç" haline getirilmişti.

i̇slam'da yenilikler

modernizme eğilim 
eleştirmenler, i̇slamcıların ebedi dini/siyasi ilkeleri savunduklarını iddia ettiklerini, ancak onların zaman zaman, örneğin sosyal adalet konusunda- sosyalist fikirler de dahil olmak üzere - raşit halifelerin tasavvur edebileceğinden "çok daha modern ve eşitlikçi" yorumlarını benimsediklerini belirttiler. graham fuller'a göre, i̇ran i̇slam cumhuriyeti'nde iktidarda olan i̇slamcılar, geleneksel i̇slami boşanma ve miras yasasını "bir kenara sessizce bırakmak" ve onun yerine "çağdaş i̇ran sosyal ihtiyaçlarına" hitap eden tüzükler koymak zorunda kaldılar.

bir başka eleştirmen olan asghar schirazi, i̇ran'da boşanma kanunundaki değişikliklerin ilerlemesini takip etti. (talak) mahkeme boşanması 1960'larda ayetullah humeyni tarafından "i̇slam'ı yok etmek amacıyla yabancı güçlerin ajanları" tarafından verilen emirlerin ürünü olarak kınanmaktan, 1992'de i̇slam cumhuriyeti'ndeki bir alan hukukuna dönüşmüştü. i̇slam cumhuriyeti'nde daha önce i̇slami olmayan faaliyetler olarak yasaklanan fiillerden müzik yayını ve aile planlaması  üzerindeki yasaklar da gevşetildi.

kilise benzeri yapılar 
şahruh akhavi'ye göre, kilise benzeri davranış, devletin, yüksek din adamı humeyni'nin fetvasına itaat etme talebinin roma katolik kilisesi'nin papalık yanılmazlığı doktrinine güçlü bir şekilde benzediği i̇ran i̇slam cumhuriyeti'inde bulunuyor.  humeyni'nin rakibi olan ayetullah muhammed kazım şeriatmedari'nin (ö. 1986) "bunun için hiçbir mekanizma olmamasına rağmen" rütbesinin düşürülmesi de i̇slam'da hiçbir zaman var olmayan aforoz'a benziyordu. bütçeler üzerinde merkezi kontrol, profesör atamaları, ilahiyat fakültelerinde müfredat, dini milislerin oluşturulması, çıkarların temsilinin tekelleştirilmesi ve sanat, aile ve diğer sosyal meseleler alanında bir kulturkampf kurulması gibi diğer eğilimler i̇ran'da bir "i̇slami piskoposluk" yaratmaya yönelik artan eğilimi işaret ediyordu.

batılı siyasi kavramlar 
bir eleştirmen, i̇ran i̇slam cumhuriyeti anayasasında kullanılan batı'dan ödünç alınan ve şeriat'a yabancı kavramların bir listesini derledi:

'halkın egemenliği' (hakemiyat-e melli), '

millet ' (mellat),

'haklar' milletin (hoquq-e mellat),

"yasama" (qovveh-e moqannaneb),

"yargı" (qovveh-e qaza'iyeh),

" parlamento " (meclis),

" cumhuriyet " (jomhuri), "

halkla istişare' (hameh-porsi), '

seçimler ' (entekhabat).

tarihsel ilerleme fikri 
seyyid kutub, kapitalizmin çöküşü ve yerine komünizmin gelmesiyle birlikte "tarihin aşamalarına ilişkin marksist anlayışı" benimsedi, ancak ardından bir başka aşamayı, nihai i̇slami zaferi ekledi. i̇nsanlık, komünizmin manevi ihtiyaçlarını karşılayamadığını ve i̇slam'ın "insanlığın liderliği için tek aday" olduğunu anladıktan sonra komünizmin yerini alacaktı.

feminizm 
i̇slamcılar için i̇slam'da kadınların durumu önemli bir konudur. kadınlar düzenli olarak cami namazlarına katılmakta ve dolayısıyla yeni camiler kadın bölümlerine çok daha fazla yer ayırmaktadır.

fakat i̇slam'ın veya i̇slamcılığın kadınlara karşı muamelesindeki üstünlüğünü açıklarken, pek çok i̇slamcı, örnek almaya çalıştıkları ilk müslümanlar tarafından bilinmeyen pozisyonlar alırlar. müslüman kardeşler'in kurucusu hasan el-benna, "müslüman kadınlar on beş asırdır özgür ve bağımsızdır. maddi konularda kocalarına bu kadar bağımlı olan batılı kadınların örneğini neden izleyelim?"  i̇ran i̇slam cumhuriyeti cumhurbaşkanı muhammed hatemi, "i̇slam cumhuriyeti'nde kadınların sosyal, kültürel ve siyasi faaliyetlere katılma konusunda tam hakları vardır" diyerek övündü; sudan'ın eski lideri i̇slamcı hasan et-turabi'nin yaptığı gibi: "bugün sudan'da kadınlar orduda, poliste, bakanlıklarda, her yerde, erkeklerle aynı düzeyde." turabi'ye göre “tesettürsüz kadın erkeklerle eşit değildir. bir erkeğe bakıldığı gibi bakılmaz. güzel olup olmadığına, arzu edilir olup olmadığına bakılır. örtündüğü zaman bir zevk nesnesi, erotik bir görüntü değil, bir insan olarak kabul edilir"di.

i̇deoloji 
geleneksel i̇slam, insanın tanrı ile ilişkisini ve şeriat'a göre yaşamasını vurgulardı "onlar için neredeyse hiçbir şey ifade etmeyen, ancak sorun... vergiler, zorunlu askerlik, angarya emeği" olan devleti değil.

i̇slamcı dirilişçiler ise devleti parlatırlar: i̇slam "bir devleti yönetmek, bir ekonomiyi yönetmek, insanlar arasında sosyal bağları ve ilişkileri kurmak ve bir aileyi yönetmeya yarayacak talimatlar açısından zengindi ve "i̇slam bir kurallar veya ibadetler sistemi değil, bir hükümet sistemiydi.

i̇slamcılar, diğer dinlerle kıyaslamak yerine, "biz sosyalist veya kapitalist değiliz, biz i̇slamcıyız" deme eğilimindedirler.

1988 yılında gorbaçov'a komünizmi i̇slam ile değiştirmesi için yaptığı ünlü çağrıda i̇mam humeyni, "gerçek bir tanrı inancına" duyulan ihtiyaçtan ve materyalizm tehlikesinden bahsetti, ancak i̇slamın beş şartından, muhammed veya tektanrıcılıktan bahsetmedi. söylediği şey, "bugün ekonomik ve sosyal yaklaşımlarında marksizm'in çıkmaz bir sokağa girdiğini" ve "i̇ran i̇slam cumhuriyeti'nin, ülkenin inanç boşluğuna kolayca çözüm sunabileceğiydi.

şeriat'ta yenilik 
geleneksel olarak şeriat hukuku bağımsız hukukçular tarafından geliştirilir, devlet çıkarlarından önce gelir ve bölgelere göre değil tüm halka uygulanırdı. "halifeler müslüman ümmetinin mutlak reisi olmasına rağmen, yasa yapma hakkına sahip değillerdi ve sadece kutsal kanun tarafından belirlenen sınırlar içinde idari düzenlemeler yapabilirlerdi." 

i̇ran ve sudan'daki i̇slamcılar, şeriat'ın yetki alanını genişlettiler, ancak onun üzerinde bağımsız hukukçulara değil devlete yetki verdiler. bunun en uç örneği, ayetullah humeyni'nin 1988'deki yaptığı deklarasyondur; "hükümet, halkla yaptığı yasal anlaşmaları tek taraflı olarak feshetmeye ve... korunmak için kendisine tehdit oluşturabilecek herşeyi, maddi ya da manevi olsun....", "i̇slam için, hükümetin isteklerinin namaz, oruç ve mekke'ye hacca gitmek de dahil olmak üzere, her inancın üzerinde gelir" anlamına geliyordu.

bu en kararlı müslüman laik atatürk'ün bile yapmaya cesaret edemediği bir şeydi.

geleneksel olarak şeriat bölgelere değil genel olarak halka uygulanırdı - müslümanlar nerede olurlarsa olsunlar itaat edeceklerdi, gayrimüslimler muaftı.

her birinin kendi kanunlarına sahip olduğu kasabalar, eyaletler, ilçeler - bir avrupa ithalatıydı.

turabi, i̇slam'ın bölgeleri yargının temeli olarak kabul ettiğini beyan eder. (bölgesel hukuk)

bunun sonucunda ulusal farklılıklar ortaya çıkmıştır. libya hükûmeti tüm zina yapanları kırbaçlıyor. pakistan evlenmemiş olanları kırbaçlıyor, evli olanları taşlıyor. sudan bazılarını hapsediyor, bazılarını asıyor. i̇ran'ın saç tıraşı ve bir yıl sürgün de dahil olmak üzere çeşitlenen cezaları var. köktendincilerin elinde şeriat, batı'nın bölgesel hukukunun sadece bir çeşidi haline gelir." 

yeni i̇slamcı yoruma göre, gayrimüslimlerin "bin yıllık şeriattan istisnası" da sona erebilir. kör şeyh ömer abdurrahman a göre: 'hiçbir ülkede hiçbir azınlığın kendi kanunları olmaz"dı.

suudi dini lider abdülaziz ibn baz, müslüman olmayanları ramazan ayında oruç tutmaya çağırıyor. i̇ran'da [müslüman olmayan] yabancı kadınlar oje kullanamaz. . . . malezya'daki köktendinci bir parti, çinli erkek ve kadınların birlikte ne kadar zaman geçirebileceklerini düzenlemek istiyor."

i̇slam ekonomisi 
i̇slamcı ekonominin eleştirisi, bunun problem çözmekten  ziyade kültürel kimlik " tarafından yönlendirilen "tutarsız, eksik, pratiklik ve ilgiden uzak bir çaba olarak görülmesini kapsıyor.

başka bir kaynak, onu teoride "popülist ve sosyalist fikirlerin bir karmaşası" ve pratikte "ekonominin etkin olmayan devlet kontrolü ve neredeyse  buna eşit eşit bazı yeniden dağıtım politikalarından başka bir şey değil" diyerek reddetti.politik ve bölgesel bağlamda, i̇slamcı ve ulemanın her şey hakkında bir fikre sahip olduklarını iddia ettikleri, modellerinin ne kapitalist ne de sosyalist olduğuna dair tekrarlanan dindarlıkların ötesinde, bu en merkezi insani faaliyetler hakkında söyledikleri şeyin kıtlığı dikkat çekicidir.

faiz / riba 
pakistan'dan gelen şikayetlerden biri, "faiz lanetini ortadan kaldırmaya" söz veren "i̇slami diriliş"in bir destekçisi olan askeri yönetici general ziya ül-hak (1977–1988) ile başlayan i̇slamileştirmede kredi üzerindeki faiz veya riba'nın yasaklanmasını içeriyordu. girişimi eleştirenlerden kemal a. faruki, i̇slamcıların "riba tartışmaları" üzerinde çok fazla öğrenilmiş çabalarından ve ... resmi, batı tarzı bankacılık sisteminin dışında çok daha ciddi bir soruna “göz yumarlarken” "faiz" ile batı tarzı bankalarda, "garanti edilen kârlar" arasındaki şüphe götürür farklara dikkat çekti:"yoksul ve okuma yazma bilmeyenler üzerinde soodkhuriler tarafından uygulanan tefecilik. yasa uyarınca resmi olarak kayıtlı bu tefecilerin, devlet bankası oranının en fazla %1 altında borç vermelerine izin verilmekteydi. aslında bunlar, acımasızca aylık taksitler halinde toplanan yıllık %60'a varan faiz uygulayan ve anapara ödemesini asla kabul etmeyen mafya benzeri kişilerdi. taktikleri, sindirme ve zorlamayı içermekteydi.

sosyal adalet 
başka bir eleştirmen güçlü bir i̇slam ülkesi olan pakistan'da, ülkenin kuruluşundan önceki dönemlerinden kalma, yaygın "sosyal adaletsizlik, aşırı yoksulluk ve feodal bir siyasi ve sosyal düzenin derinlere kök salmış olmasına" rağmen ülkedeki i̇slamcı örgütlere -vergilendirme dahil olmak üzere yasaların evrensel olarak uygulanmasını teşvik etmek dışında- her türlü gerçek sosyal veya ekonomik devrim" konusunda sessiz kaldıkları için saldırdı. bu ilgi eksikliği pakistan'a özgü değil. "ekonomik kazançların kötü dağılımı, gelir eşitsizlikleri, feodal toprak sahipliği ve insan kontrolü gibi büyük sorunlar, büyük ölçüde i̇slamcıların muhalefeti dışında kalıyordu."

batı düşmanlığı 
seyyid kutub ve ayetullah humeyni gibi önde gelenler, gayrimüslimler ve i̇slami olmayan her şeye karşı antipati uyandırdılar. seyyid kutub, gayrimüslimlerle bir arada yaşamaya karşı çıktı. dünyanın "hak ve batıl" olarak bölündüğüne inanıyordu - i̇slam hak ve diğer her şey batıl. "i̇slam, yarı i̇slam, yarı cahiliye bir durumu kabul etmez ve kabul edemez. . . hak ile batılın karıştırılması ve bir arada bulunması imkânsızdır”  batı medeniyetinin kendisi “kötü ve yozlaşmış”, bir “çöp yığını”dır diyordu.

olivier roy, hristiyanlara ve diğer gayrimüslimlere yönelik i̇slamcı saldırıları, başarısızlıkları için bir günah keçisi bulma ihtiyacı olarak açıklıyor.i̇slam'ın her şeye bir cevabı vardı ve müslüman toplumun çektiği sıkıntılar, ister siyonist ister hristiyan olsun, inanmayanların ve komploların sonucudur. yahudilere ve hristiyanlara yönelik saldırılar, neofundamentalist makalelerde düzenli olarak yer almaktadır. mısır'da kıptiler fiziksel saldırıya uğruyor. afganistan'da, hristiyan misyonerlerle bağlantılı oldukları gerekçesiyle batılı insani yardım görevlilerinin varlığı [ birçoğunun seküler, genellikle solcu olmasına rağmen] reddediliyor.

kuran ayetleri ve düşmanlık 
açıklaması ne olursa olsun, kutub ve humeyni'nin duyguları, bazı eleştirmenlere göre kuran'ın ılımlılık ve hoşgörü çağrılarıyla çatışıyor görünüyordu:"yahudi, sabii, hrıstiyan, iman edenlerin hepsi, allah'a ve ahiret günlerine inanan ve salih ameller işleyenler için hiçbir korku ve pişmanlık yoktur." "sana indirilene inandığımız gibi bize indirilene de inandık. bizim ve sizin tanrınız aynıdır; o'na teslim olduk."   bir başkası da çeşitliliği destekleyen âyetlere dikkat çekiyor:"rabbin dileseydi, insanları tek bir ümmet yapardı, fakat çeşit çeşit olmaktan asla geri kalmazlar. . . ve allah onları bunun için yarattı" "allah her biriniz için bir şeriat ve bir yol yazdı. allah dileseydi sizi tek bir ümmet yapardı. ama allah'ın maksadı, her birinize verdiği şeylerde sizi imtihan etmektir, o halde fazilete tâbi olun ve bilin ki, hepiniz allah'a döndürüleceksiniz ve o, ihtilafa düştüğünüz bütün meseleleri çözecektir. "   ... ve gayrimüslimlere kutub ve diğerlerine karşı saldırgan cihatla çelişiyor gibi görünen ayetler şunları teşvik ediyor:"düşmanınız barışa meylediyorsa, barışı iste ve allah'a tevekkül et"  )". . . allah dileseydi, kafirlere üzerinizde güç verirdi ve sizinle savaşırlardı. allah'ın size [onlarla savaşmak için] bir ruhsat vermediğini bilin." ebu el-fadl'ın dediği gibi, "müslümanlar kafirlerle sürekli bir savaş halinde ve kafirler daimi bir düşman ve her zaman meşru bir hedef olsaydı, bu barış tartışmaları bir anlam ifade etmeyecekti."

sünnet ve düşmanlık 
23 yıllık başkanlığı boyunca davranışları tüm müslümanlar için sünnet veya model oluşturan peygamberin mekke'yi fethettikten sonra izlediği politikalar özellikle kan dökme konusunda hafifti.  "kendileri ile savaştıkları da dahil olmak üzere düşmanlarının çoğu için genel bir af ilan etti. i̇slami kanuna göre kureyş'i kölesi yapmasına imkan varken muhammed mekke'nin tüm sakinlerini özgür ilan etti. sadece altı erkek ve dört kadın çeşitli suçlardan idam edildi ve hiçbiri i̇slam'a girmeye zorlanmadı, ancak herkes peygamber'e karşı bir daha asla savaşmamak için biat etmek zorundaydı."

i̇slam'a karşı iddia edilen komplolar 
humeyni, i̇ngiliz ve amerikalı "emperyalistlerin"  doğu'nun yer altı zenginliği, toprakları ve insan kaynaklarını sömürmek için 300 yıllık "ayrıntılı planlara" sahip olduklarına inanıyordu. mağdur ve sefil kalmamızı, yoksullarımızın sefaletlerine hapsolmamızı istiyorlar. . .

eleştirmenler tarafından yaklaşım,batı'nın "hazır giydirilmiş şeytanı" etrafında dönen bu "komplo teorileri"nin "şu anda müslüman siyasi düşüncesini felç ettiği şeklinde şikayet edildi. çünkü her başarısızlığın şeytanın işi olduğunu söylemek, tanrı'dan ya da şeytanın kendisinden (yani bugünlerde amerikalılardan) birinin sorunları çözmesini istemekle aynı şeydi."

hristiyan haçlı seferleri 
seyyid kutub ve benzerlerinin haçlı seferlerinin i̇slam'a  veya müslüman ülkelere karşı "ahlaksız ve yağmacı bir saldırı" olduğuna dair inançları sorguya çekildi.

tarihçi bernard lewis'e göre, haçlı seferleri hristiyanlar için gerçekten de dini savaşlardı, ancakbu hristiyan âleminin kayıp topraklarını ve özellikle de mesih'in yaşadığı, öğrettiği ve öldüğü kutsal toprakları geri alınmasıydı. bu bağlamda, haçlıların levant'a vardıklarında, arap müslüman fatihlerin bu toprakları ele geçirmeleri üzerinden dört asırdan fazla bir zaman geçmediği  ve bu toprakların nüfusunun önemli bir bölümünün, belki de çoğunluğunun hâlâ hristiyan olduğunu hatırlamak gerekebilir."

ayrıca bakınız 

 i̇slamcı terör
 i̇slam içindeki liberal hareketler
 müslüman kardeşliği
 tekfir
 i̇slam'a karşı savaş

okuma 

 
 abu al-fadl, khaled, the place of tolerance in islam, beacon press, 2002
 ankerl, guy, coexisting contemporary civilizations: arabo-muslim, bharati, chinese, and western. inupress, geneva, 2000 
 
 boulares, habib, islam, the fear and the hope, atlantic highlands, n.j.: zed books, 1990
 fluehr-lobban, carolyn ed., against islamic extremism: the writings of muhammad sa'id al-ashmawy, gainesville: university press of florida, (1998)
 
 
 
 
 khomeini, ruhollah. algar, hamid (translator and editor). islam and revolution: writing and declarations of imam khomeini. berkeley: mizan press, 1981
 lewis, bernard, islam and the west by bernard lewis, oxford university press, 1993
 maalouf, amin, the crusades through arab eyes (1985)
 mawdudi, s. abul a'la, islamic law and constitution, edited and translated into english by khursid ahmad, jamaat-e-islami publications, 1955
 meddeb, abelwahab (2003). the malady of islam. basic books. isbn 0465044352.
 
 
 schirazi, asghar, the constitution of iran : politics and the state in the islamic republic / by asghar schirazi, london ; new york: i.b. tauris, 1997
 taheri, amir, holy terror, the inside story of islamic terrorism, sphere books, 1987
 taheri, amir, the spirit of allah : khomeini and the islamic revolution by amir taheri, adler and adler, 1985

kaynakça 

i̇deolojilere göre eleştiriler
i̇slam ile ilgili tartışmalar
i̇slamcılık
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar