Andrea del Sarto

andrea del sarto (16 temmuz 1486 - 21 ocak 1530), yüksek rönesans ve maniyerizm üslubunun başlangıç döneminde floransa'da yaşamış ve resimler hazırlamış i̇talyan bir ressamdır. yaşadığı dönemde hazırladığı resimler ve resim yapma yetenekleri gayet övülmüş ve beğenilmiş ve bu dönemde "senza errori (i̇talyanca: hiç hatasız)" ressam olarak lakap verilmiştir. fakat aynı dönemde yaşayıp ve aynı üslupla eserler hazırlamış olan leonardo da vinci, michelangelo ve raffaello sanzio gibi ressamların ünleri onun ressamlık ününü gölgede bırakmıştır.

yaşamı 

andrea del sarto 16 temmuz 1486'de floransa'da bir terzinin üçüncü oğlu olarak doğdu. kendine verilen tam isim andrea d'agnolo di francesco di luca di paolo del mıgliore idi. babası "terzi" olduğundan (i̇talyanca "terzi oğlu" anlamına gelen) "del sarto"  lakabı ile anılmaya başlandı.  1677 yılına ait imzaladığı bazı belgelerde ise ismi "vannucci" olarak verilmiştir.

andrea 1494'te bir altın işleme  kuyumcusu yanına eğitim için çırak olarak girdi. sonra bir tahta kakma sanatçısına ve daha sonra da 1498'e kadar yanında çalıştığı "gian barille adlı bir ressama çırak oldu. kalfa olduktan sonra usta floransalı ressamlar olan piero di cosimo ve sonra raffaellino del garbo yanında çalışmaya başladı.
 
1510'da andrea roma'ya gidip orada özellikle rafeallo sanzo'nun hazırladığı yenilikçi duvar resimlerinden çok etkilendi. roma'da iken floransa'da santissima annunziata manastırı keşişlerinin idareten bağlı oldukları tarikatın roma'da bulunan manastırı için her ikisi de fresko olarak 1511'de corteo dei magi adlı duvar tablosunu ve 1514'te natività della vergine adlı tablosunu hazırladı. o yıl verilen birçok kilise resimleri için siparişlerde roma'da kaldığı zamanda michelangelo'nun geliştirdiği anatomik resim prensiplerini iyi göstermektedir ve bu tablolardaki düzen  ona iyi bir tasarımci olduğu ününü kazandırmıştır.

1514'te andrea tekrar  floransa'ya dönüp orada scalzo revaklari için yine monokrom fresko tekniği kullanarak  bir başka tablo daha yaptı. bu mevkide monokrom teknik kullanarak fresko tablolar yapması bazen büyük, bazen küçük aralıklarla 1526'a kadar devam etmiştir.

1517 sonlarında veya 1518 başlarında o zamana kadar birkaç yıldır  birkaç tablosu için kendine modellik yapmış olan ve kocası eylül 1516'da ölmüş olan "lucrezzia del fede" bir kadın ile evlilik yaptı. karısını evlendikten sonra da birkaç tablo siparişi için model olarak kullanmaya devam etti.

andrea'nın hazırlamış olduğu bir "pieta" tablosu ve "modana" eseri fransa'ya gönderilmiş ve o ülkede bu tablolar gayet büyük sanatsever ilgisi çekmişti. bunun üzerine fransa kralı olan i. françois andrea del sarto'yu paris'e çağırmıştır. andrea yanında kalfası olan andrea squarzella ile birlikte paris'e gitmiş ve orada patronu olan kral i. françois için tablolar hazırlama çalışmalarına başlamıştı. fakat karısı olan lucrezia'yı floransa da geride bırakmıştı.

andrea del sarto'nun yaşamını anlatan giorgio vasarı andrea'nın karısından hoşlanmamakta olduğunu bildirmektedir. vasari lucrezıa'yi vefasız, kıskanç ve çıraklara karşı kötü davranma ile anımsamıştır. vasarı'ye göre lucrezia kocası andrea'ya fransa'ya mektuplar yazarak floransa'ya dönmesini istemiştir. böyle birkaç mektuptan sonra andrea'nın kral i. françois huzuruna çıkıp ondan karısını geçici olarak  ziyaret için i̇talya'ya gitmek için izin istemiştir. kral andrea'nin bu izin isteğini onun i̇talya'da kalmasının kısa bir dönem olması halinde kabul etmiştir. ayrıca kısa bir müddetten sonra andrea'nın paris'e döneceğini kabul ederek, onun i̇talya'da iken orada bilip tanıdığı i̇talyan ressamlardan resim eserleri satın alıp paris'e getirmesini istemiş ve bunun için kral andrea'ya yüklü bir meblağ vermiştir. andrea floransa'ya dönünce bu meblağ ile kendine ve ailesine bir ev satın almıştır. bu nedenle fransa kralı'na verdiği sözü de tutmadığı gibi kendine verilen meblağı da kendisi için kullanmış ve böylece fransa'ya geri dönme imkanlarını da ortadan kaldırmıştır.

seçkin eserleri

 testa di madonna, yak.1506-1510, tahta panel üzerine yağlı boya, 38x29 cm,  metropolitan museum,new york,
 icaro, yak.1508, palazzo davanzati, floransa
 pietà e santi, kilise sunağı arkasinda bulunan bir tablonun alt kısmı, 1508,  galleria borghese, roma
 madonna, yak. 1508. galleria nazionale d'arte antica, roma
 maria maddalena, yak.1509 orsanmichele, floransa
 visitazione, yak.1509, museo di san marco, floransa
 liberazione di una indemoniata, yak.1509-1510, fresko, 364x300 cm,, voti revağı. santissima annunziata bazilikasi. floransa
 san filippo risana un lebbroso, yak.1509-1510, fresko, 380x321 cm,  voti revağı. santissima annunziata bazilikasi, floransa
 devozione dei fiorentini alle reliquie di san filippo, yak.1510, fresko, 386x380 cm, voti şapeli. santissima annunziata bazilikasi. floransa
 punizione dei bestemmiatori, yak.1510, fresko, 360x304 cm, voti revağı. santissima annunziata bazilikasi. floransa
 porte di san filippo benizi e resurrezione di un fanciullo yak.1510, fresko, 362x306 cm, voti revağı. santissima annunziata bazilikasi. floransa
 madonna col bambino e i santi giovannino, caterina ed elisabetta, yak.1510 tuval üzerine yağlı boya, 102x80 cm, ermitage, sankt-peterburg, 
 battesimo di cristo, yak.1510, fresko, scalzo sapeli, floransa
 noli me tangere, yak.1510,  tahta panel üzerine yağlı boya, 176x155, museo del cenacolo di andrea del sarto, floransa
 viaggio dei magi, 1511, fresko, 407×321 cm, voti revağı, santissima annunziata bazilikasi. floransa
 ritratto di giovane, yak. 1511, alnwick castle, i̇ngiltere
 cinque santi, cenacola, 1511,, fresko, museo del cenacolo di andrea del sarto, flornsa.
 tobia e l'angelo con san leonardo e un donatore, 1512, tahta panel üzerine yağlı boya, 178x153 cm,  kunsthistorisches museum, viyana
 matrimonio mistico di santa caterina d'alessandria, yak.1512-1513, tahta panel üzerine yağlı boya 167x122 cm, gemäldegalerie, dresden
 annunciazione di san gallo, 1512-1513, tahta panel uzerine yagliboya, 183x184 cm, uffizi, floransa
 madonna col bambino, sant'elisabetta e il battista, yak.1513, tahta panel üzerine yağlı boya, 106x81,3 cm, national gallery londra
 ritratto di lucrezia, yak.1513, prado müzesi, madrid
 ritratto della moglie dell'artista, 1513-1514, tahta panel üzerine yağlı boya  73x56 cm, prado müzesi, madrid
 natività della vergine, yak.1513-1514, fresko,  410x340 cm, voti revağı. santissima annunziata bazilikasi. floransa
 dama col cestello di fusi, yak.1514-1515,  tahta panel üzerine yağlı boya, 76x54 cm, uffizi, floransa
 carità, yak.1513, fresko, scalzo şapeli, floransa
 predica di san giovanni battista, yak.1515, fresko, scalzo şapeli, floransa
 giustizia, 1515, fresko, scalzo şapeli, floransa
 madonna col bambino e san giovannino, yak.1515, galleria borghese, roma
 battesimo delle folle, 1515-1517, fresko, scalzo şapeli, floransa
 madonna col bambino e san giovannino, yak.1515-1520, tahta panel üzerine yağlı boya, 90x70 cm, kunsthistorisches museum, viyana
 madonna col bambino, yak.1515-1520, tahta panel uzerine yağlı boya, 85,6x62,5 cm,, national gallery of canada, ottawa
 storie dell'infanzia di giuseppe, yak.1515-1516, tahta panel üzerine yağlı boya, 98x135 cm, galleria palatina, floransa
 giuseppe interpreta i sogni del faraone, yak. 1515-1516, tahta panel üzerine yağlı boya  98x135 cm,  galleria palatina, floransa
 madonna degli angeli, 1516 circa, tahta panel üzerine yağlı boya, 141x106 cm, louvre, paris
 sacra famiglia con sant'anna e san giovannino, yak.1516, tahta panel üzerine yağlı boya, tondo, çap: 106 cm, louvre, paris
 ritratto di baccio bandinelli (okul), yak.1516, tuval üzerine yağlı boya, 58,5x42,5 cm, uffizi, floransa
 madonna col bambino con san giovannino, anna e due angeli,yak. 1516, tahta panel üzerine yağlı boya, 141x108 cm, louvre, paris
 san giovanni battista nel deserto, yak.1517, corsham court
 madonna delle arpie, 1517, tahta panel üzerine yağlı boya, 208x178 cm, uffizi, floransa
 disputa sulla trinità, yak.1517, tahta panel uzerine yagliboya, 232x193 cm, galleria palatina, floransa
 ritratto di giovane, yak.1517, tahta panel üzerine yağlı boya, 72x57 cm, national gallery, londra
 madonna col bambino e san giovannino, 1517-1519, tahta panel üzerine yağlı boya, 106x81 cm,, wallace collection, londra
 cattura di san giovanni battista, 1517, fresko, scalzo şapeli, floransa
 madonna col bambino e san giovannino, yak.1518, tahta panel üzerine yağlı boya, 154x101 cm,  galleria borghese, roma
 carità, 1518, tuval uzerine transfer edilen yagliboya, 185x137 cm, louvre, paris
yak
 tributo a cesare (alessandro allori tarafından tamamlanmış), yak.1520, fresko, 502x536 cm,, villa medicea di poggio a caiano, poggio a caiano
 sogno di giuseppe, yak.1520, tahta panel üzerine yağlı boya, 98,3x135 cm, galleria palatina, floransa
 sogno del faraone, yak.1520, tahta panel üzerine yağlı boya, 98x135 cm, galleria palatina, floransa
 compianto sul cristo morto, yak.1520, tahta panel üzerine yağlı boya, 99x120 cm, kunsthistorisches muzesi, viyana
 danza di salomè, yak.1521, fresko, scalzo sapeli, floransa
 madonna della scala, 1522-1523, tahta panel üzerine yağlı boya, 177x135 cm,  prado, muzesimadrid,
 assunta panciatichi, 1522-1523, tahta panel üzerine yağlı boya, 362x209 cm, galleria palatina, floransa
 san giovannino, 1523, tahta panel üzerine yağlı boya  94x68 cm, galleria palatina, floransa
 pietà di luco, 1523-1524, tahta panel üzerine yağlı boya,  239x199 cm, galleria palatina, floransa
 decollazione del battista, 1523, fresko, scalzo şapeli, floransa
 presentazione della testa del battista, 1523, fresko, scalzo şapeli, floransa
 speranza, 1523, fresko, scalzo şapeli, floransa
 fede, 1523, fresko, scalzo şapeli, floransa
 annuncio a zaccaria, 1523, fresko, scalzo şapeli, floransa galleria palatina, floransa
 cristo morto, yak.1524, tahta panel üzerine yağlı boya, cenacolo di andrea del sarto, floransa
 madonna del sacco, 1525, fresko, 191x403 cm, santissima annunziata bazilikasi, floransa
 salvatore, 1525,, 47x27 cm,  santissima annunziata bazilikasi, floransa
 leone x e un cardinale raffaello eseri kopyasi, 1525,, capodimonte muzesi, napoli
 assunta passerini, 1526-1529, tahta panel üzerine yağlı boya, 236x205 cm, galleria palatina, floransa
 ultima cena, 1527, fresko, 525x871 cm, cenacolo di andrea del sarto, floransa
 sacrificio di isacco, yak.1527, tahta panel üzerine yağlı boya, 178x138 cm,, cleveland museum of art, cleveland
 sacrificio di isacco, yak.1527-1529, tahta panel üzerine yağlı boya, 213x159 cm, gemäldegalerie, dresden
 sacrificio di isacco, 1527-1530, prado müzesi, madrid
 sacra famiglia barberini, yak.1528,  tahta panel üzerine yağlı boya, 140x104 cm, palazzo barberini, galleria nazionale di arte antica, roma
 madonna col bambino in gloria e sei santi, yak.1528 tahta panel üzerine yağlı boya, 209x176 cm, galleria palatina, floransa
 dama col petrarchino, yak.1528, tahta panel üzerine yağlı boya, 87x69 cm, uffizi, floransa
 annunciazione della scala, 1528,  tahta panel üzerine yağlı boya, 96x189 cm, galleria palatina, floransa
 pala di gambassi, yak.1528, galleria palatina, floransa
 ritratto di domenico da gambassi detto becuccio bicchieraio, yak.1528, art institute of chicago, chicago,
 ritratto della moglie di domenico da gambassi, yak.1528  art institute of chicago, chicago
 ritratto di domenico da gambassi detto becuccio bicchieraio, 1528-1530, tahta panel üzerine yağlı boya, 86x67 cm, national gallery of scotland, edinburg
 ritratto di dama, yak.1528 circa, windsor castle, royal collection
 dossale dei quattro santi (pala di vallombrosa), yak.1528 tahta panel uzerine yagliboya, uffizi, floransa
san michele arcangelo e san giovanni gualberto, 184x86 cm
putti con cartiglio, 73x42 cm
san giovanni battista e san bernardo degli uberti, 184x86 cm
san michele arcangelo pesa le anime, 21x40 cm
san giovanni gualberto e la prova del fuoco di pietro igneo, 21x40 cm
decapitazione di san giovanni battista, 21x40 cm
cattura di san bernardo degli uberti, 21x40 cm
 autoritratto, 1528-1529, fresk staccato, 51,5x37,5 cm, "corridoio vasariano (vasari koridoru)", floransa
 san jacopo con due fanciulli, 1528-1529, tuval uzerine yagliboya, 159x86 cm, uffizi, floransa
 madonna col bambino, yak.1528-1530, tahta panel üzerine yağlıboy, 56x42,7 cm, royal collection, hampton court
 sacra famiglia borgherini, yak.1529, tahta panel üzerine yağlıboy, 135x100 cm,, metropolitan museum, new york
 sacra famiglia medici, 1529, tahta panel uzerine yagliboya, 140x104 cm, galleria palatina, floransa
 pala di san godenzo (annunciazione con i santi michele arcangelo e godenzo), yak.1529, tahta panel uzerine yagliboya, 184x175 cm, galleria palatina, floransa
 sacra famiglia con san giovanni battista, yak.1529, tahta panel üzerine yağlıboy, 129x100 cm, ermitage, sankt petersburg
 assunzione della vergine, 1529, tahta panel üzerine yağlıboy, 239x209 cm, floransa, galleria palatina
 ritratto di donna in giallo, yak.1529-1530, tahta panel üzerine yağlıboy, 64x50 cm, hampton court, royal collection
 carità, yak.1530, tahta panel üzerine yağlı boya, 119,5x92,5 cm,, national gallery of art |washington dc abd
 sant'agnese, yak.1530 pisa katedrali, pisa
 sante caterina e margherita,yak.1530, pisa katedrali, pisa
 santi pietro e giovanni battista, yak.1530, pisa katedrali, pisa
 madonna in gloria con quattro santi, 1530, tahta panel üzerine yağlı boya.  308x208 cm, galleria palatina, floransa

galleri

kaynakça 

 i̇talyanca wikipedia "andrea del sarto" maddesi

dış bağlantılar 

 
 shearman, j. (1965), andrea del sarto, oxford  
 tofani, a. petrioli tandrea del sarto, floransa 1985. 
 freedberg, sydney j. (1993). pelican history of art. ed. painting in italy, 1500–600. penguin books lt

16. yüzyıl i̇talyan ressamları
rönesans ressamları
maniyerist ressamlar
1486 doğumlular
1530 yılında ölenler
katolik ressamlar