Jean-Pierre Serre

jean-pierre serre (d. 15 eylül 1926) cebirsel topoloji, cebirsel geometri ve cebirsel sayı teorisine katkıda bulunan fransız matematikçidir. 1954'te fields madalyası, 2000'de wolf ödülü ve 2003'te açılış abel ödülü'ne layık görüldü.

biyografisi

kişisel hayatı 
fransa'nın bages, pyrénées-orientales kentinde eczacı bir ailede doğan serre, lycée de nîmes'de ve ardından 1945-1948 yılları arasında paris'teki école normale supérieure'de eğitim gördü. doktorasını 1951'de sorbonne'dan aldı. 1948'den 1954'e kadar paris'teki ulusal bilimsel araştırma merkezi'nde görev yaptı. 1956'da collège de france'da profesör seçildi ve 1994'te emekli olana kadar bu pozisyonda kaldı. karısı profesör josiane heulot-serre bir kimyacıydı ve aynı zamanda ecole normale supérieure de jeunes filles'in direktörlüğünü yaptı. kızları eski fransız diplomat, tarihçi ve yazar claudine monteil'dir. fransız matematikçi denis serre'nin yeğenidir. kayak, masa tenisi ve kaya tırmanışı (fontainebleau) yapmıştır.

kariyeri 
çok küçük yaşlardan itibaren henri cartan'ın okulunda seçkin bir figürdü. cebirsel topoloji, kompleks değişken ve sonra değişmeli cebir ve cebirsel geometri üzerinde çalışıyordu ve burada deste teorisi ve homolojik cebir tekniklerini tanıttı. serre'nin tezi, bir fibrasyonla ilişkili olan leray-serre spektral dizisi ile ilgiliydi. serre, cartan ile birlikte, o zamanlar topolojideki en büyük sorunlardan biri olan, küre homotopi gruplarını hesaplamak için eilenberg-maclane uzaylarını kullanma tekniğini buldu.

1954 yılında fields madalyası ödül töreninde yaptığı konuşmada hermann weyl, serre'ye büyük övgüde bulundu ve ödülün ilk kez analist olmayan bir kişiye verildiğine dikkat çekti. serre daha sonra araştırma odağını değiştirdi.

cebirsel geometri 
1950'lerde ve 1960'larda, serre ve ondan iki yaş genç olan alexander grothendieck arasında verimli bir işbirliği gerçekleşti, çoğu weil varsayımları üzerine olan işbirlikleri, önemli temel çalışmalara yol açtı. serre'nin iki önemli temel makalesi, tutarlı kohomoloji üzerine olan faisceaux algébriques cohérents (fac, 1955), ve géometrie algébrique et géométrie analytique (gaga, 1956) idi.

ödülleri 
1954'te yirmi yedi yaşında olan serre, fields madalyası ile ödüllendirilmiş en genç insandı ve hala da bu rekoru elinde bulundurmaktadır. 1985'te balzan ödülü'ne, 1995'te steele ödülü'ne, 2000'de matematik'te wolf ödülü'ne layık görüldü ve 2003'te abel ödülü'nün ilk sahibi oldu. fransız ulusal bilimsel araştırma merkezi'nin (centre national de la recherche scientifique, cnrs) verdiği altın madalya gibi başka ödüller de almıştır.

çeşitli bilimsel akademilerin [fransa, abd, norveç, i̇sveç, rusya, kraliyet topluluğu, hollanda kraliyet sanat ve bilim akademisi (1978)] yabancı üyesidir ve birçok onursal derece almıştır (cambridge, oxford, harvard, oslo ve diğerleri). 2012'de amerikan matematik topluluğu'nun bir üyesi oldu.

ayrıca bakınız 

 nicolas bourbaki

bibliyografi 

 groupes algébriques et corps de classes (1959), hermann, translated into english as algebraic groups and class fields (1988), springer-verlag
 corps locaux (1962), hermann, as local fields (1980), springer-verlag
 cohomologie galoisienne (1964) collège de france course 1962–63, as galois cohomology (1997), springer-verlag
 algèbre locale, multiplicités (1965) collège de france course 1957–58, as local algebra (2000), springer-verlag
 "lie algebras and lie groups" (1965) harvard lectures, springer-verlag.
 algèbres de lie semi-simples complexes (1966), as complex semisimple lie algebras (1987), springer-verlag
 abelian ℓ-adic representations and elliptic curves (1968), crc press, 
 cours d'arithmétique (1970), puf, as a course in arithmetic (1973), springer-verlag
 représentations linéaires des groupes finis (1971), hermann, as linear representations of finite groups (1977), springer-verlag
 arbres, amalgames, sl2 (1977), smf, as trees (1980), springer-verlag
 oeuvres/collected papers in four volumes (1986) vol. iv in 2000, springer-verlag
 lectures on the mordell-weil theorem (1990), vieweg
 topics in galois theory (1992), crc press
 "cohomological invariants in galois cohomology (2003) with skip garibaldi and alexander merkurjev, ams
 "exposés de séminaires 1950–1999" (2001), smf
 grothendieck–serre correspondence (2003), bilingual edition, edited with pierre colmez, smf-ams
 "lectures on n_x(p)" (2012), ak peters, crc press
 correspondance serre-tate (2015), edited with pierre colmez, smf
 "finite groups: an introduction"  (2016), higher education press & international press

kaynakça

dış bağlantılar 

 jean-pierre serre, collège de france, biyografi ve yayınlar.  
 jean-pierre serre , fransız bilimler akademisi'nde fransızca.
 amerikan matematik topluluğu'da jean-pierre serre ile yapılan bir röportaj 
 matematik nasıl kötü yazılır jean-pierre serre'nin matematik yazma üzerine yaptığı halka açık bir ders.
 biyografik sayfa  (fransızca)

rusya bilimler akademisi'nin yabancı üyeleri
kraliyet hollanda bilimler akademisi üyeleri
norveç bilim ve edebiyat akademisi üyeleri
fransız bilimler akademisi üyeleri
paris üniversitesinde öğrenim görenler
sayı teorisyenleri
royal society'nin yabancı üyeleri
collège de france öğretim üyeleri
fields madalyası sahipleri
école normale supérieur'de öğrenim görenler
abel ödülü sahipleri
yaşayan insanlar
1926 doğumlular
wolf matematik ödülü sahipleri
wolf ödülü sahipleri