İsveç'te İslam

i̇sveç'te i̇slam, i̇sveç'teki i̇slam uygulamasının yanı sıra i̇sveç ile i̇slam dünyası arasındaki tarihsel bağları ifade eder. vikinglerin i̇slam ile teması ilk olarak, vikinglerin orta çağ i̇slam dünyasıyla ticaret yaptıkları 7. ve 10. yüzyılda yaşanmıştır.

i̇sveç'teki müslüman topluluk çok sayıda ülkeden gelmektedir, bu da i̇slam dinine mensup kişileri karmaşık ve heterojen bir nüfus haline getiriyor.  müslümanlara yönelik yerel tutumlar karışıktır, ancak genellikle algılanan olumsuz tutumlar ve açık ayrımcılıktır. müslüman topluluğun çok daha entegre olduğu amerika birleşik devletleri'ne kıyasla i̇sveç'te oldukça ayrımcılık görülmektedir, bu durum ayrışmış toplulukların oluşmasına yol açar.  öte yandan i̇sveç şehirleri, tüm avrupa'da en aşırı şekilde ayrılmış şehirler arasındadır. halk arasında bazı sektörlerde müslümanlara ve göçmenleri suçlamak sıklıkla yapılır.

i̇sveç i̇nanç topluluklarını destekleme ajansı'nın 2017 raporuna göre, i̇sveç'te dinlerini düzenli olarak uygulayan 170.915 müslüman vardır, bu sayı i̇slami cemaatlere kayıtlı olanlar baz alınarak yapılmıştır. i̇sveç'te i̇slam 1960'ların sonlarından beri artmaktadır. 2004 ile 2012 arasındaki nüfus artışları oldukça fazladır. bu nüfus artışı irak, somali ve afganistan'dan gelen göçmenlere bağlanıyor.  abd dışişleri bakanlığı'nın i̇sveç 2014 uluslararası din özgürlüğü raporunda 2014'te müslüman nüfusunun sayısı toplam i̇sveç nüfusunun yaklaşık %6'sı (neredeyse 600.000) olarak belirledi. 2017 pew araştırma raporu, müslüman nüfusun i̇sveç'in 10 milyonluk (yaklaşık 810.000) toplam nüfusunun %8.1'i olduğunu belgeliyor.

tarih 

arkeolojik bulgular, vikinglerin i̇slam ile olan ilişkisinin vikinglerin orta çağ i̇slam dünyasıyla ticaret yaptığı 7-10. yüzyıllara kadar uzandığını göstermiştir.

1930'daki i̇sveç nüfus sayımı 15 kişiyi "müslümanlar ve diğer asya inançları" grubuna dahil olarak listeledi. müslümanların sayısı bilinmemekle birlikte, bir tahmin en fazla 11 olduğunu öne sürüyor 9 da olabilirdi.

modern i̇sveç'te, ilk kayıtlı müslüman gruplar, 1940'larda finlandiya ve estonya'dan göç eden fin tatarlarıydı. 1970'lerde orta doğu'dan gelen göçle birlikte i̇sveç'te i̇slamiyet gözle görülür bir varlığa sahip olmaya başladı. i̇sveç'e eski yugoslav cumhuriyetlerinden ve somali'den bir grup göçmen geldi.

i̇sveç, i̇sveç'teki müslüman topluluklara ibadet yerleri sağlayan çok sayıda camiye sahiptir.  i̇sveç'teki ilk camii 1976 yılında göteborg'da yaptırılan nasır camii'dir. bunu 1984'te malmö camii ve daha sonra 1995'te uppsala camii izlemiştir. 2000'li yıllarda stockholm camii (2000), umeå camii (2006) ve fittja camii (2007'de tamamlandı) dahil olmak üzere daha fazla cami inşa edildi. suudi arabistan ve libya hükûmetleri, i̇sveç'teki en büyük camilerin bazılarının inşasını mali olarak destekledi.

avrupa'daki müslüman gençlik örgütleri arasındaki ilk toplantı ilk olarak 1995 yılında i̇sveç'te gerçekleşti ve i̇sveç dışişleri bakanlığı, "avrupa'da i̇slam" başlıklı uluslararası bir konferans düzenlemek için sveriges unga muslimer ile birlikte çalıştı . bu, avrupa müslüman gençlik ve öğrenci örgütleri forumu'nun (femyso) oluşturulmasına yol açtı.

2000 yılı itibarıyla i̇sveç'te tahminen 300.000 ila 350.000 müslüman kökenli insan yaşıyordu; bu sayı "doğuştan müslüman bir halka ait olan, müslüman kökenli olan, müslüman geleneğine ait bir isme sahip olan" tanımına uyan herkesi kapsamaktadır. kişisel dini inançlara bakılmaksızın,  bunların yaklaşık 100.000'i ikinci nesil göçmenlerdi (i̇sveç'te doğmuş veya çocukken göç etmiş).  i̇sveç'te kişisel inançla kayıt yaygın değildir ve normal olarak yasalara aykırıdır, bu nedenle sadece i̇slami bir topluluğa mensup müslümanların ibadet eden figürleri rapor edilebilir. 2009 yılında, i̇sveç müslüman konseyi 106.327 kayıtlı üye bildirdi.

aralık 2008'de, malmö'de rosengård'ın herrgården bölümünde, ev sahibinin yerel bir cami binası için sözleşmeyi yenilememesi üzerine isyan çıktı. öfkeli gençler binayı üç hafta boyunca işgal etti ve sonunda işgalcileri tahliye etmeye gelen polis, aralarında radikal müslümanlar ve radikal solcu antifaschistische aktion ile bağlantılı aktivistler de dahil olmak üzere yaklaşık 30 işgalciyle karşı karşıya kaldı. i̇şgalciler polise boru bombaları ve taşlarla saldırdılar ve diğer şehirlerden gelen protestocular ve çevik kuvvet polisini çağıran yetkililerle olay hızla arttı. i̇syancılar arabaları, vagonları, büfeleri, bina hangarlarını, geri dönüşüm istasyonlarını ve bisiklet kulübelerini ateşe verdi.  i̇slamiska kulturföreningen (“i̇slami kültür forumu”) tarafından düzenlenen iki gecelik isyanın ardından 200 yetişkin malmö sakini, arabuluculuk yapmak için sokaklara taşındı ve genç isyancıların vazgeçmesine neden oldu.

i̇slami giysi 
göteborgsposten gazetesi tarafından 3.000 namus kültürü şiddeti vakası üzerine yapılan bir araştırmaya göre, i̇slami başörtüsü takmaya zorlanan kız, reddeder ya da çıkarırsa aile üyeleri tarafından çoğunlukla çıplak elle dövülmektedir, bu sık görülen bir sorundur. ayrıca kemer veya kablolarla da dövülmektedirler. bazı durumlarda çocuklar mutfak eşyaları veya metal nesnelerle yakılmıştır.

aralık 2019'da skurup belediyesi, eğitim kurumlarında i̇slami örtüleri yasakladı. daha önce, staffanstorp belediyesi benzer bir yasağı onaylamıştır.

2018 yılında, göteborgs-posten gazetesinin 5 anaokulundan 4'ünün ebeveynlerinin talep etmesi durumunda kız çocuklarını i̇slami başörtüsü takmaya zorlayabileceklerini belirtmesinin ardından, biskopsgården bölgesindeki anaokulları göteborg belediyesi tarafından kınandı. gazete, anaokullarının malmö, gothenburg ve stockholm'deki 40 soruşturma kurumundan 27'sini zorlamaya istekli olduğunu buldu.

demografi 
pew araştırma merkezi, i̇sveç'te kendi kimliklerini belirleyen müslümanların sayısının 2016 yılı için 810.000 (veya toplam nüfusun %8.1'i) olduğunu tahmin ediyor.  bunların yaklaşık üçte birinin dinlerini uyguladığına inanılıyor.  2050 yılında i̇sveç'teki müslümanların sayısını tahmin etmek için üç senaryoya baktılar: sıfır göç, orta göç (yeni mülteci yok, ancak son zamanlarda olduğu gibi aynı düzeyde başka göç) ve yüksek göç (aynı 2015-2016 olarak toplam düzey). 2050 yılında i̇sveç'teki müslümanların sayısı sıfır göç senaryosuna göre 1.130.000 (veya nüfusun% 11.1'i), orta göç senaryosuna göre 2.470.000 (veya nüfusun %20.5'i) ve yüksek göç senaryosuna göre 4.450.000 (veya nüfusun %30.6'sı) olacaktır. pew'in editörü michael lipka, sıfır ve yüksek göç senaryolarının olası olmadığını düşünüyor. tahmin, göçmenler arasındaki doğum oranlarının azalmasının beklendiğini ve birçok göçmenin daha sonra başka ülkelere göç ettiğini veya doğdukları ülkelere geri döndüğünü düşünmediği için araştırmacılar tarafından eleştirildi. öte yandan bu düşünce tahmin, karar bekleyen mevcut sığınmacıları, belgesiz göçmenleri ve sınır dışı edilmeye engel durumundaki kişileri dikkate almadı.

i̇sveç'teki müslümanların resmi bir istatistiği olmamasına rağmen, 2000 yılında 200.000-250.000 müslüman kökenli insan olduğu tahmin edilmektedir (yani "doğuştan müslüman bir halka ait olan, müslüman kökenli olan birinin geniş tanımına uyan herkes müslüman geleneğine ait bir isim, vb."). kabaca 100.000'e yakın olduğu tahmin edilen kuşak ikinci kuşaktır.  birinci nesil müslümanlardan 255.000 sünni, 5.000 şii, 1.000'den fazla ahmedî, alevi ve muhtemelen 5.000'i geçmeyen diğer gruplar (çoğunlukla müslüman erkeklerle evli kadınlar) birinci nesil müslümanlardır.  2009'da bir abd raporu, i̇sveç'te 450.000 ila 500.000 müslüman olduğunu, yani toplam nüfusun yaklaşık% 5'inin müslüman olduğunu ve i̇sveç müslüman konseyi'nin 106.327 resmi olarak kayıtlı üyesi olduğunu bildirdi. i̇sveçli tahminler, nominal müslümanlar ve müslüman kökenli insanlar dahil olmak üzere 350.000'dir.

bu tür rakamlar, dini inançları veya katılımı ima etmez; åke sander 1992'de i̇sveç'teki müslüman kökenli insanların en fazla %40-50'sinin "makul bir şekilde dindar olarak kabul edilebileceğini"  2004'te müslüman liderlerle yapılan ikinci kuşakla ilgili tartışmalara ve röportajlara dayanarak iddia etti. sander, 2004 yılında "i̇sveç'teki dindar müslüman rakamını yazı yazarken 150.000'e yaklaştırmanın mantıksız olduğunu düşünmüyoruz" dedi. profesör mohammad fazlhashemi, umeå üniversitesi'nde yaptığı araştırmalarda dindar nüfusu 100.000 tahmin ediyor. yaklaşık 25.000 müslüman, dindar müslüman olarak kabul edilir, cuma namazını ziyaret eder ve günlük namaz kılar.

i̇sveç'teki müslümanlar çoğunlukla irak, i̇ran, bosna-hersek ve kosova'dan geliyor. iraklılar 2015'teki en büyük gruptur. i̇ran-irak savaşı sırasında çoğu i̇ranlı ve iraklı 1980'den 1988'e kadar i̇sveç'e mülteci olarak kaçtı. i̇kinci en büyük müslüman grup, doğu avrupa'dan, özellikle de çoğu boşnaklardan oluşan ve sayısı 12.000 olan eski yugoslav ülkelerinden gelen göçmen veya mültecilerden oluşuyor. ayrıca 2011'de sayısı 40.165 olan oldukça büyük bir somalili topluluğu vardır. onları, hızla büyüyen iki grup olan suriye ve somali'den gelen müslüman mülteciler izliyor. on yıl daha uzun süredir i̇sveç'te ikamet eden diğer iki grup, türkiye ve lübnan'dan gelen insanlardır.

2017'de i̇sveç güvenlik polisi, i̇sveç'teki cihatçı sayısının 2010'da yaklaşık 200'den binlere yükseldiğini bildirdi. sosyal medya analizine göre, 2013'te bir artış kaydedildi. bbc, 2016'da 300'den fazla olduğunu bildirdi.

dönüşüm 
i̇sveç kilisesi 1960'lardan beridir 3.500 kişinin i̇slam'ı terk edip hristiyan olduğunu belirtiyor. din değişimlerinin en çok i̇ranlılar tarafından, aynı zamanda araplar ve pakistanlılar tarafından da gerçekleştiğini belirtiyor.

i̇badet yerleri 
malmö (1984) ve stockholm (2000) olmak üzere i̇sveç'te 1980'lerden beri birkaç cami inşa edildi. bellevue camii ve brandbergen camii 2000'lerde propaganda merkezleri olarak dikkatleri üzerine çekti, i̇slamcı terörizm bu camilerde oldukça yayılmıştır.

son yıllarda i̇slami ibadethaneler giderek artan bir şekilde vandalizme maruz kalmaktadır. uppsala üniversitesi'nden i̇sveçli tarihçi mattias gardell 173 camiye anket gönderirdi, 106'sı yanıt verdi. % 59'u bir tür fiziksel saldırıya maruz kaldığını bildirdi.

aşağıdakiler, bugün i̇sveç'te bulunabilen i̇slami ibadet yerlerinden bazılarıdır:

topluluk kuruluşları, finansman ve uygulamalar 
i̇sveç'te ülke çapındaki i̇slami (sünni) kurumların başlangıcı, 1973–1974'te fifs'in (förenade islamiska församlingar i sverige) kurulmasına dayanmaktadır. 1982 ve 1984'te iç rekabetler, kültürel farklılıklar, kişisel çatışmalar ve finansman nedeniyle iki bölünme smf'nin  (svenska muslimska förbundet) ve ikus'un (islamska kulturcenterunionen i sverige) kurulmasına neden oldu. diğer ulusal kurumlar, 1995 yılında bosnalı mülteciler tarafından kurulan bhirf (bosnien-hercegovinas islamiska riksförbund), irfs (islamiska riksförbundet)) vr sia (svenska islamiska akademin) örnek gösterilebilir. sia 2000 yılında eski büyükelçi mohammed knut bernström tarafından, gelecekte i̇sveç'te imam eğitimi ile görevli bir i̇slam üniversitesi kurma görevi ile kuruldu. sia ayrıca şubat 2001'den bu yana süreli minare'yi i̇sveççe yayınlamaktadır .

ayrıca kadın derneği ikf (islamiska kvinnoförbund i sverige), gençlik derneği iuf (islamiska ungdomförbundet i sverige) ve imam derneği sir (sveriges imamråd) bulunmaktadır. iif (islamiska informationföreningen), i̇sveç'te i̇slam hakkında bilgi sağlamayı amaçlayan bir fifs üyesi dernektir.

i̇slami kuruluşlara şunlar örnek verilebilir:

 i̇sveç müslüman konseyi
 i̇sveç müslüman gençliği (sveriges unga muslimer)
 i̇slami yardım
 i̇sveç müslüman derneği
 muslimska mänskliga rättighetskommittén (mmrk)
 diyanet

dagens nyheter'e göre 2017'de, i̇sveç'teki dokuz camiye diyanet i̇şleri başkanlığı (diyanet) tarafından gönderilen ve ödenen imamlar bulunuyor. i̇mamlar dini görevlerinin yanı sıra, türk hükümetine yönelik eleştiriler hakkında haber yapmakla da görevlidir. dagens nyheter'e göre, cumhurbaşkanı erdoğan'ın propagandası camilerde açıkça gösteriliyor.

i̇sveç şubesinin diyanet müdürü fatih mehmet karaca'dır. kasım 2016'da karaca, muslimska församlingen i malmö camiinin maliye memurunu istifaya zorladı, çünkü maliye memuru, akp'yi eleştiren, diyanet ideolojisine göre tahammül edilemez olan görüşlerini ifade etti.

barış ve adalet için i̇sveçli müslümanlar

hizb ut-tahrir

eğitim kuruluşları, fonları ve uygulamaları

ibn rushd studieförbund 
ibn rushd, bir devlet kurumu olan folkbildningsrådet'in devlet sübvansiyonları ile finanse edilen bir eğitim organizasyonudur (i̇sveççe: studieförbund) . örgütün müdürü (i̇sveççe: förbundsrektor) omar mustafa'dır . örgüt, dawah (i̇slami misyonerlik işi) kursları veriyor. i̇bn rüşd, i̇sveç müslüman gençliği ile birlikte, şeriat savunucularının seminerlere davet edildiği yıllık muslimska familjedagarna (mfd) etkinliğini düzenlemektedir.

2015 yılında anas altriti, mfd etkinliğinde konuşma yapmak üzere davet edildi.

2017'de ibn rushd, faaliyetleri için devlet yardımı olarak 27 milyon i̇sveç kronu ve sığınmacıların eğitimi için 4,7 milyon i̇sveç kronu aldı.

al-salamskolan 
el-salamskolan örebro içinde bir özel okul. el haramain vakfı'na bağlı bir suudi vakfından her ay yaklaşık 150-200 bin i̇sveç kronu alıyor. okul, suudi vatandaşları tarafından kontrol edilen bir vakıf tarafından yönetilmektedir.  okulda müzik yasaklandı.  erkekler ve kızlar, dini nedenlerle çeşitli konularda cinsiyet çizgisine göre gruplara ayrılıyor.  ulusal müfredatın ötesinde, öğrenciler okulun eski müdürüne göre zorunlu olan on saatlik i̇slam ve arapça dersleri alıyorlar. okul 2017 yılında, okuldan 500.000 sek para cezası aldı. i̇sveç okulları müfettişliği neden olarak öğretim uygulamalarındaki eksikliklerini açıklıyor.

el dagve 
el dagve jönköping'deki müslüman bir okuldur. okul müdürü hassan meri, çocukları okula yatırdı ve jönköping belediyesi'nden fon aldı ancak eğitim yapılmadı. okul 2004 yılında i̇sveç çalışma ortamı kurumu (i̇sveççe: yrkesinspektionen) tarafından kapatıldı.

i̇slami bankacılık 
al-azharskolan, müslüman profiliyle sözleşmeli okullar işleten bir vakıftır. 2019 yılında, yönetim kurulu üyelerinden dördü, i̇sveç'teki ilk i̇slami banka olacak (faiz almayan) bir bankacılık projesine okul fonlarını akıtmaktan ağırlaştırılmış dolandırıcılıktan suçlu bulundu. bir banka kurmak yaklaşık 100-150 milyon sek gerektirecekti, ancak mevcut i̇sveç bankaları orta doğu'daki yatırımcıların i̇sveç'e fon transferini kolaylaştırmak istemiyordu. el-ezher okulu, 2016 yılında vällingby'deki okulunun çocuklar için cinsiyete göre ayrılmış spor dersleri verdiği zaman tartışmalara neden oldu . i̇sveçli okullar müfettişliği ayrıca okulu, i̇sveç'teki eğitim yasasını ihlal eden ders saatlerinde dua etmekle eleştirdi. yedi sanığın ikisi beraat etti. karar temyiz mahkemesinde onandı .

sanıklardan birkaçı aynı zamanda rinkeby'de bir cami inşası için fon toplamakla da ilgilenirken, inşaat şirketi ncc projeden çekildi.

terörist saldırıları ve komplolar 

 2010 stockholm bombalamaları
 20 yaşındaki a. sevigin, kıymık bombası yapmaya teşebbüs ettiği için şubat 2016'da gözaltına alındı. terör yasalarını ihlal ettiği için attunda bölge mahkemesi tarafından beş yıl hapis cezasına çarptırıldı . psikiyatrik değerlendirme, dini inancına göre hareket ettiği sonucuna vardı.  daha önce deaş'a katılmak amacıyla türkiye'ye gitmişti. 
 2017 stockholm kamyon saldırısı
 31 nisan 2018'de, özbekistan'dan mülteci olarak gelen 46 yaşındaki adam, polisin mülkünü arayıp patlayıcı bulması üzerine tutuklandı. mart 2019'da i̇slam devleti adına i̇sveç'te bir terör saldırısı planladığı ve ciddi suçları finanse ettiği için 7 yıl hapis cezasına çarptırıldı. ayrıca kendisine sınır dışı edilme emri verildi ve tekrar i̇sveç'e dönmesi yasaklandı. diğer dört kişi, belgeleri tahrif etmekten veya ciddi suçları finanse etmekten mahkum edildi ve 1 ila 6 ay arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldı.

antisemitizm 
2006 yılında yapılan bir hükûmet araştırması, toplam yetişkin nüfusun% 5'inin ve yetişkin müslümanların% 39'unun "sistematik antisemitik görüşleri" barındırdığını tahmin ediyor.  eski başbakan göran persson bu sonuçları "şaşırtıcı ve ürkütücü" olarak nitelendirdi. ancak stockholm ortodoks yahudi cemaatinin hahamı meir horden, "i̇sveçlilerin antisemitik olduğunu söylemek doğru değil. bazıları i̇srail'e düşman çünkü filistinlileri zayıf taraf olarak algıladıkları için destekliyorlar."

müslümanlara yönelik tutumlar 
2007'de integrationsverket devlet kurumu tarafından yapılan bir araştırma, i̇sveç nüfusu arasında yanıt verenlerin% 55'inin birçok müslümanların yaşadığı ilçelere taşınmak konusunda çekincelerini dile getirdiğini gösterdi. bu veri 2005 ile aynıydı.

2014 yılında, gävle üniversite koleji tarafından yapılan bir ankette, peçeye karşı tavırları sorulduğunda, % 84'ü peçenin kabul edilemez olduğunu ve % 81'in burkayı aynı durumda gördüğünü buldu. i̇lerideki anketler, halkın peçe takmasının kabulünde hafif bir artış olduğunu gösterdi. ayrıca, "i̇sveç nüfusunun net bir çoğunluğunun (% 64.4) müslüman kadınları i̇sveç'teki diğer kadınlardan daha fazla ezildiğini düşündüğünü" belirtti.  ankete katılanların %26'sı her türlü i̇slami başörtüsüne karşı olduğunu ifade etti.

sifo'nun 2018 anketine göre, 1000 katılımcının% 60'ı hoparlör kullanarak i̇slami ezanı yasaklamak isterken,% 21'i buna izin verilmesi gerektiğini ve %19'u kararsız olduğunu söyledi.

kaynakça 
 wikipedia i̇ngilizce'den çevirilmiştir

kaynakça 

 sander, åke (1990), i̇sveç'te i̇slam ve müslümanlar, göteborg: kültürel temas ve uluslararası göç çalışmaları merkezi, göteborg üniversitesi
 sander, åke (2004), "i̇sveç'teki müslümanlar", muhammed anwar, jochen blaschke ve åke sander, müslüman azınlıklara yönelik devlet politikaları: i̇sveç, büyük britanya ve almanya, berlin: parabolis

konuyla ilgili yayınlar 

 alwall, jonas (1998), müslüman hakları ve sıkıntıları: i̇sveç'teki bir azınlığın dini özgürlük durumu, lund: lund university press, s. 145–238
 carlbom, aje (2003), hayal edilen gerçek öteki: çokkültürlülük ve i̇sveç'teki müslümanların temsili, lund: sosyal antropolojide lund monografileri, s. 63-163
 nielsen, jørgen s. (1992), batı avrupa'daki müslümanlar, edinburgh: edinburgh university press, ss. 80-84
 sander, åke (1993), i̇sveç ve norveç'te i̇slam ve müslümanlar: araştırma merkezlerinin ve araştırma projelerinin kısa sunumlarını içeren, kısmen açıklamalı bir bibliyografya 1980–1992, göteborg: kültürel temas ve uluslararası göç çalışmaları merkezi, göteborg üniversitesi
 sander, åke (1997), steven vertovec ve ceri peach'de (editörler) "i̇sveçli müslüman dindar?", avrupa'da i̇slam: din ve toplum siyaseti, londra: macmillan ve new york: st. martin's, s. 179–210

i̇sveç'te din
i̇slam
ülkelere göre i̇slam