Leh-Töton Savaşı (1326–1332)

leh-töton savaşı (1326–1332)  polonya krallığı ile töton tarikatı devleti arasında pomerelia üzerinde 1326'dan 1332'ye kadar yapılan savaş.

arka plan 
dük ii. mestwin'in 1294'te ölümüne kadar, baltık kıyısındaki pomerelia dükalığı, batıda pomeranya dükalığı ile sınırdan doğuda vistula nehri kıyısındaki tarikat devletinin prusya topraklarına kadar uzanıyordu. polonyalı piast hükümdarlarının hacizlileri olan samborides hanedanı tarafından tutuldu. 1295'ten beri polonya kralı olan ii. przemysł, pomerelia'yı bünyesine kattı (), 1269'da dük mestwin ile imzalanan arnswalde antlaşması'na atıfta bulunan brandenburg margrave'liği protestosuna karşı polonya krallığı topraklarına girdi. ertesi yıl, ascanlı margraveler, muhtemelen polonya tacını hedefleyen bohemya kralı ii.

kral ii. wenceslaus, piast'lı rakibi i. władysław'a karşı galip geldi ve 1300'de polonya kralı oldu. soylu swenzones ailesinin yardımıyla pomerelia'da hüküm sürdü. 1306'da oğlu iii wenceslaus'un öldürülmesinden sonra přemyslid hanedanı'nı yok oldu ve dük władysław, pomerelya topraklarını işgal edebildi. varlıklarından ve günahlarından korkan swenzones, birlikleri gdańsk şehrine kadar olan bölgeyi işgal eden brandenburg'un magrave'i waldemar'ı çağırdı. władysław, 1308'de heinrich von plötzke komutasındaki töton tarikatı'nın güçlerini çağırarak tepki gösterdi ve gdańsk ile pomerelia'nın çoğunu yeniden fethetti.

ancak, töton'ların danzig'i işgalinden sonra, plötzke'nin teklif ettiği masraf parasını ödemeyi reddettiği için danzig'i władysław'a bırakmayı reddettiler. bunun yerine, direnişi başından beri nispeten zayıf olan ve şimdi pomerelia üzerindeki iddialarını satmaya niyetli olan magrave waldemar ile 1309 soldin antlaşması'nı imzaladılar.

muharebeler 

yenilgisinin altında ezilen władysław, roma küri'sinde töton tarikatına dava açtı. bununla birlikte, 1320'de polonya tacını devraldı ve polonya kralı oldu. kızı elisabeth'i 1320'de kral i. charles ile ve oğlu kazimierz'i büyük dük gediminas'ın kızı litvanyalı aldona ile evlendirdiğinde macaristan ve litvanya ile ittifaklar kurdu. öte yandan, 1310'dan beri güçlü lüksemburg evi'nin yönetimi altındaki bohemya krallığı yeniden yükseldi ve kral i. john přemyslid'lerden bir miras olarak polonya tacını talep etti. töton tarikatı, pagan litvanyalılara karşı seferlerde kendilerine katılan kral john'u desteklediler ve ayrıca władysław'ın mazovya'daki düşmanı płock dükü wenceslaus ile ittifak kurdular.

1326'da kral władysław'ın prdusu neumark'ı harap etti ve ertesi yıl güneyde kral john kraków'a yürürken wladysław töton tarikatı'na karşı çıktı. macaristan kralı i. charles tarafından geri çekilmeye teşvik edilmesine rağmen, silezya dükalıklarının çoğunu vasallaştırdı. polonya'nın iç parçalanmalarından yararlanan töton şövalyeleri, polonya'nın kuyavia ve dobrzyń land'i yağmalayıp fethettiler. kral władysław, william drugeth komutasındaki litvanya ve macaristan kuvvetlerinden yardım aldı vegrudziądz yakınlarındaki osa nehri'ne kadar prusya'nın kulmerland'ını yağmaladı.

töton ordusu karşı saldırıya geçerek kuyavia ve dobrzyń'deki birçok kasabayı ele geçirdi fakat 1330'da bir polonya ve litvanya karşı saldırısı, tarikat'ın fethettiği yerlerin bir kısmını polonya'ya iade etmesiyle geçici bir barışla sonuçlandı, ancak sonraki yıl boyunca savaş devam etti. 1331'deki płowce muharebesi'nden sonra tötonlar üstünlüğü ele geçirdi ve kuyavia ile dobrzyń land'i tekrar ele geçirdi. kral władysław 1333'te ölürken, her iki taraf da ateşkes konusunda uzlaştı.

savaş sonrası 
1343'te, tarafların toprak iddiaları, władysław'ın oğlu kral iii. casimir tarafından imzalanan ve savaşı resmen sona erdiren kalisz antlaşması'nda karara varıldı. iii. casimir kuyavia ve dobrzyń'ı geri aldı, fakat sonuç olarak pomerelia'yı kaybetti. yine de, pomeraniæ dominus et heres ("pomeranya'nın efendisi ve varisi") unvanını korudu.

pomerelia toprakları ve polonya'nın baltık denizi'ne erişimi bir ihtilaf konusu olarak kaldı: i̇kinci thorn barışı'ndan (1466) sonra polonya kraliyet prusya tımarı olarak yeniden ele geçirildi, pomerelia, 1772'de polonya'nın bölünmesi sırasında prusya krallığı tarafından ilhak edildi. 1919 versay antlaşması ile oluşturulan "danzig koridoru" nun bir parçası olan pomerelia bölgesi üzerinde yüzyıllardır süregelen anlaşmazlıklar, almanya-polonya ilişkilerini tarih boyunca çok zorladı.

kaynakça 

  wojny polsko-krzyżackie , wiem encyklopedia
1330'larda avrupa
1320'lerde avrupa
1330'larda çatışmalar
1320'lerde çatışmalar
leh-töton savaşları
töton şövalyeleri'nin savaşları
polonya'nın savaşları