Maximón

maximón ("maksimon" olarak telaffuz edilir. ayrıca ri-laj mam ve san simón isimleriyle de bilinir), guatemala yerel halkı olan k'iche ve maya kızılderili halklarının simgesi haline gelen bir maya tanrısı ve halk azizidir ve bu kültün önderidir. maximón, maya kültürü ile katolikliğin karşılaşmasından kaynaklanan son derece karmaşık bir tanrıdır. birçok farklı bölgede, farklı görünüşe sahiptir. genellikle bu inanca mensup insanların evlerinde bir minyatür heykeli bulunan maximón, ağzında puro ve kafasında fötr şapka bulunan, bölgenin etnik kıyafetlerini taşıyan, bir petate üzerine yerleştirilmiş ve çevresine adaklar bırakılan erkek modellemesi ile bilinmektedir.

halk arasında maximón 
mucizeler, sağlık ve sevgi arayanlar, onun lütfuna karşılık tapınağında adaklar sunarlar; kaçak içki, elle sarılmış sigaralar ve para onun tercih ettiği adaklardandır. arkadaşları ya da uşakları, günlerini onun yanında sigara ve içki içerek geçirirler ve onu ağırlamak en büyük onur olarak kabul edilir. kutsal hafta boyunca dışarı çıkarılır ve bir sonraki yıl için farklı bir eve yerleştirilmeden önce sokaklarda dolaştırılır.

mitoloji 
san simón olarak da bilinen maximón, aydınlık ve karanlığı temsil ettiği söylenir. bazen bir düzenbaz olarak kabul edilir, bazen ise hem çapkın hem de erdemli çiftlerin koruyucusu.

efsaneye göre, köyün balıkçıları ticaret için sık sık seyahat ediyor ve geride bıraktıkları eşlerin erdemini korumak için maximón'u görevlendiriyor. ancak bu geri tepiyor ve maximon kadınların erdemlerini korumak yerine onların şehvetlerini karşılıyor ve onlarla cinsel münasebete giriyor.

bazı efsanelere göre, maximón halkını korumak için reenkarne olmuş bir yaşlıydı. i̇spanyol fethi sırasında, i̇spanyolların kötülüklerinden rahatsız olan ri laj mam adlı bir yaşlı, halkını bir isyan başlatmaya teşvik etti. sonunda idam edildi, ancak guatemala'nın yerli halkına toprak vermek için savaşan don ximon adında bir yargıç olarak hayata döndürüldü.

bir başka efsaneye göre; eski günlerde santiago atitlán köyünün çevresinde çok sayıda cadı ve kötü yaratık vardı. bir kişi cadılardan birine baksa veya kötü yaratıklardan biri yaklaşmak için yürüse, bu kişi korkudan kusar ve ishalden ölür. bu kötü uygulamalar yüzünden birçok insan ölür. o zamanın insanları olup bitenler hakkında hiçbir şey yapamıyorlardı.

nahualelerin (şamanların) bir araya gelip köyün sokaklarında olan kötü şeyleri konuştuğu bir zaman vardı. cadılar ve kötü yaratıklar hakkında olup biten her şeyi konuşuyorlardı. tartışmalarını bitirdiklerinde, tüm bu kötü şeyleri yok etmeye karar verdiler. bu durumu büyük nahualeler ile paylaştılar ve bilgilerini aldılar. araştırmalar sonrası tüm halk birleşip büyükbaba yapma kararı aldılar. böylece bir araya geldiler ve bazı ağaçlarla konuşmak için dağlara gittiler. "ukuuy" adında bir ağaca rastladılar ve ona her şeyi anlattılar ve köy halkına yardım etmek isteyip istemediklerini sordular. ağaç onlarla konuştu ama sadece bu işin ona göre olmadığını söylemek için. bu ağacın görevi evlerin inşasına yardım etmektir ve ondan yapmasını istedikleri iş onun için çok büyüktü. sonra "ch'oob" denilen ağaçların olduğu bir yere geldiler. bu ağaçlar, bunun onların işi olamayacağını, çünkü görevlerinin sadece tavuklar için ağıl inşa etmek olduğunu söylediler. o zamanlar bu büyük nahualelerin başına gelen buydu: düşündükleri varlığı yapacak ağacı bulamıyorlardı. bu yüzden eve gitmeye karar verdiler. ertesi gün çok erken kalktılar ve önceki gün gitmedikleri başka bir yere gittiler. bu gün chukox aq'oom adlı bir yere gittiler. bu yerde tz'ajte'l adında bir ağaç vardı ve o anda ağaçla konuştuklarında düşündükleri her şeyi anlattılar ve büyükbaba ile ilgili bu soruna yardım etmek için bir şey yapmak isteyip istemediğini sordular. köy halkı için. ağaca ritüel soruları sorulduğunda, anında cevapladı ve onlara köyün dedesi olmaktan ve bu işi yapmaktan tamamen memnun olduğunu söyledi. bu şekilde tüm nahuale'ler bu olumlu sözleri duyunca çok mutlu oldular ve hepsi ağacı kestiler ve ellerindeki malzemeler ile oyma, paçavralar ile vücut maske yaptılar. dirseklerine, onu bağlayabilmeleri için yüzükler koydular. bu yüzden ona bu ismi verdiler: "bağlı olan" anlamına gelen maximon. ve bir yüz için chukox aq'oom adlı yerde oydukları maskeyi kullandılar ve o zaman ona "ri-laj maam" adını verdiler ve ona köyün büyük büyükbabası adını verdiler. i̇şi bitirdiklerinde tüm nahualeler bir araya geldi ve işine başlaması için yaşlı adamı serbest bırakmaya karar verdiler. böylece onu serbest bıraktılar.

onu bırakmadan önce, işini iyi yapabilmesi için ona birçok tavsiyede bulundular. ona köyünün halkı için yapması gereken her şeyi anlattılar. gerçekte sahip olduğu tek iş, büyücülükle ve o sırada köyde görülen kötü varlıklarla işi bitirmekti. böylece rilaj mam sokaklarda serbest bırakıldı, ancak sokaklarda cadılar ve kötü varlıklarla karşılaştığında hiçbir şey yapamıyormuş gibi davrandı.sonra cadılar onu sokakta bulunca çok sevindiler ve yakaladılar, bağlattıklarında hemen rilaj mam'a dönüştü ve cadılar korkudan sinerek onu bıraktılar. evlerine vardıklarında kusma ve ishalden öldüler. ve böylece halk, kötü ruhlardan, cadılardan kurtuldu.

ayrıca bakınız 

 maya uygarlığı
 putperestlik

kaynakça 

dinî inanç, gelenek ve akımlar
guatemala'da kültür
maya tanrıları
maya mitolojisi
hristiyanlık ve ölüm
ölüm tanrıları
bereket tanrıları
düzenbaz tanrılar
i̇ntikam tanrıları