mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Isa Bellini

isa bellini (doğum adı: isabella calò ; d. 19 haziran 1922, mantova, i̇talya –ö. 5 şubat 2021, roma, i̇talya), i̇talyan aktris, seslendirme sanatçısı, sunucu ve şarkıcı.

yaşamı ve kariyeri 
isabella calò doğum adıyla 19 haziran 1922'de mantova, i̇talya'da doğdu. yahudi kökenli olan ailesi i̇talya'daki ırk yasaları nedeniyle soyadını bellini olarak değiştirmek zorunda kaldı. şarkıcı olarak başladığı kariyerinde ulusal bir müzik yarışmasını kazandıktan sonra eiar müzik firmasıyla anlaşarak burada vokal olarak sanatçılar; thea prandi ve wilma mangini ile birlikte "trio primavera" müzik grubu üyesi olarak yer aldı. bellini, ii. dünya savaşı döneminde tiyatroya yönelerek dönemin ünlü oyuncuları; totò, renato rascel, walter chiari ve umberto spadaro ile sahne almıştır. 1948'den itibaren radyocu ve sahne sanatçısı olarak kariyerine devam etti. 1954'te mike bongiorno ve lelio luttazzi ile birlikte, il motivo in maschera adlı radyo programı ile yine  aynı yıl i̇talya'da tv ekranlarına gelen, nati per la musica''' adlı programın sunuculuğunu üstlendi. bellini radyo, tv çalışmaları dışında seslendirmede yaptı.

 ölümü 
bellini 5 şubat 2021'de roma, i̇talya'da 98 yaşında ölmüştür.

seçme filmografi
 una famiglia impossibile (1940)
 the happy ghost (1941)
 without family (1972)
 love and anarchy (1973)
 camere da letto'' (1997)

kaynakça

dış bağlantılar 
 

i̇talyan televizyon sunucuları
i̇talyan kadın şarkıcılar
mantova doğumlular
i̇talyan kadın tiyatro oyuncuları
i̇talyan televizyon yapımcıları
i̇talyan seslendirme sanatçıları
1922 doğumlular
2021 yılında ölenler
i̇talyan kadın sinema oyuncuları
i̇talyan kadın dizi oyuncuları
Alexander Tereladze

alexander tereladze (gürcüce: ალექსანდრე ტერელაძე; 18 nisan 1922 - 1 mart 1976) gürcü coğrafyacı.

hayatı 
alexander tereladze lisans eğitimine 1943'te batum şota rustaveli devlet üniversitesi coğrafya ve jeoloji fakültesi'nde başladı. lisansına 1945-1948 yılları arasında tiflis üniversitesi  coğrafya bölümünde devam etti. 1948-1952 yılları arasında profesör boris dobrinin'den yüksek lisans eğitimi aldı. yüksek lisansını bitirdikten sonra tiflis üniversitesi fiziki coğrafya bölümünde ders vermeye başladı. 1959'da doğu lazistan fiziki coğrafyasının karakteri adlı çalışmasına yayımladı.

alexander tereladze, 1962'de "acara ve kuzeydoğu anadolu'nun fiziksel-coğrafi karakterizasyonu" konulu doktora tezini savundu. tezinde, o zamanlar çok az çalışılmış olan acara ve kuzeydoğu anadolu'nun fiziki-coğrafyasını ele aldı. çalışmada saha çalışmaları ve yazılı kaynakların analizi kullanıldı. uzun vadeli araştırasının temel amacı, güney gürcistan'ın volkanik dağlarını  ve nemli subtropik bölgelerini incelemekti. bu bölgelere adanmış ve çoğu yayınlanmış yaklaşık 40 makalenin yazarıdır.

kaynakça 

1976 yılında ölenler
1922 doğumlular
Kirkwall

kirkwall (, , ), i̇skoçya anakarasının kuzeyindeki bir takımada olan orkney'nin en büyük şehridir.

kirkwall adı i̇skandinavca  kelimesinden (church bay) gelmektedir. bu isim zaman içinde kirkvoe, kirkwaa ve kirkwall olarak değişti.

demografi 
şehrin tahmini nüfusu 2016 yılında 7.420 idi. nüfusun 2018'de yaklaşık 10.000 olacağı tahmin edildi.

kaynakça

dış bağlantılar 

 orkneyjar - kirkwall kraliyet burgh 
 kirkwall scots konuşmacısının kayıtlarını dinleyin 

viking çağı'nda yerleşim birimleri
kuzey denizi'ndeki liman kentleri
i̇skoçya'daki liman kentleri
ordnance survey koordinatları kullanılan sayfalar
Marco Kana

marco kana (d. 8 ağustos 2002, kinşasa), anderlecht takımında defans pozisyonunda görev yapan kongo dc doğumlu belçikalı futbolcudur.

profesyonel kariyerine 2019 yılında anderlecht kulübünde başladı.

dış bağlantılar

2002 doğumlular
yaşayan insanlar
belçikalı futbolcular
defans futbolcuları
rsc anderlecht futbolcuları
demokratik kongolu futbolcular
pro league futbolcuları
belçika 21 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
belçika 17 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
belçika 19 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
belçika 16 yaş altı millî futbol takımı futbolcuları
Caithness

caithness ( , ; ) i̇skoçya'nın bir ilçesidir.

caithness'in batıdaki tarihi sutherland ilçesi ile kara sınırı vardır ve bunun haricinde denizle çevrilidir. kara sınırı bir havzayı takip eder ve iki karayolu (a9 ve a836) ve bir demiryolu (uzak kuzey hattı) ile geçilir. pentland firth'in karşısında, feribotlar ile caithness ile orkney'yi bağlar ve wick'te bir havaalanı bulunur. stroma'nın pentland firth adası caithness'in içindedir.

i̇sim aynı zamanda caithness kontluğu ( 1334 sonrası) ve birleşik krallık parlamentosu'nun caithness seçim bölgesi (1708-1918) için de kullanılmıştır. sınırlar tüm bağlamlarda aynı değildir, ancak  caithness alanı  tamamen highland konsey alanı içinde yer almaktadır.

kaynakça

dış bağlantılar 

 caithness topluluk web sitesi 
 caithness lehçesi 
 scots language center'da caithness lehçesi 
 caithness arts web sitesi 
 castletown ve bölge topluluk konseyi web sitesi 
 castletown miras topluluğu 
 dunnet ve canisbay toplum konseyi 
 castle of mey web sitesi
 sinclair girnigoe kalesi
 caithness forumu 
 caithness alternatif topluluk forumu 
 caithness broch projesi 

i̇skoçya'dakı kontluklar
Niko Lomouri

niko lomouri (gürcüce: ნიკო ლომოური; 7 şubat 1852 - 17 nisan 1915) gürcü yazar ve eğitimcidir.

hayatı 
lomouri, ortodoks bir rahibin oğlu olarak gori'nin yakınlarındaki arbo köyünde doğdu. sırasıyla tiflis, gori ve kiev'deki ilhaiyat okullarında eğitim gördü. kiev'de iken sosyal-devrimci hareket narodnik'''ten etkilendi. ayrıca davit kldiaşvili gibi gürcü öğrencileri yazarlığa teşvik etti. gürcistan'a döndüğünde, tiflis, gori ve son olarak kendi köyünde öğretmenlik yaparak geçimini sağladı. lomouri'nin şiirleri ilk olarak 1871'de mnatobi dergisinde yayımlandı, en yankı uyandıran eseri olan "alev" (ალი, ali) hikayesi 1879'da iveria dergisinde yayınlandı. eser, köyde yaşayan dul bir kadının oğluyla birlikte zenginler tarafından sınır dışı edilmelerini konu alıyordu. bu eseri, eğitimin önemini vurgulayan çocuk temalı köylü hikâyeleri izledi. bunlardan biri olan qajana'''nın 1941'de sovyet gürcistan'ında filmi çekildi. lomouri ayrıca byron'un bazı parçalarını gürcüce'ye çevirdi. 1915'te gori'de öldü.

kaynakça

dış bağlantılar 

 

gürcü yazarlar
1915 yılında ölenler
1852 doğumlular
Lochaber

lochaber (; ) i̇skoç yaylaları bölgeleri için kullanılan bir addır. tarihsel olarak, daha önce 19. yüzyılda quoad sacra parişlerinin ortaya çıkışıyla boyutları küçülmüş olsa da, kilmallie ve kilmonivaig parişlerinden oluşuyordu; bu lochaber, nether lochaber adlı bir bölge olan loch leven'in kuzey kıyısından, gaelic'te brae lochaber veya braigh loch abar olarak bilinen spean köprüsü ve roy köprüsü'nün ötesine uzanıyordu. fort william kasabası ana şehriydi ve lochaber, kendi başına ayrı bir i̇skoçya eyaleti idi. lochaber artık çok daha geniş bir alanı, i̇skoçya highland konseyi'nin 16 semt yönetim alanından biri ve iki kademeli highland bölgesinin sekiz eski yerel yönetim bölgesinden birini ifade etmek için kullanılmaktadır.

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar 

 howat, patrick, the lochaber dar hatlı demiryolu, famedram'dan kuzey kitapları,, artık baskısı yok

yer adları
i̇skoçya'nın bölgeleri
Mainland, Orkney

hrossey ve pomona olarak bilinen mainland, i̇skoçya'daki orkney'in ana adasıdır . orkney'nin her iki kasabası, kirkwall ve stromness, orkney'nin feribot ve hava bağlantılarının da kalbi olan adada yer almaktadır.

etimoloji 
anakara adı, eski norsça bir kelime olan meginland'ın bozulmuş bir sürümüdür. eskiden ada, "at adası" anlamına gelen hrossey olarak da biliniyordu. ada bazen "pomona" (veya "pomonia") olarak anılır ve bu ad, on altıncı yüzyılda george buchanan tarafından yapılan yanlış tercümeden kaynaklanır. terim sonunda 1800'lerin başlarında yaygın kullanımdan çıktı, ancak "pomona adası"nı kanada, i̇ngiltere, ve diğer bölgelere göç eden göçmenler "anakara i̇skoçya"dan ayırt etmek için sürekli kullandı, bu nedenle bu kullanım nadir de olsa görülmeye devam etti.

kaynakça

dış bağlantılar 

 virtual orkney: the directory of orkney 2011-07-17 tarihinde orijinalinden arşivlenmiştir. erişim tarihi: 2018-06-20.

ordnance survey koordinatları kullanılan sayfalar
i̇skoçya'daki adalar
Nodar Lomouri

nodar lomouri (gürcüce: ნოდარ ლომოური; 9 ağustos 1926, tiflis - 3 ağustos 2016), gürcü tarihçi.

hayatı 
1946'da i̇vane cavahişvili tiflis üniversitesi tarih fakültesi'nden mezun oldu. 1952'de abhazya devlet üniversitesi'nde akademisyenlik yapmaya başladı. sonraki yıllarda tiflis üniversitesi ve tiflis devlet sanat akademisi gibi kurumlarda ders verdi. 1965-1971 yılları arasında tiflis üniversitesi'nde rektör yardımcılığı yaptı. 1969-1971 yılları arasında aynı üniversitenin eskiçağ tarihi bölümü başkanı olarak çalıştı. 1971-1979 yılları arasında simon canaşia müzesi'nde kıdemli araştırmacı olarak görev yaptı. 1981'de gürcistan bilimler akademisi doğu çalışmaları enstitüsü bizans çalışmaları bölüm başkanı oldu. 1992'de gürcistan sanat müzesi'nin direktörü olarak atandı. nodar lomouri, 2000 yılında tiflis'in onursal vatandaşı olarak seçildi. yıllarca çeşitli arkeolojik keşiflerin katılımcısı ve tek lideri oldu. 100'den fazla bilimsel makale ve 18 monografın yazarıdır.

bazı eserleri 
 antik abhazya'nın etnokültürel tarihi - 1998
 lazistan ismi problemleri - 1964
 lazika krallığı'nın tarihi - 1968
 antik ve erken orta çağda abhazya - 1997
 v. yüzyılda gürcistan ve bizans ilişkileri

kaynakça 

 biyografisi 

tiflis doğumlular
tiflis üniversitesinde öğrenim görenler
2016 yılında ölenler
1926 doğumlular
Patrick Stewart (Orkney earl'ü)

patrick stewart, orkney kontu, zetland lordu (c. 1566  - 6 şubat 1615), bir i̇skoç asilzade, kral v. james'in piç oğlu orkney kontu robert'ın oğluydu. tanrısız doğası ve i̇skoçya'nın orkney ve shetland takımadaları üzerindeki zalim egemenliğiyle kötü bir şöhrete sahip olan stewart, 1615'te vatana ihanetten idam edildi.

kaynakça 
notlar

kaynaklar

kaynaklar
 balfour, david, ed., orkney ve zetland'da on altıncı yüzyılın baskıları, orijinal belgelerden, edinburgh (1859) 
 pitcairn, robert, ed., ancient criminal trials, cilt 3 sayı 1, (1833), s. 272–327.

stuart hanedanı
1615 yılında ölenler
1560'larda doğanlar
James Law

james law (yaklaşık 1560 - 12 kasım 1632) glasgow başpiskoposuydu. üniversiteden mezun olduktan sonra kiliseye girerek glasgow başpiskoposluğu'na yükselmeden önce, piskoposluğu yeniden düzenleyerek orkney piskoposu pozisyonuna yükseldi.

kaynakça 

 keith, robert, an historical catalogue of the scottish bishops: down to the year 1688, (london, 1824)

dış bağlantılar 

 

i̇lişkilendirme

st andrews üniversitesinde öğrenim görenler
1632 yılında ölenler
1560 doğumlular
Çvinta

çvinta (gürcüce: ჭვინთა ya da ჭვინტა; okunuşu: "ç'vinta" ya da "ç'vint'a"), gürcistan'ın samtshe-cavaheti bölgesinde, ahaltsihe belediyesi'nde bir köydür. mesheti dağı'nın güney eteğinde, deniz seviyesinden 1.500 metre yükseklikte yer alır. ahaltsihe kentine 10 km uzaklıktadır.

çvinta, eliatsminda ve ani köyleriyle birlikte eliatsminda temini oluşturmaktadır.

tarihçe

çvinta adı, ayrılmış özel arazi parçası anlamına gelen gürcüce "çvinti" (ჭვინტი) kelimesinden türemiştir ve özel arazi parçası olan yer anlamına gelir.

çvinta köyünün 1595 tarihli osmanlı mufassal defterinde yer alması ve köyde orta çağa ait bir manastırın varlığı, buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. erken ve geç orta çağda gürcü devletleri sınırları içinde bulunan yerleşmeyi osmanlı devleti 16. yüzyılın son çeyreğinde gürcü atabeglerin yönettiği samtshe-saatabago'dan ele geçirdi. 1595 tarihli osmanlı tahrir defterine göre, ahısha livasının güney nahiyesine bağlı olan köyde, ispenç vergisi vermekle yükümlü 24 hane yaşıyordu. hane reisleri revaz, vardzel, batata, i̇vane, davit, kvirike, mamuka, elia, giorgi gibi adlar taşıyordu. çvinta köyü, gogetubani, teletubani, ziketubani, kuratubani gibi birkaç mahalleyi de kapsıyordu. aznaur giorgi’ye ait topraklar i̇smail adında birine, rahip matskvereli’nin kuratubani mahallesindeki tarla ve çayırlığı, bostanı, evleri ve etrafı mehmed adında birine verilmişti. bu kayıttan o tarihte hristiyan gürcü köyü olduğu anlaşına çvinta, osmanlı idaresi tarafından cinda (جندە) biçiminde kaydedilmiştir.

yaklaşık 250 yıl osmanlı egemenliğinde kalan çvinta, 1828-1829 osmanlı-rus savaşı’nın ardından imzalanan edirne antlaşması’yla çarlık rusyası’na bırakıldı. böylece bu imparatorluğun bir parçası olan gürcistan’a yeniden katılmış oldu.

nüfusu osmanlı döneminde müslümanlaşmış olan köyde orta çağdan kalma bir manastır ile kilisenin ve bir kalenin varlığı bilinmektedir. gürcü tarihçi ve coğrafyacı vahuşti (1696-1757) tskisi vadisi'nin başında, dağın ön yüzünde, çvinta'nın batısında çvaris tsihe adını taşıyan büyük ve sağlam bir kalenin, çvinta'da güzel ve kapatılmış bir manastırın olduğu yazmıştır.

nüfus

2014 yılı verilerine göre köyde 241 kişi yaşıyordu. nüfusun çoğunluğu gürcülerden oluşuyordu.

kaynakça

 
ahaltsihe'nin köyleri
Suskunluk

suskunluk veya mutizm (latince mutus 'sessiz' kelimesinden), başkalarının konuşmalarını duyma yeteneğini korumaya veya sürdürmeye devam etmeye rağmen konuşmanın ortaya çıkmaması olarak tanımlanır. mutizm tipik olarak, onları tanıyan başkalarının bakış açısından gözlemlenen konuşma eksikliğinden dolayı bir çocuğun veya bir yetişkinin konuşamaması olarak anlaşılır. bu tür gözlemciler genellikle dilsiz bir kişinin aile üyelerini, bakıcılarını, öğretmenlerini ve doktorlar veya konuşma ve dil patologları gibi sağlık uzmanlarını içerir. suskunluk, etiyolojiye (nedene) bağlı olarak kalıcı bir durum olmayabilir. genel olarak, suskun olan biri birkaç farklı nedenden biri nedeniyle sessiz olabilir: organik, psikolojik, gelişimsel/nörolojik. çocuklar için konuşma eksikliği gelişimsel, nörolojik, psikolojik veya fiziksel bir engel veya iletişim bozukluğuna bağlı olabilir. önceleri konuşan ancak daha sonra konuşamayacak hale gelen yetişkinler için konuşma kaybı, yaralanma, hastalık, afazi olarak adlandırılan veya konuşma için gerekli beyin bölgelerini etkileyen ameliyattan kaynaklanıyor olabilir. yetişkinlerde konuşma kaybı nadiren psikolojik nedenlerle ortaya çıkabilir.

suskunluğun tedavisi veya yönetimi, konuşmanın olmamasına neyin sebep olduğuna bağlıdır. konuşma yokluğunda, neden ve tedaviyi belirlemek için bir konuşma değerlendirmesi şiddetle önerilir. konuşma yokluğunun tedavisi çeşitli durumlarda mümkündür. konuşmanın yokluğunun kalıcı bir durum olduğu belirlenirse iletişime yardımcı olmak için bir dizi yardımcı ve artırıcı iletişim cihazı mevcuttur.

kaynakça 

disfazi
i̇letişim bozuklukları
Orkney'de büyücülük

orkney'deki büyücülüğün kökeni muhtemelen sekizinci yüzyıldan itibaren takımadalar üzerindeki norsemen yerleşimine dayanmaktadır. erken modern döneme kadar sihirli güçler genel yaşam tarzının bir parçası olarak kabul edildi, ancak i̇skoçya anakarasında cadı avları başladı ve 1563 i̇skoç cadılık yasası cadılık veya cadılara danışmayı ölümle cezalandırılacak bir suç haline getirdi. büyücülükten yargılanan ve infaz edilen ilk orcadialılardan biri, 1594'te allison balfour'du. balfour, yaşlı kocası ve iki küçük çocuğu, kendisinden bir itiraf elde etmek için iki gün boyunca şiddetli işkenceye maruz kaldı.

duruşmalar genellikle sanıkların sorguya çekilirken hapse atıldığı st magnus katedrali'nde yapıldı. bir kez mahkum edildikten sonra cadılar boğularak idam edilmek üzere gallow ha'ya götürüldü ve sonra vücutları yakıldı. i̇lk yasalar, büyücülükle bağlantılı herhangi bir suçtan suçlu olanların herhangi bir mülküne veya eşyasına el konulmasına da izin veriyordu; bu, orkney'nin 2. kontu patrick stewart gibi yönetici kontların aklındaki amaca uyacak şekilde manipüle edildi ve adanın nüfusunun çoğunu yoksul bıraktı. bu yasalar 1611'de iptal edildi, ancak i̇skoç yasaları ile değiştirildi. piskoposların çabaları ile başlatılan reformlar önemli bir etki yarattı, ancak adada 1615'ten 1645'e kadar en yoğun cadı avı döneminde büyücülükle suçlananlara karşı yargılamalara herhangi bir tarafsızlık getirmedi.

yeni mahkeme rejimi, verilen cezalarla ilgili çeşitli sonuçlar verdi: 7 haziran 1615'te yapılan ilk dava, westray'li iki kadına yönelikti, her ikisi de suçlu sayıldı, ancak biri şiddetli bir kırbaç cezasından sonra sürgün edilirken diğeri ise kazığa bağlandı, boğuldu ve yakıldı. davalardaki suçlamalar farklıydı, ancak en ufak bir kabahat, büyücülük ve şeytanlık suçlamalarının getirilip onaylanmasına yol açabilirdi. şeytan ile ilişkili itiraflar gelmezse, perilerle işbirliği temelinde mahkumiyetler gerçekleştirildi. 1616'da elspeth reoch suçlu bulundu ve bir periyle cinsel ilişkiye girdiğini kabul ettiği gerekçesiyle idam edildi.

i̇skoçya anakarasındaki cadı avını yansıtan orkney'deki davalar 1708'de sona erdi; bu davaların çoğu 1650'den önce gerçekleşti. altmış sekiz kişi suçlandı, çoğunluğu - yaklaşık yüzde doksanı - kadındı, bu, ülkenin geri kalanında kaydedilenden daha yüksek bir orandı.

geri dönemler 
orkney'de cadı mahkemeleri, i̇skoçya anakarasına benzer bir zaman aralığı olan 1708'e kadar devam etti ancak orkadya mahkemelerinin çoğu, takımadalarda cadı avının fiilen sona erdiği 1650'den önce gerçekleşti. altmış sekiz kişi hakkında suçlamalar yapıldı. bir yılda duyulan en yüksek vaka sayısı, yirmi dört kişinin büyücülük veya tılsım kullanmakla suçlandığı 1643 yılındaydı. orkney'deki büyücülük iddialarının yaklaşık yüzde doksanı, ana karada görülenden daha yüksek bir oran olan kadınlara karşı yapıldı. erkeklere yöneltilen suçlamaların tümü kadınlarla ilgili davalarla ilgiliydi.

kaynakça 
notlar

alıntılar

bibliyografya

cadılık
i̇skoçya'da folklor
odnb'den bir alıntı içeren vikipedi maddeleri
kb1: jülyen-miladi belirsizliği
Boğma

boğma, beyinde giderek artan bir hipoksik duruma neden olarak bilinç kaybına veya ölüme yol açabilecek boyun sıkışmasıdır. ölümcül boğulma genellikle şiddet, kaza vakalarında ortaya çıkar ve asılmanın ölüme neden olduğu iki ana yoldan biridir (diğeri boynun kırılmasıdır).

kaynakça 

 basic reference on judo choking techniques.

çeşitlerine göre idam
şiddet
i̇stismar
Christian Knaut

christian knaut (16 ağustos 1656 - 11 nisan 1716) halle an der saale doğumlu alman hekim, botanikçi ve kütüphaneci. ağabeyi christoph knaut (1638-1694) da doktor ve botanikçiydi. bitki bilim mahlası knaut'tur.

gottfried welsch, paul amman, michael ettmüller ve johannes bohn gibi öğretim üyelerinin ders verdiği leipzig üniversitesinde tıp öğrenimi gördü. 1682'de jena üniversitesinden de fermentatione in sanguine non existente adlı teziyle doktorasını aldı. daha sonra, prens emanuel lebrecht'in kütüphanecisi ve kişisel doktoru olarak hizmet verdiği halle'ye döndü.

çiçekli bitkiler için petal sayısı ve dizilişlerine dayalı bir sınıflandırma sistemi önerdiği compendium botanicum sive methodus plantarum genuina'yı yayımladı. l., kendisi ve abisi onuruna knautia cinsini adlandırdı.

kaynakça 

1716 yılında ölenler
1656 doğumlular
alman botanikçiler
alman kütüphaneciler
Orkney piskoposu

orkney piskoposu, i̇skoçya'nın on üç orta çağ piskoposluğundan biri olan orkney piskoposluğunun dini başkanıydı. hem orkney hem de shetland'ı yönetmekteydi. neredeyse tüm tarihi boyunca kirkwall'daki st magnus katedrali'nden yönetildi.

piskopos, 1152'de trondheim başpiskoposluğunun (niðaros) kurulmasına kadar york başpiskoposunun (hamburg-bremen başpiskoposu tarafından aralıklı olarak kontrol edilen) yardımcı piskoposu olarak görüldü. orkney'nin kendisi 1468'e kadar i̇skoçya ana karasıyla birleşmemiş olsa da, i̇skoç kralları ve siyasi topluluğu, yüzyıllardır adaların kontrolü için baskı yapıyordu. bununla birlikte, piskoposluk, 1472'de st andrews başpiskoposluğu kurulana kadar, resmi olarak ilk kez bir i̇skoç piskoposu haline gelene kadar trondheim'ın nominal kontrolü altında kaldı.

ortaçağ dönemi parişleri

orkney 

 birsay (mainland)
 burness (sanday)
 burray
 cross (sanday)
 deerness (mainland)
 eday
 egilsay
 evie (mainland)
 firth (mainland)
 flotta
 graemsay
 harray (mainland)
 holm (& pablay) (mainland)
 hoy
 lady (sanday)
 lady (stronsay)
 north ronaldsay
 orphir (mainland)
 papa westray
 rendall (mainland)
 rousay
 sandwick (mainland)
 shapinsay
 st andrews (mainland)
 st mary's (south ronaldsay)
 st nicholas (stronsay)
 st peter's (south ronaldsay)
 st peter's (stronsay)
 stenness (mainland)
 stromness (mainland)
 walls
 westray

shetland 

 aithsting (mainland)
 baliasta (unst)
 bressay
 burra
 cunningsburgh (mainland)
 delting (mainland)
 dunrossness (mainland)
 fair isle
 fetlar
 foula
 hillswick (mainland)
 laxavoe (mainland)
 lerwick (mainland)
 lund (unst)
 lunnasting (mainland)
 nesting (mainland)
 northmavine (mainland)
 northrew (mainland)
 norwick (unst)
 ollaberry (mainland)
 olnafirth (mainland)
 papa stour
 quarff (mainland)
 sandness (mainland)
 sandwick (mainland)
 tingwall (mainland)
 walls (mainland)
 weisdale (mainland)
 whalsay
 whiteness (mainland)
 yell

kaynakça 

 dowden, john, the bishops of scotland, ed. j. maitland thomson, (glasgow, 1912)
 keith, robert, an historical catalog of the scottish bishops: down to the year 1688, (üçüncü genişletilmiş baskı: edinburgh, 1824; yeniden basılmış piscataway, nj, 2010)
 watt, der, fasti ecclesiae scotinanae medii aevi ad annum 1638, 2. taslak, (st andrews, 1969)
Caithness kontu

caithness kontu, i̇skoçya asilzadeler sınıfında birkaç kez oluşturulmuş bir makamdır.

caithness kontları, i̇lk kreasyon (c. 1334) 

 maol íosa v, strathearn kontu (1353'ten önce öldü)

caithness kontları, i̇kinci kreasyon (c. 1375) 

 david stewart, caithness'in 1. kontu (1389'dan önce öldü)
 euphemia stewart, 2 caithness kontes (1434'te öldü) (1390'da çekildi)
 walter stewart, caithness'in 3. kontu, atholl'un 1. kontu (1437'de öldü) ('de çekildi)
 allan stewart, 4 caithness kontu (1431'de öldü)
 walter stewart, caithness'in 3. kontu, atholl'un 1. kontu (1437'de öldü)

caithness kontları, üçüncü kreasyon (1452) 

 george crichton, caithness'in 1 kontu (1455 öldü)

caithness kontları, dördüncü kreasyon (1455) 

 william sinclair, caithness'in 1. kontu (1484 öldü)
 william sinclair, caithness'in 2. kontu (1513 öldü)
 john sinclair, caithness'in 3. kontu (1529 öldü)
 george sinclair, caithness'in 4. kontu (1582 öldü)
 john sinclair, caithness üstadı (  - eylül 1575)
 george sinclair, caithness'in 5. kontu (1566-1643)
 george sinclair, caithness'in 6. kontu (1677 öldü) 
 john campbell, breadalbane ve hollanda'nın 1. kontu (1633-1717)
 george sinclair, caithness'in 7. kontu (1698 öldü)
 john sinclair, caithness'in 8. kontu (1705 öldü)
 alexander sinclair, caithness'in 9. kontu (1685–1765)
 william sinclair, caithness'in 10. kontu (1727–1779)
 john sinclair, caithness'in 11. kontu (1757–1789)
 james sinclair, caithness'in 12. kontu (1766-1823)
 alexander campbell sinclair, caithness'in 13. kontu (1790–1855)
 james sinclair, caithness'in 14. kontu (1821-1881)
 george philips alexander sinclair, caithness'in 15. kontu (1858-1889)
 james augustus sinclair, caithness'in 16. kontu (1827-1891)
 john sutherland sinclair, caithness'in 17. kontu (1857–1914)
 norman macleod (sinclair) buchan, caithness'in 18. kontu (1862-1947)
 james roderick sinclair, caithness'in 19. kontu (1906-1965)
 malcolm ian sinclair, caithness'in 20. kontu (1948 doğumlu) (1999'da lordlar kamarası'nda kalmaya seçildi)

kaynakça 

soyluluk unvanları
John Graham, 1. Dundee Vikontu

claverhouse'lu john graham, 1. dundee vikontu (c 21 temmuz 1648 - 27 temmuz 1689), 1688'de vikontluğa yükselene kadar claverhouse'un 7. laird'i olarak bilinir, i̇skoç bir asker ve asil, bir tory ve bir i̇skoç episkopal kilisesi'nin üyesi idi. claverhouse, 1670'lerin/80'lerin dinsel huzursuzluğu ve isyanı sırasında ve sonrasında güneybatı i̇skoçya'nın politikalarından sorumluydu.

ölümünden sonra, presbiteryen tarihçiler ona "bluidy clavers" adını verdiler. covenanting geleneğindeki bu takma adın doğruluğuna dair çağdaş kanıtlar karışıktır. tales of the covenanters ve covenanter anıtları, claverhouse'u bu hareketin taraftarlarının ölümlerinden doğrudan sorumlu tutmaktadır. bununla birlikte, claverhouse'un kendi mektuplarında sık sık covenanters'a hoşgörülü davranılmasını tavsiye ettiği ve 1684'te önemli bir covenanter ailesiyle evlendiği görülmektedir.

daha sonra, i̇skoç ordusunda bir general olarak claverhouse, 1688 devrimi'nden sonra i̇skoçya kralı vii. james'e sadık kaldı. jacobite davasına sadık olan highland klanlarını topladı ve savaşta hayatını kaybetmesine rağmen, onları killiecrankie'de zafere götürdü. bu ilk jacobite ayaklanması başarısız oldu; ancak claverhouse bir jacobite kahramanı oldu ve ikinci takma adı olan "bonnie dundee"yi aldı.

kaynakça 

   
 
 
 0-85976-532-6 
 
 robertson, alexander (1889) dersler, hukuki, siyasi ve tarihsel: hukuk ve siyaset bilimi üzerine; i̇ç ve dış i̇lişkiler, stevens & haynes
 0-297-79540-6 
 
 louis a. barbé (1903), viscount dundee, oliphant, anderson ve ferrier, ( "ünlü i̇skoç dizileri" ).

dış bağlantılar 
 gutenberg projesi'nden mowbray morris tarafından john graham'ın 1887 biyografisi claverhouse 
 graham, john (1649? –1689) ulusal biyografi sözlüğü'nde yayınlanan thomas finlayson henderson'ın makalesi, 1885–1900, cilt 22.

i̇skoç generaller
st andrews üniversitesinde öğrenim görenler
1689 yılında ölenler
1648 doğumlular
Ernest Marwick

ernest walker marwick (1915, evie, orkney - 1977), orkney folkloru ve tarihi üzerine yazılarıyla tanınan orkadyalı bir yazardı.

marwick'in babası, orkney anakarasının kuzeyindeki evie mahallesinde küçük bir çiftliği olan bir seyyar satıcıydı. 1925'te on yaşındayken skolyoz teşhisi konan marwick, günlerini tahta bir yatakta yatarak geçirmek zorunda kaldığı için okula gidemiyordu. hastalık zamanını kapsamlı bir şekilde okumak için kullandı.

marwick'in evliliğinden sonra evi, george mackay brown ve robert rendall gibi yerel entelektüeller için bir buluşma yeri olarak kullanıldı. orkney ayetler antolojisi 1949'da yayımlandı.

1955'ten 1960'a kadar orkney herald gazetesinin kadrosundaydı. daha sonra edebi konuları kapsayan yazıları ile the orcadian'a geçti. marwick tarafından üstlenilen diğer medya çalışmaları arasında yerel ve i̇skoç ulusal radyo programlarında yayın yapmak vardı.

ernest marwick, orkney kültür mirası derneği'nin kurucu üyesiydi.

temmuz 1977'de bir trafik kazasında öldü. 2015 yılında, yani doğumundan yüz yıl sonra, orkney uluslararası bilim festivali'nde orkney mirasına yaptığı katkılar anıldı.

kaynakça 
alıntılar

bibliyografya

20. yüzyıl britanyalı tarihçileri
20. yüzyıl i̇skoç yazarları
i̇skoç gazeteciler
i̇skoç tarihçiler
1977 yılında ölenler
1915 doğumlular
Diane Purkiss

diane purkiss (30 haziran 1961 doğumlu), oxford'daki keble koleji'nde bir i̇ngilizce öğretmeni ve öğretim üyesi . rönesans ve kadın edebiyatı, büyücülük ve i̇ngiliz i̇ç savaşı konularında uzmanlaşmıştır.

purkiss, sidney, avustralya'da doğdu ve roseville college, our lady of the rosary convent ve stuartholme school'da eğitim gördü. queensland üniversitesi'nden birinci sınıf onur derecesi ve oxford merton college'dan d.phil. derecesi aldı. 1991'de university of east anglia'da i̇ngilizce öğretim görevlisi ve 1993'te reading üniversitesi'nde i̇ngilizce öğretim görevlisi oldu. 1998 yılında exeter üniversitesi'nde i̇ngilizce profesörü oldu ve 2000 yılında keble koleji'ndeki mevcut görevine başladı.

yayınları 
yazar olarak:

 tarihte cadı: erken modern ve yirminci yüzyıl sonu temsilleri (routledge, 1996)
 zahmetli şeyler: periler ve peri hikayeleri tarihi (allen lane, 2000)
 i̇ngiliz i̇ç savaşı sırasında edebiyat, cinsiyet ve politika (cambridge university press, 2005)
 i̇ngiliz i̇ç savaşı: bir halkın tarihi (harpercollins, 2006).

editör olarak:

 kadınlar, metinler ve tarihler 1575-1760 (routledge, 1992), clare brant ile
 rönesans kadınları: elizabeth cary's tragedie of mariam and edward ii ve aemilia lanyer's salve deus rex judaorum (william pickering, 1994)
 rönesans kadınlar, bir baskısında üç tragedies aulis de iphigeneia lady tarafından, jane lumley, antonie tragedie lady tarafından, mary sidney, mariam tragedy tarafından, elizabeth cary, vikontes falkland (penguen, 1998)

purkiss ayrıca kızı alice druitt ile tobias druitt takma adıyla çocuk kitapları yazdı.

dış bağlantılar 

 diane purkiss için keble college web sayfası 

exeter üniversitesi öğretim üyeleri
merton college'da öğrenim görenler
queensland üniversitesinde öğrenim görenler
yaşayan insanlar
1961 doğumlular
Loch

loch ( {{refn|) i̇rlandaca, i̇skoç galcesi ve i̇skoç dilinde bir göl veya deniz girişi için kullanılan bir kelimedir. manksça lough, kernevekçe logh ve galce göl anlamına gelen llwch ile soydaş kelimedir.

bir su kütlesi için kullanılan bu kelime insular kelt kökenlidir ve i̇skoçya'daki göllerin çoğuna ve i̇skoçya'nın batısındaki ve kuzeyindeki birçok deniz girişi için kullanılır.

notlar

kaynakça 

göller
Simon Kauhçişvili

simon kauhçişvili (gürcüce:  სიმონ ყაუხჩიშვილი; 1 ekim 1895, kutaisi - 11 mayıs 1981, tiflis) eski gürcü kroniklerinin eleştirel baskılarıyla tanınan gürcü tarihçi ve filologdur. gürcistan ulusal bilimler akademisi üyesiydi. hem edebi hem de bilimsel eserler yazan kauhçişvili, gürcistan'daki bizans çalışmalarının kurucusu olarak kabul edilmektedir.

hayatı 
gürcistan'ın batısındaki kutaisi'de katolik gürcü bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. 1917'de sankt-peterburg devlet üniversitesinden mezun oldu ve gürcistan'a döndü. gürcistan'da yeni kurulan tiflis devlet üniversitesine atandı ve 1930'da profesör unvanını aldı. 1927-38 yılları arasında bizans çalışmaları bölümünün, 1940-54 yılları arasında klasik filoloji bölümünün başkanlığını yaptı. 1960'tan ölümüne kadar tiflis'teki doğu çalışmaları enstitüsü'nde bizans çalışmaları bölümü'nü yöneticiliğini icra etti. stalin döneminde sovyet yetkilileri tarafından zulüm gördü ve 1938, 1953 yıllarında iki kez görevden alındı; ancak büyük temizlik'ten sağ kurtuldu.

kauhçişvili'nin en önemli çalışmaları kartlis tshovreba ve prens vahuşti'nin eserleri üzerine yazdığı eleştirel baskılarıdır. kauhçişvili, gürcistan ve gürcülerden bahseden bizans kaynaklarını gürcüceye çevirdi ve çevirilerini 1934-1970 yılları arasında sekiz ciltlik georgica / გეორგიკა ansiklopedisinde derledi.

kaynakça 

gürcistan ulusal bilim akademisi üyeleri
20. yüzyıl tarihçileri
20. yüzyıl çevirmenleri
tiflis üniversitesi öğretim üyeleri
gürcü tarihçiler
gürcü filologlar
1981 yılında ölenler
1895 doğumlular
Árpád von Degen

árpád von degen (31 mart 1866 - 30 mart 1934), macar biyolog ve botanikçi. 1927'de budapeşte üniversitesinde botanik profesörü olarak görev yaptı. macar bilimler akademisi üyesi idi. 30 mart 1934 tarihinde budapeşte'de öldü. bitki bilim mahlası degen'dir.

degen balkanlar ve küçük asya'yı gezdi ve  2.200 tür bitki kaydıyla velebit florası üzerinde derinlemesine bir çalışma yapan ilk botanikçi oldu. degenia cinsi ve knautia degenii türü onuruna adlandırıldı. sofya'daki doğa tarihi müzesi'nde ilk herbaryumun kurulması için çalıştı.

eserleri 
avrupa ve balkan florası hakkında yüzden fazla makale ve denenem yazdı ve bazı doğu bitkilerinin özellikleri üzerine gözlemler yaptı.

 egy új ajuga fajról: (ajuga türleri) (1896)
 wulfenia baldaccii: egy új wulfenia faj a balcan-félszigetről (1897)
 nevezetesebb botanikai felfedezések a balkán félsziget területéről (1901)
 magyar botanikai lapok (1902)
 studien über cuscuta-arten (1912)
 a heréseinket károsító arankákról (1921)
 a magyar tudományos akadémia szerepe a növénytani tudományok fejlődésében (1933)
 flora velebitica - 4 cilt. akadémiai kiadó, ungarischen akademie der wissenschaften (1936–1938)

kaynakça 

macar soylular
macar bilimler akademisi üyeleri
macar botanikçiler
20. yüzyılda macarlar
19. yüzyılda macarlar
1934 yılında ölenler
1866 doğumlular
Roman Rota

roman rota, resmi adıyla roman rota apostolik mahkemesi (latince: tribunal apostolicum rotae romanae) ve eski adıyla i̇zleyicilerin apostolik mahkemesi, katolik kilisesinin en yüksek mahkemesidir ve doğu katolik kiliseleri tarafından tanınmaktadır. ayrıca kutsal makam'ın en yüksek dini mahkemesidir.

operasyonları

denetçileri 
papa tarafından atanma tarihleri ile birlikte rota'nın aktif denetçileri şu kişilerdir:

 pio vito pinto (dekan) (25 mart 1995; adlı dekan 22 eylül 2012)
 maurice monier (pro-dekan) (9 ocak 1995); pro-dekan 12 aralık 2016)
 giordano caberletti (12 kasım 1996)
 grzegorz erlebach (4 kasım 1997)
 jair ferreira pena (8 şubat 1999)
 michael xavier leo arokiaraj (25 nisan 2007)
 alejandro arellano cedillo (25 nisan 2007)
 david maria a. jaeger (3 haziran 2011)
 vito angelo todisco (4 ekim 2011)
 felipe heredia esteban (4 ekim 2011)
 davide salvatori (30 aralık 2011)
 alejandro w. bunge (20 nisan 2013)
 antonio bartolacci (23 ocak 2014)
 manuel saturino da costa gomes (23 ocak 2014)
 pietro milite (9 ocak 2015)
 miroslav konštanc adam (22 mart 2016)
 josé fernando mejía yáñez (22 mart 2016)
 francesco viscome (21 kasım 2016)
 hans-peter fischer (20 temmuz 2017)
 robert gołębiowski (19 temmuz 2019)

memurlar 

 pierangelo pietracatella, (ofis başkanı)
 tomasz kubiczek, (adaletin destekçisi)
 antonios chouweifaty, (adjunct promoter of justice)
 francesco ibba, (bond'un yedek savunucusu)
 alessandro recchia, (i̇kinci noter)
 domenico teti, (üçüncü noter)

kaynakça

dış bağlantılar 

 tribunal of the roman rota 
 pontifical council for legislative texts 
 gcatholic.org 
 

roman rota
Adam Lonicer

adam lonicer, adam lonitzer veya adamus lonicerus (10 ekim 1528 - 29 mayıs 1586), alman botanikçi. bitki bilim mahlası lonitzer'dir.

lonicer, ilahiyatçı ve filolog bir babanın oğlu olarak marburg'da doğdu. mainz üniversitesinde okudu ve on altı yaşında yüksek lisans derecesini aldı. 1553'te marburg üniversitesinde matematik profesörü, 1554'te tıp doktoru ve frankfurt am main'de şehir hekimi oldu. asıl ilgi alanı bitkiler ve botanik çalışmalarıydı. şifalı bitkiler üzerine ilk önemli eseri olan kräuterbuch 1557'de yayımlandı. lonicer; jean ruelle, valerius cordus, pietro andrea mattioli, hieronymus braunschweig ve conrad gessner gibi isimlerden eserlerinde faydalandı.

lonicer, frankfurt'ta yayıncı olan christian egenolff'un kızı magdalena egenolff ile evlendi. christian egenolff 1555'te öldü ve lonicer yayınevinin müdürü oldu. 1557 ile 1577 yılları arasında kräuterbuch'un dört basımını yayımladı. frankfurt am main'de öldü.

caprifoliaceae ailesindeki lonicera cinsi onuruna adlandırılmıştır.

kaynakça 

16. yüzyıl alman yazarları
1586 yılında ölenler
1528 doğumlular
alman botanikçiler
16. yüzyıl alman matematikçileri
Erva bint Abdülmuttalib

erva bint abdülmuttalib (? - 636) i̇slam peygamberi muhammed’in halalarından birisi. muhammed’in babası abdullah’la ana-baba bir kardeşti. bazı kaynaklarda abdullah’la değil haris ile ana-baba bir kardeş olduğu belirtilmiştir.

erva bint abdülmuttalib, umeyr bin vehb’le yapmış olduğu evlilikten olan oğlu tuleyb’in etkisiyle müslüman olmuştur. i̇bn sa’d, erva’nın müslüman olduktan sonra medine’ye hicret ettiğini belirtmiştir.

kaynakça

636 yılında ölenler
Fahr

fahr (arapça: فخر) sözlükte "gurur" manasına gelmesine karşın, övünme şiirleri için kullanılan edebi bir terimdir.

mahiyeti 
klasik arap edebiyatında, kasideler birkaç dahili temanın bir araya gelmesiyle oluşan çok temalı bir yapıya sahiptir. fahr bölümü, klasik kasidenin içerisinde yer alan bu dahili bölümlerden biridir. şairler burada kendileriyle ve soylarıyla övünmektedir. örneğin; i̇slam öncesi şairlerinden alkame b. abede, bir fahr şiirinde şunları söylemektedir:"rakibimi (alt etmek için) sabah vakti sefere çıktım. keskin, güvenilir ve (kazandığı pek) hayırlı (zaferlerle akıllara) kazınmış olan kılıc(ım) beni cesaretlendirmekteydi.

açlığın, (insanların doyurulmasının sorumluluğunu), nebʿ (bitkisinden elde edilen), çentik atılmış oyun çubuklarının (sırtına) yüklediği zamanlarda, meyser oyununa katılmışımdır.

eğer meyser (oyununu deve yerine) atla oynasalardı, ben (yine) oynardım. i̇nsanların meysere koydukları (her bahis, benim tarafımdan muhakkak) karşılanacaktır.

(sefere çıktıkları zaman yanlarındaki) yiyecekleri, (çok beklemesi nedeniyle küflenerek) yeşeren (bazı) azık(lar)dan ve kokuşmuş et(lerden ibaret) olan gençlere eşlik ederim."

konuyla ilgili yayınlar 
esat ayyıldız. "‘alkame b. ‘abede el-fahl ve i̇ki kasidesi" . i̇stem / 36 (aralık 2020): 389-415 . https://doi.org/10.31591/istem.836393

ayrıca bakınız 

 fahriye

kaynakça 

edebiyat terimleri
arap edebiyatı
şiir
edebî türler
edebî temalar
Pelagonya

pelagonya (; ), antik krallığın adını taşıyan makedonya'nın coğrafi bir bölgesidir. antik pelagonya, kabaca kuzey makedonya'daki günümüzdeki prilepe, mogila, novaci, kruševo ve krivogaştani belediyelerine karşılık gelir.

tarihi 

antik çağda pelagonya, kuzeyde ve doğuda payonya krallığı, güneyde lynkestis ve karacaova ve batıda i̇lirya ile kabaca sınırlanmıştı; pelagonya ovası merkezli ve hekataios (1 fgrh 107) ve strabon'a göre epirot moloss kabilesiydi, yukarı makedonya'nın antik yunan kabilesi olan pelagoneler yaşıyordu. bölge, mö 4. yüzyılda makedon krallığına katılmış ve idari vilayetlerinden biri olmuştur. orta çağda lynkestis ve orestis'in isimleri geçersiz hale geldiğinde, pelagonya daha geniş bir anlam kazandı. bizanslılar ve latinler arasındaki pelagonya muharebesi'nin (1259) mevcut kesriye bölgesel birimini ve eski orestis'i de içermesinin nedeni budur.

strabon, pelagonya'yı tripolitis olarak adlandırır ve bölgedeki sözde üç antik kentten yalnızca birini adlandırır; azorus. yunan mitolojisine göre nehir tanrısı axius'un (modern axios veya [[vardar nehri}}) oğlu ve homeros'un i̇lyadasındaki paeon asteropaeus'un babası olan, bölgenin adını taşıyan mitolojik pelagon iki önemli pelagonludan birdir. i̇kincisi, bosworth'a göre, ii. filip tarafından ilhak edildiğinde krallığından kaçan, atina'dan sığınma ve vatandaşlık isteyen pelagonyalı menelaus (yaklaşık m.ö. 360) idi.

pelagonya bugün, kuzey makedonya ile makedonya'nın yunan bölgesi arasında paylaşılan bir ovadır. kuzey makedonya'daki manastır ve pirlepe'nin güney şehirlerini ve yunanistan'ın kuzeybatısındaki florina şehrini birleştirir; aynı zamanda iki ülke arasında önemli bir sınır geçişi olan medžitlija-niki'nin de bulunduğu yer.

ayrıca bakınız 

pelagonya bölgesi

kaynakça

dış bağlantılar 
 pelagonian margins in central evia island (greece)
the oldest rocks of greece: first evidence for a precambrian terrane within the pelagonian zone 
the ancient city of pelagonia in the historical and epigraphic monuments

 

yunanistan'daki ovalar
kuzey makedonya'daki ovalar
antik makedonya (bölge)
kuzey makedonya coğrafyası

batı makedonya'daki yeryüzü şekilleri
Ant-Man ve Wasp: Quantumania

ant-man and the wasp: quantumania, marvel comics karakterleri scott lang / ant-man ve hope van dyne / wasp dayanan yeni bir amerikan süper kahraman filmidir. yapımcı marvel studios ve tarafından dağıtılan walt disney studios motion pictures, bu devamıdır ant-man (2015) ve ant-man ve wasp (2018) ve bir parçası marvel sinematik universe (mcu).

üçüncü bir ant-man filmi için planlar kasım 2019'da teyit edildi ve reed ve rudd geri döndü. loveness, covid-19 salgını sırasında başlayan filmin geliştirilmesiyle nisan 2020'de işe alındı. filmin adı ve yeni oyuncu kadrosu aralık 2020'de açıklandı. filmin çekimleri 2021 şubat ayı başında türkiye'de başladı ve atlanta, georgia, londra, i̇ngiltere ve los angeles'da çekilecek.

ant-man and the wasp: quantumania, mcu'nun beşinci aşamasının bir parçası olarak 2023'te amerika birleşik devletleri'nde piyasaya sürülecek.

üretim

çekimler 
4 şubat 2021'de türkiye kültür ve turizm bakanı mehmet ersoy, kapadokya bölgesinde çekimlere başladığını, yapımın da ülkenin diğer bölgelerinde de yapılacağını duyurdu. filmin prodüksiyonu, covid-19 salgını nedeniyle ilk ocak 2021 başlangıç tarihinden itibaren ertelendi.  atlanta, georgia, londra, i̇ngiltere ve los angeles'ta da çekimler yapılacak.

kaynakça

dış bağlantılar 
  at marvel.com
 

süper kahraman-komedi filmleri
bilimkurgu macera filmleri
marvel sinematik evreni filmleri
imax filmler
hareket yakalama tekniğini kullanan filmler
türkiye'de çekilmiş filmler
los angeles'ta çekilmiş filmler
londra'da çekilmiş filmler
atlanta'da çekilmiş filmler
peyton reed'in yönettiği filmler
boyut değiştirme ile ilgili filmler
kuantum mekaniği ile ilgili filmler
böcekler ile ilgili filmler
amerika birleşik devletleri devam filmleri
amerika birleşik devletleri bilimkurgu komedi filmleri
amerika birleşik devletleri bilimkurgu aksiyon filmleri
amerika birleşik devletleri aksiyon komedi filmleri
2020'lerde süper kahraman filmleri
2020'lerde bilimkurgu macera filmleri
2020'lerde macera filmleri
2023 çıkışlı filmler
süper kahraman almaşık filmleri
2020'lerde i̇ngilizce filmler
Elçin Afacan

elçin afacan (d. 21 ocak 1991, i̇stanbul), türk oyuncudur.

hayatı ve kariyeri 
eğitimini, mimar sinan güzel sanatlar üniversitesi devlet konservatuvarı'nda tamamladıktan sonra 2016 yılında fox'ta yayınlanan görevimiz komedi adlı yarışma programında gösterdiği performans ile ilk kez kamera heyecanını yaşadı. yarışmadan sonra ilk dizi deneyimini ise yine aynı yıl show tv'de yayınlanan i̇çerde dizisindeki "gülçin" adlı karakteri canlandırarak yaşamış oldu. daha sonra 2017 yılında fox'ta yayınlanan deli gönül dizisinde sırada oturan kız öğrenci rolünü canlandırdı. afacan, asıl çıkışını 2019 yılında yine fox'ta yayınlanan bir aile hikayesi adlı dizide canlandırdığı "beste güneş" karakteri ile yaparak geniş kitlelere ulaşmaya başladı. 2020-2021 yılları arasında fox'ta yayınlanan sen çal kapımı dizisinde "melek yücel (melo)" karakterini canlandırmıştır. 2021'de ilk sinema deneyimi olan benden ne olur adlı sinema filminde rol almıştır. afacan, oyunculuğun yanı sıra tiyatro sahnelerinde yer almaya devam etmektedir.

filmografisi

kaynakça

dış bağlantılar 
 

1991 doğumlular
i̇stanbul doğumlu kadın oyuncular
yaşayan insanlar
21. yüzyılda türk kadın oyuncular
mimar sinan güzel sanatlar üniversitesi devlet konservatuvarında öğrenim görenler
Karabalgasun Yazıtı

karabalgasun yazıtı veya kitabesi, ms 808-821 yılları arasında, 8. uygur kağanı'nın hüküm sürmüş olduğu dönemde eski türkçe, soğdca ve çince dillerinde yazılmış üçdilli bir yazıt. kitabe, günümüz moğolistan sınırları içerisinde bulunmakta olup konu açısından kağanın ve öncüllerinin askeri başarıları ile maniheizm dinine geçişlerini ve desteklerini içermektedir. yazıt, içerisinde bahsi geçen olayların pek çoğu sadece kendisinde bulunmasından ötürü "uygur kağanlığı tarihi ile çin ve orta asya'da maniheizm araştırmaları için en önemli kaynaklarından biri" olarak tanımlanmıştır.

i̇lk yazıt parçaları 1889'de nikolay yadrintsev tarafından keşfedilmiş, iki yazıt parçası sankt-peterburg'a getirilmiş ve çince metinler 1891'de e. koch tarafından yayımlanmıştır. 1890'da ivar heikel siteyi ziyaret etmiş ve fotoğrafları 1892 yılında paylaşmıştır. aynı sene radloff yazıtın frotajlarını atlas eserinde yer alan xxxi-xxxv numaralı resimlerde yayımlamıştır.

granit stelin yazıtı içeren parçaları kağanın sarayının kalıntılarının 500 metre uzağında, yer altına dağılmış bir biçimde bulunmuştur. wilhelm radloff'un oluşturmuş olduğu eski haritaya göre yazıt içeren parçaların bulunduğu bölge büyük bir bina kompleksinin avlusunu oluşturmaktaydı. 19. yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başlarında siteye avrupalılar ve japonlar tarafından çeşitli keşif gezileri yapılmış olup, stelin parçası olduğu düşünülen y. 40 parça ele geçirilmiştir. bu parçalardan y. 20 tanesinin yazıtı ihtiva ettiği kaydedilmiştir. 1990'larda bir japon ekip tarafından taşlar üzerinde yapılan bir incelemede, üzerinde çince karakterler bulunan birkaç parçanın kaybolmuş olduğu tespit edilmiştir. bu parçaların nerede olduğu hâlâ bilinmemektedir.

kaynakça 

moğolistan tarihi
moğolistan'daki arkeolojik sitler
türk yazıtları
uygur kağanlığı
1890'larda arkeolojik buluntular
8. yüzyılda eserler
soğdca
İakob Gogebaşvili

i̇akob gogebaşvili (gürcüce: იაკობ გოგებაშვილი; 15 ekim 1840 - 1 haziran 1912), gürcistan'daki bilimsel pedagojinin kurucusu olarak kabul edilen gürcü eğitimci, çocuk yazarı ve gazeteci. çocukların gürcüce okuma yazma öğrenmesi için 1876 yılında hazırladığı deda ena (დედა ენა; anadili) isimli kitabı, değiştirilmiş bir biçimde 1880'den beri gürcü okullarında ders kitabı olarak kullanılmaktadır.

hayatı 
i̇akob gogebaşvili, rahip simon gogebaşvili'nin çocuğu olarak gori'nin yakınlarındaki variani köyünde doğdu. üniversiteye kadarki eğitimini gori ve tiflis'te tamamladı. 1861'de lisansına kiev'deki bir ilahiyat akademisinde başladı. eş zamanlı olarak, kiev devlet üniversitesinde doğa bilimleri derslerine katıldı ve üniversitede herzen, belinski ve çernışevski gibi rus aydınların siyasi fikirlerine aşina oldu. buna karşın çağdaş gürcü entelektüellerinin çoğundan farklı olarak, rus radikallerinden gori ve tiflis ilahiyat okullarındaki hristiyan geçmişinden dolayı daha az etkilendi. 1863'te gürcistan'a döndüğünde tiflis ruhban okulu'nda aritmetik ve coğrafya dersleri verdi. ders verdiği öğrencilerinin uğrak yeri olan gogebaşvili'nin dairesi, çok geçmeden yasaklanmış sanat ve siyaset tartışmalarının yapıldığı bir sığınak haline geldi. bu duruma bağlı olarak, gogebaşvili 1874'te sankt-petersburg'daki kutsal sinod'un emriyle görevden alındı.

gogebaşvili görevden aldıktan sonra serbest çalışmaya başladı ve enerjisini gürcüler arasında eğitimi teşvik etmeye adadı. 1879'da gürcüler arasında okuryazarlığın yayılması derneği'nin kurulmasına katkı sağlayarak özellikle okul sisteminde ruslaşmaya karşı koymaya ve gürcü dilinin erozyonunu tersine çevirmeye çalıştı. gogebaşvili, 1907'deki suikastına kadar gürcistan'da ulusal canlanma hareketine öncülük eden i̇lia çavçavadze'nin çevresindeki seçkinler topluluğu arasında etkili oldu.

gogebaşvili'nin çocuklar için gürcüceye giriş niteliğindeki ana dili (დედა ენა) adlı eseri ilk kez 1876'da yayımlandı. eser sonraki yüz yıl boyunca yalnızca gürcüce değil, birkaç kafkas diline daha uyarlandı. bir diğer önemli eseri, masal ve doğa bilimlerine girişi minyatür bir çocuk ansiklopedisine dönüştüren doğaya açılan kapı'dır (ბუნების კარი, 1868). çocuklar için bir dizi peri hikâyesi ve tarihi kurgu romanı da yazan gogebaşvili, ayrıca gürcü kültürü ve kimliğini savunan birkaç makale yazdı. gogebaşvili'nin çocuk kitapçığı derleme yöntemi 2013'te gürcistan'ın somut olmayan kültürel miraslar listesine kaydedildi.

notlar

kaynakça 
 lang, david marshall (1962), a modern history of georgia . londra : weidenfeld ve nicolson.

 suny, ronald grigor (1994), gürcü ulusunun yapılışı . indiana university press,  .

dış bağlantılar 
 mikaberidze, alexander (ed., 2007). gogebaşvili, i̇akob . gürcistan ulusal biyografi sözlüğü .

1840 doğumlular
1912 yılında ölenler
gürcü yazarlar
gürcü gazeteciler
AGH Bilim ve Teknoloji Üniversitesi

agh bilim ve teknoloji üniversitesi (lehçe: akademia górniczo-hutnicza im. stanisława staszica) kraków, polonya'da bulunan bir üniversitedir. 1919'da kurulan üniversitenin eski adı maden kazma ve metalbilim üniversitesi'ydi. 15 fakültesi ve 1 okulu bulunmaktadır.

kaynakça 

1919'da polonya'da kurulan oluşumlar
1919'da kurulan eğitim kurumları
Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi

norveç bilim ve teknoloji üniversitesi (norveççe: norges teknisk-naturvitenskapelige universitet, ntnu), norveç'te bulunan bir araştırma üniversitesidir. trondheim'de olan ana kampüsünün yanında gjøvik ve ålesund şehirlerinde de daha küçük kampüsleri bulunmaktadır.

ntnu düzenli olarak dünyanın en iyi üniversitelerinden birisi olarak seçilmiştir, genelde 101–500 aralığındadır.

kaynakça 

mimarlık okulları
1996'da kurulan eğitim kurumları
norveç'te bilim ve teknoloji
Ağlama Yar Ağlama

ağlama yar ağlama; uşşak makamında, 4/4 lük ritime sahip türküdür. celal güzelses tarafından derlenip mehmet özbek notaya alınan türkü, 2171  repertuvar numarasıyla trt arşivine kaydedilmiştir.

çeşitlemeleri

anadolu'daki çeşitlemeleri 
urfalı tenekeci mahmut güzelgöz'ün söylediği urfa çeşitlemesi vardır.

anadolu dışındaki çeşitlemeleri 
yunanistan'da στράτος κύπριος tarafından  άλλο πια δεν καρτερώ γράμμα olarak yunanca söylenmiştir. hesen zîrek nesrîn emro bihare olarak söylemiştir.

kaynakça 

türküler
türkçe şarkılar