2020 FA Cup Finali

2020 fa cup final, resmî olarak heads up fa cup finali, 1 ağustos 2020 tarihinde londra'daki wembley stadyumu'nda, arsenal ve chelsea kulüpleri arasında oynan futbol maçıdır. futbol birliği (fa) tarafından düzenlenen maç, fa cup'ın 139. finalidir. 23 mayıs'ta oynanması planlanan maç, birleşik krallık'ta yaşanan covid-19 pandemisinden ötürü ertelendi ve seyircisiz oynandı.

maç, resmi olarak futbol birliği başkanı cambridge dükü william tarafından desteklenen akıl sağlığı farkındalığı kampanyasının bir parçası olarak futbol birliği tarafından "heads up fa kupası finali" olarak adlandırıldı ve anthony taylor tarafından yönetildi. arsenal yarı finalde manchester city'i yenerek finale çıkarken chelsea ise manchester united'ı devirerek finale geldi. christian pulisic yakın mesafeden yaptığı vuruşla chelsea'yi beşinci dakikada öne geçirdi. pierre-emerick aubameyang, chelsea oyuncusu césar azpilicueta'nın kendisine yaptığı faul sonucu kazanılan penaltı vuruşunu gole çevirerek durumu eşitledi. i̇kinci yarının ortalarına doğru aubameyang'ın ikinci golüyle arsenal üstünlüğü ele geçirdi. chelsea'li mateo kovačić gördüğü iki sarı kartla oyundan atılmış, duraklama dakikalarında pedro sakatlıktan ötürü kenara gelince chelsea maçı dokuz kişiyle tamamladı. maçı  kazanan arsenal, kupayı önceki sezonlarda olduğu gibi kraliyet locasında yapılan seremonide değil sahada kaldırdı. aubameyang maçın oyuncusu seçildi.

maç, birleşik krallık'ta bt sport ve bbc tarafından canlı yayımlandı. bbc'nin yaptığı yayın 8.2 milyonluk izleyici sayısına ulaşıp ülkede sezonun en çok izlenen maçı oldu. arsenal kupayı kazanarak 2020-21 uefa avrupa ligi grup aşamasına kalmayı garantilerken, ağustos ayında liverpool'a karşı oynamaya hak kazandıkları 2020 fa community shield'ta seri penaltı vuruşları sonucu galip geldi.

finale giden yol

arsenal

arsenal, 2019-20 fa cup mücadelesine efl championship ekibi leeds united ile kendi evinde oynadığı üçüncü tur maçıyla başladı. leeds'in 15 şut çektiği ve patrick bamford'un direkten dönen topuna rağmen golsüz geçen ilk yarıdan sonra arsenal 55. dakikada alexandre lacazette'in reiss nelson'a çarpıp gol olan şutuyla öne geçti. arsenal'de lacazette'in çektiği bir frikik de direkten dönerken maç ev sahibinin üstünlüğüyle  bitti. dördüncü turda arsenal, premier league ekibi bournemouth ile deplasmanda dean court sahasında oynadı. beşinci dakikada bukayo saka'nın bournemouth kalecisi mark travers'ı avlayan şutuyla arsenal 1-0 öne geçti. eddie nketiah 21. dakikada farkı ikiye çıkarırken ikinci yarının uzatma süresinde gelen sam surridge golü bournemouth'a yetmedi ve arsenal  kazandı. sonraki turda arsenal league one ekibi portsmouth ile eşleşti. portsmouth kendi sahası olan fratton park'ta on maçlık galibiyet serisine sahipti. i̇lk yarı golsüz devam ederken uzatmaların dördüncü dakikasında nelson'un yaptığı ortaya vole vuran sokratis takımını öne geçirdi. i̇kinci yarının altıncı dakikasında nelson'un ortasında yakın mesafeden golünü atan nketiah takımının maçı  kazanmasını sağladı. 

arsenal çeyrek finalde premier league ekibi sheffield united ile deplasmandaki bramall lane sahasında oynadı. 25. dakikada chris basham sheffield united'ın ceza sahasında lacazette'ye faul yaptı. kazanılan penaltı vuruşunu nicolas pépé gole çevirdi. david mcgoldrick, taç atışından gelen uzun topu normal sürenin bitimine üç dakika kala arsenal ağlarına gönderdi. uzatmaların ilk dakikasında dani ceballos sheffield united ceza sahasındaki sahipsiz topu kaptı ve yerden bir şutla dean henderson'ın altından golü atarak arsenal'e 'lik galibiyeti getirdi. londra'da tarafsız saha olarak seçilen wembley stadyumu'nda oynanan yarı finalde arsenal, son şampiyon manchester city ile eşleşti. pierre-emerick aubameyang pépé'nin yaptığı ortaya ayağının dışıyla vurarak 19. dakikada arsenal'i öne geçirdi. 71. dakikada 2. golü kaydederek takımını fa cup finaline taşıdı.

chelsea

chelsea fa cup organizasyonuna kendi stadı stamford bridge'de championship ekibi nottingham forest'e karşı yaptığı maçla başladı. callum hudson-odoi altıncı dakikada chelsea'yi öne geçirdi. i̇lerleyen dakikalarda hudson-odoi'nin gol olmayan şutundan sonra 33. dakikada ross barkley yakın mesafeden çektiği şutla golü attı. i̇kinci yarı golsüz bitti ve chelsea  kazandı. sonraki turda bir başka championship ekibi hull city ile deplasmanda eşleşti. hull city'nin sahası kcom stadyumu'nda oynanan maçta michy batshuayi, ryan tafazolli'den seken şutu ile hull city kalecisi george long'u mağlup ederek takımını öne geçirdi. fikayo tomori, barkley'in kullandığı serbest vuruşta yaptığı kafa vuruşuyla skoru  yaptı. bitime 12 dakika kala kamil grosicki hull city adına serbest vuruştan golünü atsa da chelsea  ile tur atladı. chelsea beşinci turda liverpool ile kendi evinde oynadı. 13. dakikada willian'ın 20 metreden çektiği şutu liverpool kalecisi adrián tutamadı ve ev sahibi öne geçti. i̇kinci yarının ortalarında barkley'in bireysel çabayla attığı gol chelsea'ye 'lık galibiyeti getirdi. 

çeyrek finalde chelsea yine bir premier league ekibi olan leicester city ile king power stadyumu'nda oynadı. ev sahibinin domine ettiği golsüz bir ilk yarıdan sonra, ikinci yarı oyuna giren barkley, willian'ın ortasında golü attı ve chelsea'ye galibiyeti getirdi. chelsea'nin manchester united ile yaptığı yarı final maçı wembley stadyumu'nda oynandı. bu maç her iki takımın fa cup'ta oynadığı üst üste dördüncü maç oldu. olivier giroud manchester united kalecisi david de gea'nın yaptığı hatayı değerlendirerek takımını öne geçirdi. i̇kinci yarının ilk dakikasında mason mount'un yaklaşık 20 metreden çektiği şutu de gea elinden kaçırınca skor  oldu. 74. dakikada marcos alonso'nun yaptığı ortayı sektiren harry maguire topu kendi kalesine attı. bitime beş dakika kala, manchester united'lı anthony martial ceza sahasında hudson-odoi'nin müdahalesine maruz kaldı. kazanılan penaltıyı bruno fernandes gole çevirdi ve skoru tayin etti. chelsea maçı 3-1 kazandı ve finale yükseldi.

maç

arka plan 
londra derbisinin iki tarafı olan finalistler, kasım 1907'de oynadıkları ilk maçtan beri birbirleriyle 200'den fazla kez karşılaştı. birbirleriyle oynadıkları 21. fa cup maçına çıkan iki takımı buluşturan final, arsenal'in kazandığı 2002 ve 2017 fa cup finallerinin ardından üçüncü finalleriydi. i̇kili, chelsea'nin kazandığı 2019 uefa avrupa ligi finali'nde de karşı karşıya gelmişti. şimdi çalıştırdıkları takımların formasını giymiş olan iki teknik direktörden mikel arteta, arsenal formasıyla iki fa cup kazanırken frank lampard takımıyla dört tane kazandı. 2020 fa cup finali turnuvanın 139. finaliydi.

15 fa cup finaline çıkan chelsea, 2018'de oynadığı son finali manchester united'a karşı 1-0 kazandı. 21 kez final oynayan arsenal, 2017'deki son finalinde chelsea'yi 2-1 mağlup etti. 2020 finali öncesinde arsenal 13 şampiyonluk ile en çok fa cup kazanan takım unvanını elinde bulunduruyordu. i̇ki takımın 2019-20 premier league sezonunda oynadığı maçlara bakıldığında, chelsea aralık 2019'da deplasmanda  kazanırken ertesi ay stamford bridge'de oynanan maç  berabere bitti. premier league bitiminde chelsea dördüncü sırada yer alırken arsenal on puan arkasında sekizinci oldu. ligi sekizinci sırada bitirdiği için ertesi sene avrupa kupaları'na katılım sağlama yolunda bu maçı muhakkak kazanması gerekiyordu. her iki takım efl cup'a dördüncü turda veda etti. arsenal, anfield'da normal süresi  biten maçta liverpool'a seri penaltı atışlarında kaybederken chelsea iç sahada manchester united'a 2-1 kaybetti.

23 mayıs'ta oynanması planlanan final, ülkede yaşanan covid-19 pandemisinden ötürü ertelendi ve 1 ağustos 2020 tarihinde wembley stadyumu'nda seyircisiz oynandı. maçın hakemi cheshire futbol federasyonu'ndan anthony taylor oldu. 2017'deki finali de yönetmiş olan hakem, arthur kingscott'tan sonra 20. yüzyıldan beri iki final yönetmiş ilk hakem oldu. normalde hakemler kariyerlerinde yalnızca bir fa cup finali yönetirdi fakat 2020 finalinin seyircisiz oynanmasından ötürü federasyon taylor'a ikinci kez görev verdi. federasyonun hakem kurulu başkanı david elleray durumu "kupa finaline yapılan atamaların önemli kısmı, i̇ngiliz hakemliğinin zirvesi olan bu fırsatı, eş, aile, arkadaşlar ve finale giden uzun yolculuklarının önemli bir parçası olanlarla paylaşma fırsatıdır.... maalesef, bu yılın finali çok farklı olacak ve boş stadyumda bu unsurlardan yoksun olarak oynanacak. bunu akılda tutarak, komite final yönetmemiş birisini atamanın adil olmayacağına karar verdi ve anthony taylor'u ikinci fa cup finali'ne atadı." şeklinde açıkladı. taylor'un yardımcıları gary beswick ve adam nunn oldu. chris kavanagh maçın dördüncü hakemi olurken lee betts de yedek yardımcı hakem olarak görev aldı. son olarak stuart attwell video yardımcı hakem olarak görevlendirildi.

chelsea'nin sahaya çıkan kadrosu, oynadığı son maç olan wolverhampton wanderers maçı kadrosuyla aynıydı. arsenal ise son maçı olan watford maçından sadece bir oyuncu değiştirerek joe willock'un yerine hector bellerin'i sahaya sürdü. i̇ki takım 3-4-3 dizilişi ile sahaya çıktı. arsenal'in kaptanlığını aubameyang yaparken chelsea'nin kaptanı césar azpilicueta idi.

2020 fa cup finali, futbol birliği başkanı prens william tarafından yürütülen bir akıl sağlığı farkındalığı kampanyasının bir parçası olarak federasyon tarafından resmi olarak "heads up fa cup finali" olarak isimlendirildi. maç öncesinde, emeli sandé'nin "abide with me" isimli ilahiyi seslendirdiği bir kayıt wembley'in çatısından yayınlanırken stadyum içinde british youth opera, massed bands of the household division ile birlikte ülkenin millî marşı "god save the queen"i seslendirdi.

maç özeti

i̇lk yarı 

maç, yerel saatle 17.30'da başladı ve ilk tehlikeli atağı arsenal geliştirdi. üçüncü dakikada ainsley maitland-niles'ın ortaladığı topta aubameyang'ın kafa vuruşu dışarı gitti. bir dakika sonra mount'un 20 metreden çıkardığı şutu arsenal kalecisi emiliano martínez uçarak dışarı tokatladı. beşinci dakikada chelsea christian pulisic ile öne geçti. orta sahada topu alan pulisic topu mount'a verdi, topu rakip ceza sahasına taşıyan mount içeri giroud'ya çıkardı. giroud'nun da topu tekrar pulisic'e çıkarmasıyla oyuncu yakın mesafeden çektiği şutla takımını öne geçirdi. bu golle fa cup finallerinde gol atan ilk amerikalı oldu. üç dakika sonra, pépé uzak mesafeden şut denerken topu chelsea kalecisi willy caballero kurtarmayı başardı. sonrasında pulisic'in rob holding'i çalımladıktan sonra çektiği şutta martínez başarılı oldu. 13. dakikada granit xhaka'ya yaptığı faulden sonra sarı kart gören mateo kovačić, maçta ilk kart gören futbolcu oldu. ceballos'un kullandığı frikik farkla dışarı çıktıktan sonra su molası verildi.

maça kaldığı yerden devam edildiğinde, pépé'nin yaklaşık 20 metreden chelsea kalesinin köşesine giden golü, aubameyang gol öncesinde ofsaytta olduğu için iptal edildi. 28. dakikada azpilicueta, chelsea kalesine hücum eden aubameyang'ı düşürdü ve penaltıya sebep oldu. azpilicueta sarı kart gördü ve arsenal, aubameyang'ın caballero'yu ters köşeye yatırdığı penaltıyla durumu  yaptı. azpilicueta daha sonra bir sakatlık geçirdi ve yerini andreas christensen'e bıraktı. i̇lk yarının bitimine sekiz dakika kala mount soldan topu jorginho'ya çevirdi fakat oyuncu şutu çekerken alonso'nun yanlışlıkla araya girmesiyle şut, arsenal kalesinin epey yukarısından dışarı çıktı. 44. dakikada christensen'in pépé'ye yaptığı müdahaleye arsenalli oyuncular penaltı bekledi fakat müdahalenin ceza sahası dışında yapıldığına karar verildi. lacazette'in kullandığı frikik farkla dışarı çıktı ve ilk yarı  berabere bitti.

i̇kinci yarı 
her iki takım da devre arasında oyuncu değişikliği yapmadı. pulisic santra vuruşundan hemen sonra topu sürerek arsenal defansını geçti fakat çektiği şut farkla dışarı çıktı. bu şut, onun sakatlanmadan önceki son aksiyonu oldu ve yerini pedro'ya bıraktı. chelsea ikinci yarının ilk dakikalarını domine ederken 62. dakikada pedro'nun pasını alan reece james'in şutu kaleyi bulmadı. üç dakika sonra mount sol kanattan içeri girdi ve ortaladı fakat çevirdiği yerde hiçbir takım arkadaşı yoktu. i̇kinci yarının bu dakikalarından sonra arsenal üstünlüğü ele aldı. bellerin ortadan topla katetti fakat christensen'in müdahalesine maruz kaldı. pépé boşta kalan topu kaptı ve chelsea'nin ceza sahasının solundaki aubameyang'a verdi. aubameyang kurt zouma'yı geçtikten sonra kaleci caballero'nun üstünden aşırttı ve 67. dakikada skoru  yaptı. ardından ikinci yarıdaki su molası verildi.

73. dakikada kovačić, xhaka'ya yaptığı müdahalenin ardından ikinci sarı kartını gördü ve kırmızı kartla oyundan atılarak takımını 10 kişi bıraktı. maçın bitimine 12 dakika kala, chelsea üç değişiklik birden yaptı: barkley, hudson-odoi ve tammy abraham girerken mount, antonio rüdiger ve giroud oyundan çıktı. i̇ki dakika sonra arsenal önce lazacette-nketiah, ardından da sakatlık yaşayan david luiz'in yerine sokratis değişikliklerini yaptı. normal sürenin son dakikasında barkley sarı kart gördü. maçın sonuna yedi dakikalık uzatma süresi eklendi. uzatmalarda pedro'nun kullandığı korneri martinez çıkıp aldı. hemen ardından pedro, omuz sakatlığı nedeniyle sağlık görevlilerinden tedavi istedi. birkaç dakikalık tedavinin ardından omzunda sargıyla sahayı terk etti. 14 dakikalık uzatmanın sonunda hakem maçı bitirdi; arsenal maçı 2-1 kazandı ve fa cup rekoru olan 14. şampiyonluğunu kazandı.

ayrıntılar 

{| style="width:100%; font-size:90%;"
|style="width:40%; vertical-align:top;"|
maçın adamı:
pierre-emerick aubameyang (arsenal)

yardımcı hakemler:
gary beswick (durham)
adam nunn (wiltshire)
dördüncü hakem:
chris kavanagh (manchester)
yedek yardımcı hakem
lee betts (norfolk)video yardımcı hakem:stuart attwell (birmingham)yardımcı video yardımcı hakem:stephen child (londra)
|style="width:60%; vertical-align:top;"|maç kuralları' 90 dakika
 beraberlik durumunda 30 dakikalık uzatma süresi
 yine beraberliğin bozulmaması durumunda penaltı vuruşları
 dokuz yedek oyuncu
 beş oyuncu değişikliği hakkı, uzatma süresinin oynanması durumunda altıncı değişiklik hakkı
|}

maç sonu
covid-19'a karşı alınan önlemlerden ötürü arsenal kupayı önceki sezonlarda olduğu gibi törenin yapıldığı kraliyet locası'' yerine sahada kaldırdı. kupayı kaldırmak için taşıyan aubameyang kupayı ve altlığını düşürdü. aubameyang maçın adamı seçildi. maç birleşik krallık'ta bt sport ve bbc tarafından canlı yayınlandı. bbc'nin yaptığı yayın 8.2 milyonluk izleyici sayısına ulaşarak ülkede sezonun en çok izlenen maçı oldu.

arteta takımın maça yavaş başladığını fakat maçın geri kalanındaki performanslarının büyüleyici olduğunu söyledi: "çok erken gol yediğimiz için bizim için zor bir başlangıç oldu... geldiğimden beri en iyi 30 dakikamızı oynadık. bu oyuncuları ve kulübü temsil ettiğim için çok gururluyum." rakip meslektaşı lampard, chelsea'nin güçlü başladığını fakat sonra "rahatlayıp top onlardayken bir gezintideymiş gibi vakit geçirdiklerini ve arsenal'in oyuna girmesine izin verdiklerini" söyledi.

eski i̇ngiltere ve newcastle united efsanesi alan shearer maçı arsenal'in hakettiğini ve geriye düşmelerine rağmen sahaya karakter koyduklarını belirtirken, pulisic'in sakatlanarak oyundan çıkmasının da onlara yardım ettiğini söyledi. her iki kulüpte de oynamış ashley cole, shearer'a katılarak arsenal'in hak ettiğini, mikel arteta'nın fantastik bir iş başardığını ekledi. eski arsenal futbolcusu ian wright ise chelsea'nin şanssız olduğunu öne sürdü: "chelsea yaşanılan sakatlıklardan ötürü talihsizdi ve aleyhlerine de bazı haksız kararlar çalındı."

arsenal kupayı kazanarak 2020-21 uefa avrupa ligi grup aşamasına kalmayı garantiledi. bu şampiyonlukla birlikte ağustos'ta liverpool'a karşı oynamaya hak kazandıkları 2020 fa community shield'ı, normal süresi  biten ve penaltılarda  yendikleri maçta kazanmayı başardı.

notlar

kaynakça 

fa cup finalleri
arsenal fc maçları
chelsea fc maçları
wembley stadyumu'nda olaylar
2020'de i̇ngiltere'de futbol
2020'de londra'daki spor etkinlikleri