Papalık Gregoryen Üniversitesi

papalık gregoryen üniversitesi, katolik kilise’ye ait bir yüksek öğretim okuludur (papalık üniversitesi) roma, i̇talya’da bulunur.

gregoryen üniversitesi, roma koleji’nin parçası ve devamı olarak ortaya çıktı, 1551’de loyolalı ignatius tarafından kurulmuştu. felsefe ve teoloji bölümlerine papa, 1556’da onay verdi. i̇sa cemiyeti (cizvitler) tarafından kurulmuş ilk enstitüdür. 1870’ten sonra i̇talya’daki kargaşa durumundan sadece felsefe ve teoloji bölümleri sağ çıkabildi, bunlar kaldı.

tarihi

kuruluş 
cizvitler, roma’da; gramer, beşerî bilimler ve hristiyan doktrini bölümlerini 18 şubat 1551’de açtı. başta capitol tepesi’nin eteklerindeki bir binadaydı, bugün piazza d'aracoeli’nin bulunduğu konumdaydı. francisco de borja, okul için gereken finansal desteği sağladı. küçük bir kütüphanesi ile okula roma koleji denildi. 1551’in eylül ayında, aşırı artan kayıtlardan dolayı, kolej, roma’daki santo stefano del cacco kilisesi’nin arkasındaki daha büyük bir tesise taşındı.

1556’nın ocak ayında, papa iv. paulus, roma koleji’ni üniversite mertebesine yükseltti. olayı takip eden 20 yıl boyunca sürekli artan kayıtlar kolej’i iki kere daha büyük tesislere taşınmak zorunda bıraktı. bu zaman zarfında kolej zaten var olan latince, yunanca ve i̇branice bölümlerine ahlak felsefesi ve arapçayı da ekledi.

üniversite 1000 öğrenciye ulaştığında papa xiii. gregorius daha büyük bir tesis inşa etmeye karar verdi. mimar bartolomeo ammannati’yi yeni bir bina tasarlaması için atadı. üniversite’nin yeni binası 1584’te resmi olarak açıldı, palazzo doria pamphili çevresinde piazza collehio romano olarak bilinir. xiii. gregorius’un sponsorluğunu onurlandırmak adına üniversiteye gregoryen üniversitesi ismi verildi.

gregoryen üniversitesi kısa zamanda matematik, fizik ve astronomi alanındaki çalışmalarıyla ün saldı. christopher clavius, daha sonra üniversite’de profesör olacak birisi, bugün tüm dünyada kullanılan gregoryen takvimini geliştirdi. cizvit matematikçi athanasius kircher’de daha sonra gregoryen üniversitesi’nde ders verdi.

modern çağ 
1773’te, i̇sa cemiyeti’nin avrupa’da yasaklanmasını takiben cizvitler, gregoryen üniversitesi’nin kontrolünü roma episkoposluğu’na bırakmaya zorlandı. fakat daha sonra papa xii. leo, 17 may 1824’te i̇sa cemiyeti’nin yeniden kurulmasından sonra üniversitenin kontrolünü yeniden cizvitlere verdi.

1870’te roma’nın ele geçirilmesinden sonra, roma ve papalık devletleri yeni i̇talya krallığı ile birleşti. i̇talya’nın yeni hükümeti üniversitenin mallarına ve binalarına el koydu. üniversite, roma’da daha küçük bir tesis olan via del seminario üstündeki palazzo gabrielli-borromeo’ya taşınmaya zorlandı. yer yetersizliğinden dolayı, üniversite teoloji ve felsefe dışında bütün bölümlerini kapatmak zorunda kaldı. 1875 gelindiğinde öğrenci sayısı 250’nin altına düşmüştü.

papa ix. pius daha sonra üniversiteye "papalık üniversitesi" ünvanını verdi. 1876’te, kilise hukuku fakültesi, roma la sapienza üniversitesi’nden gregoryen üniversitesi’ne aktarıldı ve üniversite yavaş yavaş diğer alanları da öğretmeye başladı. 1. dünya savaşı’ndan sonra, papa xv. benedictus ve onun devamı, papa xi. pius, quirinal tepesi'nin eteklerinde ve papalık kutsal kitap enstitüsü’nün (biblicum) hemen yanında, üniversite için yeni bir kampüs yapmaya çalıştı.

bugün gregoryen üniversite’si 150 farklı ülkeden aşağı yukarı 2,750 öğrenciye sahip. öğrencilerin 70% kadarı yabancı uyruklu ve 65%’i de avrupa birliği dışındaki ülkelerden geliyor. çoğu öğrenci rahip, seminerde (rahip olmak isteyen bir kişi eğitim aşamalarından geçiyor, rahiplik eğitimi alıyor demektir) ve çeşitli katolik tarikatlarının üyeleri.

laterano antlaşması’nın 16. maddesine göre, 1929’da i̇talya ve papalık makamı arasında yapılan bir antlaşma, gregoryen üniversitesi bazı sınır dışı ayrıcalıklara sahiptir. antlaşmaya göre, i̇talya hiçbir zaman üniversiteyi vergilendiremez ve kamusallaştıramaz "papalık makamı ile daha önceden yapılmış bir antlaşma sayesinde korunmaktadır, kamusallaştırılamaz ve vergiden muaftır." üniversite aynı zamanda papalık makamı’nın yönettiği roma’daki diğer binalara dahildir "uygun görüldüğü üzere, i̇talya hükümetinin otoritesine başvurmadan ve izni alınmadan, dini otorite veya toplumsal otorite ile yönetilir."

ünlü profesör ve öğrencileri  
gregoryen üniversitesi’nin mezunlarından 17’si papa: papa xv. gregorius, papa viii. urbanus, papa x. innocentius, papa xi. clemens, papa xiii. leo, papa xii. pius, papa vi. paulus ve papa i. ioannes paulus olmuş son 11 kişi arasından 8 tanesi gregoryen mezunudur. diğer 72 öğrenciler arasında da aziz roberto bellarmino, aziz aloysius gonzaga ve aziz maximilian kolbe gibi aziz ve tazizler yer almaktadır.

kaynakça 

1551'de papalık devleti'nde kurulan oluşumlar
roma'da eğitim
1550'lerde kurulan eğitim kurumları
papalık üniversiteleri
vatikan'ın mülkleri
cizvit üniversitesi
katolik üniversitesi