İtalya Katepanlığı

i̇talya katepanlığı ( katepaníkion italías) ana kara i̇talyan'nın monte gargano'dan salerno körfezi'ne çizilen bir hattın güneyinde kalan toprakları içeren bizans i̇mparatorluğu eyaletidir. amalfi ve napoli bu hattın kuzeyinde olmalarına rağmen, katepanlık üzerinden konstantinopolis'e bağlılıklarını sürdürdüler. modern i̇talya'nın capitanata bölgesi ismini catepanate'dan almıştır.

tarih 
751 yılında ravenna eksarhlığı'nın yıkılmasından sonra, bizans güney i̇talya'da neredeyse bir yüzyıl mevcudiyet göstermedi, i. basileios'un () konstantinopolis'te tahta geçmesi ile bu değişti: 868'den itibaren, imparatorluk donanması ve bizanslı diplomatlar adriyatik denizi'ndeki sarazen akıncılarından kurtulmakla, dalmaçya'da bizans egemenliği ve bizans kontrolünü i̇talya'nın bazı bölgelerine bir kez daha genişletmekle görevlendirildiler. süreç içerisinde, otranto 873 yılında sarazenlerden alındı ve ii. ludwig tarafından sarazen hükümdarlardan ele geçirilen bari 876 yılında geri alındı. 880lerin ortalarında yetenekli general nikiforos fokas'ın seferleri tüm calabria ve apulia'yı da içeren bizans kontrolü altındaki bölgeyi büyük ölçüde genişletti. bu zaferler ardılları tarafından devam ettirildi ve yaklaşık 892 yılında longobardiya thema'sının kurulması ile zirveye ulaştı. calabria, apulia ve basilicata, 11. yüzyıla kadar sıkı bir şekilde bizans kontrolünde kaldı. yaklaşık 965 yılında, lucania ismi ile yeni bir thema kuruldu ve bari'de oturan stratigos (askeri vali) i̇talya katepanōnu unvanına yükseltildi, genellikle patrikios rütbesine sahiptiler. katepanō unvanı yunanca "en yukardaki" anlamına gelmektedir. bu terfi, daha önce bizans'a ait olan yakındaki sicilya'nın araplara nihayi kaybedilmesinden sonra askeri olarak gerekli görülmüştür.

monte sant'angelo sul gargano'ya hac ziyareti yapan bazı norman maceracıları kılıçlarını 1017'de bizanslılara karşı puglia'daki lombard şehirlerine ödünç verdi. 1016'dan 1030'a kadar normanlar ya bizans ya da lombardlara hizmet eden paralı askerdiler ve ardından napoli dükü iv. sergius, liderleri ranulf drengot'u 1030'da aversa kalesini vererek onlara ilk tutunacakları yeri verdi ve örgütlü bir fetih başlattılar. 1030'da, normandiya'da coutances'in küçük soylulardan hautevilleli tancred'in en büyük iki oğlu william ve drogo bölgeye geldi. i̇kili, 1040 yılına kadar puglia'nın çoğunluğuna kaybeden bizanslılardan o eyaleti ayırma teşebbüsüne katıldı. bari, 1071 nisan'ında normanlar tarafından ele geçirildi ve i̇talya'daki bizans hükümranlığı, i. justinianus'un fethinden beş yüzyıl sonra nihayetinde son buldu. bizanslılar 1156 yılında kısa bir süre bari'yi kuşatmak için bölgeye döndüler.

puglia ve campania katepanonu unvanı, sicilya naibe kraliçesi margaret'in kuzeni gravina kontu gilbert tarafından 1166 yılında kısa bir süre canlandırıldı. 1167 yılında, katepano olarak alman birliklerini campania'dan ayrılmaya zorladı ve frederick barbarossa'yı ancona kuşatmasını kaldırmaya mecbur etti.

katepano listesi 
 970–975 michael abidelas
 982 öncesi romanos
 982–985 kalokyros delphinas
 985–988 romanos
 988–998 john ammiropoulos
 999–1006 gregory tarchaneiotes
 1006–1008 aleksios ksifias
 1008–1010 i̇oannis kurkuas
 1010–1016 basileios mesardonites
 mayıs 1017 – aralık 1017 leo tornikios kontoleon
 aralık 1017 – 1027 basileios boioannes
 c. 1027–1029 christophoros burgaris
 temmuz 1029 – haziran 1032 pothos argyros
 1032 – mayıs 1033 michael protospatharios
 mayıs 1033 – 1038 constantine opos
 1038–1039 michael spondyles
 şubat 1039 – ocak 1040 nikephoros dokeianos
 kasım 1040 – 1041 yazı michael dokeianos
 1041 yazı – 1042 exaugustus boioannes
 1042 yazı – nisan 1042 synodianos
 nisan 1042 – eylül 1042 georgios maniakes
 1042 sonbaharı pardos
 şubat 1043 – nisan 1043 basil theodorokanos
 1045 sonbaharı– eylül 1046 eustathios palatinos
 eylül 1046 – aralık 1046 john raphael
 1050–1058 argyrus
 1060 miriarch
 1060–1061 maruli
 1062 sirianus
 1064–1068 abulchares
 1068 perenos
 1071 stephen pateranos

kaynakça 
özel

genel
 charanis, peter. "on the question of the hellenization of sicily and southern italy during the middle ages." the american historical review. vol. 52, no. 1 (oct., 1946), pp. 74–86.
 
  
 
 white, lynn, jr.. "the byzantinization of sicily." the american historical review. vol. 42, no. 1 (oct., 1936), pp. 1–21.

ayrıca bakınız 
magna graecia

960'larda kurulan bölgeler ve ülkeler
1070'lerde varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
bizans i̇mparatorluğu'nun eyaletleri
 
10. yüzyılda i̇talya
11. yüzyılda i̇talya
i̇talya tarihindeki devletler
i̇talya'nın tarihteki, coğrafi ve kültürel bölgeleri