Grip mevsimi

grip mevsimi, grip salgınlarının yaygınlığı ile karakterize edilen yıllık tekrarlanan bir dönemdir. mevsim, her yarımkürede yılın soğuk yarısında gerçekleşir. grip etkisi bazen coğrafi olarak tahmin edilebilir ve hatta izlenebilir. her mevsimde ana grip aktivitesinin başlangıcı lokasyona göre değişmekle birlikte, herhangi bir spesifik yerde bu küçük salgınlar genellikle zirveye yaklaşık 3 haftada çıkar ve diğer 3 haftada önemli ölçüde azalmaktadır.

nedenleri

üç virüs ailesi, grip a, b ve c, gribe neden olan başlıca enfektif ajanlardır. soğutucu sıcaklık dönemlerinde, grip vakaları kabaca on kat veya daha fazla artar. sezon boyunca grip belirtilerinin daha yüksek insidansına rağmen, virüsler tüm yıl boyunca tüm popülasyonlarda yayılmaktadır.

her yıllık grip mevsimi normalde büyük bir grip virüsü alt tipi ile ilişkilidir. bir önceki yıl suşuna (maruziyet ve aşılamalar yoluyla) ve daha önce uykuda olan virüs suşlarındaki mutasyonal değişikliklere bağlı olarak immünolojik direncin gelişmesiyle ilişkili alt tip her yıl değişir.

grip salgınlarının mevsimsel yapısının ardındaki kesin mekanizma bilinmemektedir. önerilen bazı açıklamalar şunlardır:
i̇nsanlar kışın daha sık içeride yer alırlar, daha sık iletişim halindedirler ve bu da gribin insandan insana bulaşmasını teşvik eder.
ultraviyole radyasyon miktarındaki mevsimlik bir düşüş, virüsün doğrudan radyasyon hasarı veya dolaylı etkilerle (yani ozon konsantrasyonu) enfeksiyon olasılığını arttırarak zarar görmesi veya öldürülmesi olasılığını azaltabilir.
soğuk havalar, mukoza zarının suyunu alabilen ve vücudun solunum yolu virüs enfeksiyonlarına karşı etkili bir şekilde korunmasını engelleyen daha kuru havaya neden olur.
virüsler, daha yavaş ayrışmaya bağlı olarak daha soğuk sıcaklıklarda korunurlar, bu nedenle maruz kalan yüzeylerde (kapı tokmağı, tezgah, '' vb.) daha uzun süre dururlar.
çocukların yaz aylarında okula gitmediği ülkelerde, devlet okulunun başlangıcına denk gelen grip sezonu başlangıcı daha belirgindir. gündüz bakım ortamının hastalığın yayılması için mükemmel olduğu düşünülmektedir.
ciltte ultraviyole b'den d vitamini üretimi mevsimlere göre değişir ve bağışıklık sistemini etkiler.

kobaylarda yapılan araştırmalar, hava soğuk ve kuru olduğunda virüsün aerosol iletiminin arttığını göstermiştir. kuraklığa bağımlılık, virüs parçacıklarının nemli havada parçalanmasına bağlı gibi görünmektedir, buna karşın soğukta bağımlılık, virüsün daha uzun bir süre boyunca virüsün bulaşmasına bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. araştırmacılar soğuk algınlığının kobayların virüse karşı bağışıklık yanıtını bozduğunu bulamadılar.

ulusal çocuk sağlığı ve i̇nsani gelişme enstitüsü (nichd) tarafından 2008 yılında yapılan araştırmalar, influenza virüsünün "tereyağı benzeri bir kaplamaya" sahip olduğunu bulmuştur. kaplama solunum yoluna girdiğinde eriyor. kışın, kaplama sertleşmiş bir kabuk haline gelir. bu nedenle, soğuk havalarda bir spora benzer şekilde hayatta kalabilir. yaz aylarında, virüs solunum sistemine ulaşmadan önce kaplama erir.

zamanlama 
amerika birleşik devletleri'nde grip mevsimi ekim ile mayıs arasında kabul edilir. genellikle şubat ayında zirveye çıkmaktadır. avustralya'da ise grip mevsimi mayıs ile ekim arasında kabul edilir. genellikle ağustos ayında zirveye çıkar.

grip mevsimleri tropik ve subtropiklerde de mevcuttur, ancak genellikle daha az keskin tanımlanmıştır. nemli subtropikal bir iklime sahip olan hong kong'da grip mevsimi aralık'tan mart ayına kadar, kış mevsiminde ve ilkbaharda başlar.

grip aşısı

grip aşısı etkileri grip mevsiminin etkilerini azaltmak için kullanılmıştır; pnömoni aşısı da ek olarak grip mevsiminin etkilerini ve komplikasyonlarını azaltır. kuzey ve güney yarımküre'de yılın farklı zamanlarında kış olduğu için, her yıl aslında iki grip mevsimi vardır. bu nedenle, dünya sağlık örgütü (ulusal grip merkezleri tarafından desteklenen) her yıl iki aşı formülasyonu yapar; biri kuzey, diğeri güney yarımküre için.
her yıl güncellenen üç değerlikli grip aşısı, influenza grip a virüsü h3n2 alt türü|h3n2]], h1n1 ve grip b virüsü virüslerinden gelen hemaglutinin (ha) yüzey glikoprotein bileşenlerinden oluşur. ocak 2006'daki baskın suş h3n2 idi. h3n2'de standart antiviral ilaçlar amantadin ve rimantadine karşı ölçülen direnç, 1994'te % 1'den 2003'te % 12'ye, 2005'te ise % 91'e yükselmiştir.

risk durumları
bağışıklık sistemini tehlikeye atan tıbbi koşullar grip riskini artırır.

diyabet
milyonlarca insan diyabet hastasıdır. kan şekeri iyi kontrol edilmediğinde, diyabet hastaları hızla geniş bir komplikasyon yelpazesi geliştirebilir. diyabet vücuttaki yüksek kan şekeri ile sonuçlanır ve bu ortam virüslerin ve bakterilerin gelişmesine izin verir.

kan şekeri kontrol altına alınmazsa, hafif bir grip hızla ağırlaşabilir ve hastaneye yatışa ya da hatta ölüme neden olabilir. kontrolsüz kan şekeri bağışıklık sistemini baskılamakta ve genellikle soğuk algınlığı veya grip gibi daha ciddi vakalara yol açmaktadır. bu nedenle, grip mevsiminin başlamasından önce, diyabetiklerin gripten aşılanması tavsiye edilmiştir.

astım/koah
astım ve koah hastalarının grip mevsiminden önce grip aşısı yaptırması önerilir. astım hastaları influenza ve soğuk algınlığı virüslerinden hayatı tehdit eden komplikasyonlar geliştirebilir. bu komplikasyonlardan bazıları pnömoniler, akut bronşit ve akut solunum sıkıntısı sendromudur.

abd'de her yıl gribe bağlı komplikasyonlar 100.000 astıma yakın etki gösterir ve şiddetli nefes darlığı nedeniyle acil serviste milyonlarca kişi daha görülür. astımlıların ekim ve kasım ayları arasında grip mevsiminin zirvesinden önce aşılanması tavsiye edilir. grip aşısı vücudun bağışıklık sistemini güçlendirerek çalışır ve etkili olması yaklaşık 2 hafta sürer.

kanser
kanserli kişiler genellikle baskılanmış bir bağışıklık sistemine sahiptir. üstelik, birçok kanser hastası, radyoterapi ve güçlü bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar altındadır ve bu da vücudun enfeksiyonlarla savaşma kabiliyetini daha da bastırır. kanserli herkes oldukça hassastır ve gripten kaynaklanan komplikasyonlar açısından risk altındadır. kanser veya kanser öyküsü olan kişiler mevsimsel grip aşısı almalıdır. kanser, pnömoni ve bronşit komplikasyonlarına yol açtığı için, akciğer kanseri hastaları için grip aşısı da sıkıdır. kanserli kişiler burun spreyi aşısı almamalıdır. grip aşısı inaktive edilmiş (öldürülmüş) virüslerden oluşur ve burun spreyi aşıları canlı virüslerden oluşur. grip aşısı zayıflamış bağışıklık sistemi olanlar için daha güvenlidir. son bir ay içinde kemoterapi ve/veya radyoterapi tedavisi gibi kanser tedavisi gören veya kan veya lenfatik bir kanser formuna sahip olanlar, grip olduklarından şüphelenirse hemen doktorlarını aramalıdırlar.

hiv/aids
i̇nsan bağışıklık yetmezlik virüsü (hiv) alan bireyler, çeşitli enfeksiyonlara eğilimlidir. hiv vücudun bağışıklık sistemini yok etmek için muazzam bir kapasiteye sahiptir ve bu sadece viral enfeksiyonlara değil aynı zamanda bakteriyel, fungal ve protozoa bozukluklarına da eğilimlidir. hiv'li kişiler, ciddi griple ilişkili komplikasyon riskiyle karşı karşıyadır. birçok rapor, hiv'li bireylerin hastaneye yatış ve agresif antibiyotik tedavisi gerektiren ciddi pnömoniler geliştirebildiğini göstermiştir. ayrıca, hiv'li kişiler daha uzun grip mevsimine sahiptir ve yüksek bir ölüm riski taşırlar. grip aşısı ile aşılamanın, bağışıklık sistemini güçlendirdiği ve hiv'li bazı hastalarda mevsimsel gribine karşı korunduğu gösterilmiştir; hiv taşıyan bireyler sadece inaktif influenza aşısı ile aşılanmalıdır. grip hastası olan başka insanlara maruz kalan herhangi bir hiv hastası, antiviral ilaçlara ihtiyaç olup olmadığını belirlemek için bir hekime başvurmalıdır.

konuyla ilgili yayınlar 
cdc u.s. influenza season summary with weekly updates — contains about a dozen charts and graphs with extensive text

kaynakça

dış bağlantılar
health-eu portal eu response to influenza
european commission - public health  eu coordination on pandemic (h1n1) 2009

grip