Thymbra Muharebesi

thymbra muharebesi lidya krallığı'ndan kroisos ile ahameniş i̇mparatorluğu'ndan ii. kiros'u arasındaki savaşta belirleyici olan muharebedir. kiros, kroisos'u pteria muharebesi'nden sonra lidya'ya kadar takip ettikten sonra, mö 547 aralık'ta sardis'in kuzeyindeki ovadaki savaşta kroisos'un kısmen dağılmış ordusunun kalıntılarıyla karşılaştı. kroisos'un ordusu yaklaşık iki kat daha büyüktü ve birçok yeni asker ile takviye edilmişti, ancak kiros yine de onu mutlak mağlup etti. bu belirleyici oldu ve 14 günlük sardis kuşatması'ndan sonra şehir ve muhtemelen kralı düştü ve lidya, i̇ranlılar tarafından fethedildi.

arka plan
kiros, mö 550'de media krallığı'nı fethetti ve bu da komşu lidya krallığı ile çatışma yarattı. kiros, lidya kralını savaşa hazırlıksız yakalamayı planladı, ancak thymbra'da, kroisos'un kiros'un iki katından fazla adamı vardı. lidyalılar kiros'u karşılamak için yola çıktılar ve müttefikleri varmadan önce oradaki tüm yedekleri hızla silahlandırdılar, ki asla yapmadılar. ksenofon'a göre, kiros'un toplamda 196.000 adamı vardı  ve bu 31.000 ila 70.000 i̇ran'dan oluşuyordu. bu, okçuları ve sapancıları içerebilecek 20.000 piyade; pers ölümsüzleri olabilecek 10.000 seçkin piyade/süvari, 20.000 peltast ve 20.000 kargıcı'dan oluşuyordu. okçular ve sapancılar dışında hepsinin küçükten büyüğe kalkanlar taşıdığı bilinmektedir. diğerleri 42.000 arap; ermeni ve 126.000 piyade olan medlerdi. ayrıca 300 deve süvarisi, 300 savaş arabası ve her biri 20'şer adam tuttuğu bilinen 5-6 kuşatma kulesi vardı. kısmen her arabada bir vatandaş ve bir asker olduğu için, hepsi 1.000'den fazla kişiye ulaştı.

ksenofon, kroisos'un 60.000 babilli, lidyalı ve frigyalı, ayrıca kapadokyalı ve hellespont uluslarından oluşan 420.000 kişilik bir ordusu olduğunu söyler. bu, 60.000 süvari dahil olmak üzere 300.000 adamdı. ayrıca 120.000 mısırlı ve en az 500 erkek olabilecek 300 savaş arabası vardı. ksenofon'un verdiği muharebe sayıları, doğru olmasa bile, ihtimal dahilinde değerlendirilmektedir, ancak yarısından azı gerçek çatışmaya girmiş olabilir.

muharebe 

kiros, birliklerini kare bir düzende geri çekilen kanatlarla konuşlandırdı. kanatlar savaş arabaları, süvariler ve piyadeler tarafından kaplandı. kiros ayrıca okçularının etrafında bir bariyer oluşturmak için yük develerini kullandı. okçular lidya kuvvetlerine ateş açarken develerin kokusu lidya atlarını rahatsız etti ve süvari hücumunu bozdu.

kiros'un beklediği gibi, lidya ordusunun kanatları bu yeni düzeni sarmak için içeri doğru döndü. lidya kanatları içeri girerken, dönen kanatların birleşimlerinde boşluklar belirdi. i̇ran okçularının ve kare düzenin içinde konuşlanmış hareketli kulelerin etkili tepeden ateşi, düzensizliği artırdı. kiros daha sonra saldırı emri verdi ve onun kanat birimleri, kroisos'un düzensiz kanatlarına çarptı. kısa süre sonra lidya süvarileri birçok asker kaybetti ve geri çekilmek zorunda kaldı. kiros'un ordusunun çoğu bozulmamış ve lidya süvarilerinin çoğunun kaybıyla, kiros tüm süvari ve piyadelere kroisos'un güçlerinden geriye kalanlara saldırma emri verdi. piyadelerin çoğu kısa sürede teslim oldu, ancak kroisos ve piyadelerin küçük bir kısmı geri çekildi ve lidya'nın başkenti sardis'e yöneldi, bu da i̇ranlılar için kesin bir zaferle sonuçlandı.

herodot savaşın bir anlatımın verir, ancak herhangi bir sayı vermez. bununla birlikte, savaşın ilerleyişi ve sonucuyla ilgili anlatımı, ksenofon'un daha sonra söylediklerini doğrular.

neticesi 

savaştan sonra lidyalılar sardis surlarının içine sürüldü ve muzaffer kiros tarafından kuşatıldı. şehir, 14 günlük sardis kuşatması'ndan sonra, lidyalıların, zeminin bitişik eğiminin dikliği nedeniyle, surların saldırıya açık olmadığını düşündükleri bir kısmına garnizon kurmaması nedeniyle düştüğü rivayet edilir. kroisos yakalandı ve yunan şehirleri i̇yonya ve aiolis de dahil olmak üzere toprakları, kiros'un zaten güçlü olan imparatorluğuna dahil edildi.

bu gelişme yunanistan ve i̇ran'ı çatışmaya soktu ve kiros'un haleflerinin ünlü i̇ran savaşlarıyla sonuçlandı. kiros, i̇yonya ve aiolis'i ele geçirmenin yanı sıra, lidyalılar adına savaşan mısırlı askerlere de gönüllü olarak teslim olup ordusuna katılmalarını sağladı.

yunan yazar herodot'a göre kiros, savaştan sonra kroisos'a iyi ve saygılı davranmıştır. babil nabonidus chronicle, kiros'un kralı yendiğini ve öldürdüğünü bildirerek görünüşe göre bununla çelişir, ancak metinde geçen öldürülen lidya kralının kimliği belirsizdir.

ayrıca bakınız 
sardis kuşatması (mö 546)

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar 
 davis, paul k. (1999). 100 decisive battles: from ancient times to the present, santa barbara, ca, usa:publisher, , url.
 campbell, alexander (1830). the millennial harbinger, vol. i, no. ix.
 grant, r.g. (2005). battle: a visual journey through 5000 years of combat, dk publishing london, 

mö 6. yüzyılda çatışmalar
lidya'nın muharebeleri
ahameniş i̇mparatorluğu'nun muharebeleri