Teksas'ta siyaset

teksas'ta siyaset, abd'nin eyaletlerinden biri olan teksas'taki politik konuları ele alır.

tarihi 
1836 ila 1845 yılları arasında hüküm süren kısa ömürlü teksas cumhuriyeti döneminde teksaslılar kendi devlet başkanlarını seçiyorlardı. david g. burnet, sam houston, mirabeau b. lamar ve anson jones, başkanlık görevlerini yürüttüler. 1845 yılında teksas, abd'nin 28. eyaleti olarak birliğe katıldı.

teksas'ın da aralarında olduğu abd'nin güney eyaletlerinde beyazların üstünlüğünü savunanlar, sadece beyaz seçmenlerin katılabildiği, beyazları esas alan seçimler düzenliyorlardı. eyalet çapındaki bu seçimler, demokratik parti birimleri veya güney karolina (1896), florida (1902), mississippi ve alabama (1902), teksas (1905), louisiana ile arkansas (1906) ve georgia (1908) gibi eyaletlerin yasama meclisleri tarafından düzenleniyordu.

teksas yasama meclisi, 1923 yılında siyasal partilerin kendi ön kabulleri ile kendi kurallarını uygulamalarına izin veren bir yasa çıkardı. eyaletin baskın siyasi gücü olan demokratik parti, siyah ve meksikalı-amerikalı azınlıkların katılımını tamamen yasakladı. anayasa mahkemesi'nin baskı ve kararları sonucunda 1927 yılında teksas meclisi bu yasayı düzeltti ve kanun nixon v. herndon adıyla tarihe geçti.

teksas'ta, 1848 yılından cumhuriyetçi aday dwight d. eisenhower'ın 1952 seçimlerindeki zaferine kadar, katolik al smith'i desteklemediği 1928 seçimleri hariç her seçimde başkanlık için demokrat aday seçildi. eyaletin beyaz çoğunluğu vardı ve demokratlar i̇ç savaş'tan sonra egemenliklerini yeniden kurdular. 20. yüzyılın ortalarında 1952 ve 1956 seçimlerinde, eyalet seçmenleri dwight d. eisenhower için oy kayması yaşadı. (bu arada teksas, i̇ç savaş ve yeniden yapılanma dönemi sırasında yani 1864 ve 1868 seçimlerinde oy kullanmamıştı)

1960, 1964, 1968 ve 1976 yıllarındaki başkanlık seçimlerinde demokratik parti eyalette yine ilk sırayı almıştı. uzun süren bu demokratik parti ağırlığının ardından teksas vatandaşları 1980 başkanlık seçimlerinden başlayarak yıllardır kesintisiz olarak ağırlıklı olarak oylarını cumhuriyetçi parti lehine kullanmaktadırlar.

adalet 
teksas, "yasa ve düzen" hükümlerinin sıkı uygulanmasıyla tanınan bir eyalettir. hapishane politikası girişimi'ne (prison policy initiative) göre, amerika birleşik devletleri'nde nüfusunun beşte birinden fazlasının cezaevi mahkûmu olduğu 21 ilçenin 10'u teksas'ta bulunmaktadır. ayrıca ölüm cezası uygulaması da diğer tüm abd eyaletlerinin çok üzerindedir; teksas'ta, 1974'ten 2011'e kadar 464 idam kararı infaz edilmiştir. aynı dönemde ikinci en yüksek idam kararının infaz edildiği virginia eyaletinde bu sayı yalnız 108'dir.

eyaletin ülke siyaseti üzerindeki etkisi 
20. yüzyılın en önemli amerikan siyasi figürlerinden bazıları, örneğin 37. başkan yardımcısı (1961-63) ve 36. başkan (1963-69) lyndon b. johnson, 72. temsilciler meclisi başkanı (1931-33) ve 32. başkan yardımcısı (1933-41) john nance garner, 1931 ile 1953 yılları arasında aralıklarla 9 kez seçilerek 17 yıl ile en uzun süre temsilciler meclisi başkanlığı yapan sam rayburn, 48. temsilciler meclisi başkanı (1987-89) jim wright, senatör (1929–53) tom connally ve senatör (1957-71) ralph yarborough teksas demokratlarındandır. ancak, teksas demokratları nadiren birleşmişlerdir, iktidar için birbirleriyle çekişmekte olan muhafazakâr, ılımlı ve liberal gruplara bölünmüşlerdir.

mevcut siyasi durum 
cumhuriyetçiler, eyalet yasama meclislerinin her ikisinde de hakim durumdadırlar. teksas kongre delegasyonunun da çoğunluğuna sahiptirler. günümüzde teksas, abd'deki en cumhuriyetçi eyaletlerden biri konumundadır.

şimdiki teksas eyalet valisi, 4 kasım 2014 tarihinde geldiği görevde 6 kasım 2018 tarihinde yapılan seçimi kazanarak 2. dönemini sürdüren cumhuriyetçi greg abbott'tur.

genel cumhuriyetçi parti hakimiyetine rağmen, eyalet başkenti austin, el paso, houston, dallas, san antonio ve rio grande vadisi gibi merkezler genel olarak demokratik parti yanlısıdır. ancak, bu şehirlerin banliyöleri de yine cumhuriyetçi parti ağırlıklı oy kullanırlar.

eyaletteki mevcut siyasi partiler ve bağlılıkları 
 teksas cumhuriyetçi parti (cumhuriyetçi parti'ye bağlı)
 teksas demokratik parti (demokratik parti'ye bağlı)
 teksas liberteryen parti (liberteryen parti'ye bağlı)
 teksas anayasa partisi (anayasa partisi'ne bağlı)
 teksas bağımsızlık partisi (amerika bağımsızlık partisi'ne bağlı)
 teksas yeşil parti (yeşil parti'ye bağlı)
 teksas reform partisi (reform partisi'ne bağlı)
 teksas sosyalist parti (sosyalist parti abd'ne bağlı)
 teksas komünist parti (abd komünist partisi'ne bağlı)
 güney bağımsızlık partisi (eyalet bazında)

konuyla ilgili yayınlar 
 
 cunningham, sean p. cowboy conservatism: texas and the rise of the modern right. (2010).

kaynakça 

teksas'ta siyaset