Yemen ablukası

yemen ablukası, 2015 yılında suudi arabistan'ın yemen'e müdahalesi sırasında havadan, karadan ve denizden başlatılmıştır. amerika birleşik devletleri de bu ablukaya 2016 yılının ekim ayında dahil olmuştur. husiler'in 2017'nin sonlarına doğru suudi arabistan'ın başkenti riyad'ı hedef alan füze saldırıları sonrası daha da ölümcül hâle getirilmiştir. abluka sonrası yemen halkı ileri derecede açlık çekmeye başlamıştır. bunun sonucunda yemen kıtlığı başlamıştır. birleşmiş milletler'de yapılan görüşmelerde bu kıtlık "dünyanın en ölümcül kıtlığı" olarak anılmıştır. bu abluka sadece kıtlıkla sonuçlanmadı, aynı zamanda abluka sonrası kolera salgını da çıktı ve dünya sağlık örgütü, yemen'de koleraya yakalanan insanların sayısının 500.000'i bulduğunu açıkladı.

i̇ç savaş ve sonrası
yemen i̇ç savaşı başladıktan 1 hafta sonra başını suudi arabistan'ın çektiği afrika'dan ve orta doğu'dan 9 ülke koalisyon oluşturarak savaşı abdurabbu mansur el-hadi lehine bitirmek için yemen'e askeri müdahaleye başladı. askeri müdahale "kararlı fırtına harekâtı" kod adıyla duyuruldu. harekâtı veliaht prens muhammed bin selman yönetirken, harekât içinde suudi arabistan hava kuvvetleri ve suudi arabistan deniz kuvvetleri de yer aldı. birçok hava saldırısı yapıldı, deniz ablukası başlatıldı ve aynı zamanda yemen'e birlik çıkarıldı. husiler hedef alındı. bu müdahalenin sonucunda kadın ve çocukların dahil olduğu binlerce sivil öldürüldü. suudi arabistan, 5 kasım 2017 itibarıyla amerika birleşik devletleri'nden yardım alarak ablukayı daha ölümcül bir hâle getirdi. abluka sadece yiyecek için işlemedi, suudi kuvvetler limanlarda ilaçlara dahi el koymaya başladı.

genel olarak yemen'de kullanılabilir su, yiyecek; sağlık malzemesi sıkıntısı yaşanmaktadır. birçok kurumun baskısı sonucu suudi arabistan 274 milyon dolar yardımda bulunacağını açıklamıştır fakat bu sözü tutmamıştır.

üçüncü ülkelerin ablukadaki rolü
amerika birleşik devletleri başkanı donald trump, 2017 yılında yemen'e yardımların gitmesini gerektiğini söylemiştir fakat bunun yanında amerika birleşik devletleri, suudi öncüllü koalisyonun 2015 yılından beri yaptığı bütün hamleleri desteklemiştir. amerikan ordusunun suud ordusu ile ortak bir ağ oluşturması sağlanmış, suudi arabistan'a bu sayede istihbarat ve lojistik desteği sağlanmıştır. amerika birleşik devletleri deniz kuvvetleri ablukayı daha sıkı hâle getirmek için savaş gemileri göndermiştir. uluslararası af örgütü bu gelişmelerin ardından suudi arabistan'a silah satan amerika birleşik devletleri'ne ve birleşik krallık'a bu satışları durdurma çağırısında bulunmuştur.

birleşik krallık hükûmeti suudi arabistan'ın uygulamış olduğu bu ablukayı açık şekilde desteklemiştir. ablukanın başlangıcında birleşik krallık dışişleri bakanı olan philip hammond, birleşik krallık'ın suudi arabistan'a tedarik etmiş olduğu savaş uçaklarının ve silahlarının kullanıldığını kabul etti ve ötesinde gerek görülmesi durumunda daha fazlasını satabileceklerini açıkladı. 2018 yılında birleşmiş milletler temsilcileri birleşik krallık'a yemen'de kullanılabilecek silahların suudi arabistan'a satılmaması çağrısında bulundu. guardian muhabiri aaron merat, birleşik krallık'ın suudi arabistan'a sadece silah veya uçak tedarik etmediğini, aynı zamanda suudi arabistan'ın savaşı devam ettirebilmesi için suud askerine gerekli askeri eğitimi verdiğini de söylemiştir.

birleşmiş milletlerin çağrıları
agence france-presse'e göre birleşmiş milletler, ablukanın kaldırılması için suudi arabistan öncülüğündeki koalisyona çağrıda bulundu. dünya sağlık örgütü, yemen'in 13 bölgesinde difteri hastalığının yayılmaya başladığını açıkladı. bu tepkilerin ardından suudi arabistan liman ablukasının bir aylığına kaldırılacağını açıklamıştır fakat yemen için önemli olan limanlardan hudeyde limanı'na hiçbir gemi yanaşmamış veya yanaştırılmamıştır. uluslararası hukukta da suudi arabistan'ın yaptığının karşılığı olmadığı vurgulanmakta, suudi arabistan'ın uluslararası hukuku ihlal ettiği belirtilmektedir.

kaynakça

yemen krizi
2015'te yemen
yemen i̇ç savaşı
ablukalar
amerika birleşik devletleri'nin işlediği savaş suçları
suudi arabistan'ın işlediği savaş suçları
birleşik krallık'ın işlediği savaş suçları