Woeser

woeser (diğer yazılış öser; tam ismi: tsering woeser; , han ulusu ismi chéng wénsà 程文萨) (d. 1966 lhasa), tibet asıllı çinli aktivist, yazar ve şair.

biyografi
woeser  1966 yılında lhasa’da dünyaya geldi.  dedesi  kuomintang milliyetçi ordusunda, babası ise halk kurtuluş ordusunda subaydı.
henüz küçük bir çocukken ailesiyle birlikte sichuan eyaletinin kham bölgesine yerleşti. 1988 yılında çengdu’da bulunan güneybatı milliyetler üniversitesinin çin edebiyatı bölümünden lisans derecesiyle mezun oldu. daha sonra kardze ve lhasa’da muhabir olarak çalıştı. tibet hakkında yazan ve ulusal olarak ünlü olan yazar wang lixiong ile evlendi.  sınır tanımayan gazeteciler örgütününe göre woeser, ‘’’çince eserler üreten nadir tibetli yazar/şairlerden birisidir.’’’ as the government refused to give her a passport, she sued the authorities.

kariyeri
woeser ‘’tibet’ten notlar’’ (i̇ng:notes on tibet (西藏笔记; xīzàng bǐjì) kitabının yazarıdır. tibet enformasyon ağı (tibet information network ‘tin’), kitabın eylül 2003 tarihinde hükûmetce yasaklandığının isimsiz bir kaynaktan öğrenildiğini yayınladı.
temsil edilmeyen halklar ve milletler organizasyonu’na göre sözde kitabın yasaklanmasından kısa süre sonra, woeser kovuldu ve çalışmak için gerekli olan yazar statüsünü kaybetti. özgür asya radyosu yazarın iki ayrı bloğa şiir ve makale yazmaya devam ettiğini bildirdi. bunlardan birincisi genellikle tibetlilerin ziyaret ettiği maroon map (绛红色的地图, oser.tibetcul.net), diğeri ise han çinlilerinin kullandığı woeser blog (blog.daqi.com/weise)’’dur. radyoya göre her iki blog da 28 temmuz 2006’da hükûmetce kapatıldı. yasağa gerekçe olarak ise woeser’in  14. dalay lama’ya doğum günü mesajı gösterildi. woeser bu yasaktan sonra yazmaya ve konuşmaya devam edeceğini açıkladı.
2008 tibet olayları esnasındai woeser ve eşi gazetecilere verdikleri demeçten ötürü ev hapsinde tutuldu. aralık 2008’de woeser ve eşi charter 08 (8.sözleşme) için ilk imzaları atan 303 kişinin arasındaydı. devamında bu sözleşmeyi binlerce kişi imzalamıştır. charter 08’in yazarı olan lui xiaobo on yıl hapis cezasına çarptırıldı ve 2010 nobel barış ödülü’ne layık görüldü. 2009 temmuz’unda woeser ve eşi gözaltına alınan uygur asıllı ekonomi profesörü i̇lham tohti’nin serbest bırakılması için düzenlenen imza kampanyasına katıldılar. 2011 yılında prens claus ödülü’ne layık görülen woeser’in ödülü alması hollanda büyükelçiliğince yasaklandı.

tsering woeser, zhao erfeng tarafından yapılanların zulüm olduğunu, zhao’nun bölgeyi ‘’protestoları vahşice durdurmak maksadıyla işgal ettiğini’’ söyleyerek 1905 tibet i̇syanını savundu.

ödülleri
2007,  norveç yazarlar birliği – i̇fade serbestliği ödülü 
2007, tibet gazeteciler cemiyeti , konuşma özgürlüğü ödülü 
2010, uluslararası kadın medyası vakfı  - gazetecilik cesaret ödülü
2011, prens claus ödülü, tema ‘’tabuları yıkmak’’(i̇ng: breaking taboos)
2013  uluslararası cesur kadınlar ödülü

eserleri
 xīzàng zài shàng 《西藏在上》(yaşayan tibet) (xining, qīnghǎi rénmín chūbǎnshè 青海人民出版社 1999), (woeser'in ilk şiir kitabı)
 xīzàng bǐjì 《西藏笔记》(tibet’ten notlar) (guangzhou, huāchéng chūbǎnshè 花城出版社 2003), isbn 7-5360-3831-3. tayvan basımı: míng wéi xīzàng de shī 《名为西藏的诗》 (tayvan, dàkuài wénhuà 大块文化 2006), isbn 986-7291-90-5.
 jiànghóngsè de nímǎ cìrén 绛红色的尼玛次仁, in: mǎ míngbó 马明博, xiāo yáo 肖瑶 (eds.): wénhuà míngjiā huà fóyuán 文化名家话佛缘 (pekin, zhōngguó dàng'àn chūbǎnshè 中国档案出版社 2004), isbn 7-80166-415-9.
 jiànghóngsè de dìtú 《绛红色的地图》 (taiwan, shíyīng chūbǎnshè 时英出版社 2003), isbn 986-7762-04-5; (pekin, zhōngguó lǚyóu chūbǎnshè 中国旅游出版社 2004), isbn 7-5032-2247-6.
 bākuò jiē de cāngsāng 八廓街的沧桑, in: jīn zhìguó 金志国 (ed.): xīzàng dāngdài lǚxíngjì 西藏当代旅行记 (lhasa, xīzàng rénmín chūbǎnshè 西藏人民出版社 2004), isbn 7-223-01587-x.
 shājié. sishi nian de jiyi jinqu《杀劫》(unutulmuş hafıza. kültürel devrim esnasında tibet) (tayvan, dàkuài wénhuà 大块文化 2006), isbn 986-7291-84-0.
 tibet's true heart. selected poems. dobbs ferry, new york, 2008 (ragged banner press exzerpts ), isbn 978-0-9816989-0-8. poems by woeser (weise), translated by a. e. clark, review 10−10−2008  (highpeakspureearth.com) review 10−10−2008 (savetibet.org)
 "tibet on fire" (tibet ateş i̇çinde), 2016 isbn 9781784781538
dış bağlantılar
"they have guns, and i, a pen": highly valuable new source on the tibetan rebellion (tibet i̇syanı hakkında değerli bir kaynak) (i̇ngilizce)
woeser'in blogu  
high peaks pure earth (yüksek zirveler, saf dünya)  (i̇ngilizce)
woeser röportajı, tibet yazıları'' (i̇ngilizce)
 woeser ve tibet'in hikayesi (i̇ngilizce) 
woeser hakkında bir i̇nceleme yazar: wang lixiong (i̇ngilizce)
woeser hakkında makale  dreaming lhasa filmi hakkında. (i̇ngilizce)
 yalnız bir tibetli'nin sesi - woeser  (i̇ngilizce)
pen.org tsering woeser makalesi  (i̇ngilizce)
woeser ve lixiong röportajı  nybooks.com (i̇ngilizce)
uluslararası kadın medyası vakfı web sitesi  tsering woeser (i̇ngilizce)

kaynakça

1966 doğumlular
yaşayan insanlar
lhasa doğumlular
çinli şairler
20. yüzyıl çinli yazarları
21. yüzyıl çinli yazarları
çinli gazeteciler
doğum tarihi bilinmeyenler
uluslararası cesur kadınlar ödülü sahipleri