Vasil Kınçov

vasil kanchov veya vasil kınçov (d. 26 temmuz 1862; vratsa, bulgaristan - ö. 6 şubat 1902; sofya, bulgaristan), bulgar öğretmen, siyasetçi, coğrafyacı, yazardır ve 1902 yılında bulgaristan milli eğitim bakanlığı yapmıştır. aynı yıl, bir öğretmen tarafından makamında öldürülmüştür. 1892/93 eğitim yılında selanik bulgar erkek lisesi'nin müdürlüğünü yapmıştır ve aynı okulda kimya öğretmeni olarak çalışmıştır.

hayatının erken dönemi ve eğitim 
vasil kınçov, 1862 yılında i̇vraca, bulgaristan'da doğdu. sekizinci sınıfı tamamlamasının ardından belediyenin sağladığı bursla lom lisesi'nde eğitim gördü, üstün başarıyla mezun oldu (1884) ve muallimlik yapmak üzere memleketine döndü. ertesi yıl kimya okumak üzere devlet bursuyla rusya (harkiv) harkov'a gitti. fakat sırp-bulgar savaşı (14 kasım 1885) patlak verince eğitimini yarıda kesti ve gönüllü olarak orduya katılmak niyetiyle ülkesine döndü. kısa süren savaştan sonra kimya teknolojisi alanında eğitim görmek için almanya'ya gitti. ama 1888 yılında romatizma hastalığının tedavisi için tirol'e gitmesi üzerine burs hakkını kaybetti ve mezun olamadı.

kariyeri

sofya'da kısa süre öğretmenlik yaptıktan sonra 1888'in eylül ayında, o dönemde osmanlı toprakları sınırlarında bulunan selanik'e gitti. sonraki yıllarda, merkezi i̇stanbul ortaköy'de bulunan bulgar eksarhlığı'nın himayesinde makedonya'da yürütülen bulgar eğitim ve aydınlanma davasında faal olarak rol üstlendi.

selanik bulgar erkek lisesi'nde kimya öğretmenliği yaptı (1888–1891), sonrasında serez bölgesindeki bulgar okullarının müdürü olarak tayin edildi (1891). 1892/1893 eğitim yılında selanik bulgar erkek lisesi'nin müdürlüğüne getirildi. burada, bulgar kız lisesi'nde öğretmen olan hristina baltacieva ile evlendi.

vasil kınçov, öğretmenliğinden arta kalan zamanda makedonya'yı dolaşmaya başladı. ziyaret ettiği yerlerin etnografyasını, tarihini, cografyasını ve sosyal hayatını gözlemledi ve bu gözlemlerinden bilgiler derledi. yaptığı bu araştırma ve faaliyetler eksarh yosif i'in dikkatini çekti. eksarh yosif, saha çalışmalarında kolaylık sağlanması amacıyla kınçov'u makedonya bölgesindeki bütün bulgar mekteplerinden sorumlu başmüfettiş görevine getirdi. müfettişlik görevi kınçov'a daha çok araştırma yapma imkanı sağladı.

dolaştığı yerleşimlerle ilgili veri topladı, gözlemler yaptı ve yazdıklarını vakit kaybetmeden çeşitli dergilerde ve gazetelerde insanların ve bilimin hizmetine sundu.

1897 yılında başmüfettişlik görevinden istifa etti ve ülkesine döndü, başkente yerleşti. bulgaristan'da, siyasetin istikrara kavuşamadığı bir dönem yaşanıyordu. i̇lerici liberal parti'nin (progresivnoliberalna partiya) teklifi üzerine kınçov, partiye katıldı. 1899 ve 1901 seçimlerinde vraça (vratsa)'dan milletvekili seçildi, bir süre meclis başkanvekilliği yaptı. bu sırada üyesi olduğu, daha sonra bulgar bilimler akademisi'ne dönüşecek olan kurumun çalışmalarına destek verdi. 

1902'in hemen başında dr. stoyan danev'in kurduğu kabinede milli eğitim bakanlığı görevine getirildi. vasil kınçov, bulgar toplumu için çok şey ifade ediyordu. kabineye katılmasının ardından başbakan, "kabine daha büyük ağırlık kazandı," diyerek kınçov'a dikkat çekti. 
bakan koltuğuna oturmasından bir ay bile geçmemişken, henüz 39 yaşındayken, güvenliğin bir boşluğundan istifade ederek makam odasına giren akli dengesi bozuk bir öğretmen tarafından kurşun yağmuruna tutularak hayatına son verildi.

çalışmaları ve eserleri

vasil kınçov, bu kısa ömrüne birçok eser ve çalışma sığdırdı. bir öğretmen ve müfettiş olarak sayısız hizmette bulundu. öğretmenliğinin yanı sıra makedonya'yı tüm yönleriyle, coğrafyasından sosyolojisine kadar gözlemledi, araştırdı ve yazdı. bu araştırmalarla ilgili 100 civarında dosyanın yalnızca küçük bir kısmını yayımlayabildi.

başlıca eseri makedonya. etnografya i statistika (makedonya'nın etnografyası ve i̇statiği, 1900), bölgede yaşayan bulgar unsurlarıyla ilgili ilk bütünsel istatistiktir. çok geçmeden bu kitap fransızca'ya da tercüme edildi. sadece kınçov'un kişisel gözlem ve tespitlerini değil, aynı zamanda konuya dair yapılmış çalışmalar ve yabancı seyyahların notlarını da içermesinden dolayı, bugün bile makedonya'yı araştıran herkesin ilk başvurduğu kaynak olma özelliğini taşır. 

vasil kınçov, makedonya'daki manastır, prespa, ohri, köprülü ve özellikle de üsküp gibi yerleşimlerle ilgili belgesel niteliği de taşıyan çalışmalar yaptı. bu eserler, yazarın yolculuk notları olarak da değerlendirilir. vasil kınçov'un neredeyse bütün araştırmaları makedonya bölgesini kapsamaktadır.

kitapları
 
orohydrography of macedonia 1911 ("орохидрография на македония").
the region of bitola, prespa and ohrid. travel notes.. 1890 ("битолско, преспа и охридско. пътни бележки").
the present and the past of the town of veles. 1892 ("сегашното и недавнашното минало на гр. велес").

anadolu seyahati

1899'un başında bulgarca bir derginin sağladığı maddi destekle i̇stanbul'a giden vasil kınçov, marmara'nın avrupa yakasını araştırmayı ve gözlemlemeyi planlıyordu fakat tam anlamıyla bir neden belirtmeden anılan bölgeye yapacağı ziyareti erteledi ve denizin anadolu yakasında manyas gölü civarında bulunan bulgar yerleşimleri dolaşmaya karar verdi.

9 gün süren seyahatinin neredeyse her anını yazdı. i̇lk önce i̇stanbul'dan mudanya'ya, sonra bursa'ya, ardından karacabey'e, bandırma'ya ve en son da gönen'e gitti, bulgar aileler ile görüştü, köylerin yapılarını inceledi, ibadethaneleri araştırdı. yazdıkları seyahatname diye adlandırabileceğimiz özellikleri taşıyordu. ve bu seyahatname, prof. dr. hüseyin mevsim tarafından dilimize kazandırıldı ve ilk baskısı yeditepe yayınları'ndan 2021 yılında yapıldı.

popüler kültürde
kınçov hakkında imro'nun kurucularından biri olan ivan hadzhinikolov, kanchov'un bir zamanlar makedonya'yı bulgarlaştırmak için selanik'e öğretmen olarak geldiğini iddia etti. hadzhinikolov, makedonya'nın uzun süredir bulgar olduğu ve makedon bulgarların uzun süredir bunun için çalıştıklarını söyledi.

ölümü 
vasil kanchov, 6 şubat 1902 yılında milli eğitim bakanlığı makamında akli dengesi bozuk, psikopat bir öğretmen tarafından kurşunlanarak öldürüldü.

başarıları 
antarktika'nın loubet sahili'ndeki kanchov zirvesi, adını vasil (kınçov) kanchov'dan almıştır.

galeri

ayrıca bakınız

 bulgaristan başbakanları listesi
bulgar yazarlar
bulgar siyasetçiler
1862 doğumlular
suikast sonucu ölenler

kaynakça

1902 yılında ölenler
1862 doğumlular
bulgar siyasetçiler
bulgar yazarlar