Eleanor Rosch

eleanor rosch (eskiden eleanor rosch heider, 1938)  berkeley'deki california üniversitesinde çalışan amerikalı bilişsel psikoloji profesörüdür . rosch kategorizasyon üzerine yaptığı çalışmalarla ve özellikle bilişsel psikoloji alanını derinden etkileyen prototip teorisiyle tanınır.

rosch, anlamsal kategorizasyon, kavramların zihinsel temsili ve dilbilim gibi konularda kapsamlı çalışmalar yürütmüştür. araştırma alanları arasında biliş, kavramlar, nedensellik, düşünme, bellek, kültürlerarası çalışmalar ve din psikolojisi yer almaktadır. din psikolojisi alanındaki yakın tarihli çalışmaları ile budizmin sonuçlarını ve batı dinlerinin modern psikoloji için düşünsel yönlerini göstermeye çalışmıştır.

i̇lk yılları ve eğitim hayatı 
rosch, i̇ngiltere'de i̇ngilizce öğretmeni bir baba ve mülteci bir rus annenin kızı olarak new york' ta doğmuştur. felsefe tezini reed college’da wittgenstein üzerine yazmış ve söylediğine göre bu durum onu felsefe okumaktan kurtarmıştır.

okuldan sonra, portland'da birkaç seneliğine sosyal hizmet uzmanı olarak görev yapmış ve daha sonra o zamanki sosyal i̇lişkiler departmanında klinik psikoloji okumak için harvard'a dönmüştür. devamında kategori oluşumu ile ilgili paradigma değiştiren tezini roger brown danışmanlığında sunmuştur. brown üniversitesi ve connecticut kolejindeki kısa görevlerinden sonra rosch, 1971'de berkeley'deki california üniversitesinin psikoloji bölümüne katılmıştır.

alan çalışmaları 
rosch, 1970'lerde papua yeni gine'deki dani halkı ile (eski eşi karl heider ile birlikte) yaptığı saha deneylerinden, insanların günlük bir nesneyi veya deneyimi kategorilendirirken, kategorilerin soyut tanımlarına, bir kategoriyi en iyi temsil eden nesne veya deneyim olarak düşündükleri şeye yani prototipine kıyasla daha az güvendikleri sonucuna varmıştır.

ayrıca rosch’un çalışması, dani dilinin i̇ngilizce’deki renklere karşılık kelimeler içermemesine rağmen (dani dili, bütün renkleri "açık, parlak" veya "koyu, soğuk" kategorisine ayıran, yalnızca iki renk niteliği kelimesi içermekte), dani halkının nesneleri renklere göre kategorize edebildiğini göstermiştir. temel nesnelerin kültürel farklılıkların da ötesinde olduğunu ve bu tür nesnelerin zihinsel olarak temsil edilme şeklini şekillendiren psikolojik bir çıktı olduğunu savunmuştur. farklı kültürlerdeki insanların, kategorilerin prototipleri farklılık gösterse bile, prototip kullanarak nesneleri kategorize etme eğiliminde oldukları sonucuna varmıştır.

rosch, bu prototip (sandalye) ve ikincil terimlere (uzun siyah deri sandalye) dayalı olarak nesnelerin taksonomik analizine ilişkin çok sayıda bilimsel çalışmaya katkıda bulunmuştur. ayrıca ikincil terimlerin aşırı kullanımının züppelik ve elitizm tutumuna bağlanabileceği sonucuna varmıştır.

rosch’un çalışmaları, nesne kategorizasyonlarına dayanarak bilgisayarlara insanların anında algıladığı ve yorumladığı temel sahneleri tanımayı öğretmek üzerine çalışan, bilgisayar görüşü ve derin öğrenme araştırmacısı aude oliva tarafından sık sık referans alınmıştır.

yayınları

kitapları 

 1978 (with lloyd, b., eds). cognition and categorization. hillsdale nj: lawrence erlbaum associates.
 1991 (with francisco varela and evan f. thompson). the embodied mind. mit press.

kitap bölümleri 

 1973, "on the internal structure of perceptual and semantic categories." in t. moore (ed.), cognitive development and the acquisition of language, new york: academic press, 1973.
 1974, linguistic relativity. in: e. silverstein (ed.) human communication: theoretical perspectives, hillsdale, nj: lawrence erlbaum.
 1977, "human categorization" in warren, neil, ed., advances in cross-cultural psychology 1: 1-72. academic press.
 1983, "prototype classification and logical classification: the two systems" in scholnick, e., new trends in cognitive representation: challenges to piaget's theory. hillsdale, nj: lawrence erlbaum associates: 73-86

makaleler

kategorizasyon ve prototip teorisi 

 
 
 1975, "cognitive representation of semantic categories," journal of experimental psychology 104(3): 192-233.

din psikolojisi

ödüller ve takdirler 
rosch, bilişsel bilimler derneği'nin bir üyesidir. dalai lama ile birkaç tartışmada arabuluculuk yapmıştır.

ayrıca bakınız 

 kategorizasyon
 bilişsel bilim
 somutlaşmış zihin
 grand valley dani dili
 interobject
 prototip teorisi

kaynakça

dış bağlantılar 

 faculty page for eleanor rosch  at the department of psychology at the university of california, berkeley
 eleanor rosch's web page on pitt's information science hall of fame 

category:kadın bilişsel bilimciler
category:bilişsel bilimciler
category:bilişsel psikolog
category:psikolog
harvard üniversitesinde öğrenim görenler
kaliforniya üniversitesi, berkeley öğretim üyeleri
category:sosyal biliş
category:din psikolojisi