Vahid Çabuk

vahid çabuk (1946, i̇skenderun, hatay - 2000, i̇stanbul) türk akademisyen, ansiklopedist, tarihçi, edebiyatçı ve yazar.

yazdığı eserler ve makalelerle türk tarih ilmine büyük katkıda bulunmuştur. osmanlıca eserleri günümüz türkçesine kazandırarak, tarih sevenlerin ve tarihçilerin hizmetine sunmuştur. bu eserlerden başlıca; solakzade tarihi, peçevi tarihi ve dr. fahri çetin derin hocası ile beraber çevirisini yaptığı mecmua-i tevarih eserleridir. osmanlı tarihi ile ilgili yazdığı iki padişah; iv. murad ve ii. abdülhamid biyografisi bulunmaktadır. meb i̇slam ansiklopedisi'nde tashih memurluğundan yayım müdürlüğüne kadar yükselerek ansiklopedinin tamamlanmasını sağlamıştır. buradaki mesaisinde döneminin büyük bilim adamları olan halil i̇nalcık, fuat köprülü, şehabettin tekindağ ile yayın kurulunda ansiklopedi maddelerinin hazırlanmasına katkıda bulunmuştur. i̇slam ansiklopedisi'ndeki görevinden sonra i̇stanbul üniversitesi tarih bölümü yeniçağ kürsüsüne öğretim görevlisi olarak atanan vahid çabuk, tarih bölümünde osmanlıca ve i̇nkılap tarihi dersleri vermiştir. 2000 yılında akciğer kanseri sonucu ölmüştür. evli ve üç çocuk babası olan çabuk, arapça, fransızca ve farsça dillerini bilmektedir.

“kürsüsüz profesör” olarak tanınıyordu. 1946-2000 tarihleri arasında yaşadı. hatay ilinin i̇skenderun ilçesine bağlı, eski adı cebike yeni adı düğünyurdu olan küçük bir köyde dünyaya geldi.

eğitim hayatı
12 yaşında ilkokula i̇skenderun'da başladı. liseyi i̇skenderun lisesi'nde bitirdi. i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesi tarih bölümüne 1967'de başladı. milli eğitim bakanlığı tarafından yayımlanan i̇slam ansiklopedisi'nin müdürü prof.dr.tahsin yazıcı  tarafından 1968 yılında fiilen tashih memuru olarak atandı. bu memurluğa atanmasında osmanlıca hocası dr. fahri çetin derin'in desteğini görmüştür.  1971'de tarih bölümünden mezun olmuştur. yüksek lisansını ve doktorasını aynı üniversitede tamamlamıştır.

edebi kişiliği
göçer toprağa düştü romanı, hatay-i̇skenderun'a bağlı cebike köyünün kuruluşunu, göçerlerin bölgeye yerleşmesi üzerinden anlatmaktadır. konar-göçer ailelerin, mecburi iskana tabi olmaları ve böyle bir iskan mecburiyeti karşısında, çadırlarından taş eve geçişleri, yerleşik düzenin ortaya koyduğu problemler üzerine yazdığı sosyal bir roman çalışmasıdır.

kitapları  
 osmanlı tarihinden fıkralar, i̇stanbul, 1. baskı 1974 (emre yayınları, i̇stanbul, 2. baskı 2006)
 tiryaki hasan paşa'nın gazaları ve kanije savunması, tercüman yayınları 1001 temel eser, i̇stanbul, 1978) (hazırlayan)
 divan-ı muhibbi, 3 cilt, kanuni sultan süleyman. (tercüman yayınları 1001 temel eser, i̇stanbul, 1980) (hazırlayan)
 âlimler ve sanatkârlar, ahmet refik. (türkiye cumhuriyeti kültür ve turizm bakanlığı yayınları, ankara, 1. baskı 1980, 2. baskı 1981) (hazırlayan)
 peçevi tarihi, peçevi i̇brahim efendi. (enderun kitabevi, i̇stanbul, 1980) (dr. fahri çetin derin ile beraber hazırlayan)
 mecmua-i tevarih, hafız hüseyin ayvansarayi. (i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesi yayınları, i̇stanbul, 1985) (dr. fahri çetin derin ile beraber hazırlayan)
 tarih-i hind-i garbi veya hadis-i nev (a history of the discovery of america), kültür ve turizm bakanlığı yayınları, the historical research foundation, i̇stanbul research center, ankara, 1987 (hazırlayan, isimsiz)<br/
 otoman empire in drawings, kültür ve turizm bakanlığı yayınları, the historical research foundation, i̇stanbul research center, ankara, 1987) (hazırlayan, isimsiz)
 tarih-i feth-i şiklos i̇stolni belgrad (süleymanname), kültür ve turizm bakanlığı yayınları, the historical research foundation, i̇stanbul research center, ankara, 1987) (hazırlayan, isimsiz)
 otoman empire in miniatures, kültür ve turizm bakanlığı yayınları, the historical research foundation, i̇stanbul research center, ankara, 1988) (hazırlayan, isimsiz)
 köprülüler, türkiye cumhuriyeti kültür ve turizm bakanlığı yayınları, i̇stanbul, 1988)
 kitab-ı bahriye, 4 cilt, piri reis. (kültür ve turizm bakanlığı yayınları, the historical research foundation, i̇stanbul research center, ankara, 1989) (osmanlıca transkripsiyon ve "günümüz türkçesiyle" bölümünde hazırlayan)
 solakzade tarihi, 2 cilt. (türkiye cumhuriyeti kültür ve turizm bakanlığı yayınları, ankara, 1989) (hazırlayan)
 tarihimizde vakıf kuran kadınla hanım sultan vakfiyeleri,  deeds of trust of the sultans womenfolk - actes de fondation de sultane hanım, (tarihi araştırmalar ve dokümantasyon merkezleri kurma ve geliştirme vakfı, i̇stanbul, 1990) (türkçe transkripsiyon)
 i̇slam ansiklopedisi i̇ndeksi, türk tarih kurumu yayınları, ankara, 1994 (hazırlayan)
 sultan dördüncü murat han, sebil yayınları, i̇stanbul, 1995)
 göçer toprağa düştü, sebil yayınları, i̇stanbul, 1995 (roman)
 osmanlı teşkilat ve siyaset kültürü, emre yayınları, i̇stanbul, 1996)
 antakyalı yahya efendi divançesi, hatay folklor ve sanat derneği, antakya, 1996
 osmanlı siyasi tarihinde sultan ii. abdülhamid han, emre yayınları, i̇stanbul, 1. baskı 1998, 2. baskı 2001, 3. baskı 2002
 kuruluşundan cumhuriyete büyük osmanlı tarihi, 10 cilt, emre yayınları, i̇stanbul, 1. baskı 1999, 2. baskı 2002)
 hedefteki sultan ii. abdülhamid (bir siyasi tarih denemesi, truva yayınları, i̇stanbul, 1. baskı, 2. baskı 2004
 yasakların sultanı dördüncü murat, emre yayınları, i̇stanbul, 2005

kaynakça 

1946 doğumlular
2000 yılında ölenler
i̇skenderun doğumlular
i̇stanbul'da ölenler
i̇stanbul üniversitesi edebiyat fakültesinde öğrenim görenler