Vasos Lissaridis

vasos lissaridis (yunanca: βάσος λυσσαρίδης, 13 mayıs 1920, lefkara - 26 nisan 2021, lefkoşa), kıbrıslı rum doktor ve siyasetçi. 1985-1991 yılları arasında kıbrıs cumhuriyeti temsilciler meclisi başkanı olarak görev aldı ve edek partisinin kuruluşunda yer aldı. eoka'da aktif rol oynayan lissaridis, kıbrıs cumhuriyeti cumhurbaşkanı ve başpiskopos iii. makarios'un da kişisel doktorluğunu yaptı.

i̇lk yılları ve eğitimi 
vasos lissaridis, 13 mayıs 1920'de britanya kıbrısı'nın larnaka kazası'na bağlı lefkara köyünde doğdu. pancyprian gymnasium'da eğitim gördü ve ardından atina üniversitesi'nde tıp eğitimi aldı.

kariyeri 
adanın 1960'ta bağımsızlığını ilan etmesinden bu yana kıbrıs cumhuriyeti siyasetinde önemli bir figür oldu. lissaridis, enosis için kampanya yürüttü ve i̇ngilizlere karşı silahlı anti-kolonyal mücadelede eoka'da aktif rol aldı. kıbrıs'ın bağımsızlığının kararlaştırıldığı 1959 zürih ve londra antlaşmaları'nda kıbrıs rum heyetinde eoka'yı temsilen yer aldı. türkiye'nin askeri-siyasi varlığını meşrulaştırdıklarını ve birleşik krallık ve türkiye tarafından sömürülecek çıkmazlara yol açtıklarını savunarak, tasos papadopulos ile birlikte londra ve zürih anlaşmalarına karşı oy kullandı. 1960 yılında kıbrıs cumhuriyeti'nin ilk parlamento seçimlerinde yurtsever cephe adayı olarak lefkoşa seçim bölgesinden ilk kez milletvekili seçildi ve bu görevini 2006 yılına kadar sürdürdü. 1969 yılında kıbrıs'ın ilk sosyalist siyasi partisi olan edek'i kurdu. nelson mandela, yaser arafat, fidel castro ve josip broz tito gibi diğer sömürge karşıtı veya solcu politikacılar ile yakın bağlantılar kurdu.

lissaridis, başpiskopos iii. makarios ile güçlü bir ittifak kurarak, kilit olaylarda önemli bir rol oynadı ve kendi silahlı grubuna komuta etti. silahlı grup, 1963-1964'teki kıbrıslı türk ve rumlar arasındaki çatışmalar sırasında girne dağları'nda kıbrıs türkleri ve türk subaylara, 1971-1974 arasında ise eoka-b'ye karşı savaştı. ayrıca makarios'un özel doktoru olarak da görev yaptı. 1972'de yunanistan'daki cunta rejimine karşı kullanılmak üzere patlayıcı madde satarken almanya'da gözaltına alındı ve cumhurbaşkanı makarios'un müdahelesiyle serbest bırakıldı.

15 temmuz 1974 darbesine karşı direnişe önderlik etti. bunun sonucunda 30 ağustos 1974'te edek partisi gençlik sekreteri şair doros loizou'nun öldürüldüğü bir suikast girişiminin hedefi oldu. lissaridis, 30 aralık 1985'te beşinci parlamento dönemi için kıbrıs cumhuriyeti temsilciler meclisi başkanlığına seçildi ve adaylığı edek ile di̇ko üyeleri tarafından desteklendi. meclis başkanlığını 1991 yılına kadar sürdürdü. daha sonra 1991, 1996 ve 2001 parlamento seçimlerinde tekrar milletvekili seçildi. 2006 seçimlerinde aday olmamaya karar verdi. milletvekili olarak, seçim komitesi ve meclis usul kurallarına ilişkin geçici parlamento komisyonu üyesi olarak görev yaptı. 1983, 1988 ve 1998 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday oldu fakat her seferinde %10 oy oranından fazlasını alamadı.

lissaridis, kıbrıs sorunu konusunda katı bir tavır sergiledi ve müzakerelerin temeli olarak olası "iki bölgeli ve iki toplumlu federasyon modeline" şiddetle karşı çıktı ve böyle bir federasyonun ırkçılığın tam da tanımı olarak tanımladı. ayrıca, i̇ngilizler anlaşmazlıkta yunan yanlısı bir rol üstlenmeye başlamadıkça, adadaki birleşik krallık egemenlik haklarının sona ermesini ve ağrotur ve dikelya askeri üslerinin tahliyesini savundu. pkk'nın 1984'te türkiye'de saldırılara başlamasından kısa bir süre sonra lissaridis tarafından trodos dağları'nda ilk pkk kamplarının kurulduğu ileri sürüldü. ayrıca 2010 yılında açılan i̇ngiliz gizli arşivlerinde lissaridis'in asala'nın 1970 ve 1980'li yıllarda türk diplomatlara yönelik saldırı ve suikastlarda rol aldığı belirtildi.

özel hayatı ve ölümü 
1963'ten 2019 yılında ölümüne kadar amerikalı barbara cornwall ile evli kalan lissaridis'in hiç çocuğu olmadı. şiir ve resim ile ilgilenen lissaridis, i̇ngilizce ve fransızca bilmekteydi. 26 nisan 2021'de lefkoşa'daki evinde solunum yetmezliği nedeniyle 100 yaşında hayatını kaybetti. 5 mayıs 2021'de strovolos'taki aya sofya kilisesi'nde düzenlenen cenaze töreninin ardından lefkoşa'nın panagia semtindeki constantinou ve elenis mezarlığına eşinin yanına defnedildi.

kaynakça 

kıbrıs rumu siyasetçiler
1920 doğumlular
2021 yılında ölenler
100 yaş üstü kişiler
kıbrıs rumu iş insanları
larnaka doğumlular
lefkoşa'da ölenler
eoka mensubu kişiler
atina üniversitesinde öğrenim görenler
temsilciler meclisi (kıbrıs cumhuriyeti) başkanları
solunum yetmezliğinden ölenler
temsilciler meclisi (kıbrıs cumhuriyeti) üyeleri