Medeni Bilgiler

vatandaş için medeni bilgiler, medeni bilgiler veya yurttaşlık bilgileri, 1930 yılında afet i̇nan'ın adıyla basılan, mustafa kemal atatürk'ün yazımında bizzat yer aldığı iki ciltlik yurttaşlık bilgisi kitabı. 

eser, talim ve terbiye dairesinin kararı doğrultusunda 1931 yılından itibaren ortaokullarda ve liselerde ders kitabı olarak okutulmuştur. 

birinci cilt, ilk baskılarında afet hanım adıyla basılmış olsa da büyük ölçüde atatürk’ün düzeltmelerini içermesi ve bir çok bölümü kendi el yazısıyla kaleme almış olması nedeniye literatürde "atatürk’ün yazdığı kitap" olarak ifade edilir ve güncel baskılarında çoğunlukla mustafa kemal atatürk adıyla basılır. i̇kinci cilt ise o devirde kütahya mebusu olan recep bey tarafından yazılmış ve recep bey adıyla basılmıştır.

eserin hazırlanması ve basılması 
eserin birinci cildi, o sırada  ankara musiki muallim mektebinde tarih ve yurt bilgisi öğretmeni olan afet hanım'ın 1929-1930 arasında atatürk tarafından kaleme alınan belgelere dayanarak hazırladığı ve daha önce broşür olarak yayımlanan yurt bilgisi ders notlarından oluşur.

kitaptaki fikirler "atatürk’ün sofrası”nda ve çevresinde yer alan kişiler tarafından ortaya atılıp tartışılan konulardır. afet hanım tartışılanları not almış,  atatürk'ün isteği üzerine fransız lisesi'nde okuduğu i̇nistruction civiluque adlı fransızca kitaptan çeviriler yapmıştı.  cumhurbaşkanlığın genel sekreteri tevfik bey ise benzer konularda almanca'dan çeviriler yapmış; ayrıca atatürk kendisinin  fransızca ve türkçe’den okuduğu konuları afet i̇nan’a ya da genel sekreterine not ettirmişti.

ders notları, tüm bu notlar ve çeviriler bir araya getirilerek hazırlandı ve 1929 yılında "türk çocuklarına yurt bilgisi notları” adıyla yayımlandı. 1930'da ise  i̇ntihap, askerlik vazifesi, şirketler ve bankalar, vergi bilgisi konularında ayrı ayrı dört kitapçık hazırlanıp i̇stabul'da basıldı. bu kitapçıkların tamamı birleştirilerek "vatandaş i̇çin medeni bilgiler"  (1930) adlı 141 sayfalık bir kitap olarak milliyet matbaası tarafından basıldı.  satış gelirleri himaye-i etfal cemiyeti'ne bırakıldı. 

mustafa kemal atatürk, 1931'de başvekil i̇smet paşa'ya  cumhurbaşkanı sıfatıyla   bir yazı göndererek yurttaşlık bilgisi dersi için iki ciltlik bir kitabın basımını istedi.   daha çok  teorik bilgiler içeren birinci cilt, afet hanım'ın yurt bilgisi ders notlarından oluşacak;  türkiye cumhuriyeti’nin devlet teşkilatının işleyişi, vatandaşların  hak ve ödevleri;  haklarını nasıl kullanacakları, ödevleri nasıl yerine getireceklerini ele alan ikinci cilt ise kütahya  mebusu recep bey tarafından yazılacaktır.  

kitap böylece, maarif vekaleti talim ve terbiye dairesi’nin 7.9.1931 tarih ve 2917 numaralı emriyle 40 bin adet basılmıştır. 1931'deki baskısında i̇ntihab- vergi-askerlik konuları ilave edilerek genişletilen kitap, 1932'de 191 sayfa, 1933'te 302 sayfa olarak basıldı.  

kitap 1969, 1988 yıllarında medeni bilgiler adıyla yeniden basıldı. afet i̇nan, 1998'de atatürk’ün 30. ölüm yıldönümünde esere atatürk’ün kaleme aldığı belgeleri eklemiş ve kitap “medeni bilgiler ve atatürk’ün el yazıları” adı ile türk tarih kurumu tarafından yeniden basılmıştır.

bölümleri 

 millet 

 devlet
 cumhuriyet
 türkiye’de cumhuriyet nasıl oldu?
 i̇lk hak, i̇lk vazife ve hak ile vazifenin münasebeti
 vatandaşa karşı devletin vazifeleri

 hürriyet, bağlılık 
 çalışmak meslek
 vatandaşın devlete karşı başlıca vazifeleri
 i̇ntihap 
 vergi hakkında umumî bilgiler
 askerlik vazifesi
 i̇ntihap 
 vergi
 askerlik 
 hürriyet

kaynakça 

mustafa kemal atatürk kitapları
1931 kitapları