İoannis (aziz)

şamlı i̇oannis veya şamlı yuhanna (, i̇oannis o damaskinos; ; ), doğu dünyasında tanınan adıyla yuhannâ ed-dımaşkî (; ala-lc: yūḥannā ad-dimashqī) (şam, 675/676 – mar saba, kudüs, 4 aralık 749), suriyeli hristiyan aziz, teolog, kilise babası ve kilise doktoru.

şamlı yuhanna, bizans döneminin en büyük teologlarından biri olarak kabul edilir. yortusu katolik ve ortodoks kiliselerinde aynı günde, öldüğü gün olan 4 aralık’tadır.

hayatı 
şamlı yuhanna, 7.yy’da şam’da varlıklı bir süryani hristiyan ailesinde doğmuştur. büyükbabası, mansur, bölgede i̇mparator heraklius için vergi toplayıcılığı yapmaktaydı. 635 yılında şehir müslüman araplar tarafından ele geçirildiğinde birçok diğer hristiyan memur gibi o da yeni yönetimde görevini korumuştur. yuhanna, kudüs’te bir keşiş olmadan önce emevîler hilâfeti’nin sarayında kıdemli bir memur olarak çalışmıştır.

eserleri 
muhtemelen arapça ve süryaniceye hakim olmasına rağmen, eserlerini yunanca yazmıştır. kendisine atfedilen 150’ye yakın eser vardır. teoloji, ahlak, riyazet ile ilgili eserler yazmıştır. vaazlar ve çok şiirler de bırakmıştır.

dogmatik kitapları 
743’te yazdığı bilginin kaynağı, başyapıtıdır. dogmatik bir eser olup üç bölüme ayrılmıştır:

 “felsefi bölümler” çoğunlukla “diyalektik” olarak da bilinirler. çoğunlukla mantık ile ilgilidir, temel amacı okuyucuyu kitabın geri kalanına hazırlamak içindir.
 “sapkınlıklar” bölümünde i̇slam birkaç sayfada bir hristiyan sapkınlığı olarak yer almaktadır. i̇slam hakkında hristiyan yazınındaki ilk kaynaklardan birisidir.
 “ortodoks inancının tam anlatımı” kilise babaları’nın dogmatik yazılarının bir sentezidir (özellikle de; i̇skenderiyeli athanasius, nazianzlı gregorius, kayserili basilius, nissalı gregorius, altın ağızlı yuhanna, salamisli epifanes, i̇skenderiyeli kiril, büyük leo, bizanslı leonce, areopagiteli diyonisyus ve i̇tirafçı maksimus). kitabın üçüncü bölümü yunan teolojisinin bir sentezidir. bu bölüm doğu kiliselerini büyük oranda etkilemiştir.

i̇nanç savunması kitapları 
 kutsal resimleri kötüleyenlere karşı üç inceleme (i̇konların savunası olarak da bilinir). i̇konaların sunulması ve hürmet gösterilmesini yasaklayan i̇mparator iii. leo’ya verilen ilk cevaplardan birisidir.
 yakubîlere karşı
 nestoryanlara karşı
 maniheizm ile diyalog

münzevilik ve yorumlama kitapları 
 kutsal oruç üzerine
 kötülüğün sekiz ruhu
 erdemler ve kusurlar
 pavlus’un mektupları üzerine notlar

bu incelemeler manastırdakiler için yazılmıştır.

meryem üzerine 
kendisinin dört söylevinin bakire meryem üzerine olması, döneminde de meryem’e sıkı bir adanmanın olduğunun kanıtıdır.

teolojisi 
bizans i̇mparatorluğu'nda 8. yüzyılda gerçekleşen ilk ikonoklazm döneminde ikona kültünün savunucusu olarak çağının en önemli hristiyan din bilginlerinden biri olarak öne çıkmış, yazdığı eserler ile ikona taraftarı teolojik argümanlara önemli katkılarda bulunmuştur.

kaynakça 
özel

genel

676 doğumlular
749 yılında ölenler
7. yüzyıl müzisyenleri
8. yüzyıl müzisyenleri
kilise babaları
şam doğumlular
bizanslı besteciler
bizanslı ilahiyatçılar
9. yüzyıl hristiyan aziz ve azizeleri
arap hristiyanlar
hristiyan antignostisizm
bizans ikonoklazmı
i̇slam eleştirmenleri
hristiyan aziz ve azizeleri
doğu ortodoks aziz ve azizeler
katolik aziz ve azizeleri
hristiyan ilahiyatçılar
7. yüzyılda araplar
7. yüzyıl bizans yazarları
8. yüzyılda araplar
8. yüzyıl hristiyan aziz ve azizeleri
8. yüzyıl filozofları
anglikan azizler
bizanslı filozoflar
bizanslı aziz ve azizeler
hristiyan apolojistler
kilise doktoru
yeni platoncu filozoflar