Evrensel Basım Yayın

evrensel basım yayın, 1988 yılında kurulan yayınevi. i̇stanbul merkezli yayınevinin ocak 2017'de kanun hükmünde kararname ile faaliyeti durdurulmuştur.

türkçe, kürtçe, ermenice ve arapça dillerinde yayın yapan evrensel, 2017 uluslararası yayıncılar birliği (ipa) voltaire ödülü'nü, yayınevi genel yayın yönetmeni cavit nacitarhan, cumhuriyet gazetesi kitap eki yayın yönetmeni turhan günay ile paylaştı. yayın özgürlüğü komitesi başkanı kristenn einarsson, “evrensel, suni gerekçelerle kapatılıp, yüzlerce çalışanın işsiz kaldığı çok sayıda yayınevini temsil ediyor. her ikisi de ipa voltaire ödülünü yetkililerin onları susturmak için engel tanımadığı bir ülkede özgür yayıncılığı somutlaştırdığı için hak ediyor” dedi. ayrıca, türkiye yayıncılar birliği tarafından verilen 2017 düşünce ve i̇fade özgürlüğü ödülleri yayınevi ödülü'ne layık görüldü.

yayınevi özgürlük dünyası, evrensel kültür, tiroj gibi çeşitli konular hakkında yazılar yayımlanan kültür, politika, sanat ve edebiyat dergileri çıkarmış, fakat bu dergiler 29 ekim 2016 tarihince çıkartılan kanun hükmünde kararname ile kapatılmıştır. bu kapsamda kuruluşun bağlı olduğu şirketin hesaplarına ve mal varlıklarına da el konmuştur. bu karar sonrasında faaliyetlerini sürdürmeye devam etmiştir.

tarihi

kuruluş
evrensel basım yayın, 1988 yılında i̇stanbul'un cağaloğlu semtindeki ankara i̇şhanı'ndaki bir dükkânda yayın hayatına başladı. kurulduğu dönemde, dönemin yasaları uyarınca, yayınladığı kitaplar denetimlere tabi tutulmuş, çeşitli toplatmalara ve para cezalarına maruz kalmıştır.

i̇leriki yıllar
yayınevinin bürosu 1990'lı yılların başında çemberlitaş-piyerloti'deki bir daireye taşındı. bu dönemde evrensel kültür dergisi, yayınevinden aylık olarak yayınlanmaya başlandı. yeni çıkan dergiye asım bezirci, can yücel, şükran kurdakul, veli yılmaz'ın da aralarında olduğu isimlerin yazıları yayınlandı. kısa süre sonra sivas katliamı'nda hayatını kaybeden asım bezirci'nin kitaplığı, hâlen yayınevinin tarlabaşı bulvarındaki binasının beşinci katında korunmaktadır.

1990'lı yılların başında sennur sezer, aydın çubukçu, adnan özyalçıner, gülsüm cengiz, kemal özer, alaattin bilgi, cengiz bektaş, eray canberk, yılmaz onay, gülsen tuncer, arif damar, sunay akın, akgün akova, adnan satıcı, halit çelenk'in aralarında olduğu çeşitli yazar, şair ve edebiyatçı bu dönemde yayınevi ile birlikte çalışmıştır.

yayınevi, kuruluşunun 25. yılı olması münasebetiyle 600. kitap olarak 7 dilde hazırlanan komünist manifesto yayınlamıştır. uluslararası marksist-leninist parti ve örgütler konferansı'nın (cipoml) 20. kuruluş yılı için özel olarak hazırlanan kitap, türkçe, kürtçe, almanca, fransızca, i̇ngilizce, i̇spanyolca ve arapça olmak üzere 7 dilde cep boy olarak basılmıştır. kitap, türkiye'de ilk kez kürtçeye evrensel basım yayın tarafından çevrilerek basılmıştır.

evrensel basım yayın bazı marksist-leninist eserleri kürtçe'ye kazandıran ilk yayınevidir. komünist manifesto, devlet ve devrim, ne yapmalı? gibi birçok kitabın kürtçe çevrilerini yayımlamıştır. bunun yanında, dünya çocuk edebiyatının klasikleşmiş başyapıtlarından biri olan pinokyo, kitabının kürtçesi ilk kez evrensel basım yayın tarafından basılmıştır. yayınevi 50'yi aşkın kürtçe roman, öykü, şiir ve araştırma kitabı yayımlamıştır.

kurulduğu günden bu yana, başta marksist-leninist klasiklerin çevirileri olmak üzere, türkçe ve kürtçe dillerinde 600'ün üzerinde basılı kitabı bulunmaktadır. bunun yanında yayınevinin evrim, işçi direnişleri, yaşam, tarih gibi çeşitli konularda çıkardığı eserler mevcuttur.

yayın politikası
evrensel basım yayın, kendini "demokrasi güçlerinin önemli bir parçası ve desteği" olarak tanımlamaktadır. yayınevi, kürt siyasi hareketi'ne benzer olarak, kürtlerin kültürel haklarını ve  anadillerini özgürce kullanıp geliştirmelerini, köy boşaltmalarına son verilmesini, gözaltında kayıpların, işkencelerin durdurulmasını, faili meçhul cinayetlerin faillerinin bulunmasını savunanlara dair bir politika izlemiştir. buna örnek olarak ilk yıllarda cihan soylu imzasıyla basılan "kürt ulusal mücadelesi" ve "sosyalizm ile emperyalizm, milliyetçilik, kürt sorunu" başlıklı kitaplar yayınlandı. ardından faik bulut tarafından "dar üçgende üç i̇syan", edip polat tarafından "bilim dilinde kürtler", müslüm yücel tarafından "göl ve irmak efsaneleri", bu politika uyarınca yayınlanan eserlere örnek teşkil eder.

bununla birlikte emek hareketleri ve tarihi de yayınevinin yayın politikası içerisindedir. sovyetler birliği'nin dağılması dönemine tekabül eden bu dönemde, bu gelişmeye rağmen dünyanın geleceğinin hala işçi sınıfının eylemine bağlı olduğuna dair eserler yayınladı. bununla birlikte sendikalaşma sorunlarına ilişkin kitaplar, işçi hareketinin tarihsel eylemiyle ilgili anlatılar, romanlar, işçi liderlerinin biyografilerini yayınladı.

düzenlediği bazı etkinlikler
 evrensel basım yayın aynı zamanda kendi yazarlarından da olan ve 30 ekim 2012 tarihinde yaşamını yitiren arjen arî için her yıl başka birçok yayınevi ile birlikte ödüllü kürtçe şiir yarışması düzenlemiştir.
 yayınevi  llustrati ve today’in ‘tahran’dan i̇stanbul’a kişisel bir yolculuk’ ismiyle hazırladığı sergiye ev sahipliği yapmıştır.
 12-20 kasım 2016 tarihleri arasında düzenlenen 35. i̇stanbul kitap fuarı kapsamında çeşitli panel ve etkinlikler düzenlemiştir.

yayınevinin çevirdiği eserler

türkçeye bazı çevirilen eserler 
yayınevi tarafından türkçeye çevrilen bazı eserler şunlardır;

 nazi i̇şgalinde sovyet kadınlar - svetlana aleksiyeviç, isbn 9789756525272
 büyük geri sıçrama - henri alleg, isbn 9789757837992
 sosyalist savunmalar - marcel willard, isbn 9789756865415
 fransız devrimi'nde kadınlar - galina serebryakova, isbn 9789757837787
 ateşi çalmak (5 cilt) -  galina serebryakova, isbn 2010678900340
 lenin ve halk eğitimi - nadejda krupskaya, isbn 9786955315436
 marx-engels anıları - marksizm-leninizm enstitüsü, isbn 9789756865088
 i̇şçi b'nin hikayeleri - peter maiwald, isbn 9799756525905
 paris düşerken - i̇lya ehrenburg, isbn 9789756865774
 ve durgun akardı don - mihail şolohov, isbn 9789756865705
 klim samgin'in yaşamı 40 yıl (4 cilt) - maksim gorki, isbn 2789785940319
 bir anadolu hümanisti mevlana - radi fiş, isbn 9756525940
 ben de halimce bedreddinem - radi fiş, isbn 9756525002
 tarihte bilim (2 cilt) - john desmond bernal, isbn 9789756106976
 neredeyse bir balina - steve jones, isbn 9756106301
 antik yunan uygarlığı (3 cilt) - andré bonnard, isbn 2789785871668
 i̇nsan ve tragedya - andré bonnard, isbn 9799758745226
 bir kadın i̇şçinin gençliği - adelheid popp, isbn 9799756106180
 21. yüzyılda beyin - steven rose, isbn 6054156047
 karakalpak kızı - tulepbergen kaipbergenov, isbn 9789756106174
 madalyonlar - zofia nałkowska, isbn 9789756865132
 paramazlar -beyazıt'ta 20 darağacı yetvart çopuryan isbn 9786053313687
 utanç ve onur 1915 - 2015 ermeni soykırımı'nın 100. yılı isbn 9786053313489

kürtçe'ye çevirilen bazı eserler 
kürkçe'ye çevrilen bazı eserler şunlardır;

 manifestoya komunist - karl marx, friedrich engels
 devlet ve devrim - vladimir lenin
 divê çi bê kirin?  - vladimir lenin
 ristemê zal (zal oğlu rüstem) - edîb polat
 arîn/mem û zîn (arîn/mem ile zîn) - cuma boynukara
 antolojiya helbesta bakûr (kuzey şiiri antolojisi) - arjen arî
 bahol (bavul) - çiya mazî
 siwarê ewran (bulut atlısı) - îsmaîl dîndar

kaynakça

dış bağlantılar 
 worldcat aramasında evrensel basım yayın 
 e-bibf aramasında evrensel basım yayın
 library of congress name authority file aramasında evrensel basım yayın 
 uluslararası sanal otorite dosyası aramasında evrensel basım yayın 

1980'lerde kurulan yayınevleri
1988'de kurulan medya şirketleri
i̇stanbul'daki yayınevleri
türkiye merkezli medya şirketleri