Balkan Savaşlarında Arnavut Katliamları

balkan savaşları'nda arnavut katliamları, 1912-1913 yılları arasında bölgede yaşanan çatışmalar sırasında karadağ ve sırp orduları ve paramiliterleri tarafından çeşitli vesilelerle   1912-13 birinci balkan savaşı sırasında, sırbistan ve karadağ, avrupa, amerikan ve sırp muhalefet basını tarafından bildirilen osmanlı i̇mparatorluğu güçlerini günümüz arnavutluk ve kosova'dan kovduktan sonra arnavut nüfusa karşı bir dizi savaş suçları işledi. suçların çoğu ekim 1912 ile 1913 yazı arasında işlendi. zorunlu sürgünlerin ve katliamların amacı, yeni balkan sınırlarını belirlemek için londra büyükelçiler konferansı öncesi istatistiksel manipülasyondu.     çağdaş hesaplara göre, bu dönemde 10.000 ila 25.000 arnavut açlık ve soğuktan öldürüldü veya öldü.   kurbanların çoğu çocuklar, kadınlar ve yaşlılardı.  katliamlara ek olarak, bazı sivillerin dudakları ve burunları kesildi.

philip j. cohen'e göre, sırp ordusu, bazı arnavut kadınların çocuklarının sırp askerlerinin eline düşmesine o kadar çok korktu ki buna izin vermektense öldürmeyi tercih ettiler.  uluslararası bir gerçekleri bulma misyonu olan carnegie komisyonu, sırp ve karadağ ordularının "yalnızca arnavutların yaşadığı bölgelerin etnik karakterinin tamamen değiştirilmesi " için geniş çaplı şiddet etnik temizlik uyguladığı sonucuna vardı.  carnegie uluslararası barış vakfı raporunu inceleyen cohen, sırp askerlerinin arnavut sivillerin kulaklarını, burunlarını ve dillerini kesip gözlerini oyduklarını söyledi.  cohen, durham'ın sırp askerlerinin kosova'da insanların diri diri gömülmesine yardım ettiğini söylediğini de aktardı.

kosova komitesi, bu dönemde sırp, karadağ ve yunan hapishanelerinde yaklaşık 23.000 arnavut'un öldüğünü bildirdi. bir arnavut imam örgütüne göre, kosova'da arnavutların sırp orduları tarafından katledildiği yaklaşık 21.000 basit mezar vardı.  ağustos ve eylül 1913'te sırp kuvvetleri 140 köyü tahrip etti ve 40.000 arnavut'u kaçmaya zorladı.  amerikan yardım komiseri willard howard 1914 daily mirror röportajında, general carlos popovitch'in, "kaçmayın, biz kardeşiz ve arkadaşız. zarar vermek niyetinde değiliz diye bağırdığını söyledi."  popovitch'e güvenen köylüler vurularak ya da yakılarak öldürülürken, evlerinden çıkamayan yaşlı kadınlar da yakıldı. howard, vahşetlerin savaş bittikten sonra işlendiğini söyledi.

leo freundlich'in 1912 tarihli raporuna göre, popovitch arnavut katliamların birçok sorumluydu ve sırp birliklerinin dıraç 'taki komutanı oldu.  sırp generaller datidas arkan ve bozo jankoviç'de, kosova'da sırp kontrolünü engelleyen herkesi öldürme yetkisine sahipti.  sırbistan'daki helsinki i̇nsan hakları komitesi tarafından belgrad'da yayınlanan 2017 tarihli bir araştırma olan "tarihsel perspektiften yugoslavya" , yayınında sırp-karadağ kuvvetlerinin 1912'de kosova'yı işgal ettiğinde köylerin yakıldığını ve arnavut müslümanların kaçmak zorunda kaldığı belirtildi. bazı vakayinameler, baş kesme yanı sıra mutilasyon olaylarından da söz etti .leon troçki, yaklaşık 25.000 arnavut'un öldüğünü ve pierre loti, balkan savaşlarında yaklaşık 70.000 müslüman'ın öldüğünü tahmin ediyordu.  freundlich'in vahşetlerle ilgili uluslararası haber öyküleri koleksiyonunu inceleyen 2000 tarihli bir raporda, kosova'nın 1,1 milyon nüfusunun yaklaşık 50.000'inin kurban olduğu tahmin ediliyor.

arka plan
arnavut-sırp ihtilafının kökleri, arnavutların 1877-1878'de sırbistan prensliği'ne dahil olan bölgelerden sürülmesinde yatmaktadır.  birinci balkan savaşı'nın patlak vermesinden önce arnavutlar bir ulus devlet için savaşıyordu. 1912 ortalarında bir arnavut isyanı, bir arnavut vilayetinin kurulmasını da içeren bir talep listesi olan "14 nokta "nın osmanlı tarafından tanınmasıyla sonuçlandı.  arnavut özerkliği ve osmanlı zayıflığı için yapılan baskı, çağdaş bölgesel hristiyan balkan güçleri tarafından hristiyan nüfuslarını yok etme tehdidi olarak görülüyordu.  arnavut akademik çalışmalarına göre, arnavut özlemlerinin gerçekleşmesi bulgaristan, sırbistan, karadağ ve yunanistan tarafından olumsuz karşılandı.  balkan birliği (sırbistan, karadağ, yunanistan ve bulgaristan) osmanlı i̇mparatorluğu'na saldırdı ve sonraki birkaç ay içinde arnavutların yaşadığı tüm osmanlı topraklarını paylaştırdı.   sırbistan ve yunanistan krallıkları, günümüz arnavutluk'unun ve adriyatik kıyısındaki diğer arnavutların yaşadığı toprakların çoğunu işgal etti. karadağ, bugünkü kuzey arnavutluk'un i̇şkodra civarındaki bir bölümünü işgal etti. bölgedeki sırp ordusu, rolünü yerel ortodoks hristiyan topluluklarını korumak ve i̇kinci kosova muharebesi'nin (1448) öcünü almak,  katolik arnavutları ortodoks hristiyanlığa geçmeye zorlamak olarak gördü.  dimitrije tucović'e göre, sırbistan topraklarını ikiye katladı. çoğu arnavut tarihçi, karadağ, yunanistan ve sırbistan'ın arnavut özerkliğini tanımadığını ve balkan savaşlarının iddia ettikleri osmanlı topraklarında bunu durdurmak için yapıldığını söylüyor.

sırp-karadağ kuvvetleri 1912'de kosova vilayeti'ni işgal ettiğinde, arnavut nüfusun çoğu, işgalci orduların elinde yaşadıkları korkulan (ve fiili) şiddet nedeniyle kaçtı.  sırp askerinin kosova'yı fethetme çabası, kadın ve erkeklerin öldürülmesi ve evlerin yıkılması da dahil olmak üzere, çocukları ve kadınları etkileyen arnavutlara karşı sırp misillemesi nedeniyle imha imalarına sahipti.  bu dönemde 235 köy yakıldı: 133'ü sırp güçleri ve 102'si karadağlılar tarafından. steven schwarts; durrës, shkodër ve shengjin'in ele geçirilmesi sırasında sırp askerlerinin zavallı arnavutları katlettiğini ve mallarını yağmaladığını yazmaktadır.  arnavut armend bekaj'a göre, sırpların kosova'yı işgali yasadışıydı.  anna di lellio, sırp genişleme kampanyasının arnavutları, anavatanlarında bir azınlık gibi hissettiren bir sırp milliyetçi ideolojisini kabul etmeye zorladığını yazıyor.

katliamlar

i̇şkodra vilayeti

malisya 
karadağlıların katolik arnavutlara yönelik şiddetli zulümleri hakkında bir dizi rapor ortaya çıktı.  karadağ'ın kontrolündeki bölgelerde, katolik ve müslüman arnavutlar, ortodoks hristiyanlığa zorunlu kitlesel dönüşümlere maruz kaldılar.

i̇şkodra 
sırp-karadağ askerleri i̇şkodra'yı işgal ettiğinde, yaklaşık 10.000 karadağlı asker öldü. arnavutları türklerle aynı kefeye koyan işgal orduları, yüzyıllar önce türkler tarafından kendilerine yapılan muamelenin halktan intikamını aldılar. şehir yağmalandı ve siviller (hastalar ve yaralılar ile çoğu hristiyan olan kadın ve çocuklar dahil) katledildi.  1913'ün sonlarında, uluslararası baskı, sırp kuvvetlerinin i̇şkodra'dan çekilmesiyle sonuçlandı; şehrin avusturya-macaristan konsolosuna göre, sırp birlikleri yaklaşık 600 arnavut'u öldürdü.

morini 
1912'de sırp kuvvetleri morini boğazı'na (qafa e morinës) girdi ve 15 sivili öldürdü.

krasnik 
bir generale yardım eden bir i̇ngiliz yüzbaşı, gelen arnavut mültecilerle konuştu ve şunları bildirdi: "rugova, peja, plav ve gusinje'de sırp ordusu, ulusal kimliklerini ilan eden arnavutlara saldırdı. krasnik'te geride kalan herhangi bir arnavut, sırp ordusu tarafından katledildi".

kosova vilayeti 
belgrad'daki avusturya-macaristan konsolosluğu şubat 1913'te sırp askerî güçlerinin kabash, tërpezë, lubisht ve gjylekar köylerinin tüm arnavut sakinlerini idam ettiğini bildirdi. çetnikler, üsküp'ün arnavut mahallesini yerle bir etti ve şehrin arnavut sakinlerinin bir kısmını öldürdü.

priştine 
arnavut köylüler yakındaki köylerde sırpların arnavut katliamlarını duyduklarında, bazı evler çaresizce kendilerini korumak için beyaz bayrak çektiler. sırp ordusunun ekim 1912'de priştine'ye saldırması sırasında beyaz bayrağın görmezden gelindiği durumlarda, arnavutlar (osmanlı ve osmanlı arnavut subaylarının önderliğinde) beyaz bayrağa saldıran tüm sırp askerlerini öldürdüler. sırp ordusu daha sonra bunu sivillere karşı acımasız bir misilleme yapmak için bir bahane olarak kullandı.

ordu 22 ekim'de priştine'ye girdi. arnavut ve türk haneleri yağmalandı ve yıkıldı, kadın ve çocuklar öldürüldü. üsküp merkezli danimarkalı bir gazeteci, priştine'deki sırp kampanyasının "arnavut nüfusuna yönelik korkunç bir katliam karakterine büründüğünü" bildirdi.   sırp işgalinin ilk günlerinde priştine'de tahminen 5.000 kişi öldürüldü. olaylar, bölgenin demografisini değiştirmeye yönelik erken bir girişim olarak yorumlandı.  sırp yerleşimciler şehre getirildi ve sırbistan başbakanı nikola pašić 1.214 akre (491 hektar) araziyi satın aldı.  plisi giyen priştineliler sırp ordusu tarafından hedef alındı; türk fesi takanlar güvendeydi ve fesin fiyatı hızla yükseldi.

gazimestan 
sırp kuvvetleri 1913'te gazimestan'a girdiğinde 5.000 arnavut'u öldürdüler.

yakova 
yakova, sırp-karadağ ordusunun elinde acı çekti. new york times, darağacındaki insanların yolun iki tarafına asıldığını ve yakova'ya giden yolun bir "darağacı sokağı" haline geldiğini bildirdi.  bölgesel karadağlı paramiliter arnavut nüfusunu istismar etti.

sırp rahipler, arnavut katoliklerini zorla sırp ortodoksluğuna dönüştürdüler.  20 mart 1913 neue freie presse makalesine göre, ortodoks rahipler ve ordu 300 yakova katolikini ortodoks inancına dönüştürdü; i̇nancından vazgeçmeyi reddeden fransisken pater angelus işkence gördü ve süngü ile öldürüldü. priştine'deki tarih enstitüsü, karadağ'ın mart 1913'te 1.700'den fazla arnavut katolik'i yakova bölgesinde zorla sırp ortodoks inancına dönmeye sevk ettiğini bildirdi.  albert von mensdorff-pouilly-dietrichstein 10 mart 1912'de edward grey'e verdiği bir röportajda sırp askerlerinin yakova'daki müslüman ve katolik arnavutlara "barbarca" davrandığını söyledi.

prizren 
sırp ordusu prizren şehrini kontrol ettiğinde, arnavut sivil nüfusuna karşı baskıcı önlemler aldı; sırp müfrezeleri evlere girdi, yağmaladı, şiddet eylemleri gerçekleştirdi ve ayrım gözetmeksizin öldürüldü.  sırp işgalinin ilk günlerinde yaklaşık 400 kişi "yok edildi".  yaklaşık 1.500 arnavut cesedi sokaklarda yatıyordu,  ve yabancı gazetecilerin şehirden çıkmaları yasaklandı.  sırp askeri ve paramiliter operasyonundan sonra prizren "ölüm krallığı" olarak tanındı.  general božidar janković, şehrin hayatta kalan arnavut liderlerini, kurtarılmaları için sırp kralı i. peter karađorđević'e şükranlarını ifade eden bir bildiri imzalamaya zorladı.  prizren ve çevresinde tahminen 5.000 arnavut öldürüldü.  i̇ngiliz gezgin edith durham ve bir i̇ngiliz askeri ataşesinin ekim 1912'de prizren'i ziyaret etmesi gerekiyordu, ancak gezi yetkililer tarafından iptal edildi. durham, "yaralı karadağlılara [askerlere] neden gitmeme izin verilmediğini sordum, güldüler ve 'orada bir arnavut'ta bile burun bırakmadık!' dediler. bir i̇ngiliz subayı için hiç hoş bir görüntü değil."  durham sonunda kosova'daki bir kuzey arnavut karakolunu ziyaret etti ve burada üst dudakları ve burunları kesilmiş esir osmanlı askerleriyle tanıştı.

prizren, sırp güçlerine karşı hiçbir direniş göstermediyse de, bu kan dökülmesini engellemedi; prizren, priştine'den sonra katliamlardan en çok etkilenen ikinci arnavut şehri oldu. sırp güçleri evleri işgal etti ve yollarına çıkan herkesi taciz etti ve sırp işgalinin ilk birkaç gününde 400 kadar insan öldü. sırp birlikleri batıya doğru yola çıktıklarında, ekipmanlarını taşıyacak at bulamadılar ve 200'u arnavut kullandılar; çoğu yol boyunca bitkin düştü.

birçok arnavut, oscar prochazka'nın onları karşıladığı avusturya konsolosluğuna kaçtı. sırplar vazgeçilmelerini istediler ve konsolos reddetti; sırplar daha sonra konsolosluğu bastı.

rugova 
1913'te general janko vukotić, gazeteci edith durham'a askerlerinin rugova'nın sivil nüfusuna karşı vahşet işlediklerini söyledi. gazetecinin tepkilerine yanıt olarak, bildirildiğine göre, "ama onlar canavar, vahşi hayvanlar. biz çok iyi yaptık".  sloven yazar božidar jezernik, bunu karadağ'ın hedefi olan, yerel müslümanları yeni ele geçirdikleri topraklardan çıkarma ve yeniden yerleştirme kanıtlamak olarak yorumlamıştır.

ferizovik 
ferizovik'in (osmanlı döneminde bu adla bilinirdi) sırp ordusu tarafından ele geçirilmesi ve sonraki olaylar çağdaş hesaplarda belgelenmiştir. sırp ordusunun girişini bir nüfus katliamı izledi.  leo freundlich, arnavutluk'un golgotha bölgesinde çağdaş raporlar kaydetti. roma'daki il messaggero'nun savaş muhabirine göre, kasaba yıkıldı ve sakinlerinin çoğu öldürüldü.  bölgedeki bir katolik rahip, ilerleyen sırp ordusuna karşı direnişin üç gün boyunca güçlü olduğunu bildirdi. kasaba nihayet alındığında, kaçan yerel sakinler silahlarını teslim etmeleri halinde geri davet edildi. bunu yaptıktan sonra, ordu 300 ila 400 kişiyi öldürdü; sadece birkaç müslüman aile kaldı.  freundlich, toplam ölüm sayısını 1.200 olarak tahmin etti.

bölgedeki bir diğer birinci elden bilgi kaynağı, kiev gazetesi kievskaya misl'in savaş muhabiri olan lev troçki'ydi . ferizaj'dan aldığı raporlar, şehrin sırp ordusu tarafından ele geçirilmesinden sonra meydana gelen cinayetleri ve yağmalamayı anlatıyor.

luma 

sırp askerî güçleri 1912'de luma'ya girdi ve yerel sakinlere saldırdı, kabile reislerini öldürdü, sığırları ele geçirdi ve köyleri yerle bir etti.  bu yerel bir ayaklanmayı tetikledi. (bkz. luma muharebesi) çatışmalar sırp ordusunun ağır kaybı ile sonuçlandı, adriyatik denizine çıkmalarını geciktirdi. sırp güçleri misilleme olarak bir yakıp yıkma politikası ve yaygın öldürmelerle karşılık verdi; genç yaşlı kadın erkek kadın camilere ve evlere barikat kurdu, kurşuna dizildi veya yakıldı.  yirmi beş bin kişi kosova'ya ve batı makedonya'ya kaçtı.  mark levene'ye göre olaylar "yerelleştirilmiş bir soykırım"dı.

general božidar janković, bölgedeki arnavutların sırp kuvvetlerinin adriyatik denizi'ne ilerlemeye devam etmesine izin vermeyeceklerini görünce, birliklerine vahşetlerini sürdürmelerini emretti. sırp ordusu luma bölgesinde erkek, kadın ve çocukları katletti ve 100-200 ev ve 27 köyü yaktı.  raporlar, kocalarının ve babalarının gözleri önünde samanlıklara bağlı kadın ve çocukların yakılması da dahil olmak üzere sırp ordusunun vahşetine atıfta bulundu.  luma'dan yaklaşık 400 adam sırp makamlarına teslim oldu ve prizren'e getirilip öldürüldü.  daily telegraph'ın haberine göre, "general jankoviç'in birliklerinin gaddar davranışları, tarihteki tüm korkuları alt etti".

i̇kinci luma katliamı ertesi yıl meydana geldi. büyükelçiler konferansı ile luma'nın arnavutluk'un bir parçası olması gerektiğine karar verildikten sonra, sırp ordusu başlangıçta geri çekilmeyi reddetti. arnavutlar eylül 1913'te isyan etti ve luma yine sırp ordusundan sert bir misilleme aldı. uluslararası komisyonun bir raporunda, bir sırp askerinin isyancı arnavutlara yönelik cezai seferi anlatan bir mektubuna atıfta bulunuldu:

i̇talyan günlük gazetesi corriere delle puglie'de aralık 1913'te yayınlanan bir makale, sırp makamları tarafından bir af ilan edildikten sonra arnavutların luma ve debre'de katliama uğramalarını ayrıntılarıyla anlatan büyük güçlere gönderilen resmi bir raporu anlattı. raporda, sırp birlikleri tarafından öldürülen kişiler, yanma ve süngüleme de dahil olmak üzere ölüm nedenleriyle sıralandı. raporda ayrıca luma ve has bölgesinde yakılan ve yağmalanan köyler de yer aldı.  luma'yı ziyaret eden bir fransisken rahip, sokaklarda "zavallı süngülenmiş bebekleri" gördüğünü bildirdi.

opolje ve restelica 
luma'daki yenilgiden sonra, sırp birliklerine opoja, gora, bellobrad, brrut, rrenc, bresanë, zym ve qafëleshi köylerinin nüfusunu yok etmeleri emredildi. binlerce erkek, kadın ve çocuk öldürüldü ve evleri yakıldı. hayatta kalanlar, bazılarının boğulduğu dağlarda veya kuyularda saklandı; bir durumda, bir anne bebeğini suyun üzerinde tuttu. bazıları yerel köprülerde öldürüldü ve cesetleri köpekler tarafından yenildi. yerel çingeneler sırp birliklerini davul ve müzikle karşıladılar; öldürüldüler ve opoja camisine gömüldüler.   restelica bölgesinde 13 mahalle yakıldı.

kumanova 
i̇ngiliz ordusu subayı christopher birdwood thomson'a 1913'te belgrad'da bir sırp generali, 3. sırp ordusu'nun kumanova'da türk kuvvetlerini yenmesinden sonra şehre girdiklerini ve bütün köyleri yok ettiklerini, erkekleri, kadınları ve çocukları evlerinde katlettiklerini diğerlerini ise kıtlık ve soğuk altında ölümünee kaçmaya zorladıklarını söyledi. 1920'de şöyle yazdı: "dünyanın herhangi bir yerinde veya tüm savaş tarihinde bundan daha korkunç bir şey olmadı".

gostivar 
23-24 ekim 1912'deki kumanovo muharebesi'nden sonra sırp ordusunun morava tümeni gostivar'a girdi. yüzlerce arnavut öldürüldü ve bu da viyana'dan protestolara yol açtı. leopold berchtold, katliamdan dehşete düştü, belgrad'dan arnavut topraklarından çekilmesini istedi.  21 kasım 1912'de paris, londra, berlin, roma ve petrograd'a mektuplar yazdı: "sırp ordusunun arnavut halkına karşı davranışı, herhangi bir uluslararası insan hakları normuna ait değildir, ancak seçtikleri ülkelerin işgalinden sonra hiçbir uluslararası insan hakları normuna ait değildir. artık onunla başa çıkmanın yolu. masum ve savunmasız halka karşı vahşice hareket ettiler”

üsküp 
konsolos yardımcısı wd peckham, 27 şubat 1913'te kendisini ziyaret eden üsküp ve ferizaj katolik papazı tarafından binlerce arnavut'un öldürüldüğü ve yüzlercesinin işkence gördüğü konusunda bilgilendirildi.  sırp askerleri arnavut bir ailenin evine girdi, karısına tecavüz etti ve kocayı kızlarının nerede saklandığını söyleyene kadar dövdü; kızları da tecavüze uğradı.

mitroviça 
18 kasım 1912'de sir f. cartwright, sir edward gray'e sırp ordusunun mitrovica'ya girdiğini, avusturya konsolosunu tutukladığını ve onu 15 gün boyunca esir tuttuğunu yazdı; konsolos, arnavut sivillere yönelik mezalimlere tanık olduktan sonra budapeşte'ye kaçtı.  1912 tarihli bir the japan times gazetesi makalesine göre, prizren ve mitrovica'daki avusturya konsolosları, sırp hükûmeti, sırp askerlerinin arnavut sivilleri katlettiği haberlerinin avusturya'ya ulaşmasını istemediği için tutuklandı.

volçetrin 
sırp askerleri 13 ağustos 1913'te vushtrri'ye girdiklerinde 17 arnavut sivili öldürdü. cinayetler, üsküp'teki i̇ngiliz konsolos yardımcısı wd peckham'ın belgrad'daki i̇ngiliz büyükelçisi ralph paget'e yazdığı bir mektupta belgelendi.

i̇pek 
sırp ordusu, çetniklerin de yardımıyla 1912'de peja (i̇pek) şehrini bombaladı ve köyleri yerle bir etti. edith durham, sırp ordusu 1913'te şehre girdikten sonra i̇pek'ten gelen mülteciler hakkında şunları yazdı:

peç (peja-i̇pek)'te yaklaşık 10.000 arnavuta zorla din değiştirtilmiştir.

yeni pazar 
1908'den 1913'e kadar belgrad ve bükreş'te bir i̇talyan büyük ve askerî ataşe olan carlo papa di castiglione d'asti (1869-1955), ilerleyen sırp ordusunu gözlemledi. ordunun sırp egemenliğini kolaylaştırmak için yeni pazar'ın arnavut nüfusunu yok ettiğini bildirdi.  sırp birlikleri yeni pazar sancağı'na girdiğinde yüzlerce sivil öldürüldü.  general mihailo zivkoviç'bağlı i̇bar ordusu    yeni pazar'ı da içine alan sancak bölgesine girdiğinde arnavut nüfusu "soletudinem faciunt pacem appelant " ile pasifize etti. ("bölgeyi çöle çevirip ve barışa çağırma" yakıp yıkma taktiği ile masaya oturtma sindirme taktiği).

manastır vilayeti

ohri 
ohri kasabasında sırp güçleri 500 arnavut ve türk'ü öldürdü.

debre 
20 eylül 1913'te sırp ordusu, malisya 'nın debre kentindeki bütün sığırları götürdü. çobanların karşı koymasına rağmen hepsi öldürüldü. sırplar ayrıca iki luma reisini (mehmet edhemi ve cafer elezi) öldürdüler ve aşağı debre i̇lçesindeki peshkopi, blliçë ve dohoshisht köylerini ve yukarı debre i̇lçesindeki diğer yedi köyü yağmaladılar ve yaktılar. kadınlar, çocuklar ve yaşlılar işkence gördü ve öldürüldü.

sırp ordusu debre, elbasan ve i̇şkodra üzerinden arnavutluk'u işgal ederken, şehirleri ve köyleri topçularla bombaladılar. arnavut hükûmeti paris'teki delegelerine sırbistan'ın amacının arnavut devletini bastırmak ve arnavut nüfusunu yok etmek olduğunu telgrafla bildirdi.

amerikan yardım komiseri william howard 1914 daily mirror röportajında, sırp birliklerinin debre'de 100 köyü (12.000 ev ile) tahrip ettiğini ve 4.000 ila 8.000 arnavut'un yakıldığını, süngüyle vurulduğunu veya vurularak öldürüldüğünü söyledi.  sırp birlikleri debre köylerini yağmaladığında, silahlı arnavutlar askerleri öldürdü. sırplar buna 24 köyü yakarak karşılık verdi.

pelagonya
sırp binbaşı m. vasić ve vasilije trbić eylül 1912'de 30 çetnik topladı ve beraber desovo'ya gittiler ve burada 111 arnavut erkeği vurdular ve köyü yerle bir ettiler.  yakındaki brailovo'da trbić 60 arnavut'u idam etti.

porcasi ve sulp 
köylerde sırp askerleri erkekleri dışarı çıkardı ve kadınlardan serbest bırakılmaları için fidye olarak para vermelerini istedi. ödeme yapıldıktan sonra hepsi bir caminin içine kondular, onlarla birlikte camii havaya uçuruldu. sulp'ta, 73 arnavut da öldürüldü.

tiran
tiran'da birçok arnavut yerel sırp askerleri tarafından ölene kadar dövüldü.

görgü tanığı bildirimleri
12 yıl boyunca i̇ngiliz antropolog edith durham bölgeyi gezerek arnavutluk ve arnavutlar hakkında bilgi sahibi oldu.  durham, ağustos 1912'de karadağ'daydı, karadağ'ın sınır boyunca savaş hazırlıklarını gördü ve i̇ngiliz basınını uyardı  ; karadağ'ın osmanlıları bir çatışmaya kışkırtmaya çalıştığını düşündü ve karadağ kralı i. nikola'nın ordusuna arnavutluk'a topçu ateşi açmasını emrettiğinde düşmanlıkların patlak vermesine tanık oldu.  savaş başladığında, durham i̇ngiliz basınına haber gönderdi; bir süre karadağ'dan gelen tek savaş muhabiriydi.  durham, gazetelerin "makalelerini kestiğini ve hatta değiştirdiğini" öğrenmeden önce evening chronicle ve manchester guardian için yazdı.

çatışmanın başlarında, durham (bir hemşire) kızıl haç ile yardım çalışmalarına katıldı ve vahşetlerin farkına vardı. düşmanlıkların yakınında, yerle bir edilen köyleri ve mültecileri anlattı; bazıları müştemilatlara sığınmak zorunda kaldı.  sırp ve karadağlıların davranışları hakkında sert bir iddianame yazarak  evleri yıkılan binden fazla aileyi ziyaret etti ve karadağlıların arnavutlara karşı olumsuz bakış açısına dikkat çekti.  durham, kosova'da geçirdiği zamanı "kahramanlık" olarak gören ve "luma'nın kadınlarını ve çocuklarını süngülemekten" bahsederken "neredeyse gülmekten boğulacak" bir sırp subayı gibi cephe askerleriyle karşılaştı.  diğer memurların yeni edinilen topraklarda "kimsenin kirli dili konuşmaya cesaret edemeyeceğini" (arnavutça)  söylediğini duydu  ve ona açıkça katolik ve müslüman arnavutları ortodoks hristiyanlığa dönüştürmek için kullanılan şiddeti anlattılar.  karadağ-arnavutluk sınırında durham, "komutanları" için "burun kesme" ve diğer sakatlamaları tanımladı.  karadağ ordusunun eylemleri nedeniyle kral nicholas ile olan dostluğunu sona erdirdi.  arnavut liderliği, bölgedeki orduların uyguladığı şiddete karşı çıkarak durham'ın raporlarını milliyetçi söylemlerini güçlendirmek için kullandı.

sosyalist bir kiev gazetesi tarafından balkan savaşları'nı ele alması için gönderilen lev troçki, arnavutlara yönelik şiddet hakkında haber yaptı.   üsküp'ün sırp kontrolüne geçmesinden birkaç gün sonra troçki, şehirdeki ve çevresindeki durumu anlattı.  savaş alanında değildi, makedonya'daki "dehşetlerden" söz eden bir sırp arkadaşı gibi tanıklarla yaptığı tartışmalardan edindiği bilgileri derledi.  arkadaş üsküp'e seyahat etmek için askeri bir geçiş izni almıştı ve troçki'ye şunları söyledi:  

troçki'nin sırp arkadaşının anlatımı, sırp birliklerinin üsküp'teki eylemlerine atıfta bulundu: arnavut sakinlerine yönelik yağma, kundaklama ve işkence, bunlar hakkında kamuoyu önünde konuştular.  üsküp'teki vahşetlerin çoğu, geceleri sırp milisleri tarafından işlendi; sabah ana köprüde vardar nehri'nde yüzlerce başsız arnavut cesedi vardı.  cesetlerin savaş zayiatı olmadığı kesin olsa da, bölgeden arnavutlar olup olmadığı veya yukarı vardar'dan aşağı süzüldükleri bilinmiyordu.  arnavut köyleri yakıldı ve düzensiz birlikler öldürmek ve yağmalamak için evleri işgal etti.  troçki'nin sırp arkadaşı, üsküp'ün askeri bir kamp haline geldiğini ve sırp köylü birliklerinin arnavut evlerinden yiyecek, hayvan ve kapı ve pencereleri yağmaladığını söyledi.  sırp subayın gaddarlığından tiksindiğini ifade etti, ancak bir onbaşı ona komitacılardan (paramiliterlerden) farklı olduklarını söyledi. onbaşıya göre, ordu "on iki yaşından küçük kimseyi öldürmez" , ancak "komitacılar vahşi bir spor olarak cinayet, soygun ve şiddete girerler".  ordu yetkilileri, orduda yarattıkları utanç nedeniyle bazı komitacıları evlerine gönderdi.  sırp muhbir, troçki'ye "et çürüyor, insan eti olduğu kadar öküz eti de" yazdı; çatışma insanları "acımasızlaştırdı" ve "insani yönlerini" kaybetmelerine neden oldu.  troçki'nin sırp arkadaşı, kosova'da eylemlerini "tavuk kızartmak ve arnautları [arnavutları] öldürmek" olarak nitelendiren bir onbaşıyla karşılaştı. ama biz bundan bıktık."  troçki, kievskaya misl'e verdiği raporda, "ekim 1912'deki sırp işgalinin ardından makedonya ve kosovalı arnavutlara karşı işlenen zulümler" hakkında yazdı.  sırbistan kralı i. petar ön saflarda gezerken, mühimmat kurtarmak için arnavutların ölümüne sopayla vurulması gerektiğini söyledi.  troçki, vahşeti anlatan birkaç mektup yazdı: "kanlı insanları izlerken 'nesnel olarak' burnunu sürebilen ve yukarıdan kışkırtılan, savunmasız insanları katleden bir birey, grup, parti veya sınıf tarih tarafından kınanmıştır. daha canlıyken çürümek ve solucan yemiş olmak".

bir i̇ngiliz dışişleri bakanlığı raporunda, üsküp'teki i̇talyan konsolosundan gelen : "sırp birlikleri tarafından işlenen vahşet ve onların mümkün olduğu kadar çok arnavut sakininin kökünü kazımak gibi açık niyetleri" taşıdığını belirten bir telgrafa dikkat çekildi. doğu demiryolunda gözetmen olarak çalışan i̇sviçreli bir mühendis, belgrad'daki i̇ngiliz büyükelçiliğine sırp birliklerinin gelişinden sonra üsküp'ü ayrıntılı olarak anlatan bir rapor sundu.  raporda, sırpların müslüman nüfusa yönelik davranışlarının "her yönden zalimce" olduğu ve "amacı onların tamamen yok edilmesi" olduğu görülüyor.  mühendis, silah sesinin günün erken saatlerinde başladığını ve geç saatlere kadar devam ettiğini yazdı; mahkumlara kötü davranıldı ve memurlar yargılanmadan vuruldu:  "belirli yerlerdeki askerlere, imha amacıyla sekiz yaşından itibaren tüm arnavutların öldürülmesi emri verildi. sırplar hastalara, kadınlara ve çocuklara kötü davrandılar."  raporunda camilerin yıkılması, köylerin yerle bir edilmesi ve vardar nehri'nde yüzen yaklaşık 500 cesedin anlatıldığı; "arnavutlar çaresizdi".

tarihsellik ve i̇ddialar üzerindeki tartışmalar 
akademisyenler, balkan savaşlarından savaş zamanı yazışmalarını ilk elden kanıt olarak ele alıyor ve tarihçi wolfgang höpken, bu kaynakların dikkatli bir şekilde ele alınması gerektiğini söylüyor.  höpken, ilk elden bilgi veren muhabirler (troçki gibi) savaş alanının yakınında olmasalar da  troçki'nin balkan savaşları hakkındaki açıklamalarının "en parlak ve en analitik savaş raporlarından bazıları" olduğunu söylüyor.

kölnische zeitung'''dan richard von mach gibi balkanlar'da yaşayan çağdaş gazeteciler, bu hesapların genellikle üçüncü bir şahıstan veya "hatta tamamen kurgudan" olduğunu söyledi. carl pauli gibi yazarlar bilgilerini isimsiz tanıklardan aldılar veya arnavut çatışma bölgesi hakkında arnavut kurbanlarına empatiyle yazan leo freundlich'in aşırıya kaçan derlemesinden kanıt topladılar.  höpken'e  göre, bu kaynaklar önemlidir, ancak bilgileri "kesinlikle kabul edilemez". höpken'e göre, sık sık alıntılanan uluslararası carnegie komisyonu raporu, "tarihçi tarafından gereken yapıbozumcu bir çaba olmadan okunamaz".

ancak tarihçi alan kramer, höpken'den farklı düşünmektedir. ona göre carnegie komisyonu raporunu "oldukça iyi belgelenmiş ve tarafsız bir soruşturma, abartılı iddialara soğukkanlılıkla şüpheyle yaklaşarak, bugüne kadar geliştirilmemiş sonuçlara ulaşılmış" bir rapor olarak görüyor.  balkanlar'daki diplomatik misyonlar, balkan savaşlarına katılanların tümü tarafından işlenen şiddet eylemleri hakkında defalarca söylentiler ve haberler gönderdiler, ve çoğu zaman birinci elden veri elde edememelerinden şikayet ettiler.  i̇ngiliz konsoloslarından gelen raporlar, sırp düzensiz kuvvetlerinin 1912-1913'te sırp ordusu tarafından yakalanmalarının ardından kosova ve makedonya'da gerçekleştirdiği birçok şiddet eylemini tanımladı.   i̇ngiliz hükûmeti, şikayetlerin ve raporların doğruluğundan şüphelendi ve siyasi eylemde bulunmaktan çekindi.

sırbistan ile siyasi ilişkileri gergin olduğundan, avusturya-macaristan i̇mparatorluğu sırp vahşetinin ayrıntılarını biriktirmekle yakından ilgilendi ve kaynaklarının güvenilirliğini dikkatle inceledi.  avusturya-macaristanlılar, sahip oldukları verilerin çoğu zaman "çok fazla abartı" olmasına rağmen ,  doğrulanmış tanıklardan alınan ifadelerin, çocukların ve kadınların öldürülmesi, geniş çaplı hırsızlık ve köylerin yerle bir edilmesi olaylarını doğruladığını söylediler.  üsküp'te, avusturya-macaristan konsolosu heimroth, viyana'ya raporlar ("gausamkeiten der serben gegen albaner" gibi) göndermeden önce, vahşet haberlerini incelemek için yardımcılarını defalarca sahaya gönderdi.

katolik piskopos lazër mjeda tarafından üsküp'ün müslüman ve arnavut sakinlerine yönelik sırp şiddeti hakkında kapsamlı bir rapor  ayrıntılı bir tartışmanın konusuydu ve raporun sağlam temellere dayandığı sonucuna vardı.  konsolos heimroth raporunda, sırp güçlerinin üsküp'e geldikten sonra  müslümanlara yönelik şiddeti durdurmadıkları için en azından hesap vermesi gerektiğini söyledi.   heimroth, rus-japon savaşı'ndakinden daha fazla savaş şiddeti şikayeti aldığını ve hristiyan kardeşlerini özgürleştirmeyi amaçlayan bir çatışmanın ortodoks olmayan sakinleri yok etme girişimiyle sonuçlandığını söyledi.

tarafsız tanıklar arasında doğu demiryolundan yabancı işçiler ve mühendisler ile yerli ve yabancı hristiyan din adamları vardı.  bazı gözlemciler, zorunlu nüfus hareketlerinin (etnik temizlik) organize bir imha çabasının parçası olduğundan şüpheleniyorlardı.   höpken kaynaklarda bu pozisyon için yetersiz destek buluyor ve olaylar homojen etnik nüfuslara doğru devam eden rotayı "radikalleştirdi".   tarihçi mark mazower, "arnavut nüfusunu 'yok etme' konusundaki dikkatsiz konuşmalara" rağmen, sırp silahlı kuvvetleri tarafından kosova ve manastır eyaletlerinde "belki de binlerce sivilin" öldürülmesinin "soykırımdan çok intikam tarafından yönlendirildiğini" yazıyor.

bununla birlikte höpken, olaylara tanık olan "güvenilir" ve "parti dışı" muhbirlerin gözlemlerinin "hiç şüphe bırakmadığını" söylemektedir. höpken'in ikinci ve üçüncü el hesaplarda "şüpheli katliam anlatıları" dediği şeylerin dışında, doktorlar ve hemşireler "çatışmanın tüm kural ve düzenlemelerin ötesine geçtiğini" doğrulamaktadır.

arnavut literatüründe ve biliminde, durham'ın açıklamalarında açıklanan eylemler, sırp hükûmeti tarafından "arnavutları yok etmek" için düzenlenen arnavut karşıtı politikaların sonucudur.  daut dauti'ye göre, durham'ın savaş zamanı raporları "arnavutlara karşı işlenen vahşet ifadelerine denk geldi". durham'ın hesapları, bölgenin bir gezgin olan rebecca west tarafından eleştirildi.   west, durham'ı (avusturya konsolosunun prizren'deki sırplar tarafından hadım edildiğini iddia eden 1912 tarihli sahte bir rapora verdiği destekle alay ederek) "saf" olarak nitelendirdi  ,  ancak tarihçi west'in iddialarınına aksine  benjamin lieberman, west'in sırp yanlısı önyargıyla suçladığını yazdı.   lieberman, durham'ın çatışmanın görgü tanığı olduğunu ve troçki'nin troçki ile sırplarla yaptığı röportajlarda, onun muhbirlerinin asker arkadaşlarını (ve yurttaşlarını) olumsuz bir şekilde tasvir etme güdülerinden yoksun olduklarını söyledi.  troçki, durham ve diğerlerinin hesaplarını tutarlı olarak nitelendirdi ve birden fazla katliama atıfta bulunan katolik kilisesi yetkilileri gibi ek kaynaklar tarafından desteklendi.

 tepkiler 
misha glenny'ye göre, sırp basını "savaşa hazır olun! ortak sırp-bulgar saldırısı her an başlayabilir!" gibi savaşın arifesinde vatansever histeriyi teşvik etmek için slogan başlıklar atıyordu.  bu olayların kökenlerinden biri de budur.

fransız general frédéric-georges herr, 3 ocak 1913'te "arnavut masifinde, bu bölgeyi kana bulayan sayısız katliam, nüfusu güçlü oranlarda indirdi. birçok köy yıkıldı ve topraklar çorak kaldı."şeklinde görüş beyan etmiştir.

edith durham ve avrupalı sosyalistler leo freundlich ve leon troçki bunun yanında kosta novaković, dragiša lapčević ve dimitrije tucović gibi sırp sosyalistler arnavutlara yönelik vahşeti kınadılar ve arnavutların kendi kaderini tayin hakkını desteklediler.

durham, i̇sa bolatin ile ilgili dragutin dimitrijević (apis) ve arkadaşlarının osmanlılara karşı ayaklandıktan sonra arnavutlara nasıl ihanet ettikleri hakkında şunları yazdı: "son isyanlarda mühimmatlarını kullanmış olan arnavutların büyük bir kısmı fiilen silahsızdı ve işgalci ordular tarafından acımasızca katledildiler. arnavutların arkadaşı gibi davranan apis ve arkadaşları, artık ne erkek, ne kadın ne de çocukların hayatlarını bağışladılar. kosova vilayetinde kaç kişinin katledildiği hiçbir zaman bilinemeyecek." 

suçları araştırmak için carnegie uluslararası barış vakfı, 1913'te balkanlar'a gönderilen bir komisyon kurdu. arnavut bölgelerindeki durumu özetleyen komisyon şu sonuca vardı:balkan savaşları soruşturmasına ilişkin uluslararası komisyonun soruşturması, sırp güçleri tarafından işlendiği belirtilen savaş suçları meselesi, sırpların bölge üzerindeki toprak iddialarını karmaşık hale getirdi.  sırp tarafınca çatışmaya katılan diğerlerine kıyasla itidalli davranılmasına karşın rapor, sırp tarihçiler ve yetkililer tarafından olumsuz tepkiyle karşılandı. buna karşın kosova ve kuzey arnavutluk'taki sırp seferi hakkında yazılar yazan ve burada yer alan sırp sosyalist dimitrije tucović, ve sırbistan'daki sosyalist basın organları ise bu suçlara atıfta bulundu. sırp sosyal demokrat gazetesi radnica novice, masum arnavutların mallarının yağmalandığını ve köylerinin harap edildiğini bildirdi.tucoviç, 1913'te sırp okuyucularına karl marx'ın "meşhur" bir sözünü ("başka bir ulusu ezen ulus kendisinin (kölelik) zincirlerini oluşturur") hatırlatsa da, sırp ortodoks kilisesi arnavutlara karşı milliyetçi nefreti körüklemişti."srbija i arbanija" adlı kitabında şunları yazdı:yirminci yüzyılın ikinci yarısında tarihçi vladimir dedijer, dönemin sırp dış ilişkilerini araştırdı.  dedijer, sırp eylemlerini (nikola pašić'in görgü tanığı açıklamalarını yabancı propaganda olarak tanımlaması gibi) güney amerika ve afrika'daki avrupa sömürge ordularının eylemleriyle eşitledi.  i̇ngiliz ve alman basını, arnavutluk ve kosova'daki çok sayıda arnavut ölümü ve sırp hükûmetinin sansür yoluyla gerçekleri halkından gizleme girişimleri hakkında makaleler yayınladı.  18 ocak 1913 tarihli bir times of london makalesi, kuzeydoğu arnavutluk'ta sırp güçleri tarafından 25.000 arnavut'un öldürüldüğünü bildirdi.

rusya, arnavut bölgelerinin toprak bölünmesinde ve sırplar tarafından işlenen suçların propagandasında önemli bir rol oynadı. rusya dışişleri bakanı sergey sazonov, st. petersburg'daki sırp elçisi aracılığıyla (sırp güçlerince 300 arnavutun vurulduğu yakova'da olduğu gibi) her durumda olayları reddetmesi ile ilgili pasic'i birkaç kez uyardı. sazonov sırplara defalarca avusturyalıların herhangi bir can kaybı olmaması halinde yakova'yı sırbistan'ın bir parçası olarak kabul etmeye hazır olduklarını söyledi. rusya ayrıca sırbistan'ın arnavutluk'tan debre, prizren ve i̇pek kasabalarını almasına yardımcı oldu (ve yakova'yı da sırbistan'ın almasına çalıştı)  buna karşın avusturya-macaristan, arnavutluk için kalan toprakları elinde tutmaya çalıştı.

rus gazetesi novoye vremya, sırp ordusunun sivil halka karşı tek bir şiddet eylemi gerçekleştirmediğini söyleyen yerel katolik rahiplere atıfta bulunarak, 1913'te üsküp ve prizren'de arnavut sivillere karşı sırp zulmünü kabul etmeyi reddetti. amerikan yardım ajanı b. peele willett, 1914 tarihli "the christian work fall" raporunda şunları yazmıştı:belgrad'daki habsburg elçisi, sırp yetkililerin "kurtarılmış topraklarda" arnavutlara sert muameleyi (yağmalama, kundaklama ve infazlar) desteklediğini ve hoş gördüğünü söyledi.  alman frankfurter zeitung gazetesi, tarafsız avrupalı gözlemciler tarafından makedonya ve arnavutluk'ta bulgarlar, sırplar ve yunanlar tarafından çeşitli yerel topluluklara karşı katliamlar gerçekleştirildiğini doğrulayan haberlere ulaştı.  gazeteye göre, sırpların tutumu arnavut nüfusunun "yok edilmesi gerektiği"ydi.the near east, tiran'daki 1 ağustos büyükelçi konferansı'nda 1913 ve 1920 yılları arasında sırp güçlerinin kosova'da 85.676 arnavut sivili öldürdüğünü ve bir dizi köyün yakıldığını söyleyen arnavut milletvekilleri hakkında 1921 tarihli bir makale yayınladı. ayrıca kara el'in arnavutların öldürüldüğü veya sınır dışı edildiği bölgelere rus sömürgecilerini yerleşmeye getirdiğini söylediler.

bir i̇ngiliz yetkili olan dayrell crackanthorpe, 25 eylül 1913'te belgrad'dan edward gray'e, sırp kuvvetlerine karşı bir arnavut ayaklanmasının (avusturyalılara göre) sırp işgali ve sivil katliamlardan kaynaklandığını yazdı. 6 ocak 1913'te bükreş'teki adevărul gazetesinde bir rumen doktor, sırp ordusunun kosova'daki eylemlerinin "hayal edebileceğinden çok daha korkutucu" olduğunu yazdı.   luma'da sırp birliklerine karşı direniş devam ederken, avrupa kamuoyu belgrad'a karşı döndü.  2006'da günter schödl'', kosova'daki vahşetlerin balkanlar'da kaydedilen ilk etnik temizliğin parçası olduğunu yazdı.

i̇ddialara karşı çıkanlar 
sırp birlikleri tarafından işlenen savaş suçları sırp yetkilileri ve tarihçileri öfkelendirdi; sırp, i̇ngiliz ve almanların vahşetleri kapsamasına rağmen, nikola pašić bunları "yabancı propagandanın icadı" olarak sunmaya çalıştı. i̇nkâr devam etti ve vahşetlere "özgürlük mücadelesi" adı verildi ("sırp hükümünün beşiğinin ve işgal altındaki kardeşlerinin nihai kurtuluşu" diye popüler bir espriye yol açtı).

1899 ve 1907 lahey sözleşmeleri
sırbistan krallığı 1899 ve 1907 lahey sözleşmelerini imzalamasına rağmen, 1907 antlaşmasına uymadı; kosova'daki müslüman siviller kötü muamele gördü ve aşırı şiddete maruz kaldı.

sonrası 
balkan savaşları'ndaki askeri kayıpların sayısı konusunda güvenilir istatistikler mevcuttur.  i̇statistikler partizan amaçlarla yorumlandığından sivil kurbanlar (genellikle hedeflenen bir etnik veya dini grubun üyeleri) için bir araştırma boşluğu bulunmaktadır. savaşlar,içlerinde arnavutların,pomakların,türklerinde olduğu bazıları i̇stanbul'a veya anadolu'ya kaçan birçok mülteci yarattı. arnavutluk'un kurulmasından sonra arnavut mültecilerden de (özellikle müslümanlar) türkiye'ye kaçanlar oldu. yine arnavutlarca sırp kontrolüne karşı 1913 sonbaharında ohri-debre ayaklanması ile direniş gösterildi; ancak sırp güçlerince bu isyanın bastırılması, on binlerce arnavut mültecinin batı makedonya'dan arnavutluk'a gelmesiyle sonuçlandı. freundlich'e göre, i̇şkodra kasabasındaki arnavut mülteci nüfusu 8.000-10.000; shala) ve iballë'de 7.000 mülteci vardı. edvin pezo, kuzey arnavutluk'taki büyük mülteci nüfusunun bir kısmının muhtemelen kosova'dan geldiğini yazdı. yeni arnavut hükûmetinin yardım eksikliği ve osmanlıların arnavut göçmenlik kısıtlamaları, birçok mülteciyi evlerine, genellikle yıkılan evlere dönmeye zorladı.  üsküp'tekiler gibi balkan savaşlarından sağ kurtulanlar genellikle deneyimlerinden bahsetmediler.

eski osmanlı topraklarını sırbistan, karadağ ve yunanistan'a (kosova vilayeti'nin çoğu sırbistan'a verildi) veren 1913 londra antlaşması'nın bir sonucu olarak, bağımsız bir arnavutluk tanındı; yunanistan, sırbistan ve karadağ yeni arnavutluk prensliği'nden çekilmeyi kabul etti. prenslik, etnik arnavutların yaşadığı toprakların sadece yarısını içeriyordu ve birçok arnavut komşu ülkelerde kaldı. i̇ki sırp ordusunun arnavutluk'u işgali (1913 ve mayıs 1915'te), kısmen birinci balkan savaşı'ndaki sırp vahşetinin intikamı olarak, ordunun geri çekilmesi sırasında arnavut keskin nişancı saldırılarını tetikledi.

balkan savaşları, sırp güçlerinin kendilerini "kurtarıcı" olarak görmeleriyle sonuçlandı ve sırp olmayanlar yeni gerçeklikteki yerleriyle ilgili endişe duymaya .  sırpların balkan savaşları konusundaki mevcut tutumunun, onların "sırplığın beşiği ve [onun] işgal altındaki kardeşlerini" kurtarmak için "nihai" bir mücadele olduğu yönündedir.

üsküp'teki gibi şiddet olayları makedon ve yugoslav tarihlerinden çıkarılmıştır. arnavut ve kosovalı tarih kitaplarının çoğu, yunanları, sırpları ve arnavutları hükûmetin yanlış yönetiminden kurtarmak için osmanlı devletine yapılan saldırıyı olumlu bir görüşle sunar,  sırp, yunan ve karadağ askerî güçlerinin arnavutluk'a gelişini (ve davranışlarını) şovenist ve haksız olarak değerlendirir. "arnavut nüfusunun askeri güçle (özellikle balkan birliği'nin sırp ve karadağ orduları tarafından) kurtuluşu"nu, "düşmanların istilası" veya uzun süredir devam eden "düşmanlık" olarak tanımlarlar.  arnavutluk ve kosova'da balkan savaşları'nın bu anlayışı eğitim müfredatının bir parçasıdır. in albania and kosovo, this understanding of the balkan wars is part of the educational curriculum.

1998-99'da arnavut nüfusuna karşı 1912'dekine benzer savaş suçları işlendi.  bu olaylar arnavutluk-sırbistan ilişkilerini derinden etkilemiştir.

ayrıca bakınız 
 1999 kosova savaşı'ndaki savaş suçları
 balkan savaşları sırasında arnavutluk

konuyla ilgili yayınlar 
 report of the international commission to inquire into the causes and conduct of the balkan war

kaynakça 

savaş suçları
osmanlı i̇mparatorluğu'ndaki katliamlar
kosova'daki katliamlar
20. yüzyılda sırbistan
20. yüzyılda karadağ
1912'de arnavutluk
1913'te arnavutluk
balkan savaşları
sırbistan'daki katliamlar
arnavut karşıtlığı