Karmobil

karmobil veya kar motosikleti, kışın kar üzerinde seyahat, spor ve eğlence için tasarlanmış bir araçtır. kar ve buz üzerinde çalışacak şekilde tasarlanmıştır ve gitmesi için yol vb gerektirmez ancak çoğu arazide ya da parkurda sürülür. karmobil sürmek, birçok insanın önemli bir hobisi olduğu bir spordur.

eski kar motosikletleri genellikle iki kişiyi taşırdı, ancak 1990'lardan beri üretilen çoğu kar motosikleti yalnızca tek kişi binecek şekilde tasarlanır. i̇ki kişinin gideceği şekilde yapılan kar motosikletleri, "2'li" kar motosikletleri veya "turing" modelleri olarak anılır ve pazarın çok küçük bir payını oluşturur. kar motosikletlerinin ön cam dışında herhangi bir muhafazası yoktur ve motorları normalde arkada tek palet kullanır. öndeki kayaklar yön kontrolü sağlar.

i̇lk kar motosikletleri basit lastik paletler kullanırdı ancak modern kar motosikletlerinin paletleri genellikle kevlar kompozit bir malzemeden yapılır. en eski kar motosikletleri, kolayca bulunabilen endüstriyel dört zamanlı, hava soğutmalı motorlarla giderdi. bunların yerini hızla daha hafif ve daha güçlü iki-zamanlı benzinli içten yanmalı motorlar aldı ve 2000'lerin ortalarından beri dört zamanlı motorlar yeniden pazara girdi.

20. yüzyılın ikinci yarısında binicileri "kar motosikleti"’nin eğlence amaçlı arttığını gördü. eğlence amaçlı sürüş, snowcross/yarış, patika sürüşü, serbest stil, boondocking, hendek çakma (ingilizce: ditchbanging) ve çim sürükleme olarak bilinir. yaz mevsiminde kar motosikletleri çim, asfalt şeritler üzerinde drag yarışı ve hatta su üzerinde (bkz. karmobil atlayışı) gidilebilir. kar motosikletleri bazen uzun mesafeli off-road yarışlarda yarışacak şekilde değiştirilir.

yasallık 
yetki alanına bağlı olarak onaylı bir kask olmadan, ehliyetsiz, ruhsatsız bir kar motosikleti ile veya alkol veya diğer maddelerin etkisi altındayken izin verilen alanların dışında araç kullanmak ceza alabilir. gürültü ve vahşi yaşamla ilgili yasalarda da olabilir.

ehliyet 
bazı yargı bölgelerinde, kar motosikletini kullanmak için sürücü ehliyeti gerekir. örneğin norveç ve i̇sveç'te karmobil ehliyeti zorunludur. finlandiya'da, sürücünün halihazırda başka bir uygun sürücü ehliyeti türü (örneğin araba veya traktör) varsa, karmobil ehliyeti istenmez.

erken tarihi 

1911'de 24 yaşında harold j. kalenze, brandon, manitoba, kanada'da araç pervane patenti aldı.

1915'te michigan, waters'daki ray h. muscott motorlu kızak veya "traineau otomobili" için kanada patenti aldı ve 27 haziran 1916'da artık bilinen arka palet(ler) ve önden kayaklı tasarlanmış kar aracı için amerika birleşik devletlerinde ilk patenti aldı. daha sonra bu tasarımın ardından birçok kişi t model fordlara paletler ve kayaklar takılmış şasi ile geliştirdi. bir süre kırsal posta teslimatı için kullanıldılar. arabalar ve küçük kamyonun bu dönüşümünün ortak adı 'kar uçucuları (i̇ngilizce:snowflyers) idi.

 1935'te joseph bombardier ilk kar motosikletini yaptı ve başarıyla denedi. bu aracın zincir dişlili ve paletli sürüş sistemine vardı ve kayaklarla yönlendiriliyordu.

kışın kırda nakliye zorlukları diğer araçların kara saplandığı derin karda gitmek için özel tasarımlı kar motosikletinin icadına yol açtı. 
20. yüzyıl boyunca hızla gelişen tasarımlarla, kar koşullarına, araziye, çalı vb engellere dayanan önceleri yavaş hızda kızağı çeken, gaz motorlu iki kişilik paletli makineler yapıldı.

i̇lk tasarımlarda  iki zamanlı motorlar, bazılarındaysa gücü  üzerinde daha yeni tarzlı iki ve dört zamanlı benzinli motorlar kullanıldı.

birden fazla yolcu taşıyan kar motosikletleri 

kar motosikleti sadece bir mucidin eseri değil, daha çok araçların karda gitmesi için motor ve destekleyici cihazların bir geliştir sürecidir. karmobil, genellikle aynı bileşenleri ama farklı bir amaç için kullanan mucitlerin önce otomobilde ve daha sonra havacılıktaki gelişmelere paralel çalışmalarının sonucu geliştirilen bir ürünüdür.

wisconsin'liler 1900'den önce kar üzerinde araçlarla, koşucular ve kavrama paletleriyle donatılan bisikletlerle, buharla çalışan kızaklarla ve daha sonra da arkada traktör paletleri ve önde kayaklarla dönüştürülmüş t model ford'larla deneyler yaptılar.

modeli olmayan bir kızak-pervane tasarımı için patent (554.482), 5 eylül 1895'te mucitler william j. culman ve brule, wisconsin'li william b. follis tarafından gönderildi.

1926'da wisconsin, three lakes yakınlarında düzenlenen ilk yarışlara bu "kar arabalarından" 104'ü katıldı.

1920'lerde wisconsin, sayner'den carl eliason uzun bir kızağa iki silindirli motosiklet motoru takarak onu öndeki kayaklarla yönlendirdi ve tek motorlu sonsuz bir palet kullanarak ilk modern kar motosiklet prototipi geliştirdi. finlandiya'dan 200'lük bir sipariş aldıktan sonra patentini clintonville'deki four wheel drive (fwd) şirketi'ne sattı. askeri kullanım için 300 adet bunlardan yapıldı ve ardından patenti kanadalı bir yan kuruluşa devrettiler.

amerikan motorlu kızağı, 1905'te boston'da üretilen kısa ömürlü, yenilikçi bir araçtı. karda seyahat için tasarlanmış, motor, tahrik mil sistemi ve kızakları tutan bir çerçeveye takılmış bir kızak gövdesinden oluşuyordu.  i̇lginç bir yenilik olarak görülmesine rağmen satışları azdı ve 1906'da üretim durdu.

pervane tahrikli ve kayakları üzerinde giden aerosani, 1909–1910'da arasında helikopterle ünlü rus mucit igor sikorsky tarafından inşa edildi. aerosaniler, kış savaşı ve i̇kinci dünya savaşı sırasında sovyet kızıl ordu'su tarafından kullanıldı.

aerosani'lerin paletlerle hareket etmedikleri için kar motosikletleri olarak sayılıp sayılmadıkları konusunda bazı anlaşmazlıklar vardır.

adolphe kégresse, 1906 ve 1916 yılları arasında çar ii. nikolay için çalışırken kégresse paleti adlı orijinal bir tırtıl palet sistemi tasarladı. bunlar, birbirine kenetlenen metal segmentler yerine esnek bir kayış kullanıyordu ve geleneksel bir arabaya veya kamyona onu kar da dahil olmak üzere yumuşak zeminde kullanıma uygun bir yarım palet haline getirmek için takılabilirdi. geleneksel ön tekerlekler ve direksiyon sistemi kullanıldı ancak sağ üst resimde görüldüğü gibi tekerleğe kayak takılabilir. bunu kraliyet garajındaki rolls-royce arabalar ve packard kamyonlar dahil olmak üzere birçok arabaya uyguladı. bu bir kar arabası olmasa da, modern kavramın atasıdır.

amerika birleşik devletleri ortabatı'sının nispeten kuru kar koşulları, dönüştürülmüş ford model t'lere ve diğer benzer araçlara uygundu, ancak bunlar güney quebec ve new england gibi nemli kar alanları için uygun değildi. bu, quebec, küçük valcourt kasabasından joseph-armand bombardier'in her türlü kar koşuluna uygun farklı bir tırtıl palet sistemi icat etmesine yol açtı.

bombardier, 1928'den beri bazı "metal" paletli araçlar yapmıştı, ancak yeni devrim niteliğindeki palet çekiş sistemi (kauçuk kaplı dişli bir tekerlek ve arka tekerlekleri saran kauçuk ve pamuklu bir palet) ilk büyük buluşuydu. 1937'de kapalı, yedi kişilik bir kar arabası olan b-7'nin üretimine başladı ve 1942'de on iki kişilik bir model olan b-12'yi tanıttı. b-7'de ford motor company'den v-8 düz başlı motor vardı. b-12'nin chrysler endüstriyel altı silindirli düz kafalı motoru vardı ve 1951'e kadar 2,817 adet üretildi. ambulanslar, canada post araçları, kış "okul otobüsleri", ormancılık makineleri ve hatta ii. dünya savaşı'nda ordu araçları gibi birçok uygulamada kullanıldı. bombardier her zaman motorlu scooter boyutuna benzer daha küçük bir versiyonun hayalini kurmuştu.

dış bağlantılar 

 how stuff works – snowmobiles
 environmental impact studies* the international association of snowmobile manufacturers

kaynakça

 
kar motosikletleri
paletli araçlar
yarış araçları
kayan araçlar
eskimo taşımacılığı
kanada icatları