Echinopsis

echinopsis, bazen kirpi kaktüsü, deniz kestanesi kaktüsü veya paskalya zambak kaktüsü olarak bilinen güney amerika'ya  özgü kaktüslerin bir cinsidir. küçük bir tür olan e. chamaecereus, fıstık kaktüsü olarak bilinir. 128 tür, ağaç benzeri büyük türlerden küçük küresel kaktüslere kadar uzanır. adı, echinos kirpi veya deniz kestanesinden ve bu bitkilerin yoğun diken kaplamalarına atıfta bulunan opsis görünümünden türemiştir.

genellikle küçük ve kabarık gövdeler üzerinde taşınan, beklenenden çok daha büyük ve daha çekici görünen çiçeklerinin büyük boyutu, tüp uzunluğu ve güzelliği için dikkat çekicidirler.

taksonomi 
1970'lerde ve 1980'lerde yapılan çalışmalar, daha önce ayrı olan birkaç cinsin echinopsis'e konulmasıyla sonuçlandı:

bazıları da rebutia'yı birleştirmeyi önerdi.

cactaceae'deki diğer birkaç taksonomik değişiklik gibi bu da evrensel olarak kabul edilmedi. amatör ve profesyonel yetiştiriciler hala echinopsis (eski anlamda), lobivia, setiechinopsis ve trichocereus gibi isimler kullanırlar ancak yukarıda listelenen diğerlerinin çoğu değişiklikten çok önce yaygın kullanımdan çıktı. 

cins adının değiştirilmesi, yinelenen adların oluşmasını önlemek için bazı farklı özel sıfatların kullanılmasını gerektirdi. böylece hem echinopsis bridgesii hem de trichocereus bridgesii daha önce mevcuttu. bunlar çok farklı bitkilerdir: echinopsis bridgesii kısa topaklanan bir kaktüs iken trichocereus bridgesii e. (veya t.) pachanoi'ye benzer uzun sütunlu bir kaktüstür. yeni sınıflandırmaya göre, trichocereus bridgesii, echinopsis lageniformis olur.

trichocereus cinsi adı, 1974'te friedrich tarafından lobivia ile birlikte echinopsis'e dahil edilmeden önce, 1909'da vincenzo riccobono tarafından bir dizi sütunlu kaktüse verildi. albesiano tarafından 2012 yılında yapılan genetik ve morfolojik çalışma, trichocereus'un üç harrisia türü içermesi durumunda monofiletik olduğunu buldu.

kloroplast dna'sının 2012 tarihli genetik analizi, echinopsis'in birkaç farklı soydan oluştuğunu gösterir. e. spachiana çalışmaya dahil edilmedi ancak bir helianthocereus kladıyla ilişkili olduğu düşünülür.

türleri 
 not: aşağıda listelenen türlerden bazıları, diğerlerinin eşanlamlıları, alt türleri veya çeşitleri olabilir. 

 echinopsis adolfofriedrichii g. moser

 echinopsis amoenissima werdermann 
 echinopsis ancistrophora spegazzini
 echinopsis angelesii (r. kiesling) g. d. rowley
 echinopsis antezanae (cárdenas) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis apiculata linke 
 echinopsis arachnacantha (buining & f. ritter) h.friedrich
 echinopsis arboricola (kimnach) r. mottram
 echinopsis arebaloi cárdenas
 echinopsis atacamensis (philippi) h. friedrich & g.d. rowley
 
 echinopsis aurata salm-dyck 
 echinopsis aurea britton & rose
 
 echinopsis backebergii werdermann
 echinopsis baldiana spegazzini
 echinopsis berlingii y. ito 
 echinopsis bertramiana (backeberg) h. friedrich & g. d. rowley

 echinopsis bolligeriana mächler & helmut walter 
 echinopsis bonnieae (halda, hogan & janeba) halda & malina 
 echinopsis boyuibensis f. ritter
 echinopsis brasilensis a. v. frič

 echinopsis bridgesii salm-dyck (not to be confused with e. lageniformis, which is also known as trichocereus bridgesii)
 echinopsis bruchii (britton & rose) h. friedrich & glaetzle
 echinopsis cabrerae (r. kiesling) g. d. rowley

 echinopsis caineana (cárdenas) d. r. hunt
 echinopsis cajasensis f. ritter
 echinopsis calliantholilacina cárdenas
 echinopsis callichroma cárdenas
 echinopsis calochlora k. schumann

 echinopsis camarguensis (cárdenas) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis campylacantha pfeiffer & otto 
 echinopsis candicans (salm-dyck) f. a. c. weber
 echinopsis cardenasiana (rausch) h. friedrich

 echinopsis caulescens (f. ritter) m. lowry 
 echinopsis cephalomacrostibas (werdermann & backeberg) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis cerdana cárdenas

 echinopsis chalaensis (rauh & backeberg) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis chamaecereus h. friedrich & w. glaetzle
 echinopsis chereauniana schlumb. 
 echinopsis chiloensis (colla) h. friedrich & g. d. rowley

 echinopsis chrysantha werdermann
 echinopsis chrysochete werdermann
 echinopsis cinnabarina (hooker) labouret
 echinopsis clavata (f. ritter) d. r. hunt
 echinopsis cochabambensis backeberg
 echinopsis colmariensis hort. 
 echinopsis comarapana cárdenas
 echinopsis conaconensis (cárdenas) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis coquimbana (molina) h. friedrich & g. d. rowley

 echinopsis coronata cárdenas
 echinopsis cotacajesii cárdenas

 echinopsis crassicaulis (r. kiesling) h. friedrich & glaetzle
 echinopsis cristata salm-dyck 
 echinopsis cuzcoensis (britton & rose) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis cylindracea (backeberg) friedrich
 echinopsis decaisniana walp. 

 echinopsis densispina werdermann
 echinopsis derenbergii a. v. frič
 echinopsis deserticola (werdermann) h. friedrich & g. d. rowley

 echinopsis escayachensis (cárdenas) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis eyriesii pfeiffer & otto
 echinopsis fabrisii (r.kiesling) g. d. rowley

 echinopsis famatimensis (spegazzini) werdermann
 echinopsis ferox (britton & rose) backeberg

 echinopsis formosa (pfeiffer) jacobi

 echinopsis friedrichii g. d. rowley

 echinopsis gibbosa pfeiffer 
 echinopsis gigantea rud. meyer 
 echinopsis gladispina y. ito 
 echinopsis glauca (f. ritter) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis glaucina h. friedrich & g. d. rowley

 echinopsis haematantha (spegazzini) j. g. lamb.
 echinopsis hahniana (backeberg) r. s. wallace

 echinopsis hamatispina werdermann 
 echinopsis hammerschmidii cárdenas

 echinopsis hertrichiana (backeberg) d. r. hunt

 echinopsis hossei werdermann 

 echinopsis huascha (f. a. c. weber) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis huotti labour.

 echinopsis hystrichoides f. ritter
 echinopsis ibicuatensis cárdenas
 echinopsis imperialis hort. 

 echinopsis jajoiana hort. 
 echinopsis jamessianus hort. 

 echinopsis kladiwaiana rausch

 echinopsis klingleriana cárdenas
 echinopsis knotti schlumberger 
 echinopsis knuthiana (backeberg) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis korethroides werdermann

 echinopsis lageniformis (forst.) h. friedrich & g. d. rowley (formerly trichocereus bridgesii)
 echinopsis lamprochlora f. a. c. weber
 echinopsis lateritia gürke

 echinopsis leucantha walpers

 echinopsis litoralis (johow) h. friedrich & g. d. rowley (syn.: e.chiloensis (colla) subsp. litoralis (johow)lowry)

 echinopsis lorethroides werdermann 
 echinopsis macrodiscus frič 
 echinopsis macrogona (s.d.) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis mamillosa gürke

 echinopsis marsoneri werdermann
 echinopsis mataranensis cárdenas
 echinopsis maximiliana heyder
 echinopsis melanacantha a. dietr. 

 echinopsis meyeri heese
 echinopsis mieckleyi rud. meyer
 echinopsis mihanovichii frič & gurcke 
 echinopsis minuana spegazzini

 echinopsis mirabilis spegazzini
 echinopsis misleyi j. labouret 

 echinopsis molesta spegazzini

 echinopsis nigra backeberg

 echinopsis nigrispina walp. 
 echinopsis nodosa linke 
 echinopsis obrepanda (salm-dyck) k. schum.
 echinopsis octacantha muehlenpf. 

 echinopsis oxygona pfeiff. & otto
 echinopsis pachanoi (britton & rose) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis pampana (britton & rose) d. r. hunt

 echinopsis pectinata fennel 

 echinopsis pelecygona y. ito 

 echinopsis pentlandii (w. j. hooker) salm-dyck ex a. dietrich

 echinopsis peruviana (britton & rose) h. friedrich & g. d. rowley

 echinopsis picta walp. 

 echinopsis pojoensis cárdenas

 echinopsis pseudomammillosa cárdenas

 echinopsis pugionacantha rose & f. boedeker
 echinopsis pulchella zucc. 

 echinopsis quadratiumbonata (f. ritter) d. r. hunt

 echinopsis reichenbachiana pfeiff. 

 echinopsis rhodotricha k. schumann

 echinopsis riviere-de-caraltii cárdenas

 echinopsis robinsoniana werdermann 

 echinopsis rubescens backeberg 

 echinopsis salmiana f. a. c. weber 
 echinopsis salpigophara a. c. lemaire 
 echinopsis saltensis spegazzini
 echinopsis sanguiniflora (backeberg) d. r. hunt
 echinopsis santaensis (rauh & backeberg) h. friedrich & g. d. rowley

 echinopsis schelhasii pfeiff. & otto 
 echinopsis schickendantzii f. a. c. weber
 echinopsis schieliana (backeberg) d. r. hunt
 echinopsis schoenii (rauh & backeberg) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis schreiteri (castellanos) werdermann

 echinopsis scopa carrière 

 echinopsis scopulicola (f. ritter) r. mottram
 echinopsis setosa linke 

 
 echinopsis silvestrii spegazzini
 echinopsis simplex niedl 
 echinopsis skottsbergii (backeberg) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis smrziana backeberg
 echinopsis spachiana (a. c. lemaire) h. friedrich & g. d. rowley

 echinopsis spegazzinii k. schumann 
 echinopsis sphacelata gravis 
 echinopsis spinibarbis (otto) a. e. hoffmann

 echinopsis strausii graessn. 
 echinopsis strigosa (salm-dyck) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis subdenudata cárdenas
 echinopsis sucrensis cárdenas
 echinopsis tacaquirensis (vaupel) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis tacuarembense j. arechavaleta 

 echinopsis taratensis (cárdenas) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis tarijensis (vaupel) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis tarmaensis (rauh & backeberg) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis tegeleriana (backeberg) d. r. hunt
 echinopsis tephracantha hort. 
 echinopsis terscheckii (a. a. parmentier) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis thelegona (f. a. c. weber) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis thelegonoides (spegazzini) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis thionantha (spegazzini) d. r. hunt
 echinopsis tiegeliana (wessner) d. r. hunt

 echinopsis trichosa (cárdenas) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis tricolor a. g. dietrich 
 echinopsis tuberculata niedt 
 echinopsis tubiflora j. g. zuccarini
 echinopsis tucumanensis y. ito 
 echinopsis tulhuayacensis (ochoa) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis tunariensis (cárdenas) h. friedrich & g. d. rowley

 echinopsis uyupampensis (backeberg) h. friedrich & g. d. rowley

 echinopsis vasquezii (rausch) g. d. rowley
 echinopsis vatteri (r. kiesling) g. d. rowley
 echinopsis verschaffeltii hort. 

 echinopsis volliana (backeberg) h. friedrich & g. d. rowley
 echinopsis walteri (r. kiesling) h. friedrich & w. glaetzle

 echinopsis werdermannii frič

 echinopsis yuquina d. r. hunt
 echinopsis zuccarinii pfeiff. & otto 

çoğu benzer türler arasında, ancak aynı zamanda kutsal sukulentler tarafından "trichopsis pachaniesii" adı altında satılan e. pachanoi ve e. eyriesii arasındaki çapraz gibi daha farklı türler arasında birçok melez mevcuttur.

dağılımı 
echinopsis türleri güney amerika'ya özgüdür ( arjantin, şili, bolivya, peru, brezilya, ekvador, paraguay ve uruguay ). sadece toprağın kumlu veya çakıllı olduğu durumlarda veya tepelerin kenarlarında kaya yarıklarında yetişirler.

yetiştirme 
echinopsis için büyüme ve dinlenme mevsimleri echinocactus için aynıdır.  j. smith'in ([[kraliyet botanik bahçeleri eski küratörü, kew]) ]]) yaptığı araştırma, şilili echinopsis cristata ve meksikalı akrabaları gibi türlerin, hafif balçıkta, az yaprak küfü ve birkaç kireçtaşı yumrusu ile saksılandığında geliştiğini gösterdi. kireçtaşı toprağı açık tutar; toprağın iyi drene olması önemlidir. kışın su çok az verilmeli ve atmosfer kuru olmalıdır; gece boyunca sıcaklığın  değerini aşması gerekmez ve çok soğuk havalarda  sıcaklığa düşmesine izin verilebilir, ancak  derecelik daha yüksek sıcaklık sağlanırsa gün boyunca korunur. i̇lkbaharda, bitkiler güneşin artan sıcaklığından tam olarak yararlanmalıdır; ve sıcak havalarda, akşamları yapılması gereken sık sık baş üstü ilaçlamadan yararlanır. yumuşak lifli kökler uzun süre ıslak tutulursa çürüyeceğinden toprak asla suya doymamalıdır.

sapların tümü yeterince sağlam ve kendi kendine bakabilecek büyüklükte olduğundan, türlerin hiçbirinin serbestçe büyümesi ve sağlıklı kalması için aşılanmasına gerek yoktur. tek tehlike, bitkileri kışın fazla nemli tutmaktır, çünkü arada bir biraz su gövdeleri taze ve yeşil tutsa da, yazın büyük, güzel çiçeklerinin gelişimi için gerekli olan dinlenmeden onları mahrum eder.

galeri

biblioğrafya
 edward f. anderson, the cactus family (timber press, 2001) , pp. 255–286
 k. trout, trout's notes on san pedro & related trichocereus species (sacred cacti 3rd ed. part b) (moksha press, 2005)

dış bağlantılar
 cactus culture for amateurs  by w. watson (1889)
 succulentcity:  plant profiles, photographs & cultivation data 
 kuentz: echinopsis (in french)
 lohmueller: echinopsis 
 mattslandscape; echinopsis hybrids-growing culture 
 vimeo video echinopsis cacti in bloom 
 echinopsis.com photographs, videos 
 echinopsis cacti flower photographs, videos

kaynakça 

tür mikroformatı olan maddeler
 
güney amerika kaktüsleri