Irak Türkmen Soykırımı

irak türkmen soykırımı, irak türkmenlerinin işi̇d tarafından öldürülmesi, tecavüz edilmesi, infaz edilmesi, kovulması ve cinsel köleleştirilmesi dönemiydi. işi̇d'in irak türkmen topraklarını ele geçirmesinden irak'taki tüm topraklarını kaybetmesine kadar sürdü. 2017 yılında soykırım olarak kabul edildi, ve 2018 yılında ise irak türkmen kız ve kadınların cinsel köleliği birleşmiş milletler tarafından tanındı.

arka plan

irak türkmenleri 
irak türkmenleri, irak'taki en büyük üçüncü etnik gruptur. türk kökenlidirler ve güneyde araplar ve kuzeyde kürtlerle çevrili tarihi türkmeneli bölgesinde yaşarlar. zulümlerinde büyük rol oynayan sünniler ve şiiler arasında neredeyse eşit bir şekilde bölünmüşler. sünni türkmenler de şii türkmenler de işi̇d'in hedefi oldu. daha önce altınköprü katliamı, gavurbağı katliamı, 1959 kerkük katliamı, 1924 kerkük katliamı gibi katliamların hedefi oldular.

haziran 2014 kuzey irak saldırısı sırasında işi̇d, musul, telafer, tikrit ve kerkük ve diyala vilayetlerinin bir kısmı gibi türkmenlerin çoğunlukta olduğu veya önemli türkmen nüfusa sahip birçok yeri ele geçirdi.

işi̇d altında 
haziran 2014'te işi̇d, telafer'i ilk ele geçirdiğinde, yaklaşık 700 erkek, 470 kadın ve 130 çocuk olmak üzere 1.300 irak türkmenini kaçırdı. itc, 1.300 kişiden yalnızca 42'sinin geri döndüğünü ve geri kalanının bir daha görülmediğini belirtti. türkmen evleri yakıldı, türkmen çiftçilerin hayvanları çalındı ​​ve birçoğu kaçmak zorunda kaldı. eylül 2014'te çoğunluğu telafer'den olmak üzere en az 350.000 türkmen yerinden edildi. açlıktan ölme tehlikesiyle karşı karşıyaydılar. sakinlere ve yerel aktivistlere göre, saldırılardan bu yana telafer'deki türkmenlerin yaklaşık yüzde 90'ı kaçtı. türkmen kurtarma vakfı sözcüsü mehdi el-beyati, şubat 2017'de türkmen mültecilerin sayısının 600.000'e yükseldiğini iddia etti.

9 haziran'da musul'da telafer'den 15 türkmen esir işi̇d tarafından öldürüldü. aynı kasabada bir şii camisinin bombalanmasının ardından çok sayıda insan şehirden kaçtı ve dokuz mülteci öldürüldü. musul'da yezidi ve türkmen topluluklarından 65 çocuk, anne ve babalarının öldürülmesine tanık olmaktan büyük travma geçirerek yetimhaneye bırakıldı. bu çocukların bir kısmı cinsel istismara uğradı.

16 haziran 2014'te işi̇d, kerkük kenti yakınlarındaki 4 farklı noktadan (çardağlı, kara naz, beşir, biravci) en az 40 türkmen'i katletti. işi̇d bir kez daha türkmenleri etnik kökenleri nedeniyle hedef almakla suçlandı. bir gün sonra beşir'de 52 türkmen daha öldürüldü ve yerel halka göre katliam etnik nedenlerle yapıldı. aynı yer 18 haziran'da ve 20 ile 21 haziran arasında bir kez daha acı çekerek beş ve ardından 17 sivili öldürdü. beşir'den bir tanık, kasabada 700 türkmen'in daha katledildiğini iddia etti. 2014 haziran'ında işi̇d, şamsiyya köyünden 26 şii türkmen'i kaçırdı. aynı ay içinde şii türkmenler, işi̇d'in tehditleri üzerine elkibbe ve şrihan'dan kaçtı. telafer, beşir, biravcili ve karanaz köylerinde yaşayan birçok türkmen de cihatçılardan daha fazla mektup aldıktan sonra kaçtı.

18 haziran'da işi̇d ile irak ordusu arasında amirli ve tuzhurmatu ilçeleri arasında çıkan çatışmalarda en az 20 türkmen öldürüldü. amirli kuşatmasında 50'si çocuk, 10'u yeni doğan olmak üzere 150 kişi ağır koşullar nedeniyle hayatını kaybetti. amirli'nin 2014 yılında düşmesinin ardından kasabanın elektriği, gıda ve suyu kesildi. i̇nsani yardım ulaştırılana kadar aralarında hamile kadınların da bulunduğu onlarca kişi hayatını kaybetti. karanaz, çardağlı ve biravcili'de evler ve okullar ile camiler yakıldı.

23 haziran'da işi̇d, guba, şrihan ve telafer bölgelerinden en az 75 türkmen'i kaçırdı. guba'nın kuzeyindeki bir vadide sadece 2 ceset bulundu. muhtemelen idam edildin. 950 türkmen aile, dai̇ş'in bölgeden ayrılmalarını talep etmesi üzerine bölgeden kaçtı. aynı köylerde üç şii ibadethanesi bombalandı, saldırılarda 25 kişi öldü.

7 ağustos'ta sincar'da 100 türkmen idam edildi.

musul'da haziran ve ekim 2014 arasında türkmenler de dahil olmak üzere çeşitli geçmişlere sahip 30.000 kişi işi̇d tarafından tutuklandı.

toplamda tahminen 600 türkmen kadın işi̇d tarafından yakalandı ve seks kölesi olarak kullanıldı. bunların yaklaşık 400-500'ü suriye'deki işi̇d derme çatma cezaevlerine gönderildi. şubat 2018'de bir grup kadın, kerkük'teki bir bm i̇nsan hakları bürosu'nun önünde protesto gösterisi yaptı. pankartlar taşıdılar ve irak hükümetinden yaklaşık 450 kayıp türkmen kadını kurtarmak için bir şeyler yapmasını talep ettiler, ancak protesto görmezden gelindi. itc lideri hasan turan, türkmen kadınlarının geri dönmeleri halinde aileleri tarafından töre cinayetlerine kurban gideceklerinden korkuyordu. "pek çok kız geri dönmeyecek ve geri dönerlerse ailelerinin onları kabul etmesini ummaktan başka çarem yok. kurbanlar onlar" dedi. daha sonra 2018'de bm nihayet türkmen kadınların cinsel köleliğini tanıdı. işi̇d'den kurtulan tikrit yakınlarındaki el-alam kasabasından ismi açıklanmayan bir türkmen kadın, bbc türkçeye, işi̇d'in bekar kızları evli kadınlardan ayırdığını ve bekar kızlara herkesin gözü önünde tecavüz etmeye başladığını söyledi. işi̇d ayrıca kasabanın türkmen dili öğretmenine tecavüz etti ve bunun sonucunda öğretmen öldü. bazı irak türkmenleri ve insan hakları örgütleri, i̇slam devleti'nin irak türkmenlerine yönelik soykırımının türk karşıtlığından kaynaklandığını belirtti.

çocuklar ayrıca, genellikle eğitim nedenleriyle kaçırılma kurbanlarıydı. 13 mart'ta ninova'da yaşları 10 ila 17 arasında değişen 25 türkmen çocuk bara'am yetimhanesinden telafar'daki çocuk eğitim kamplarına kaçırıldı.

mart ayında kerkük yakınlarındaki beşir'de 16 türkmen'e ait toplu mezar bulundu. yine mart ayında işi̇d, nineveh'e bağlı kara kuyan'da kocaları milisler tarafından öldürülen 9 türkmen dul kadını infaz etti. i̇nfazlarının nedeni, işi̇d savaşçılarıyla evlenmeyi reddetmekti. biravcili köyünde işi̇d, köyde yaşayan 23 kişiyi öldürdükten sonra iki türkmen'i kaçırdı. guba ve şrihan'da 60 türkmen erkek ve erkek kaçırıldı. aynı ay kerkük'te erhan camcı adlı bir türkmen genci evinden kaçırıldı.

bir yıl sonra, ağustos 2015'te musul'da işi̇d, mürtedlik yapmakla suçlayarak 2.000 kişiyi halka açık bir şekilde infaz etti, ardından işi̇d, yaklaşık 700 kişinin irak türkmenleri olduğunu açıkladı.

selahaddin vilayetinde 2015 yılında tek bir işi̇d araba bombalaması 40 türkmen'in hayatını aldı. itc, işi̇d'in irak türkmenlerine yönelik saldırılarının stratejik bir etnik temizlik kampanyası olduğunu belirtti. telafer'den 125'i kadın 540 türkmen sivil yine işi̇d'in elinde kayboldu ve bunlardan sadece 22'si yeniden bulundu.

2015 yazında 3.000 türkmen amirli kasabasından kaçtı. 2015'in sonlarında 1.500 türkmen aile (7.500 kişi) kerbela'daki sığındı.

tazahurmatu, 8 mart'ta kimyasal silahlarla saldırıya uğradı ve üç kişi öldü, 1.500 kişi yaralandı. 25.000 kişi kasabadan kaçtı. aynı yıl beşir köyü de kimyasal silahlarla saldırıya uğradı. beşir'in %90'ı, 2016 yılında geri alınması sırasında 250 ev dahil olmak üzere yıkıldı. beşir köyünde 9 kadın kaçırıldı, tecavüze uğradı ve halka açık yerlerde elektrik direklerine asıldı. aynı köyde 12 yaşındaki bir kız toplu tecavüze uğradı ve elektrik direğine asıldı. türkmen sakinleri cesedini getirmeye çalıştıklarında işi̇d'in keskin nişancı ateşi ile 15 kişi öldürüldü. haziran ayında tuzhurmatu'nun düşüşünden sonra da tecavüz vakaları kaydedildi.

irak silahlı kuvvetleri ocak ayında musul yakınlarındaki rashidiya'da bir toplu mezar buldu. mezar, katledilen 27 türkmen erkek ve çocuğuna aitti. vücutlarında işkence izleri vardı. 2017 yılında kayıp türkmen kadın, kız ve çocuk sayısı 1.200'dü. 2018'de, 1.300 türkmen kayıp olarak kaldı.

türkmen mirasının yok edilmesi 
türkmen kimliğinin bir parçası olan önemli tarihi eserlerin yok edilmesinden işi̇d sorumludur. telafer'deki en eski kütüphane havaya uçurulurken, diyala'da 1.500'ün üzerinde tarihi kitabın bulunduğu bir kütüphane daha yıkıldı. yıkılan eserler arasında yahya ebu'l-kasım türbesi (1293'te zengiler tarafından inşa edilmiş, 2014'te yıkılmış), i̇mam avn el-din türbesi (1248'de zengiler tarafından yapılmış, 2014'te yıkılmış), hz. qadib al-ban musuli (musul atabegleri tarafından yaptırılmış, 2014'te yıkılmış), al-imam muhsin camii (selçuklular tarafından yapılmış, 2015'te ağır hasar görmüş), el-nuri ulu camii (1172'de zengiler tarafından yapılmış) , 2017'de yıkıldı), i̇mam el-baher camii (1259'da yapıldı, 2014'te yıkıldı) ve paşa camii (1881'de osmanlılar tarafından yapıldı, yıkıldı).

ayrıca bakınız 
 altınköprü katliamı
 gavurbağı katliamı
 türkmen şehitler günü
 levi baskını
 türklere yapılan katliamlar listesi

kaynakça 

irak ve şam i̇slam devleti tarafından öldürülmüş kişiler
soykırımlar
irak ve şam i̇slam devleti'nin faaliyetleri
irak'taki katliamlar
asya'da etnik temizlik
i̇nsan hakları istismarları kurbanları
tehcir
irak türkmenleri
türk karşıtlığı