Mehdi Fraşiri

mehdi bey fraşiri (, 28 şubat 1872 - 25 mayıs 1963), arnavut bir entelektüel ve politikacıydı. i̇ki kez arnavutluk başbakanı ve ayrıca ikinci dönem arnavutluk'un nazi almanyası'ndaki kukla hükûmetinin başbakanı olarak görev yaptı.

mehdi fraşiri, 1872'de ergiri'nin fraşer köyünde dünyaya geldi. koniça ve manastır'da okudu ve 1897'de mekteb-i mülkiye'den mezun oldu. 1901'de i̇stanbul'da iken, arnavut ulusalcı materyalleri küçük bir arnavut grubuyla birlikte bastırdığı için yerel bir ev mahzeninde küçük bir basın kurulmasıyla suçlandı.

erken siyasi kariyeri ve savaşlar arası dönemi 
fraşiri, 1901-1903 yılları arasında arnavutluk'un merkezinde peklin kaymakamı olarak görev yaptı. daha sonra ohri'ye taşınarak arnavutluk kurtuluşunun gizli komitesine katıldı. bir grup yerel müslüman tarafından arnavut milliyetçisi ve jön türk olarak kınanmıştı. 1918 tarihinde arnavut hükûmeti bakanı ve 1920 yılında içişleri bakanıydı. 17 mayıs 1914'te uluslararası kontrol komisyonu üyesi olarak, korfuz protokolünü imzaladı. aralık 1918'de durrës kongresi'ne katıldı. 1923'te arnavutluk'un milletler cemiyeti'ndeki temsilcisiydi. 1930'larda başbakan'ın 1935-1936 yılları arasında önemli görevlerde bulundu. 1930'ların başında medeni reform reform komitelerine thoma orollogaj ve hasan dosti ile birlikte katıldı.

i̇talya işgali 
fraşiri, benito mussolini'ye karşıydı ve arnavutluk'u işgal etme politikasını sevmiyordu. fraşiri, istilaya karşı acımasız saldırılar yayımlamak ve mussolini'ye karşı bir röportaj yapmak için bu görevi üstlendi. tiran hükûmetinin istifası sonrasında, i̇şgalci birlikler kapılara dayanınca, türk tabanlı'sında sığınma talebinde bulundu ve i̇talyanlara destek veren bir beyan imzalamayı reddetti. i̇talyan güvencelerine rağmen, fraşiri yakında i̇talya'da tutuklandı ve mahkûm edildi.

fraşiri, 1942'de arnavut anti-faşist faktörlerin toplandığı peza konferansının "onursal başkanı" na katıldı ve bu daha sonra komünist rejim tarafından bastırılacak bir olgu oldu.

kısmen avusturya'da okuduğu için almanlara sempati duyan fraşiri, yakın ilişkilerin kurulması ve arnavutları i̇talyanlardan korumak için alman bakanı erich von luckwald'la çalıştı.

alman işgali 
i̇talya'nın teslim edilmesinden sonra nazi almanyası balkanların kontrolünü ele geçirdi. almanlar, öneminden ötürü değerlendirildi ve işgalden hemen sonra onun için aramaya başladılar. fraşiri bulundu ve 16 eylül'de hermann neubacher, binbaşı franz von scheiger ve herr schliep ile görüşmeler yapmak üzere tiran'a geri dönmeye karar verdiler. toplantının bitiminden sonra, arnavutluk'un bağımsızlığını hırvatistan bağımsız devleti'ne benzer şekilde nazi almanyası'nda kendi egemenliğine kavuşması kararlaştırıldı.

fraşiri, meclis başkanlığı yapmayı kabul etti. 3 kasım 1943'te fraşiri, başbakan recep mitrovica'nın görevi devralmasından dolayı istifa etti. almanlar fraşiri'nin halen rejim konseyinin başında kalması konusunda ısrar ettiler.

i̇kinci dünya savaşı'ndan sonra 
partizanlar arnavutluk'ta zafer ilan ettiğinde, almanlar mehdi fraşiri'yi onlarla birlikte tahliye etti. fraşiri viyana'ya taşındı ve sonunda ölümüne kadar yaşayacağı roma'ya yerleşti.

kaynakça 

1872 doğumlular
ergiri i̇li doğumlular
1963 yılında ölenler
fraşiri ailesi
arnavut soylular
19. yüzyıl arnavut siyasetçileri
20. yüzyıl arnavut siyasetçileri
arnavutluk başbakanları
arnavutluk cumhurbaşkanları
arnavut antikomünistler
arnavut müslümanlar
ii. dünya savaşı'nda arnavutlar
mekteb-i mülkiye'de öğrenim görenler
nazi işbirlikçileri
bilgi kutusu bulunmayan makam sahipleri