Satureja

satureja diğer türkçe bilinen adı ile geyik otu diğer adıyla yalancı kekik, lamiaceae  (ballıbabagiller) familyasına bağlı bir bitki cinsidir. biberiye ve kekik ile akraba bir türdür. kuzey afrika, güney ve güneydoğu avrupa, orta doğu ve orta asya'ya özgüdür. birkaç yeni dünya'daki tür daha önce “satureja” ailesine dahil edilmişti, ancak hepsi başka cinslere taşınmıştır. bazı türler, yalancı kekik, kekik, geyik otu olarak adlandırılan mutfak bitkileri olarak yetiştirilmektedir ve birkaç yerde vahşi doğada yerleşik hale gelmiştir. türkiye'de sıklıkla kokusu ve yapraklarının andırması aynı şekilde kullanımı nedeniyle akrabası thymus yani kekik cinsleri ile özellikle thymus vulgaris ile karıştırılmaktadır.

tanımlaması
satureja türleri tek yıllık veya çok yıllık olabilir. 15–50 cm (5,9-19,7 inç) yüksekliğe ulaşan, kısa boylu otlar ve çalılardır. yapraklar 1–3 cm (0,39–1,18 inç) uzunluğundadır ve gövdede beyazdan uçuk pembeden-mora kadar sarmallar halinde çiçekler oluşur.

ekolojisi ve çoğaltılması
satureja (geyik otu) nun bazı türleri, bazı lepidoptera (kelebek) türlerinin larvası için besin bitkileridir.
geyik otu sadece süs bitkisi olarak yetiştirilebilir; ancak bu cinsin üyeleri güneşe ve iyi drene edilmiş toprağa ihtiyaç duyar. 
kullanım alanları 
kurutulmuş yaprakları hem yaz geyik otu (mercimek otu -satureja hortensis) hem de kış geyik otu (satureja montana) yemeklere tat vermek için kullanılır. i̇lki aşçılar tarafından tercih edilir, ancak yaz geyik otu (mercimek otu) yıllık olarak sadece yaz aylarında kullanılabilir; kış geyik otu ise, yaprak dökmeyen çok yıllık bir bitkidir. ermeni, gürcü, bulgar ve i̇talyan mutfağında, özellikle fasulye pişirirken geyik otu, önemli bir rol oynar. ayrıca fricot olarak bilinen geleneksel acadian güvecini baharatlamak için de kullanılır. geyik otu, geleneksel romen mutfağında yer alan lahana dolması yemeği olan sarmale'nin de önemli bir bileşenidir. modern baharat karışımı herbes de provence'ın, ana bileşenlerden biri olarak lezzetlidir. azerbaycan'da geyik otu, genellikle siyah çaya tatlandırıcı olarak dahil edilir.

taksonomisatureja cinsine bağlı türler (2022):

 satureja adamovicii šilic – balkanlar
 satureja aintabensis p.h.davis – türkiye
 satureja amani p.h.davis – türkiye
 satureja atropatana bunge – i̇ran
 satureja avromanica maroofi – i̇ran
 satureja bachtiarica bunge – i̇ran
 satureja boissieri hausskn. ex boiss. – türkiye, iran
 satureja bzybica woronow –kafkaslar
 satureja × caroli-paui g.lópez – i̇spanya  (s. innota × s. montana) satureja cilicica p.h.davis – türkiye
 satureja coerulea janka – bulgaristan, romanya, türkiye
 satureja cuneifolia ten – i̇spanya, i̇talya, yunanistan, arnavutluk, yugoslavya, irak
 satureja × delpozoi sánchez-gómez, j.f.jiménez & r.morales – spain  (s. cuneifolia × s. intricata var. gracilis) satureja edmondii briq. – i̇ran
yakın zamanda yapılan bir araştırma, satureja edmondiinin uçucu yağlarının antimikrobiyal özelliklere sahip olduğunu ve gıdaları s. aureusdan koruyabildiğini tespit etti. test ticari çorba ürünleri üzerinde yapıldı.
 satureja × exspectata g.lópez – i̇spanya  (s. intricata var. gracilis × s. montana)
 satureja fukarekii šilic – yugoslavya
 satureja hellenica halácsy – yunanistan
 satureja hortensis l. – yaz geyikotu, yaz kekiği, mercimek otu – i̇talya, bulgaristan, arnavutluk, yugoslavya, kırım, kafkaslar, altay cumhuriyeti, kazakistan, doğu uygur bölgesi- sincan eyaleti/çin, batı himalayalar; batı akdeniz doğal vatanı, basra körfezi şeyhlikleri, küba, dominik cumhuriyeti, abd'de çeşitli yerler
 satureja hortensis l. esans yağının sudaki heterojen karışımı, doğal bir herbisit (yabani ot engelleyici) görevi görür. bu karışımın eklenmesi tarlada yabancı otların kök uzamasını engeller ve bu da otun kök-sürgün oranını azaltır. bu durum da otun hücre bölünmesini daha da azaltır ve çimlenmesini, büyümesini ve fizyolojik süreçlerini engeller.
 satureja horvatii šilic – yunanistan, yugoslavya
 satureja icarica p.h.davis – yunan adaları
 satureja innota (pau) font quer – i̇spanya
 satureja intermedia c.a.mey. – i̇ran, kafkaslar
 satureja intricata lange – i̇spanya
 satureja isophylla rech.f. – i̇ran
 satureja kallarica jamzad – i̇ran
 satureja kermanshahensis jamzad – i̇ran
 satureja khuzistanica jamzad – i̇ran
"satureja khuzistanica"nın uçucu yağlarının, tıbbi tedavilerde faydalı olabilecek anti-inflamatuar özelliklere sahip olduğu yönünde araştırmalar mevcuttur. yakın zamanda yapılan bir araştırma, "satureja khuzistanica" esansiyel yağlarının daha yüksek konsantrasyonlarının, sıçanlarda travmatik beyin yaralanmalarının olumsuz etkilerini azaltmaya yardımcı olduğunu buldu. 
 satureja kitaibelii wierzb. ex heuff. – bulgaristan, romanya, yugoslavya
 satureja laxiflora k.koch – i̇ran, irak, türkiye, kafkaslar
 satureja linearifolia (brullo & furnari) greuter – libya'nın sirenya bölgesi
 satureja macrantha c.a.mey. – i̇ran, irak, türkiye, kafkaslar
 satureja metastasiantha rech.f. – irak
 satureja montana l. – winter savory – güney avrupa, türkiye, suriye
 satureja mutica fisch. & c.a.mey. – kafkaslar, i̇ran, türkmenistan
 satureja nabateorum danin & hedge – ürdün
 satureja × orjenii šilic – yugoslavya     (s. horvatii × s. montana)
 satureja pallaryi j.thiébaut – suriye
 satureja parnassica heldr. & sart. ex boiss. – yunanistan, türkiye
 satureja pilosa velen. – i̇talya, yunanistan, bulgaristan
 satureja rumelica velen. – bulgaristan
 satureja sahendica bornm. – i̇ran
 satureja salzmannii (kuntze) p.w.ball – fas,i̇spanya
 satureja spicigera  (k.koch) boiss. – türkiye, i̇ran, kafkaslar
 satureja spinosa l. – türkiye, girit dahil yunan adaları
 satureja subspicata bartl. ex vis. – avusturya, yugoslavya, arnavutluk, bulgaristan, i̇talya
 satureja taurica velen. – kırım
 satureja thymbra l. – libya, sardunya'dan türkiye'ye kadar güneydoğu avrupa;kıbrıs, lübnan, filistin
 satureja thymbrifolia hedge & feinbrun – i̇srail, suudi arabistan
 satureja visianii šilic. – yugoslavya
 satureja wiedemanniana (avé-lall.) velen. – türkiye

==satureja'''nın eski adları===
 browne's savory (browne kekiği), clinopodium brownei (satureja brownei)
 san miguel savory, (san miguel kekiği) clinopodium chandleri (satureja chandleri)
 large-flowered calamint, (kaba fesleğen) calamintha grandiflora (satureja grandiflora)
 stone mint, (taş nane) cunila mariana (satureja origanoides)satureja acinos (l.) scheele = clinopodium acinos (l.) kuntze
 satureja alpina (l.) scheele =  clinopodium alpinum (l.) kuntze
 satureja biflora (buch.-ham. ex d.don) benth = micromeria biflora (buch.-ham. ex d.don) benth
 satureja gillesii (graham) briq. = clinopodium chilense (benth.) govaerts
 satureja mexicana  (benth.) briq. = clinopodium mexicanum (benth.) govaerts
 satureja multiflora (ruiz & pav.) briq. – chilean shrub mint = clinopodium multiflorum (ruiz & pav.) kuntze
 satureja palmeri  (a.gray) briq. (soyu tükenmiş sanılıyordu; 2001'de tekrar keşfedildi) = clinopodium palmeri (a.gray) kuntze
 satureja paradoxa (vatke) engl. ex seybold = clinopodium paradoxum (vatke) ryding
 satureja robusta (hook.f) brenan = clinopodium robustum (hook.f) ryding
 satureja viminea l. – serpentine savory = clinopodium vimineum (l.) kuntze
 satureja vulgaris (l.) fritschl = clinopodium vulgare l.
 satureja vernayana brenan = clinopodium vernayanum (brenan) ryding
 satureja douglasii (benth.) briq. – yerba buena (syn. s. chamissonis'')  micromeria douglasii benth

dış bağlantılar

kaynakça 

lamiaceae