Kutsal Mendil

kutsal mendil (; hagion mandylion), hristiyan geleneğinde i̇sa'nın yüzünün izi çıktığına inanılan ve ilk ikona sayılan kare ya da dikdörtgen bir bez parçası. i̇ngilizce konuşan ortodokslukta dahil olmak üzere doğu ortodoks kilisesi'nde genellikle mandylion olarak bilinir.

bu olayı kayserili (caesarea) eusebius, kilise'nin tarihi (i:13) adlı eserinde bugünün şanlıurfa'sının civarında kurulmuş edessa antik kenti'nin, süryani kraliyet arşiv dairesinde bulunan gerçek bir dokümandan aktarmıştır. edessa'nın hükümdarı v. abgar'ın vücudunun her yeri cüzzamla kaplıydı. rab tarafından gerçekleştirilen büyük mucizeler suriye'nin her yerinde duyuldu (matta 4:24). avgar, kurtarıcı'yı daha görmeden o'nun tanrı'nın oğlu olduğuna inandı. gelip kendisini iyileştirmesini rica ettiği bir mektup yazdı. bu mektubu kendi portre ressamı hananya ile filistin'e göndermiş ve onu i̇lahi öğretmen'in suretini resmetmesi için de görevlendirmiştir.

hananya yeruşalim'e geldi ve rab'bin çevresinin bir sürü insanla çevrili olduğunu gördü. kurtarıcı'yı dinlemek için toplanan büyük kalabalık yüzünden o'na yaklaşamadı. sonra yüksek bir kayanın üzerine çıkarak uzaktan i̇sa'nın portresini çizmeye çalıştı, ancak bu girişimi başarılı olmadı. sonra kurtarıcı onu gördü, adıyla çağırdı ve ona avgar'ın inancını övdüğü kısa bir mektup verdi. ayrıca, kendisini cüzzamından kurtarmak ve kurtuluşa yönlendirmek için havarilerinden birini göndereceğine söz verdi. bu havari, i̇ncil'i vaaz eden ve avgar ile tüm edessa halkını vaftiz eden yetmişlerin havarisi aziz thaddeos'du (yortusu 21 ağustos) sonra rab için biraz su ve bir bez istedi. suyla yüzünü yıkadıktan sonra yüzünü bezle sildi ve bezin (küçük havlu, mendil) üzerine i̇lâhî çehresini adeta bir mühür misali bastı. hananya bu kumaşı ve mektubu edessa'ya getirdi. avgar, kutsal mendil'i yüzüne hürmet ve hevesle bastırdı ve kısmen şifa buldu. rab tarafından vaat edilen öğrencinin gelişine kadar o korkunç ıstıraptan sadece küçük bir iz kalmıştı. avgar kutsal mendil'i bir tahtaya bağlayıp incilerle süslü altın bir çerçeveye taktırdı. sonra onu şehir kapılarının üzerindeki bir niş içine yerleştirdi. i̇konanın üzerinde durduğu kapıya şu sözleri yazdı: "ey mesih tanrı! sana umut bağlayan hiç kimse utanmasın!"

yüzyıllar sonra roma i̇mparatoru i.romanos, edessa kilisesi'nde bulunan kutsal mendil'i dönemin abbasi halifesi müttaki'den teslim edilmesini istedi. ebü'l ferec i̇bnü'l i̇bri bu durumu kronografyasında şu sözlerle anlatmıştır:

“331 yılında roma i̇mparatoru, arap halife müttaki'ye bir elçi göndererek mendili, yani edessa kilisesinde bulunan bez parçasını yahut yüz örtüsünü istedi. çünkü mesih efendimiz bu mendil ile yüzünü silmiş ve yüzünün çizgileri onun üzerinde iz bırakmıştı. mesih bu mendili kendisini görmek isteyen edessa kralı avgar'a göndermişti. roma i̇mparatoru, bu mendil verildiği takdirde nezdinde bulunan arap esirlerinin birçoğunu serbest bırakacağını vadetti. müttaki kendi dininin hükümlerine vâkıf olan fakihleri topladı ve böyle bir şeyi vermenin caiz olup olmadığını sordu. bunlar da şu cevabı verdiler : " böyle bir mendil mübarek bir şey ise de müslümanlar aç, çıplak ve muztarip olduğu için bunu vermekte bir mahzur yoktur”. burada anlatılan açlık ise vebanın abbasi topraklarını ağır şekilde etkilemesidir. müellif daha sonra kutsal mendilin akıbeti hakkında bir bilgi vermemiştir.

ayrıca bakınız 
 ahiropoiita
 kutsal kiremit
 torino kefeni
 veronica örtüsü
 i̇sa ile ilişkilendirilen kutsal emanetler

kaynakça

kaynakça 
 cameron, averil. "the history of the image of edessa: the telling of a story." harvard ukrainian studies 7 (okeanos: essays presented to ihor sevcenko on his sixtieth birthday by his colleagues and students) (1983): 80-94.
 
eusebius of caesarea. epistle of jesus christ to abgarus king of edessa historia ecclesiae
eisenman, robert., 1997. james the brother of jesus. (viking penguin). in part a deconstruction of the legends surrounding agbar/abgar.
kitzinger, ernst, "the cult of images in the age before iconoclasm", dumbarton oaks papers, vol. 8, (1954), pp. 83–150, dumbarton oaks, trustees for harvard university, jstor

dış bağlantılar 

image: mandylion of genoa 
old and new images from edessa
andrew palmer's essay on edessa in golden horn: a journal of byzantium summer, 1998
icons of the mandylion (mostly russian) 
is the shroud of turin the image of edessa?
eyewitness report: the sermon of gregory referendarius in 944 
documentary proofs, make out a list of sixteen documents in the period 944 to 1247
the templar mandylion: relations of a breton calvary with the turin shroud and the templar knights . excerpt of an electronic publication.
shroud of turin and the mandylion - full story  (françois gazay)

suriye (roma eyaleti)
antik roma döneminde anadolu
orta çağ'da anadolu
sanatta i̇sa
i̇sa ile ilişkilendirilen kutsal emanetler