Hinnom vadisi (Gehenna)

hinnom vadisi ( hinnom vadisi'nden ilk olarak i̇brani kutsal kitabı'nda yehuda ve benyamin kabileleri arasındaki sınırın bir parçası olarak bahsedilir ( ). birinci tapınak döneminin sonlarında, bazı yahuda krallarının çocuklarını yakarak kurban ettiği tofet'in yeriydi ( ). daha sonra, yeremya tarafından lanetlendi ( ). sonraki  yahudi apokaliptizmi haham literatüründe, gehinnom, kötülerin gideceği yer olarak ilahi ceza ile ilişkilendirildi. ölülerin meskeni olan daha tarafsız şeol teriminden farklıdır. i̇ncil'in kral james versiyonu, her ikisini de anglo-sakson cehennem kelimesiyle tercüme eder.

hinnom vadisi, kudüs'ün eski şehri'ni ve bitişiğindeki zion dağı'nı batıdan ve güneyden çevreleyen vadinin modern i̇branice adıdır. eski kudüs'ün güneydoğu köşesinde yer alan siloam havuzu yakınında, eski şehir çevresindeki diğer ana vadi olan kidron vadisi ile buluşur ve birleşir. wadi er-rababi (rebab vadisi) olarak da bilinir. vadinin kuzeybatı kısmı artık bir şehir parkıdır .

etimoloji 
i̇ncil vadiye şu şekilde atıfta bulunur:  ben-hinnom, kelimenin tam anlamıyla "hinnom'un oğlunun vadisi" veya גֵי־הִנֹּם gē hīnnōm, "hinnom vadisi". mişnaik i̇branice ve aramice'de isim,  veya   dir.

i̇ngilizce "gehenna", eski yunanca géenna'yı temsil eder.

coğrafya 

hinnom vadisi'nin tam yeri tartışmalıdır. george adam smith, 1907'de tarih yazarları tarafından dikkate alınan üç olası yer olduğunu yazdı:

arkeoloji 
ahaz ve menaşe hükümdarlıklarının i̇ncil kayıtları (mö 700-600) ile çağdaş olan diğer tofetlerde, fenike kartaca'da tanrıça tanit'e, ve ayrıca eski suriye-filistin'de kurban edilen çocukların kemikleri ortaya çıkarıldı. mosca (1975) gibi bilginler, yeremya'nın baal'e tapanların "burayı masumların kanıyla doldurdukları" şeklindeki yorumu gibi i̇branice i̇ncil'de kaydedilen kurbanın gerçek olduğu sonucuna varmışlardır. yine de yeremya kitabındaki mukaddes kitap sözleri, yedinci yüzyılda ben-hinnom'un yerinde meydana gelen olayları anlatır: "çünkü onlar [i̇srailliler] beni terk ettiler ve burayı yabancı bir yer yaptılar ve orada kurbanlar yaktılar. ne kendilerinin ne atalarının ne de yahuda krallarının hiç tanımadıkları başka ilahlar vardı; çünkü onlar burayı suçsuzların kanıyla doldurdular ve oğullarını ateşte yakmalık sunular olarak yakmak için baal'ın yüksek yerlerini inşa ettiler. baal, hiçbir zaman buyurmadığım ve sözünü etmediğim bir şey, ve hiç aklıma gelmedi; bu nedenle, işte, günler geliyor" diyor rab, "bu yere artık tofet ya da ben-hinnom vadisi denmeyecek, daha ziyade kurbanlar vadisi" denecek. j. day, heider ve mosca, molek kültünün tofet'teki hinnom vadisinde gerçekleştiğine inanıyor.

toplu çocuk mezarları gibi herhangi bir arkeolojik kanıt bulunamamıştır; ancak, tunus'ta bulunan tophet'e kıyasla kudüs bölgesinin yoğun nüfuslu geçmişi nedeniyle böyle bir bulgunun tehlikeye atılabileceği öne sürülmüştür. yer, yoşiya'nın eylemleriyle de bozulurdu "ve hinnom oğulları vadisindeki tofet'i kirletti, öyle ki, hiç kimse oğlunu ya da kızını ateşten moleke geçirmeye zorlayamaz." (2 krallar 23). bilginlerin bir azınlığı, mukaddes kitabın gerçek çocuk kurbanını değil, yalnızca tanrıya ateşle adanmayı tasvir ettiğini iddia etmeye çalıştı; ancak bu iddianın "ikna edici bir şekilde çürütüldükleri" yargısına varılmıştır. (hay, 2011)

kaynakça 

i̇srail'deki vadiler
ölümden sonra yaşam yerleri
dinî kozmolojiler
i̇slam'da cehennem
i̇slam eskatolojisi
kudüs coğrafyası
hristiyan eskatolojisi
hristiyanlıkta kozmoloji