Oralhan Bökey

oralhan bökey (kazakça: оралхан бөкей, 28 eylül 1943, şınğıstay, katonkarağay, doğu kazakistan eyaleti - 17 mayıs 1993, delhi, hindistan), kazak türk'ü romancı, gazeteci, hikâye ve  tiyatro yazarı.

hayatı 
oralhan bökey, 28 eylül 1943'te doğu kazakistan eyaleti’nde katonkarağay ilçesine bağlı şınğıstay köyünde doğdu. nayman boyuna mensup bir aileden gelmektedir.oralhan; şolpan, äymen, läzzat, mänşuq ve ğaliya olmak üzere beş kızı olan anne babasının tek oğluydu. doğumu, babasının ural’a işçi cephesine gittiği şiddetli savaş yıllarına rastlamıştı. annesi kuliya, babasının işçi cephesinden sağ salim döneceğini umarak ona oralhan adını verdi (“oral” kazakçada “geri dönmek” anlamına gelir).

1961'de sultanmahmut torayğırov'un adını taşıyan  şınğıstay ortaokulundan mezun olduktan sonra, yerel bir örgütlenmede öncü grup liderliğini üstlendi ve ardından altay devlet çiftliğinde traktör sürücüsü olarak çalıştı. oralhan bökey, 1963-1969 yılları arasında, s. m. kirov’un adını taşıyan kazakistan devlet üniversitesi gazetecilik fakültesini dışarıdan bitirdi. 1965'ten 1968'e kadar bolşenarum yerel gazetesi emek bayrağı'nda (eñbek tuwı) redaktörlük, çevirmenlik ve editör yardımcılığı yaptı; doğu kazakistan yerel gazetesi komünizm bayrağı'''nın edebiyat departmanında çalıştı. oralhan bökey, cumhuriyetçi leninci gençler (leninşıl  jas) gazetesinin daveti üzerine 1968'de almatı'ya geldi. ondaki yeteneği fark edip almatı’ya çağıran şerhan murtaza’nın onu, burada yeni oluşan edebî toplulukla tanıştırması, bökey’in gazetecilik ve yazarlık serüveni açısından önemli bir dönüm noktasıdır. daha sonra 1974'ten 1983'e kadar yıldız (juldız) dergisinde şube müdürlüğü görevini üstlenen bökey, 1983'ten 1991'e kadar kazak edebiyatı gazetesinde yazı işleri müdür yardımcılığı yaptı; 1991 yılında ise aynı gazetede başyazarlık görevine getirildi. aynı yıl, kazak edebiyat birliği "ak kuş"u (aq qus) kurdu ve başkanlığını yaptı.

oralhan bökey, 17 mayıs 1993'te bir yazar grubuyla gittiği hindistan'ın delhi kentinde vefat etti.

 eserleri 

yazarın eserleri almanca, slovence, bulgarca, i̇ngilizce, macarca, arapça, çince ve japoncaya çevrilmiştir.

 hikâye 

 qamşıger (1970)
 ülker (1971)
 qaydasın qasqa qulınım (1973)
 muztaw (1975)
 en saladı sağıldar (1978)
 ürker auwıp baradı (1981)
 bizdiñ yasta qıs uzaq (1984)

 roman 

 öz otındı öşirme tiyatro 

 qulınım meniñ (1986) deneme 

 uyqım kelmeydi (1990)

 karakterler 
eserlerinin kahramanları genellikle çobanlar, at ve geyik yetiştiricileri, çiftçiler, orman bekçileri gibi köy halkından kimselerdir. bunlar, güçlü ruhlara sahip vicdanlı insanlardır. kadın erkek, genç yaşlı, eğitimli eğitimsiz, hepsi de insan varoluşunun sırları ve muammaları ile boğuşurlar; insan ruhunun ebedî ve kaçınılmaz sorunlarıyla da mücadele ederler.

 ödüller 

 1976’da qulınım meniñ adlı eseriyle kazakistan cumhuriyeti gençlik ödülü’nün sahibi oldu.
 1978’de nayzağay i̇zi adlı hikâyesiyle n. ostrosvkiy edebiyat ödülü’ne layık görüldü.
 1986’da bizdin jaqta qıs uzaq'' adlı hikâyesiyle abay adındaki kazak cumhuriyeti memleket ödülü’nü kazandı.

kaynakça 

bu makalenin çoğu vikipedi'nin aynı başlıklı kazakça makalesinden (2 ocak 2022) alınmadır. kazakça makalenin gösterdiği kaynaklar aşağıdadır.
 
 https://abai.kz/post/55303 
 http://bokey.kz/index.php/kz/tizimder/2019-12-07-02-44-53 
 c.торайғыров атындағы павлодар облыстық әмбебап ғылыми кітапханасы 
 «қазақстан»: ұлттық энцклопедия / бас редактор ә. нысанбаев – алматы «қазақ энциклопедиясы» бас редакциясы, 1998 жыл, isbn 5-89800-123-9, ii том
 мұхтар әуезов энциклопедиясы — алматы, «атамұра» баспасы, 2011 жыл. isbn 978-601-282-175-8
 қазақстан жазушылары: анықтамалық/құрастырушы: қамшыгер саят, жұмашева қайырниса - алматы: «аң арыс» баспасы, 2009 жыл

kazak yazarlar
1943 doğumlular
kazak gazeteciler
delhi'de ölenler