Buzes

bouzes ya da buzes (, hizmet yılları 528–556) i. justinianus (527-565 arası hükümdar) hükümdarlığında sasani i̇mparatorluğu'na karşı savaşlarda hizmet etmiş bir doğu roma (bizans) generali.

ailesi 
bouzes bir trakya yerlisidir. muhtemelen asi general vitalianus'un oğludur. tarihçi prokopius, coutzes ile venilus'u bouzes'in kardeşleri olarak tanımlar. i̇simsiz bir kız kardeşi, domnentiolus'un annesiydi.

i̇berya savaşı

thannuris (ya da mindouos) muharebesi 

bouzes, ilk olarak 528 yılında, kardeşi coutzes ile birlikte phoenice libanensis'in ortak duxu olarak anılır. (vilayetleri, daha geniş dioecesis orientis'in bir parçasıydı ve lübnan dağı'nın doğusunda alanları içeriyordu). bouzes, palmira'da, coutzes ise şam'da bulunuyordu. prokopius o zamanlar her iki kardeşi de genç olarak tanımlanıyor.

bilinen ilk görevleri, iki kardeşin sasani i̇mparatorluğu'na karşı i̇berya savaşı'nda mindouos'taki belisarius'a destek olmak için cepheye gönderilmeleridir. belisarius orada bir kale inşa etmeye çalışıyordu. “i̇mparator (i. justinianus) bunu duyduğunda, belisarius'un sahip olduğu orduyla persleri yenemediği için, başka bir orduya gitmesini ve aynı zamanda o zaman libanus'taki askerleri yöneten coutzes ve bouzes emretti. her iki kardeşde trakyalıydı, hem genç hem de düşmanla çatışmada atılgan olma eğilimindeydiler. böylece her iki ordu bir araya toplandı ve perslerin işlere engel olduğu ve romalıların işçileri savunduğu inşaat eylemlerinin olduğu yere tam güç geldiler. ve romalıların mağlup edildiği şiddetli bir muharebe gerçekleşti ve bazıları da düşman tarafından esir alındılar. bunların arasında coutzes kendisi vardı. bütün bu tutsaklar perslerin kendi ülkelerine götürdüler ve onları zincirlediler, onları bir mağarada kalıcı olarak hapsettiler; kaleye gelince, artık kimse onu savunmadığı için, inşa edilmiş olanı yerle bir ettiler."

dara muharebesi 

bouzes mağlubiyetten canlı kurtuldu. daha sonra dara muharebesi'ne (530 haziran) katıldığı kaydedilmiştir. herulili faras ile beraber süvari komutasında yer aldı. dönemin tarihçisi prokopius savaşı ve savaş sırasında görevlilerin arasında, muharebenin ilk gününde diğerlerinden ayrılan andreas'ın hikâyesini şöyle anlatır:

martyropolis kuşatması (531) 

531'de bouzes, 19 nisan 531 tarihli callinicum muharebesi'ne katılamadı. kendisinin bu sefere katılmasına engel olan bir hastalık yüzünden amida'da kaldığı söylenir. zacharias rhetor, bouzes'in yeğeni domnentiolus'u abhgarsat'a giden orduya komuta etmesi için görevlendirdiğini belirtir. bu yer sadece zacharias tarafından belirtilir. bizans güçleri sasani ordusu ile karşılaşır ve yenilir. domnentiolus'un kendisi düşmana esir düşer ve sasani i̇mparatorluğu'nun içlerine nakledilir. 532 yılında iki güç arasında "ebedi barış" imzalandı. domnentiolus "esirlerin değişimi" ile serbest kaldı.

eylül/ekim 531'de  couzes ve bessas, martyropolis'te bulunan garnizonun ortak komutanlarıydı. şehir güçlü bir sasani kuvveti tarafından kuşatıldı. i. kavad'ın ölümü kuşatmanın erken sonlanmasına neden oldu. prokopius şöyle detay verir:

ermeni isyanı 
bouzes, 539'da, ölen sittas'ın yerine roma ermenistanı'ının komutasını devraldığında yeniden ortaya çıkar. devam eden bir ermeni isyanına son erdirmekle görevlendirildi. çabaları, ermenistan'ın arşak hanedanı soyundan olan i̇oannis'in suikastini içeriyordu. i̇oannis'in varlığı oğlu artabanes tarafından sürdürüldü. prokopius şöyle detay verir:  olaylar, bizans ile sasani i̇mparatorlukları arasında yeni bir çatışmaya neden oldu.

540 yılında i. justinianus, belisarius ile bouzes'i ortak magistri militum per orientem olarak atadı. bouzes, fırat ile sasani sınırı arasındaki bölgeye şahsen yönetecekti. ayrıca geçici olarak belisarius'un bölgelerine komuta etti. çünkü belisarius gotlar savaşı nedeniyle geri çağrılmış ve hala i̇talya yarımadası'ndaydı. 541 yazına kadar yeni makamına gelemedi. prokopius bunu şöyle anlatır: 

aynı yılın baharında, sasaniler bizans topraklarını işgal ettiler. mezopotamya kalelerinden kaçınarak, suriye ve kilikya'nın daha kolay hedefleri üzerinden ilerlediler. bouzes, bu sefer döneminin başında hierapolis'te konuşlandırıldı. yaz ortasında, sasaniler sura'yı ele geçirdi. bouzes en iyi birliklerinin başında hierapolis'ten ayrıldı. şehir, pers tehdidi ile karşılaşırsa geri döneceğine söz verdi, ancak prokopius, bouzes'i basitçe ortadan kaybolmakla suçlar, ne hierapolisliler ne de sasaniler onu bulamadılar.

lazika savaşı 

540'ın düşmanlıkları uzun süre devam edecek olan lazika savaşı'na (541-562) yol açtı. 541 yılında bouzes, dara'da harekete karar vermek için toplanan çeşitli roma (bizans) komutanlarından biri olarak kaydedilmiştir. sasani bölgelerini istilayı destekleyenler arasındaydı. prokopius bunu şöyle anlatır:

bouzes, muhtemelen bu seferde belisarius komutasında hizmet etti, hiçbir belirli faaliyeti zikredilmez. bizans istila kuvveti, sisauranon'u ele geçirmesine rağmen, nisibis'i ele geçiremedi. 542 sefer mevsiminde, i. hüsrev bir kez daha bizans'ın sahip olduğu bölgeleri istila etti. bouzes, justus ve diğerleri hierapolis'in duvarları içine çekildi. belisarius'tan orada onlara katılmasını isteyen bir mektubun yazarlarından biriydi. belisarius bunun yerine europum'a doğru ilerleyerek oradaki diğer liderleri çağırdı. prokopius bunu şöyle anlatır:

kaynakça 
özel

genel
 
 
 lillington-martin, christopher:
 2006, “pilot field-walking survey near ambar & dara, se turkey”, british institute of archaeology at ankara: travel grant report, bulletin of british byzantine studies, 32 (2006), p 40-45.
 2007, “archaeological and ancient literary evidence for a battle near dara gap, turkey, ad 530: topography, texts and trenches” in: bar –s1717, 2007 the late roman army in the near east from diocletian to the arab conquest proceedings of a colloquium held at potenza, acerenza and matera, italy edited by ariel s. lewin and pietrina pellegrini, p 299-311.
 2008, “roman tactics defeat persian pride” in ancient warfare edited by jasper oorthuys, vol. ii, issue 1 (february 2008), pages 36–40.
 2010, “source for a handbook: reflections of the wars in the strategikon and archaeology” in: ancient warfare edited by jasper oorthuys, vol. iv, issue 3 (june 2010), pages 33–37.
 2012, “hard and soft power on the eastern frontier: a roman fortlet between dara and nisibis, mesopotamia, turkey, prokopios’ mindouos?” in: the byzantinist, edited by douglas whalin, issue 2 (2012), pages 4-5.
 2013, “procopius on the struggle for dara and rome” in: war and warfare in late antiquity: current perspectives (late antique archaeology 8.1-8.2 2010-11) by sarantis a. and christie n. (2010–11) edd. (brill, leiden 2013), pages 599-630, .
 
 
 

romalı döneminde traklar
6. yüzyılda bizanslılar
bizanslı generaller
magistri militum
i. justinianus'un generalleri
sasani-roma savaşlarında kişiler
doğum tarihi bilinmeyenler
ölüm tarihi bilinmeyenler
i̇berya savaşı