Anna Borkowska (rahibe)

rahibe bertranda, (evlilik öncesi soyadı janina siestrzewitowska; 1900-1988),  dominikan tarikatı tarafından daha sonra anna borkowska olarak bilinen, wilno (şimdi vilnius, litvanya yakınlarındaki pavilnys)
yakınındaki kolonia wileńska'daki manastırda hizmet veren polonyalı bir dominikan rahibesiydi. krakov üniversitesi'nden mezun olduktan sonra manastıra girmiştir. ii. dünya savaşı sırasında, manastırın rahibeleri vilnius gettosu'nda 17 genç yahudi aktivisti korudu ve yahudi partizan örgütü'ne (fpo) silah kaçakçılığı yaparak yardım etti. bu yardımları sebebiyle 1984 yılında yad vaşem tarafından uluslararası dürüstler arasında tanındı.

yahudileri saklaması 

vilnius (vilna) 24 haziran 1941'de barbarossa operasyonu'nda almanlar tarafından ele geçirildi ve ilk iş olarak yahudilerin infazlarına başlandı. anne betranda, ilk olarak temmuz 1941'de ponary katliamının başlamasının ardından yahudileri kurtarmak için çaba harcadı. başlangıçta wilno katolik liderliğinin desteğini almaya çalıştı, ancak nazi alman işgal güçlerinin kilise mülkünü yok edeceği ve yahudilere yardım ettiği tespit edilen hristiyanları öldüreceği korkusuyla çabalarını reddettiler.

kendi inisiyatifi ile hareket eden rahibe betranda daha sonra yerel bir siyonist grup olan hashomer hatzair'in 17 üyesini aldı ve onları manastırın içinde gizledi. eylemciler arasında hareketin lideri abba kovner, abraham sutzkever, arie wilner ve edek boraks da vardı. hitler'in nihai çözümü'nün hedeflerini gerçekleştiren kovner, rahibelere tarlalarını çalışmalarında yardımcı oldular, işgal için siyasi bir direniş örgütlemek ve daha sonraki ayaklanma için manifestosunu yazmak üzerinde çalıştılar. rahibelerinden birkaçı itiraz ettiğinde, rahibe bertranda'nın onları manastırdan atmak ve aforoz etmek ile tehdit ettiği bildirildi. hashomer hatzair üyelerinden bazıları daha sonra manastır'dan ayrılmaya ve vilnius'ta yer alan bir yeraltı direniş hareketi olan fareynikte partizaner organizatsye'ye (fpo) yahudi gettosuna dönmeye karar verdiler .

yahudi direnişine yardım etmesi 
kısa süre sonra rahibe bertranda manastırdan ayrıldı ve hizmetlerine gönüllü olarak devam etmek için getto'ya gitti. bunun yerine, malzeme alımını organize etmesini isteyen kovner tarafından reddedildi. o ve diğer dominik rahibeleri, silah ve mühimmatta kaçakçılık yaparak yahudi direnişine yardım etmeye çalıştılar. topluluğun diğer rahibeleri arasında rahibe bernadeta (julia michrowska), rahibe cecylia (maria roszak), rahibe diana (helena frackiewicz), rahibe imelda (maria neugebauer), rahibe jordana (maria ostrejko), rahibe małgorzata (irena adamek) ve rahibe stefania (stanisława bednarska)'da yer almaktaydı. böylelikle, vilnius gettosu'nun yeraltına el bombaları ve diğer silahlar sağlayan ilk kişilerden biri oldular. ağustos ve eylül 1943 tarihleri dahilinde getto tasfiye edildi ve 12.000 erkek, kadın ve çocuk  estonya'daki kamplara sürüldü . fpo tarafından 1 eylül 1943'te düzenlenen ayaklanma bastırıldı. getto'dan geriye kalanları ise nihai nazi katliamı takip etti.

eylül 1943'te rahibe bertranda nazi alman işgal makamları tarafından tutuklandı ve kovno yakınlarındaki perwejniszki'de bir çalışma kampına yollandı (lehçe: kowno, şimdi kaunas, litvanya yakınlarındaki pravieniškės). manastır kapatıldı ve rahibe  topluluğu dağıtıldı. savaştan sonra, rahibe bertranda yetkililerden bir tazminat istedi ve manastırdan ayrıldı, burada anna borkowska adını kabul etti.

tanınması 
1984 yılında, varşova'daki küçük bir dairede tek başına yaşayan borkowska, yad vaşem tarafından uluslararası dürüstler unvanını aldı. borkowska tarafından kurtarılan genç yahudilerden abba kovner, polonya'daki bir törende kendisine kişisel olarak bir madalya sundu. yad vaşem tarafından verilen istatistiklere göre, borkowska ve rahibe cecylia roszakcan bu manastır topluluğunun onurlandırılan iki üyesi oldular.

ayrıca bakınız 

 uluslararası dürüstler 
 polonyalılar listesi

notlar

kaynakça

dış bağlantılar 

 anna borkowska  yad vashem web sitesinde

jagiellon üniversitesinde öğrenim görenler
1988 yılında ölenler
1900 doğumlular
kb1 litvanca kaynakları (lt)