Arses (Pers hükümdarı)

arses (; ), krallık adıyla da bilinen iv. artaserhas (;  ; ), mö 338'den 336'ya kadar on ikinci ahameniş kralların kralıydı.

arses, pers i̇mparatorluğu'nun yeniden dirilişine neden olan babası iii. artaserhas'in hadım bagoas tarafından zehirlenmesinin ardından tahta çıktı. i̇kincisi, onu kontrol edebilme beklentisiyle arses'i tahta çıkardı. ahameniş i̇mparatorluğu'nun iii. artaserhas'in öldürülmesi ve arses'in halefi nedeniyle zayıflamasıyla, yunan birliği 336'da asya'ya asker gönderdi.

arses, kendisini bagoas'ın etkilerinden kurtarmak için hadımı zehirletmeye çalıştı; ancak başarılı olamadı, bunun yerine bagoas'ın emriyle kendini zehirlemeye yenik düştü. bagoas, arses'in kuzeni iii. darius'u kendisinden sonra tahta çıkardı.

i̇smi 
yunan kaynaklarında  olarak bilinir ve bu onun gerçek adı gibi görünüyor, ancak kherei anıtı ve samarya'dan çanak çömlek parçaları, babası ve büyükbabasından sonra iv. artaserhas'in kraliyet adını aldığını bildirir.

, 'nın yunanca biçimidir ve  da kaydedilmiştir ve ,  ve  gibi birçok eski farsça bileşik isimde kullanılır. terim, dilbilimsel olarak "erkek, erkeksi" anlamına gelen yunanca  ile ilgilidir.

hayatı 
arses, iii. artaserhas ve eşi atossa'nın en küçük oğluydu. arses'in birkaç erkek kardeşi vardı, sadece bisthanes isimli olanınki bellidir. iii. artaserhas, i̇ran, imparatorluğunu yeniden düzenleyip, ülke genelindeki isyanları bastırmıştı. bununla birlikte, 338 sonbaharında iii. artaserhas'i zehirleyen hırslı hadım ve chiliarch bagoas tarafından öldürüldüğünde, i̇ran'ın talihi aniden sona erdi. iii. artaserhas'ün erken ölümü, i̇ran için sorunlu bir konu olduğunu kanıtladı ve ülkenin zayıflamasında rol oynamış olabilir. iii. artaserhas'ün arses ve bisthanes dışındaki oğullarının çoğu da bagoas tarafından öldürüldü. kral yapıcı olmak isteyen bagoas, genç arses'i tahta çıkardı.

tahta çıkışında, arses büyük olasılıkla iv. artaserhas'in krallık adını aldı. gençliğinden dolayı bagoas tarafından tahta geçirildi ve bagoas onu kontrol etmek için bundan yararlanmaya çalıştı. aynı dönemde, yunan şehir devletlerinin çoğu, makedonya kralı ii. filip'in önderliğinde yunan birliğine katılmıştı; i̇ran'daki olaylardan yararlanmak isteyen ii. filip,  iii. artaserhas'ın hükümdarlık döneminde perinthus kasabasına yardım ettiği için ülkeden tazminat talep etti. arses reddetti ve sonuç olarak, mö 336'da ii. filip komutasında 10.000 makedon askeri ile bir yunan seferi başlatıldı. aynı zamanda arses, kendisini bagoas'ın otoritesinden ve etkisinden kurtarmaya kararlıydı; bagoas'ı zehirlemek için başarısız bir çaba sarf etti, ancak ailesinin geri kalanıyla birlikte arses'in kuzeni iii. darius'u tahta çıkaran bagoas tarafından zehirlendi. birkaç yıl sonra büyük i̇skender'in fetihlerini meşrulaştırmak için yapılan makedon propagandası, iii. darius'u ahameniş kraliyet ailesinin son kralı olarak gösterilen arses'in öldürülmesinde kilit rol oynamakla suçladı.

madeni paraları 

iv. artaserhas'in hanedan sikkesi yoktur, ancak kilikya'daki satrap mazaios'un bazı çağdaş sikkelerinin bazılarının arka yüzünde firavun tacı giyen genç bir hükümdar olarak tasvir edilebileceği düşünülürken, ön yüzde firavun kıyafetiyle babası iii artaserhas ile otururken görünür.

kaynakça

yayınlar

antik çalışmalar 
flavius arrianus, the anabasis of alexander.
diodorus siculus, bibliotheca historica.
justinus, pompeius trogus'un filip tarihinin özeti.

modern çalışmalar 
 
 
 
 

mö 4. yüzyıl liderleri
mö 4. yüzyılda i̇ranlılar
doğum tarihi bilinmeyenler
zehirlenerek ölenler
mö 336 yılında ölenler
mısır'ın otuzbirinci hanedanı
ahameniş hükümdarları