Abduraim Reşidov

abduraim i̇smailoviç reşidov (kırım tatarcası: abduraim i̇smail oğlu reşidov, rusça: абдраим измайлович решидов; 8 mart 1912 - 24 ekim 1984), sscb'de büyük vatanseverlik savaşı olarak bilinen ii.dünya savaşı sırasında sovyet hava kuvvetlerinin 162. muhafız bombardıman havacılık alayı komutan yardımcısıydı. 1945'te binbaşı rütbesini korurken, savaş sırasında pe-2'deki ilk 166 görevi için sovyetler birliği kahramanı ilan edildi. savaştan sonra, kırım tatarı sivil haklar hareketine yoğun bir şekilde dahil oldu ve hükümete, geri dönüş hakkını reddetmeye devam ederlerse alenen kendi kendini feda edeceğine dair yemin etti.

erken dönemi 
reşidov, 8 mart 1912'de kırım'ın mamaşay köyünde kırım tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. sadece 5. sınıfı tamamladıktan sonra kaçin askeri havacılık okulu atölyelerinde çalışmaya başladı. 1932'de simferopol osoaviahim uçuş okulundan mezun oldu ve 1933'te kızıl ordu'ya girdi, ardından lugansk askeri havacılık okulu'nda çalışmalarına devam etti ve aralık 1934'te odessa askeri havacılık okulu'ndan mezun oldu. uçuş okulunu bitirdikten sonra, harkov askeri bölgesi 10. keşif filosuna pilot olarak atandı. mayıs 1938'den nisan 1940'a kadar, nazi almanyası barbarossa harekâtı'nı başlattığında konuşlandığı odessa'daki 5. yüksek hızlı bombardıman alayı'na geçmeden önce sivastopol'da pilot olarak görev yaptı.

ii. dünya savaşı 
almanya'nın sovyetler birliği'ni işgalinin başlamasından kısa bir süre sonra reşidov, güney cephesinde savunma amaçlı saldırılar yapmaya başladı. mart 1942'de alayı elit kabul edilen muhafız birimine dahil edilerek onurlandırıldı ve 8. muhafız bombacı havacılık alayı olarak yeniden adlandırıldı. güney, kuzey kafkasya ve transkafkasya cephelerinde savaştı.

mart 1942'den haziran 1943'e kadar reşidov, kızıl ordu hava kuvvetleri akademisi'nde havacılık alaylarının komutanları ve genelkurmay başkanları için eğitim gördü ve 15. ayrı keşif havacılık yedek alayında kısa bir süre görev yaptı. ekim ayında 854. bombardıman havacılık alayı'nda filo komutanı olarak savaş alanına döndü. alay, 2. ukrayna cephesi'nin bir parçası olarak misyonları uçurdu ve dinyeper taarruzu'nda savaştı ve şubat 1944'te alay muhafızlar unvanını alarak 162. muhafız bombacı havacılık alayı oldu. ekim 1944'te reşidov, alayın komutan yardımcısı ve uçuş eğitmeni olarak atandı. şubat 1945'te 166 sortiyi tamamladı ve sovyetler birliği kahramanı olmak için üçüncü adaylığını aldı. 27 haziran 1945'te binbaşı rütbesini korurken sovyetler birliği kahramanı ilan edildi. savaşın sonunda 191 sortiyi tamamladı ve sekiz ortak düşman savaşçısı öldürdü.

daha sonraki yaşamı 
reşidov, savaş sona erdiğinde çekoslovakya'da konuşlanmış ve 1958'de yarbay rütbesiyle emekli olana kadar çeşitli askeri görevlerde bulunmuştur. ordudaki uzun süreli hizmetine rağmen anavatanı kırım'a dönmesine izin verilmedi ve uzun yıllar sürgünde kaldı. 1967'de reşidov, simferopol'e taşınmak için başvurdu, ancak başvurusunun 1968'e kadar değerlendirilmeyeceği söylendi. reşidov, meseleyi kendi eline alarak ekim 1967'de karısı ve kızıyla birlikte yetkililerden izin almadan nalçik'ten kırım'a taşındı. ancak ikamet izni sistemi nedeniyle yaşayacak yer bulması imkansız hale geldi ve bu durum daha fazla depresyona yol açtı. 4 kasım 1967'de baş hava mareşali konstantin vershinin'e, kırım'da yaşayamazsa lenin meydanında kendini ateşe vererek hayatına son vereceğine yemin ederek bir telgraf gönderdi. simferopol'de bir apartman dairesinde yaşama izni verildi, ancak kgb'nin sürekli gözetimi altında yaşadı. kgb, reşidov'u "kışkırtıcı" ve "partizan" olarak nitelendirdi, ancak bu onu kırım tatarlarının dönüş hakkını desteklemekten alıkoymadı. 1972'de kgb, evinde diğer kırım tatarlarıyla toplantılar düzenlediği ve tüm kırım tatar dostlarının geri dönüş hakkını desteklediği için ona "kışkırtıcı" ve "ajite edici" olarak iftira attı. kgb'nin tacizine rağmen reşidov, 24 ekim 1984'teki ölümüne kadar simferopol'da yaşamaya devam etti. 1989'da kırım tatar halkına tam dönüş hakkının tanındığını görecek kadar yaşayamadı.

ödülleri 

 sovyetler birliği kahramanı (27 haziran 1945)
 lenin nişanı, 2 adet (23 şubat 1942 ve 27 haziran 1945)
 kızıl bayrak nişanı, 3 adet (23 şubat 1942, 15 mayıs 1945 ve 3 kasım 1953)
 aleksandr nevsky nişanı (21 eylül 1944)
 kızıl yıldız nişanı (20 haziran 1949)
 savaş hizmeti madalyası (3 kasım 1944)
 çekoslovak savaş haçı (1945)
 kampanya ve jübile madalyaları

kaynakça 

kırım tatarı aktivistler
sovyetler birliği komünist partisi üyeleri
aleksandr nevski nişanı sahipleri
kızıl bayrak nişanı sahipleri
lenin nişanı sahipleri
sovyetler birliği kahramanları
1984 yılında ölenler
1912 doğumlular
kb1 rusça kaynakları (ru)
ii. dünya savaşı'nda sovyet pilotlar