Baykar Bayraktar Kızılelma

baykar bayraktar kızılelma, türkiye merkezli insansız hava aracı üreticisi baykar teknoloji tarafından tasarım ve geliştirme çalışmaları devam eden, turbofan motorlu, gizlilik  ve havadan havaya füze atabilme kabiliyetine sahip insansız savaş uçağıdır.

gelişim 
bayraktar mi̇us için ilk kavramsal çalışmalar 2013 yılında başlamıştır. proje ile ilgili en önemli gelişme ise 20 temmuz 2021 tarihinde yaşanmıştır. bu tarihte bayraktar mi̇us'a ait ilk kavramsal tasarım görselleri ve uçağın özelliklerine dair orijinal bilgiler kamuoyu ile paylaşılmıştır.

motorların seçimi 
 
11 kasım 2021 tarihinde sahaexpo etkinliğinde baykar ile ukraynalı i̇vçenko-progress arasında ai-322f turbofan motor tedarik anlaşması ve ai-25tlt turbofan motor entegrasyon sözleşmesi imzalanmıştır. kızılelma'nın farklı turbofan motorlar kullanan varyantlarının geliştirilmesi planlanmaktadır. i̇lk prototipler ses altı (sübsonik) hızda gidecekken sonraki prototiplerin ses hızının üstüne (süpersonik) çıkması bekleniyor.

proje isminin açıklanması 
projenin kod adı başlangıçta mi̇us (muharip i̇nsansız uçak sistemi) olmuş; resmî adı kızılelma ise, 12 mart 2022 tarihinde kamuoyu ile paylaşılmıştır.

prototip üretimi 
proje isminin açıklandığı gün selçuk bayraktar, ilk kızılelma prototipinin üretim hattına girdiğini belirtti. uçuşa hazır olan prototip ise teknofest 2022 kapsamında ilk kez samsun'da halka açık şekilde sergilendi.

gelişim kronolojisi 
 19 eylül 2022 tarihinde ilk motor entegrasyon testi başarıyla yapıldı.
 20 kasım 2022 tarihinde ise otomatik taksi ve hızlı koşu testleri gerçekleştirildi.
 3 aralık 2022 tarihinde teker kesme testinde uçak yerden hafifçe yükselerek kritik bir eşik aşıldı.
 14 aralık 2022 tarihinde kızılelma ilk uçuşunu yaptı.
 23 ocak 2023'te bayraktar kızılelma, sistem tanımlama uçuşunu başarıyla tamamladı.
 30 mart 2023 tarihinde bayraktar kızılelma, orta irtifa sistem tanımlama uçuşunu başarıyla tamamladı.
 15 nisan 2023'te bayraktar kızılelma dördüncü sistem tanımlama testini başarıyla gerçekleştirdi.
 18 nisan 2023 tarihinde bayraktar kızılelma beşinci sistem tanımlama testinde ilk defa iniş takımlarını topladı. uçağa bu testte hızlı manevralar yaptırıldı. test başarılı oldu.
 19 nisan 2023'te kızılelma, 6. ve 7. uçuş testlerini gerçekleştirdi. testlerde seri iniş-kalkış ve yüksek süratli manevralar denendi.
 20 nisan 2023 tarihinde bayraktar kızılelma 8. test uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi. test uçuşunda kızılelma'ya pist üzerinde alçak irtifada 630 km/sa süratle test manevraları yaptırıldı.
 25 nisan 2023'te 9. ve 10. test uçuşları yapıldı. bu uçuşlarda kızılelma ve bayraktar akıncı birlikte otonom olarak kol uçuşu gerçekleştirdi. böylelikle dünyada ilk kez bir taarruzi i̇ha ile insansız savaş uçağı otonom olarak kol uçuşu gerçekleştirmiş oldu.

 27 nisan-1 mayıs tarihleri arasında kızılelma; i̇stanbul'da yapılan teknofest havacılık fuarı'nda yüksek süratte gösteri uçuşları, bayraktar akıncı ve solotürk'e ait bir gösteri f-16'sı ile otonom kol uçuşları gerçekleştirdi.

tasarım 

baykar'ın teknoloji müdürü selçuk bayraktar, 4 ağustos 2021 günü gebze teknik üniversitesi havacılık ve uzay kulübü'nün düzenlediği havacılık ve uzay zirvesi 2 etkinliğinde, bayraktar kızılelma mi̇us hakkında konuştu ve tasarım konusunda bilgiler verdi.

gövde 
bayraktar kızılelma'nın gövdesi, stealth teknolojisine uygun olarak tasarlanmaktadır. böylece uçağın düşük radar izine sahip olması planlanmaktadır. dikey kuyruklar ve önde bulunan yatay kontrol yüzeyleri (kanart) sayesinde kızılelma'nın yüksek manevra kabiliyetine kavuşması hedeflenmektedir.

gemi üzerine inme kabiliyeti 
kızılelma, kısa pistli uçak gemileri ve lhd gemilerinden iniş kalkış yapabileceği için gövdenin su korozyonuna dayanıklı şekilde üretilmesi beklenmektedir. gemi üzerine iniş-kalkışların katapulta gerek olmaksızın yapılabilmesi için kanat yapısı özel olarak tasarlanmaktadır.

varyantlar 
baykar teknoloji, samsun'da gerçekleşen teknofest 2022 kapsamında farklı özelliklere sahip kızılelma varyantlarının çıkacağını açıkladı. buna göre operasyona hazır hale gelecek olan ilk sürüm olan kızılelma-a, i̇vçenko-progress ai-25tlt turbofan motorlarını kullanıp ses hızının altında seyahat edecekken; ai-322f motorunu kullanan kızılelma-b varyantı ses üstü hızlarda uçacaktır. kızılelma-c'nin ise 2 adet ai-322f artyakıcılı motor kullanması beklenmektedir.

genel özellikler (kızılelma-a) 
kaynaklar:baykar teknoloji

teknik özellikler 

 mürettebat: yok
 uzunluk: 
 yükseklik: 
 kanat açıklığı: 
 kanat alanı: bilinmiyor
 azami kalkış ağırlığı: 
 faydalı yük kapasitesi: 
 güç kaynağı: 1 × i̇vçenko-progress ai-25tlt, artyakıcısız turbofan motor
 artyakıcı olmadan itki gücü: 1 ×

performans 

 seyir hızı: 0.6 mach - 735 km/s
 maksimum hız: 0.9 mach - 
 muharebe yarıçapı: 
 operasyonel irtifa: 
 maksimum irtifa: 
 havada kalış süresi: 5 saat
 g limiti: bilinmiyor

aviyonikler 
 aesa radar
 görüş hattı ve görüş hattı ötesi haberleşme

silah sistemleri 
 silah istasyonları: kızılelma, gövde içinde mühimmat taşıma kabiliyetine sahip olacaktır. her kanat altında en az 3 mühimmat istasyonu olacağı da tahmin edilmektedir.
 füzeler
 havadan havaya füze
 bozdoğan
 gökdoğan
 havadan karaya füze
 cirit
 tübi̇tak-sage bozok
 som
 çakır
 kemankeş
 bombalar :                                                                                                                                                                                                                                                                 
 teber-81 (mark 81 bombası, roketsan lazer güdüm kiti ile birlikte)
 hgk-82 (mark 82 bombası, tübi̇tak-sage hassas güdüm kiti ile birlikte)
 kgk-82 (mark 82 bombası, tübi̇tak-sage kanat destekli güdüm kiti ile birlikte)
 teber-82 (mark 82 bombası, roketsan lazer güdüm kiti ile birlikte)
 hgk-83 (mark 83 bombası, tübi̇tak-sage hassas güdüm kiti ile birlikte)
 kgk-83 (mark 83 bombası, tübi̇tak-sage kanatlı güdüm kiti ile birlikte)
 hgk-84 (tübi̇tak-sage hassas güdüm kiti ile birlikte mark 84 bombası)
 lhgk-84 (mark 84 bombası w/ tübi̇tak-sage lazere duyarlı güdüm kiti)
 tübi̇tak-sage togan  dört adet 81 mm havan topu rafı (gps/ins veya güdümsüz) 
 tübi̇tak-sage kuzgun-ss planör bombası
 aselsan minyatür bomba (mb) 
 sarb-83 bunker patlatıcı
 neb-84 bunker kırıcı 
 tübi̇tak-sage bozok (akıllı mikro mühimmat) 
 mam-c
 mam-l
 mam-t

savaşan i̇ha tartışmaları
i̇nsansız uçak sistemleri bütün dünyada aktüel bir hava doktrini tartışmasıdır. 2020 yılının şubat ayında florida'da abd hava kuvvetleri bu konuyu merkeze alan bir konferans düzenlemiş; havacılık, yapay zeka, otomasyon alanında çalışan uzmanları da konferansa konuşmacı olarak davet etmiştir. bu konferansta konuşan elon musk, f-35 ve benzeri 5. nesil insanlı savaş uçaklarının gelecekte i̇ha'lara karşı hiçbir şansı olmayacağını ve geleceğin insansız hava araçlarından ibaret olduğunu belirtmiştir. 2040 yılına ulaşmadan abd'nin vurucu hava filolarının en az %50'sinin i̇ha'lardan oluşması beklenmektedir.

ayrıca bakınız 

baykar tarafından üretilen diğer hava araçları
 baykar bayraktar tb2
 baykar bayraktar akıncı
 baykar bayraktar tb3
 baykar bayraktar di̇ha

karşılaştırılabilir hava araçları
 avic kara kılıç 
 boeing mq-28 hayalet yarasa
 kratos xq-58 valkyrie
 hal combat air teaming system
 boeing mq-25 stingray

kaynakça 

türkiye'nin askerî insansız hava araçları
i̇nsansız hava araçları
baykar savunma ürünleri
hayalet uçaklar