Esas Duruşta Cinayet

esas duruşta cinayet-kışlalarda neler oluyor?, gazeteci yazar i̇smail saymaz'ın askerlikteki kuşkulu ölümleri konu edindiği 2014 yılında i̇letişim yayınları'ndan çıkan kitabı. dayak, intihar, silah, mayın ve patlama sonucu meydana gelen asker ölümlerinin 15 dava dosyası üzerinden incelendiği ‘esas duruşta cinayet’ saymaz'ın yedinci kitabı. saymaz kitabı hazırlarken birçok emekli ve muvazzaf subay ve astsubaydan katkı gördüğünü ifade etmiştir.
kitapta aileleriyle de röportajlara yer verilen askerlerden bazıları şunlar: i̇skenderun'da işkenceyle öldürülen murat polat, sevag şahin balıkçı, afyonkarahisar'daki patlamada ölen tolga taştan, dövülerek öldürülen uğur kantar/ nöbetçi kulübesinde öldürülen er eren özel.

dava dosyaları, rakamlar ve istatistiklerle hazırlanan kitapta gördüğü kötü muamele nedeniyle akıl sağlığını kaybeden, nöbette arkadaşının silahından çıkan kurşunla can veren, mayınlara basarak parçalanan, bir cephanelikte gece çalışırken havaya uçan, kalp problemi olduğu halde üzerindeki ağır mühimmatla koşturulurken ölen, bölük karşısında hakaret edildiği için intihar eden erlerin öykülerine yer veriliyor.

medeni ölüm başlığı altında türkiye’deki zorunlu askerlik uygulaması, dünyadaki ve türkiye’deki tarihçesi ve algılanışı, askeri cezaevi ve askeri yargı olguları, askerdeki intiharlar ve vicdanî ret meselesini art arda bağladığını söyleyen saymaz kitaptaki ölümlerin temel zemininin aslında zorunlu askerlik olduğuna ve bunun kaldırılması gerektiğine dikkat çekiyor.

kitapta sevag balıkçı'nın sanık kıvanç ağaoğlu ile birlikte bir fotoğrafına da yer veren saymaz fotoğrafı izinsiz kullandığı gerekçesiyle soruşturmaya uğradı, ancak kışlada çekilen fotoğrafın özel yaşam kapsamında değerlendirilmeyeceği gerekçesiyle takipsizlik kararı verildi. kitaptaki röportajda bıçakçı'nın annesi ve babası ani ve garbis bıçakçı ölümünden önceki 24 günü söz konusu ederek olayın kaza olmadığı hakkındaki düşüncelerini paylaşıyor.

radikal kitap "yakın zamanda alınan bedelli askerlik kararının bazılarına yeniden hatırlattığı "askerlik" meselesinin öbür tarafı, zorunlu askerliği esnasında "ölen" askerlerin hikâyeleri" diye tanıttığı kitabı 2014'ün 100 kitabı arasında değerlendirdi.

i̇çindekiler

 bi̇ri̇nci̇ bölüm: zorunlu askerlik: medeni ölüm
 yarım milyon mehmetçik
 vatan borcu ne kadar?
 2009'da devlet sırrıymış
 bakan yılmaz: abd'de bile oluyor
 askeri cezaevinde 12 eylül manzarası
 çıplak arama da var, kelepçeli muayene de
 ai̇hm: medeni ölüm
 i̇ki̇nci̇ bölüm: dayakla ölüm
 sopayla vura vura öldürüldü
 i̇ntihar yasak, cinayet serbest
 katili ifadesini aldı
 floresan mizansen, imzalar sahte
 zorla oral seks, copla taciz
 yarbay ve başçavuştan emir: 'disiplin için dövün'
 emir komuta zinciri içinde işkence
 i̇şkencenin faturası: 500 tl
 başçavuşun kıyağı: cezaevinde baba olan mahkûm
 asker ölüsü tavuk ölüsü gibi
 disko'da bir şehit
 izdırap taşı
 kışlada bir kerbela
 sakinleşsin diye kelepçe takmış
 adaletin kantarı, kantar'ın adaleti
 'bana ebru gündeş'i örnek verdiler'

 üçüncü bölüm: silahla ölüm
 eren özel, nefret cinayetine mi kurban gitti?
 dört senaryo, tek gerçek: öldürüldü
 'oğlumu benim yüzümden infaz ettiler'
 prof. arıcan: böyle kaza olmaz
 bir bayram, bir felaket
 şaka değil, cinayet
 o tetiğe niye bastı?
 sevag'ın katiline dört yıl beş ay hapis
 'biz öteki olduğumuzu anladık'
 dördüncü bölüm: i̇ntihar
 nihat kendini son üç günde niçin öldürdü?
 kaliforniya'dan maraş'a bir intihar yolculuğu
 turgut'un 38 günü
 beşi̇nci̇ bölüm: bombayla ölüm
 bir erden canlı bomba yaratmak
 ottawa yasası çukurca'da geçmiyor
 bir bölük ölüme gönderildi
 askeri mahkeme: pkk değil, biz yaptık
 far ı'ığında bomba taşıttırdılar
 ceset parçaları tarlalardan toplandı
 sanki sebze hali
 kışlada sahte kamera
 ölen çavuşlar suçluymuş
 yoksa sabotaj mı?
 'benim tolgam yok, vatan sağ olsa ne olur?
 sonsöz
 er mezarı görülmüştür

kaynakça

2014 kitapları
i̇smail saymaz kitapları
i̇letişim yayınları kitapları
türkiye kitapları
askerî kitaplar
2010'larda türkçe kitaplar