1737-1739 Osmanlı-Avusturya Savaşı

1737-1739 osmanlı-avusturya savaşı, osmanlı i̇mparatorluğu ile kutsal roma cermen i̇mparatorluğu arasında 1737 ile 1739 arasında süren ve belgrad antlaşması'yla sona eren savaş.

savaş 
12 temmuz 1737'da avusturya da rusya'nın yanında savaşa girdi. (80.000 profesyonel asker, 50.000 milis askeri ve 36.000 attan oluşan) avusturya ordusu maria tereza'nin kocası olan lorenli franz i. stefan komutasında idi. avusturya orduları üç koldan osmanlı topraklarında ilerlemeye başladılar.

doğuki kolordu gücündeki birlikler mareşal wallis komutasında eflak'da ilerlemeye başladı. eflak üzerinden hücuma geçen bir osmanlı ordusu eflak'da ilerleyen avusturya doğu kolunu bükreş yakında yapılan bir muharebede yendiler ve kış başlamadan bu avusturyalıları erdel'e geri püskürttüler ve mareşal wallis'in askerleri karpat dağlarındaki dağlık geçitleri savunmaya koyuldular.

batıdaki yine kolordu gücündeki avusturya koluna prens josef von hildburghausen komuta etmekteydi. karadağlılar yardımı ile eyalet merkezi bosnasaray dahil bosna eyaletini işgale başladılar.

bosna valisi hekimoğlu ali paşa idi ve avusturyalılara karşı bosna'da osmanlı direnişini organize etti. avusturya'nın macaristan'ı aldıktan sonra yaptığı mezalim ve dinsel baskıdan kaçmış olan macar asıllı kale savunma tımarlı birlikleri bosna kalelerini avusturya'ya vermemek için büyük direniş gösterdiler. bu kolordu banja luka'yı kuşattı. hekimoğlu ali paşa'nın topladığı gönüllü bosna birlikleri 4 ağustos 1737'de bu şehir surları önünde yapılan banja luka muharebesi'nde bu avusturya kolunu bir bozguna uğrattı ve bu kol sava irmağı kuzeyine çekilmek zorunda kaldı.

esas büyük avusturya ordusu mareşal friedrich heinrich von seckendorff (1673–1763) komutasında morova irmağı vadisinden yürüyerek ve hristiyan sırp osmanlı tebası tarafından iaşe ve hatta ek asker sağlanarak 1 ağustos 1737'de niş'i eline geçirmeyi başardı. bu ordudan büyük bir kol khevenhiiller ludwig andreas (1683-1744) komutasında vidin üzerine gönderildi. ama vidin'deki osmanlı askerleri bu kuşatmaya hazırlıklı oldukları için başarılı olmadı. bu kol da tuna üzerinde adakale yakınlarında 28 eylül 1737'da yapılan bir muharebeden sonra çekilip mareşal wallis'in güçleri ile birleşti.

ana avusturya ordusunun ilerlemesi osmanlıların beklemediği bir halde olmuştu. osmanlı orduları çok geçmeden organize olarak karşı hücuma başladı. orta koldaki avusturya güçleri de yaz sonlarında osmanlı ordularının hücumu altında kaldı. 20 ekim 1737'de niş tekrar osmanlılar eline geçti. bu avusturya ordusu batıya doğru çekilmeye başladı. dağlık bir bölgedeki sirbistan'daki uzice ve bosna'daki drina nehri üzerindeki zvornik kalelerini kuşatmaya koyuldular. ana avusturya ordusunun drina üzerine bu yürüyüşü ile morova üzerindeki ilerleme sona erdi ve avusturya ordularının kolları arasındaki bağlantılar ortadan kalktı.

1737 kışında fransız elçisi villeneuve markizi vasıtasıyla yapılan ateşkes teklifleri osmanlılarca kabul edilmedi.

1738'de avusturya orduları başkomutanı değişti; kont von königsegg-rothenfels (1673-1751) yeni başkomutan olarak atandı. osmanlı orduları ataka geçmişti ve avusturyalılar ise savunma savaşları yapmaları gerekti. osmanlı orduları humbaracı ahmet paşa (1675-1747) tarafından yapılan reformları benimsemiş, özellikle sürat topçularını çok efektif olarak kullanmaya başlamışdı. osmanlılar yeni topçularının yardımıyla sirbistan'da bulunan kaleleri aşama aşama ellerine geçirip avusturyalıları geri itmeye başladılar. tuna nehri kıyılarında önemli savunma mevkileri olan uzice, semendire ve adakale osmanlılar eline geçti. serdar sadrazam yeğen mehmet paşa adakale fatihi adıyla halk arasında ün aldı. mehadiye kalesi osmanlılar eline geçip osmanlılar banat yaylasına sarkmaya başladılar.

avusturyalılar i̇stanbul'da fransız elçisi olan villenueve markizi'nin aracılığı ile barış müzakereleri istediler. bu müzakerelere i̇stanbul fransız ve avusturya elçileri ve rusya grandükü ile i̇stanbul'da başlandı. fakat müzakereler yavaş gitmekteydi.

22 mart 1739'da yeğen mehmed paşa sadrazamlıktan ve serdarlıktan azledildi. yerine vidin seraskeri i̇vazzade mehmed paşa geçirildi. yine avusturyalılar üzerine hücumlar devam etti. avusturya ordusunun başkomutanlığına mareşal kont wallis getirilmişti. wallis 60.000 avusturya ordusu ile tuna'yı pancsova'dan geçip belgrad'a doğru yürüdü. 21-22 temmuz 1739'da belgrad'in hemen doğusunda yapılan hisarcık muharebesi'nde mareşal wallis komutasındaki avusturya ordusu büyük bir mağlubiyete uğratıldı. wallis savaşarak tuna kuzeyine çekilmeye başladı. osmanlı ordusu belgrad şehrini kuşatmaya aldı. belgrad kalesi kısa bir kuşatmadan sonra tekrar osmanlılar eline geçti.

bu mağlubiyet bir önceki osmanlı-avusturya savaşında savoy prensi eugen'in galibiyetleri gibi gayet iyi sonuçlar bekleyen avusturya başkenti viyana'da şok tesiri yaptı. avusturya orduları başkomutanı mareşal wallis bir divan-i harp mahkemesinde yargılandı. sürüncemede olan müzakerelere bu sefer daha ciddiyetle belgrad'da başlandı ve 1 eylül'de müzakerelerde anlaşmaya varildi. resmen 18 eylül 1739'da avusturya ile osmanlı devleti arasında belgrad antlaşması imzalanıp savaşa son verildi.

savaşın sonuçlanması 
avusturya, osmanlı ordusuna yenik düştüğü için barış istemişti. 18 eylül 1739 tarihinde osmanlılarla avusturya arasında belgrad antlaşması imzalandı. avusturya 1718'de pasarofça antlaşması ile eline geçirmiş olduğu sırbistan, belgrad, eflak'ın bazı kısımlarını ve bosna'da bir sınır bölgesini, banat bölgesi hariç, geri verdi.

kaynakça 

osmanlı i̇mparatorluğu'nun savaşları
1730'larda osmanlı i̇mparatorluğu
1730'larda çatışmalar
romanya tarihi
bosna-hersek tarihi
sırbistan tarihi
macaristan tarihi
avusturya tarihi