Suriye Devleti

suriye devleti (,  ), halep devleti ile şam devleti'ni birleştiren 5 aralık 1924 tarihli kararname - 1 ocak 1925 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere - ile oluşturulan bir fransız manda devletiydi. halep devleti, şam devleti ve nusayri devleti için merkezi bir meclis sağlayarak oluşturulan suriye federasyonu'nun (1922-1924) halefiydi. nusayri devleti, suriye devleti'ne katılmadı.

arka plan 
1920'de, daha sonra irak kralı olacak olan haşimi ailesinden kral faysal'ın altında bağımsız bir suriye arap krallığı kuruldu. ancak suriye üzerindeki egemenliği, suriye arap kuvvetleri ile düzenli fransız kuvvetleri arasındaki meyselun muharebesi'ndeki çatışmanın ardından sadece birkaç ay sonra sona erdi. fransız birlikleri, milletler cemiyeti'nin suriye'yi fransız mandası altına almasından sonra o yıl suriye'yi işgal etti.

manda yönetimi altındaki suriye tarihi

i̇lk sivil yönetim 
san remo konferansı ve kral faysal'ın suriye'deki kısa ömürlü monarşisinin meyselun muharebesi'nde yenilmesinin ardından, fransız general henri gouraud bölgede sivil yönetimi kurdu. manda bölgesi altı devlete bölündü. bu devletlerin çizimi, kısmen suriye'deki mezhepsel yapıya dayanıyordu. ancak suriye mezheplerinin hemen hepsi fransız mandasına ve onun yarattığı bölünmeye düşmandı.

halep ve şam'ın esas olarak sünni nüfusu, suriye'nin bölünmesine şiddetle karşı çıktı.

suriye federasyonu (1922-24) 

28 haziran 1922'de üç devlet arasında suriye federasyonu kuruldu: şam devleti, halep devleti ve nusayri devleti. cebel el-dürzi ve büyük lübnan bu federasyonun parçası değildi. i̇skenderun özerk sancağı 1923 yılında halep devleti'ne eklendi. federasyon, daha sonra suriye devleti'nin bayrağı haline gelen yeni bir federal bayrağı (fransız kantonu ile yeşil-beyaz-yeşil) kabul etti.

suriye devleti 

nusayri devleti 1924'te federasyondan ayrıldı. halep ve şam devletleri, 1 ocak 1925'te yürürlüğe giren suriye devleti'nde birleştirildi.

genel isyan 

1925'te, fransız sömürge yönetimine karşı suriye direnişi, sultan el-atraş  liderliğindeki tam ölçekli bir isyanla patlak verdi.

ayaklanma, cebel dürzi'de patlak verdi ama kısa sürede diğer suriye devletlerine sıçradı ve suriye'de genel bir isyan halini aldı. fransa, halep parlamentosunun şam ile birlikten ayrıldığını ilan ederek misilleme yapmaya çalıştı, ancak oylama suriyeli vatanseverler tarafından engellendi.

fransa'nın mezhepsel bölünmeleri teşvik ederek ve kentsel ile kırsal alanları izole ederek kontrolü sürdürme girişimlerine rağmen, isyan kırsaldan yayıldı ve suriyeli dürzi, sünni, şii, nusayri ve hristiyanları birleştirdi. i̇syancı güçler şam'ı kuşattıktan sonra, fransız ordusu daha sonra cezayir ve hindiçin'de kullanılacağı acımasız karşı-ayaklanma teknikleriyle karşılık verdi. bu teknikler arasında ev yıkımları, kasabaların toplu olarak cezalandırılması, infazlar, nüfus nakilleri ve kentsel mahallelerde ağır zırhlı kullanımı yer alıyordu. i̇syan en sonunda 1926-27'de şam da dahil olmak üzere sivil bölgelerin fransız hava bombardımanıyla bastırıldı.

suriye cumhuriyeti 

14 mayıs 1930'da yeni suriye devleti, suriye cumhuriyeti olarak ilan edildi ve yeni bir anayasa hazırlandı.

hükûmet 
devlet, bir manda olarak belirli bir ölçüde özerkliğe sahipken fransa hükûmet üzerinde önemli bir yetkiye sahipti. cebel el-dürzi'de başlayan isyan, fransa'nın suriye üzerindeki denetimini hafifletmesine yol açtı ve bir anayasa taslağı hazırlandı, ancak fransa parlamentosu tarafından onaylanmadı ve ii. dünya savaşı'nın çıkması suriye'nin kendi kaderini tayin etme konusundaki ilerlemeyi durdurdu.

eğitim 
fransız yönetimi altında, o zamanlar suriye üniversitesi olarak bilinen şam üniversitesi, 1923'te arapça eğitim vererek kuruldu. osmanlı döneminde sırasıyla 1903 ve 1913 yılında kurulan tıp mektebi ile hukuk enstitüsünün birleşmesiyle kurulan üniversite, suriye'de kurulan ilk üniversitedir.

ayrıca bakınız 
 suriye tarihi
 fransız sömürge imparatorluğu

kaynakça

bibliyografya

dış bağlantılar 
 fransız mandası döneminin zaman çizelgesi
  mandat suriye-liban ... (1920-1946) 
  la syrie et le mandat français (1920-1946) 
  les relations franco-libanaises dans le cadre des relations internationales
  mandat français au proche-orient
 

i̇ki savaş arası dönemde kurulmuş tarihî devletler
1925'te asya'da kurulan oluşumlar
1930'da varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
1924'te kurulan bölgeler ve ülkeler
orta doğu tarihindeki devletler
1920'lerde suriye
fransız suriye ve lübnan mandası
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar