Üç Büyükler

üç büyükler, türkiye'nin en köklü üç spor kulübü olan beşiktaş, fenerbahçe ve galatasaray'ı nitelemekte kullanılan terim. takımların üçü de i̇stanbul'da kurulmuştur. üç büyük takım birbiriyle ezeli rekabet içerisindedir ve futbolda genellikle lig şampiyonluğunun favorileridir.

süper lig'deki 65 sezondan 56'sının şampiyonu bu üç takımdan birisidir. galatasaray, 23 şampiyonlukla türkiye'nin en çok şampiyon olan takımıdır. fenerbahçe 19 şampiyonluk, beşiktaş 16 şampiyonluk yaşamıştır. bu üç takımdan başka sadece üç takım şampiyonluk yaşamıştır. trabzonspor, 7 şampiyonluk ile üç büyükler'den sonra en başarılı kulüp olarak yer alır. birer şampiyonluğu bulunan takımlardan bursaspor, bu sevinci 2009-10; i̇stanbul başakşehir ise 2019-20 sezonunda yaşamıştır. 1959'dan bu yana üçlünün hiçbiri alt kümeye düşmemiştir. fenerbahçe'nin ligde yer aldığı en düşük sıralama 10.'luk iken, beşiktaş'ın 11, galatasaray'ın 13. sıradır.

türkiye'de düzenlenen resmî futbol organizasyonlarında galatasaray 83 kupa ile en çok kupa kazanan takımdır. fenerbahçe 71, beşiktaş 65 kupa kazanmıştır. sadece günümüzde düzenlenen futbol organizasyonlarında galatasaray 59 kupa kazanırken beşiktaş ve fenerbahçe 35'er kupa kazanmıştır.

üç büyüklerin aralarında oynadıkları derbilerde fenerbahçe daha başarılıdır. sarı lacivertliler, anadolu ajansı verilerine göre derbilerde en çok galibiyet alan, en çok gol atan, en az gol yiyen, en az mağlubiyet alan, en çok puan toplayan, en iyi averaja sahip takım konumunundadır.

süper lig'in kurulduğu 1959 yılından günümüze kadar ebedi puan durumunda fenerbahçe 1. sıradadır. süper lig'de en çok lider olan takım ise galatasaray'dır. ebedi puan durumunda en çok galibiyet alan, en çok gol atan, en az mağlup olan ve en iyi averaja sahip takım fenerbahçe'dir. üç büyükler içerisinde en az gol yiyen takım ise beşiktaş'tır. i̇ç sahada oynadıkları karşılaşmalarda fenerbahçe rakiplerine üstünlük kurmuştur. deplasmanda oynanan karşılaşmalarda galatasaray öndedir.

üç büyükler, 1950'li yılların ortalarından sonra avrupa da mücadele etmeye başlamışlardır. galatasaray, 2000 yılında kazandığı uefa kupası ve uefa süper kupası ile türkiye'ye avrupa'dan kupa getirmiş ilk ve tek takımdır. aynı zamanda galatasaray, avrupa'da en çok maça çıkan, en çok galibiyet alan, en çok gol atan ve en çok puan alan takım olarak ezeli rakiplerine üstünlük kurmuştur.

futbolcular
üç kulüpte de oynayan futbolcular.
  refik osman top (beşiktaş 1912-1913 & 1923-1924, fenerbahçe 1913-1915 & 1923, galatasaray 1915-1917 & 1921-1922 & 1923 & 1924)
  ali soydan (galatasaray 1951-1957, fenerbahçe 1959-1960, beşiktaş 1963-1964)
  saffet sancaklı (beşiktaş 1987-1991, galatasaray 1994-1995, fenerbahçe 1996-1998)
  sergen yalçın (beşiktaş 1991-1997 ve 2002-2006, fenerbahçe 1999-2000, galatasaray 2000 ve 2001-02)
  ahmet yıldırım (fenerbahçe 1993-1994, galatasaray 1999-2001, beşiktaş 2001-2005)
  emre aşık (fenerbahçe 1993-1996, galatasaray 2000-2003 & 2006-2010, beşiktaş 2003-2006)
  mehmet yozgatlı (galatasaray 1999-2000, fenerbahçe 2004-2007, beşiktaş 2007-2008)
  burak yılmaz (beşiktaş 2006-2008 ve 2019-2020, fenerbahçe 2008-2010, galatasaray 2012-2016)
  caner erkin (galatasaray 2009-2010, fenerbahçe 2010-2016 ve 2020-2021, beşiktaş 2016-2020)
  mehmet topal (galatasaray 2006-2010, fenerbahçe 2012-2019, beşiktaş 2021-2022)

teknik direktörler
üç kulübü de çalıştıran teknik direktörler.
  mustafa denizli (galatasaray 1987-1989, 1990-1992 ve 2015-2016, fenerbahçe 2000-2002, beşiktaş 2008-2010)

kazandıkları kupalar

resmî kupalar 

resmî futbol yönetim organları tarafından düzenlenen müsabakalarda kazandığı kupalara göre hazırlanmıştır. hazırlık ve özel organizasyonlar dahil değildir.

* gazi büstü (1928) / atatürk kupası (1963-1964) adında 2 tane daha atatürk kupası düzenlenmiştir. gazi büstü  tayyare cemiyetine gelir sağlamak amacı ile düzenlemiştir. 1963-1964 sezonunda düzenlenen atatürk kupası ise cumhuriyet halk partisi 40. yılı dolayısıyla düzenlenen özel turnuvalar olduğu için tabloda yer verilmemiştiir.

** türkiye futbol federasyonu tarafından türkiye cumhuriyeti'nin 50.kuruluş yıldönümü nedeni ile düzenlendi. 1972-73 sezonunda türkiye 1.ligi'ni ilk 8 sırada bitiren kulüpler dahil edildiler. i̇stanbul ve i̇zmir gruplarında elemeli oynanan maçlardan sonra final maçı 30 ekim 1973 günü ankara 19 mayıs stadyumu'da oynandı.

sadece günümüzde oynanan organizasyonlar 

* türkiye 1.liginin başladığı tarih tff tarafından 1959 yılı olarak kabul edilmesine karşın, tff tahkim kurulunun 09.05.2002 tarih, 2002/52e ve 2002/68k sayılı kararı tahtında beşiktaş kulübünün 1956-1957 ve 1957-1958 sezonlarında türkiye ligi şampiyonu olduğuna ve bu şampiyonlukların tff yıldız kriterine dahil edileceğine karar verilmesi sebebi ile toplam şampiyonluk sayısı, toplam lig sezonu sayısından 2 fazladır.

derbiler 

not= veriler anadolu ajansından alınmıştır. 

toplam derbi durumu

sadece süper lig'de oynanan derbiler göz önüne alınarak hazırlanırsa;

toplam derbi durumu

süper lig 3 büyükler tüm zamanların puan durumu (1959-2023) 
not: i̇statistiksel bilgi amaçlı bu listede galibiyet için 3 puan verilmiştir. gerçekte ise 1986-87 sezonundan önce galibiyete 2 puan uygulaması vardır.

ana madde: süper lig tüm zamanların puan durumu

i̇ç saha

dış saha

sıralama tarihi 

• toplam: fenerbahçe ve galatasaray 25 kez, beşiktaş 15 kez rakiplerinden üst sırada ligi bitirdi.

avrupa durumu 

ana madde: türk takımlarının avrupa kupaları tarihi

not= maç listelerine sadece uefa'nın düzenlendiği organizasyonlar dahildir. 1961-1971 yılları arasında türkiye ligini ikinci sırada bitiren takımların katıldığı balkan kupası maçları dahil değildir. uefa kupası düzenlenmeden önce (1971-den önce) ülkelerin anlaşmasıyla balkan kupası, mitropa kupası,fuar şehirleri kupası gibi bölgesel avrupa kupaları oynanmaktadır. bahsi geçen dönemde fenerbahçe 4, beşiktaş 2, galatasaray 1, altay, gençlerbirliği 1 eskişehirspor 1 kez katılmıştır.1971 den sonra balkan kupası ve mitropa kupası önemini yitirmiş, ikinci lig takımları tarafından 90'ların başına kadar devam etmiştir.

genel tablo

uefa kulüp sıralaması 
uefa 5 yıllık kulüp sıralamasının hesaplanmasını gösterir. sıralama yanında gösterilen semboller geçen seneye oranla sıralama değişikliğini ifade eder.

galatasaray'ın avrupa başarıları 
ana madde: galatasaray'ın avrupa kupaları tarihi

şampiyon kulüpler kupası ve uefa şampiyonlar ligi

 yarı final (1): 1988-89
 çeyrek final (5): 1962-63, 1969-70, 1993-94, 2000-01, 2012-13
 son 16 (3): 1963-64, 2001-02, 2013-2014

uefa kupası

 şampiyon (1) 🏆: 1999-2000
 son 16 (3): 1992-1993, 2008-09, 2021-2022

uefa süper kupası

 şampiyon (1) 🏆: 2000

uefa kupa galipleri kupası

 çeyrek final (1): 1991-1992
 son 16 (1): 1996-97

fenerbahçe'nin avrupa başarıları 
ana madde: fenerbahçe'nin avrupa kupaları tarihi

şampiyon kulüpler kupası ve uefa şampiyonlar ligi

 çeyrek final (1): 2007-08
 son 16 (5): 1959-60, 1961-62, 1968-69, 1974-75, 1985-86

uefa kupası

 yarı final (1): 2012-13
 son 16 (2): 2015-16, 2022-23

uefa kupa galipleri kupası

 çeyrek final (1): 1963-64

beşiktaş'ın avrupa başarıları 
ana madde: beşiktaş'ın avrupa kupaları tarihi

*: rakiplerin maça çıkmadığı 1957-58 sezonundaki olympiakos ve 1986-87 sezonundaki apoel eşleşmeleri dahil değildir.

şampiyon kulüpler kupası ve uefa şampiyonlar ligi

 çeyrek final (1): 1986-87
 son 16 (2): 1958-59, 2017-18

uefa kupası

 çeyrek final (2): 2002-03, 2016-17
 son 16 (3): 1996-97, 2011-12, 2014-15

uefa kupa galipleri kupası

 son 16 (3): 1993-94, 1994-95, 1998-99

takımların çıkardığı gol kralları 
gol krallığı türkiye'de 1929 yılından itibaren hesaplanmaya başlanmıştır. bu süreçte i̇stanbul ligi, millî küme, süper lig ve türkiye kupasında gol krallığı uygulanmıştır.

ayrıca bakınız 

 dört büyükler

kaynakça 

türkiye'de futbol
türkiye futbol rekabetleri
beşiktaş jk
fenerbahçe sk
galatasaray sk