István Deák

istván deák (d. 11 mayıs 1926 –ö. 9 ocak 2023), macar-abd'li tarihçi, yazar ve akademisyen. almanya ve macaristan'a özel ilgi göstererek modern avrupa tarihi konusunda uzmanlaşmıştır.

yaşamı ve kariyeri 
deák, 11 mayıs 1926'da székesfehérvár, macaristan'da istvan ve anna (timár) deák çiftinin çocuğu olarak doğdu. budapeşte'deki katolik jimnazyum'unda (yüksek okul) başladığı ilk etap eğitimini 1945'te girdiği budapeşte üniversitesi'nde sürdürdü. çalışmaları savaş ve savaş sonrası kaos nedeniyle kesintiye uğramış komünistlerin iktidarı ele geçirmesinin ardından 1948'de macaristan'ı terk etmiştir. arkasından paris, fransa'daki paris-sorbonne üniversitesi'nde tarih okumuş ve fransa ile batı almanya'da radyo açık avrupa adına gazeteci olarak görev almıştır. 1956'da fransa'da oturma izni alamayınca new york, amerika birleşik devletleri'ne yerleşti ve columbia üniversitesi'nde fritz stern'in öğrencisi olarak modern avrupa tarihi okudu. yüksek lisansını (1958) ve ardından doktorasını (1964) "weimar almanya'sının 'evsiz solu': carl von ossietzky'nin dünyası" konulu teziyle vererek eğitimini tamamlamış ve bunu takip eden 33 yıl boyunca columbia üniversitesi'nde dersler vermiştir. aynı zamanda 1968-1979 yılları arasında columbia üniversitesi'ne bağlı olan doğu orta avrupa enstitüsü'nün direktörlüğünü yapmıştır. columbia'da ders vermeden önce ise smith koleji'nde bir yıl (1962-63) öğretim görevlisi olarak hazır bulunmuştur.

deák, doğu ve orta avrupa tarihi ile siyaseti üzerine kapsamlı yazılar kaleme almıştır. yayınladığı bu tür çalışmaları arasında; weimar almanya's left-wing intellectuals (1968); the lawful revolution: louis kossuth and the hungarians, 1848-1849 (1979); beyond nationalism: a social and political history of the habsburg officer corps, 1848-1918 (1990); ve essays on hitler's europe (2001) sayılabilir. jan t. gross ve tony judt ile birlikte the politics of retribution in europe adlı kitabın editörlüğünü ve kısmen yazarlığını yapmıştır: ayrıca dünya savaşı ve sonrası (2000) adlı kitabın editörlüğünü üstlenmiştir. son olarak yargılanan avrupa ,i̇kinci dünya savaşı sırasında i̇şbirliği, direniş ve i̇ntikamın hikayesi (2015) adlı eserini yayınladı. ayrıca new york review of books ile diğer süreli yayınlar için kapsamlı yazılar hazırladı.

deák, 1964'te ülkeden ayrılışından uzun yıllar geçtikten sonra ilk kez ülkesi macaristan'ı ziyater etmiş ve b ilk gelişinin devamında süren gelişlerinde macaristan'daki akademik konferanslara katılarak amerikalı ve macar tarihçiler arasında yeniden bağ kurmak için çalışmıştır. komünist rejimin çöküşünün ardından 1990'da macaristan bilimler akademisi'ne seçildi. 1997'de eğitimcilikten emekli oldu ve daha sonra stanford üniversitesi'nde misafir profesör olarak görev yaptı. avrupa tarihi ve özellikle holokost soykırımı ile ilgili konularda çalışmalarını sürdürdü.

özel yaşamı ve ölümü
sanat tarihçisi gloria deak ile evli olan deák, 10 ocak 2023'te yaşamını sürdürdüğü abd'de doğal nedenlerden 96 yaşında öldü.

çalışmaları

yazdığı kitaplar

düzenlediği kitaplar

kaynakça

dış bağlantılar
finding aid to the istván deák papers at columbia university rare book & manuscript library 

amerika birleşik devletleri'nde doğal nedenlerden ölenler
1926 doğumlular
2023 yılında ölenler
21. yüzyıl amerikalı tarihçileri
21. yüzyıl amerikalı erkek yazarları
kurgusal olmayan eserler veren amerikalı erkek yazarlar
columbia üniversitesi öğretim üyeleri
eötvös loránd üniversitesinde öğrenim görenler
avrupa tarihçileri
amerika birleşik devletleri'ndeki macar göçmenler
fransa'daki macar gurbetçiler
almanya'daki macar gurbetçiler
yahudi asıllı macarlar
macar bilimler akademisi üyeleri
paris üniversitesinde öğrenim görenler