Yana Nehri

yana nehri (;  caanı), rusya'nın saha cumhuriyeti'nde bulunan bir nehirdir. nehir, 872 km uzunluğunda olup batıda lena ve doğuda indigirka nehirleri arasında yer alır ve laptev denizi'ne dökülür.

nehir rotası
 uzunluğunda ve boşalma alanı  kapsar. en uzun kaynak nehri olan sartang da dahil olmak üzere  uzunluğundadır. 
yıllık su boşalımı yaklaşık olarak . bu boşalmanın çoğu, nehirdeki buz parçalanıp eridikçe mayıs ve haziran aylarında olur. yana, ekim ayında yüzeyde donar ve mayıs sonlarına veya haziran başlarına kadar buzun altında kalır. verkhoyansk alanında 70 ila 110 gün arası dibe kadar donmuş halde kalır ve yılın 220 günü ise kısmen donar. nehir, sartang ve dulgalakh nehirlerinin birleşmesi ile başlar. doğudan indigirka ile paylaşılan büyük doğu sibirya ovası'nın parçası olan geniş yana-indigirka ovası boyunca kuzeye akar. nehir laptev denizi 'nin yana körfezinin içine akarken, ' yı kapsayan dev bir nehir deltası oluşturur.yarok yana'nın ana ağızlarının doğusunda yer alan büyük bir yassı adadır.

yana havzasında verkhoyansk dağları 'nda buzullar' dan oluşan alpin gölleri de dahil olmak üzere yaklaşık 40,000 göl vardır ve kuzeybatıdaki bataklık ovalarda taşma gölleri vardır. bütün yana havzası sürekli donmuş toprak altındadır ve çoğu karaçam yaklaşık 70°n kuzeydeki tundra'ya kadar ağaçlıktır ancak ağaçlar deltaya kadar uygun mikrohabitatlarda uzanır.

yana'nın ana nehir kolları sağdan adycha, oldzho ve abyrabyt ve sağdan bytantay ve soldan baky'dir. bu kolların çoğu verkhoyansk dağları'ndan veya doğu sibirya dağları'nın bir parçası olan chersky range' den akan kısa nehirlerdir.

verkhoyansk, batagay, ust-kuyga ve nizhneyansk yana'nın ana limanlarıdır.

yana havzası, kuzey yarımkürede en düşük sıcaklıkların kaydedildiği rusya'nın soğuk kutup adı verilen alandır. kışın havza merkezindeki sıcaklıklar  kadar düşük ve dağlarda  kadar düşer. sıcaklıkların  ye kadar düştüğüne inanılmaktadır.
yakut folklorunda, böyle sıcaklıklarda bir arkadaşınıza bağırırsanız ve sizi duyamıyorlarsa bunun nedeni kelimelerin havada donmasıdır. ancak, bahar geldiğinde "çözülme" kelimeleri gelir ve aylar önce söylenen her şeyi duyabilirsiniz.

tarihçe
yana, arktik 'de bilinen ilk insan yerleşimine ev sahipliği yapmaktadır; deltada 32,000 yıl öncesine ait büyük buzul çağı' ndan yaklaşık 3500 yıl öncesine ait yerleşim kanıtı bulunmuştur.

1633-38'de ilya perfilyev ve ivan rebrov, kuzey kutbu kıyısı boyunca lena ve doğuya, yana'nın ağzına doğru yola çıktı ve i̇ndigirka haliçine ulaştı. 1636-42'de elisei buza esasen aynı rotayı izledi. 1638-40'ta poznik ivanov, alt lena'nın bir koluna çıktı, verkhoyansk bölgesinden üst yana'ya geçti ve sonra chersky sıradağları 'ndan indigirka'ya geçti.

1892-1894'te baron eduard von toll, keşif lideri alexander von bunge ile birlikte, rus i̇mparatorluğu bilimler akademisi adına yana havzasında (diğer uzak doğu sibirya nehirleri arasında) jeolojik araştırmalar gerçekleştirdi. bir yıl iki gün  süren keşif gezisinin  lik rotasının  lik kısmı jeodezik etütleri yaparak yukarıya doğru çıkan nehirlerin keşfini kapsıyordu.

ayrıca bakınız
 rusya nehir listesi
 yana platosu

kaynakça 

 william barr, baron eduard von toll's last expedition. arctic, sept 1980.
 alexander von bunge & baron eduard von toll, the expedition to the new siberian islands and the jana country, equipped by the imperial academy of sciences. 1887.

yakutistan'daki nehirler
lena havzası