Ermeni Kırımı terminolojisi

ermeni kırımı terminolojisi i̇ngilizce, türkçe ve ermenicede farklıdır ve ermeni soykırımı'nın reddi ve ermeni soykırımı'nın tanınması sorunları çerçevesinde siyasi tartışmalara yol açmıştır. çalışmalarını i̇ngilizce dilinde yapan tarihçilerin çoğu olayları tanımlamak için "soykırım" sözcüğünü kullansa da başka terimler de vardır.

almanca 
almanca völkermord kelimesi dönemin alman basını tarafından ermeni kırımı'ndan bahsederken kullanılıyordu.

ermenice

yeğern ve medz yeğern 
medz yeğern () genel olarak soykırımlar, özellikle de ermeni kırımı için kullanılan ermenice bir terimdir. terimin kullanımı, soykırım kelimesinden daha belirsiz anlamlı olduğu için tartışmalıdır. ayrıca abd başkanları da genellikle türkiye devleti ile ittifak ilişkilerini gözeterek, soykırım sözcüğünü kullanmaktan kaçınmak için katliamları ifade ederken medz yeğern terimini kullanırlar.

i̇ngilizce 

dönemin gözlemcileri ermeni kırımı'nı tanımlamak için "bir ulusun katli" ve "ırk imhası" gibi birçok kesin terim kullandılar.

i̇nsanlığa karşı suç 
mayıs 1915'te i̇tilaf devletleri ermenilerin devam eden tehcilerini ve katliamlarını bir "insanlığa karşı suç" olarak tanımladılar. i̇nsanlığa karşı suçlar terimi daha sonra nürnberg uluslararası askerî ceza mahkemesi'nde uluslararası kanunda bir suç kategorisi oldu.

soykırım 
daha sonradan olayları tanımlamak için sıkça kullanılacak olan soykırım (veya jenosit) teriminin üretilmesi, osmanlı i̇mparatorluğu'nda yaşanan toplu ermeni katliamları sonrasında gerçekleşti. raphael lemkin, "soykırım" terimini 1943 yılında üretti ve ermeni katliamlarının da bir “soykırım“ olduğunu şu sözlerle gündeme getirdi: "soykırım [kavramı] ile ilgilenmeye başladım, çünkü birçok kez gerçekleşti. önce ermenilerin başına geldi, ardından da hitler harekete geçti." 1921'de soğomon tehliryan'ın talat paşa suikastı davası sırasında lemkin, ermenilerin başına gelenleri 20. yüzyıldaki ana soykırım olaylarından biri olarak tanımladı.

etnik temizlik 
1990'larda yugoslav savaşları sırasında ortaya atılmış olan etnik temizlik terimi akademik çalışmalarda sıklıkla soykırım terimiyle beraber veya soykırım terimi yerine kullanılır. çoğu türk tarihçi ermeni kırımı'nı soykırım yerine etnik temizlik veya insanlığa karşı suç olarak adlandırmaya daha isteklidir.

türkçe 
türkiye hükûmeti olayları tanımlamak için çoğunlukla olayları "ermeni tezleri", "ermeni iddiaları" veya "ermeni yalanları" olarak nitelendiren "sözde ermeni soykırımı" ve "ermeni sorunu" gibi terimler kullanır. tarihçi doğan gürpınar'ın yazdığına göre "sözde soykırım" terimi 1980'li yıllarda otaya atılmış, "olayları inkar ederek isteksizce 1915'e atıfta bulunacağında kullanılan tuhaf terimdir." bununla birlikte 2006'da recep tayyip erdoğan hükûmet yetkililerine "sözde ermeni soykırımı" terimi yerine "1915 olayları" terimini kullanmalarını söyledi.

birçok türk tarihçi soykırım terimini kullanmakta isteksiz davranır, taner akçam bunun sebebini "olayları bir soykırım olarak nitelendirerek, bu suçla ilişkili bir kolektifin üyesi olursunuz, herhangi bir tekil suçla değil, nihai suçla ilişkilendirilirsiniz" diyerek açıklar. halil karaveli'ye göre "soykırım kelimesi, toplumun her kesiminden ve her ideolojik eğilimden türkler arasında güçlü, duygusal tepkilere neden olur."

ayrıca bakınız 

 ermeni kırımı'nın tarihyazımı

kaynakça 

ermeni kırımı
terminoloji
türkiye tarihyazımı
ermeni kırımı'nın sonuçları