Kamran Mirza

kamran mirza (1509 – 5 (veya 6) ekim 1557), babür i̇mparatorluğu'nun kurucusu ve ilk babür i̇mparatoru babur'un ikinci oğluydu. kamran mirza, kabil'de doğmuştur. babür'un tahtını miras alacak olan babür'ün en büyük oğlu hümâyun şah'ın üvey kardeşiydi, babür'ün üçüncü oğlu askari'nin erkek kardeşiydi. farsça ve çağatay dilinde yazılmış bir divan ona atfedilir.

babür devri'nde 
1525'ten itibaren babası babür kuzey hindistan'ı fethederken kamran, kuzey kanadını korumak için kandahar'da kaldı. babası 1530'da öldüğünde, yeni kurulan imparatorluğun kuzey kesiminden hâlâ sorumluydu. babür tarihçisi abul fazl'a göre babür'ün hümâyun'a söylediği son sözler, "kardeşlerinize hak etseler bile hiçbir şey yapmayın" idi.

hindistan'da 
1538'de, hümâyun bengal'de savaşırken, kamran ilk olarak 12.000 askerle birlikte hindistan'a geçti. kardeşi hindal'ın hümâyun'a karşı isyanını bastırmak için gelmiş gibi görünüyordu. ancak hümâyun'un yardım çağrılarına rağmen, kamran ona hiçbir şekilde yardım teklif etmedi. hümâyun, chausa savaşı'ndaki yenilgisinden döndükten sonra, kamran, kendisi için iktidarı ele geçirmekle daha çok ilgilendiği için birliklerini hümâyun'un komutası altına almayı reddetti. hırsını ilerletme şansı görmeyen kamran, lahor'a geri çekildi.

hümayun ile rekabet 
şir şah, mayıs 1540'ta kanauj savaşında hümâyun'u yendi ve kuzey hindistan'ın yeni hükümdarı oldu. hümayun'a hindistan'ı terk etmesini emretti. hümâyun kabil'e geri döndü ama kamran şehri kardeşine teslim etmek istemiyordu. bu noktada kamran, humayun'un arkasına geçti ve karşılığında şir şah'ı kendisine pencap'ı verirse desteklemeyi teklif etti. teklifi reddedildi. bu noktada humayun, danışmanları tarafından kardeşini öldürmesi için teşvik edildi, ancak o reddetti.

tahtını geri almak için bir dizi felaket girişiminden sonra, hümâyun 1543'te i̇ndus'u geçti. onu selamlamak yerine, kamran küçük kardeşi askari'yi onu yakalamak ve kabil'e getirmek için gönderdi. hümayun, kardeşinin pençelerinden kaçmayı başardı ve pers hükümdarı i.şah tahmasp'a sığındı.

humayun i̇ran'dayken, kamran, kardeşini kendisine teslim ederse şah'a kandehar şehrini teklif etti. şah i. tahmasb, bu kardeşçe tartışmada hümâyun'u tercih etti ve ona kamran'ı yenmesi için birlikler sağladı.

kabil üzerinde çatışma 
hümayun, kamran'ın saltanatı baskıcı olduğu ve şehir halkı ondan kurtulmak istediği için kasım 1545'te kabil'e kansız bir devralma ile girmeyi başardı.

kamran kabil'i iki kez geri almayı başardı, ancak yönetim dönemleri çok sayıda zulümle ilgili olduğu için şehir sakinleri için nefret dolu bir figür olarak kaldı.

kabil'den üçüncü ve son tahliyesinin ardından kamran, 1552'de burada kardeşine karşı bir ittifak umuduyla humayün'un düşmanı afgan kralı i̇slam şah'ın delhi'deki sarayına gitti ama bu teklifi reddedildi. i̇slam şah onu tutukladı ve kamran'ı kabil'deki humayun'a teslim etmek için güvenilir danışmanı hemu'yu görevlendirdi.

mimari 

kamran için inşa edilen önemli bir mimari yapı bugün lahor'da bulunmaktadır. buna kamran ki baradari denir. bara oniki ve dar kapılar anlamına gelir. kamran ki baradari, ravi nehri kıyısında on i̇ki kapılı bir binaydı. nehir zamanla seyrini değiştirdi, bu da baradari'nin kıyıda değil, sularda bir ada olarak durmasına ve bahçelerin bozulmasına neden oldu.

sürgün ve ölüm 
hümâyun, asi kardeşini öldürme baskısına direnmiş olsa da, onun hakkında bir şeyler yapılması gerektiğine ikna edildi, bu yüzden isteksizce onu kör etti. hümâyun, kardeşini daha sonra onu 1557'de öldüğü mekke'ye hac yapmak için gönderdi.

kaynakça

dış bağlantılar 

 divan el yazması  (www.fihrist.org.uk)

1557 yılında ölenler
1509 doğumlular
tarihteki türk liderler