Amasya Sabuncuoğlu Tıp Ve Cerrahi Tarihi Müzesi

amasya sabuncuoğlu tıp ve cerrahi tarihi müzesi; amasya ilinde yer alan ve eski bir bimarhanede yer alan müzedir.

kuruluşu 

mekan tarihsel açıdan anadolu'da müzikle tedavi yapılan ilk hastane olarak bilinmektedir. 2011 yılından itibaren yapı, müzeye dönüştürülerek sabuncuoğlu şerefettin tıp ve cerrahi tarih müzesi adını almıştır. müze amasya belediyesi tarafından işletilmektedir. özellike osmanlı döneminde hekimlik yapan sabuncuoğlu şerefeddin'in kullandığı tıp aletleri ve teknikler gerek fotoğraflar gerekse canlandırmalarla sergilenmektedir.

bimarhane 
bimar kelime anlamı itibari ile “hasta” demektir. bimarhane ya da darüşşifa denilen binalar, selçuklu ve osmanlı döneminde hastaları iyileştirme amacıyla inşa edilmiş yapılardır. 
medrese plan şemasında inşa edilmiş olan darüşşifanın giriş kapısı üzerinde, kapı nişini üç yönde tek satır halinde dolanan arapça kitabesinden, yapıyı 1308 yılında, i̇lhanlı hükümdarı sultan olcaytu mehmed han, karısı i̇lduz hatun ile amasya’ya geldiklerinde, kölesi olan anber bin abdullah ile anadolu emiri ahmed bey'e inşa ettirdiği öğrenilmektedir. ancak mimarı hakkında herhangi bir bilgi yoktur. darüşşifanın günümüze ulaşmamış vakfiyesinin 1312 ‘de düzenlendiği de bilinmektedir.
 
dikdörtgen bir avlu etrafında, uzun eksene paralel iki revak sırası ve bu revakların gerisinde çeşitli mekanlar yer almış, giriş eyvanı ile karşısındaki ana eyvanla da yapı, avlulu iki eyvanlı bir şemaya sahip olmuştur. ana eyvan sivri bir kemerle avluya açılmıştır. üstü ise çatı-tonoz sistemiyle örtülmüştür. ana eyvanın doğu duvarında iki yanı tuğla örgü söveli yüksek bir dikdörtgen pencere bulunur. eyvanın iki yanında yer alan köşe mekânlarına, revaklara açılan yay kemerli birer kapı ile girilir. enine dikdörtgen olan bu köşe mekânlarının üstü birer beşik tonozla örtülmüştür. avlunun iki tarafındaki revaklar ise zar, mukarnaslı ve profilli olarak çeşitlilik gösteren başlıklara sahip sütunlara dayanan muntazam kesme taştan sivri kemerlerle meydana getirilmiştir. üzeri düz taş bloklarla geçilerek örtülmüş revakların gerisinde yer alan uzun salonlar halindeki mekânlar yay kemerli üçer kapı ile revaklara açılır. bu salonlar tuğladan sivri kemerlerin desteklediği uzun beşik tonozla kapatılmıştır. bu kemerler beden duvarları içine yerleştirilmiş bingi taşlarına oturmakta ve mekânlar da mazgal pencerelerle dışa açılmaktadır.
            
revakların altına doğrudan doğruya bir kemerle bağlanan iki taraftaki beşik tonoz örtülü eyvanımsı mekânlar, adeta avlunun iki tarafında bulunan mekânlara geçiş imkânı veren koridorlar halindedir. batıdaki köşe mekânlarının giriş kapıları, doğudakilerden farklı olarak duvar örgü dokusuyla meydana getirilmiş olup sivri kemerlidir. taç kapı tarafındaki köşe mekânlarının önemli bir özelliği de, büyük birer pencereyle batı cephesine açılmış olmalarıdır. bunlar yan cephelere ise birer mazgal pencereyle açılırlar. abidevi bir eyvan görünüşündeki taç kapı mekânı, sivri kemerli, beşik tonoz örtülüdür. i̇ki yanda yay kemerli birer niş burayı hacim olarak daha etkili kılar. taç kapı açıklığı ise kırık yay kemerli ve iki yanı profilli bir şekilde inşa edilmiş bir nişle cepheye bağlanmıştır.

i̇çerik 
sadece amasya bimarhanesi’ne mahsus bir özellik olarak kapı kilit taşında diz çökmüş vaziyette insan kabartması mevcuttur. anadolu'da müzikle tedavi yapılan ilk hastane olarak bilinmektedir. müzede, fatih sultan mehmet döneminin önemli hekimlerinden ve 14 yıl boyunca başhekimlik yapmış sabuncuoğlu şerefeddin'in kendi yazmış olduğu ve ilk türkçe cerrahi eser olan cerrahiyyetü-l haniye kitabındaki çizimlerden yola çıkarak yaptırılan 10 ayrı branştaki tıp ve cerrahi aletlerinin sergilendiği ve tedavi yöntemlerinin gösterildiği sabuncuoğlu salonu, cerrahi operasyon ve tedavilerin yapıldığı sabuncuoğlu kliniği ve o dönemki hastalara uygulanan müzikoterapide kullanılan musikinin temel aletlerini ve tedavide uygulanan türk musikisi makamları hakkında detaylı bilgi edinebileceğiniz müzik tedavi salonu bulunmaktadır.

kaynakça 

türkiye'deki tarih müzeleri
2011'de kurulan müzeler
amasya ilindeki altyapı
amasya ilinde kültür