Alaman Kaya Mezarı

alaman kaya mezarı, türkiye'nin i̇ç anadolu bölgesi bölgesinde bulunan, sivas ilinin şarkışla ilçesine bağlı alaman köyü yakınlarında bulunan roma dönemine ait bir kaya mezarıdır.

konum
alaman - yahyalı yolu üzerinde köyden yaklaşık 5 km sonra sarıtekke köyü kavşağında yer alır. kaldırak özü vadi­sinin doğu kenarındaki kaya bloğunun vadiye bakan güney yüzüne oyulmuştur. tarihi emlek yöresi içerisinde bulunur.

özellikler
olasılıkla roma dönemine aittir. ana kayanın işlenmesi ile elde edilen cephe formuna sahiptir. batı tarafındaki giriş kapısından beşik tonozlu 7,5 x 4 m. boyutlarında ve 3 m. yükseklikte büyük odaya geçilir. odaya bitişik mezar odası vardır. oda duvarları­na raf takmak amacıyla oluklar oyulmuştur ve doğu duvarındaki ap­sise bir ocak yeri açılmıştır, ancak bunların daha sonraki dönemlere ait olması kuvvetle muhtemeldir. günümüzde korumasız durumdadır. etrafını çevreleyen çit veya herhangi bir uyarı levhası yoktur.

2020 yılının aralık ayında "sit alanı" ilan edilmiştir ve bu durumun gereği olarak verilecek her tür zararın cezai yaptırımı bulunmaktadır.

yörede "kaya tekke" veya "taş dam" olarak bilinen mekana yazın sıcakta küçükbaş hayvanlar da sokulmaktadır.

taş dam efsanesi
tarihi kalıntıya dair, yakın çevredeki köylerde anlatılmakta olan efsane, halk kültürü araştırmacısı emin kuzucular tarafından derlenerek sivas folklorü dergisinde “bir şarkışla efsanesi taş dam” başlığı ile yayınlanmıştır. anlatılan öykü özet olarak şu şekildedir:

geçmiş çağlarda bir genç rüyasında bade içer ve sevgilisinin yüzünü görür. kızın adının sündüs olduğu söylenir kendisine. yemeden içmeden kesilir sonunda onu aramak için bir arkadaşını da yanına alarak yollara düşer. bir akşam üzeri kızı görür ve onu izlemeye başlar, ancak kız yaya olduğu halde o kadar hızlı gitmektedir ki atlarını koşturmalarına rağmen ona yetişemezler. kız bir pınarın başında durunca onlar da dururlar. sündüs şiirler okur, türküler söyler. oğlanın arkadaşı orada ölür. delikanlı onun için ağlayarak bir mezar kazar ve gömer. sündüs gece yarısı oğlana seslenerek karşıdaki kayaları oyup bir ev yapabilirse geri geleceğini söyler. sabah uyanan delikanlı bunların hepsinin bir düş oyunu olduğunu anlar. ama kayaları kazarak evi yapmaya koyulur. gerçek sündüs ise rüyasında bade içer, bir güvercin kılığında gelen oğlan silkinerek gerçek görüntüsüne bürünür ve kızla konuşur, sonra da tekrar kuşa dönüşerek uçar gider. aylar sonra yürüyerek dağda koyun sağmaya giden kadınların arasında kızı gören oğlan orada şiirler okur. kız da ona şiir okuyarak karşılık verir. oradaki kadınlar kızın annesine, onu oğlanla evlendirmek için izin istemeye görücü olarak giderler ama kadın karşı çıkar. bunun üzerine birlikte kaçan gençlerin peşine kızın erkek kardeşleri düşer. taş dam’da ikisini gece vakti bulurlar, içeriye girip kılıçlarını çekerler. sündüs onların geldiğini görünce kendilerini taşa çevirmesi için yaradan’a yakarır. i̇çeride gençlere kılıçla saldıran kızın ağabeyleri kendilerine yine kılıçla karşılık verilmesi üzerine sabaha kadar içerde mücadele ederler. güneş doğduğunda ise köşede birbirine sarılmış iki insan gibi duran bir kaya çıkıntısına kılıç vurduklarını anlarlar. kendilerine karşılık veren de yoktur aslında, farkında olmadan kendi aralarında vuruşmuşlardır ve birbirlerini sakat bırakmışlardır.

taş dam neden yapılmış olabilir sorusuna cevap olarak halk kültürünün ürettiği efsanevi bir öyküdür.

kaynakça
 kazı sonuçları raporları, t.c. kültür bakanlığı-anıtlar ve müzeler genel müdürlüğü (yıllar: 1992, 1993, 1997, 1999, 2000)
 şarkışla belediyesi arşiv kayıtları, "şarkışla hakkında genel tanıtım bilgileri" (yıllar: 1987, 1993)

dipnotlar

ayrıca bakınız
 kaya mezarı
 alaman köyü

dış bağlantılar 
alaman kaya mezarı
 alaman kaya mezarı fotoğrafları:  -  (yüksek çözünürlük)
 taş dam efsanesi (emin kuzucular, 1976)

fotoğraflar

[*] fotoğraflar yörede bir süre boyunca çobanlık yapmış olan veysel taştan'ın yardımları ile elde edilmiştir. 01/10/2020 tarihine kadar basılı ve dijital hiçbir kaynakta bu tarihi kalıntıya dair fotoğraf yer almamıştır.

kaya mezarları