Londinium

londinium, roma i̇mparatorluğu'nun britanya'yı kontrol ettiği sürenin büyük çoğunluğu boyunca eyalete başkentlik yapmış tarihi şehirdir. şehir, günümüzde londra şehri'nin bulunduğu bölgede ms 47-50 civarında kurulmuştur. thames nehri'nin kıyısındaki önemli bir geçiş noktası üzerinde yer almasından ötürü yerleşke zamanla pek çok yolun kesiştiği bir liman kentine dönüşmüş, 5. yüzyılda terk edilmesine kadar roma britanyası'nın ekonomik bir merkezi haline gelmiştir.

tarihçe 
kurulduğu 1. yüzyılda londinium günümüzde londra'da yer alan hyde park'ın büyüklüğüne tekabül eden 14 km2'lik bir alanı kaplamıştır. ms 60 veya 61'de boudica liderliğinde iceni kabilesinin başlattığı isyanla birlikte romalı yetkililerin bölgeyi terk etmesiyle şehir yıkılmıştır. boudica'nın yenilgisini takiben roma valisi gaius suetonius paulinus bölgeye askeri üs kurmuş ve şehri yeniden inşa etmiştir. şehrin yıkılmasının yol açtığı tahribattan sonra eski haline dönmesinin yaklaşık 10 sene içerisinde gerçekleştiği tahmin edilmektedir. 1. yüzyılın sonlarına doğru londinium hızla büyüyerek eyaletin en büyük şehri konumuna gelmiş, kente devlet yetkililerince bir forum ve amfitiyatro inşa edilmiştir. bu yüzyılın sonunda şehr in nüfusunun 30.000 ile 60.000 kişi arasında olduğu ve çok büyük olasılıkla bölgenin başkenti olan camulodunum'un (colchester) yerine başkent yapıldığı tahmin edilmektedir.

londinium 2. yüzyılın ortasında en yüksek mevkisine ulaştı. şehrin forumu/bazilikası, i̇mparator hadrianus 122'de şehri ziyarete geldiği sırada i̇mparatorlukta alplerin kuzeyinde kalan en büyük yapıyı oluşturmaktaydı. yapılan kazı çalışmaları bu tarihten kısa bir süre sonra büyük bir yangının şehrin önemli bir kısmını yok ettiğine işaret etmektedir. 2. yüzyılın ikinci yarısında londinium hem alan hem de nüfus açısından küçülme yaşamıştır. roma hakimiyeti altında önemini korusa da şehirde ilerleyen dönemlerde bir büyüme yaşanmamıştır. arkeolojik kanıtlar bu dönemde şehrin daha küçük ama stabil bir nüfusa sahip olduğuna işaret etmektedir. 190 ve 225 arasında romalıların şehrin nehre kıyısı olmayan tarafına savunma duvarları inşa ettikleri kaydedilmiştir. londra duvarı olarak adlandırılan bu yapı günümüze kadar kısmen gelmiş olup londra şehri'nin yaklaşık sınırlarını oluşturmaktadır.

britanya'da roma hakimiyetinin sona ermesiyle bölgede roma askerlerinin çekilmesi diğer roma şehirleriyle birlikte londinium'da da hzılı bir düşüş yaşatmıştır. arekolojik kanıtlar bu dönemde şehrin limanın kullanılmamaya başlandığını ve devlet binalarının metruklaştığını göstermektedir. yerli kabilelerin şehirlere akınlar düzenledikleri de bilinmektedir. 5. yüzyılın sonunda şehrin büyük ölçüde yıkıntılardan oluştuğu ve tower hill bölgesinde yer alan kilisenin yakılarak yok edilmiş olduğu bilinmektedir.

demografi 
londinium etnik açıdan çeşitliliğe sahip bir şehir olmuştur. şehrin, kökenleri kıta avrupası, ortadoğu ve kuzey afrika gibi roma i̇mparatorluğu'nun çeşitli yerlerine dayanan bireyleri barındırdığı bilinmektedir. 2017 tarihli bir çalışması farklı periyotlardan 20 birey üzerinde izotop analizine dayanan 2016 tarihli bir çalışma incelenen bireylerin 12'sinin şehir çevresinde büyümüş olduğu, 4'ünün şehre göçmen olarak geldiğini bulmuştur. kalan 4 bireyin kökeni belirlenememiştir.

kaynakça 

i̇ngiltere'deki romalı arkeolojik sitler
5. yüzyılda feshedilmiş oluşumlar
1. yüzyılda kurulan yerleşim birimleri
londra tarihi
17. yüzyılda arkeolojik buluntular