mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Sela Ulu Camii

sela ulu camii (), fas'ın sela kentinde bulunan bir camidir. cami, 1029 yılında murâbıtlar döneminde inşa edilmiştir.

sela ulu camii, 5.070 m²'lik alanı ile fas'ın üçüncü büyük camisidir. orijinal yapımından bu yana birkaç kez yıkıldı ve yeniden inşa edildi. murâbıt ve muvahhid mimari tarzlarında inşa edilmiştir ve caminin dokuz kapısı bulunmaktadır. 1851'deki sela bombardımanı'nda ciddi şekilde hasar gördü ve fransız himayesi sırasında kısa bir süre kapatıldı.

kaynakça 

11. yüzyılda tamamlanan camiler
fas'taki camiler
ulucamiler
Adana Pozantı Karanfildağ YHGS

adana pozantı karanfildağ yhgs, adana ili sınırları içerisinde bulunan koruma alanı.

doğa koruma ve milli parklar genel müdürlüğünce 2012 yılının kasım-aralık aylarında yaban keçilerinin çiftleşme döneminde yapılan envanter çalışmaları adana pozantı karanfil dağı’nda 1.159 yaban keçisi olduğunu ortaya koymuştur.
kumullar, göller ve sazlık alanlar bölgede bulunan önemli ekolojik alanlardır. bu ortam nadir türleri de içeren kuşlar ile deniz ve kara canlılarının ürediği ve barındırdığı habitatları oluşturmaktadır. buralarda kuş türleri, çakal, tilki, su samuru, tavşan, sürüngen türleri ve semenderler ile nesli tükenmekte olan deniz kaplumbağaları yaşamakta ve üremektedir.

kaynakça 

yaban hayatı koruma
türkiye'deki doğa koruma alanları
Ramiro Oliveros

ramiro oliveros (d. 13 mart 1941 -ö. 27 nisan 2023), i̇spanyol aktör.
oliveros, 13 mart 1941'de madrid, i̇spanya'da doğdu. 1972'de başladığı oyunculuk kariyerini 2023 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. yer aldığı önemli bazı yapımlar arasında; el pantano de los cuervos (1974), otelo (comando negro) (1982) ve todos los hombres sois iguales (1996) sayılabilir.
oliveros, 27 nisan 2023'te doğum yeri madrid, i̇spanya'da cannibal apocalypse adlı filmdeki rol arkadaşı oyuncu giovanni lombardo radice ile aynı gün 82 yaşında öldü.

seçme filmografi
 spanish fly (1975)
 naked therapy (1975)
 death's newlyweds (1975)
 la cruz del diablo (1975)
 the pyjama girl case (1977)
 yellow hair and the fortress of gold (1984)

kaynakça

ayrıca bakınız
 goble, alan. the complete index to literary sources in film. walter de gruyter, 1999.

dış bağlantılar

i̇spanyol erkek tiyatro oyuncuları
1941 doğumlular
2023 yılında ölenler
i̇spanyol erkek sinema oyuncuları
i̇spanyol erkek dizi oyuncuları
madrid doğumlu erkek oyuncular
TRG-230-iHA

trg-230-iha, türk roket ve füze üreticisi roketsan tarafından üretilmekte olan sistemi.

füze yüksek isabet ve tahrip gücü ile 20 – 70 km menzil arasındaki yüksek öncelikli hedefler üzerinde yoğun ve etkili ateş gücüne sahip füze sistemidir. trg-230 füzesi; roketsan tarafından geliştirilen çok namlulu roket atar silah sistemi ile uygun arayüzlere sahip farklı tipteki platformlar üzerinden atılabilmektedir

türkiye yapımı füzeler
roketsan ürünleri
Milli Elektrikli Tren

tcdd e44000 veya bilinen adıyla milli elektrikli tren, türkiye raylı sistem araçları sanayii (türasaş) tarafından tcdd taşımacılık için üretilen elektrikli çoklu birim tren setidir. 2013'te açıklanan tren 2021 yılında test sürüşlerine başladı ve mayıs 2023'te bölgesel tren olarak hizmete girdi.

üretim ve test aşaması 
2013 yılında ilk milli elektrikli çoklu birim (emu) ve milli dizel çoklu birim (dmu) trenlerinin üretimi için türkiye vagon sanayisi (tüvasaş) görevlendirildi. tüvasaş ilk olarak emu setlerini, daha sonraki aşamalarda da dmu trenlerini üretecekti. aralık ayında tanıtımı yapılan trenin 2018 yılında test sürüşünde başlaması planlanıyordu. bu tarih daha sonra 2020 ve 2022'ye ertelendi. 2020'de tüvasaş'ın diğer demiryolu şirketleri ile türkiye raylı sistem araçları sanayii (türasaş) adı altında birleşmesi nedeniyle proje türasaş'a devredildi.

prototip trenlerin yüzde 65'i yerli üretimden gelmektedir. seri üretime geçecek birimlerde ise bu oran yüzde 75 olarak hedefleniyor. cer motoru, transformatörü, dişli kutusu ve kontrol ve yönetim sistemi aselsan tarafından tedarik edilmektedir. saatte 176 kilometre hıza ulaşmak için tasarlanan tren, 160 km/s hızda işletilmektedir. alt yapı ve tasarım iyileştirmeleri sayesinde 2023 yılı sonunda trenin saatte 225 kilometre hıza çıkması planlanıyor.

sakarya'da bulunan türkiye vagon sanayi fabrikasında üretimi tamamlanan 5 vagonlu ilk e44000'ün fabrika testlerine haziran 2020'de başlandı. temmuz 2021'de başlayan test sürüşleri sonrasında eylül 2022 itibarıyla 10000 kilometre kat edildi. nisan 2023 itibarıyla 3 set tamamlanmıştı. 2030 yılına kadar toplam 56 tane set üretilmesi planlanmaktadır.

kullanım 
tcdd taşımacılık için üretilen ilk e44000 treni 27 nisan 2023'te adapazarı garında teslim edildi. mayıs ayında i̇stanbul'un çeşitli istasyonlarda sergilendikten sonra tren ilk yolculu seferini 27 mayıs tarihinde adapazarı-gebze hattında gerçekleştirdi. türasaş treni daha sonraki yıllarda avrupa birliği ülkelerine ihraç etmeyi planlamaktadır. 2019 yılında alınan karar sonrası yurt dışından yeni yüksek hızlı tren satın alınmayacağı için e44000'lerin gelecekte türkiye'deki yüksek hızlı demiryolu hatlarında kullanılması gerekmektedir.

kaynakça

özel

genel

dış bağlantılar 
türasaş'ta milli elektrikli tren

e44000
e44000
e44000
Necmettin Tuncel

necmettin tuncel, (?-1983), türk diplomat.

babası afyon valisi ethem bey'dir. 1934'de galatasaray lisesi'nden mezun olmuştur. 1937'de i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesini bitirmiştir. 1960 ile 1966 yılları arasında bulgaristan büyükelçisi, 1966 ile 1969 yılları arasında i̇sviçre ve 1972 ile 1976 yılları arasında lübnan büyükelçisi olarak görev almıştır. 1983'de i̇stanbul'da yapılan deniz hukuku konulu toplantıda geçirdiği bir kalp krizi sonucu ölmüştür.

kaynakça 

doğum tarihi bilinmeyenler
1983 yılında ölenler
galatasaray lisesinde öğrenim görenler
i̇stanbul üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
kalp krizinden ölenler
2021 Dünya Kısa Kulvar Yüzme Şampiyonası - Erkekler 400 metre serbest

2021 dünya kısa kulvar yüzme şampiyonası'nda erkekler 400 metre serbest etkinliği 16 aralık 2021 tarihinde gerçekleştirildi.

rekorlar 
müsabaka öncesinde mevcut dünya ve şampiyona rekorları aşağıdaki gibiydi.

sonuçlar

eleme serileri 
eleme serileri saat 09.30'da başladı.

final 
final saat 18.00'de gerçekleştirildi.

kaynakça 

erkekler 400 metre serbest
Gruvun

gruvun veya guruun (; ), yeni çağ'da azak denizinin doğu kıyısında, yeysk ve beysug arasında yaşayan bir çerkes boyuydu. kazak ve kıpçak akınları sırasında sayıları azalarak güneye, diğer çerkes kabilelerinin arasına göçerek, diğer kabile ve halklar arasına karışarak yok oldular. günümüzde rusya'da krasnodar krayında bulunan grivinskaya (rusça: гривенская, çerkesçe: грунэхьаблэ) köyü ismini bu kabileden almaktadır.

tarih ve sosyal yapı 
gruvun boyu hakkında çok fazla bilgi bulunmamaktadır. yeysk ve beysug arasında yaşadıkları biliniyor. o dönemde çerkesler arasında hristiyanlık yaygındı. ancak çok tanrılı çerkes dini habzeism de hala etkisini sürdürüyordu. muhtemelen çerkes gruvun boyu bu iki dinin karışımı bir dine inanıyordu. savaşçı bir boy oldukları tahmin ediliyor. yoğun kazak ve kıpçak akınları sonucunda nüfuslarının büyük bir kısmını kaybettiler. geri kalanlar ise güneye, diğer çerkes boylarının arasına göçerek diğer boy ve halklar arasına karışıp yok oldu.

grivinskaya köyü 
gruvun topraklarında, günümüzde rusya'da krasnodar krayında bulunan grivinskaya (rusça: гривенская, çerkesçe: грунэхьаблэ) köyü ismini bu kabileden almaktadır. bu köy kazaklar tarafından gele geçirilen gruvun topraklarındaki birkaç kazak yerleşiminin birleşmesi ile kurulmuştur. bazı kaynaklara göre 1810 yılında, bazılarına göre ise 1765 yılında kurulmuştur. 1842 yılında bir kazak stanitsası haline gelmiştir. rus-çerkes savaşı sırasında bu stanitsa rol oynamıştır. günümüzde köyün nüfusu tamamen ruslardan ve kazaklardan oluşmaktadır ve nüfus sayımlarında 2021 yılındaki nüfusu 4310 olarak kaydedilmiştir.

kaynakça 

kafkasya tarihi
adigeler
Lodi Barışı

lodi antlaşması ya da lodi barışı, venedik cumhuriyeti ile milano dükalığı arasındaki lombardiya savaşları’na son vermek amacıyla 9 nisan 1454 tarihinde lodi şehrinde imzalanan bir barış antlaşmasıdır.

antlaşmanın tarihsel önemi, i̇talyan yarımadasına 40 yıllık istikrarlı bir barışı getirmesi ve bunun sonucunda rönesans’ın sanatsal ve edebi olarak büyümesini desteklemesidir.

siyasi durum 
milano dükü filippo maria visconti’nin 1447’de ölümünde sonra milano’da altın ambrosya cumhuriyeti ilan edildi. yöneticiler yeni doğan devletin savunmasını i. francesco sforza’ya emanet etme karar verdiler, francesco üç yıl sonra kendini milano dükü ilan etti. bir süredir lombardiya üzerinde yayılma hırsı olan venedik, francesco sforza ve müttefiklerine karşı napoli kralı aragonlu v. alfonso ve habsburg i̇mparatoru iii. friderich ile bir ittifak kurdu. ancak sadece üç yıl sonra konstantinopolis’in düştüğü haberi geldi, bu olay ege denizi’ndeki venedik topraklarını tehlikeye attı. bu nedenle venedik, i̇talya’daki savaşlara geçici bir ateşkes getirmeye karar verdi ve diğer i̇talyan güçleriyle birlikte lodi barışı’nı yaptı.

antlaşma 

venedik ve milano nihai barışı 9 nisan 1454’te francesco sforza’nın lodi’deki sarayında imzaladı. antlaşma en güçlü i̇talyan devletleri tarafından ve özellikle de cosimo de' medici ve francesco sforza arasında uzun süredir devam eden olumlu ilişkiler sayesinde savaşta milano’nun yanında yer alan floransa cumhuriyeti tarafından onaylandı.

antlaşmadan sonra kuzey i̇talya; savoie hanedanı, ceneviz cumhuriyeti, gonzaga hanedanı ve este hanedanı gibi diğer bazı güçlerin varlığını sürdürmesine rağmen fiilen iki devlet arasında bölünmüştür. ayrıca francesco sforza’nın milano dükü olması, yukarıda adı geçen devletler ile arasındaki sınırın adda nehri üzerine taşınması, tüm sınır boyunca sınır işaretlerinin konulması ve farklı zamanlarda i̇talik birliği’ne katılımla sonuçlanan bir ittifakın doğmasını da sağladı. asola, lonata ve peschiera toprakları venedik cumhuriyeti’nin egemenliğine girdi ve buraları arzulayan gonzagaların beklentileri suya düştü.

tarihsel önemi 
lodi barışı’nın önemi, yarımadaya 40 yıl boyunca önemli bir toprak dengesi ve barışı sağlamasının yanında rönesans’ın gelişmesini sağlayan yeni bir siyasi-kurumsal yapı kazandırmasıdır.

on beşinci yüzyılın ikinci yarısında lorenzo de' medici, ünlü “denge politikasını” uygulayarak bu siyasi dengenin garantörü olmuştur.

ayrıca bakınız 

 milano dükalığı
 venedik cumhuriyeti
 floransa cumhuriyeti
 i. francesco sforza

kaynakça 

i̇talyan rönesansı
1450'lerde antlaşmalar
15. yüzyılda floransa cumhuriyeti
venedik cumhuriyeti antlaşmaları
15. yüzyılda venedik cumhuriyeti
Versay Antlaşması (1756)

birinci versay antlaşması olarak da bilinen versay antlaşması, fransa ile avusturya arasında imzalanan diplomatik bir antlaşmadır. fransa’daki versay sarayı’nda 1756 yılında imzalanmıştır. bu antlaşma ile dört anlaşma imzalanmıştır.

şartlar 
i̇ki ülke, büyük britanya ya da prusya tarafından saldırıya uğramaları halinde karşılıklı yardımda bulunacaktı. sonraki 30 yıl boyunca devam edecek olan fransa-avusturya i̇ttifakı böylece kurulmuş olacaktı.

sonuçları 
antlaşmadan birkaç ay sonra fransa ve avusturya kendilerini i̇ngiliz-prusya i̇ttifakı’na karşı 1763’e kadar sürecek olan yedi yıl savaşı’nın içinde buldular. westminster konvansiyonu ile birlikte bu antlaşma, savaşlar öncesinde avrupa’nın büyük güçlerinin ittifak sistemlerini yeniden düzenleyen diplomatik devrim’in bir parçasını oluşturuyordu.

görünüşte savunma amaçlıydı ancak i̇ngiliz ajanları belgelerin kamuoyuna açıklandığından daha geniş kapsamlı gizli maddeler içerdiğinden şüpheleniyordu.

i̇ki devlet arasında daha da yakın bir işbirliği kurmak için imzalanan i̇kinci versay antlaşması ise 1757 yılında yine versay sarayı’nda kabul edildi.

kaynakça 

jeopolitik rekabet
18. yüzyılda askerî ittifaklar
fransa krallığı antlaşmaları
habsburg monarşisi antlaşmaları
versailles
Goşen Diyarı

goşen diyarı (,ʾereṣ gōšen) i̇branice i̇ncil'de mısır'da firavun tarafından i̇branilere verilen yer olarak adlandırılır. goshen diyarından i̇ncil'deki yaratılış ve çıkış kitaplarında bahsedilir.

kaynakça 

tevrat'taki yerler
nil deltası
antik mısır coğrafyası
yaratılış kitabı
Pavel Grudinin

pavel nikolayevich grudinin (20 ekim 1960) rus siyasetçi ve girişimcidir. daha önce, vidnoye şehir yerleşiminin belediye meclisi üyesi ve 2017-2019 yılları arasında meclis başkanı olarak görev yapmıştır.

1960 doğumlular
yaşayan insanlar
21. yüzyıl rus siyasetçileri
rus komünistler
birleşik rusya üyeleri
yahudi asıllı ruslar
Rudy Pankow

rudy pankow (d. 12 ağustos 1998, ketchikan, alaska), amerikalı oyuncu. outer banks dizisindeki jj maybank rolüyle tanınmaktadır.

biyografi 
12 ağustos 1998'de alaska, ketchikan'da doğdu. futbol oynadığı ve kros etkinliklerine katıldığı ketchikan lisesi'ne gitti.

filmografi

film

televizyon

kaynakça

dış bağlantılar 
 
 

1998 doğumlular
21. yüzyılda amerikalı erkek oyuncular
amerikalı erkek dizi oyuncuları
amerikalı erkek sinema oyuncuları
yaşayan insanlar
Giovanni Lombardo Radice

giovanni lombardo radice ya da john morghen (d. 23 eylül 1954 – ö.27 nisan 2023), i̇talyan aktör.

radice, 23 eylül 1954'te roma, i̇talya'da doğdu. 1980'de başladığı oyunculuk kariyerini 2023 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. yer aldığı bazı yapımlar arasında; the house on the edge of the park (1980), cannibal apocalypse (1980), city of the living dead (1980), stage fright (1987), the church (1989).

radice, 27 nisan 2023'te doğum yeri roma, i̇talya'da  cannibal apocalypse filmindeki rol arkadaşı oyuncu ramiro oliveros'la aynı gün 68 yaşında ölmüştür.

seçme filmografi
cannibal apocalypse (1980, yada: apocalypse domani)
city of the living dead (1980, yada: the gates of hell)
the house on the edge of the park (1980)
cannibal ferox (1981, yada: make them die slowly)
deadly impact (1984)
stage fright (1987, yada: deliria)
eleven days, eleven nights (1987)
phantom of death (1988, yada: un delitto poco comune)
the church (1989, yada: la chiesa)
the devil's daughter (1991, yada: la setta)
body puzzle (1992)
ricky & barabba (1992)
padre pio: between heaven and earth (2000)
the soul keeper (2002)
gangs of new york (2002)
the omen (2006)
 the hideout (2007)
a day of violence (2010)
the reverend (2011)
violent shit: the movie (2015)

kaynakça

dış bağlantılar

 interview at deliria-italiano.de 

i̇talyan erkek dizi oyuncuları
1954 doğumlular
2023 yılında ölenler
i̇talyan erkek sinema oyuncuları
roma doğumlu erkek oyuncular
i̇talyan erkek tiyatro oyuncuları
İki eşlilik

i̇ki eşlilik veya bigami, tek eşliliğin zorunlu olduğu kültürlerde, bir kişiyle yasal olarak evliyken bir başkasıyla evliliğe girme eylemidir. çiftin fiili olarak ayrılmış olması evli kişiler olarak medeni hallerini değiştirmez. bir kişinin eşinden boşanma sürecinde olması durumunda, boşanma ilgili yargı yasasına göre kesin hale gelene kadar o kişi yasal olarak evli kabul edilir. bigami yasaları, fiili veya birlikte yaşama ilişkisi içindeki veya yasal olarak evliyken bu tür ilişkilere giren çiftler için geçerli değildir. önceki evlilik herhangi bir nedenle geçersizse çift evli değildir ve bu nedenle her bir taraf, iki eşlilik yasalarına aykırı düşmeden başka biriyle evlenmekte özgürdür.

i̇ki eşlilik yalnızca tek eşli evlilikleri tanıyan çoğu ülkede bir suçtur. bu yüzden gerçekleştiğinde çoğu zaman ne birinci ne de ikinci eş diğerinden haberdar değildir. birkaç istisna dışında (mısır ve i̇ran gibi) iki eşlilik yasalarına sahip ülkelerde önceki eşin rızası, genellikle geçersiz sayılan ikinci evliliğin yasallığı üzerinde hiçbir fark yaratmaz.

i̇ki eşlilik karşıtı yasaların tarihi 
hıristiyanlık roma i̇mparatorluğu'nun resmi dini haline gelmeden önce bile diocletianus ve maximian 285'te katı çok eşlilik karşıtı yasalar çıkardılar. klasik yunanistan ve roma'da geleneksel olarak olduğu gibi, tek eşliliği yasal evlilik ilişkisinin tek biçimi olarak zorunlu kılan ad.393'te   roma i̇mparatoru i. theodosius, çok eşlilik yasağını yahudileride kapsayacak şekilde genişletmek için bir imparatorluk fermanı yayınladı. 1000 yılında haham gershom ben judah, hristiyan bir ortamda yaşayan aşkenaz yahudi topluluklarında çok eşliliğin kabul edilemez olduğuna hükmetti.

kaynakça

dış bağlantılar 

 

suçlar
Orta yaş

orta yaş, bir insanın hayatının genç yetişkinliğin ötesinde, ancak yaşlılığın başlangıcından önceki dönemidir. kesin aralık akademik olarak tartışılmaktadır ancak terim genellikle yaklaşık 40-45 ile yaklaşık 60-65 yaş aralığını belirtmek için kullanılır   ancak daha erken başlayıp daha geç de bitebilir. yaşamın bu aşaması, bireylerde yaşlandıkça kademeli olarak fiziksel, bilişsel ve sosyal gerileme ile birliktedir.

orta yetişkinlik 
bu zaman aralığı genellikle "orta yaş" olarak adlandırılır ve cinsiyete de bağlı olarak yaklaşık 40+ ile yaklaşık 60+ yaş arasındaki süre olarak tanımlanabilir. genç yetişkinlik ile bu aşama arasında birçok değişiklik olabilir. merriam-webster ve oxford english dictionary gibi bazı sözlüklerde tanımlama yaklaşık 45 yaşında başlar. bazılarında 50 yaşına kadar geç başlayabilir. orta yaşın tam tanımının ne olduğu konusunda evrensel bir fikir birliği yoktur ancak genel özellikler arasında doğurganlığın hızlı düşüşü, saçların beyazlaması ve fırsatların azalması yer alır. amerikan psikoloji derneği, "orta yetişkinliği" 35 veya 36 yaşta başlar olarak tanımlar ve aralık 60 veya 65'e kadardır. lancet orta yaşı 40 yaşından itibaren kabul eder. modern sosyal bilimciler genellikle orta yaşın 35 ila 40 yaşlarında başlayıp 55 ila 60 yaşlarında sona erdiği konusunda hemfikirdirler 

bu dönemde vücut yavaşlayabilir ve orta yaşlılar yemeye, madde kötüye kullanımına, strese ve dinlenmeye karşı daha duyarlı hale gelebilirler. kronik sağlık sorunları, engellilik veya hastalıklarla birlikte görülmeye başlar. duygusal tepkiler ve geçmişe bakış kişiden kişiye değişir; örneğin ölümlülük, üzüntü ya da kayıp duyguları bu yaşta sık görülen duygulardır.

orta yetişkinlik veya orta yaştakiler, ilişkiler geliştirmeye ve ilişkilerdeki değişikliklere uyum sağlamaya devam ederler. bu tür değişiklikler, büyümekte olan veya yetişkin çocuklar ile yaşlanan ebeveynler arasındaki olgunlaşan ilişkilerde oldukça belirgindir. topluluk katılımı, devam eden kariyer gelişimi gibi yetişkinliğin bu aşaması için oldukça tipiktir.

kaynakça 

i̇nsan yaşamının evreleri
i̇nsan gelişimi
orta yaş
Louis van Niekerk

louis van niekerk (d. 27 haziran 1935 - ö. 7 şubat 2023), güney afrikalı aktör ve tiyatro yönetmeni.

hayatı 
van niekerk, 29 haziran 1935'te güney afrika'da doğdu. 1947'de başladığı oyunculuk kariyerini 2022 yılına kadar sürdürdü. en çok; nag van legio, mattewis en meraai ve siener in die suburbs adlı yapımlardaki performansıyla akıllarda kaldı. yer aldığı diğer bazı önemli yapımlar arasında; othello,  the fourth reich, egoli: place of gold ve  mandela: özgürlüğe giden uzun yol sayılabilir. oyunculuk alanındaki çalışmalarıyla; "sahne sanatları" onur madalyası, naledi ödülü, fiesta ödülü, gerhard beukes ödülü ve afrikoon ödülü'nün sahibi olmuştur.

özel yaşamı ve ölümü
eşi lettie scheepers'i 1983'te kaybeden niekerk, 7 şubat 2023'te ülkesi güney afrika'da doğal nedenlerden 87 yaşında ölmüştür.

filmler 
 elsa se geheim, (1979)

tv 
 amalia, sezon 1 – ben viljoen
 amalia, sezon 2 – ben viljoen
 die vierde kabinet, sezon 1 – piet badenhorst
 hartland, sezon 1 – oupa venter
 zero tolerance, sezon 1 – pieter markgraaff
 fees van die ongenooides
 villa rosa
 getroud met rugby – festus koekemoer
 7de laan
 agter elke man
 grondbaronne

tiyatro 
 nag van legio
 mattewis en meraai
 siener in die suburbs
 othello
 the road to mecca 
 my seuns
 dood van ’n handelsreisiger
 die storm 
 king lear 
 die keiser
 julius caesar
 don gxubane onner die boere 
 die leeu in winter

kaynakça

dış bağlantılar 
louis van niekerk  imdb sayfası

güney afrikalı erkek sinema oyuncuları
güney afrikalı yönetmenler
1935 doğumlular
2023 yılında ölenler
hollanda asıllı güney afrikalılar
güney afrikalı erkek dizi oyuncuları
güney afrikalı tiyatro oyuncuları
Cemil Vafi

cemil vafi (1904-1987), türk diplomat.

1924 yılında galatasaray lisesi’nden mezun olmuştur. 1960 ile 1962 yılları arasında caracas, 1962 ile 1964 yılları arasında prag, 1964 ile 1966 yılları arasında kâbil, 1969 ile 1972 yılları arasında bern büyükelçilikleri yapmıştır. mart 1987 tarihinde ölmüştür. canan gerede'nin babasıdır.

kaynakça 

1904 doğumlular
1983 yılında ölenler
galatasaray lisesinde öğrenim görenler
Yaroslav Filçakov

yaroslav filçakov (, d. 13 ekim 1995), ukraynalı güreşçi. grekoromen stil 82 kiloda kariyerini sürdürmektedir. 2023 avrupa güreş şampiyonası'nda gümüş madalya kazanmıştır.

kariyeri 
sırbistan'ın belgrad kentinde düzenlenen 2022 dünya güreş şampiyonası'nda erkekler grekoromen stil 82 kilo üçüncülük maçında gürcü rakibi gela bolkvadze'yi 3-1 yenerek bronz madalya kazandı.

hırvatistan'ın zagreb kentinde düzenlenen 2023 avrupa güreş şampiyonası'nda erkekler grekoromen stil 82 kilo final maçında burhan akbudak ile 3-3 berabere kaldı ve son paun dezavantajıyla yenilerek gümüş madalya kazandı. i̇kinci turda i̇sveç adına yarışan zakarias berg'i 4-2, çeyrek finalde hırvat filip šačić'i 4-1 ve yarı finalde moldovalı mihail bradu'yu 3-1 yenerek finale çıkmıştı.

kaynakça

dış bağlantılar 
 dünya güreş birliği sayfasında yaroslav filçakov  
 iat veritabanındaki sporcu bilgisi yaroslav filçakov  

1995 doğumlular
yaşayan insanlar
ukraynalı erkek güreşçiler
dünya güreş şampiyonası madalyalı güreşçiler
avrupa güreş şampiyonası madalyalı güreşçiler
Yûsuf Meddah

yusuf meddah (),‎ azerbaycan şairiydi. "varqa ve gülşah" adlı eseriyle ünlüdür. hayatı hakkında çok az şey biliniyor, ancak 14. yüzyılın başlarında yaşadığı tahmin ediliyor. meddah iyi eğitim almıştı, azerbaycanca, arapça ve farsça bilmekte idi.

en ünlü eseri, bir arap halk masalından yola çıkarak yazdığı, yaklaşık 1.700 beyitten oluşan ve aruz ölçüsüyle yazılmış bir mesnevi olan varqa va gulşahtır. meddah'ın varqa va gulşahnın yanı sıra hâmûşnâme, dâsitân-ı i̇blîs aleyhi’l-la‘ne ve maktel-i hüseyn gibi eserleri de vardır.

adı 
eserlerinde daha çok yusuf meddah mahlasını kullanmıştır. ancak diğer takma adları arasında yusifi ve yusuf-i meddah bulunmaktadır.

hayatı 
yusuf meddah'ın hayatı hakkında çok az şey biliniyor. onun doğum tarihi ve yeri bilinmiyor. bununla birlikte 14. yüzyılın başlarında yaşadığı tahmin edilmektedir. azerbaycan dilini çok iyi biliyordu ve azerbaycan edebiyatının erken gelişme döneminin ana temsilcilerinden biri olarak kabul ediliyor. uzmanlar eserlerinden onun iyi eğitimli olduğu, arapça ve farsça dillerini mükemmel derecede bildiği ve din bilimleri alanında bilgili olduğu sonucuna varmıştılar. i̇lk yıllarını azerbaycan'da geçiren yusuf meddah, daha sonra konya'ya yerleşerek mevlevî tarikatına katılmıştır. meddah ünvanı, onun şehir şehir dolaştığını ve toplum içinde şiirler okuduğunu gösterir. yusif meddah erzincan, ankara, sivas, kastamonu gibi farklı bölgelerde yaşamış ve buralarda tanınmaya başlamıştır. uzun bir hayat yaşadığına inanılıyor. yusif meddah'ın ölüm tarihi ve yeri bilinmiyor.

kaynakça

bibliyografi 

 
 aksoy, hasan (2013). "yûsuf meddah". tdv encyclopedia of islam, vol. 44 (yusuf – zwemer) (in turkish). istanbul: turkiye diyanet foundation, centre for islamic studies. isbn 978-975-389-785-3.
Erika Bognár

erika bognár (d. 2000), macar güreşçidir. serbest stilde 55 kg kategorisinde mücadele etmektedir.

kariyeri 
hırvatistan'ın zagreb kentinde düzenlenen 2023 avrupa güreş şampiyonası'nda kadınlar serbest stil 55 kiloda mindere çıkan erika bognár, çeyrek finalde fransız tatiana debien'i 3-1 yenerek yarı finale yükseldi. bu turda alman annika wendle'yi 6-2 mağlup eden bognár finale kaldı. final maçında rumen andreea ana'ya kaybederek gümüş madalyanın sahibi oldu.

kaynakça

dış bağlantılar 
 dünya güreş birliği sayfasında erika bognár  
 iat veritabanındaki sporcu bilgisi erika bognár 

2000 doğumlular
yaşayan insanlar
macar kadın güreşçiler
avrupa güreş şampiyonası madalyalı güreşçiler
V. Muhammed Mozolesi

v. muhammed mozolesi (), fas'ın başkenti rabat'ta bulunan bir anıt mezardır. 1971 yılında inşa edilmiş olup kral v. muhammed ve iki oğlu kral ii. hasan ve prens abdullah'ın mezarları bulunmaktadır.

v. muhammed mozolesi, kral v. muhammed'in ölümünden sonra tahta geçen ii. hasan tarafından başlatıldı. kompleks, modern malzemelerle geleneksel formlar kullanılarak vietnamlı mimar cong vo toan tarafından tasarlandı. i̇nşaat 1961'de başladı ve hasan kulesi'nin ait olduğu muvahhidler döneminden kalma yıkık caminin kordonunda yenileme çalışmaları yapıldı. i̇nşaat 1971'de tamamlandı ve v. muhammed'in naaşı aynı yıl buraya nakledildi. prens abdullah 1983'te buraya gömüldü. 1999'da ölümü üzerine ii. hasan da buraya gömüldü.

kaynakça 

1971'de tamamlanan yapılar
rabat'taki yapılar
fas'taki anıt mezarlar
Halit Yerebakan

halit yerebakan (8 ağustos 1982, rize), türk hekim, sunucu ve yazardır. doktor geldi ve hayatın ritmi adlı televizyon sağlık programlarını hazırlamış ve sunuculuğunu yapmıştır.

yeditepe üniversitesi'nde kalp ve damar cerrahisi anabilim dalında profesör ve bölüm başkanı olan yerebakan, yeditepe üniversitesi hastanesi'nde yönetim kurulunda görev yapmaktadır.

2023 türkiye genel seçimleri için adalet ve kalkınma partisi tarafından i̇stanbul milletvekili seçildi.

kaynakça 

ardeşen doğumlular
rize doğumlu akademisyenler
rize doğumlu siyasetçiler
1982 doğumlular
yeditepe üniversitesi öğretim üyeleri
adalet ve kalkınma partisi mensubu siyasetçiler
tbmm 28. dönem i̇stanbul milletvekilleri
tbmm sağlık, aile, çalışma ve sosyal işler komisyonu
Avdaya Kasbahı

avdaya kasbahı (), fas'ın başkenti rabat'ta bulunan bir kasbahtır. 12. yüzyılda muvahhidler döneminde inşa edilmiştir ve medine mahallesinde ebu rekrek nehri vadisinde yer almaktadır.

kasbah, muvahhidler altında özel bir öneme sahipti. ana kasbah portalını inşa eden 1184-1199'da hüküm süren yakub el-mansur'du. el-mansur altında kurulan hasan camii hiçbir zaman tamamlanmadı. taşları başka binalar için kullanılmış ancak caminin temellerinin yanında 44 metre yüksekliğindeki hasan minaresi korunmuştur. muvahhidlerin düşüşüyle birlikte kasbah çürümeye yüz tuttu ve ardından 1666-1672 ve 1757-1792'de alevîler altında yeniden inşa edildi. kale duvarında 17. yüzyıla ait toplar korunmuştur.

i̇çeride kasbah, donuk, mavi ve beyaz duvarlara sahip geleneksel evler ile inşa edilmiştir. kasbahın kuzey kesiminde, turistler arasında popüler olan okyanusa bakan popüler bir gözlem güvertesi bulunmaktadır.

avdaya kasbahı, rabat'taki diğer sitelerle birlikte unesco dünya mirası listesinde yer almaktadır.

kaynakça 

12. yüzyılda tamamlanan yapılar
rabat'taki yapılar
fas'taki tahkimatlar
Anna-Maria Hefele

anna-maria hefele, alman difoni şarkıcısıdır. hefele, münih yakınlarındaki grafing'den.

bu polifonik armonileri söyleme tekniği "boğazdan şarkı söyleme" olarak da bilinir ve hefele bunu 2005'ten beri uygulamaktadır.

dünyanın her yerinde bulunan çeşitli armoni şarkı söyleme stilleri vardır. kanada eskimoları ve moğolistan ve çevre bölgelerde sergilenen çeşitli formlar en çok tanınanlarıdır. hefele'nin stili, tuva'nın sibirya bölgesinde kültürel olarak uygulanmaktadır. bu ıslık vokal versiyonuna sygyt denir.

huffington post, onun "inanılmaz yeteneği" ve şarkı söylemesinin "tamamen tuhaf" olduğu hakkında yorum yaptı. 10 ekim 2014'te the guardian'ın viral video listesinde, hefele'nin imaları gösterip açıkladığı polyphonic overtone singing adlı bir çevrimiçi videoyla ikinci sırada yer aldı. haziran 2021 itibarıyla bu video 18,9 milyondan fazla tıklanmıştır.

kaynakça 

alman kadın şarkıcılar
yaşayan insanlar
gırtlak şarkıcılığı
Wolfsangel

("kurt kancası"), bir zincirle asılan z şeklinde metal bir kancadan oluşan orta çağ avrupa kurt tuzaklarından esinlenen almanya ve doğu fransa'dan gelen bir hanedan yüküdür hilal şeklinde bir metal çubuk ( olarak adlandırılır) veya ). z şeklinin stilize edilmiş sembolü (aynı zamanda  olarak da adlandırılır), "çift kanca" anlamına gelir), ters çevrilebilen ve/veya döndürülebilen bir ƶ -sembol vermek için merkezi bir yatay çubuk içerebilir; sözde armanen rünlerinin “ gibor runesi ”ne benzerliği nedeniyle bazen eski bir rün olmakla karıştırılır

erken orta çağ paganları, sembol büyülü güçlere sahipti ve kurtları savuşturabilirdi. 15. yüzyıldaki çeşitli köylü isyanlarında ve ayrıca 17. yüzyıldaki otuz yıl savaşlarında bir amblem olarak kabul edilmesinin ardından alman özgürlüğünün ve bağımsızlığının ilk sembolü haline geldi savaş öncesi almanya'da  ilgi popülaritesi ile yeniden canlandı. 1910 tarihli der wehrwolf romanı otuz yıl savaşında bir kahramanı konu aldı. ƶ sembolü daha sonra nazi partisi  tarafından benimsendi ve çeşitli alman wehrmacht, ss birimleri ve waffen-ss division  tarafından kullanıldı. anti-defamation league ve diğerleri, ƶ sembolünü bir nefret ve neo-nazi sembolü olarak listeliyor.

nazi sembolü olarak 

nazi almanya'sında,  sembolü, nazi sembolizminde yaygın olarak benimsenmiştir bunun benimsenmesindeki itici gücün, hitler'in kurt tasviriyle (örneğin kurt i̇ni) güçlü kişisel ilişkisi mi, yoksa 15. yüzyıl sonrası alman bağımsızlığı ve özgürlüğü sembolüyle bir ilişki mi yarattığı açık değildir. almanların yabancı etkiden zorla kurtulmasının sağlanmasıyla özel bir ilişkidir.

i̇kinci dünya savaşı sonrası sembolizmi 

i̇kinci dünya savaşı'ndan sonra,  halka açık sergisi neo-nazi gruplarıyla bağlantılıysa sembol almanya'da yasa dışı hale geldi. 9 ağustos 2018'de almanya, video oyunlarında gamalı haç ve diğer nazi sembollerinin kullanımına ilişkin yasağı kaldırdı.

ayrıca bakınız 
 anti-defamation league tarafından nefret sembolleri olarak belirlenen sembollerin listesi
 faşist sembolizm
 modern runik yazı
 kurt avı
 vuruşlu z

kaynakça 

ukrayna'da neo-nazizm
almanya'da folklor
alman mistisizmi
cermen paganizmi
masonik sembolizm
kötülükten koruduğuna inanılan nesneler
Abdurrahman Nafiz Paşa

abdurrahman nafiz paşa (?-1853), 19. yüzyılda çeşitli osmanlı vilayetlerinde valilik yapmış olan bir devlet adamı.

aldığı görevler 
aldığı çeşitli idari görevler aşağıda sıralanmıştır:
 mart 1838-eylül 1839: maliye nazırı
 ekim 1839-mayıs 1840: edirne vilayeti valisi
 şubat-kasım 1843: meclis-i vâlâ-yı ahkâm-ı adliyye reisi
 eylül 1845-şubat 1847: maliye nazırı
 nisan 1848-şubat 1849: maliye nazırı
 eylül 1849-haziran 1850: maliye nazırı
 ocak-ağustos 1851: evkaf nazırı
 ağustos 1851-ekim 1852: maliye nazırı

kaynakça

doğum tarihi bilinmeyenler
1853 yılında ölenler
osmanlı türkleri
meclis-i vâlâ-yı ahkâm-ı adliye reisleri
Şella

şella (), fas'ın başkenti rabat'ta bulunan bir nekropol ve arkeolojik sittir. ebu rekrek nehri'nin sol kıyısında yer almaktadır.

sitenin yerleşimine dair en eski kanıtlar, fenikelilerin mö 1. binyılda burada bir ticaret merkezi kurduklarını göstermektedir. daha sonra, geç antik çağ'da terk edilmeden önce roma'nun mauretania tingitana eyaletindeki sala colonia'nın yeriydi. 13. yüzyılın sonlarında site, merînîler için bir hanedan mezarlığı olarak kullanılmaya başlandı. 14. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, merînî sultanları sitenin bir bölümünü yeni duvarlarla çevrelediler ve türbelerine eşlik edecek bir dini külliye inşa ettiler. 15. yüzyılda nekropol terk edilmeye başlandı ve yüzyıllar boyunca depremler ve yağma nedeniyle hasar gördü. 20. yüzyıldaki arkeolojik kazılar, antik roma kentinin kalıntılarını ortaya çıkardı.

günümüzde site turistik bir cazibe merkezidir ve 2012'den beri unesco dünya mirası listesinin bir parçasını oluşturmaktadır.

kaynakça

dış bağlantılar 

 marinid funerary stele from chellah , pictures and information from the museum with no frontiers
 global heritage fund profile
 photos of roman sala colonia ruins today (in italian) 

rabat'taki yapılar
fas'taki arkeolojik sitler
fas'taki tahkimatlar
fas'taki roma kentleri
afrika'daki fenike kolonileri
Seni Yazdım

"seni yazdım", müslüm gürses'in 1986 tarihli bayar müzik firmasıyla çalıştığı ilk stüdyo albümü olan küskünümden bir şarkı. sözleri albümün ilk  baskılarında altın karakaya, sonraki baskılarda ise hasan bağlan olarak belirtilmiştir. müziği ise burhan bayar'a aittir. şarkı albümün dışında müslüm gürses'in gönül rüzgarı filminde de yer aldı. genel müzik direktörlüğü albümün de yapımcısı burhan bayar tarafından yapılmıştır. şarkı camdaki kız, gönül dağı dizilerinde de kullanılmıştır.

seslendiren sanatçılar 
 ata demirer & melek büyükçınar
 baha
 berdan mardini
 cevher
 ebru gündeş
 kibariye
 lara
 mary jane
 müslüm gürses
 sibel can
 yaşar i̇pek
 zara

cover versiyonları 
 ayşen birgör
 derya uluğ
 i̇hsan güvenç
 i̇kilem (konser)
 rubato (konser)
 serkan kaya (konser)
 tuvana türkay
 yıldız tilbe (konser)

1986 şarkıları
arabesk şarkılar
1980'lerde türkçe şarkılar
Fesleğen (anlam ayrımı)

fesleğen, bir bitki türü

yerleşim yerleri 
 fesleğen, pamukkale - denizli ili pamukkale ilçesine bağlı mahalle
 fesleğen, milas - muğla ili milas ilçesine bağlı mahalle
 fesleğen, niğde - niğde ili merkez ilçesine bağlı köy
Ebu Rekrek Nehri

ebu rekrek nehri (), fas'ta bulunan bir nehirdir. nehir, orta atlas dağları'ndan başlayarak rabat'ta atlas okyanusu'na dökülmektedir. nehrin ağzı sela vadisi olarak adlandırılmaktadır.

nehir 240 kilometre uzunluğundadır ve nehrin yukarısında yaklaşık 24 kilometrelik bir gelgit halici uzanmaktadır.

kaynakça 

fas'taki nehirler
rabat
rabat-sela-kuneytire
Monica Araya

monica araya, kosta rika'lı iklim uzmanıdır. emisyonsuz ulaşımın savunucusu olup bu konuda avrupa ve amerika'da birçok çalışma yapmıştır.2021 yılında bbc'nin yayınladığı 100 kadın listesinde yer almıştır.nivela (bir düşünce kuruluşu) ve costa rica limpia'nın (bir yurttaş gözlemevi) kurucusu ve yöneticisidir. latin amerika ve karayipler için düşük emisyon geliştirme stratejileri (leds) platformunun eş başkanı ve unep boşluk emisyonları raporu yönlendirme komitesi üyesidir.

hayatı ve kariyeri 
monica araya, kosta rika'da doğmuş ve dokuz ülkede yaşamıştır. antarktika'ya yönelik tamamı kadınlardan uluşan uluslararası keşif gezisine katılan ilk latin amerikalı olmuştur. doğasında neşe bulduğu oslo'da eşiyle birlikte yaşamaktadır.20 yıla aşkın bir süre sürdürülebilir yaşamın savunucusudur. hükûmet,iş dünyası, hayırseverler ve aktivistlerle birlikte çalışmıştır. monica, kosta rika'daki ulusal üniversite'den ekonomi politikası alanında yüksek lisans derecesine ve yale üniversitesi'nden çevre yönetimi alanında yüksek lisans ve doktora derecelerine sahiptir.

monica, emisyonsuz bir dünya için çalışıyor. kendisi, bir climateworks seçkin üyesi, bir drive electric kampanya danışmanı ve cop26 için bm yüksek düzey i̇klim eylemi şampiyonu'nun özel danışmanıdır. aynı zamanda ulaşımda sıfır emisyonu hedefleyen routezero kuruluşunun danışmanlarından biridir. 2009-2011 yılları arasında e3g'de çalıştı.

2016 yılında antarktika'yı ziyaret eden en büyük kadın grubunun bir üyesiydi. aynı yıl kosta rika'daki enerji durumu hakkında bir ted  konuşması yapmıştır.

monica, ulaşımdan kaynaklanan kirliliği sona erdirmeye amaçlayan drive electric'i ted başkanı chris anderson ile yaptığı bir konuşmada tanıtıyor. araya, kosta rika'nın sürdürülebilirlik lideri olarak  yurttaş örgütü "costa rica limpia" 'nın kurulmasında öncülük etmiştir. kosta rika'nın sürdürülebilirlik lideri olarak kurulmasında rol oynayan costa rica limpia'yı  glasgow'daki cop26 sırasında weather channel'dan dave malkoff onunla röportaj yapmıştır.

monica'nın  ted konuşmaları yaklaşık 4 milyon kez izlendi ve 31 dile çevrilmiştir.

araya, 2019'da yılında  kosta rika'da elektrikli mobiliteyi geliştirmedeki rolü nedeniyle "yılın haçlısı" seçildi. 2021'de bbc'nin "100 kadın" listesinden biri olarak kabul edildi.

kaynakça 

kosta rika doğumlular
yale üniversitesinde öğrenim görenler
latin amerikalılar
Mevley İdris Zirhun

mevley i̇dris zirhun (), fas'ın fes-meknes bölgesine bağlı meknes prefektörlüğünde bulunan bir şehir ve belediyedir. belediye, zirhun dağı'nın eteklerinde yer almaktadır. belediyenin nüfusu 1 eylül 2014 tarihi itibarı ile 11.615'tir.

kasabanın adını aldığı fas'ın ilk büyük i̇slami hükümdarı i. i̇dris'in mezarının bulunduğu yer olmasıyla ünlüdür. meknes'in yakınında yer almaktadır ve birkaç kilometre uzaklıktaki volubilis kalıntılarına bakmaktadır.

kaynakça

dış bağlantılar 

 

fas'taki şehirler
fas'ın belediyeleri
fas'taki anıt mezarlar
Zirhun Dağı

zirhun dağı (), fas'ın fes-meknes bölgesinde bulunan bir dağdır. dağ, meknes prefektörlüğünün kuzeyinde yer almaktadır.

zirhun dağı, özellikle tepesinde mevley i̇dris zirhun kentinin bulunduğu yer olarak bilinmektedir.

kaynakça 

fas'taki dağlar
fes-meknes
binlikler
Rif Dağları

rif dağları (; ), fas'ın kuzeyinde bulunan bir sıradağdır. dağlar, tanca-tetuan-el-hüseyma ve fes-meknes bölgelerinde yer almaktadır ve atlas okyanusu ile akdeniz ile çevrilidir. en yüksek noktası 2.455 metrelik cebel tedgin'dir.

tarihsel olarak, rif cumhuriyeti'ne ve 1920'den 1927'ye kadar rif savaşı'nı i̇spanyollara karşı yöneten başkanı abdülkerim'e aitti. rif bölgesi, tarihsel olarak afrika'da bir i̇spanyol kolonisiydi. bu dağlık ve verimli bölge, batıda spartel burnu ve tanca, doğuda burkan ve melviye nehri, kuzeyde akdeniz ve güneyde verga nehri ile sınırlanmıştır. rif dağları, doğu rif dağları ve batı rif dağları olarak ikiye ayrılır. rif'in kuzeydoğusunda yerleşen "la'tamna" aşireti (osmanlılar) türk kökenli bir aşirettir.

kaynakça

ek okuma 
 pierre-arnaud chouvy (2005). "morocco said to produce nearly half of the world's hashish supply" , jane's intelligence review
 c. michael hogan (2008). "barbary macaque: macaca sylvanus", globaltwitcher.com, ed. nicklas stromberg

dış bağlantılar 

 galerie rif (arrif) 
 rif map
Francisco J. Ayala

francisco josé ayala (d. 12 mart 1934 – ö. 3 mart 2023), i̇spanyol-amerikalı filozof ve biyolog.

hayatı
ayala, 12 mart 1934'te madrid, i̇spanya'da doğdu. kısa dönem rahiplik yaptıktan sonra 1960'te papazlığa atandığı esnada dini görevini bıraktı..

salamanca üniversitesi'nden mezun olduktan sonra 1961'de amerika birleşik devletleri'ne giderek columbia üniversitesi'nde theodosius dobzhansky'nin yanında doktora yaparak 1964'te eğitimini tamamladı. 1971'de amerikan vatandaşlığına geçerek 2018 yılına kadar kaliforniya üniversitesi'nde akademisyen olarak çalıştı.

ayrıca amerikan bilimi geliştirme derneği'nin yönetim kurulu başkanıydı. çalışmalarıyla ulusal bilim madalyası'nı ve templeton ödülü'nü almıştır.

ölümü
i̇ki evliliğinden iki çocuk sahibi olan ayala, 3 mart 2023'te los angeles, kaliforniya'da 89. yaş gününe kısa bir süre kala geçirdiği kalp krizi nedeniyle ölmüştür.

kitapları 
ayala 950 makale ve 30 kitap yayınlamıştır. son yayınlanan kitapları şunlardır:
 ayala f.j. 2010. am i a monkey? six big questions about evolution. johns hopkins üniversitesi yayınları: baltimore, md.
 ayala f.j. ve robert arp editörler. 2009. contemporary debates in philosophy of biology. wiley-blackwell: londra. 
 avise j.c. ve f.j. ayala editörler. 2007. in the light of evolution: adaptation and complex design. ulusal akademi yayınları: washington dc. 
 cela conde c.j. ve f.j. ayala. 2007. human evolution: trails from the past. oxford üniversitesi yayınları: oxford.
 ayala f.j. 2007. darwin’s gift to science and religion. joseph henry yayınları: washington, dc.
 ayala f.j. 2006. darwin and intelligent design. fortress yayınları: minneapolis, mn.
 hey j; w.m. fitch ve f.j. ayala editörler. 2005. systematics and the origin of species. on ernst mayr’s 100th anniversary. ulusal akademi yayınları: washington dc. 
 wuketits f.m. ve f.j. ayala editörler. 2005. handbook of evolution: the evolution of living systems (including hominids), volume 2. wiley-vch: weinheim, almanya. 292 pp. 2005. 
 ayala f.j. 2004. human evolution: biology, culture, ethics. pearson eğitim: yukarı saddle nehiri.

kaynakça

dış bağlantılar 

francisco j. ayala  at the university of california, irvine
francisco j. ayala biography 

1934 doğumlular
2023 yılında ölenler
columbia üniversitesinde öğrenim görenler
amerikan bilim ve sanat akademisi üyeleri
rusya bilimler akademisi'nin yabancı üyeleri
i̇nsan evrimi teorisyenleri
sırp bilim ve sanat akademisi üyeleri
ulusal bilimler akademisi üyeleri
ulusal bilim madalyası sahipleri
i̇spanyol biyologlar
i̇spanyol filozoflar
templeton ödülü sahipleri
salamanca üniversitesinde öğrenim görenler
Orta Atlas Dağları

orta atlas dağları (; ), fas'ın kuzeydoğusunda bulunan bir sıradağdır. dağlar, atlas dağları'nın bir parçasıdır. en yüksek noktası 3.356 metrelik cebel bu nasır'dir.

orta atlas, fas'ın üç ana atlas dağları zincirinin en kuzeyi ve ikinci en yüksek olanıdır. melviye ve ümmü'r-rabiya nehirleriyle ayrılan güneyde yüksek atlas yer almaktadır. orta atlas, doğuda cezayir'e uzanan geniş bir plato havzasının en batı ucunu oluşturur ve her ikisi de büyük ölçüde cezayir'de bulunan, kuzeyde tel atlas ve güneyde sahra atlası tarafından da sınırlanır. orta atlas'ın kuzeyinde ve sebu nehri ile ayrılmış, i̇spanya'nın güneyindeki sierra nevada'yı da içeren betika dağları'nın bir uzantısı olan rif dağları uzanmaktadır.

berberi makağı, orta atlas'a özgüdür ve başlıca popülasyonlar, yalnızca fas ve cezayir'in bazı bölgelerinde sınırlı bir alanda bulunur. kışın orta atlas'ta kar devam eder ve deniz seviyesinden 600 metre yükseklikten başlayarak görünebilir.

ek okuma 

 c. michael hogan. 2008. barbary macaque: macaca sylvanus, globaltwitcher.com, ed. n. stromberg
 marshall cavendish corporation. 2006. world and its peoples, published by marshall cavendish, , 

fas'taki sıradağlar
atlas dağları
fes-meknes
üçbinlikler
Zuhal Atmar

zuhal atmar, afgan girişimci ve çevre aktivistidir. afganistan'ın ilk kağıt geri dönüşüm fabrikası gul-e-mursal'ı(şam gülü) 2016 yılında kurdu. bbc'nin 2021 için etkili ve ilham veren 100 kadın listesine dahil edildi.

hayatı ve aktivizm 
zuhal atmar, 1984 yılında afganistan'da doğmuştur. pakistan'da mülteci iken uluslararası mülteci komitesi i̇ngilizce ve bilgisayar kurslarını tamamladı. save the children (i̇ngiltere) ve dayanışma afgan - belçika (sab) tarafından verilen yönetim eğitimlerine katıldı.taliban'ın iktidardan düşmesiyle tekrar afganistan'a geri dönmüştür. atmar, areu'da (afganistan araştırma ve değerlendirme birimi) araştırma görevlisi olarak çalışmıştır. bu görevde kadınların eğitimini, toplum sesini, fırsat eşitliğini ve geçim kaynaklarına erişimi teşvik etmede rol oynamıştır.

atmar bir röportajında kabil'in nüfusunun her gün yaklaşık 308 ton çöp ürettiğini ve atık yönetiminin şehirde neredeyse hiç düzenlenmediğini belirtmiştir. kabil'deki kirlilik oranının azaltılmasına katkıda bulunmak için 2016 yılında bir geri dönüşüm tesisi kurdu .gul-e-mursal geri dönüşüm fabrikası haftada yaklaşık 35 ton çöp işleyip bunları tuvalet kağıdına dönüştürmektedir. atmar'ın kurmuş olduğu fabrikada birçok kadına istihdam sağlamıştır.

atmar, işini kurarken çok kez cinsiyet ayrımcılığına ve tacize maruz kalmıştır. afganistan'da kadınlar kefil, iş ortağı, teminat gibi şartları yerine getiremedikleri için krediye erişimlerinin olmaması nedeniyle şirketini kurmanın zor olduğunu belirtmiştir. i̇şi kurduktan sonra da tehditler aldığını söylemiştir. benzer işleri olan afgan erkekler, zuhal'in işini batırmak için ona karşı birlik olmuşlardır.

240.000 $ değerinde çinli makine satın almıştır, bu meblağı kısmen önceki işlerinden biriktirmiştir, ancak çoğu abd hükûmeti tarafından usaid programı aracılığıyla bağışlanmıştır.

atmar, bbc'nin 2021 için 100 etkili ve ilham verici kadın listesine dahil edilmiştir.

kaynakça 

yaşayan insanlar
afgan aktivistler
sürdürülebilirlik aktivistleri
bbc 100 kadın
(137108) 1999 AN10

apollo grubunda tehlikeli olabilecek cisim ve dünya'ya yakın cisim olarak sınıflandırılan bir kilometre uzunluğunda bir asteroittir. linear misyonu tarafından 13 ocak 1999 tarihinde keşfedilmiştir.

7 ağustos 2027 tarihinde, bu asteroit dünyanın  yakınından geçecektir. bu yakın geçiş sırasında görünür büyüklüğü 7,3 derecesine erişecek ve dürbünle görülebilir hale gelecektir.

'nin yörüngesi 65 yıllık gözlem yayı sayesinde oldukça kesin şekilde hesaplanmıştır. andreas doppler ve arno gnadig tarafından 1955 yılında cisme ait daha önceki görüntüler kullanılarak (precovery) keşfedilmiştir. astronomların elinde olan 123 günlük gözlem yayı süresi baz alınarak yapılan hesaplamalara göre 10 milyonda 1 ihtimalle 2039 yılında dünyaya çarpabileceği bulunmuştur.

7 ağustos 1946 yılında ise asteroit dünya'dan  uzaklıkta ardından da ay'dan  uzaklıkta bulunacaktır.

kaynaklar

dış bağlantılar 

 
 

1999'da keşfedilen astronomik cisimler
potansiyel olarak tehlikeli asteroitler
apollo asteroitleri
ISO 3166-2:MA

iso 3166-2:ma, uluslararası standartlar örgütü (iso) tarafından yayınlanan iso 3166 standardının bir parçası olan fas'taki ana idari bölümlerin isimlerini kodlamaya yarayan bir koddur. günümüzde 12 bölge ile 63 il ve 13 prefektörlük için iso 3166-2 kodları bulunmaktadır.

her kod, bir tire işareti ile ayrılmış iki bölümden oluşur. birinci kısım, fas'un iso 3166-1 alpha-2 kodu olan ma'dir. i̇kinci bölüm ise bölgeler için iki haneli sayı ve iller ve prefektörlükler için üç harftir.

mevcut kodlar 
alt bölüm adları, iso 3166 bakım ajansı (iso 3166 / ma) tarafından yayınlanan iso 3166-2 standardında listelenmiştir.

bölgeler

i̇ller ve prefektörlükler 

 tamamen veya kısmen tartışmalı batı sahra topraklarında yer almaktadır.

ayrıca bakınız 
 fas'ın bölgeleri
 fas'ın illeri ve prefektörlükleri

dış bağlantılar 
 iso online browsing platform: ma 
 regions of morocco , statoids.com
 prefectures of morocco , statoids.com

2:ma
iso 3166-2
iso 3166-2
fas listeleri
Unutamadım (Kaç Kadeh Kırıldı)

"unutamadım (kaç kadeh kırıldı)", müslüm gürses'in 1986 tarihli bayar müzik firmasıyla çalıştığı ilk stüdyo albümü olan küskünümden bir şarkı. sözleri şakir askan'a müziği ise burhan bayar'a aittir. genel müzik direktörlüğü albümün de yapımcısı burhan bayar tarafından yapılmıştır. şarkı poyraz karayel, çarpışma, elkızı dizilerinde, kutsal damacana filminde bahsi geçmektedir.

seslendiren sanatçılar 
 berk gürman
 emre kaya
 funda arar
 gökhan güney
 hakan altun
 i̇lker kaleli
 kamuran akkor
 kibariye
 lerzan mutlu
 müslüm gürses
 pamela
 zara

cover versiyonları 
 ayşen birgör
 bayhan (konser)
 berkay
 bilal sonses (konser)
 cevher
 derya bedavacı (konser)
 ebru gündeş (konser)
 erol budan (konser)
 fatih ürek (konser)
 gülşen (konser)
 hakan altun & sibel can
 haktan (konser)
 i̇lker kaleli
 koray avcı (konser)
 linet (konser)
 mustafa ceceli (konser)
 oğuzhan koç
 onur can özcan
 rubato
 serenay sarıkaya
 serkan kaya (konser)
 simge (konser)
 toprak sağlam
 ümit besen
 ümit yaşar (konser)

1986 şarkıları
arabesk şarkılar
1980'lerde türkçe şarkılar
Sıkıştırılmış toprak

sıkıştırılmış toprak, toprak, tebeşir taşı, kireç veya çakıl gibi sıkıştırılmış doğal ham maddeler kullanılarak temeller, zeminler ve duvarlar inşa etmek için kullanılan bir tekniktir. son zamanlarda sürdürülebilir bir yapı yöntemi olarak yeniden canlandırılan eski bir yöntemdir.

kaynakça

dış bağlantılar 

 rammed earth wall construction at central arizona college 

acil durum yönetim araçları
doğal malzemeler
sürdürülebilir teknolojiler
amerika birleşik devletleri icatları
çinli icatları