Çakvinci Kalesi

çakvinci kalesi (gürcüce: ჭაქვინჯის ციხე), gürcistan'ın samegrelo-zemo svaneti bölgesindeki zugdidi belediyesinin cihaskari köyünde konumlanmış bir kaledir. çanistskali nehrinin kıyısında, yüksek bir dağın üzerine inşa edilmiştir.

tarihi 
18. yüzyılda yaşamış ünlü gürcü tarihçi ve coğrafyacı vahushti batonişvili, kale bölgesini megrelya'nın yazlık sarayı olarak nitelendirmiştir. bu kalede doğan son tanınmış kişi, 26 ocak 1813'te doğan megrelya prensi davit dadiani'dir.

kale aslen ms 8. yüzyılda abhazya krallığı (lazika-abhazya) döneminde inşa edilmiştir. ms 12. yüzyılda yeniden inşa edilen kale, ms 16 veya 17. yüzyılda önemli ölçüde yenilenmiştir.

1905 yılındaki rus devrimi sırasında, adelhanov'un kuvvetleri cihaskari, çakvinci ve komşu köyleri istila etti. sovyetler birliği'nin gürcistan'ı fethetmek için yaptığı saldırılar sırasında, menşevik kuvvetleri cihaskari kalesini işgal etti. saldırıya yerel halk karşı saldırıyla karşılık verdi. menşevikler, bolşevikler tarafından sınır dışı edildi.

kalede yapılan arkeolojik çalışmalara göre, çakvinci'de kuleler, bir kale ve diğer yapılarla desteklenmiş bir kilise vardır. 2017'de, yerel basında kalenin ciddi şekilde hasar gördüğü ve çökmek üzere olduğu yazmıştır. ulusal öneme sahip bir anıt olmasına rağmen, ekim 2017’ye kadar bir yenileme çalışması yapılmamıştır.

arkeolojik çalışmalar 
kale planının arkeolojik düzenlenmesinin belirlenmesi ve mimari yapıların sabitlenmesi 1968 ve 1969 yıllarında yapılmıştır. bu çalışmalar ilk yıl 45 gün, ikinci yıl ise 30 gün yapılmıştır. kalenin içinde mezar olduğu düşünülen küçük bir kabin vardır. yerel bir bilginin söylediğine göre, bu mezarlık, antik dönemlerdeki bir savaş sırasında yapılmıştır. kaledekiler, cesedi kaldıracak bir yer bulamadıkları için bedeni buraya gömmüştür. kompleksteki eski kilise hala kalenin kuzeyindeki hapishanededir. kilise çok zarar görmüştür, ancak halen daha temel yapısı anlaşılabilmektedir. ortasında 40 metre derinliğinde bir kuyu olan hapishanenin, biraz kuzeyinde başka bir küçük kale vardır. bu iki kale arasında hala tespit edilememiş bir yol vardır. savaş sırasında hapse atılan mahkûmlar, 40 metrelik kuyudan su çıkarılamayınca, suya erişimi olan daha küçük bir hapishaneye götürüldü. hapishane inşaatçılarına su temini her zaman başlıca bir sorun olmuştur: inşaatçılar bu sorunu daha önce düşündü ve kaleyi inşa etmek için stratejik olarak çeşme ya da kuyuya sahip bir yer aramaya başladılar. eğer böyle bir yer bulamasalardı, nehir suyu tünelle kaleye taşınacaktı. bu yöntem de işe yaramazsa, bu sefer su bulmanın kolay olduğu ovaya bir kuyu açılacaktı, ama çakvinci'nin inşa edileceği dağda bunu yapmak imkânsız veya çok zordu. çünkü kuyunun çok derin olması lazımdı. hapishanenin adı, gürcücede "kuyunun kökü" anlamına gelen "çakvinci" olmuştur. kalenin kuzeyine, ovanın konumlandığı yere geniş bir çit inşa edilmiştir. büyük hapishanenin kuzeybatısında yaklaşık 80 baca vardı, baca patladı, megrelya prensi levan dadiani'nin eski sarayının bulunduğu yerdeki baca patlamıştır. bu sarayın ve büyük kalenin ortasında hala gizli bir geçit bulunmaktadır.

profesör parmen zakaraia, çakvinci kalesinin bir hisar ve bir alt kaleden oluştuğunu açıklamıştır. arkeolojik kazılar, birkaç yapı katmanı ortaya çıkarmıştır: ilk katman 3-4. yüzyıllara; ikinci katman 8-9. yüzyıllara, üçüncüsü katman ise 16-17. yüzyıllara aittir. kuzey ve doğu taraflarında dört kule ile çevrili olan hisar, dağın yüksek kesimlerinde konumlanmıştır. hisar, alt kaleye bağlıdır. yamaçta, kulenin bulunduğu yere çıkan bir tünel vardır.

hisar çok fazla hasar görmüştür. kalıntılara bakarak hangi hisar tipinde inşa edildiğini belirlemek mümkün değildir, hatta bazen duvarın yönü bile anlaşılmamaktadır. kale iki bölümden oluşmaktadır: hisarın bulunduğu yüksek dağ ve kalenin bulunduğu büyük avlu. kazılar sonucunda, avlunun planı neredeyse yeniden yapılmıştır. planda ayrıca kuleler de vardır. tepelerin ortasında, özel bir amaç için yapılmış olan kule, hisara çok uzun ve geniş bir tünel ile başlanmıştır. tünel, garnizonun iç servisine çıkmaktadır. kaleye yapılan bir kuşatma sırasında, kuleden beklenmeyen bir saldırı gerçekleştirebilmektedir. hisar, esas olarak dördüncü ve beşinci yüzyıllar arasında, tünel ve kule ise 15. yüzyılda inşa edilmiştir.

hisardaki kazıdan sonra, yapı, katmanlarına ayrılarak uzun bir eliptik tepe üzerine yerleştirilmiştir. i̇nşaatçılar, hisarı inşa ederken zemindeki kabartmaların farkındaydılar, çünkü bu hisara ulaşmayı zorlaştırıyordu. ayrıca üç kuleyle desteklenmiş bir çitle çevrelenmiş olması da hisarın savunması güçlendirmektedir. bu inşaatlar, tarihi lazika krallığı döneminde yapılmıştır. bu dönemden kalma katmanın cepheleri defalarca değiştirilmiş, ama aslı korunmuştur. kaledeki görünür yenileme 14 ve 15. yüzyıllarda yapılmıştır. güçlü düşman saldırıları kaleye zarar vermiştir. saldırılardan sonra, alt kısımda yeni bir kule inşa edilirken, iç kule yeniden inşa edilmiştir.

sonraki yüzyıllarda, düşman işgali, hapishanenin yok olmasına neden olmuştur. büyük restorasyon çalışmaları 16. yüzyılda yapılmıştır. bu dönemde yapılmış restorasyon ve tamamlayıcı çalışmaların izleri kompleksin her yerinde görülebilmektedir.

kaynakça

literatür 
 soviet soviet encyclopedia, t. xi, tb., 1987.
 zakaraia p., old castles of georgia, tb., 1988.
 p. zakaraia, h. kapanadze - "tsikhioghi-archaeopolis-nokalakevi architecture", "science" editorial, tb. 1991

gürcistan'daki kaleler