Bask mitolojisi

eski baskların mitolojisi, hıristiyanlığın ms 4. ve 12. yüzyıllar arasında bask ülkesine gelişinden büyük ölçüde hayatta kalamadı. bu orijinal inanç sisteminin unsurları hakkında bilinenlerin çoğu, efsanelerin analizine, yer adlarının incelenmesine ve basklar tarafından uygulanan pagan ritüellerine yetersiz tarihsel referanslara dayanmaktadır.

bu inanç sisteminin ana figürlerinden biri kadın tanrıça mari idi . ataun yöresinde derlenen efsanelere göre diğer ana figür eşi sugaar'dı . ancak, bilgilerin kıtlığı nedeniyle, bunun bask panteonunun "merkezi çifti" olup olmayacağını söylemek zor. bu mitolojik yaratıklara atfedilen niteliklere dayanarak, bu, tüm karakterleri yeryüzünde veya altında yaşadığından, gökyüzü çoğunlukla tanrıların geçtiği boş bir koridor olarak görüldüğü için bir kitonik din olarak kabul edilecektir.

tarihsel kaynaklar 
hristiyan olmayan bask inançları hakkında bilgi için ana kaynaklar şunlardır:

 erkek keçilerin ve insanların kurban edilmesinden bahseden strabon
 emevilerin hispania'yı fethi döneminden arap yazarlar
 hacı aymeric picaud'un 12. yüzyıl günlüğü
 engizisyon kayıtları da dahil olmak üzere pagan ritüellerine atıfta bulunan çeşitli ortaçağ kaynakları
 josé miguel barandiaran tarafından toplananlar gibi, hristiyan olmayan inançlar ve uygulamalarla ilgili açık arayla en büyük materyali içeren 19. ve 20. yüzyıl mitleri ve halk hikâyeleri koleksiyonları
 bask ülkesi'ndeki yer adlarının modern çalışması

amalur, toprak ana 
 
bask halkının efsanelerinde, dünya, amalur, ana tanrısallıktır. dünya bize, doğal çevremizi yaratan kendi yaşamsal gücüne sahip olan tüm canlıların yaşam alanı olarak gösterilir. hayvanların ve bitkilerin varlığını mümkün kılan ve bize insanlara yiyecek ve yaşamak için gerekli yeri veren şeydir. dünya, ölenlerin ruhlarının ve mitolojik karakterlerin çoğunun yaşadığı devasa bir kap, sınırsız bir haznedir. amalur'ya inanç, bask halkında hint-avrupa halklarının işgalinden önce çok eskidir.

mitolojik yaratıklar ve karakterler

urtzi tartışması 
urtzi bir bask mitolojik figürü olabilir veya olmayabilir. böyle bir tanrının varlığını destekleyen ya da çelişen olarak okunabilecek kanıtlar vardır. bugüne kadar hiçbir teori tam olarak ikna edemedi.

diğer dinleri etkilemek 
i̇ber yarımadası'nın lusitavniler ve keltibeliler gibi hint-avrupa kültürlerinin mitolojilerinde önemli bir bask zemini var gibi görünüyor. örneğin büyülü mouras maiuru'ya dayalı olabilir ve tanrı endovelicus ismi proto-baskça kelime gelebilir.

tarihsel dönemin mitleri 
hristiyanlaşmadan sonra basklar mit üretmeye ve ithal etmeye devam etti.

 roncesvalles savaşı, fransa maddesi döngüsünde efsaneleşti.
 aralar sıradağlarında, saint michael'ın yerel bir soyluya dönüşmüş keşişine yardım ettiği söyleniyordu.
 navarre armasının, las navas de tolosa savaşındaki bir başarıdan geldiği söyleniyordu.
 amaiur savaşı, navarre'ın bağımsızlığını kastilya krallığı'na kaybettiği savaştı.

ayrıca bakınız 

 basajaun

notlar

kaynakça 

 ortíz-osés, a. antropología simbólica vasca anthropos, 1985. el matriarcalismo vasco universidad de deusto, 1988. el inconsciente colectivo vasco, 1982.
 jose migel barandiaran mitoloji vasca txertoa, 1996
 hartsuaga, ji euskal mitologia konparatua, kriseilu, 1987.
 la paglia, antonio. yunanistan ve roma'nın ötesinde: antik avrupa'da i̇nanç ve i̇badet, black mountain press, 2004.
 everson, m.din, mit ve folklordaki azim: hint-avrupa dışı bir ortamda korunan eski avrupa neolitik tanrıçası, hint-avrupa çalışmaları dergisi 17, 277 (1989).  
 
 
 
 toti martínez de lezea "leyendas de euskal herria". erein 2004
 patxi xabier lezama perier "euskal mitologia". bask dili kraliyet akademisi 2016.

bask mitolojisi