Kars Muharebesi (1628)

kars muharebesi, 1623-1639 osmanlı-safevî savaşı'nda bir evre. eylül 1630'da kars valisi sefer paşa komutasındaki osmanlı birlikleri ile ahıska hakimi şemsi han komutasındaki safevî kuvvetleri arasında kars civarında yapılan ve osmanlıların zaferiyle biten meydan savaşı sonucunda i̇ran birlikleri komutanına kadar esir edildi. ahıska'da herhangi bir safevî garnizonu kalmaması üzerine hasankale muhafızı yusuf paşa, taarruz ederek bir yıldır safevîlerin işgalindeki ahıska'yı geri aldı.

muharebe öncesi 
osmanlı devleti'nde 1622 yılında ii. osman'ın tahttan indirilip öldürülmesiyle başlayan büyük kargaşa, i. mustafa'nın (1622-23) ardından 1623'te çocuk yaştaki iv. murad'ın tahta çıkmasıyla sürmüş, bu çalkantılardan faydalanan safevi şahı abbas 1623'te bekir subaşı hadisesi'nden faydalanarak bağdat'ı işgal etmişti.

osmanlı devleti'nin batı sınırı orta avrupa'nın 1618 yılından itibaren otuz yıl savaşı'yla birlikte büyük bir boğazlaşmaya sahne olması nedeniyle göreli olarak istikrarlıyken, doğu sınırları 1624 yılında abaza paşa ayaklanmasıyla iyice sarsıldı. 1627 yılında abaza mehmed paşa'nın ayaklanma merkezi erzurum üzerine yapılan harekât başarısız olduğu gibi, safevîler tarafından kuşatılan ahıska da teslim olmuştu. 
 
hüsrev paşa komutasındaki osmanlı ordusu 1628 yılında erzurum üzerine yeniden yapılan seferle abaza paşa ayaklanmasını bastırdı.

muharebe 
safevîler ise osmanlıları uğraştıran bu gailenin sürmesi için erzurum'daki abaza mehmed paşa birliklerine takviye göndermeye çalışıyordu. bu birliklerin başında da i̇ranlıların bir yıl önce işgal ettikleri ahıska'ya vali olarak atadıkları şemsi han vardı.

bununla birlikte, 18 eylül 1628 günü osmanlı ordusu erzurum kalesi'ni almış, şemsi han komutasındaki birlikler kaleyi takviye etmek için geç kalmıştı. bunun üzerine erzurum'a ilerlemeyen safevi birlikleri kars ve ardahan civarında talana başladı.

kars beylerbeyi sefer paşa ise safevî birliklerini pusuya düşürdü. birkaç bin kişiden müteşekkil safevî birliğinin büyük bölümü kılıçtan geçirilirken geri kalan bölümü ise komutanları şemsi han dahil esir edildi.

muharebe sonrası 
ahıska'da safevî garnizonu kalmaması üzerine süratle harekete geçen hasankale muhafızı yusuf paşa bir yıldır i̇ran işgalindeki ahıska'yı geri aldı.
aynı yıl çıldır eyaleti'nin merkezi çıldır'dan ahıska'ya taşındı.
hüsrev paşa ülkenin kuzeydoğusundaki abaza mehmed paşa ve safevî tehdidini bertaraf ettikten sonra, (1630'da girişeceği) bağdat kuşatması hazırlıklarına başladı.
muharebe sonunda esir edilen safevi komutanı şemsi han ve safevî askerleri ise 1631 yılındaki osmanlı-safevî esir değişiminde 1630'da hille'de esir düşen 2.000 osmanlı askerine karşılık serbest bırakıldı.

ayrıca bakınız 
 erzurum kuşatması (1628)
 abaza paşa ayaklanması
 bağdat kuşatması (1630)

kaynakça

dış bağlantılar 
 joseph von hammer, "büyük osmanlı tarihi", c.9, s. 79
 özer küpeli, "osmanlı-safevi münasebetleri (1612-1639), ege üniversitesi sosyal bilimler enstitüsü, i̇zmir (2009), s. 113-114

,

osmanlı-i̇ran savaşları
i̇ran tarihi
safevîler
osmanlı i̇mparatorluğu'nun muharebeleri
1620'lerde osmanlı i̇mparatorluğu
17. yüzyılda osmanlı i̇mparatorluğu
1620'lerde çatışmalar