Halidoğulları (Kabile)

halidoğulları veya benî halid  (arapça: بني خالد) bir arap kabile konfederasyonudur. kabile, irak'ın güney bölgesini ve doğu arabistan'ı (el-hasa ve el-katif) ve el-kasım'ı 15.yüzyıldan 18.yüzyıla kadar ve yine 19. yüzyılın başlarında osmanlı i̇mparatorluğu'nun himayesinde yönetti. büyük ölçüde, kabilenin  etki alanı kuzeyde irak'tan güneyde umman sınırlarına kadar uzanıyordu ve orta arabistan'da necid bölgesini yöneterek siyasi nüfuz sahibi oldu. kabilenin üyelerinin çoğu şu anda doğu ve orta arabistan'da ikamet ederken, diğerleri kuveyt, katar, bahreyn, filistin, suriye ve birleşik arap emirlikleri'nde yaşamaktadır. benî halid, hem şii   hem de sünnidir. kabilenin kökeni, halid bin velid'in mensup olduğu beni mahzum kabilesine dayanır.

tarih

i.halîdî emirliği 
kabilenin ana dalları el-hümeyd, juboor, du'um, el-canah, eş-şuhub, grusha, el-müsellem, 'amayer, es-subeyh ve mahashir & nahood'dur. kabilenin reisliği geleneksel olarak el-hümeyd ailesine aittir. beni halid, 15. ve 18. yüzyılda el-hasa ve el-katif'i çevreleyen çöllere hakim oldu. el-hümeyd'den barrak ibn gurayr yönetiminde, beni halid, osmanlı kuvvetlerini 1670 yılında şehirlerden ve kasabalardan kovmayı başardı ve bölge üzerindeki egemenliklerini ilan etti. i̇bn ghurayr, başkentini bugün kalesinin kalıntılarının bulunduğu el-mübarraz'da yaptı .  arap folkloruna göre, beni halid'in bir lideri, krallığındaki bedevinin kuş yumurtalarını kaçırmasını yasaklayarak, değerli arap toy kuşunun neslinin tükenmesini önlemeye çalıştı ve kabileye kuş yumurtalarının koruyucusu unvanını kazandı.

suudilerle ilişkiler 
doğu arabistan'ın beni halid'i, doğuya doğru daha önceki göçleri sırasında necid'e yerleşen kabilesinin üyeleriyle bağlarını sürdürdü ve ayrıca el-uyeyne'nin el-muammer'i gibi necdi kasabalarının yöneticileri arasında müşteriler geliştirdi. uyeyne emiri, muhammed bin abdülvehhab'ın fikirlerini benimsediğinde, halidi lideri, i̇bn abdülvehhab'a desteğini kesmesini ve onu kasabasından sürmesini emretti. emir kabul etti ve i̇bn abdülvehhab, suud hanedanı ile güçlerini birleştirdiği komşu diriye'ye taşındı. beni halid, suudilerin ve müttefiklerinin düşmanları olarak kaldı. suudi yayılmasını durdurmak için necid ve diriye'yi işgal etmeye çalıştı. ancak çabaları başarısız oldu ve necid'i fethettikten sonra suudiler, el-hasa'daki beni halid'in topraklarını işgal etti ve 1793'te el-ura'yir'i devirdi. 1950'lerin başında irak kökenli birçok arabi, suudi arabistan el-kasım'a göç etti.

i̇ktidardan düşüş 
osmanlı 1818'de arabistan'ın kontrolü ele alıp suud hanedanını devirdiğinde, el-hasa ve el-katif'i fethettiler ve el-'uray'ir üyelerini bölgenin yöneticileri olarak eski durumuna getirdiler. beni halid  artık o zamanlar bir zamanlar oldukları güçlü askeri güce sahip değildi ve acman, devasir, sübe'i ve mutair kabileleri beni halid'in çöl topraklarına saldırılar düzenlemişlerdir. ayrıca liderlik konusundaki iç kavgalarla sarmıştı. beni halid bu dönemde anizza kabilesi ile ittifak kurabilse de, sonunda 1823'te riyad'da yönetimlerini yeniden kuran suud ile birlikte birkaç kabilenin ittifakı tarafından mağlup edildi. mutair ve acman kabilelerinin 1823'te  önderlik ettiği bir ittifakla yapılan bir savaş  ve 1830'da subai' ve suud'la yapılan başka bir savaş, beni halid'in yönetimini sona erdirdi. osmanlılar 1874'te hasa'ya bir kez daha beni halid'den bir vali atadı, ancak onun yönetimi de kısa sürdü.

mevcut 
beni halid'in birçok kolu günümüze kadar hasa ve necid'e yerleşmişti, ancak i̇bn suud'a karşı askeri yenilgilerinin ardından doğu arabistan'dan ayrılanların çoğu, sonunda irak, ürdün'e yerleşti. kabile bugün önemli hükümdar ve hükümet üyelerinden oluşuyor  beni halid'den birçok aile bugün kuveyt, bahreyn, ürdün, suudi arabistan ve katar'da bulunmaktadır.

notlar

kaynakça 

 anscombe, frederick f., osmanlı körfezi: kuveyt, suudi arabistan ve qater'in oluşturulması, 1870–1914, columbia university press, new york 1997
 fattah, hala mundhir, irak, arabistan ve körfez bölgesel ticaret siyaseti, 1745–1900, suny press, 1997  
 ibn agil al-zahiri, ansab al-usar al-hakima fi al-ahsa ("the genealogies of the yönetici families of al-ahsa, part ii: banu humayd (al 'uray'ir)"), dar al-yamama, riyad, suudi arabistan (arapça)

 ingham, b. "muṭayr." i̇slam ansiklopedisi. düzenleyen: p. bearman, th. bianquis, ce bosworth, e. van donzel ve wp heinrichs. brill, 2007. brill çevrimiçi. 1 aralık 2007 
 al-jassir, hamad, jamharat ansab al-usar al-mutahaddirah fi nejd ("necd'li yerleşik ailelerin jeanolojilerinin özeti"), "banu khalid" (arapça)
 al-juhany, uwaidah, necd before the selefi reform hareketi, ithaca press, 2002
 lorimer, john gordon, basra körfezi gazetecisi, umman ve orta arabistan, gregg international publishers limited westemead tarafından yeniden yayınlandı. farnborough, hants., i̇ngiltere ve irish university press, shannon, irelend. hollanda'da basılmıştır, 1970
 mandaville, jon e., "onaltıncı ve on yedinci yüzyıllarda osmanlı el-hasā eyaleti", journal of the american oriental society, cilt. 90, no. 3. (temmuz. - eylül, 1970), s. 486–513 
 meglio, r. di. "banū ḵh̲ālid." i̇slam ansiklopedisi. düzenleyen: p. bearman, th. bianquis, ce bosworth, e. van donzel ve wp heinrichs. brill, 2007. brill çevrimiçi. 1 aralık 2007  
 nakash, yitzhak,  ] reaching for power: the shi'a in the modern arab world, princeton university press, 2006, çevrimiçi alıntı  , 5 aralık 2007'de alındı
 oppenheim, max freiherr von, braunlich, erich ve caskill, werner, die beduinen, 4 cilt, otto harrassowitz wiesbaden 1952 (almanca) ile
 szombathy, zoltan, genealogy in medieval muslim societies, studia islamica, no. 95. (2002), s. 5–35 
 al-rasheed, madawi, a history of saudi arabia, cambridge university press, 2002 (googlebooks   aracılığıyla)
 rentz, george, "oppenheim'ın 'die beduinen' üzerine notlar", oriens, cilt. 10, no. 1. (31 temmuz 1957), s. 77–89 
 al-wuhaby, abd al-kerim al- munif, banu khalid wa 'alaqatuhum bi najd ("banu khalid ve nejd ile i̇lişkileri"), dar thaqif lil-nashr wa-al-ta'lif, 1989 (arapça)

 عبدالكريم الوهيبي ، "بنو خالد وعلاقتهم بنجد" ، دار ثقيف للنشر والتأليف ، 1989

osmanlı döneminde suudi arabistan
arap kavimleri
osmanlı arapları