Çerkes Amerikalılar

çerkes amerikalılar (; ) amerika birleşik devletlerinde yaşayan çerkeslerdir. çoğunlukla new york, california ve new jersey'de bulunurlar ve sayıları 9.000 ila 25.000 civarındadır. abd çerkeslerinin üst otoritesi olan çerkes yardımlaşma derneği () new jersey'de bulunmaktadır. kanada'da da bir çerkes topluluğu vardır ve kanada çerkes dernekleri de bu derneğe bağlıdır.

çerkes amerikalılar dünyadaki diğer çerkes toplumları ile bağlantı içindedir. amerika çerkes toplumu 2023 kahramanmaraş depremleri sonucunda türkiye'ye yardım göndermek için seferber olmuştur.

tarih 
"çerkes amerikalılar" terimi, amerika birleşik devletleri'ne gelen etnik çerkes göçmenleri ve onların amerika doğumlu torunlarını içerir. amerika birleşik devletleri'ndeki çerkeslerin hepsinin ortak kökeni çerkesya'ya uzanır. ancak, farklı bölgelerden kaynaklanan farklı göç dalgaları olmuştur. amerika birleşik devletleri'nde türkiye çerkeslerinden, ürdün çerkeslerinden ve suriye çerkeslerinden gelen çerkesler vardır.

osmanlı çerkesleri'nin abd'ye gelişi 
1864'te rus-çerkes savaşı sona ermeden önce, çerkes soykırımından sağ kurtulan nüfusa karşı toplu bir tehcir başlatıldı. rus hükûmetinin kendi arşiv rakamlarını dikkate alan hesaplamalar da dahil olmak üzere, bu süreçte çerkes ulusunun %95-97sinin yok olduğu tahmin edilmektedir. yerinden edilen insanlar genellikle osmanlı i̇mparatorluğu'na yerleşti.

1820 ile 1920 yılları arasında amerika birleşik devletleri'ne önemli osmanlı göç dalgaları başlamıştı. osmanlı i̇mparatorluğu'ndan amerika birleşik devletleri'ne yaklaşık 300.000 kişi göç etti. bu göçmenler hristiyan bir ülkeye kabul edilmeyeceklerinden ve ayrımcılığa uğrayacaklarından korkuyorlardı. bunun sonucunda, ayrımcılık görmemek için i̇slam inançlarını gizlediler (takiyye). bir çok osmanlı müslümanı ayrımcılıktan kaçınmak için kendilerini "ermeni" olarak ilan etmek zorunda kaldı.

"eski göçmenler" 
"eski göçmenler" olarak bilinen çerkesler rus devrimi'nden kısa bir süre sonra anayurtları olan kafkasya'yı terk ettiler.  bir çoğu komünizmden kaçan din adamları veya aristokratlardı. teknelerle novorossiysk'ten yola çıktılar. 1919 yılında i̇stanbul'a geldiler ve yaklaşık iki buçuk yıl kadar orada yaşadılar. türkiye'nin birinci dünya savaşı'ndan sonra i̇tilaf kuvvetleri tarafından işgal edilmesi nedeniyle o dönemde yaşadıkları koşullar oldukça zordu. orada fatima hanım olarak bilinen çerkes bir kadın onlara yardım etti. fatima hanım, üst düzey türk yetkililerle temasa geçmenin bir yolunu buldu ve onları, yaşayacak yeri olmayan mültecilere barınma sağlamaları gerektiğine ikna etti. sonuç olarak türk padişahı, kısa süre sonra "çerkes evi" olarak anılacak olan mobilyasız yazlık evlerinden birini çerkes mültecilere tahsis etti. bu evi ziyaret eden amiral bristol, çerkeslerin haline üzülerek abd hükümeti ile iletişime geçti ve çerkeslerin amerika'ya kabul edilmesini istedi. fatima hanum aceleyle özel bir toplantı düzenledi ve dışişleri bakanlığı'nın tüm çerkes mültecilerin amerika birleşik devletleri'ne kabulünü onayladığını açıkladı. ancak uzun bir tartışmanın ardından çoğunluğu bu teklifi reddetti ve müslüman türkiye'de kalmaya karar verdi. sadece birkaç çerkes ailesi bunu kabul etti ve amerika birleşik devletleri'ne göç etmeye karar verdi. 1 ağustos 1923'de amerika'ya vardılar.

i̇kinci dünya savaşı sonucu gelenler 
sovyet ordusu 17 ocak 1943'te kafkasya'daki alman cephesini kırdığında, bu bölgedeki on altı yaş ve üzeri erkek nüfusun çoğu, almanlarla işbirliği yapmakla suçlanma korkusuyla avrupa'ya kaçtı. i̇kinci dünya savaşı sona yaklaşırken, bu mülteciler mayıs 1945'te i̇talya alplerini geçerek avusturya'ya girdiler ve drau nehri vadisine yerleştiler. stalin, müttefik devletlerden bu mültecileri geri vermesini istedi. çerkesler, abd başkanı roosevelt, i̇ngiltere başbakanı churchill gibi liderlere çağrı mektupları yazıp göndererek durumlarını açıkladılar ve onları sovyetler birliği'ne geri vermemeleri konusunda ısrar ettiler. ancak istekleri dikkate alınmadı ve i̇ngiliz askerleri onları alıp sovyetler birliği'ne iade etmeye geldi. çoğu ele geçirildi, bazıları kaçmayı başarırken bazıları da nehre atlayıp intihar etti. kaçmayı başaranlar mülteci kamplarına giderek nazi baskısından kaçan mülteciler kılığına girdi, bazıları bu yolla amerika'ya geldi. bunlardan ilki 1950 yılında almanya'dan amerika birleşik devletleri'ne göç eden çerkes çifti salamat ve teuchejh bayramoğlu'ydu. blanaghaptsa onların gerçek soyadıydı ve "bairamoğlu" savaş sonrası yıllarda avrupa'da kullandıkları bir sahte isimdi.

çerkes yardımlaşma derneği 
çerkes yardımlaşma derneği, amerikalı çerkesler tarafından "amerika'daki çerkeslerin refahıyla ilgili tüm konuları incelemek, geliştirmek ve çerkes mirasını korumak için çerkesler arasında nerede olurlarsa olsunlar işbirliği bağlarını güçlendirmek" için 19 haziran 1952'de kuruldu.

orta doğulu çerkeslerin abd'ye gelişi 
orta doğu çerkes diasporasından abd'ye gelen ilk çerkes 1917 yılında gelen ürdünlü omar kaşoga ve ailesi idi. 1951'de türkiyeli mustafa kazuk ve ailesi geldi. daha sonra suriye, suudi arabistan gibi başka ülkelerden de göçler başladı. orta doğu halkları, ekonomik başarıya dayalı amerikan rüyasını sürdürmek için motive olmuşlardı. bunun sonucunda abd'ye gelen çerkesler de oldu. abd'deki ürdünlü ve suriyeli çerkes toplulukları, 1967'deki altı gün savaşı'ndan sonra daha da büyüdü.

önemli kişiler 

 mehmet öz – televizyon kişiliği, kardiyotorasik cerrah, columbia üniversitesi profesörü ve yazar.
 caner dagli - i̇slam alimi.
 daphne öz – new york times en çok satan beslenme yazarı, şef ve emmy ödüllü televizyon sunucusu.
 nadine jolie courtney - yaşam tarzı yazarı, romancı ve eski medya kişiliği.
 emanne beasha - şarkıcı. arabs got talent programının beşinci sezonunun galibi ve america's got talent un on dördüncü sezonunu 9. sırada tamamladı.
 derya arbaş – oyuncu.

kaynakça

alıntı yapılan eserler 

 
 .
 
 

amerika birleşik devletleri'nde göçmenlik
amerika birleşik devletleri'ndeki etnik gruplar
çerkes diasporası
çerkesler