Alman Katolik Birliği

alman katolik birliği(latince; liga catholica, almanca:katholische liga), 10 temmuz 1609'da kutsal roma i̇mparatorluğu'nun katolik devletlerinin oluşturduğu bir koalisyon. daha sonra "katolik dininin savunulması ve i̇mparatorluk içinde barış için" askeri bir ittifak olarak sonuçlandırıldı.

ligin kuruluşuna rağmen, protestan birliği'nin kuruluşunda olduğu gibi, protestan reformcular ile katolik kilisesi'nin taraftarları arasında uzun süredir devam eden gerilimi daha da şiddetlendirdi ve daha sonra giderek daha sık görülen sivil itaatsizlik, baskı ve misilleme olaylarıyla daha da kötüleşmeye başladı. bu, kabaca on yıl sonra, 23 mayıs 1618'de prag'ın i̇kinci defenestrasyonu olarak bilinen isyan ve hesaplı hakaret eylemiyle otuz yıl savaşı'nın ilk aşamasını ateşleyecekti.

arka plan

augsburg barışı 

1555'te, speyer diyeti'nin sonucunu teyit eden ve kutsal roma i̇mparatorluğu'ndaki katolikler ile lutherciler arasındaki şiddeti sona erdiren augsburg barışı imzalandı.

anlaşmanın maddeleri,

 i̇mparatorluğun prensleri isteklerine göre katolikliği veya lutheranizm'i seçebilirdi
 ülkesine zıt dinde yaşayanlar kendi dininde kalabilecekti
 lutherciler katoliklerden aldığı toprakları elinde tutacaktı.

barış, düşmanlıklara geçici olarak son vermesine rağmen, dini çatışmanın altında yatan temel çözümsüz kaldı. her iki taraf da bunu kendi kolaylıklarına göre yorumladılar, özellikle lutherciler bunu yalnızca anlık bir anlaşma olarak değerlendirdiler. ayrıca kalvinizm, kutsal roma i̇mparatorluğu boyunca hızla yayıldı ve bölgeye üçüncü bir büyük hristiyan dünya görüşü ekledi, ancak katoliklik ve lutheranizm izin verilen tek inanç olduğundan, konumu hiçbir şekilde augsburg terimleriyle desteklenmiyordu.

protestan birliğinin kuruluşu 
aynı yıl, 1607'de, augsburg diyetinde toplanan reichstag'ın katolik çoğunluğu, 1555 augsburg barışının yenilenmesinin, 1552'den beri tahsis edilen tüm kilise topraklarının restorasyonuna bağlı olması gerektiğine karar verdi. protestan prensler, lideri palatine seçmeni wittelsbach'tan iv. frederick olan protestan birliği ni 14 mayıs 1608'de askeri bir ittifak olarak kurdular.

katolik birliği'nin kuruluşu 
maximilian, bu protestan birliği'nin muadili olarak bir katolik devletler birliği oluşturmak için 1608'in başlarında diğer katolik prenslerle müzakerelere başladı. 5 temmuz 1608'de ruhani seçmenler, maximilian tarafından önerilen konfederasyon lehine bir eğilim gösterdiler. hatta kurulacak konfederasyon askeri kuvvetlerinin büyüklüğü konusunda görüşler dile getirdiler.

münih diyeti 

temmuz 1609'da augsburg, constance, passau, regensburg ve würzburg prens-piskoposlarının temsilcileri münih'te toplandı . onaylamadığını gösteren salzburg prensi-başpiskoposu davet edilmedi ve eichstädt prensi-piskoposu tereddüt etti. 10 temmuz 1609'da, katılımcı devletler "katolik dininin savunulması ve i̇mparatorluk içinde barış için" bir ittifak imzaladılar. birliğin en önemli düzenlemesi, birbirlerine saldırıların yasaklanmasıydı. bir üye saldırıya uğrarsa, askeri veya alternatif olarak yasal destekle yardım edilmesi gerekiyordu. dük maximilian başkan olacaktı ve augsburg, passau ve würzburg prensi piskoposları onun meclis üyeleri olacaktı. lig dokuz yıl boyunca devam edecekti.

münih diyeti, yeni kurulan lig için önemli bir yapı kurmayı başaramadı. 18 haziran 1609'da mainz, köln ve trier seçmenleri 20.000 kişilik bir ordu önermişti. maximilian'ı ittifakın başkanı yapmayı da düşünmüşlerdi ve 30 ağustos'ta, maximilian'ın i̇mparatorluğun başşansölyesi mainz seçmenini eş başkan olarak kabul etmesi koşuluyla, münih anlaşmasına katıldıklarını açıkladılar.

würzburg'da buluşma 
bir yapı oluşturmak için üyeler birkaç görüşme gerçekleştirdi. 10 şubat 1610'da, avusturya ve salzburg dışındaki tüm önemli katolik devletlerin temsilcileri - ve çok sayıda küçük olanlar- birliğin organizasyonu, finansmanı ve silahlandırılmasına karar vermek için würzburg'da bir araya geldi. bu, katolik birliği'nin gerçek başlangıcıydı. maximilian tarafından bilgilendirilen papa, kutsal roma i̇mparatoru ve i̇spanya kralı, girişime olumlu yaklaştılar.

ligin temel sorunu, üyelerinin hazır olmamasıydı. nisan 1610'da tüm üyelerinin katkı payları henüz ödenmemişti; maximilian istifa etmekle tehdit etti. bunu yapmasını önlemek için, bir sübvansiyon verilmesini avusturya'nın lig'e kaydolmasına bağlı hale getiren i̇spanya, bu koşuldan feragat etti ve papa daha fazla katkı sözü verdi.

otuz yıl savaşı öncesi yıllar 
birliğin jülich anlaşmazlığı'nda tutumu ve birlik ordusunun alsace'deki savaş benzeri operasyonları, protestan ligi ile katolik birliği arasında bir savaşı kaçınılmaz kılıyor gibiydi.

avusturya habsburglar'ı lige katıldı 

1613 yılında regensburg'da, avusturya habsburgları lig'e katıldı. meclis en az üç savaş yöneticisi atadı: dük maximilian,avusturya arşidüklüğü albert ve maximilian. ligin amacı artık "hıristiyanlığın yasal savunması" ilan edildi.

habsburg monarşisinin üyeliği, lig'i imparator ile bohemya ve aşağı avusturya'daki protestan vasalları arasındaki otuz yıl savaşlarının başlamasına yol açacak mücadelelerin bir parçası haline getirdi. savaşın ilk yarısında imparator, katolik birliği güçlerini i̇mparatorluk ordusunun en önemli parçası olarak kullanırken görecekti.

bavyera protesto için ayrıldı 
dük maximilian, ratisbon'un kararlarını kabul etmeyi reddetti ve hatta avusturya arşidükü  bavyera rehberinde  27 mayıs 1617'de bamberg, eichstädt, würzburg prens-piskoposları ve ellwangen prens-provost ile bavyera dokuz yıl boyunca ayrı bir lig kurdu.

bohem isyanı 

1617'de bohemya kralı olarak taç giymiş olan ii. ferdinand ve katolik valileri, 1618'de prag'ın ikinci kez fethedilmesinde isyan eden protestan çek soyluları tarafından tahttan indirildiler. 28 ağustos'ta alman i̇mparatoru olarak seçilmesinin ardından ferdinand, frankfurt'ta ruhani seçmenlerle görüşerek katolik lig'in desteğini istedi.

katolik birliği yeniden kuruldu 
1618'in sonunda aşağı ve yukarı avusturya'da olduğu gibi bohemya'da da i̇mparatorun konumu giderek kritik hale geldi. yardım arayan i̇mparator, ligi yeniden kurmaya çalıştı. birkaç dini prens toplantılarında ligi orijinal temelinde yeniden inşa etmeye karar verdi. i̇ki gruptan oluşacaktı: mainz başkanlığındaki ren bölgesi ve bavyera başkanlığındaki oberland bölgesi; hazine ve askeri komutanlık ayrı kabul edilecekti. maximilian, yalnızca ren bölgesinde görünmesi gerektiğinde birliklerin tamamına liderlik edebiliyordu. 31 mayıs'ta, her iki grup da kuruldu ve altı yıl boyunca karşılıklı yardım sağlamaya karar verildi.

münih anlaşması 
münih antlaşması, 8 ekim 1619'da i̇mparator ii. ferdinand ile bavyera dükü maximilian arasında imzalandı. i̇spanyol büyükelçisi oñate, ferdinand'ı maximilian'a pfalzının herhangi bir bölümünü ve v. frederick'in seçim koltuğunu vermesi için ikna etti. ayrıca oñate, bohemyalı isyancılarla başa çıkmada ferdinand'a i̇spanyol desteğini garanti ederek görevlerini aştı. antlaşmanın şartlarına göre, katolik birliği lideri maximilian, bavyera kuvvetlerini i̇mparator ii. ferdinand'ın kullanımına sundu.

protestan birliği'nin gerilemesi ve sonu 
3 temmuz 1620'de protestan birliği'nin 10.000 kişilik ordusuyla karşı karşıya gelen 30.000 kişilik katolik lig ordusunun üstünlüğüyle karşı karşıya kalan protestan birliği, ulm antlaşması ile avusturya ve bohemya'daki savaş sırasında her iki taraf arasındaki tüm düşmanlıkları durdurmayı kabul ettiler.

otuz yıl savaşları'nda birlik

bohem seferi 

8 kasım 1620'de prag'ın kuzeyinde, düşman kuvvetlerinin yarısının öldürüldüğü veya esir alındığı ve katoliklerin yalnızca 700 adam kaybettiği beyaz dağ savaşı'nı kazandı . i̇mparator, bohemya'nın kontrolünü yeniden ele geçirdi ve lig'in otuz yıl savaşları sırasındaki faaliyetinin ilk aşaması sona erdi.

pfalz seferleri

1622 seferi 
1622 baharında general tilly, lig ordusunu palatinete'yi işgal etmek için harekete geçirdi . 27 nisan 1622'de mingolsheim muharebesi'nde general mansfeld'in birlikleri tarafından yenildiler. doğuya doğru geri çekilirken onlara general córdoba komutasındaki bir i̇spanyol ordusu katıldı . baden uçbeyi georg friedrich komutasındaki başka bir protestan ordusu 6 mayıs'ta saldırdığında, tilly'nin katolik lig kuvveti, düşmanı dağıtarak wimpfen savaşı'nı kazandı. 20 haziran'daki höchst muharebesi, 1622 için kesin zafer olduğunu kanıtladı.

bu savaştan sonra, hâlâ palatinete'den v. frederick için savaşan protestan güçleri ren nehri üzerinden çekildi ve katolik birliği ordusuna hareket özgürlüğü verdi. sonuç olarak tilly, 19 eylül'de on bir haftalık bir kuşatmanın ardından frederick'in ana şehri olan heidelberg şehrini ele geçirdi. mannheim, on günlük bir kuşatmanın ardından 2 kasım'da onu izledi.

bu, savaşın sonu anlamına gelebilirdi. hâlâ kuşatılmakta olan frankenthal kalesi dışında palatinate, kont frederick hollanda sürgünündeyken katolik lig güçleri tarafından işgal edildi.

stadtlon seferi 
1623'te frederick, brunswick'li christian'a savaşa devam etmesi için başka bir ordu kurmasını sağladı. ancak christian, kısa kampanyasında çok az başarı buldu ve hiçbir müttefik bulamadı. tilly, lig ordusuyla yaklaştığında, protestanlar hollanda sınırına gitti. tilly, 6 ağustos'ta stadtlohnsavaşı'nda başka bir protestan ordusunu yok etti.

danimarka savaşı 
ligin ordusu 26-27 ağustos 1626'da lutter muharebesi'nde danimarkalılarla savaştı ve onları mağlup ederek kaçan danimarka ordusunun yarısından fazlasını yok etti. wallenstein'ın bu ve diğer zaferleri nedeniyle danimarka, lübeck antlaşması'nda barış istemek zorunda kaldı.

i̇ade fermanı 
katolik prensler ve onların katolik birliği ordusu tarafından desteklenen imparator, şimdi kuzey almanya'nın birçok bölgesinde protestanlığı yasadışı ilan etmek için harekete geçti.

mart 1629'da imparator ii. ferdinand, i̇ade fermanı'nı kabul etti. özellikle 1555 augsburg barışı'nın, o zamandan beri on yıllarda "yasal" katolik inancından ve yönetiminden sapan dini bölgelerdeki durumunu eski haline getirmeyi amaçlıyordu.

bremen ve magdeburg iade edilecek bölgelerin en büyük örnekleriydi. katolik birliği ordusunun bu yeni yasayı uygulamak için gönderileceğinden korkan protestan yetkililer, onları koruyacak müttefikler için tekrar yurtdışında müttefik aramaya başladılar.

i̇sveç savaşı

magdeburg'un yağmalanması 
i̇sveç kralı gustavus adolphus ordusunu pomeranya'ya çıkararak kuzey almanya liderleriyle ittifaklar kurmaya çalışırken, katolik birliği ordusu 20 mart 1631'den itibaren magdeburg şehrini iki ay süreyle kuşattı. 20 mayıs'ta 40.000 kişi magdeburg'a başarıyla saldırdı. yangınlar şehrin çoğunu yok ederken, şehrin 30.000 sakininden 25.000'inin öldüğü bir halk katliamı yaşandı.

katolik birliği yenilgiye uğradı 
1630'da ii.ferdinand, generalissimus wallenstein'ı görevden aldı . artık katolik birliği, tüm katolik silahlı kuvvetlerin kontrolündeydi.

birinci breitenfeld savaşı'nda general tilly liderliğindeki katolik birliği, i̇sveç kuvvetleri tarafından yenildi. bir yıl sonra (1632), yağmur savaşı'nda tekrar karşılaştılar ve bu sefer general tilly öldürüldü. üstünlük artık katolik liginden katolik ligi'nin topraklarına saldırıp ele geçirebilen veya yok edebilen i̇sveç ve müttefiklerine geçmişti. en güçlü üye devlet olan bavyera'nın başkenti münih bile fethedildi.

önem kaybı ve bitiş 
bundan sonra, alman katolik birliği daha sonraki olaylarda önemli bir rol oynamadı.

30 mayıs 1635 tarihli prag barışı, kutsal roma i̇mparatoru ii. ferdinand ile i̇mparatorluğun protestan devletlerinin çoğu arasında bir antlaşmaydı. otuz yıl savaşlarının iç savaş yönünü etkili bir şekilde sona erdirdi. 1629 tarihli i̇ade fermanı, 1555 augsburg barışı'nın şartlarının yeniden tesis edilmesiyle fiilen yürürlükten kaldırıldı .

en önemli düzenlemelerden biri, i̇mparatorluğun devletleri arasında resmi ittifakların yasaklanmasıydı. çeşitli devletlerin orduları, bir bütün olarak i̇mparatorluğun ordusu olarak i̇mparatorunkilerle birleştirilecekti. bu maddenin sonucu, i̇mparatorluğun devletleri arasında artık yasaklanmış bir ittifak olan katolik birliği'nin sonu oldu.

kaynakça 

otuz yıl savaşı
almanya siyasi tarihi
1609'da kurulan oluşumlar