mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Laçın Uluslararası Havalimanı

laçın uluslararası havalimanı (azerice: laçın beynəlxalq hava limanı) azerbaycan'daki laçın rayonuna bağlı korçu köyünde yapımı devam eden havalimanıdır. laçın ve kelbecer rayonlarının işgalden kurtarılmasından sonra bölgeye hizmet edecek bir havalimanının kurulması ya laçın ya da kelbecer rayonunda yapılması kararlaştırıldı. yapılan etüt çalışmaları neticesinde havalşmanı için en uygun arazinin laçın rayonuna bağlı qorçu köyünde olduğu saptandı. 17 ağustos 2021'de i̇lham aliyev tarafından havalimanının temeli atıldı. 
i̇kinci dağlık karabağ savaşı sonrasında işgalden kurtarılan bölgelerde yapılan füzuli uluslararası havalimanı ve  zengilan uluslararası havalimanı'dan sonra üçüncü havalimanı olacak.

havalimanının 2024 yılında yapımının tamamlanması planlanmaktadır. saatte 200 yolcuya hizmet vermesi planlanan havalimanı, tamamlandığında azerbaycan'ın en yüksek rakımdaki havalimanı olacaktır. havalimanı hem laçın hem de kelbecer rayonuna hizmet edecektir.

ayrıca bakınız 
 füzuli uluslararası havalimanı
 zengilan uluslararası havalimanı

kaynakça

dış bağlantılar 
  

laçın rayonu
azerbaycan'daki havalimanları
Marcia K. Johnson

marcia k. johnson (1943 doğumlu) yale üniversitesi'nde psikoloji alanında fahri profesördür. 1943'te alameda, california'da doğdu, oakland ve ventura'daki devlet okullarına gitti. hem 1965'te lisans hem de 1971 yılında doktora derecesini aldığı california berkeley üniversitesi'ne girdi. 1970 yılından 1985 yılına kadar çalıştığı stony brook'taki new york eyalet üniversitesi'nde kadro almak için long island, new york'a taşındı. daha sonra princeton üniversitesi'nde bir pozisyonu kabul etti ve 1985-2000 yılları arasında burada görev yaptı. johnson şu anda 2000'den beri yale üniversitesi'nde psikoloji alanında sterling profesörüdür.

johnson; american psychological association seçkin bilimsel katkı ödülü, amerikan psikoloji derneği william james fellow ödülü ve guggenheim bursu kazanmıştır. 2014 yılında ulusal bilimler akademisi'ne seçildi.

johnson, yale'deki bellek ve biliş laboratuvarı'nın (memlab) yöneticisidir.

kaynakça 

21. yüzyılda amerikalı kadınlar
yaşayan insanlar
1943 doğumlular
kaliforniya üniversitesi, berkeley'de öğrenim görenler
yale üniversitesi öğretim üyeleri
amerikalı psikologlar
Posttravmatik amnezi

travma sonrası amnezi veya posttravmatik amnezi (pta), travmatik beyin hasarının hemen ardından meydana gelen, yaralı kişinin oryantasyonunu kaybettiği ve yaralanmadan sonra meydana gelen olayları hatırlayamadığı bir kafa karışıklığı durumudur. kişi adını, nerede olduğunu ve saatin kaç olduğunu söyleyemeyebilir. sürekli bellek geri döndüğünde bu tip amnezinin çözüldüğü kabul edilir. posttravmatik amnezi sürerken yeni olaylar bellekte saklanamaz. hafif kafa travması olan hastaların yaklaşık üçte birinin hastanın yalnızca bazı olayları hatırlayabildiği "hafıza adaları"na sahip olduğu bildirilmektedir. pta sırasında hastanın bilinci "bulutlanır". posttravmatik amnezi tipik hafıza kaybına ek olarak kafa karışıklığını da içerdiğinden, "travma sonrası kafa karışıklığı durumu" terimi bir alternatif olarak önerilmiştir.

i̇ki tür amnezi vardır: retrograd amnezi (yaralanmadan kısa bir süre önce oluşan anıların kaybı) ve anterograd amnezi (yaralanma gerçekleştikten sonra yeni anılar yaratma sorunları). posttravmatik amnezi yalnızca anterograd formlarda veya hem retrograd hem de anterograd formlarda görülebilir.

retrograd amnezili bireyler daha sonra hafızalarını kısmen geri kazanabilirler ancak anterograd amnezi ile anılar düzgün kodlanmadıkları için geri kazanılmazlar.

"travma sonrası amnezi" terimi ilk olarak 1940'ta symonds tarafından bir makalede yaralanma ile hastanın bilinçsiz olduğu herhangi bir zaman da dahil olmak üzere tam ve sürekli hafızanın geri dönüşü arasındaki zamanı belirtmek için kullanıldı.

kaynakça 

nörotravma
belirtiler
amnezi
kb1 bakım: birden fazla ad: yazar listesi
Ishikawa Goemon

ishikawa goemon (; 24 ağustos 1558-8 ekim 1594), altın ve diğer değerli eşyaları çalıp fakirlere dağıtan efsanevi bir japon kanun kaçağı ve halk kahramanıydı. efsanesi, çağdaş japon popüler kültüründe yaşamakta ve genellikle ona fazlasıyla abartılı ninja becerileri kazandırmaktadır.

goemon ve oğlu, sengoku dönemi savaş ağası toyotomi hideyoshi'ye yapılan başarısız suikast girişiminden sonra halk arasında canlı canlı haşlanarak idam edildiler.

kaynakça

dış bağlantılar 

 goemon ishikawa (character)  at the internet movie database
  (mangas tv) 

1558 doğumlular
kyoto doğumlular
1594 yılında ölenler
japon suikastçılar
i̇dam edilmiş japonlar
ninjalar
japonya'da folklor
hırsızlar
halk kahramanları
başarısız olmuş suikastçılar
Şehzade Mahmud Celaleddin

şehzade mahmud celaleddin efendi (14 kasım 1862 - 1 eylül 1888), sultan abdülaziz ve eşi edadil kadın'ın oğlu olan osmanlı şehzadesidir.

celaleddin, 14 kasım 1862'de  dolmabahçe sarayı'nda doğdu.  babası ii. mahmud ve pertevniyal sultan'ın oğlu olan abdülaziz, annesi edadil kadın'dır.    emine sultan adında kendisinden dört yaş küçük olan ve bebekken ölen bir kız kardeşi vardı. ailesini bir araya getiren adile sultan'ın en sevdiği yeğeniydi.

donanma kariyeri 
1863 yılında genç yaşta donanmaya kaydoldu.  çavuş rütbesi verilerek mahmudiye hükümdarlık kalyonlarının üç ambarlı birinci tümenine tayin edildi. 1870 yılında teğmen rütbesine terfi etti. ağustos 1872'de kendisine bahriye nezareti karargahında da bir oda tahsis edilmiş  ve kendisine gümüş kaplama bir kılıç hediye edilmiştir.  eylül 1872'de i̇zmit'i ziyaret etti.  şubat 1872'de  veya mart 1873'te yüzbaşılığa terfi etti. 9 temmuz 1873'te tümamiralliğe terfi etti. 23 aralık 1874'te koramiralliğe terfi etti.

kişisel hayat 
tek eşi neylan ahu hanım'dı.  eşi soylu marshania ailesinden bir abhazlıydı. çocukları yoktu. 

feriye sarayı'nda kendisine daire tahsis edilmişti. ayrıca "bahçe köşkü" olarak bilinen bir konağa sahipti.  piyano ve flüt çalıyordu. 

celaleddin 1 eylül 1888'de feriye sarayı'nda    vefat etti ve i̇stanbul yeni camii'ye defnedildi.

nişanları 

 hanedan-ı âli osman nişanı, mücevherli, 1872 
 mecidiye nişanı, mücevherli

kaynakça 

1888 yılında ölenler
1862 doğumlular
Mekanik dalga

mekanik dalga, fiziksel anlamda maddenin salınımı sebebiyle oluşan enerjiyi bir ortam aracılığı ile mekanik olarak aktarma olayıdır. dalgalar uzun mesafeler boyunca hareket edebilmesine rağmen iletim ortamına göre hareketleri sınırlı kalmaktadır. bu nedenle, salınan madde başlangıçtaki denge konumundan uzaklaşmaz. mekanik dalgalar, elastik ve eylemsizlik şartlarında üretilebilir. yani, maddelerin esnek ve hareket durumlarını koruma eğiliminde olduğu ortamlar mekanik dalga üretimi için gereklidir. üç tür mekanik dalga vardır. bunlar, enine dalgalar, boyuna dalgalar ve yüzey dalgalarıdır. mekanik dalgaların en yaygın örnekleri ise su dalgaları, ses dalgaları ve sismik (sismoloji) dalgalardır.

tüm dalgalarda olduğu gibi, mekanik dalgalar da enerji taşır. bu enerji dalga ile aynı yönde yayılır. bir dalga oluşması için başlangıç ​​enerjisine ihtiyaç bulunur. bu ilk enerji verildiğinde, dalga, tüm enerjisi aktarılana kadar ortamda ilerlemesine devam eder. elektromanyetik radyasyon (dalga) da bu kategoride sınıflandırılırlar, ancak onlar yayılmak için hiçbir ortama ihtiyaç duymazlar. yüklü parçacıkların elektromanyetik alanlarının periyodik titreşimlerinden meydana gelirler. bu şekilde boşlukta ilerleyebilirler.

enine dalgalar 
enine dalga, ortam parçacıklarının dalganın hareket yönüne dik titreştiği dalga şeklidir. havuzda oluşabilecek hafif dalgalanma ve ipteki dalgalanma enine dalgaların somutlaşmış örnekleridir.

boyuna dalgalar 
boyuna dalga, ortam parçacıklarının dalganın hareket yönüne paralel titreştiği dalga şeklidir. ses dalgası boyna dalgaya örnek olarak verilebilir.

yüzey dalgalar 

yüzey dalgası’na verilebilecek en iyi örnek depremlerde oluşan dalgalardır. bu dalgaların yayılabilmesi için cisim dalgalarının tersine sınırlı bir ortam gereklidir. yer kürenin kabuğu bu dalgaların oluşmasında sınırlı (yarı-sonsuz) ortamı oluşturur. deprem ya da patlatma gibi yüzeye yakın herhangi bir sismik kaynak tarafından sismik enerjinin bir kısmı yüzeye yakın bu yarı sonsuz ortam içerisinde hapsolur ve bu ortam içinde yayılırlar. yüzey dalgalarını iki kategoriye ayrılabilir. bunlardan ilki rayleigh diğeri love dalgalarıdır.

kaynakça 

dalgalar
Haciye Nevfidan Kadın

hacıye pertevpiyale nevfidan kadın (4 ocak 1793 - 27 aralık 1855), osmanlı i̇mparatorluğu sultanı ii. mahmud'un eşiydi. 

sultan mahmud'un vefatından sonra hacca gitmek için abdülmecid'den izin istedi. bitirdikten sonra 1842'de i̇stanbul'a dönerek "hacıye" adını aldı.

1845'te adile, mehmet ali paşa ile evlendi. düğünden sonra adile, fındıklı'da kendisine tahsis edilen neşatabad sarayı'na yerleşti. 

nevfidan kadın, 27 aralık 1855'te beylerbeyi, nafizpaşa sarayı'nda  öldü ve eşi sultan mahmud'un türbesine defnedildi.  

nevfidan kadın'ın sultan mahmud'dan bir oğlu ve dört kızı vardı:

 fatma sultan (4 şubat 1809 - 5 ağustos 1809)
 fatma sultan (30 nisan 1810 - 7 mayıs 1825)
 emine sultan (12 haziran 1813 - temmuz 1814)
 şehzade osman (12 haziran 1813 - 10 nisan 1814)
 emine sultan (7 ocak 1815 - 24 eylül 1816)

kaynakça

kaynaklar 

 
 
 

1793 doğumlular
1855 yılında ölenler
Bastırılmış hafıza

bastırılmış hafıza, özellikle bireyleri haksız ve yanlış bir şekilde suçlamak için kullanıldığı ve önemli zararlara yol açtığı yasal bağlamlarda tartışmalı bir kavramdır. amerikan psikoloji derneği çalışma grubu, "çocukken cinsel istismara uğrayan çoğu insan, başlarına gelenlerin tamamını veya bir kısmını hatırlarken, uzun süredir geçmiş istismar anılarının unutulmasının mümkün olduğunu belirtmiştir. sigmund freud, daha sonra teorisini revize etse de, başlangıçta çocukluk cinsel travması anılarının sıklıkla bastırıldığını (hayatta daha sonra hatırlanamayacağını) ancak bu travmaların bilinçsizce davranışları ve duygusal tepkileri etkilediğini savunmuştur.

meslekten olmayan kişiler ve klinik psikologlar arasında bastırılmış hatıralar fenomenine olan yaygın inanca rağmen, hafıza psikolojisini inceleyen araştırmacıların çoğu, bastırmanın hiç meydana gelmediği konusunda tartışmaktadır. bazı psikologlar bastırılmış anıların psikoterapi yoluyla kurtarılabileceğine inanırken (olaydan yıllar hatta on yıllar sonra, bastırılmış anı belirli bir koku, tat ya da kayıp bellekle ilgili başka bir tanımlayıcı tarafından tetiklendiğinde, kendiliğinden geri kazanılabilir), bellek psikolojisi uzmanları, psikoterapinin gerçek bir bastırılmış belleğin kurtarılmasını sağlamaktan ziyade sahte anıların yaratılmasına katkıda bulunma olasılığının daha yüksek olduğunu savunmaktadırlar.

kısmen bastırılmış ve geri kazanılmış anılar kavramlarını çevreleyen yoğun tartışmalar nedeniyle, birçok klinik psikolog bu terimleri kullanmayı bırakmış ve bunun yerine, travmatik olaylar için anıların erişilemez hale geldiği süreçlere atıfta bulunmak için dissosiyatif amnezi terimini benimsemişlerdir.  bu amnezi lokalize (bir olay veya zaman dilimi), seçici (bir olayın belirli bir yönü) veya genelleştirilmiş (kimlik ve yaşam öyküsü) olabilir. ancak terminolojideki değişiklik bellek alanındaki uzmanlara göre fenomene olan inancı daha az sorunlu hale getirmedi. richard mcnally'a göre: "travmatik olayların bastırılabileceği ve daha sonra geri kazanılabileceği fikri, folklorun psikoloji ve psikiyatriye bulaşan en zararlı parçasıdır. lobotomi döneminden bu yana akıl sağlığı alanının başına gelen en kötü felaket olan 'kurtarılmış hafıza terapisi' için teorik bir temel sağlamıştır."

kaynakça

dış bağlantılar 

 
 provides help for retrieving repressed memories 

psikanaliz terimleri
bellek bozuklukları
Utagawa Kunisada

utagawa kunisada (; 1786-12 ocak 1865) veya , edo döneminde yaşamış japon ukiyo-e sanatçısıydı. 19. yüzyıl japonya'sında ukiyo-e tahta baskıların en popüler, üretken ve ticari olarak başarılı tasarımcısı olarak kabul edilir. kendi zamanında, itibarı çağdaşları hokusai, hiroshige ve kuniyoshi'ninkinden çok daha fazlaydı.

ek okuma 
 sebastian izzard, kunisada's world (japan society, new york, 1993)
 lars berglund, recapturing utagawa kunisada: 24 prints from the anders rikardson collection (p. 59ff, vol 25, issue 1, january–february 1995, arts of asia, hong kong)
 jan van doesburg, what about kunisada? (huys den esch, dodewaard, 1990)
 shigeru shindo, (translated yoko moizumi, e. m. carmichael), kunisada: the kabuki actor portraits (graphic-sha, tokyo, 1993)
 ellis tinios, mirror of the stage: the actor prints of kunisada (university gallery, leeds, 1996)
 willibald netto, kunisada (1786–1865) ausstellung im kupferstich-kabinett des wallraf-richartz-museums [katalog]" (wallraf-richartz-museums, köln, 1966)
 robert schaap, (introduction by sebastian izzard), kunisada: imaging drama and beauty, 2016

dış bağlantılar 

 the utagawa kunisada project 
 kunisada 

1786 doğumlular
tokyo doğumlu sanatçılar
1865 yılında ölenler
japon portre ressamları
ukiyo-e sanatçıları
19. yüzyıl sanatçıları
Fatıma Şebisefa Kadın

fatıma şebisefa kadın (1766  – 1805) osmanlı i̇mparatorluğu sultanı i. abdülhamid'in eşiydi.

fatma şebsefa kadın, abdülhamid'in haremine girdi ve "altıncı kadın" unvanı verildi. şebsafa, şebisafa veya şebisafa kadın olarak da anılırdı. 20 eylül 1782'de ilk çocuğu olan oğlu şehzade sultan mehmed nusret'i dünyaya getirdi. mehmed 23 ekim 1785'te üç yaşında öldü. i̇ki yıl sonra 11 ekim 1784'te ikinci çocuğu kızı alemşah sultan'ı dünyaya getirdi. alemşah bir yaşında öldü. üç yıl sonra 4 şubat 1788'de üçüncü çocuğu, kızı emine sultan'ı doğurdu. 1788'de şebsefa dördüncü çocuğuna hamile kaldı. 16 mart 1789'da hibetullah sultan adında bir kızı dünyaya geldi. bir ay sonra abdülhamid'in ölümünden sonra dul kaldı ve ardından eski saray'a yerleşti. şebsefa kadın 1805 yılında öldü ve i̇stanbul zeyrek'te bulunan kendi camisine defnedildi.

kaynakça

kaynaklar 
 
 
 

1805 yılında ölenler
1766 doğumlular
Adilşah Kadın

ayşe adilşah kadın (1748-19 aralık 1803) osmanlı padişahı iii mustafa'nın eşidir.

çerkes asıllı adilşah, iii. mustafa'nın eşiydi. ona 'üçüncü kadın' unvanı verildi.  13 ocak 1766'da topkapı sarayı'nda ilk çocuğu kızı beyhan sultan'ı dünyaya getirdi.   i̇ki yıl sonra, 14 haziran 1768'de ikinci çocuğu kızı hatice sultan'ı topkapı sarayı'nda dünyaya getirdi.   mustafa'nın 1774'te ölümünden sonra, o ve kızları eski saray'a yerleşti.  i̇zole ortam nedeniyle, her iki kızında da depresyon, anksiyete belirtileri ortaya çıktı.

ölümünden sonra kızı beyhan sultan, annesinin anısına hatice sultan sarayı'nın karşısına yeşilioğlu sarayı yakınlarında bir okul yaptırdı.  1805 yılında hatice sultan annesinin anısına adilşah kadın camii'ni yaptırmıştır.  

adilşah kadın, 19 aralık 1803'te ramazan ayında öldü ve i̇stanbul laleli camii, iii. mustafa türbesi'ne defnedildi.

kaynakça

kaynaklar 

 
 
 
 

osmanlı çerkesleri
1803 yılında ölenler
18. yüzyılda doğanlar
Hafızanın Yedi Günahı

hafızanın yedi günahı: zihin nasıl unutur ve hatırlar (i̇ngilizce: the seven sins of memory: how the mind forgets and remembers) harvard üniversitesi psikoloji bölümü eski başkanı ve önde gelen bir hafıza araştırmacısı olan daniel schacter'ın kitabıdır.

kitap, "hafızanın yedi günahı"nın yedi ölümcül günaha benzediği ve bu günahları işlemekten kaçınmaya çalışırsa kişinin hatırlama yeteneğini geliştirmeye yardımcı olacağı teorisine dayanmaktadır. schacter, insan hafızasının bu özelliklerinin mutlaka kötü olmadığını ve hafızada faydalı bir amaca hizmet ettiğini de savunmaktadır. örneğin; ısrar, travma sonrası stres sendromu gibi şeylere yol açabilen hafızanın günahlarından biridir ancak ısrar uzun süreli bellek için de gereklidir ve bu nedenle esansiyeldir.

genel bakış 
schacter, "belleğin sorunlarının yedi temel ihlale veya 'günah'a bölünebileceğini" iddia eder. bunlar; geçicilik, yanlış eşleştirme, tıkanma, dalgınlık, telkin edilebilme, ön yargı ve ısrardır. i̇lk üçü ihmal günahları olarak tanımlanır, çünkü sonuç bir fikri, gerçeği veya olayı hatırlayamamaktır. diğer dört günah (dalgınlık, telkin edilebilirlik, önyargı ve ısrar) komisyon günahlarıdır yani bir tür hafıza vardır ancak istenen aslına veya istenen gerçek, olay veya fikirlere ait değildir.

kaynakça

dış bağlantılar 

 apa web sitesinde kitabın açıklaması 
 profesör daniel schacter ile belleğin yedi günahı üzerine  'boşlukları kapatmak: meraklı akıllar i̇çin bir portal' 

bellek ile ilgili eserler
Saliha Sultan (III. Ahmed'in kızı)

saliha sultan (21 mart 1715 - 11 ekim 1778), sultan iii. ahmed ve eşi hatem kadın'ın kızı olan osmanlı prensesidir. bebekken selim adında vefat eden bir ikiz kardeşi vardı. sultan iii.mustafa ve i. abdülhamid'in üvey kız kardeşidir.

saliha sultan 21 mart 1715'te edirne sarayı'nda doğdu.   babası sultan iii. ahmed, annesi ise hatem kadın'dır.

saliha sultan, 11 ekim 1778'de eyüp'teki bahariye sarayı'nda altmış üç yaşında öldü ve i̇stanbul eyüp mezarlığına defnedildi.   ölümünden sonra evleri ve arsaları esma sultan'a verildi.

kaynakça

kaynaklar 

 
 
 
 

1778 yılında ölenler
1715 doğumlular
Kanun kaçağı

kanun kaçağı, asıl ve hukuki anlamıyla, kanunun koruması dışında ilan edilen bir kişidir. modern öncesi toplumlarda, suçluların tüm yasal korumaları geri alınırdı, böylece herkese yasal olarak onlara zulmetme veya öldürme yetkisi verildi. bu nedenle kanun kaçağı, hukuk sistemindeki en ağır cezalardan biriydi. kavram, roma hukukundan homo sacer statüsü olarak bilinir ve orta çağ boyunca varlığını sürdürmüştür.

kanun kaçağının ikincil bir anlamı, yakalamayı caydırmak için kaçırma ve şiddetle yakalanmaktan sistematik olarak kaçınan bir kişidir. bu anlamlar birbiriyle ilişkilidir ve örtüşür, ancak mutlaka aynı değildir. bir yargı alanında kanun koruması dışında olduğu ilan edilen ancak sığınma hakkı alan ve başka bir yargı alanında yerel yasalara açık ve itaatkar bir şekilde yaşayan bir kaçak, ikinci anlamda değil, birinci anlamda kanun kaçağıdır. canlı yakalanırsa resmi olarak yargılanma hakkına sahip olan, ancak yüksek mahkumiyet riski ve yargılanırsa ağır ceza nedeniyle yakalanmaktan kaçınan bir kaçak ikinci anlamda bir kanun kaçağıdır.

ek okuma 

 
 
 
 

suçlular
ceza hukuku
hukuk tarihi
Surimono

surimono (; "basılı şey"), bir japon ahşap baskı türüdür. yeni yıl gibi özel günler için özel olarak yapılırlar. çoğunlukla eğitimli bir okur kitlesi için küçük sayılarda üretilen surimono, ticari baskılardan çok konu ve işleme açısından daha deneysel ve baskı tekniğinde abartılı idi. 1790'lardan 1830'lara kadar en popüler tekniklerden biriydi ve birçok önde gelen sanatçı tarafından yapıldılar. surimono üretmeye başlayan en ünlü tahta sanatçılarından biri, daha sonra nishiki-e'nin tanıtılmasının arkasındaki deha olarak kabul edilen suzuki harunobu'ydu.

kaynakça

ek okuma

dış bağlantılar 

 surimono  on the website of the art, design & architecture museum

ukiyo-e
japonca deyişler
Alışveriş merkezinde kaybolma tekniği

"alışveriş merkezinde kaybolma" tekniği veya deneyi , çocukken bir alışveriş merkezinde kaybolmak gibi hiç yaşanmamış olaylarla ilgili konfabulasyonların, çocuklara yapılan telkinlerle oluşturulabileceğini göstermek için kullanılan bir hafıza yerleştirme tekniğidir. i̇lk olarak elizabeth loftus ve lisans öğrencisi jim coan tarafından insanlara tamamen yanlış anılar yerleştirmenin mümkün olduğu tezini desteklemek için geliştirildi. teknik, bastırılmış hatıraların varlığı ve sahte hafıza sendromu hakkındaki tartışma bağlamında geliştirilmiştir.

çalışma metodolojisi 
coan, alışveriş merkezinde kayıp deneyini ilk olarak bilişsel psikoloji dersi için ekstra kredi ödevi olarak tasarlamıştı. profesör loftus, öğrencilerini deneklere yanlış anılar yerleştiren bir deney tasarlamaya ve yürütmeye davet etmiş, coan; annesini, kız kardeşini ve erkek kardeşini denek olarak kullanmıştı. çocukluk olaylarını anlatan dört kısa öykü verdi ve onlara dört olayın her biri hakkında mümkün olduğunca çok şey hatırlamalarını ve bu ayrıntıları altı gün boyunca yazmalarını söyledi. katılımcıların bilmediği anlatılardan birinin yanlış olduğu; coan'ın erkek kardeşinin 5 yaşlarındayken bir alışveriş merkezinde kaybolduğu, ardından yaşlı bir kişi tarafından kurtarılıp ailesine yeniden kavuşturulduğu öyküsüydü. deney sırasında coan'ın kardeşi farkında olmadan yanlış anlatıya ilişkin birkaç ek ayrıntı icat etti. deneyin sonunda teybe kaydedilmiş bir bilgi alma sırasında anlatılardan birinin yanlış olduğu söylendiğinde bile coan'ın kardeşi hangisinin yanlış olduğunu belirleyememiş ve söylendiğinde inanmadığını ifade etmiştir. coan daha sonra, "tüm deneklerin yanlış hafızayı tanımlayabildiğini" bildirdiği kıdemli tezi için çalışma metodolojisini geliştirdi (s. 16). (coan, ja, (1993, 18 ağustos), sahte anılar yaratmak, kıdemli makale, psikoloji onur programı, washington üniversitesi.)

kaynakça

dış bağlantılar 

 

deneyler
bilişsel eğilimler
bellek
Suzuki Harunobu

suzuki harunobu (; 1725-8 temmuz 1770), edo döneminde yaşamış japon ukiyo-e sanatçısıydı. hayatı hakkında çok şey bilinmesede 1765'te nishiki-e tam renkli baskılar üreten ve eski iki ve üç renkli baskı modlarını geçersiz kılan ilk kişi olan bir yenilikçiydi. harunobu birçok özel teknik kullanmış ve klasik şiirlerden çağdaş güzelliklere kadar çok çeşitli konuları işlemiştir. zamanının birçok sanatçısı gibi harunobu da bir dizi shunga veya erotik eserler yarattı. hayatı boyunca ve kısa bir süre sonra birçok sanatçı onun tarzını taklit etti. shiba kōkan gibi birkaç kişi, büyük ustanın eserini oluşturma yetenekleriyle övündü.

ek okuma 
 forbes, andrew ; henley, david (2012). suzuki harunobu: 100 beauties. chiang mai: cognoscenti books. asin: b00ac2nb8y
 
 kurth, julius. suzuki harunobu. munchen: r. piper & co., 1923. asin: b000k0a7dk
 kondo, ichitaro. suzuki harunobu (kodansha library of japanese art vol. 7). charles e. tuttle (1956).  asin: b0007kfy7c
 lane, richard. (1978).  images from the floating world, the japanese print. oxford: oxford university press. ;  oclc 5246796 
waterhouse, david b. "harunobu". kodansha encyclopedia of japan. (vol. 3); tokyo: kodansha ltd. 1983.sisto pascale

dış bağlantılar 

 catching cicadas  by suzuki harunobu, 1765
 suzuki harunobu and the stylistic evolution of shunga  by honolulu museum of art
 suzuki harunobu and the reconsideration of classical literature  by honolulu museum of art

1725 doğumlular
tokyo doğumlu sanatçılar
1770 yılında ölenler
ukiyo-e sanatçıları
18. yüzyıl sanatçıları
18. yüzyıl japon sanatçıları
1660 Büyük İstanbul Yangını

1660 büyük i̇stanbul yangını'nda konstantinopolis (şimdiki i̇stanbul) şehrinin üçte ikisi yok olmuştur. tarihçi abdi paşa, yangının 280.000 evi yok ettiğini ve yaklaşık kırk dokuz saat boyunca sürdüğünü tahmin ediyor.

şehrin yeniden inşası sırasında osmanlılar, hristiyan ve yahudi ibadethanelerine ilişkin daha önce benzeri görülmemiş politikalar uyguladı. önceki dönemlerde osmanlılar genellikle kilise ve sinagogların yeniden inşasına izin vermişlerdi. ancak bu dönemde izin vermediler.

arka plan 
24 temmuz 1660'ta konstantinopolis'te büyük bir yangın çıktı. şehrin üçte ikisini yok etti. yedi sinagog ve en az 25 kilise yanarak kül oldu. çağdaş kaynaklar binlerce evin alevler içinde kaldığını belirtir. eminönü'nün batısında başlayan yangın, eski ahşap evlerin bulunduğu yoğun nüfuslu mahalleleri yok etti. abdi paşa, ateşin "şehre bir işgal ordusu gibi yürüdüğünü" anlatır. çağdaş kaynaklar, yangında 280.000 evin yıkıldığını ve 40.000 kişinin hayatını kaybettiğini tahmin ediyor.

sonrası 
marc david baer, osmanlı i̇mparatorluğu'ndaki imparatorluk camilerinin osmanlı topraklarının sınırlarını belirlediğini ve siyasi ve hegemonik çıkarları desteklediğini yazmıştır.

yeni valide camii veya yeni cami projesi, iii. mehmed'in annesi safiye sultan'ın osmanlı i̇mparatorluğu'nun valide sultanı olduğu dönemde başlamış, ancak safiye sultan'ın ölümünden sonra proje birkaç on yıl boyunca terk edilmiştir. caminin temel inşaatına ilk olarak i̇stanbul'un eminönü bölgesindeki gayrimüslimlerden alınan arazide başlanmış, ancak gayrimüslimler yakın bölgelere geri dönmeye başlamışlardır. i̇mparatorluk ailesi, 1660 yılında unkapanı ile eminönü arasındaki tüm alanın yangınla yok olmasına ve gayrimüslim nüfusun bir kez daha mülklerinden mahrum kalmasına kadar yeni cami projesini tamamlamakla ilgilenmedi. hükümet şehri yeniden inşa etmeye başladığında kilise ve sinagogların yeniden inşasını yasaklayan bir yasak çıkarıldı.

genç sadrazam köprülü fazıl ahmed, kadizadeli vaiz vani mehmed efendi'yi i̇stanbul'a davet etti. vani'nin tavsiyesi üzerine padişah tütün, kahve ve alkol tüketimini yasakladı ve i̇slam hukukunun katı bir şekilde uygulanmasında ısrar etti. geoffrey parker'a göre sufi mezarlarını yıktı ve sufi liderlerini ya sürgün etti ya da idam etti.

vani mehmed efendi, büyük yangın'da yahudi mallarının orantısız bir şekilde yok edilmesinin ilahi hoşnutsuzluğun bir işareti olduğunu iddia etti. bölgeye geri dönmelerini yasaklayan yasaları destekledi. köprülü fazıl ahmed sinagogların bulunduğu tüm arazilere el koydu ve bunları açık artırmaya çıkardı. gayrimüslimlerin mülkler için teklif vermeleri yasaklandı. turhan sultan, yeni cami'nin inşasını destekledi. cami 1665 yılında açıldı ve ilk vaizi vani mehmed efendi oldu.

bir süre sonra, hristiyanların kiliselerin bulunduğu arazileri geri satın almalarına ve yeniden inşa etmelerine izin verildi. yeniden inşa edilen kiliseler resmi olarak konut binaları olarak listelenmiştir.

kaynakça

kaynaklar 

 
 
 
 
 

i̇stanbul'daki yangınlar
büyük
17. yüzyılda i̇stanbul
Utagawa okulu

utagawa okulu veya utakagawa ekolü (), utagawa toyoharu tarafından kurulan ukiyo-enin ana okullarından biriydi. döneminin en büyük ukiyo-e okuluydu. ana stiller bijin-ga (güzel kadınlar) ve uki-e (perspektif resmi) idi. öğrencisi toyokuni, toyoharu'nun ölümünden sonra yönetimi devraldı ve grubun 19. yüzyılın geri kalanında en ünlü ve güçlü ahşap baskı okulu olmasına yol açtı.

hiroshige, kunisada, kuniyoshi ve yoshitoshi, utagawa öğrencileriydi. okul o kadar başarılı oldu ve iyi tanındı ki, günümüze kadar hayatta kalan tüm ukiyo-e baskılarının yarısından fazlası bu okuldan gelmektedir.

utagawa toyoharu, japon sanatında bir yenilik olan batı tarzı derin bakış açısını benimsedi. yakın takipçileri, utagawa toyohiro ve toyokuni, toyoharu'dan daha cesur, daha duyusal stiller benimsediler ve manzaralarda toyohiro ve kabuki oyuncu baskılarında toyokuni olmak üzere farklı türlerde uzmanlaştılar. daha sonra okuldaki sanatçılar, savaşçı baskılar ve efsanevi parodiler gibi diğer türlerde uzmanlaştı.

kaynakça

dış bağlantılar 

  kuniyoshi project 
 chazen museum of art at the university of wisconsin, madison, has a collection of more than 4,000 japanese prints in its e. b. van vleck collection

ukiyo-e
japonya'daki sanat okulları
Cahil Periler (dizi)

cahil periler, ferzan özpetek tarafından disney+ için oluşturulan ve ilk bölümü 13 nisan 2022 tarihinde yayımlanan dram ve romantik türdeki i̇talyan mini internet dizisidir. dizinin başrollerinde cristiana capotondi, eduardo scarpetta, luca argentero ve serra yılmaz yer almaktadır. dizi, türkiye'de ise 19 ekim 2022 tarihinde yayımlandı.

oyuncu kadrosu ve karakterler 
 cristiana capotondi  - antonia
 eduardo scarpetta - michele
 luca argentero - massimo
 serra yılmaz - serra
 burak deniz - asaf

genel bakış 
</onlyinclude>

kaynakça 

disney+ orijinal dizileri
i̇talyanca internet dizileri
Allon Planı

allon planı () batı şeria'yı i̇srail ile ürdün haşimi krallığı arasında bölmek, i̇srail işgali altındaki golan tepeleri'nde bir dürzi devleti kurmak ve sina yarımadası'nın çoğunu arap kontrolüne geri döndürmek için bir plandı. plan, haziran 1967'deki altı gün savaşı'ndan kısa bir süre sonra i̇srail bakanı yigal allon tarafından hazırlandı.

planın geniş amacı, ürdün vadisi'nin çoğunu nehirden batı şeria tepe sırtının doğu yamaçlarına, doğu kudüs'e ve etzion bloğuna kadar i̇srail'e eklemekti. batı şeria'nın filistin nüfusunun çoğunu içeren geri kalan kısımları filistin özerk bölgesi olacak ya da eriha üzerinden ürdün'e bir koridor da dahil olmak üzere ürdün'e dönecekti. ürdün kralı hüseyin planı reddetti.

allon 1980'de öldü ve ertesi yıl i̇srail hükûmeti, vilayetin çoğunu fiilen ilhak eden golan tepeleri yasasını kabul etti.

1967'de i̇srail
i̇srail'in dış ilişkileri
i̇srail-ürdün ilişkileri
Golan Tepeleri Yasası

golan tepeleri yasası, i̇srail hükûmetini ve yasalarını golan tepeleri'ne uygulayan i̇srail yasasıdır . knesset tarafından 14 aralık 1981'de 63-21 oyla onaylandı. yasa terimi kullanmasa da, uluslararası toplum ve i̇srail muhalefetinin bazı üyeleri tarafından golan tepeleri'nin " ilhakı " olarak kabul edildi.

yasa, i̇srail'in sina yarımadası'ndan çekilmesini içeren mısır ile yapılan barış anlaşmasından altı ay sonra kabul edildi.

şubat 2018'de i̇srail başbakanı benjamin netanyahu, siyasi rakibi yair lapid'in uluslararası toplumu iki ay önce i̇srail'in golan tepeleri üzerindeki egemenliğini tanımaya çağırmasının ardından, "golan tepeleri sonsuza kadar i̇srail'in kalacak"  dedi. 25 mart 2019'da amerika birleşik devletleri golan tepeleri'ni egemen i̇srail toprakları olarak tanırken  bm "..golan'ın statüsünün değişmediğini" teyit etti.

kanun 
golan tepeleri yasası'ndaki üç geniş hüküm şunlardır:

1. "devletin kanunu, yargısı ve idaresi, çizelgede belirtildiği gibi golan tepeleri'nde yürürlüğe girecektir."

2. "bu kanun, knesset'te kabul edildiği gün yürürlüğe girmeye başlayacaktır."

3. "i̇çişleri bakanı, bu kanunun uygulanmasından sorumlu olup, adalet bakanı ile istişare ederek uygulanması için yönetmelikler çıkarmaya ve yönetmeliklerin sürekli uygulanmasına ilişkin geçici hükümlere ilişkin yönetmelikleri formüle etmeye yetkilidir. bu kanunun kabulünden önce golan tepeleri'nde yürürlükte olan direktifler, idari direktifler ve hak ve ödevler."

i̇mza:

 yitzhak navon (başkan)
 menachem begin (başbakan)
 yosef burg (i̇çişleri bakanı)

knesset'te 63 lehte 21 aleyhte oy çokluğu ile geçti.

kaynakça 

i̇lhak
1981'de i̇srail
golan tepeleri
i̇srail'de siyaset
AS-101

as-101 (diğer adıyla sa-6), ilk ortak plakalı apollo uzay aracını alçak dünya yörüngesine taşıyan satürn i fırlatma aracının altıncı uzay uçuşuydu.   test 28 mayıs 1964'te yapıldı ve dört yörünge (yaklaşık altı saat) sürdü. uzay aracı ve üst aşaması, atmosfere yeniden girmeden ve 1 haziran 1964'te pasifik okyanusu'na çarpmadan önce toplam 54 yörüngeyi tamamladı.

uçuşta tek bir anormallik yaşandı: sekiz birinci aşama satürn i motorundan biri erken kapandı, ancak yönlendirme sistemi kalan yedi motoru daha uzun süre yakarak telafi etti. as-101'i, apollo komuta ve hizmet modülünün (csm) fırlatma aerodinamiğini ve fırlatma kaçış sistemi (les) kulesini doğrulamak için dört uçuş daha izledi.

apollo projesi araçları
Saturn I

satürn i, amerika birleşik devletleri'nin  kadar olan ilk orta kaldırma fırlatma aracı olarak tasarlanmış bir roketti. geliştirilmesi, 1958'de yeni kurulan  nasa tarafından darpa'dan devralındı. tasarımı sağlam ve esnek olduğunu kanıtladı. sıvı hidrojen yakıtlı roket tahrikinin geliştirilmesini başlatmada, pegasus uydularını başlatmada ve apollo komuta ve hizmet modülü fırlatma aşaması aerodinamiğinin uçuş doğrulamasında başarılı oldu. on satürn i roketi, daha büyük, daha yüksek toplam itici ikinci aşama ve gelişmiş bir rehberlik ve kontrol sistemi kullanan ağır kaldırma türevi saturn ib ile değiştirilmeden önce uçtu. aynı zamanda apollo programında ay'a ilk iniş yapan insanları taşıyan süper ağır kaldırma satürn v'nin geliştirilmesine de öncülük etti.

başkan john f. kennedy, satürn i'i ve özellikle sa-5 fırlatmasını, sputnik'ten bu yana geride kaldıktan sonra abd'nin kaldırma kabiliyetinin sovyetleri geçeceği nokta olarak tanımladı.

kaynakça 

1961'de uzay çalışmaları
1962'de uzay çalışmaları
1963'te uzay çalışmaları
1964'te uzay çalışmaları
1965'te uzay çalışmaları
apollo projesi
satürn roket ailesi
Utagawa Toyokuni

utagawa toyokuni (; 1768-24 şubat 1825) veya utagawa toyokuni i, edo döneminde yaşamış japon ukiyo-e sanatçısıydı. ünlü utagawa okulunun ikinci lideriydi ve 19. yüzyılın geri kalanında süren büyük ün ve güç konumuna yükselten sanatçıydı. özellikle özellikle kabuki aktör baskılarıyla tanınmaktaydı.

ek okuma 
 sadao kikuchi, (translated roy andrew miller), utagawa toyokuni (1769-1825) (charles e. tuttle, rutland, 1959)
 friedrich succo, utagawa toyokuni und seine zeit (r. piper, munich, 1924)
 chiappa, j. noel. "utagawa toyokuni (1769–1825)". 2013. accessed september 24, 2013. 
 lane, richard. images from the floating world of the japanese print. new york: konecky & konecky, 1978.
 marks, andreas. japanese woodblock prints: artists, publishers and masterworks 1680–1900. tokyo: tuttle, 2010.
 newland, amy reigle. ed. hotei encyclopedia of woodblock prints, vol. 2., 2005.
 percival, robert. ukiyo-e: art for the people. saint john, new brunswick: macmillan press, 1978.
 tazawa, yutaka. ed. biographical dictionary of japanese art. tokyo: kodansha, 1981.
 ulan (union list of artist names online). "utagawa toyokuni". j. paul getty trust. 2004. accessed october 1, 2013. 
 waterhouse, david. images of eighteenth century japan: ukiyo-e prints from the sir edmund walker collection. toronto: royal ontario museum, 1975.

dış bağlantılar 

 artelino, short article on toyokuni 
 toyokuni online 
 a collection of large images by toyokuni 

1768 doğumlular
tokyo doğumlu sanatçılar
1825 yılında ölenler
ukiyo-e sanatçıları
18. yüzyıl sanatçıları
19. yüzyıl sanatçıları
Eve Best

emily "eve" best (d. 31 temmuz 1971), i̇ngiliz bir oyuncu ve yönetmendir. showtime dizisi nurse jackie'de (2009-13) dr. eleanor o'hara, american experience televizyon özelinde (2011) first lady dolley madison ve bbc mini dizisi the honorable woman'da monica chatwin rolleriyle tanınır. (2014). ayrıca 2010 yılında the king's speech filminde wallis simpson'ı canlandırdı.

kaynakça 

1971 doğumlular
londra doğumlu kadın oyuncular
yaşayan insanlar
laurence olivier ödülü sahipleri
i̇ngiliz kadın dizi oyuncuları
i̇ngiliz kadın tiyatro oyuncuları
drama desk award sahipleri
kraliyet tiyatro akademisinde öğrenim görenler
theatre world ödülü sahipleri
Kakuk (baharat)

kakuk,kekik, domates, biber, ısırgan otu, fasulye yaprağı ile salatalık kabuğunun kurutup haşlanmış nohut ve buğdayın ise kavrulup tuz eklendikten sonra tüm bileşenlerin taş değirmende öğütülmesiyle yapılan baharattır. arapgir kakuk 12.10.2022 tarihinde türk patent ve marka kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

kaynakça 

malatya mutfağı
türk mutfağındaki baharatlar
Memikzade Mustafa Efendi

memikzade mehmed efendi (ö. 1066 ah/1656 ce), bir osmanlı i̇slam alimi, eğitimcisi, kadısı, kazaskeri ve osmanlı tarihinin en kısa süre görev yapan şeyhülislamdı idi.

iii. mehmed devri âlimlerinden amasyalı mehmed efendi'nin oğludur ve memikzade adıyla tanınır. i̇lim çevrelerinde şeyhülislam muid ahmed efendi'nin damadı olarak tanınırdı.

şeyhülislam kocahüsamzade abdurrahman efendi'nin 9 cemaziyelevvel 1066 (5 mart 1656) tarihinde atmeydanı vakası nedeniyle azledilmesi üzerine memekzade, en kıdemli alim olarak şeyhülislam oldu. ancak kaynaklara göre, hocazade mesud efendi'nin bazı adamlarının memikzade mehmed'in bilgi ve ahlakı hakkında olumsuz iddialarda bulunması üzerine askerler onun bu göreve getirilmesine şiddetle karşı çıktılar. bunun üzerine memekzade, 13 saat sonra ileri gelen askerler tarafından azledilerek bursa'ya sürüldü. böylece osmanlı tarihinin en kısa süre hizmet veren şeyhülislamı oldu.

kaynakça 
 150-151, 156-157

osmanlı şeyhülislamları
Burcü'l-Amri

burcü'l-amri (), tunus'un manuba ilinde bulunan bir şehir ve belediyedir. belediye, başkent tunus'un 30 km güneybatısında yer almaktadır. yüzölçümü 173,9 km² olan belediyenin nüfusu 2022 yılı itibarı ile 18.964'tür.

şehir, 1904 yılında tunus beyi'nin bir kararnamesi ile kurulmuştur. o zamanlar 1886'dan 1892'ye kadar fransa'nın tunus'ta valisi justin massicault'nun onuruna massicault olarak biliniyordu. 1961'de  eski bir kale ile bağlantılı olarak yeniden adlandırıldı.

burcü'l-amri, tunus hava kuvvetleri okulu'na ev sahipliği yapmaktadır. şehre burcü'l-amri havalimanı hizmet vermektedir.

kaynakça 

tunus'taki şehirler
tunus'un belediyeleri
manuba ilindeki yerleşim birimleri
Dinden

dinden (), tunus'un manuba ilinde bulunan bir şehir ve belediyedir. belediye, başkent tunus'un hemen batısında yer almakta olup tunus metropoliten alanının bir parçasıdır. yüzölçümü 3,373 km² olan belediyenin nüfusu 2022 yılı itibarı ile 30.124'tür.

dinden, tunus'un pazar bahçeciliğine uygun bölümünde yer aldığından, eskiden esas olarak çiftçiliğe ayrılmış, tunus kentsel alanına aşamalı olarak entegre edilmiştir. şehir içinde, hüseyni hanedanı'nın beylerine ait birkaç saray bulunur, bunlar kışlık ikametgâh olarak kullanılmıştır. en gösterişli olanı, adını bakan muhammed larbi zarruk'tan alan zarruk sarayı, halen çeşitli eğlence amaçlı kullanılmaktadır. tunus el sanatları ulusal ofisi tarafından belediye içinde tunus el sanatlarını tanıtmayı amaçlayan bir zanaat köyü de inşa edildi.

kaynakça 

tunus'taki şehirler
tunus'un belediyeleri
manuba ilindeki yerleşim birimleri
1997 Arnavutluk monarşi referandumu

parlamento seçimlerinin yanı sıra 29 haziran 1997'de arnavutluk'ta monarşinin yeniden kurulması için bir referandum yapıldı. önerge, seçmenlerin %66,7'si tarafından reddedildi. ancak eski veliaht prensi leka, seçmenlerin %65,7'sinin lehte oy kullandığını iddia etti.

sonuçlar

tepkiler 
zogu hanedanlığı, referandumun resmi sonucunu hiçbir zaman kabul etmedi. arnavutluk merkez seçim komisyonu'nun 1997 yılında arnavutluk'taki isyan sırasında sonuçları açıklamasından sonra leka, bu kez 2.000 taraftar tarafından karşılanarak tekrar ülkeye geri döndü.

yeniden sayımdan sonra, restorasyonun oy kullananların yaklaşık üçte ikisi tarafından reddedildiği açıklandı. eski veliaht prensi, seçimlerin bağımsızlığını sorguladı. polis müdahale etti, ateş açıldı, bir kişi öldü ve leka ülkeden kaçtı.

30 kasım 2011'de eski veliaht prens öldü, yerine oğlu (leka ii) feshedilmiş tahtın taliplerinden biri oldu. o ay başbakan sali berişa, referandumda oy manipülasyonu olup olmadığını sorgulayarak, "referandum bir komünist isyanın alevleri altında yapıldı ve kapatılmış bir konu olarak kabul edilemez" dedi.

kaynakça 

1997'de arnavutluk
Duvar Hişer

duvar hişer (), tunus'un manuba ilinde bulunan bir şehir ve belediyedir. belediye, başkent tunus'un hemen kuzeybatısında yer almakta olup tunus metropoliten alanının bir parçasıdır. yüzölçümü 9,042 km² olan belediyenin nüfusu 2022 yılı itibarı ile 92.731'dir.

duvar hişer, tekstil, deri, mobilya, mermer, plastik ve demir makineleri endüstrileri ile yerel bir endüstri merkezidir.

kaynakça

dış bağlantılar 

 

tunus'taki şehirler
tunus'un belediyeleri
manuba ilindeki yerleşim birimleri
Organ veya doku ticareti

organ veya doku ticareti, pek çok ülkenin kanunları ve uluslararası hukuk çerçevesinde tanımlanmış bir suçtur. para kazanmak amacıyla organlarını satan insanlar, bu satışa aracılık edenler ve bu organı satın alanların tamamı bu suç kapsamında birer suçludur.

zorunluluk hali 
kanunlar genel olarak bu suç kapsamında organını satan, satın alan ve satılmasına aracılık eden olarak üç tür suçlu tanımlamaktadır. bunlardan satan kişi eğer bir sebepten kendine ait organları satıyorsa veya satın alan kişi kendisi ya da bir yakının ölümcül bir durumu sebebiyle bu suçu işliyorsa bir zorunluluk halinden bahsedilebilir. türkiye'deki ceza kanunu, ekonomik ve sosyal bir zorunluluk hali sebebiyle organını satan kişinin cezasında indirim yapılabileceğini ve hatta durumun ağırlığına göre ceza vermekten vazgeçilebileceğini düzenlemektedir.

zorunluluk halinin kötüye kullanılması 
zorunluluk halinin cezada indirim yapılmasına sebebiyet verecek olması, hukukçuları bu durumun kötüye kullanılabileceği ve suçluyu teşvik edebileceği konusunda endişelendirmiştir. bu kapsamda da yüksek mahkemeler ancak çok uç durumlarda ceza verilmesinden vazgeçilebilmesi gerektiği konusunda kararlar vermektedir. ayrıca ceza verilmesinden vazgeçilebilmesi için suçlunun yakalanmadan önce teslim olması, pişman olmuş olması ve diğer suçluların yakalanmasını kolaylaştırması gibi etkenler olması gerekmektedir.

ayrıca ceza kanunu, hem ekonomik, hem de sosyal bir zorunluluk halinden bahsetmektedir. yani bir kişinin para ihtiyacı olması, organlarını satması için onu cezasız bırakabilecek bir neden olamaz.

legal organ ve doku transferi 
ülkeler kendi kanunları çerçevesinde organ ve dokuların transfer edilmeleri konusunda gereken düzenlemeleri yapmaktadır. örneğin türkiye'de, "üstün amaç" kriterleri doğduğunda, yani rızalı ve reşit bir insandan bir organın alınması başka bir insanın sağlığına kavuşması amacıyla yapılıyorsa kanunlara uygundur. ölü birinden organ alınması durumunda ise, kişi ölümünden önce açık bir rıza metnini doldurmuş, beyin ölümü gerçekleştiği doktorlar tarafından saptanmış ise organları alınabilir. kişinin kimliğinin belirlenememesi ve kimsesinin bulunmaması durumunda ise bu kişinin organları da kullanılabilir. lakin bu aşamalardan hiçbiri, ticari bir gelir elde etmek amacıyla yapılamaz.

kaynakça 

hukuk terimleri
ticari suçlar
yasa dışı meslekler
Cedide

cedide (), tunus'un manuba ilinde bulunan bir şehir ve belediyedir. belediye, başkent tunus'un kuzeybatısında yer almaktadır. yüzölçümü 182,0 km² olan belediyenin nüfusu 2022 yılı itibarı ile 50.225'tir.

kaynakça 

tunus'taki şehirler
tunus'un belediyeleri
manuba ilindeki yerleşim birimleri
Berber direği

berber direği, berberlerin zanaatlarını yaptıkları yeri veya dükkanı belirtmek için kullandıkları bir tür işarettir. bu ticari işaret, orta çağ'a kadar uzanan bir geleneğe göre, renkli sarmal çizgilerden oluşan (birçok ülkede genellikle kırmızı ve beyaz, ancak amerika birleşik devletleri'nde genellikle kırmızı, beyaz ve mavi) bir asa veya direktir. direk sabit olabilir veya genellikle bir elektrik motoru yardımıyla dönebilir.

berberlik ve cerrahlıkta kökeni 

ortaçağda, berberler diş çekiminin yanı sıra müşterilere ameliyat yapıyorlardı. orijinal direğin tepesinde (sülüklerin tutulduğu kabı temsil eden) ve alt kısmında (kan alınan havzayı temsil eden) pirinç bir lavabo vardı. direğin kendisi, kan akışını teşvik etmek için işlem sırasında hastanın tuttuğu asayı temsil etmektedir. direk motifi de muhtemelen yunan hız ve ticaret tanrısı hermes'in, yani caduceus'un asası ile ilgilidir.

1163'teki turlar konseyi'nde din adamlarının ameliyat yapması yasaklandı. o zamandan beri doktorlar, cerrahlardan ve berberlerden ayrıldı. daha sonra, berberlerin rolü jean pitard tarafından 1210 dolaylarında paris'te kurulan college de saint-côme et saint-damien tarafından uzun elbisenin akademik cerrahları ve kısa elbisenin berber cerrahları olarak tanımlandı.

rönesans döneminde amsterdam'da cerrahlar, hastalarını kanamaya (kırmızı), kemiklerini düzeltmeye veya diş çekmeye (beyaz) veya daha acil bir şey gerekmiyorsa tıraş olmaya (mavi) hazır olduklarını belirtmek için renkli şeritler kullandılar.

i̇ngiltere'de united barber surgeon's company'nin kurulmasından sonra, bir yasa berberin kırmızı ve beyaz bir direk kullanmasını ve cerrahın kırmızı bir direk kullanmasını gerektiriyordu. fransa'da cerrahlar, ofislerini tanımlamak için bir leğen takılı kırmızı bir direk kullandılar. mavi genellikle amerika birleşik devletleri'ndeki direklerde, muhtemelen ulusal renklerine bir saygı olarak görünür. bu berber direği renklerinin bir başka, daha hayali yorumu, kırmızının arteriyel kanı, mavinin venöz kanın simgesi ve beyazın da bandajı temsil etmesidir.

1950'den önce, amerika birleşik devletleri'nde dört berber direği üreticisi vardı. 1950'de minnesota, st. paul'den william marvy, berber direkleri üretmeye başladı. marvy 50.000'inci berber direğini 1967'de yaptı ve 2010 yılına kadar 82.000'den fazla üretildi. william marvy company şu anda kuzey amerika'daki tek berber direği üreticisidir ve yılda yalnızca 500 adet satmaktadır (1960'larda 5100 adet satılıyordu). son yıllarda, birkaç berber dükkanı açıldığından ve birçok yargı bölgesi hareketli tabelaları yasakladığından, dönen berber direklerinin satışı önemli ölçüde düştü.

1905 gibi erken bir tarihte, amerika birleşik devletleri'nde direklerin kullanımının "azaldığı" bildirildi.

oregon, forest grove'da, 22 metre uzunluğuyla "dünyanın en uzun berber dükkanı direği" bulunur.

kaynakça 

i̇şaretler
kuaförlük
i̇ngiliz icatları
Taşkent Parkı

taşkent parkı (), türkmenistan'ın başkenti aşkabat'ta bulunan bir parktır.

tarihçe  
i̇ki komşu devletin başkentleri - aşkabat (türkmenistan) ve taşkent (özbekistan) - kardeş şehirlerdir. aşkabat ve taşkent şehir yönetimleri arasında kardeş şehir ilişkilerinin kurulmasına ilişkin anlaşma 20 mayıs 2017 tarihinde imzalandı.

parkın inşaatı 2022 yılında tamamlanmıştır.

parkın büyük açılışı 21 ekim 2022'de özbekistan cumhurbaşkanı shavkat mirziyoyev ve türkmenistan cumhurbaşkanı serdar berdimuhamedov'un katılımıyla gerçekleşti. aynı gün taşkent parkı da ziyarete açıldı.

planlama ve dekorasyon
parkın mimari görünümü, özbekistan'ın başkenti - taşkent şehri imajını somutlaştırıyor. taşkent tv kulesi'nin küçük kopyaları, fazilet anıtı (taşkent'teki bağımsızlık meydanı'nın girişinde böyle bir kemer dikildi) ve diğer ilgi çekici yerler parkta restore edildi.

park yaklaşık 30,000 m2 bir alanı kaplamaktadır.

kaynakça 

aşkabat'taki yapılar
türkmenistan'daki parklar
El-Batan

el-batan (), tunus'un manuba ilinde bulunan bir şehir ve belediyedir. belediye, başkent tunus'un batısında yer almaktadır. yüzölçümü 156,4 km² olan belediyenin nüfusu 2022 yılı itibarı ile 20.812'dir.

kent, yoğun sulamanın yapıldığı geniş bir ovanın merkezinde yer almaktadır. at yetiştiriciliği ile de bilinir. at yarışının iyileştirilmesi için ulusal vakfın bir yan kuruluşu var. fransız himayesi sırasında el-batan, çiftçilerin yerleşimi için stratejik bir yerdi. fransız tarzı evler hâlâ orada bulunmaktadır.

roma döneminde kalma bir köprü, gezginlerin mecerda nehri'ni geçmesine izin veriyor. geleneksel olarak, özellikle şeşiyelerin üretimi için yünün yıkanması ve ezilmesi burada uygulandı.

kaynakça 

tunus'taki şehirler
tunus'un belediyeleri
manuba ilindeki yerleşim birimleri
Vadiü'l-Leyl

vadiü'l-leyl (), tunus'un manuba ilinde bulunan bir şehir ve belediyedir. belediye, başkent tunus'un batısında yer almakta olup tunus metropoliten alanının bir parçasıdır. yüzölçümü 57,15 km² olan belediyenin nüfusu 2022 yılı itibarı ile 78.767'dir.

kaynakça 

tunus'taki şehirler
tunus'un belediyeleri
manuba ilindeki yerleşim birimleri
Murnakiye

murnakiye (), tunus'un manuba ilinde bulunan bir şehir ve belediyedir. belediye, başkent tunus'un güneybatısında yer almaktadır. yüzölçümü 88,56 km² olan belediyenin nüfusu 2022 yılı itibarı ile 33.616'dır.

murnakiye, verimli murnak ovası için önemli bir tarım merkezidir. şehir, aynı zamanda bir cezaevine ev sahipliği yapmaktadır.

kaynakça 

tunus'taki şehirler
tunus'un belediyeleri
manuba ilindeki yerleşim birimleri
Teburba

teburba (), tunus'un manuba ilinde bulunan bir şehir ve belediyedir. belediye, başkent tunus'un kuzeybatısında yer almaktadır. yüzölçümü 286,8 km² olan belediyenin nüfusu 2022 yılı itibarı ile 47.018'dir.

tarihsel olarak thuburbo minus, günümüzde teburba'da bulunan afrika eyaletinde bir yerleşim yeriydi. bir tepenin üzerinde yer alan şehir, 15. yüzyılda endülüs murlular tarafından yeniden inşa edildiğinde antik alanın sadece bir bölümünü işgal etti. roma amfitiyatrosu, 17. yüzyılın sonunda, bir köprü inşa etmek için yıkılmasına kadar ayaktaydı.

teburba'da 29 kasım-4 aralık 1942 tarihleri arasında ii. dünya savaşı'nın tunus muharebesi sırasında britanya ordusu ile mihver güçleri arasında çatışmalar yaşandı.

kaynakça 

tunus'taki şehirler
tunus'un belediyeleri
manuba ilindeki yerleşim birimleri