Luma (bölge)

lume (definit arnavut formu, luma kelimesi tam anlamıyla "nehir") kuzeydoğu arnavutluk ve güneybatı kosova'da uzanan bir bölgedir.

lume aynı adı taşıyan tarihi arnavut kabilesi (fis) ile. arnavutluk'ta bulunan aynı adı taşıyan lumë köyünü içerir bölgedir. lume, has bölgesi (kuzey ve kuzeybatı), fan ve orosh (batı), reçi ve m'ujë e m'uja (güney batı), yukarı reka (güney doğu), gora (doğu), prizren'in (kuzey doğu'dan) opolye ve vërrini ile çevrilidir. bölgenin kendisi de batıda küçük arrëni kabilesini ve doğuda morina kabilesini içerir. bölgenin sadece küçük bir kısmı,  prizren şehrinden kosova ve arnavutluk arasındaki sınırda bulunan, tarihi tërthorë bajrak'ın (kabile bayrağı) yarısı, kosova 'nın içinde kalır.

balkan savaşları sırasında (1912-1913), bölgenin kontrolünü ele geçirmeye çalışan sırp askeri güçleri lume'ye girdi ve yerel sakinlere saldırdı, aşiret reislerini öldürdü, nüfusa ait hayvanları aldı ve köyleri yerle bir etti. eylemler arnavutlar tarafından yerel bir ayaklanma ile sonuçlandı. sırp güçleri, kavrulmuş toprak politikası ile misillemede bulunarak, gençlerden yaşlılara, kadın erkek, camilere ve evlere barikat kurup ardından ateş açma ya da yakma gibi kitleleri katlettiler. olayların ardından 25.000 kişi kosova ve batı makedonya'ya kaçtı. olayların "yerelleştirilmiş bir soykırım" oluşturduğu kabul edildi.

tarih 
bölge olarak,ilk olarak 16. yüzyıl (1571 -1591) belgelenmiştir. nahiye'ye ait i̇pek sancağı 17. yüzyılda o frang bardhi bahsettiği roma sape katolik piskoposluğunun, en doğu sınırını oluşturuyordu.

18. yüzyıldan önce tımar sisteminin yerini kendi kendini yöneten bajrak (bayrak) sistemine bıraktığı düşünülmektedir. lume'nin 7 bajrak'ı oldu:

 rrafsha bayrağı (bayraktar bicaj merkezliydi),
 tejdrina arasında barak (bajraktar (bayraktar) merkezi uymişte ve sonra domaj oldu ),
 qafa arasında bayrak (bajraktar merkezi buştriçe ),
 kalisi bayrağı (bayraktar zallë-kalis merkezliydi),
 radomira bayrağı (bayraktar tejs merkezliydi),
 caja arasında bayrak (bajraktar merkezi fshat ),
 topoyan arasında bayrak (bajraktar merkezi brekijë ).

bu bayrakların son organizasyonu 1912'de sırp ordusuna karşı qafa e kolesjanit muharebesinde yapıldı.

luma muharebesi ve sonrası 
o sırada lume'da bulunan avusturyalı bir muhabir olan leo freundlich, general bozidar yankoviç'in ordusuna lume'deki arnavutları katletme emri verdiğini ve bunun sonucunda bütün köylerin yakılıp, sakinlerinin yakıldığını veya canlı canlı katledildiğini bildirdi. sonuç olarak, lume topraklarındaki yirmi yedi köy yakıldı ve sakinleri, hatta çocukları öldürüldü. sırp imha savaşının en korkunç vahşetlerinden biri burada arnavutlara karşı işlendi. kadınlar ve çocuklar saman demetlerine bağlanarak kocalarının ve babalarının gözleri önünde ateşe verildi. kadınlar daha sonra barbarca parçalara ayrıldı ve çocuklar süngülendi. freundlich'in bir meslektaşı, "her şey çok akıl almaz, ama yine de doğru!" kendilerini gönüllü olarak teslim eden lume'dan dört yüz adam prizren'e götürüldü ve her gün kırk ila altmış kişilik gruplar halinde idam edildi.

önemli insanlar 
 baba hacı dede reşat bardhi - bektaşi tarikatının dedesi
 muharrem bayraktari (1896 — 1989) - i̇kinci dünya savaşı savaşçısı ve politikacı
 koca sinan paşa (1506 - 1596), osmanlı sadrazamı, osmanlı askeri figürü ve devlet adamı
 ditmar bicaj (1989-), futbolcu

bibliyografya 
 https://web.archive.org/web/20120531131757/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/ah1913_1.html "arnavut golgotası: 1913'te leo freundlich tarafından arnavut halkının yok edicileri"

notlar

kaynakça 
 

arnavutluk'un etnografya bölgeleri
arnavutluk'un tarihî bölgeleri