Halkların Demokratik Partisinin kapatılma davası

yargıtay cumhuriyet başsavcısı bekir şahin tarafından "devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve ortadan kaldırmayı amaçladığı" gerekçesiyle halkların demokratik partisinin temelli kapatılması ve partinin eş genel başkanları mithat sancar ve pervin buldan'ın da bulunduğu 687 üyeye siyasi yasak getirilmesi talep edildi. i̇ddianame, 17 mart 2021'de yüksek mahkemeye gönderildi.

arka plan 
yargıtay cumhuriyet başsavcılığı için yargıtay genel kurulunda yapılan seçimde adaylardan bekir şahin, beş aday arasında dördüncü oldu ve 4 haziran 2020'de cumhurbaşkanı recep tayyip erdoğan'ın tercihiyle yargıtay cumhuriyet başsavcılığına atandı.

hdp'ye karşı muhalefetiyle bilinen milliyetçi hareket partisi genel başkanı devlet bahçeli, 11 aralık 2020'de yaptığı basın açıklamasında  sözleriyle hdp'nin kapatılmasını talep etti.

hdp ise aynı gün yaptığı açıklamada   cevabını verdi.

birkaç gün sonra katıldığı bir televizyon programında bahçeli'nin taleplerine cevap veren akp genel başkan vekili numan kurtulmuş, "parti kapatmalarının türkiye’de olumlu sonuçları görülmedi." cevabını verdi.

bahçeli, 11 ocak 2021'de çağrısını tekrar etti ve yargıtay cumhuriyet başsavcılığı bu davayı açmazsa siyasi partiler kanununun 100. maddesine dayanarak başvuruyu kendilerinin yapacağını belirtti.

son olarak 2 mart'ta bu çağrısını yeniden dile getirerek hdp'nin terör örgütleriyle iltisaklı olduğu gerekçesiyle kapatma davasının açılmasını talep etti.

i̇ddianame 
yargıtay cumhuriyet başsavcısı bekir şahin; demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarından olan siyasi partilerin, toplumun ekonomik ve sosyal gelişimine katkı sunmayı amaçlayan kurumlar olduğunu belirtti.

siyasi partilerin bu amaçlarını evrensel ve demokratik hukuk kuralları çerçevesinde barışçıl yollarla gerçekleştirmelerinin esas olduğunu vurgulayan şahin, bununla birlikte anayasa'nın 68/3. fıkrasında ve siyasi partiler yasası'nın 90. maddesinde, siyasi partilerin faaliyetlerini anayasa ve kanun hükümleri çerçevesinde sürdürmeleri gerektiğinin düzenlendiğini hatırlattı.

anayasa'nın 14. maddesinde temel hak ve hürriyetlerden hiçbirinin, "devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve ortadan kaldırmayı amaçlayan" faaliyetler biçiminde kullanılamayacağını belirtti.

bu doğrultuda iddianamede partinin temelli kapatılması, partiyle bağlantılı 687 kişi hakkında beş yıl siyaset yasağı getirilmesi, partiye üye kayıtlarının durdurulması ve hazine yardımlarının kesilmesi, banka hesabında bloke edilmesi ve ödenmiş ise hazine'ye iade edilmesi talep ediliyor.

i̇ddianamede yer alan deliller 
 hdp teşkilatları aracılığıyla pkk'ya katılan ve yargılanan örgüt üyelerinin beyanlarını içeren hakkâri 1. ağır ceza mahkemesinin 2021/1 esas ve adıyaman 2. ağır ceza mahkemesinin 2021/35 esas sayılı dosyalarındaki sanık beyanları.
 kobani olayları'nın vuku bulduğu tarihteki myk'de görevli olanlar.
 diyarbakır anneleri'nin beyanları.
 milletvekili faysal sarıyıldız'ın, pkk için kuryelik yaptığına ilişkin haber çıktısı ve cd.
 hdp i̇stanbul esenyurt ve güngören ilçeleri, elâzığ'ın karakoçan ilçesi, batman, diyarbakır ve ilçeleri, aydın parti binaları ile van'ın i̇pekyolu belediyesinde pkk ile ilgili iltisaklı olduğunu gösterir, ele geçirilen bilgi ve belgeye ilişkin haber çıktıları.
 hdp teşkilat kademelerine seçilen teşkilat başkanı ve üyelerine ait sabıka kayıtları.
 parti eş genel başkanlarının açık kaynaklara yansıyan beyanları.
 tüzük, program ve iç yönetmelik.
 kurucular, eş genel başkanlar ve merkez organlarda görev alanlar ile milletvekilleri ve kayyum atanan belediye başkanlarına ilişkin belgeler.
 hdp tarafından 23 şubat 2020'de yapılan 4. olağan kongre ile ilgili ankara cumhuriyet başsavcılığının 2020/90491 soruşturma sayılı dosyasına ilişkin evrak.
 hdp tarafından düzenlenen kongrelerde, merkez organlarında görev alanlar ile kurucular kurulu listesi.
 i̇çişleri bakanlığından temin edilen 5 mart 2021 tarih ve 3924 sayılı yazı ekinde görevden uzaklaştırılan belediye başkanlarına ait evrak.
 i̇dris baluken'in hendek olayları sırasındaki beyanına ilişki haber çıktısı.

dava süreci 
davada anayasa mahkemesi başkanı zühtü arslan, 19 mart'ta iddianame üzerinde ilk inceleme raporunun düzenlenmesi için bir raportör görevlendirdi. anayasa mahkemesi, davanın ilk incelemesini 31 mart'ta yaptı. anayasa mahkemesi genel kurulu iddianamede usul eksiklikleri tespit ettiklerini belirterek başvurunun yargıtay cumhuriyet başsavcılığına iadesine karar verdi. eksikliklerin tamamlanması ardından ilk inceleme tekrar yapılacak. 15 nisan'da aym, gerekçeli kararı yargıtay'a gönderdi.

i̇ncelemesini tamamlayan bekir şahin, iddianameyi tekrar aym'ye gönderdi. ön incelemesini tamamlayan raportör, iddianamenin kabulünü istedi. aym, 21 haziran'da iddianameyi oy birliğiyle kabul etti.

i̇ddianamenin kabul edilmesi ve hdp'ye tebliğ edilmesiyle iki aylık ön savunma süreci başladı. hdp hukuk komisyonu, aym'ye başvurarak dört ay ek süre talebinde bulundu. aym, bu talebi 2 eylül'de karara bağladı ve hakkında siyasi yasak istenenlerin ön savunmasını hazırlaması için otuz günlük ek süre verdi.

5 kasım 2021'de hdp, yargıtay cumhuriyet başsavcılığınca kapatılması istemiyle açılan davada yazılı savunmasını anayasa mahkemesine sundu.

29 kasım'da yargıtay cumhuriyet başsavcısı bekir şahin, esas hakkındaki mütalaasını anayasa mahkemesine sundu. şahin; hdp'nin ön savunmasındaki taleplerin reddedilmesi, temelli kapatılması ve kapatmaya sebep olanlara beş yıl siyaset yasağı getirilmesini istedi.

20 ocak 2022'de aym, yargıtay cumhuriyet başsavcılığının esas hakkındaki mütalaasını hdp'ye gönderdi ve savunmasını hazırlaması için otuz gün süre verdi. mahkeme, partililerin savunmasının başsavcılığa gönderilmesi isteğini kabul etmedi ve aym üyesi i̇rfan fidan'ın önceki görevleri nedeniyle yapılan redd-i hâkim talebini de geri çevirdi.

19 nisan 2022'de hdp anayasa mahkemesi'ne savunmasını sundu.

12 mayıs 2022'de yargıtay cumhuriyet başsavcılığı ek deliller içeren dosyayı anayasa mahkemesine sundu. delilleri inceleyen aym başkanlığı, hdp'ye savunma için 30 gün süre verdi. hdp, yargıtay cumhuriyet başsavcılığı'nın esasa ilişkin mütalaasına karşı savunmalarını aym'ye teslim etti. aym tarafından belirlenecek bir tarihte yargıtay cumhuriyet başsavcısı bekir şahin sözlü açıklama, hdp yetkilileri de sözlü savunma yapacak.

anayasa mahkemesi, 5 ocak 2023'te partinin hazine yardımı hesabına tedbiren bloke konulmasına 7'ye karşı 8 üyenin oy çokluğuyla karar verdi. bu karar, daha sonra 9 mart 2023'te geri alındı.

ayrıca bakınız 
 adalet ve kalkınma partisinin kapatılma davası
 demokratik toplum partisinin kapatılma davası

kaynakça

siyasi parti kapatma davaları
türkiye'deki davalar
halkların demokratik partisi