Belasitsa Muharebesi

belasitsa muharebesi (veya klyuch köyünün orta çağ isminden sonra clidium, "anahtar"; kleidion muharebesi olarak da bilinir) 29 temmuz 1014'te bizans i̇mparatorluğu ile birinci bulgar i̇mparatorluğu arasında gerçekleşti. bu, bizans i̇mparatoru ii. basileios ile bulgar i̇mparatoru samuil arasında 10. yüzyılın sonlarında ve 11. yüzyılın başlarında yaklaşık yarım yüzyıl süren mücadelenin sonucuydu. sonuç, kesin bir bizans zaferiydi.

muharebe, belasitsa ve ograzhden dağları arasındaki vadide, modern bulgar köyü klyuch yakınlarında gerçekleşti. kesin karşılaşma 29 temmuz'da bulgar mevzilerine sızan bizans generali nikiforos ksifias komutasındaki bir kuvvetin arkadan saldırısıyla meydana geldi. ardından gelen muharebe bulgarlar için büyük bir yenilgiydi. bulgar askerleri, sonradan "bulgar-kıran" olarak anılacak olan ii. basileios'un emriyle yakalandılar ve kör edildiler. samuil savaştan sağ kurtuldu, ancak iki ay sonra kör askerleri görmesiyle kalp krizinden öldü.

çatışma, birinci bulgar i̇mparatorluğu'nu sona erdirmese de, belasitsa muharebesi, bizans'ın ilerlemelerine direnme yeteneğini azalttı ve bizans ile savaşın en önemli karşılaşması olarak kabul edildi.

arka plan 
çatışmanın kökenleri, han asparuh komutasındaki bulgarların tuna boyunca doğu roma i̇mparatorluğu'nun vilayetlerinden birinde bir devlet kurduğu 7. yüzyıla kadar uzanır. sonuç olarak, bulgar devleti, varlığını sürdürmek için bizans ile bir dizi savaşa zorlandı.

968'de kiev prensi svyatoslav tarafından kuzeyden bulgaristan işgal edildi. o zamana kadar, bir zamanlar i. simeon döneminde bizans'ın varlığını tehdit eden bulgar i̇mparatorluğu, gücünün çoğunu kaybetti. çatışma sırasında, kiev baskınları, bulgarlarla savaş halinde olan bizanslılar tarafından defalarca yenilgiye uğratıldı ve bulgaristan'ın başkenti preslav'ın 971'de düşmesinden itibaren sürekli bir çatışma yaşandı. bu savaş, bulgar i̇mparatoru ii. boris'in konstantinopolis'te i̇mparatorluk unvanından vazgeçmeye zorlanmasıyla sonuçlandı ve doğu bulgaristan bizans egemenliğine girdi. bizanslılar, bu eylemin bağımsız bulgaristan'ın sonunu ifade edeceğini varsaydılar, ancak batı bulgar toprakları özerk kaldı ve cometopuli kardeşler  davud, aron, musa ve samuil altında bizanslılara karşı direniş ortaya çıktı.{{kdş|selected sources|2004|loc=ioannes scylitzes, historia, vol. ii, s. 64}}

bizans imparatoru ii. basileios, 976'da tahta çıktığında ilk arzusu bağımsız bulgaristan'ın yıkılmasıydı. karşısında, o zaman samuil tarafından yönetilen batılı bulgarlar vardı. ii. basileios'un ilk seferi felaketti, 986'da trajan boğazı muharebesi'nde bulgarlar bizans ordusunu yok ettiğinde imparator hayatını zar zor kurtardı. sonraki on beş yıl boyunca, basileios kendi yönetimine karşı isyanlar ve doğu'da fâtımî tehdidi ile meşgulken, samuil daha önce fethedilen bulgar topraklarının çoğunu geri aldı ve savaşı bir dizi seferle düşman topraklarına taşıdı. ancak, korinth'e kadar ulaşan güney yunanistan'ı işgali, 996'da sperkhios muharebesi'nde samuil'in büyük bir mağlubiyeti sonuçlandı. savaşın bir sonraki aşaması, 1000 yılında, basil'in kendi durumunu güvence altına alarak bulgaristan'a karşı bir dizi saldırı başlatmasıyla başladı. mezya'yı ele geçirdi ve 1003'te kuvvetleri vidin'i aldı. sonraki yıl basileios, üsküp muharebesi'nde samuil'i ağır bir yenilgiye uğrattı. 1005'te basileios, teselya'nın ve güney makedonya'nın bazı kısımlarının kontrolünü yeniden ele geçirdi. bunlar ve ertesi birkaç yıl boyunca, düzenli bir model ortaya çıktı: bizanslılar bulgaristan'da seferler düzenleyerek kaleleri kuşatacak ve kırsal bölgeleri talan edecekler, sayısal olarak düşük düzeydeki bulgarlar ise doğrudan direniş göstermeyecekler, makedonya ve yunanistan'da şaşırtma baskınları yapacaklardı.

bazı başarılara rağmen, bunlar kalıcı bir sonuç elde edemedi ve basileios'u bulgaristan'daki seferlerini bırakmaya zorlamadı. 1009'da bir karşı saldırı kreta muharebesi'nde başarısız oldu ve bizanslıların kendileri kesin bir başarı elde edememiş olsalar da, sistemli yıpratma savaşı bulgarları kalelerinden mahrum etti ve yavaş yavaş güçlerini zayıflattı. bizans tarihçisi i̇oannis skilicis'in sözleriyle: "i̇mparator ii. basileios her yıl bulgaristan'ı işgal etmeye ve yoluna çıkan her şeyi yok etmeye ve harap etmeye devam etti. samuil onu açık alanda durduramadı veya i̇mparator ile kesin bir savaşa giremedi ve birçok mağlubiyet aldı ve gücünü kaybetmeye başladı."

ii. basileios'un geçitin savunucularını alt etmeye yönelik ilk girişimi başarısız oldu ve ordusu 15.000–20.000 bulgar tarafından savunulan vadiden geçemedi. bizans i̇mparatoru, zorluklara rağmen saldırıyı terk etmedi. duvardaki saldırıları sürdürürken general nikiforos ksifias'a askerlerine belasitsa dağının etrafında manevra yaparak bulgarları arkadan tehdit etmesini emretti. ksifias, birliklerini onu bulgarların arka tarafına götüren dik bir yola yönlendirdi. 29 temmuz'da ksifias bulgar savunucularına saldırarak onları vadide tuzağa düşürdü. bulgarlar bu yeni tehditle yüzleşmek için kulelerini terk ettiler ve basileios ön cepheyi geçip duvarı yıkmayı başardı.
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 	konuyla ilgili yayınlar 
i̇oannis skilicis, synopsis historion , translated by paul stephenson. original greek version 

mutafchiev, petar, lecture notes on byzantine history (lektsii po istoria na vizantia, лекции по история на византия),in bulgarian, vol. ii, anubis publishers, sofya 1995,  (т. 2)
pavlov, plamen, the sunset of the first bulgarian kingdom (1015–1018) (zalezat na parvoto balgarsko tsarstvo (1015–1018), залезът на първото българско царство (1015–1018)''), in bulgarian, marin drinov academic publishers, sofya, 1999, 
ćirković, sima, doseljavanje slovena i dukljanska država , from montenegrina digitalna biblioteka crnogorske kulture on 20 november 2007.
holmes, catherine, basil ii (a.d. 976–1025) , publ. in: de imperatoribus romanis , an online encyclopedia of roman emperors retrieved on 16 november 2007.
 the battle of kleidion (in english)., retrieved on 28 january 2008.
the battle of kleidion (in french)., retrieved on 28 january 2008.
 , pp. 195–200 (pp. 195–197, 200 can be seen inside the link)

11. yüzyılda bulgaristan
1010'larda bizans
birinci bulgar i̇mparatorluğu'nun muharebeleri
bizans-bulgar savaşlarında muharebeler
orta çağ'da muharebeler
bulgaristan askerî tarihi
1010'larda çatışmalar
ii. basileios'un savaşları