İklim değişikliği komplo teorisi

i̇klim değişikliği komplo teorileri, küresel ısınma hakkındaki bilimsel fikir birliğinin, güdülenmiş veriler üretme ya da karşıtlığı bastırma amaçlı komplolara dayandığını iddia eder. bu fikir birliğine karşı çıkan siyasal ve kamusal tartışmalar üretmeye çalışmak, iklim değişikliğinin yadsınmasında kullanılan bir dizi yöntemden biridir. komplo teorisyenleri tipik olarak, küresel ısınma ve iklim değişikliğinin arkasındaki bilimin, dünya çapındaki uzmanca ve cezai suistimal eylemleri yoluyla ideolojik ya da finansal nedenlerle icat edildiğini ya da çarpıtıldığını iddia ederler.

bilimsel uzlaşım 

hükûmetlerarası i̇klim değişikliği paneli (ipcc) tarafından belirtildiği gibi, küresel ısınmaya en büyük katkı, 1750'den bu yana, özellikle fosil yakıt yanması, çimento üretimi ve ormansızlaşma gibi arazi kullanımı değişikliklerinden kaynaklanan havadaki karbondioksitin (co2) artışıdır. ipcc'nin beşinci değerlendirme raporu (ar5) şunları belirtir: 

i̇nsan etkisinden kaynaklanan küresel ısınmanın kanıtı, tüm büyük sanayileşmiş ülkelerin ulusal bilim akademileri tarafından kabul edilmiştir. ulusal veya uluslararası düzeyde hiçbir bilimsel kuruluş, ipcc'nin özet sonuçlarına karşı çıkan resmi bir görüşe sahip değildir.

i̇klim değişikliği konusundaki bu bilimsel uzlaşıma karşın, küresel ısınma araştırmalarında bulunan bilim insanlarının ve kurumların küresel bir bilimsel komplonun parçası oldukları ya da güdülemeci bir aldatmaca içinde oldukları iddiaları ortaya atıldı. özellikle i̇klim araştırma birimi e-posta tartışmasında ("climategate") yanlış uygulama iddiaları vardır. sekiz komite bu iddiaları araştırdı ve her biri sahtekarlık veya bilimsel suistimal kanıtı bulamayan raporlar yayımladı. muir russell raporu, bilim adamlarının "bilim adamları olarak titizlik ve dürüstlüklerinden kuşku duymadıklarını", araştırmacıların "ipcc değerlendirmelerinin sonuçlarını zayıflatabilecek herhangi bir davranış kanıtı bulamadığını", ancak "uygun açıklık derecesini göstermede tutarlı bir başarısızlık modeli" olduğunu belirtir. araştırmaların sonunda, küresel ısınmanın insan eylemleri sonucunda oluştuğuna dair bilimsel fikir birliği değişmedi.

i̇ddialar

kilit iddialar

küresel ısınma gerçeğini kabul eden bilim insanları tarafından iddia edilen komplolar 

 sahte bilimsel veriler: 2002 yılında, clive hamilton'ın lavoisier group'u eleştirmesinin ardından cooler heads coalition, lavoisier group'un yüzlerce iklim bilimcisinin araştırma fonlarını korumak için iklim değişikliği kuramını desteklemek için sonuçlarını çarpıttığı komplo teorisini destekleyen bir makale yayınladı. 2007'de john coleman, küresel ısınmanın tarihteki en büyük aldatmaca olduğunu iddia eden bir blog yazısı yazdı. "üniversitelerimiz geri kalanımızdan biraz izole hale geldi. kampüste çok farklı bir kültür, tutumlar, değerler ve baskılar var... hepsi, üstünlüklerinden emin olarak geri kalanımıza yan gözle bakıyorlar... bu bilim adamları, araştırma yaparlarsa ve sonuçlar hiçbir biçimde endişe verici olmazsa, araştırmalarının rafta toz tutacağını ve araştırma kariyerlerinin yok olacağını biliyorlar. ancak uyarı veren araştırmalar yaparlarsa, iyi tanınırlar, saygı görürler, bilimsel ödüller alırlar ve daha da önemlisi, yollarına daha çok araştırma parası gelir. dolayısıyla bu araştırmacılar 90'ların sonlarında iklim değişikliği çalışmaları yaptıklarında, önemli olacak ve geniş çapta fark edilecek ve daha fazla araştırma fonunu tetikleyecek bulgular üretmeye hevesliydiler. manşet olmak istedikleri sonuçları elde etmek ve aynı zamanda çevresel gündemlerini yönlendirmek için verileri güdülemek onlar için kolaydı. sonra onların benzer düşünceli doktora meslektaşları çalışmalarını gözden geçirdiler ve sorgulamadan onaylamak için acele ettiler." 2009'da climategate'e dahil olan iklim inkârcıları, araştırmacıların araştırma yayınlarındaki verileri taklit ettiğini ve daha çok fon (ör. vergi mükellefi parası) almak için eleştirmenlerini bastırdıklarını iddia etti. bazı iklim değişikliği inkârcıları, iklim değişikliği konusunda bilimsel bir fikir birliği olmadığını ve bazen bilimsel bir fikir birliği olduğunu gösteren herhangi bir kanıtın "sözde" olduğunu iddia ediyorlar. hatta bazıları, hükûmetlerin araştırma hibe parasını bilimi saptırmak için kullandığını iddia ediyor. asdasdsdasddsasd
 bozuk yaşıt değerlendirme süreci: i̇klim bilimindeki makaleler için yaşıt değerlendirme sürecinin, karşıtları bastırmak isteyen bilim adamları tarafından bozulduğu iddia ediliyor. frederick seitz, 1996'da wall street journal'da ipcc i̇kinci değerlendirme raporunu eleştiren bir makale yazdı. hakem değerlendirmesi sürecinde yolsuzluktan kuşkulanıyordu ve şunları yazdı: "katkıda bulunan bilim adamları tarafından onaylanan rapor ile yayınlanan sürüm arasındaki bir karşılaştırma, bilim adamlarının buluşup son hakemli sürüm olduğunu düşündüklerini kabul ettikten sonra önemli değişikliklerin yapıldığını ortaya koyuyor. bilim adamları, ipcc'nin, panelin eylemlerini yönetmesi gereken bir düzenlemeler bütünü olan ipcc kuralları'na uyacağını varsayıyordu. ipcc kuralları'ndaki hiçbir şey, bilimsel katkıda bulunanlar paneli ve tam ipcc tarafından kabul edildikten sonra hiç kimsenin bilimsel bir raporu değiştirmesine izin vermez."

i̇ddia edilen siyasal komplolar 

 küresel yönetişimi hedeflemek: 28 temmuz 2003 tarihinde abd senatosu çevre ve bayındırlık i̇şleri komitesi'ne yaptığı "i̇klim değişikliği bilimi" başlıklı konuşmasında, senatör james inhofe (oklahoma bölgesini temsilen cumhuriyetçi) şu soruyu sordu: "bütün histeri, tüm korku, tüm sahte bilimle birlikte, insan yapımı küresel ısınmanın amerikan halkı üzerinde şimdiye dek yapılmış en büyük aldatmaca olması olabilir mi?" ayrıca, "ipcc sürecinin bazı bölümleri, gerçeklerin önceden belirlendiği ve ideolojik saflığın teknik ve bilimsel titizliği geride bıraktığı sovyet tarzı bir davaya benziyordu" dedi. inhofe, jacques chirac gibi kyoto protokolü'nün destekçilerinin küresel yönetişimi hedeflediklerini öne sürdü. william m. gray 2006'da soğuk savaş'ın sona ermesiyle birlikte başka bir düşmanın olmaması nedeniyle küresel ısınmanın siyasal bir neden haline geldiğini söyledi. amacının siyasal etki yaratmak, dünya hükûmeti kurmaya çalışmak ve insanları denetlemek olduğunu söyleyerek devam etti ve "bu konuda şeytani bir görüşüm var" diye ekledi. the great global warming swindle (büyük küresel isınma dolandırıcılığı) adlı tv belgeseli, küresel ısınmayı "bağnaz bir biçimde sanayi karşıtı çevreciler tarafından yaratılmış, dünya çapında milyarlarca dolarlık bir endüstri" olarak nitelendiren martin durkin tarafından yapılmıştır. 2007'de the washington timesda filminin tarihi değiştireceğini söyledi ve "beş yıl içinde sera etkisinin küresel ısınmanın ana nedeni olduğu fikrinin tam bir saçmalık olarak görüleceğini" tahmin etti. 
 liberal aşırılık yanlıları: "i̇klim değişikliğinin yerel egemenliği baltalamak için solcu köktenciler tarafından yapılan bir aldatmaca olduğunu"  ya da "iklim biliminin bilimden çok sosyalist ideolojiyle ilgili olduğunu" öne süren iddialar var. 2017'de james inhofe, 12. uluslararası i̇klim değişikliği konferansı'na "liberal aşırılık yanlıları pes etmeyecek. obama köktenci uyarıcılar kültürü inşa etti ve geri dönecekler. sen, ben ve amerikan halkı büyük bir yengi kazandık ama savaş devam ediyor. uyanık kalın." dedi.
 yeşil aldatmaca: "başka bir komplo teorisi, birçok insanın yenilenebilir enerji şirketlerine yatırım yaptığı için, küresel ısınmanın bir söylence olduğu gösterilirse çok para kaybedeceklerini savunuyor. bu iddiaya göre, çevre grupları bu nedenle iklim bilimcilerine, yeşil enerjiye yapılan finansal yatırımlarını güvence altına alabilmeleri için verilerini incelemeleri için rüşvet veriyor."
 arkasında çin var: 2010'da donald trump, "şimdiye dek kaydedilen en soğuk kış ve kıyılarda rekor seviyelere ulaşan karla birlikte, nobel komitesi nobel ödülü'nü al gore'dan geri almalıdır... gore, çin ve diğer ülkelerin daha az umursamazken bizi küresel ısınmadan korumak için fabrikalarımızı temizlememizi istiyor. bu bizi imalat dünyasında tamamen rekabetçi yapmaz ve çin, japonya ve hindistan amerika'nın aptallığına gülüyor." daha sonra 2012'de, "küresel ısınma kavramı, abd üretimini rekabetçi olmaktan çıkarmak için çinliler tarafından ve onlar için yaratıldı" diye tweet attı. daha sonra 2016'da başkanlık kampanyası sırasında, 2012 tweet'inin "açıkçası şaka yapıyorum. ancak bu çin'in yararına yapılıyor çünkü çin iklim değişikliğine yardımcı olmak için hiçbir şey yapmıyor. yakabileceğiniz her şeyi yakarlar; daha az umursayamazlardı. çok - bilirsiniz, standartları bir hiçtir. ama onlar - bu arada, fiyat konusunda bizi alt edebilirler. bu yüzden işimiz çok zor." 
 nükleer enerjiyi özendirme: the great global warming swindle'da öne sürülen iddialardan biri, "küresel ısınma tehdidinin nükleer enerjiyi özendirme girişimi olduğu"dur.

olumsuz etkiler 
i̇klim değişikliği komplo teorileri, küresel ısınmanın verdiği zararı etkili bir şekilde azaltmak için yetersiz eylem ve eylemsizlikle sonuçlandı. amerika birleşik devletleri gibi bazı ülkelerde, iklim bilimcileri arasında 2019'daki bir rapora göre iklim değişikliği konusunda %100 fikir birliği olmasına karşın, amerikalıların %40'ı iklim değişikliğinin bir aldatmaca olduğuna inanıyor.

"komplo teorilerine maruz kalmak, insanların karbon ayak izini azaltma amaçlarını, [iklim değişikliğini] yalanlayan bilgiler verilen insanlara göre azalttı."

2019'da abd başkanı donald trump, küresel ısınmayı azaltma umuduyla kurulan paris anlaşması'ndan abd'yi bile çekmişti. dünyanın bazı bölgelerinde iklim değişikliği ile nasıl başa çıkılacağı ve buna karşı ne yapılması gerektiği konusunda anlaşmazlıklara yol açacak bir iklim değişikliğini yadsıma ideolojisi olabilir.

eleştiri 
steve connor, "aldatmaca" ve "komplo" terimlerini birbirine bağlayarak, "bu taslak (ipcc) raporunun teknik özetini okurken, kimilerinin bizi inandıracağı gibi, hiç kimsenin iklim değişikliğinin bilim kurumlarının komplocu bir aldatmacası olduğu izlenimini bırakamayacağı açıktır." dedi.

the great global warming swindle (büyük küresel isınma dolandırıcılığı) belgeseli birçok uzmandan eleştiri aldı. george monbiot bunu "son on yıldır [iklim değişikliğini] yadsıma endüstrisinden duyduğumuz özdeş eski komplo teorisi" olarak nitelendirdi. benzer biçimde, james delingpole'a yanıt olarak monbiot, spectator makalesinin "gerçeği bastırmak için çalışan olağan komplo teorileri [...] olduğunu ve muhtemelen şu anda neredeyse tüm bilim camiasını ve shell'den greenpeace'e ve the sun'a ve science dergisine dek herkesi kapsadığını belirtti."  bazı avustralyalı meteorologlar da, filmin "iklim bilimi ortodoksilerinin eleştirel bir yapısökümü"nü önermek için hiçbir girişimde bulunmadığını, bunun yerine iklim bilimcilerinin yalan söylemekten suçlu olduklarını ya da ciddi şekilde yanlış yönlendirildiklerini önermek için çeşitli başka araçlar kullandığını söyleyerek ağırlığını koydu. filmin yayıncısı "küresel ısınmanın 'çağdaş zamanların en büyük aldatmacası' olduğunu" iddia etse de, bu meteorologlar filmin "bilimsel olarak sağlam olmadığı ve bilimin kusurlu ve çok yanıltıcı bir yorumunu sunduğu" sonucuna vardılar.

eski i̇ngiltere çevre, gıda ve köy i̇şleri bakanı david miliband, filmin ana noktalarının çürütülmesini sundu ve "bilimsel fikir birliğini bozmaya çalışan komplo teorileri olan insanlar her zaman olacaktır ve bu, bilimsel ve demokratik tartışma, ancak iklim değişikliği bilimi bana gerçek gibi görünüyor." dedi.

national geographic, 6 kalıcı bilimsel komplo teorisini doğruladı. küresel ısınma aldatmacasına olan ısrarlı inançla ilgili olarak, sayısız bilimsel çalışmada belgelendiği gibi, dünya'nın ısınmaya devam ettiğini ve ısınma hızının arttığını belirtiyorlar. küresel sıcaklıktaki artış ve artış hızı, insan eylemleri nedeniyle atmosferdeki sera gazlarının artışı ile örtüşmektedir. üstelik küresel ısınma, kuzey kutbu'ndaki deniz buzunun tarihi oranlarda çözülmesine, birçok bitki türünün beklenenden daha erken çiçek açmasına ve birçok kuş, balık, memeli ve böceğin göç yollarının değişmesine neden oluyor.

finansman 
bu tür komploları iddia edenlerin bazılarının, ihtilaf yaratmak, iklim değişikliği konusundaki bilimsel fikir birliğini baltalamak ve küresel ısınmanın öngörülen etkilerini küçümsemek için tasarlanmış, iyi finanse edilen yanlış bilgilendirme kampanyalarının bir parçası olduğuna dair kanıtlar vardır. bireyler ve kuruluşlar, küresel ısınma tartışmasını çoğu bilim adamının sonuca varmasından çok sonra canlı tuttu. bu şüpheler hem kanada'daki hem de abd'deki politikacıları etkiledi ve hükûmet politikalarının oluşturulmasına yardımcı oldu.

greenpeace, 'exxon secrets' projesinde enerji endüstrisinin iklim değişikliği inkârını finanse ettiğine dair kanıtlar sundu. the carbon brief tarafından 2011'de yapılan bir analiz, iklim değişikliği konusunda şüphe uyandıran veya aleyhinde konuşan en üretken 10 yazardan 9'unun exxonmobil ile bağları olduğunu ortaya çıkardı. greenpeace, koch industries'in iklim değişikliği konusundaki şüpheleri yaymak için son 50 yılda 50 milyon abd dolarından fazla yatırım yaptığını söyledi. exxonmobil 2008'de, yeni temiz enerji kaynakları bulma ihtiyacından "dikkati başka yöne çeken" birçok gruba sağladığı fonu keseceğini duyurdu ancak 2008'de hala "küresel ısınma bilimini sorgulayan veya krizi çözmek için politikalara saldıran iki düzineden fazla kuruluşa" fon sağladı. birleşik krallık kraliyet cemiyeti tarafından yürütülen bir anket, 2005 yılında exxonmobil'in "kanıtları tamamen reddederek iklim değişikliği bilimini yanlış temsil eden" 39 gruba 2,9 milyon abd doları dağıttığını ortaya koydu.

komplo teorisyenlerinin yazdığı kitaplar 

 inhofe, james . the greatest hoax—how the global warming conspiracy threatens your future.
 bell, larry. climate of corruption—politics and power behind the global warming hoax.
 andrew montford. the hockey stick illusion—climate and the corruption of science.
 solomon, lawrence. the deniers—the world-renowned scientists who stood up against global warming, political persecution and fraud.
 michaels, pat ve balling, robert. aşırılıkların i̇klimi—küresel ısınma bilimi, bilmenizi istemiyorlar .
 susman, brian . climategate—climate of extremes—global warming science they don’t want you to know.
 isaac, rael jean.  roosters of the apocalypse—how the junk science of global warming nearly bankrupted the western world.

kurgusal temsiller 
michael crichton'un aralık 2004'te yayınlanan romanı state of fear, bilim adamları ve diğerleri tarafından küresel ısınma hakkında halk paniği yaratmak için hazırlanan bir komployu anlatıyor. roman, crichton tarafından hikâyenin olay örgüsü olmayan unsurları için olgusal bir temel sağlamak üzere tanımlanan 20 sayfa dipnot içerir. 4 ocak 2005'te bir senato konuşmasında inhofe, crichton'u yanlışlıkla bir "bilim adamı" olarak tanımladı ve kitabın çevre örgütlerinin kurgusal tasvirinin öncelikle "esas olarak potansiyel katılımcıları sahte bilimsel iddialarla ve küresel bir kıyamet tahminleriyle korkutarak para toplamaya odaklandığını" söyledi. "yaşamı taklit eden sanatın" bir örneğiydi.

crichton'un komplo teorisi başlıklı bir parçada harold evans, crichton'un teorisini "ünlü tarihçi richard hofstadter tarafından tanımlanan paranoyak politik tarzda" olarak tanımladı ve "bugün bir komplo teorisi için piyasadaysanız" diyerek önermeye devam etti. greenpeace baskı grubu tarafından belgelenen daha güvenilir bir tane var" yani exxonmobil'in küresel ısınma teorisine karşı çıkan grupları finanse etmesi.

ayrıca bakınız 
 küresel ısınma tartışması
 koch ailesinin siyasi faaliyetleri
 sağcı bilim karştlığı
 merchants of doubt – erik m. conway ve naomi oreskes tarafından abd'de iklim değişikliği inkârının çözümlemesi

notlar

i̇leri okumalar 

 lahsen, m. (1999). komploların tespiti ve i̇lişkilendirilmesi: 8. bölüm üzerindeki tartışma. ge marcus'ta (ed.), akıl i̇çinde paranoya: açıklama olarak komplo üzerine bir vaka kitabı (s. 111–36). chicago, il: chicago üniversitesi yayınları.isbn'si 0-226-50458-1 .

i̇klim değişikliği inkârı
i̇klim değişikliği ve toplum
bilim ve teknoloji ile ilgili komplo teorileri
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar