Zaman algısı

zaman algısı, psikolojide, bilişsel dilbilimde  ve nörobilimde, birinin belirsiz olayların süresinin algılanması ve olayların gelişmesi ile ölçülen öznel deneyime veya zaman duygusuna atıfta bulunan bir çalışma alanıdır. i̇ki ardışık olay arasındaki algılanan zaman aralığı algılanan süre olarak adlandırılır . başka bir kişinin zaman algısını doğrudan deneyimlemek veya anlamak mümkün olmasa da, böyle bir algı nesnel olarak incelenebilir ve bir dizi bilimsel deney yoluyla çıkarılabilir . bazı zamansal yanılsamalar zaman algısının altında yatan sinirsel mekanizmaları ortaya çıkarmaya yardımcı olur.

türlere özgü farklılıkları vurgulayan öncü çalışmalar karl ernst von baer tarafından yapılmıştır.

kuramlar 
beyindeki zaman algılama mekanizması için birçok teori ve hesaplama modeli bulunmaktadır ve birkaç örneği aşağıda verilmektedir.

william j. friedman (1993) bir zaman algısı konusunda iki zıt teori öne sürmektedir:

 zaman hafızasının güç modeli. bu konutlayan bir bellek izi bu bir iz kuvvetinden (hatırlanan olay meydana ne kadar önce bu nedenle ve) bir belleğe yaşını yargıç olabilir zaman içinde devam ederse,. bu, son olayların anılarının daha uzak anılardan daha çabuk solmasıyla çelişmektedir. 
 çıkarım modeli. bir olayın zamanının, söz konusu olay ile tarihi veya saati bilinen diğer olaylar arasındaki ilişkiler hakkındaki bilgilerden çıkarıldığını gösterir.

başka bir teori, biyolojik bir kronometre oluşturan beynin belirli bir aralıkta bilinçaltı "nabız" konuşmasını içerir. bu teori, beynin dahil olduğu görevin türüne bağlı olarak bir kerede birden fazla biyolojik kronometre çalıştırabileceğini iddia eder. bu darbelerin yeri ve bu darbelerin gerçekte neleri içerdiği belirsizdir. bu model sadece bir metafordur ve beyin fizyolojisi veya anatomisi açısından ayağa kalkmaz.

dahası, zaman algısı genellikle beynin farklı bölgelerinde farklı sürelerin işlenmesi nedeniyle aşağıdaki üç farklı aralıkta kategorize edilir.

 saniye-altı zamanlama veya milisaniye zamanlama 
 aralık zamanlaması veya saniye-dakika zamanlaması 
 sirkadiyen zamanlama

felsefi bakış açıları 
ferah mevcut bir durumu olup, burada zaman süresinin bilinç varlık olarak deneyimli mevcut .  terim ilk olarak filozof er clay tarafından 1882'de (e. robert kelly),   tanıtıldı ve william james tarafından daha da geliştirildi.  james bu feshi hediyeyi "düşünülen tüm zamanların prototipi olarak tanımladı ... kısa süreleri hemen ve aralıksız olarak mantıklıyız". "bilimsel düşünce" (1930) 'da cd broad, fevkalade şimdiki zaman kavramı üzerinde daha ayrıntılı olarak durdu ve fevkalade şimdiki zamanın duyusal bir datumun zamansal eşdeğeri olarak değerlendirilebileceğini düşündü.  konseptin bir versiyonu edmund husserl tarafından çalışmalarında kullanılmış ve husserl, heidegger ve merleau-ponty'nin yazılarına dayanarak francisco varela tarafından daha fazla tartışılmıştır.  bu modern filozoflardan önce yaşamasına rağmen, breslov'dan hasidik ustası rabbi nachman (1772-1810) sadece günümüzün ve bugünün "gerçek" olduğunu belirtti  ve ayrıca bir kişinin on beş dakika uyuyabileceğini ve hayal edebileceğini belirtti. yetmiş yıl yaşadığını.

sinirbilimsel bakış açıları 
zaman algısı belirli bir duyusal sistemle ilişkili olmasa da, psikologlar ve sinirbilimciler, insanların zamanın algılanmasını düzenleyen bir sistemi ya da birkaç tamamlayıcı sistemi olduğunu öne sürerler. zaman algısı, serebral korteks, serebellum ve bazal gangliyonları içeren yüksek oranda dağılmış bir sistem tarafından ele alınır.  belirli bir bileşen olan suprachiasmatik çekirdek, sirkadiyen (veya günlük) ritmden sorumluyken, diğer hücre kümeleri daha kısa ( ultradian ) zaman işleyişine sahip gibi görünmektedir. beynin erken duyusal kısımlarında çok kısa (milisaniye) sürelerin adanmış nöronlar tarafından işlendiğine dair bazı kanıtlar vardır 

profesör warren meck zamanın geçişini ölçmek için fizyolojik bir model geliştirdi. üst korteksteki hücrelerin salınım aktivitesi tarafından üretilecek sürenin temsilini buldu. bu hücrelerin aktivitesinin sıklığı, ön beyin tabanındaki dorsal striatumdaki hücreler tarafından tespit edilir. modeli açık zamanlamayı ve kapalı zamanlamayı ayırdı. bir uyaranın süresini tahmin etmek için açık zamanlama kullanılır. örtük zamanlama, yakın gelecekte gerçekleşmesi beklenen bir olaydan birini ayıran süreyi ölçmek için kullanılır. bu iki zaman tahmini aynı nöroanatomik alanları içermez. örneğin, beyincik, sol parietal korteks ve sol premotor korteksi içeren motor bir görevi başarmak için genellikle örtük zamanlama meydana gelir. açık zamanlama sıklıkla ek motor alanı ve sağ prefrontal korteksi içerir.

birinin görüş alanı içindeki iki görsel uyaran, beş milisaniyeye kadar eşzamanlı olarak başarılı bir şekilde kabul edilebilir.

popüler "beyin zamanı" makalesinde, david eagleman, farklı duyusal bilgilerin (işitsel, dokunsal, görsel, vb.) farklı sinir mimarileri tarafından farklı hızlarda işlendiğini açıklar. beyin, dış dünyanın geçici olarak birleşik bir temsilini yaratmaksa, bu hız farklılıklarının üstesinden nasıl geleceğini öğrenmelidir: "görsel beyin olayları zamanında doğru yapmak istiyorsa, tek bir seçeneği olabilir: en yavaş bilginin gelmesini bekleyin . bunu başarmak için saniyenin onda birini beklemek zorundadır. televizyon yayıncılığının ilk günlerinde, mühendisler ses ve video sinyallerini senkronize etme probleminden endişe ediyorlardı. sonra yanlışlıkla yüz milisaniyelik bir eğime sahip olduklarını keşfettiler: sinyaller bu pencereye ulaştığı sürece, izleyicilerin beyinleri otomatik olarak sinyalleri yeniden senkronize edecekler ". "bu kısa bekleme süresi, görsel sistemin erken aşamalardan kaynaklanan çeşitli gecikmeleri azaltmasına izin veriyor; ancak algıyı geçmişe itme dezavantajı var. mümkün olduğu kadar günümüze yakın çalışmanın belirgin bir hayatta kalma avantajı vardır; bir hayvan geçmişte çok fazla yaşamak istemez. bu nedenle, saniyenin onda biri penceresi, günümüzün sınırının yakınında çalışırken, sistemin ilk aşamalarında yaratılan gecikmeleri hesaba katmasına izin veren en küçük gecikme olabilir. bu gecikme penceresi farkındalığın geriye dönük olduğu, bir olaydan sonraki zaman penceresindeki verileri içerdiği ve ne olduğuna ilişkin gecikmeli bir yorum sağladığı anlamına gelir. ” 

deneyler, sıçanların kortekslerinin tamamen çıkarılmasına rağmen yaklaşık 40 saniyelik bir zaman aralığını başarılı bir şekilde tahmin edebileceğini göstermiştir.  bu, zaman tahmininin düşük seviyeli bir süreç olabileceğini düşündürmektedir.

ekolojik perspektifler 
yakın tarihte, ekologlar ve psikologlar, zamanın insan dışı hayvanlar tarafından algılanıp algılanmadığı ve nasıl algılanıp algılanmadığı ve zamanın algılanabilmesiyle hangi işlevsel amaçlara hizmet edildiğiyle ilgileniyorlardı. çalışmalar, hem omurgalılar hem de omurgasızlar dahil olmak üzere birçok hayvan türünün, zaman aralıklarını ve sürelerini insanlara benzer şekilde tahmin etmelerini ve karşılaştırmasını sağlayan bilişsel yeteneklere sahip olduğunu göstermiştir.

metabolik hızın hayvanların zamanı algılama yeteneği üzerinde bir etkisi olduğuna dair ampirik kanıtlar vardır. genel olarak, hızlı bir metabolik hıza sahip olan daha küçük boyutlu ( sinekler gibi) hayvanların, yavaş metabolik hıza sahip daha büyük boyutlu hayvanlardan daha yavaş yaşadıkları taksanın içinde ve arasında doğrudur. araştırmacılar, bunun küçük gövdeli hayvanların zamanın küçük ölçekte algılanmasında genellikle daha iyi olmasının ve daha büyük hayvanlardan daha çevik olmalarının nedeni olabileceğini düşünüyorlar.

omurgalılarda zaman algısı

balıklardan örnekler  
bir laboratuvar deneyinde, akvaryum balığı hafif bir uyaran ve ardından kısa bir süre boyunca iki uyaran arasında sabit bir zaman aralığı olan bir atıcı elektrik çarpması alacak şekilde koşullandırılmıştır . test denekleri elektrik çarpması sırasında genel aktivitede bir artış gösterdi. bu tepki, ışık uyaranının tutulduğu ancak elektrik çarpmasının giderildiği diğer çalışmalarda da devam etmiştir. . bu, akvaryum balıklarının zaman aralıklarını algılayabildiğini ve üzücü uyaranın gerçekleşmesini bekledikleri anda bir kaçınma tepkisi başlatabildiğini gösterir.

i̇ki ayrı çalışmada, altın parlatıcılar ve cüce inangalar, gıda kaynaklarının mevcudiyetini, zaman yeri öğrenme adı verilen belirli yerlere ve zamanlara ilişkilendirme yeteneğini gösterdi. <ref>  </ref>. buna karşılık, predasyon riskine dayalı zaman-yer öğrenimi için test edildiğinde, inangalar uzaysal-zamansal kalıpları yırtıcıların varlığı veya yokluğu ile ilişkilendiremedi.

kuşlardan örnekler 
düzenli aralıklarla (beslemeler arasında sabit bir gecikmeyle) veya stokastik aralıklarla (beslemeler arasında değişken bir gecikmeyle) yiyecek elde etme arasında seçim yapıldığında, sığırcıklar iki tip aralık arasında ayrım yapabilir ve sürekli olarak değişken aralıklarda yiyecek almayı tercih edebilir. bu, toplam yiyecek miktarının her iki seçenek için de aynı olup olmadığı ya da toplam yiyecek miktarı değişken seçeneğinde öngörülemez ise doğrudur. bu, sığırcıkların riske eğilimli davranışlar için bir eğilime sahip olduklarını göstermektedir.

güvercinler günün farklı zamanları arasında ayrım yapabilir ve zaman-yer öğrenimi gösterebilir. eğitimden sonra laboratuvar denekleri, uyku / uyanıklık döngüsü yapay olarak değiştikten sonra bile, günün farklı saatlerinde (sabah veya öğleden sonra) belirli anahtarları başarıyla gagalamayı başardılar. bu, günün farklı zamanları arasında ayrım yapmak için güvercinlerin harici ipuçlarından bağımsız bir dahili zamanlayıcı (veya sirkadiyen zamanlayıcı ) kullanabileceğini düşündürmektedir. bununla birlikte, güvercinlerde zamana dayalı öğrenme üzerine daha yeni bir çalışma, benzer bir görev için, test deneklerinin enerji kaynaklarını kurtarmak için mümkün olduğunda sirkadiyen bir zamanlama mekanizmasına geçeceğini göstermektedir. deneysel testler, güvercinlerin çeşitli sürelerdeki ipuçlarını (saniye sırasına göre) ayırt edebildiğini, ancak işitsel ipuçlarını zamanlarken görsel ipuçlarını zamanlamaya göre daha az doğru olduklarını ortaya koydu.

memelilerden örnekler 
özel sektöre ait köpekler üzerinde yapılan bir çalışma ortaya koydu köpekler dakika farklı birkaç saat arasında değişen algılama süreleri edebiliyoruz. köpekler, sahiplerinin davranışlarına bakılmaksızın, daha uzun süre yalnız bırakıldıklarında sahiplerinin dönüşüne artan yoğunlukta tepki gösterdi.

gıda takviyesi ile eğitildikten sonra dişi yaban domuzu, her aralığın sonunda yiyecek isteyerek günlerin zaman aralıklarını doğru bir şekilde tahmin edebilir, ancak aynı eğitim yöntemiyle dakikaların zaman aralıklarını doğru bir şekilde tahmin edemezler.

pozitif takviye ile eğitildiklerinde, sıçanlar belirli bir süredeki bir sinyale cevap vermeyi öğrenebilirler, ancak daha kısa veya daha uzun süreli sinyallere değil, bu da farklı süreler arasında ayrım yapabildiklerini gösterir. sıçanlar, zaman içinde öğrenmeyi gösterdiler ve aynı zamanda belirli bir görev için doğru zamanlamayı, bir olay sırasını izleyerek sıralı bir zamanlama mekanizması kullanabildiklerini önererek çıkarmayı öğrenebilirler. güvercinler gibi, sıçanların da günün saatini ayırt etmek için bir sirkadiyen zamanlama mekanizması kullanma kabiliyetine sahip oldukları düşünülmektedir.

omurgasızlarda zaman algısı 

geri dönerken kovanı ile nektarı, toplayıcı bal arıları nektar toplama kolonide nektar işleme oranlarına mevcut oranını bilmemiz gerekir. bunu yapmak için, yemleri boşaltacak ve depolayacak bir gıda deposu arısı bulma zamanını tahmin ederler. bunları bulmak ne kadar uzun sürerse, yiyecek depolayan arılar o kadar yoğun olur; ve dolayısıyla koloninin nektar toplama oranı yükselir. yem arıları ayrıca, yemi boşaltmak için geçen süreyi karşılaştırarak nektarın kalitesini de değerlendirir: daha uzun bir boşaltma süresi daha yüksek nektarı gösterir. kendi boşaltma sürelerini kovanda bulunan diğer yemleme makinelerinin boşaltma süreleriyle karşılaştırırlar ve işe alım davranışlarını buna göre ayarlarlar. örneğin, bal arıları, kendi verimlerinin daha düşük olduğuna karar verirlerse, sallama danslarının süresini azaltırlar. bilim adamları, anestezinin sirkadiyen saati bozduğunu ve insanlarda gözlemlendiği gibi bal arılarının zaman algısını bozduğunu gösterdiler. deneyler, 6 saatlik bir genel anestezinin gündüzleri indüklenirse bal arılarının yemleme davranışının başlamasını önemli ölçüde geciktirdiğini, ancak gece boyunca indüklenmediğini ortaya koydu.

bombus arıları, belirli bir zaman aralığı geçtikten sonra (genellikle başlatma sinyalinden birkaç saniye sonra) bir uyarana cevap vermek için başarıyla eğitilebilir. çalışmalar aynı zamanda çoklu aralık sürelerini aynı anda yapmayı öğrenebileceklerini göstermiştir.

tek bir çalışmada, myrmica cinsinden üç karınca türünden koloniler, beslenme oturumlarını farklı zamanlarla ilişkilendirmek için eğitildi. eğitimler birkaç gün sürdü ve her gün beslenme süresi bir önceki güne göre 20 dakika gecikti. üç türün hepsinde, eğitimin sonunda, bireylerin çoğu beslenme noktasında beklenen doğru zamanda bulundular, bu da karıncaların koşma süresini tahmin edebildiklerini, beklenen beslenme süresini hafızasında tutabildiklerini ve tahmin edebileceklerini gösterdi.

zamansal yanılsama türleri 
bir zamansal yanılsama, zaman algısında bir çarpıklıktır. zaman algısı, zamanla ilgili çeşitli görevleri ifade eder. örneğin:

 zaman aralıklarını tahmin etmek, örneğin, "birinci basamak hekiminizi en son ne zaman gördünüz?" ; 
 tahmini süre, örneğin, "doktorun ofisinde ne kadar bekliyorsunuz?"; ve 
 olayların eşzamanlılığını değerlendirmek (örnekler için aşağıya bakınız).

zamansal yanılsama tiplerinin kısa listesi :

 teleskopik etki : i̇nsanlar yakın zamandaki olayları gerçekte olduklarından (geriye doğru teleskop) ve uzak olayları gerçekte olduğundan daha yakın zamanda (ileri teleskop) hatırlama eğilimindedir.  
 vierordt yasası : daha kısa aralıklar göz ardı edilirken, daha uzun aralıklar göz ardı edilir 
 daha fazla değişiklikle ilişkili zaman aralıkları, daha az değişiklik içeren zaman aralıklarından daha uzun olarak algılanabilir 
 belirli bir görevin algılanan zamansal uzunluğu daha fazla motivasyonla kısaltılabilir 
 belirli bir görevin algılanan geçici uzunluğu, parçalandığında veya kesintiye uğradığında uzayabilir 
 i̇şitsel uyaranlar görsel uyaranlardan daha uzun sürebilir 
 daha uzun uyaran yoğunluğu ile zaman süreleri daha uzun görünebilir (örneğin, işitsel ses yüksekliği veya ses yüksekliği) 
 eşzamanlılık kararları, eşzamanlı olmayan uyaranlara tekrar tekrar maruz bırakılarak manipüle edilebilir

kappa etkisi 
kappa etkisi veya algısal bir zaman genişleme , doğrulanabilir deneyi ile zamansal yanılsama şeklidir  ardışık uyarıların bir dizi arasındaki zamansal süresi nedeniyle, daha uzun ya da daha kısa bir gerçek geçen süre göre daha olduğu düşünülmektedir, burada her ardışık uyaran arasında mekansal / işitsel / dokunsal ayrılma. kappa efekti, eşit zaman alan iki parçadan oluşan bir yolculuk düşünülürken görüntülenebilir. bu iki bölüm arasında, daha fazla mesafeyi kapsayan yolculuk, eşit miktarda zaman alsalar bile, daha az mesafeyi kapsayan yolculuktan daha uzun sürebilir.

göz hareketleri ve "kronostaz" 
uzay ve zaman algısı, hızlı sakkadik göz hareketleri sırasında bozulmalara uğrar 

kronostaz, beyine yeni bir olay veya görev talebinin getirilmesinden sonraki ilk izlenimin zaman içinde uzandığı bir tür geçici yanılsamadır.  örneğin, bir sakkadın hemen ardından (örn. hızlı göz hareketi ) bir hedef uyarana sabitlenirken kronostaz geçici olarak ortaya çıkar. bu, geçici uyaranda, hedef uyaranın (yani postakadik uyaranın) algılandığı bir aşırı tahmin ortaya çıkarır. bu etki, görünür süreleri 500 ms'ye kadar uzatabilir ve görsel sistemin algılamadan önceki olayları modellediği fikriyle tutarlıdır. bu illüzyonun en iyi bilinen versiyonu, bir kişinin saatin yönlendirilmiş dikkatini (yani, sakcade) izleyen bir analog saatin ikinci el hareketi hakkında ilk izleniminin durduğu saat yanılsaması olarak bilinir. normalden daha yavaş ikinci el hareket hızı algısı (saatin saniye ibresi başlangıçta ona baktıktan sonra geçici olarak yerinde donabilir).

kronostaz oluşumu, görsel alanın ötesinde işitsel ve dokunsal alanlara uzanır. i̇şitsel alanda, işitsel uyaranları gözlemlerken kronostaz ve süre fazla tahminleri meydana gelir. yaygın bir örnek, telefon görüşmeleri yaparken sık karşılaşılan bir durumdur. telefonun çevir sesini dinlerken, araştırma konuları telefonu bir kulaktan diğerine hareket ettirirse, zil sesleri arasındaki süre daha uzun görünür. dokunsal alanda, kronostaz araştırma konularında nesnelere ulaştıklarında ve nesneleri kavradıklarında devam etmiştir. yeni bir nesneyi kavradıktan sonra, denekler ellerinin bu nesneyle temas ettiği süreyi fazla tahmin ederler. diğer deneylerde, bir düğmeyle ışığı açan denekler düğmeye basmadan önce ışığı deneyimlemek için koşullandırılmıştır.

flaş gecikme efekti 
bir deneyde, katılımcılara bilgisayar ekranında bir "x" sembolüne bakmaları ve hareketli mavi halka benzeri bir halkanın sabit "x" noktasını tekrar tekrar daire içine almaları söylendi. bazen, halkanın iç kısmıyla fiziksel olarak örtüşen bir an için beyaz bir flaş görüntülenir. bununla birlikte, ne algılandığı sorulduğunda, katılımcılar beyaz halkanın hareketli halkanın merkezinin gerisinde kaldığını gördüler. başka bir deyişle, iki retina görüntüsünün aslında uzamsal olarak hizalanmış olduğu gerçeğine rağmen, yanıp sönen nesnenin genellikle uzayda sürekli hareket eden bir nesneyi izlediği gözlendi - bu, flaş gecikmesi etkisi olarak adlandırılan bir olgudur.

'hareket ekstrapolasyonu' hipotezi olarak adlandırılan ilk önerilen açıklama, görsel sistemin, nöral gecikmeleri (yani retinal görüntü ile gözlemcinin yanıp sönme algısı arasındaki gecikme süresi) hesaba katılırken hareketli nesnelerin konumunu tahmin ettiği, ancak yanıp sönen nesnelerin konumunu tahmin etmesidir . nesne). david eagleman ve sejnowski tarafından 'gecikme farkı' hipotezi olarak adlandırılan ikinci önerilen açıklama, görsel sistemin hareketli nesneleri parlatılmış nesnelerden daha hızlı bir şekilde işlemesidir. i̇lk hipotezi reddetme girişiminde bulunan david eagleman, hareketli halkanın aniden yanıp sönen nesne kısaca göründüğü gibi diğer yöne dönme yönünü tersine çevirdiği bir deney gerçekleştirdi. i̇lk hipotez doğruysa, geri dönüşün hemen ardından hareketli nesnenin parlatılmış nesnenin arkasında gecikme olarak görülmesini beklerdik. bununla birlikte, deney tam tersini ortaya çıkardı - tersine dönüşün hemen ardından, yanıp sönen nesnenin hareketli nesnenin arkasında geciktiği gözlendi. bu deneysel sonuç 'gecikme farkı' hipotezini desteklemektedir. son zamanlarda yapılan bir araştırma, şu anda neler olduğunu tanımlamayı amaçlayan bir çıkarım mekanizması olarak algılamaya yaklaşarak bu farklı yaklaşımları uzlaştırmaya çalışmaktadır.

oddball etkisi 
i̇nsanlar tipik olarak özdeş olaylar akışındaki ilk ve son olayın algılanan süresini fazla tahmin ederler.

oddball etkisi, evrimsel olarak uyarlanmış bir “uyarı” işlevine hizmet edebilir ve tehdit edici durumlarda zamanın yavaşladığı raporlarıyla tutarlıdır. etki retinada boyut olarak genişleyen, diğer bir deyişle izleyiciye "yaklaşan" veya yaklaşan görüntüler için en güçlü gibi görünmektedir  ve efekt, tuhaf toplar için ortadan kaldırılabilir büzülüyor veya izleyiciden çekildiği anlaşılıyor.  etki ayrıca, genişleyen uyaran akışı arasında sunulan statik bir oddball ile azaltılır  veya ters çevrilir  .

i̇lk çalışmalar, bu oddball kaynaklı "öznel zaman genişlemesinin" algılanan oddball uyaranlarını% 30-50 oranında artırdığını  ancak daha sonraki araştırmalarda% 10 civarında daha mütevazı bir genişleme rapor ettiğini bildirmiştir  veya daha az. i̇zleyicinin sürenin arttığını veya azaldığını fark edip etmediğinin etkinin yönü de kullanılan uyarana bağlı gibi görünmektedir.

geçici kararın iptali 
çok sayıda deneysel bulgu, etkilerden önceki eylemlerin zamansal sıra kararlarının özel koşullar altında geri alınabileceğini düşündürmektedir. deneyler, duyusal eşzamanlılık kararlarının, eşzamanlı olmayan uyaranlara tekrar tekrar maruz bırakılarak manipüle edilebileceğini göstermiştir. david eagleman tarafından yapılan bir deneyde, deneklerde geçici motor kararlarına maruz bırakılarak geçici bir karar kararı tersine çevrildi. deneyde, denekler çeşitli türlerde video oyunları oynamıştır. denekler tarafından bilinmeyen deneyciler, fare hareketleri ve müteakip duyusal geri bildirim arasında sabit bir gecikme başlattı. örneğin, bir kişi fare hareket ettikten 150 milisaniye kadar ekranda bir hareket kaydı görmeyebilir. oyunu oynayan katılımcılar gecikmeye adapte oldular ve sanki fare hareketleri ile duyusal geribildirim arasında daha az gecikme varmış gibi hissettiler. deneyciler gecikmeyi kaldırdıktan kısa bir süre sonra, denekler genellikle sanki komut vermeden hemen önce ekrandaki etki olduğunu hissettiler. bu çalışma, algılanan etkilerin zamanlamasının beklentiler tarafından nasıl değiştirildiğini ve bu tür tahminlerin ne kadar çabuk değiştirilebileceğini ele almaktadır. haggard ve meslektaşları tarafından 2002 yılında yapılan bir deneyde, katılımcılar 100 milisaniyelik hafif bir gecikmeden sonra uzaktan ışık flaşını tetikleyen bir düğmeye bastılar. katılımcılar bu harekete tekrar tekrar girerek gecikmeye adapte olmuşlardı (yani, düğmeye basmak ve ışık flaşını görmek arasındaki algılanan zaman aralığında kademeli bir kısalma yaşadılar). deneyciler daha sonra düğmeye basıldıktan hemen sonra ışık flaşını gösterdi. yanıt olarak, denekler genellikle flaşın (efekt) düğmeye basılmadan önce meydana geldiğini düşünüyorlardı (nedeni). buna ek olarak, deneyciler gecikmeyi hafifçe azalttığında ve düğme ile ışık flaşı arasındaki uzamsal mesafeyi kısalttıklarında, katılımcılar genellikle nedenden önce etki yaşadığını iddia etmişlerdir.

bazı deneyler ayrıca, hızlı bir şekilde arka arkaya verilen bir çift dokunsal uyaranın geçici sıraya göre değerlendirilmesinin, elleri orta çizginin üzerinden geçerek belirgin şekilde bozulmuş (yani yanlış bildirilmiş) olduğunu göstermektedir. bununla birlikte, doğuştan kör olan denekler, kolları geçtikten sonra geçici düzen kararının tersine çevrilmesinin izini göstermediler. bu sonuçlar, doğuştan kör tarafından alınan dokunsal sinyallerin, görsel-uzamsal bir temsile atıfta bulunulmaksızın zamanında sıralandığını göstermektedir. doğuştan kör olan deneklerin aksine, geç başlangıçlı kör deneklerin zamansal sıra kararları, kolları kör olmayan deneklerle aynı ölçüde geçerken bozulmuştur. bu sonuçlar, dokunsal sinyaller ile görsel-uzamsal temsil arasındaki ilişkilerin bebeklik döneminde tamamlandıktan sonra korunduğunu göstermektedir. bazı araştırma çalışmaları, deneklerin kolların arkalarından geçtiğinde dokunsal zamansal düzen kararlarında eksiklik gösterdiklerini ortaya koymuştur.

fizyolojik bağlantılar

taşikopsi 
taşikopsi, genellikle fiziksel efor, ilaç kullanımı veya travmatik bir olaydan kaynaklanan zaman algısını değiştiren nörolojik bir durumdur. taşikopiden etkilenen biri için, bireyin algıladığı zaman uzar, olayların yavaşladığını gösterir veya hızlanan bir bulanıklıkta hareket eden nesneler büzülür.

taşikopsi ile ilişkili bazı genetik polimorfizmler şöyledir: comt val158met, drd2 / ankk1-taq1a ve slc6a3 3'-utr vntr. bu gen polimorfizmleri, öncelikle striatumda (drd2 / ankk1-taq1a polimorfizmi) d2 dopamin reseptörlerinin ekspresyonunu etkiler.

duygusal durumların etkileri

huşu 
araştırmalar, huşu duygusunun kişinin zaman uygunluğu algılarını genişletme yeteneğine sahip olduğunu ileri sürdü. huşu, odaklanmadaki artışa denk gelen muazzam algısal genişlik deneyimi olarak nitelendirilebilir. sonuç olarak, huşu yaşarken kişinin zamansal algısının yavaşlayacağı düşünülebilir.

korku 
muhtemelen ilgili tuhaf etkisi, araştırma düşündürmektedir zaman yavaşlatmak gibi görünüyor (örneğin bir trafik kazası, bir soygun, veya bir kişinin algıladığı potansiyel bir yırtıcı ya da tehlikeli olaylar sırasında bir kişi için arkadaşı, veya bir kişi) skydives veya bungee normalde bir göz açıp kapayıncaya kadar karmaşık düşünceler yapabildikleri atlar (bkz. dövüş ya da kaç tepkisi ).  zamansal algıda bildirilen bu yavaşlama evrimsel açıdan avantajlı olabilir, çünkü hayatta kalmamız için kritik önem taşıyan anlarda akıllıca hızlı kararlar verme yeteneğini geliştirmiş olabilir. bununla birlikte, gözlemciler genellikle bu olaylar sırasında zamanın yavaş çekimde hareket ettiğini bildirmiş olsalar da, bunun olay sırasında artan zaman çözünürlüğünün bir işlevi olup olmadığı veya bunun yerine duygusal olarak dikkat çeken bir olayın hatırlanmasıyla yaratılan bir yanılsama olup olmadığı belirsizdir.

araştırmalar, etkinin olaylarla eşzamanlı olarak meydana gelmektense, yalnızca geriye dönük değerlendirme noktasında ortaya çıktığını göstermektedir. algısal yetenekler, korkutucu bir deneyim - serbest düşüş - sırasında insanların titreyen uyaranlara duyarlılığını ölçerek test edildi. sonuçlar, korkutucu olay meydana geldiğinden deneklerin zamansal çözünürlüğünün iyileşmediğini göstermiştir. olaylar sadece geçmişe bakıldığında daha uzun sürüyor gibi görünüyor, çünkü korkutucu durum sırasında anılar daha yoğun bir şekilde paketlenmişti.

i̇nsanlar korku uyandırdığı bilinen filmlerden alıntılar, daha sonra sunulan görsel uyaranın geçen süresini fazla tahmin ederken, insanlar duygusal olarak tarafsız klipler (hava durumu tahminleri ve borsa güncellemeleri) gösterdiler veya üzüntü duygularını uyandırdıkları bilinenlerde hiçbir fark göstermedi. korkunun amigdalada uyarılmış bir “iç saat” oranını artıran bir uyarılma durumuna neden olduğu ileri sürülmektedir. bu, tehdit edici bir durumun tetiklediği gelişmiş bir savunma mekanizmasının sonucu olabilir.

yaşla ilgili değişiklikler 
psikologlar zamanın öznel algısının insanlarda artan yaşla birlikte hızlanma eğiliminde olduğunu bulmuşlardır. bu genellikle insanların yaşlandıkça belirli bir zaman aralığını giderek küçümsemesine neden olur. bu gerçek muhtemelen yaşlanan beyinde yaşla ilgili çeşitli değişikliklere bağlanabilir, örneğin yaşlılık ile dopaminerjik düzeylerde azalma; ancak, ayrıntılar hala tartışılmaktadır.

çok küçük çocuklar geçtiklerinin farkında olmadan önce tam anlamıyla "zamanda yaşarlar". bir çocuk ilk olarak, bir olay koleksiyonunun sübjektif olarak algılayabileceği ve onun üzerinde gelişebileceği zamanın geçeceğini deneyimleyecektir. çocuğun zaman farkındalığı, çocuğun dikkati ve kısa süreli hafıza kapasiteleri oluştuğunda gelişir - bu gelişim sürecinin prefrontal korteks ve hipokampüsün yavaş olgunlaşmasına bağlı olduğu düşünülmektedir.

bir gün ile 11 yaş arasındaki bir çocuk, yaşamlarının yaklaşık 1 / 4.000'i, bir gün ile 55 yaşındaki bir çocuk, yaşamlarının yaklaşık 1 / 20.000'i olacaktır. bu, rastgele, sıradan bir günün neden küçük bir çocuk için bir yetişkinden daha uzun görünebileceğini açıklamaya yardımcı olur. kısa terim, algılayıcının yaşının karekökü ile orantılı olarak daha hızlı ilerlemektedir. yani 55 yaşındaki bir çocuk 11 yaşındaki bir kişinin yaşadığı bir yıldan yaklaşık 2¼ kat daha hızlı geçiyor. uzun süreli zaman algısı sadece bir kişinin yaşının orantılılığına dayanıyorsa, yaşamdaki şu dört dönem nicel olarak eşit görünecektir: 5-10 yaş (1x), yaşları 10-20 (2x), yaşları 20– 40 (4x), 40-80 (8x) yaş.

genel açıklama, dış ve iç deneyimlerin çoğunun küçük çocuklar için yeni, ancak yetişkinler için tekrarlayıcı olduğudur. çocuklar şu anda son derece meşgul olmalı (yani birçok sinirsel kaynağı veya önemli beyin gücünü), çünkü dünyadaki zihinsel modellerini asimile etmek ve davranışı düzgün bir şekilde yönetmek için sürekli olarak yeniden yapılandırmaları gerekir. bununla birlikte, yetişkinlerin nadiren zihinsel alışkanlıkların ve dış rutinlerin dışına çıkmaları gerekebilir. bir yetişkin sıklıkla aynı uyaranları yaşadığında, "görünmez" görünürler çünkü zaten beyin tarafından yeterince ve etkili bir şekilde haritalanmıştır. bu fenomen nöral adaptasyon olarak bilinir. böylece, beyin bu andan sık sık bu ayrılma dönemlerinde daha az yoğun zengin anılar kaydedecektir. sonuç olarak, öznel algı genellikle zamanın yaşla birlikte daha hızlı bir şekilde geçmesidir.

i̇laçların etkileri 
2007 yılında yapılan bir çalışmada, psilosibinin aralık sürelerini 2,5 saniyeden daha uzun süre çoğaltma yeteneğini önemli ölçüde bozduğu, motor hareketlerini (bilgisayar klavyesindeki musluklar) düzenli olarak oluşan tonlarla senkronize etmeyi ve dokunulduğunda istendiğinde tempoyu tutma yeteneğini önemli ölçüde azalttığı bulunmuştur. kendinden tempolu ama tutarlı bir aralıkta bir tuşa.      1955 yılında i̇ngiliz milletvekili christopher mayhew, arkadaşı dr humphry osmond'un rehberliğinde bir deneyde meskalin hidroklorür aldı. bbc belgeselinde ötesinde ötesinde, deney sırasında yarım düzine kez "onun için bitmeyen bir süre" olduğunu açıkladı.

uyarıcılar, yüksek değerlerdir zaman aralıkları için her iki insan ve sıçan yol açabilir   ise depresanlar ters bir etkiye sahip olabilir.  dopamin ve norepinefrin gibi nörotransmitterlerin beynindeki aktivite seviyesi bunun nedeni olabilir.  dopaminerjik sistemin kişinin zaman algısı ile özellikle güçlü bir bağlantısı vardır. dopamin reseptörlerini aktive eden ilaçlar kişinin zaman algısını hızlandırırken, dopamin antagonistleri kişinin zamanın yavaş geçtiğini hissetmesine neden olur.

esrarın zaman algısına etkisi araştırılmış, ancak şu ana kadar sonuç elde edilememiştir.

vücut ısısının etkileri 
vücut ısısı yükseldikçe zaman algısı hızlanabilir ve vücut ısısı düştükçe yavaşlayabilir. bu özellikle stresli olaylar sırasında geçerlidir.

klinik bozuklukların etkileri 
dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (dehb), beyindeki dopamin düzeylerindeki anormalliklerin yanı sıra zaman algısında gözle görülür bozukluklarla bağlantılıdır.

ayrıca bakınız 

 zaman 
 zaman oku 
 zaman uzaması 
 déjà vu 
 diskronometri 
 benjamin libet 
 zamansal çözünürlük

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar

dış bağlantılar 

 logaritmik zaman algı hipotezi  
 nöroquantoloji özel sayısı: zaman, zamanlama ve beyin  
 manchester üniversitesi'nde zaman algısı araştırması 
 zaman algılama: polikroniklik ve monokroniklik  
 "retrospektif süre tahminlerinin bilişsel bir modeli", hee-kyung ahn ve ark., 7 mart 2006. 
 "zaman, kuvvet, hareket ve doğal dillerin anlambilimi", wolfgang wildgen, antwerp dilbilim belgeleri, 2003/2004.  
 zaman yavaşlayabilir mi?  
 "biyolojik saatler arasında etkileşimler meydana gelir", the pharmaceutical journal, cilt 275 no 7376 p644, 19 kasım 2005 kayıt gereklidir. 
 picture space time, ses kullanarak fotoğraflara zaman algısı eklemenize yardımcı olur 

çözülememiş fizik problemleri
zaman yönetimi
düşünce
zihin teorisi
zaman felsefesi
bilim felsefesi
zihin felsefesi
felsefi teoriler
felsefe problemleri
felsefi kavramlar
zihin
metafizik
metafizik teorileri
biliş
zaman
algı
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar