Mora'nın Osmanlı tarafından yeniden fethi

mora'nın osmanlılar tarafından yeniden fethi, yedinci osmanlı-venedik savaşı sırasında haziran-eylül 1715'te gerçekleşti. kapudan paşa (amiral) canım hoca mehmed paşa komutasındaki filonun yardımıyla sadrazam silahdar damat ali paşa komutasındaki osmanlı ordusu, yunanistan'ın güneyinde ele geçirilen peloponez (daha yaygın olarak mora yarımadası olarak bilinir) yarımadasını yeniden fethetti.

arka plan 
osmanlı i̇mparatorluğu'nun 1683'teki i̇kinci viyana kuşatması'ndaki yenilgisinin ardından kutsal linz birliği, avrupa devletlerinin çoğunu (fransa, i̇ngiltere ve hollanda hariç) osmanlılara karşı ortak bir cephede topladı. ortaya çıkan büyük türk savaşı'nda (1684-1699) osmanlı i̇mparatorluğu, mohaç ve zenta savaşları gibi bir dizi yenilgiye uğradı ve karlofça antlaşması'nda (1699), macaristan'ın büyük bölümünü habsburg monarşisine bırakmak zorunda kaldı. podolya, polonya-litvanya'ya, azak ise rusya çarlığı'na geçti. daha güneyde, venedik cumhuriyeti, denizaşırı imparatorluğunun türkler tarafından art arda fetihlerinin intikamını almak için osmanlı i̇mparatorluğu'na kendi saldırısını başlatmıştı en son (1669) girit'in kaybı en temel etken oldu. savaş sırasında venedik birlikleri cephalonia adasını (santa maura) ve mora yarımadasını ele geçirdiler, ancak girit'i geri almayı ve ege denizi'ndeki mülklerini genişletmeyi başaramadılar.

osmanlılar başından beri toprak kayıplarını, özellikle saraya bağlı olan mora'yı geri almaya kararlıydı. valide sultan'ın (osmanlı kraliçe-annesi) gelirinin büyük bir kısmı buradan gelmesi en önemli husustu. daha 1702'de, iki güç arasında gerilimler ve venedik'in bir osmanlı ticaret gemisine el koyması nedeniyle savaş söylentileri duyulmaktaydı. birlikler ve erzak, venedik'teki "mora krallığı"na bitişik osmanlı vilayetlerine taşındı. oradaki venedik konumu zayıf durumdaydı, tüm yarımadada yalnızca birkaç bin asker vardı ve ikmal, disiplin ve moral sorunlarıyla boğuşuyordu. yine de iki güç arasında barış on iki yıl daha sürdürüldü. bu arada, osmanlılar donanmalarında bir reform başlatırken, venedik kendisini diğer avrupa güçlerinden diplomatik olarak giderek daha fazla izole edilmiş halde buldu: kutsal i̇ttifak zaferinden sonra parçalanmıştı ve i̇spanyol veraset savaşı (1701-1714) ve büyük kuzey savaşı (1700-1721) çoğu avrupa devletinin dikkatini çekti. osmanlılar elverişli uluslararası durumdan yararlandı ve 1710-1711'de rusya'yı yenerek kuzey kanadını güvence altına aldı. rus-türk savaşının sona ermesinden sonra, yeni sadrazam silahdar damat ali paşa komutasındaki cesaretlenen osmanlı liderliği, dikkatini karlofça'nın kayıplarını tersine çevirmeye başladı. diğer avrupalı güçlerin herhangi bir müdahalesini olası kılmayan genel savaş yorgunluğundan yararlanan babıali, dikkatini venedik'e çevirdi.

hazırlıklar ve karşıt güçler

venedik 
venediklilerin mora'yı etkili bir şekilde savunma konusundaki yetersizlikleri, büyük türk savaşı'nın son aşamalarında, yunan dönek limberakis gerakaris'in yarımadaya tehlikeli baskınlar düzenlediği sırada zaten belliydi. cumhuriyet,hem prestij nedenleriyle hem de yarımadanın venedik mülkiyetinde olmasının yunanistan'ın geri kalanındaki osmanlı mülklerine yönelik potansiyel tehdit nedeniyle osmanlı'nın mora'yı geri alma hırsının gayet iyi farkındaydı: mora bir venedikliler, sıçrama tahtası olarak girit'i geri almaya veya balkanlar'da osmanlı karşıtı isyanları kışkırtmaya çalışabilirler.

sonuç olarak, yönetiminin başlangıcından itibaren venedik yetkilileri, durumlarını ve direnme kapasitelerini öğrenmek için kaleleri gezdiler. bununla birlikte, venediklilerin konumu, erzak ve moral sorunlarının yanı sıra mevcut birliklerin aşırı eksikliği nedeniyle engellendi: 1702'de,anakaradan ana istila yolu olan korint kıstağı'nı kapsayan acrocorinth'teki garnizon numaralandırıldı. sadece 2.045 piyade ve ancak bin süvari. küçük bir sürekli ordudan oluşan ve onu kolonilerdeki küçük garnizonlara (presidi) yayan barış zamanı venedik askeri sistemi de, hızlı seferberliği ve büyük bir gücün toplanmasını yasakladığı için bir sorun olduğunu kanıtladı. dahası, böyle bir kuvvet esas olarak bir piyade ordusuydu, süvari sayısı azdı ve bu nedenle meydan muharebelerinden kaçınmaya ve kuşatmalara konsantre olmaya zorlandı. venedik milis ( cernide ) sistemi de sorunluydu, para kıtlığı ve sömürge tebaasının burada hizmet etme konusundaki isteksizliği ile boğuşuyordu. örneğin, 1690'da göreve uygun görülen 20.120 erkekten sadece 662'si mora'daki milis kuvvetlerine fiilen katıldı. mora'daki venedik ordusunda özellikle süvari yoktu. mora'da, her biri beş bölükten oluşan yalnızca üç ejderha alayı ve sekiz bölüğü olan antonio medin'in hırvat süvari alayı konuşlanmıştı. hem adamların hem de atlarının kalitesi son derece düşük olarak değerlendirildi ve firar veya hastalık nedeniyle barış zamanı kayıpları, asla tam güçte olamayacakları anlamına geliyordu.

bu gerçeklerin ışığında, mora'daki venedikli valiler dikkatlerini hızla tahkimatlara yoğunlaştırdılar. bununla birlikte, 1698'de yapılan ayrıntılı bir araştırma, mora'nın tüm kalelerinde ciddi eksiklikler bulsa da, bunları gidermek için çok az şey yapılmış gibi görünüyor. 1711'de yarımadadaki durumu teftiş etmekle görevlendirilen daniele dolfin, birçok eksiklik kısa sürede giderilmezse yaklaşan bir savaşta kaybedileceği konusunda uyardı. ayrıca, fon ve adam eksikliği ve mevcut ordunun veya donanmanın kara üzerindeki bir osmanlı işgalini durdurmadaki yetersizliği göz önüne alındığında, mora'nın savunmasının stratejik açıdan önemli bir avuç kaleyle sınırlandırılmasını tavsiye etti: başkent nauplia, acrocorinth, korint körfezi'nin girişindeki mora kalesi ve modon ve monemvasia kıyı kaleleri. bunları güçlendirmede mevcut kaynakların yoğunlaştırılmasıyla zaptedilemez hale getirilebilecekleri umuluyordu. venedikliler tarafından mora'daki yönetimleri sırasında üstlenilen neredeyse tek büyük yeni tahkimat, 1711-1714'te palamidi'nin şehre ve ona yaklaşanlara bakan yüksekliği üzerine inşa edilen nauplia için yeni kaleydi.

savaşın arifesinde mora'da cumhuriyet'in kullanabileceği kuvvetler 5.000'den azdı ve çeşitli kaleler arasında dağılmıştı. montreal'de korunan çağdaş bir sicile göre, mora'daki düzenli venedik birliklerinin toplam gücü 4.414 adamdı:

 nauplia : provveditore generale alessandro bon komutasında 1.716 erkek (palamidi için 370)
 acrocorinth (korint): provveditore straordinario giacomo minotto komutasındaki kıstağı korudukları için 330 erkek ve 162 arnavut.
 mora kalesi ( rio ): provveditore straordinario marco barbarigo komutasında 786 erkek.
 monemvasia : 261 erkek, provveditore straordinario federgo badoer altında
 kelefa : provveditore paulo donà altında 45 erkek
 zarnata : provveditore bembo altında 83 erkek
 koron : provveditore agostin balbi komutasında 282 erkek
 modon : provveditore straordinario vincenzo pasta altında 691 erkek
 aigina: provveditore francesco bembo altında 58 erkek

apostolos vakalopoulos benzer, ancak biraz farklı rakamlar veriyor: nauplia'da 1747 (397 süvari), korint'te 450, rio ve çevresinde 466 piyade ve 491, monemvasia'da 279, kelefa ve zarnata'da 43, coron'da 719 (245 süvari) ve modon ve navarino'da 179 piyade ve 125 olmak üzere toplam 4.527 erkek. cernide milislerinin gücü.

venedikli komutanların aldığı çeşitli raporların iddia ettiği gibi, bu kuvvetler 200.000 kişilik bir osmanlı ordusuna karşı koymak için açıkça yetersizdi. venedik hükümeti mora'ya takviye kuvvetlerini bitirmeyi de erteledi: lodovico flangini komutasındaki ilk konvoy, mart ayı sonunda yarımadaya ulaştı, ancak cephane taşıyan yalnızca iki gemiden oluşuyordu. sonuç olarak, mart 1715'te venedikliler savunmalarını nauplia, acrocorinth, mora kalesi ve monemvasia üzerinde yoğunlaştırmaya karar verdiler. venedikli komutanlar navarino ve coron'u da tutabilmeyi umuyorlardı, ancak dolfin daha nisan ayında bunların da terk edilmesi gerektiğine karar verdi.

savaşın patlak vermesi üzerine venedikliler diğer avrupa devletlerinden yardım istediler, ancak cumhuriyetin diplomatik izolasyonu ve avrupalı güçlerin diğer çatışmalarla meşgul olması nedeniyle yanıt yavaş oldu: papa ve haçlı emirleri dışında hemen birkaç savaş gemisi gönderen hospitaller şövalyeleri ve st. bu yardımcı filoların gelişinden sonra bile, temmuz 1715'te dolfin, hattaki yalnızca 22 gemiye, 33 kadırgaya, 2 kadırgaya ve 10 kadırgaya sahipti ve osmanlı filosuna karşı önemli bir dezavantajdaydı, bu da onu zorladı. oldukça pasif bir duruş sergiliyor.

venedik'in yerel yunan sakinlerine yaptığı çağrılar, özellikle kıta yunanistan'ında da etkisizdi: yunanlıların çoğu ya tarafsız kaldı ya da aktif olarak osmanlılara katıldı. osmanlılar, can, mal ve dini ve idari özerkliğin ayrıcalıklarına saygı gösterileceğini ilan ederek bunu aktif bir şekilde teşvik ettiler. konstantinopolis patriği'nin venediklilere herhangi bir şekilde yardım eden herkesi aforoz ettiği haberi, yunan tutumlarını da etkiledi. bu, venedikliler için ağır bir darbeydi: osmanlı ordusuna birçok silahlı grup lideri katıldı ve sayısal olarak çok daha düşük olan venedik kuvvetleri yerine ikincisini destekledi; osmanlı kuvvetlerine yiyecek ve erzak. özellikle mani yarımadası'ndaki bazı yunan liderler venediklilere yardım etmeye karar verdiklerinde bile, bunu venediklilerin silah ve erzak sağlaması şartına bağladılar. olayda, hızlı osmanlı ilerlemesi ve etkili bir venedik tepkisinin olmaması onları tarafsız kalmaya ikna etti.

osmanlılar 
1714'teki osmanlı ordusu, seçkin kapıkulu birliklerinin, özellikle de herhangi bir sefer ordusunun çekirdeğini oluşturan yeniçerilerin taşra birlikleri ve tımarlı süvarilerle güçlendirilmiş bir çekirdeği ile önceki yüzyılların "klasik" tarzında örgütlenmişti.osmanlı orduları, bir sahra ordusunun yaklaşık %40'ını oluşturan çok sayıda süvarinin varlığıyla ayırt ediliyordu, ancak avrupa düzenli piyadelerine karşı etkinliği, büyük türk savaşı'nda gösterildiği gibi, önceki yıllarda çok azalmıştı. yine de, taktiksel hareketliliğini korurken, osmanlı piyadesi çok daha durağan bir güçtü, ya son dayanak savunması ya da toplu taarruz yeteneğine sahipti, ama başka pek bir şeyi yoktu. yeniçerilerin disiplinsizliği de osmanlı komutanları için sürekli bir baş ağrısı oldu.

1715'in ilk aylarında osmanlılar, ordularını makedonya'da sadrazam silahdar damat ali paşa komutasında topladılar. 22 mayıs'ta sadrazam selanik'ten güneye yürüdü ve 9 haziran'da thebes'e vararak birlikleri gözden geçirdi. rakamlarının doğruluğu şüpheye açık olsa da brue, 9 haziran'da thebes'te 14.994 süvari ve 59.200 piyade olduğunu ve mora'ya karşı yürütülen sefere katılan toplam erkek sayısının 110.364 (22.844 süvari ve 87.520) olduğunu bildirdi. piyade). brue tarafından verilen süvari sayıları, bu büyüklükteki bir osmanlı kuvveti için beklenenin yaklaşık yarısı kadardır ve bu da, osmanlı komutanlarının büyük olasılıkla tüm orduları toplanmadan önce sefere başlamak zorunda kaldıklarını gösterir. ordunun topçu parkı 111 hafif sahra silahı,15 daha büyük silahı ve 20 havan topundan oluşuyordu.

orduya, onunla yakın koordinasyon içinde hareket eden osmanlı donanması yardım ediyordu. venedikliler gibi, osmanlı donanması da aynı hattaki yelkenli gemiler ve kürekli kadırgalardan oluşan karma bir kuvvetti. ayrıca kuzey afrika vasallarının, trablus, tunus ve cezayir naipliklerinin ve filolarının yardımını da sağladı. yetenekli kapudan paşa canım hoca mehmed paşa komutasındaki haziran 1715'te çanakkale boğazı'ndan yola çıkan donanma, hattaki 58 gemi, 30 kadırga, beş ateş gemisi ve 60 kadırga ile yük gemilerinden oluşuyordu.

osmanlıların sefere ilişkin görüşü çoğunlukla iki görgü tanığının anlatımıyla biliniyor, fransız elçiliği tercümanı benjamin brue'nin günlüğü ( journal de la campagne que le grand vesir ali pacha a faite en 1715 pour la conquête de la morée, paris 1870 olarak yayınlandı) ve eflak prensi'nin muhafız subayı constantine dioiketesinki ( nicolae iorga tarafından chronique de l'expédition des turcs en morée 1715 attribuée à constantin dioikétès, bükreş 1913'te yayınlandı).

mora'ya saldırı 
13 haziran'daki bir savaş meclisinden sonra, 1683'te viyana kuşatması'na önderlik eden aynı adı taşıyan sadrazam'ın yeğeni ve diyarbekir eyalet valisi merzifonlu kara mustafa paşa komutasındaki 15.000 yeniçeri i̇nebahtı'yı ele geçirmek ve oradan da i̇nebahtı'ya geçmek üzere gönderildi. yusuf paşa ve yeniçeri ağas komutasındaki ordunun ana gövdesi korint kıstağı'na ve oradan argolid'e ve güneybatıya, mora'nın merkezini geçerek messenia'ya hareket ederken, kuzeybatı mora, mora ve patras kalesi'ne saldırmak için, filodan gelen malzemelerle desteklendi.aynı zamanda, osmanlı donanması orta ege'deki son venedik topraklarını, tinos (5 haziran) ve aigina (7 temmuz) adalarını ele geçirdi ve mora'daki venedik mevzilerini ablukaya aldı. . venedik filosu venedik i̇yon adaları'nda kaldığı için osmanlılar cezasız kaldı.

minotto'nun bir raporuna göre, osmanlı ileri muhafızları 13 haziran'da mora'ya girdi. i̇lk venedik kalesi, 300'den biraz fazla venedikli ve yaklaşık 110 yunan ve arnavut yardımcı tarafından tutulan acrocorinth kalesiydi. venedik garnizonu hastalıklar nedeniyle zayıflamıştı ve topçuların bakımı kötüydü ve cephanesi yetersizdi. 2 temmuz'a kadar osmanlılar surları iki yerde aşmıştı. kale düşmek üzereyken, çok sayıda sivil mülteci minotto'ya teslim olması için baskı yapmaya başladı. garnizonun korfu'ya güvenli geçişi için şartlar ayarlandı ve garnizon 5 temmuz'da kaleyi terk etmeye başladı. ancak yağmaya hevesli bazı yeniçeriler, damat ali'nin emirlerine karşı gelerek kaleye girdiler. garnizonun büyük bir kısmı ve sivillerin çoğu katledildi veya köleliğe satıldı (minoto dahil). sadece 180 venedikli kurtarıldı ve korfu'ya nakledildi.bu trajik olaylar daha sonra lord byron'ın the siege of corinth şiirine ilham verdi.

korint'ten sonra osmanlılar 9 temmuz'da terk edilmiş buldukları argos'tan geçerek üç gün sonra nauplia'nın önüne geldiler. venedik gücünün mora'daki ana kalesi olan nauplia, cumhuriyet'in en iyi tahkim edilmiş denizaşırı mülküydü.geniş erzak, yaklaşık 3.000 kişilik bir garnizon ve en az 150 toptan oluşan bir topçu takviyesi ile şehrin en az üç ay dayanması ve deniz üzerinden takviye kuvvetlerinin gelmesine izin vermesi bekleniyordu. 20 temmuz'da, yalnızca dokuz günlük kuşatmadan sonra, osmanlılar palamidi burçlarının altında bir mayını patlattı ve kaleye başarılı bir şekilde baskın düzenledi. venedikli savunucular paniğe kapıldı ve geri çekildi, bu da savunmanın genel olarak çökmesine yol açtı.

13 eylül de sadrazam dönüş yolculuğuna başladı ve 22'sinde nauplia yakınlarında padişahın tebriklerini aldı. bunu bir hafta süren geçit törenleri ve kutlamalar izledi. 10 ekim'de peygamberin sancağı, seferin bittiğinin bir işareti olarak tabutuna törenle yerleştirildi. askerler, 17 ekim'de larissa yakınlarında altı aylık maaş aldılar ve sadrazam, 2 aralık'ta zaferle giriş yapmak için başkente döndü.

kaynakça

ayrıca bakınız 

 1423-1430 osmanlı-venedik savaşı
 osmanlı-kutsal i̇ttifak savaşları
 osmanlı-venedik savaşları

not listesi 

 
18. yüzyılda yunanistan
osmanlı döneminde mora
osmanlı-venedik savaşları'nda muharebeler
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar
osmanlı-venedik savaşları