Filipin Devrimi

filipin devrimi,  (tagalog savaşı olarak da adlandırılır), filipinli devrimciler tarafından ülkenin bağımsızlığını kazanmak amacıyla i̇spanyol sömürge kuvvetlerine karşı yürütülen çatışmalardı.

filipin devrimi, 24 ağustos 1896'da i̇spanyol yetkililerin sömürgecilik karşıtı gizli bir örgüt olan katipunan'ı ortaya çıkarması ile başladı. andrés bonifacio liderliğindeki katipunan, 1895'te i̇spanyolların kübalı milliyetçilere karşı başarısızlıklarından yararlanarak ve i̇spanya'yı zayıflamış bir imparatorluk ilan ederek filipinler halkının çoğunu etkilemeye başladı. caloocan'daki bir kitlesel toplantı sırasında katipunan'ın liderleri, yeni kurulan hükûmete " haring bayang katagalugan " adını vererek ve açıkça ülke çapında bir silahlı devrim ilan ederek devrimci bir hükûmet halinde örgütlendiler. bonifacio, başkent manila'ya saldırı çağrısında bulundu. bu saldırı başarısız oldu ancak çevre vilayetler de bu saldırıdan güç alarak isyan etmeye başladılar. özellikle (katipunan'ın iki farklı fraksiyonunun liderleri olan) mariano álvarez ve baldomero aguinaldo liderliğindeki cavite'deki isyancılar ilk dönemlerde büyük zaferler kazandı. devrimciler arasındaki güç mücadelesi katipunan liderliği arasında bir ayrılığa yol açtı ve ardından 1897'de bonifacio'nun idam edilmesiyle komuta yeni kurulan devrimci hükûmeti yöneten emilio aguinaldo'ya geçti. aynı yıl devrimciler ve i̇spanyollar, düşmanlıkları geçici olarak azaltan biak-na-bato paktı'nı imzaladılar. filipinli devrimci subaylar kendilerini hong kong'a sürgüne gönderdiler. ancak pakta rağmen düşmanlıklar hiçbir zaman tamamen durmadı.

21 nisan 1898'de, uss maine'in havana limanı'nda batmasından sonra amerika birleşik devletleri, i̇spanyol sömürge adası küba'ya, florida yarımadasının güney kıyısında bir deniz ablukası başlattı. bu, 1898 i̇spanyol-amerikan savaşı'nın ilk askerî harekâtıdır  1 mayıs'ta, amiral george dewey komutasındaki abd donanması'nın asya filosu, manila körfezi muharebesi'nde i̇spanyol donanmasını kesin bir şekilde mağlup ederek manila'nın kontrolünü fiilen ele geçirdi. 19 mayıs'ta abd ile gayri resmi olarak ittifak halinde olan aguinaldo filipinler'e döndü ve i̇spanyollara yönelik saldırılarına tekrar başladı. haziran ayına gelindiğinde isyancılar, manila haricinde neredeyse tüm filipinler'in kontrolünü ele geçirmişti. 12 haziran'da aguinaldo filipin bağımsızlık bildirgesi'ni yayınladı. bu bildirge, devrimin bitiş tarihi anlamına gelse de, ne i̇spanya ne de amerika birleşik devletleri filipin'in bağımsızlığını tanımadı.

filipinler'in i̇spanyol yönetimi, i̇spanyol-amerikan savaşı'nı da sona erdiren 1898 paris antlaşması ile resmen sona erdi. antlaşmada i̇spanya; filipinler ve diğer bölgelerin kontrolünü abd'ye bıraktı. şehri kontrol eden amerikan kuvvetleri ve onları çevreleyen daha zayıf filipinler kuvvetleri ile manila çevresinde zayıf bir barış mevcuttu.

4 şubat 1899'da manila muharebesi'nde filipinli ve amerikan kuvvetleri arasında çatışma çıktı ve filipin-amerikan savaşı başladı. aguinaldo derhal "amerikalılarla barış ve dostane ilişkilerin kesilmesini ve bu ülkeye düşman muamelesi yapılmasını" emretti. haziran 1899'da doğmakta olan birinci filipin cumhuriyeti, amerika birleşik devletleri'ne  karşı resmen savaş ilan etti. bu savaşta amerikalılar galip geldi.

filipinler, 1946'ya kadar uluslararası alanda tanınan bağımsız bir devlet olamadı.

ayrıca bakınız 

 amerikan emperyalizmi
 pasong tamo savaşı
 burjuva devrimi
 filipinler tarihi (1521–1898)
 filipinler tarihi
 fransız devrimi'nin etkisi
 filipin devriminin silahlarının listesi
 moro i̇syanı
 zenci devrimi
 i̇spanya'ya karşı filipin isyanları
 zamboanga cumhuriyeti
 filipin devrimi'nin zaman çizelgesi

kaynakça

kaynakça 

 
 
 
 
 
 , translated by paula carolina s. malay
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  (english translation by sulpicio guevara)
 
 
 . an english translation under the title travels in the philippines was printed in london, 1875, by chapman and hall.
 
 
 
 
 
 , translated by leon ma. guerrero.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (introduction, decolonizing the history of the philippine–american war, by paul a. kramer dated december 8, 2005)

dış bağlantılar 

  (page 1 of 20 linked web pages)
 
  part 1 (ch. i–iv), part 2 (ch. v–viii).
 the philippine revolution  by apolinario mabini
 centennial site: the katipunan 
 leon kilat covers the revolution in cebu (archived from the original on october 26, 2009)
 another site on the revolution (archived from the original on october 13, 2007)

bağımsızlık savaşları
i̇spanya'nın savaşları
19. yüzyıl devrimleri
kb1: jülyen-miladi belirsizliği
elle boyutlandırılan çoklu resim kullanılan sayfalar