Türkiye'de suikasta kurban gidenlerin listesi

aşağıdakiler, esas olarak siyasi ve dini gerekçelerle suikastçılar tarafından öldürülen türkiye'den kişilerin eksik, kronolojik bir listesidir. birçoğu, ordu kontrolündeki bir türkiye cumhuriyeti'nin aşırı sağ savunucuları tarafından katledilen kritik kamu görevlileri ve entelektüellerdi. kurbanların birçoğu, tarihsel olarak, türkiye'de anayasada tanımlandığı şekliyle, laikliğin ve din ile devletin katı şekilde ayrılmasının entelektüel savunucuları ve türkiye dışındaki militan saldırıların kurbanı olan diplomatlardır.

mustafa suphi 

 mustafa suphi: 28 ocak 1921, türkiye komünist partisi'nin kurucusuydu. suphi ve 14 yoldaşı yargılanmak üzere erzurum'a gönderilirken öldürüldü.

sabahattin ali 

 sabahattin ali: 2 nisan 1948, türkiye'den kaçarken bulgaristan sınırında öldürülen yazar ve eleştirel bir aydındı. türk hükûmeti tarafından hapse atılmıştı.

1970'ler

mehmet baydar ve bahadır demir 

 mehmet baydar, 27 ocak 1973  los angeles'ta türkiye'nin başkonsolosu, bahadır demir ise 1973'te vekiliydi. türk hükûmetine bir tablo bağışlama bahanesiyle kendilerini oraya davet eden gürgen yanıkyan tarafından santa barbara'daki bir otelde vuruldu. ömür boyu hapis cezasına çarptırılan yanıkyan, 1984 yılında affedildi ve kısa bir süre sonra öldü.

olay, ermeni militan grupların türk diplomatlara karşı düzenlediği on yıllık organize saldırılar zincirinin ilki olarak kabul ediliyor.

daniş tunalıgil 

 22 ekim 1975 türkiye'nin avusturya büyükelçisi daniş tunalıgil, viyana büyükelçiliği'ne baskın düzenleyen üç ermeni silahlı kişi tarafından öldürüldü.

i̇smail erez 

 i̇smail erez ve şoförü talip yener: 24 ekim 1975, türkiye'nin fransa büyükelçisi paris büyükelçiliği yakınında ermeni militanlar tarafından araca yerleştirilen bombayla öldürüldü.

taha carim 

 9 haziran 1977 türkiye'nin vatikan büyükelçisi taha carim, roma'daki büyükelçilik konutu önünde iki ermeni silahlı kişinin çapraz ateş açması sonucu öldü.

bedrettin cömert 

 11 mart 1978 sanat tarihçisi, akademisyen, edebiyat eleştirmeni ve çevirmen. kendi üniversitesinde sağcı terör timlerini soruşturan bir komitede görev yapıyordu. rıfat yıldırım, üzeyir bayraklı ve aşırı milliyetçi olan ve doğrudan türk devleti tarafından finanse edildiğine inanılan "ahmet" lakaplı başka bir adam tarafından ağır yaralanan eşiyle birlikte arabasında vurularak öldürüldü. bir mahkeme abdullah çatlı'yı sorumlu tuttu ama sonuç olarak kimse cezalandırılmadı.

doğan öz 

 24 mart 1978: cumhuriyet savcısı, başbakan bülent ecevit'e, askeri darbeye zemin hazırlamak için, sonradan ergenekon olarak anılacak olan gizli grupları kaos yaratmakla suçlayan bir rapor yazdı. bir ülkü ocakları aktivisti olan haluk kırcı, suikastına karışmıştı.

bedri karafakıoğlu 

 20 ekim 1978: i̇stanbul teknik üniversitesi eski rektörü.

abdi i̇pekçi 

 1 şubat 1979 büyük ulusal gazete milliyet'in editörü. daha sonra 1981'de papa ii. john paul'e suikast düzenlemeye çalışacak olan aşırı milliyetçi ülkü ocakları üyesi mehmet ali ağca tarafından yaşadığı sokakta arabasında öldürüldü.

metin yüksel 

 23 mart 1979 i̇slamcı siyasi ve sosyal aktivist. cuma namazından çıkarken i̇stanbul'daki fatih camii'nin dışında milliyetçi silahlı kişiler tarafından vurularak öldürüldü.

cevat yurdakul 
28 eylül 1979: savcı.

ahmet benler 
12 ekim 1979: türkiye'nin hollanda büyükelçisi'nin özdemir benler'in oğlu, asala tarafından öldürüldü.

i̇lhan egemen darendelioğlu 

 19 kasım 1979 gazeteci ve yazar. kimliği belirsiz solcu militanlar tarafından vurularak öldürüldü.

cavit orhan tütengil 

 7 aralık 1979 i̇stanbul üniversitesi sosyoloji profesörü, cumhuriyet gazetesi köşe yazarı. i̇stanbul'da bir şehir içi otobüs durağında vurularak öldürüldü.

1980'ler

ümit kaftancıoğlu 

 11 nisan 1980: tv yapımcısı, yazar ve cumhuriyet gazetesi yazarı. i̇stanbul'da evinin önünde aracına binmek üzereyken vurularak öldürüldü.

gün sazak 

 27 mayıs 1980: kısaca türkiye gümrük ve tütün bakanı ve sağcı bir politikacı. bagajı teslim ederken arabasının önünde öldürüldü. radikal solcu militan grup dev sol saldırının sorumluluğunu üstlendi.

nihat erim 

 19 temmuz 1980: 1971-1972'de yaklaşık 14 ay türkiye başbakanı . i̇stanbul'da iki silahlı kişi tarafından vurularak öldürüldü. radikal solcu militan grup dev sol saldırının sorumluluğunu üstlendi.

kemal türkler 

 22 temmuz 1980: sosyalist sendika lideri ve solcu politikacı. aşırı sağcı militanlar tarafından evinin önünde öldürüldü.

şarık arıyak 

 17 aralık 1980: sidney'deki türk başkonsolosu. koruması engin sever ile birlikte öldürüldü. ermeni soykırımı adalet komandoları sorumluluğu üstlendi.

kemal arıkan 

 28 ocak 1982: türk diplomat kemal arıkan, los angeles'ta ermeni asıllı iki silahlı kişi tarafından vurularak öldürüldü.

atilla altıkat 

 23 ağustos 1982: kanada'da türk askeri ataşesi. ottawa'da araba sürerken ermeni soykırımına karşı adalet komandoları tarafından arabasında öldürüldü.

esat oktay yıldıran 

 22 ekim 1988: subay ve diyarbakır cezaevi eski komutanı. i̇stanbul'da bir halk otobüsünde bir pkk militanı tarafından vurularak öldürüldü.

1990'lar

muammer aksoy 

 31 ocak 1990: ankara üniversitesi siyasal bilgiler fakültesi'nde hukuk profesörü; kemalizm üzerine kitapların yazarı; 1969 ankara barosu başkanı seçildi, cumhuriyet gazetesi köşe yazarı. evinin önünde kafasının arkasından vuruldu.

çetin emeç 

 7 mart 1990: gazeteci, liberal sağcı hürriyet gazetesinin genel yayın yönetmeni ve başyazarı. evinin önünde vurularak öldürüldü. dava sonuçsuz kaldı.

turan dursun 

 4 eylül 1990: i̇slam'ı eleştiren ve ateizmi savunan eski i̇slam din adamı üyesi. evinin önünde vurularak öldürüldü. dava sonuçsuz kaldı.

bahriye üçok 

 6 ekim 1990: kadın akademisyen, laik ilahiyatçı, cumhuriyet gazetesi köşe yazarı. bir paket bomba tarafından öldürüldü.

memduh ünlütürk 

 7 nisan 1991: emekli orgeneral. evinde vurularak öldürüldü.

kemal kayacan 

 29 temmuz 1992: oramiral (emekli), türk deniz kuvvetleri eski komutanı. evinde vurularak öldürüldü.

musa anter 

 1992: kürt yazar diyarbakır'da öldürüldü. avrupa i̇nsan hakları mahkemesi, yasa dışı ji̇tem jandarma birliği tarafından işlendiği iddia edilen bu suikast nedeniyle türkiye'ye para cezası verdi.

zübeyir akkoç 

 13 ocak 1993: kürt asıllı sendika üyesi. cinayeti, avrupa i̇nsan hakları mahkemesi'nin akkoç-türkiye davası (2000).

uğur mumcu 

 24 ocak 1993: araştırmacı gazeteci, cumhuriyet gazetesi köşe yazarı. ankara'da evinin önünde arabasına yerleştirilen bombayla öldürüldü.

cem ersever 

 4 kasım 1993: basına açıklamalarda bulunan eski ji̇tem komutanı.

onat kutlar 

 11 ocak 1995: ünlü sanat eleştirmeni, yazar, şair, cumhuriyet gazetesi köşe yazarı ve uluslararası i̇stanbul film festivali'nin kurucularından biri, i̇stanbul'da bir otele düzenlenen bombalı saldırıda aldığı yaralar sonucu öldü.

metin göktepe 

 8 ocak 1996: metin göktepe evrensel'in sol görüşlü muhabiri, i̇stanbul'un gazi ilçesindeki sivil olayları takip ederken türk polisi tarafından dövülerek öldürüldü. türkiye'de polisin cinayetten hüküm giydiği ilk dava.

özdemir sabancı 

 9 ocak 1996: i̇ş adamı ve sabancı ailesinin ikinci kuşak üyesi. sabancı center, levent, i̇stanbul'daki ofisinde sol silahlı grup dhkp-c'nin tuttuğu suikastçılar tarafından vurularak öldürüldü. toyotasa'nın genel müdürü ve bir sekreter de öldürüldü. dhkp-c üyesi ve o dönemde çalışan kadın fehriye erdal tarafından binaya girişleri sağlanmış.

ahmet taner kışlalı 

 21 ekim 1999: akademisyen, yazar. siyasetçi, eski kültür bakanı ve cumhuriyet gazetesi köşe yazarı. ankara'da arabasının ön camına yerleştirilen bombayla öldürüldü.

2000'ler

gaffar okkan 

 24 ocak 2001: diyarbakır emniyet müdürlüğü binasından çıktıktan sonra diyarbakır emniyet müdürü, şoförü ve beraberindeki dört polis kurşunlanarak öldürüldü. türk hizbullahı olarak bilinen radikal i̇slamcı gruptan şüphelenildi.

üzeyir garih 

 25 ağustos 2001: tanınmış bir türk yahudi iş adamı ve alarko şirketler grubunun kurucu ortaklarından biri. i̇stanbul'un tarihi eyüp semtindeki mezarlıkta bıçaklanarak öldürüldü.

necip hablemitoğlu 

 18 aralık 2002: ankara üniversitesi'nden bir kemalist tarihçi, ankara'daki evinin yakınında silahlı saldırıda öldürüldü.

andrea santoro 

 5 şubat 2006: peder andrea santoro, katolik kilisesi'nin fidei donum misyonerlik programının bir üyesi olarak görev yaptığı trabzon'daki santa maria kilisesi'nde öldürülen bir roma katolik rahibiydi.

5 eylül 2006'da kilisede namaz kılarken arkadan vurularak öldürüldü. bir tanık, failin "allahu ekber" diye bağırdığını duydu. 16 yaşındaki bir lise öğrencisi, 9 mm'lik tabancayla vurulmasından iki gün sonra tutuklandı. hava kuvvetleri özel soruşturma dairesi'nin irak'ta çalınan silahlarla ilgili yaptığı soruşturmada, silahın 2006 yılında türk devlet konseyi'ne düzenlenen sözde i̇slamcı saldırıda kullanılanla aynı tipte olduğu ortaya çıktı.

mustafa yücel özbilgin 

 17 mayıs 2006: danıştay üyesi yargıç. ankara'daki yüksek mahkemede görülen duruşma sırasında öldürüldü.

hrant dink 

 19 ocak 2007: ermeni-türk gazeteci ve haftalık ermenice ve türkçe yayın yapan agos gazetesinin genel yayın yönetmeni i̇stanbul'da . gazetesinin bürosunun önünde vurularak öldürüldü.

necati aydın, uğur yüksel ve tilman geske 

 18 nisan 2007. üç hristiyan lider, iki türk papaz ve bir alman misyoner öldürüldü.

i̇hya balak 

 16 kasım 2007. milli piyango'nun müdürü milli piyango, eski bir müfettiş tarafından makamında öldürüldü.

ahmet yıldız 

 temmuz 2008: "sosyologların söylediğine göre kurban, türkiye'de alenen su yüzüne çıkan ilk eşcinsel namus cinayetidir".

cihan hayırsevener 
19 aralık 2009: güney marmara'da yaşam gazetesinin kurucusu ve yazı işleri müdürü, balıkesir'in bandırma ilçesinde sokakta kurşunlanarak, aynı gün bursa'da kaldırıldığı hastanede öldü. kasabadaki başka bir günlük gazete olan i̇lkhaber'in sahiplerine yönelik yolsuzluk suçlamalarını haber yapmıştı.

andrey karlov 

19 aralık 2016: rusya'nın türkiye büyükelçisi andrei karlov, izinli türk polis memuru mevlüt mert altıntaş tarafından ankara, türkiye'de bir sanat sergisinde suikasta kurban gitti.

ayrıca bakınız 

 suikasta kurban gidenler listesi
 türkiye'de öldürülen gazeteciler listesi
 türkiye'de yaşanmış katliamlar listesi
 ii. ioannes paulus'a yönelik suikast girişimi

kaynakça 

türkiye'deki suikastlar
suikast sonucu ölen türkler
türk listeleri