Dimetrodon

dimetrodon ("iki şekilli diş"), permiyen döneminde yaşamış bir bazal sinapsid. dimetrodon yeryüzünün ilk kara yırtıcılarından biriydi ve güçlü bir çenesi, hançer gibi dişleri olan uzun ve dar bir kafatasına sahipti.

dimetrodon, erken permiyen döneminde şu anda kuzey amerika ve avrupa olarak bilinen bölgelerde yaşadı. kalıntıları teksas, oklahoma ve avrupa'da bulunmuştur.

morfoloji ve paleobiyoloji

dimetrodon, büyük, bitki yiyen pelikozorlarla avlanan bir yarı kurak iklim yırtıcısıydı.

dimetrodon grandis, yaklaşık 3.2 metre uzunluğunda ve romer & price (1940) tarafından yapılan bir analize göre tahmini olarak 250 kg ağırlındaydı. sphenacodon, dimetrodon'a benzerdir, ancak daha az gelişmiş köpek dişlerine sahiptir. sphenacodon'da, omurların sinirsel dikenleri hala oldukça uzun olmasına rağmen, sırt yelkeninden de yoksundu.

çoğu sürüngen benzer şekillerde dişlere sahipken dimetrodonun dişleri, bir memelininki gibi şekillere sahipti. dimetrodon adı "iki tip diş" anlamına gelir. dimetrodondaki farklı şekilli dişlerin çeşitli işlevleri vardı. sivri üst köpek dişleri eti delmek için tasarlanmıştır. keskin ön dişler, ısırma ve kavrama işlevi görür. küçük arka dişler ise et parçalarını çiğnemeye yardımcı oldu.

dimetrodonun sırtından yükselen yelken şeklindeki derinin amacı, muhtemelen vücut ısısını kontrol etmeye yardımcı olmaktı. edaphosaurus'un sırtında da uzun bir yelken şeklinde deri vardı. bunlar, pelikozorların sıcak havalarda serin kalmasına veya avları hala soğuk ve halsizken sabahları aktif olmalarına yardımcı olmuş olabilir. yelken, bir türün üyeleri arasında tanınmaya da yardımcı olmuş olabilir.

beyin
bir dimetrodon örneğinin beyninin endokastı, uzun zaman önce case (1897; hopson 1979) tarafından tarif edilmiştir ve herhangi bir bölgesinde büyük genişleme için kanıt bulunmayan ilkel, tübüler bir yapıya işaret eder.

taksonomi

paleobiyoloji veritabanı'ndan alınan sınıflandırmaya göre dimetrodon türleri:

†dimetrodon (cope 1878)
†dimetrodon angelensis (olson 1962)
†dimetrodon booneorum (romer 1937)
†dimetrodon dollovianus (cope 1888)
†dimetrodon giganhomogenes (case 1907
†dimetrodon grandis (case 1907)
†dimetrodon limbatus (cope 1877)
†dimetrodon loomisi (romer 1937)
†dimetrodon macrospondylus (cope 1884)
†dimetrodon milleri (romer 1937
†dimetrodon natalis (cope 1878
†dimetrodon occidentalis (berman 1977)
†dimetrodon teutonis (berman vd. 2001)

sistematik
cope (1878), dimetrodonu, şu anda bir dinocephalian olarak sınıflandırılan deuterosaurus ile yakın akraba bir sürüngen olarak clepsydropidae'ye atadı. ancak şu anda memelileri içeren therapsida'nın kardeş grubu olan sphenacodontidae'de, bir bazal sinapsid olarak sınıflandırılıyor.

benson (2012) tarafından oluşturulmuş sinapsid kladogramı.

brink vd., (2015) tarafından oluşturulmuş, bazı sphenacodon türlerinin ilişkilerini gösteren kladogram:

dağılım
i̇lk olarak cope (1878) tarafından teksas'ın aşağı permiyen'inden tarif edilen dimetrodon, teksas'ın wichita, clear fork ve pearce river gruplarının erken permiyen tabakalarından ve oklahoma'daki eşdeğer tabakalardan iyi bilinmektedir. dimetrodon ayrıca, new mexico, utah ve arizona'da seyrek kayıtlara sahiptir ve yakın zamanda almanya'nın erken permiyen'inden belgelenmiştir.

ayrıca bakınız 
 pelikozor
sphenacodon – yakın akrabası.

kaynakça

bibliyografi 

permiyen devri sinapsitleri
sphenacodontidae
sphenacodont cinsleri
tarih öncesi dört üyeliler cinsleri
edward drinker cope tarafından adlandırılmış taksonlar
süper yırtıcılar
1878'de tanımlanan fosil taksonları
geçiş fosilleri