Karadağ-Sırbistan ilişkileri

karadağ-sırp ilişkileri, karadağ ve sırbistan arasındaki dış ilişkilerdir. 1918'den 2006'ya kadar iki devlet yugoslavya krallığı, sosyalist federal yugoslavya cumhuriyeti ve sırbistan ve karadağ altında birleşti. bölgedeki son siyasi gelişmeler nedeniyle karadağ'ın ulusal kimliği konusunda tartışmalar var. karadağlıların etnik kimlikleri (sırp olup olmadıkları) ve ulusal dilin adı hakkında bir tartışma var (sırpçaya karşı karadağca). buna rağmen iki ülke çoğunlukla dostane ilişkileri sürdürdü.

tarihi

yugoslavya öncesi 

yugoslavya var olmadan önce, her iki halk da büyük ölçüde sırp ortodoks kilisesi'ne bağlı kaldığı için sırplar ve karadağlılar arasında çok az fark vardı ve bu da karadağ prensi piskoposluğunun 1697'de kurulmasını doğrudan etkiledi. teokratik karadağ prensi-piskoposluğunun en tarihi hükümdarlarından biri olan ii. petar petrović njegoš , daha sonra karadağ edebiyat tarihinin bel kemiği olarak kabul edilecek olan edebi eserler yazdı.

i. dünya savaşı ve yugoslavya 
berlin kongresi'nin fiilen egemen devletlerin bağımsızlığını resmen kabul etmesinden sonra, ilişkiler resmi olarak 1897'de kurulana kadar gelişiyordu. karadağ krallığı, 1916'da avusturya-macaristan'a teslim olana kadar i. dünya savaşı'nda sırbistan'ın en yakın müttefikiydi. karadağ ilhak edildi ve daha sonra 20 aralık 1918'de yugoslavya krallığı'nın yönetimi altında kalmaya devam etti. bu tarihten haftalar sonra, krsto zrnov popović yönetimindeki ayrılıkçı karadağ yeşilleri, 7 ocak 1919'da noel ayaklanması olarak bilinen yugoslav yanlısı sendikacılara karşı şiddetli bir ayaklanma başlattı. ayrılıkçılıklarına rağmen kendilerini sırp olarak ilan ettiler.

ii. dünya savaşı 
yugoslavya'nın i̇stilasından sonra, küçük sırbistan ve karadağ topraklarında iki zorlu direniş grubu aktifti; yugoslav partizanlar ve çetnikler. sırplar ve karadağlılar, ii. dünya savaşı'ndaki yugoslav partizanlarının etnik kompozisyonunun %35'ini oluşturuyorlardı. karadağlıların sırplardan sonra çetnik hareketi içinde en büyük ikinci grup olduğu belirtiliyor. karadağlı çetnikler, büyük ölçüde lijevče muharebesi'nde hırvat nazi işbirlikçileri tarafından öldürülen tartışmalı bir komutan olan pavle đurišić tarafından yönetildi ve organize edildi. đurišić, sırp-karadağlı bir sendikacı olduğu için sırp-karadağ tarihinin bir parçası olarak kabul edilir; ölümüne karadağlı ayrılıkçı sekula drljević'in ustaša kuvvetlerine onu öldürmesi için yardım etmesinin neden olduğu düşünülmektedir.

yugoslavya federal cumhuriyeti'nin üye ülkeleri olarak sırbistan ve karadağ (1992–2003) 
i̇lk sırp cumhuriyeti ve karadağ cumhuriyeti, yugoslavya'nın dağılması sırasında federal yugoslavya cumhuriyeti'ni oluşturdu. karadağ, nüfusunun ezici çoğunluğunun 1992'de sırbistan ile birlik için oy kullanmasının ardından yugoslavya'nın bir parçası olarak kaldı. yugoslav savaşlarında, karadağ güçleri özellikle dubrovnik kuşatması'na liderlik etti. sırp cumhuriyeti'nin eski savaş zamanı başkanı radovan karadžić, çoğu zaman bir bosnalı sırp olarak anılıyor - aslında šavnik'te doğmuş bir etnik drobnjat'tı. sırp cumhuriyeti'nin, sırbistan ve karadağ arasında birleşik bir devleti desteklediği biliniyordu. yugoslavya devlet başkanı slobodan milošević, görevi boyunca, rejimiyle büyük ölçüde işbirliği yapacak ve yıllar sonra onu kınayacak olan milo đukanović ve svetozar marović gibi birkaç karadağlı siyasetçiyi göreve atayacaktı. 4 şubat 2003'te federal yugoslavya cumhuriyeti adını sırbistan ve karadağ olarak değiştirdi. bir önceki federal cumhuriyet'in değiştirilmiş anayasası olan sırbistan ve karadağ anayasa tüzüğü, iki üye ülkenin üç yılda bir bağımsızlık referandumu düzenlemesine izin verdi. 12 mart 2003'te zoran đinđić'in öldürülmesinden sonra, sırbistan ve karadağ hükümeti tarafından sabre operasyonu olarak adlandırılan büyük bir polis operasyonu gerçekleştirildi ve karadağ'daki çeşitli yerler önceki suikast girişimleri nedeniyle araştırıldı.

karadağ bağımsızlık referandumu (2006) 

karadağ'daki son bağımsızlık referandumu 21 mayıs 2006'da yapıldı. referandum seçmenlerin %55,5'i tarafından onaylandı ve avrupa birliği tarafından belirlenen % 55 barajını az farkla geçti. 23 mayıs'a kadar, ön referandum sonuçları birleşmiş milletler güvenlik konseyi'nin beş daimi üyesi tarafından kabul edilerek karadağ'ın bağımsızlığı resmen ilan edildikten sonra uluslararası alanda yaygın bir şekilde tanındığını gösteriyor. 31 mayıs'ta referandum komisyonu referandumun sonuçlarını resmen onaylayarak, karadağlı seçmen nüfusunun %55,5'inin bağımsızlık lehine oy verdiğini doğruladı. dönemin başbakanı milo đukanović, karadağ demokratik sosyalist partisi merkezli bağımsızlık yanlısı bloğun lideriydi. predrag bulatović, referandum kampanyası sırasında sendika yanlısı partiler koalisyonuna liderlik etti.

çağdaş ilişkiler 
karadağ'ın belgrad'da ve sırbistan'ın podgorica'da büyükelçiliği var. her iki ülke de avrupa konseyi, avrupa güvenlik ve i̇şbirliği teşkilatı (agi̇t) ve orta avrupa serbest ticaret anlaşması'nın (cefta) tam üyesidir. her iki ülke de avrupa birliği tarafından potansiyel aday ülkeler olarak kabul edilmektedir.

karadağ'ın kosova cumhuriyeti'ni tanıması 
kosova'nın bağımsızlık ilanından sonra sırbistan, karadağ'ın kosova'nın bağımsızlığını tanımasının ardından ekim 2008'de karadağ büyükelçisini sınır dışı etti. karadağ başbakanı milo đukanović, iki ülke arasındaki ilişkilerin "kabul edilemez derecede kötü" hale geldiğini iddia ederek meslektaşının belgrad'dan zorla gönderilmesini şiddetle eleştirdi. neredeyse bir yıl sonra sırbistan nihayet igor jovović'in yeni karadağ büyükelçisi olarak atanmasını kabul etti.

sırbistan'da sns hükümeti (2012-günümüz) 
mayıs 2012'de yeni sırbistan cumhurbaşkanı seçildikten sonra, sns adayı tomislav nikolić, televizija crne gore'a bir röportaj verdi ve şunları söyledi:

haziran 2014'te đukanović ile sırbistan başbakanı aleksandar vučić arasında ince bir medya anlaşmazlığı yaşandı. informer ve kurir de dahil olmak üzere birçok sırp gazetesi, đukanović'in karadağlı gazetecilere yönelik tehdit ve saldırılarla ilişkisini tartışan makaleler yayınladı. đukanović sırp haberlerine hemen tepki gösterdi ve 17 haziran'da bir dizi tartışmalı açıklama yayınlayarak, makaleleri "en sıradan aptallık" olarak nitelendirdi  2003 yılında işlenen suikast hakkında yapılan açıklamada, 2003 yılında sırbistan başbakanı olan zoran đinđić'in öldürülmesine doğrudan atıfta bulunuluyordu. sırbistan'daki birçok haber portalı, đukanović'in vučić'e yaptığı yorumları tehdit edici nitelikte olarak kabul etti.

şubat 2021'de sırbistan, karadağ'a 4.000 covid-19 aşısı bağışladı. başbakan ana brnabić, bağışın ardındaki niyetin "sırbistan ile karadağ arasındaki ilişkilerde yeni bir sayfa açmak" ve "kriz anında dayanışma göstermek" olduğunu söyledi.

temaya göre

suç 
karadağ mafyasının sırbistan'da, özellikle de belgrad'da yasadışı olarak faaliyet gösterdiği biliniyor. 15 ocak 2000'de sırp savaş ağası arkan'ın öldürülmesine karadağ unsurlarının neden olduğu düşünülüyor. 9 ekim 2009'da, belgrad'daki slavija oteli'ndeki kumarhanenin sahibi karadağlı iş insanı branislav šaranović, şehrin lüks dedinje semtinde iki maskeli suikastçı tarafından ateşli silahlarla öldürüldü. karadağlı yeraltı suçluları tarafından yeni bir suikast dalgası 23 haziran 2012'de dorćol'da tartışmalı iş insanı boško raičević'i öldüren bir bombalı araçla başladı. yalnızca birkaç hafta sonra tanjug, karadağlı uyuşturucu lordu darko šarić'in, boris tadić, ivica dačić ve diğer sırp politikacıları ve polis şeflerini tasfiye etmek için profesyonel suikastçılar için 10 milyon euro'luk bir sözleşme teklif ettiğini iddia eden bir rapor yayınladı.

kaynakça