Kürtlerde Selefilik

kürtlerde selefilik, kürtler tarafından büyük kürdistan'da uygulanan selefilik hareketin tarihini ifade eder. selefiliğin kürdistan'daki tarihi bitişik değildir ve kürdistan'ın hangi parçasına bağlı olarak farklı bir tarihe sahiptir.

i̇ran kürdistanı'nda 
doğu kürdistan'da selefilik nispeten yenidir. daha önce çok küçük ve alışılmadık bir ideolojiydi. ancak 2000'li yılların başından itibaren i̇ran'daki kürtler arasında önemli bir yükseliş kaydediyordu. hasan ruhani, i̇çişleri bakanlığı'na i̇ran kürdistanı ve irak kürdistanı'nda selefilerin büyümesi hakkında derin bir araştırma yapmasını emrettiğinde ün kazandı. i̇ran'ın kürdistan bölgesindeki selefiliğin, amerika'nın bölgeye yönelik saldırılarının ardından irak kürdistanı'ndan kaçan ve i̇ran'a kaçan ve 2003 yılı civarında i̇ran kürtleri arasında ideolojilerini açıkça yayan ensaru'l i̇slam cihatçılarının bir sonucu olduğu doğrulandı. i̇ran'daki orijinal kürt partileri solcu, laik ve hatta komünisttir, ancak son 20 yılda yüzlerce kürt din adamı önemli ölçüde yükselen selefiliği teşvik etmektedir. i̇çişleri bakanlığı'ndan din adamlarıyla ilgili yapılan resmi açıklamada, "hoşgörülü kürt din adamlarıyla hiçbir ortak yanı olmayan yeni nesil kürt din adamlarına maalesef tanık oluyoruz" denildi. "irak kürdistanı'nda saddam hüseyin'in devrilmesi ve selefilerin yükselişinin ardından bu akımın i̇ran kürdistanı'na da kademeli olarak yayıldığı" belirtildi. i̇ranlı kürtler de radikalleşti ve birçoğu selefi cihatçı gruplara katılmak için suriye, irak ve afganistan'a gitti. saryas sadeki adlı bir selefi kürt, patlayıcı yeleğini ruhullah humeyni'nin mozolesi'nin dışında patlatarak kendini öldürdü ve bu sırada türbeye zarar verdi. "i̇ran kürdistanı'ndaki selefi cihatçıların çoğunun ideolojik ve dini olarak irak kürtlerinden etkilendiği" bir kez daha kabul edildi. i̇ranlı kürtler, kürdistan i̇slam emirliği'nin hayatta kalmasının ana nedenlerinden biriydi, i̇ranlı kürt işbirlikçileri ensar el-i̇slam ile i̇ran-irak sınırından biyara'ya mal kaçıracaktı.

irak kürdistanı'nda 
irak kürdistanı'nda selefiliğin yükselişi 1980'lerin ortalarına kadar uzanıyor. kürtler arasında yeni selefi hareket ile tasavvufa daha çok meyleden geleneksel i̇slam arasında bir rekabet vardı. saddam hüseyin'e karşı kürt ayaklanmalarından sonra, i̇slami uyanış ya da kürt mücahitleri olarak bilinen oluşum altında kürt i̇slamcılarının artışı başladı. laik kby başlangıçta selefiliğin büyümesine karşıydı ve laik kürtlerin ve i̇slamcı kürtlerin tek düşmanı saddam hüseyin olduğu için selefilerin toplantılar yapmasına ve özgürce vaaz vermesine izin verdi. kürt i̇slami uyanışı daha sonra abd ve laik kürt partilerinin ağır baskısı nedeniyle gerileyecekti. suudi arabistan imk'yi finanse etti ve destekçisi oldu. irak kürdistanı, kürdistan'ın selefilerin en çok yaşadığı kısmıdır. iraklı 2003 irak işgali ve saddam hüseyin'in devrilmesinden sonra, irak kürdistanı'nda bir selefilik kıvılcımı daha canlandı. ensar el-i̇slam, 2001'de kendi mini devletini kuracak kadar ileri giden irak kürdistanı'ndaki en bilinen selefi gruptur. ensar el-i̇slam çok hızlı büyüdü ve büyük bir etkiye sahipti. o kadar önemliydi ki, ensar el-i̇slam'a karşı ctg kürdistan'ın kurulmasına yol açtı. etkileri o kadar arttı ki, bağdat 2003'te irak el-kaidesi'nin iraklı arap üyeleri, kürtlerin irak'taki en etkili cihatçılar haline geleceği ve dolayısıyla irak el-kaidesi'nin yerini alacağı korkusuyla bazı ensar el-i̇slam kürt gençlerini öldürdü. irak başbakanı i̇yad allavi'ye almanya'da ensar el-i̇slam kürt ajanı refik yusuf tarafından da suikast girişiminde bulunuldu. kürdistan bölgesi'nin her yerinde süleymaniye, erbil, halepçe ve duhok şehirlerinde kürt dilinde çok sayıda selefi okul var. kby daha sonra birçok selefi kitabı yasakladı ve selefi imamların ayrıcalıklarını sınırladı. pek çok selefi imam, kby'nin onaylamadığı konuşmaları nedeniyle kovuldu. kby'nin selefiliğe yönelik baskıları, irak kürdistanı'nda selefiliğin büyümesini durdurmadı. aksine, molla krekar'ın selefi etkisi ve popülaritesi, çoğunlukla popülist görüşleri, kürtleri önemsediğini ve desteklediğini ifade ettiği açıklamaları ve birçok kürdün kby'nin yapmadığını söylediği kürdistan'a yönelik eleştirileri nedeniyle arttı. sadece molla krekar'ın imajını güçlendirmekle kalmadı, aynı zamanda kby'ye karşı muhalefeti de artırdı.

suriye kürdistanı'nda 
hükümeti kdsöy olarak bilinen suriye kürdistanı'nda iktidardaki pyd, i̇slam devleti'nin yükselişinden sonra selefiliğe karşı sıkı bir baskı uyguladı. suriye kürdistanı'nda selahaddin el-kurdi hareketi ve kürt i̇slami cephesi gibi iki kürt selefi hareketi var. her iki grup da kendilerini kürt hareketi olarak görüyor ve her ikisi de sürekli olarak kürtlerin, kürt haklarının ve kürt dilinin korunmasının öncelikleri olduğunu belirtiyor. ancak her ikisi de kısıtlamalarla karşı karşıya kaldı ve kürt i̇slami cephesi daha sonra dağıldı. pyd'nin katı laik-liberal politikaları kürtler arasında bir miktar öfkeye yol açtı ve suriye kürdistanı'ndaki pek çok muhafazakar süriye kürtleri, pyd'nin ideolojisini küçümseyerek işi̇d'i daha iyi bir alternatif olarak gördükleri için kobani kuşatması sırasında işi̇d ile işbirliği yapmakla ün kazandı.

türkiye kürdistan'ında 
güneydoğu anadolu'daki kürtlerin çoğunlukta olduğu bölgelerin, türklerin çoğunlukta olduğu bölgelere göre daha dindar ve muhafazakar olduğu biliniyor ve bu da genellikle radikalleşmeye yol açıyor. son zamanlarda bingöl ve adıyaman'dan gelen bir kürt dalgası selefiliği benimsiyor. bingöl eskiden kürt hizbullahı'nın kalesiydi, kürtlerin çoğunlukta olduğu adıyaman, eskiden tütün üretimiyle biliniyordu. şehir daha sonra yeni ve rezil bir ün kazanacak olsa da, türkiye'nin en ölümcül terör hücresine sahip olan şehir. 2014 ile 2015 yılları arasında bingöl'den 45 aile, aile üyelerinden birinin işi̇d'e katılmak için suriye veya irak'a gittiğini türk makamlarına bildirdi. diyarbakır'dan bingöl'e okumaya giden bir öğrenci, "kimse şaşırmasın. bingöl'de ve başka yerlerde kürtlerin radikalleşmesi işi̇d'in ortaya çıkmasından çok önce başladı" dedi. hepsi i̇slam devleti'ne katılmasa da, türkiye'den bazı kürtler, selefi bir örgüt olmanın yanı sıra aynı zamanda bir kürt hareketi olan selahaddin el-kurdi hareketi'ne katılmak için suriye'ye gidecekti. selefi kürtler, diğer selefilerle birlikte recep tayyip erdoğan'ı ve akp'yi bile gavur olarak gördüler.

kaynakça