Tommaso Tittoni

tommaso tittoni (16 kasım 1855 - 7 şubat 1931) i̇talyan diplomat, politikacı ve annunziata şövalyesi. 1903'ten 1909'a kadar beş aylık bir dönem dışında i̇talya'nın dışişleri bakanıydı. ayrıca mart 1905'te yaklaşık iki hafta geçici başbakanlık yaptı.

erken dönem hayatı 
tommaso tittoni roma'da doğdu. la manziana'da büyük çapta kiracı bir çiftçi olan babası vincenzo, 1849'da giuseppe garibaldi yönetiminde roma cumhuriyeti'nin savunmasında yer almış, papa ix. pius tarafından sürgüne gönderilmiş ve 1870'te porta pia'dan kaçak roma'ya yeniden girmiştir. tittoni önce napoli'de, ardından oxford ve liège'de eğitim gördü.

tittoni, 1886'da civitavecchia için temsilciler meclisi'nde vekil olmadan önce roma'nın belediye meclisi üyesi oldu ve kendisini sağ kanatla hizaladı. 1897'de perugia valiliğine atanarak koltuğundan istifa etti. üç yıl sonra benzer bir sıfatla napoli'ye gitti ve 1902'de senato'ya girdi.

dışişleri ve başbakanlığı 
giovanni giolitti 1903'te ikinci kez başbakan olduğunda, tittoni onun kabinesinde dışişleri bakanı oldu. avusturya-macaristan ile ilişkileri geliştirmeyi amaçladı ve aynı zamanda fransa ile bir uzlaşma sağlamaya çalıştı. fransa cumhurbaşkanı émile loubet onun himayesinde roma'yı ziyaret etti.

mart 1905'te giolitti'nin istifası üzerine tittoni, birkaç günlüğüne geçici başbakan oldu ve alessandro fortis'in kabinesinde dışişleri bakanı olarak kaldı. bir i̇talyan-i̇spanyol ticaret anlaşmasıyla bağlantılı olarak i̇spanyol şarapları üzerindeki vergiyi azaltma önerisi, tarım sınıfları arasında bir öfke fırtınasına yol açtı ve 24 aralık 1905'te kabinenin düşmesine neden oldu ve fortis yeni bir yönetim oluştursa da tittoni buna girmedi.

dış politika 
birkaç ay sonra londra büyükelçisi olarak atandı (mart 1906), ancak mayıs ayında, sidney sonnino'nun bakanlığının düşmesi ve giolitti'nin iktidara dönüşü üzerine, tekrar dışişleri bakanlığı'na çağrıldı. popülaritesine katkıda bulunmayan avusturya-macaristan ile ilişkileri geliştirme politikasına devam etti. bosna krizi'nden ve bosna-hersek'in avusturya-macaristan tarafından ilhak edilmesinden sonra, carate'deki ihtiyatsızca ifade edilmiş konuşması, i̇talya'nın, belki de trento'nun devredilmesiyle telafi edileceği yanılsamasını yarattı ve bu türden hiçbir şeyin gerçekleşmediği zaman yaşadığı hayal kırıklığı, prestijini büyük ölçüde zayıflattı. aralık 1909'da giolitti'nin düşüşüne kadar görevde kaldı.

tittoni, dışişleri bakanı olarak, o zamanlar osmanlı i̇mparatorluğu'nun bir parçası olan trablusgarp üzerindeki i̇talyan iddialarını, doğrudan ilhak tehditlerine başvurmadan ihtiyatlı bir şekilde ileri sürdü. tittoni ailesinin bölgede çıkarları vardı. 1907'de banco di roma, trablus'ta bir şube kurdu ve bankacılık, denizcilik ve tarım alanlarında önemli menfaatler elde etti. bankanın başkan yardımcısı tommaso tittoni'nin kardeşi romolo tittoni'ydi. banka ayrıca 1911'de trablusgarp savaşı için kampanya yürüten önemli gazete corriere ditalia gazeteisini da finanse etti.

24 ekim 1909'da tittoni ve rus diplomat aleksandr i̇zvolski, rusya ve i̇talya'nın balkanlar ve osmanlı i̇mparatorluğu'ndaki çıkarlarını desteklemeleri için, rus çarı ii. nikolay'ın kral iii. vittorio emanuele tarafından ağırlandı i̇talya'nın racconigi kentinde, racconigi pazarlığı olarak bilinen gayri resmi bir anlaşma üzerinden diplomatik not alışverişinde bulundular. i̇talya ve rusya i̇mparatorluğu birkaç gün sonra bu anlaşmayı dikkate almadan avusturya-macaristan i̇mparatorluğu ile bir anlaşma daha imzalamışlardır. nisan 1910'da paris'te büyükelçi olarak atandı.

i. dünya savaşı ve paris barış konferansı 

birinci dünya savaşı patlak verdiğinde, (almanya, avusturya-macaristan ve i̇talya'dan oluşan üçlü i̇ttifak'ı, triplice destekleyen) politikasına rağmen, i̇talyan tarafsızlığını açıkça ifade etti ve i̇talya'nın savaşa girmesi üzerine giolitti'nin tavrından ödün vermemeye dikkat etti. ancak fransız başkentinde rahat değildi ve kasım 1916'da paris büyükelçiliğinden istifa etti. haziran 1919'da orlando kabinesi'nin düşüşünden sonra, yeni başbakan francesco saverio nitti, tittoni'yi dışişleri bakanı ve paris barış konferansı'ndaki baş delege olarak seçti. nitti ve tittoni'nin i̇talya'nın toprak iddialarını küçümsemeleri, gabriele d'annunzio gibi "müdahalecileri" hayal kırıklığına uğrattı.

temmuz 1919'da tittoni ve yunanistan başbakanı eleftherios venizelos, iki ülkenin çatışan toprak talepleri hakkında venizelos-tittoni anlaşması olarak bilinen bağlayıcı olmayan gizli bir anlaşma üzerinde anlaştılar. yunanistan, i̇talyanların avlonya üzerindeki iddialarını ve arnavutluk üzerinde bir i̇talyan himayesinin kurulmasını destekleme sözü verdi. yunanistan ayrıca, i̇zmir (mayıs 1919'dan itibaren yunan yönetimi altında) limanında i̇talya için bir serbest bölge temin edecekken, i̇talya, yunanistan'ın kuzey epir üzerindeki toprak iddialarını destekleme ve on i̇ki ada'yı yunanistan'a devretme sözü verdi. ancak kıbrıs, britanya tarafından yunanistan'a bırakılana kadar rodos i̇talyan egemenliğinde kalacaktı.

çalışmanın şiddetli gerginliği sağlığını bozarak, kasım 1919'da istifaya zorlandı. aralık 1919'da i̇talyan senatosu başkanlığına seçildi ve kısa bir süre sonra milletler cemiyeti konsey ve genel kurul i̇talyan delegesi olarak atandı, ancak hastalığı onun son iki genel kurul toplantısına katılmasına engel oldu. ocak 1929'a kadar senato başkanı olarak kaldı.

mussolini'nin desteği 
roma'ya yürüyüş sonrası tittoni, mussolini hükûmetini destekledi ve daha sonra faşist diktatörlüğün en önemli kültür kurumu olan i̇talya kraliyet akademisi'nin (28 ekim 1929 - 16 eylül 1930) ilk başkanı oldu. 8 nisan 1923'te, kral iii. vittorio emanuele tarafından annunziata şövalyeliği ünvanını aldı.

7 şubat 1931'de roma'da kalp krizinden öldü.

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar 
 burgwyn, h. james (1997), italian foreign policy in the interwar period: 1918 - 1940 , westport: praeger, 
 childs, timothy w. (1990). italo-turkish diplomacy and the war over libya, 1911–1912 , leiden: e.j. brill, 
 
 clark, martin (2008). modern italy: 1871 to the present , harlow: pearson education, 
 sarti, roland (2004). italy: a reference guide from the renaissance to the present , new york: facts on file inc.,

dış bağlantılar 

 

1855 doğumlular
1931 yılında ölenler
roma'da ölenler
roma doğumlu siyasetçiler
büyük faşizm konseyi üyeleri
i̇talya içişleri bakanları
i̇talya başbakanları
i̇talya dışişleri bakanları
i̇talya temsilciler meclisi üyeleri
i̇talya cumhuriyet senatosu üyeleri
i̇talya cumhuriyet senatosu başkanları
i̇talya'nın birleşik krallık büyükelçileri
i̇talya'nın fransa büyükelçileri
i̇talya kraliyet akademisi üyeleri