Yakut sığırı

sakha dilinde ya da yakut dilinde саха ынаҕа (sakha ınaga) denilen yakut sığırları sakha cumhuriyeti'ndeki kuzey kutup dairesi'nin kuzeyinde yetiştirilen sığır türüdür. aşırı düşük donma sıcaklıklarına karşı toleransları nedeniyle tercih edilirler.

tanımı 

yakut sığırları büyüklük olarak nispeten küçüktürler. bu sığırlar omuz başlarında 110 ve 112 cm arası yüksekliğindedir ve 350 – 400 kg canlı ağırlıklara kadar ulaşırlar, boğalar 115 – 127 cm yüksekliğe ve 500 – 600 kg ağırlığa ulaşırlar. kısa, güçlü bacakları ve derin ama nispeten dar bir göğsü vardır. gerdan iyice gelişmiştir. renkleri değişir. siyah, kırmızı veya benekli olabilir. çoğu hayvanın arka tarafında beyaz bir sırt çizgisi vardır, ve koyu renkli hayvanlarda boynuzlar arasındaki kıllar genellikle kırmızımsı kahverengidir. geniş karnı ve uzun sindirim sistemi hemot hem de göz atma 'dan etkin biçimde yararlanmalarını sağlar. kısa mera mevsiminde (derialtı yağı) çok hızlı büyürler ve kışın yetersiz beslenme koşullarında hayatta kalırlar.

kalın kış postu, küçük, kıllı memesi, verimli ısıldüzenlemesi ve alçak metabolizma hızı  yakut sığırlarını donma sıcaklıklarına karşı dayanıklı yapar. bunun çarpıcı bir örneği, derin karlarda ve –40 ° c kadar düşük sıcaklıklarda taiga ormanı'nda üç ay boyunca kendi başına hayatta kalan birkaç inek örneğidir).

yakut sığırları tüberküloza, lösemiye ve brusella'ya direnç gösterirler.

diğer sığırlarla ilişkisi 
yakut sığırları boğa sığırının doğu asya  turano-moğol grubu'na aittir.
bu sığır grubu dördüncü yaban öküzü evcilleştirme etkinliği'ni (ve bos toros tipi yaban öküzü arasında üçüncü olayı) temsil edebilir ve 35.000 yıl önce yakın doğu grubundan çıkmış olabilir. yakut sığırları sibirya 'da kalan son yerli turano-moğol sığır ırkıdır, ve dünya çapında kalan birkaç saf turano-moğol ırkından biridir.
mevcut taurin sığır ırklarında bulunan beş mtdna haplogroup lar (t, t1, t2, t3, t4), t2, t3 ve t4, turano-moğol grubunda olduğu gibi genellikle yakut sığırlarında görülür. t4 sadece doğu asya ırklarında bulunur, t 1 sadece yakın doğu ırklarında bulunur ve t hem yakın doğu hem de avrupa ırklarında bulunur. t2 ve t3 üç bölgenin de ırklarında görülür.
otozomal dna işaretleyici 'nin çalışmaları yüksek genetik ayırt edici özellik gösterir ve diğer ırklardan uzun süreli genetik izolasyona işaret eder; bu türlerin normal kuzey sınırını aşan coğrafi izolasyonun nedeni olduğu varsayılabilir.

kullanımı 
yakut sığırları, süt ve et üreten ve aynı zamanda öküz olarak kullanılan üç amaçlı cins 'dir.

ortalama süt verimi yılda yaklaşık 1.000 kg 'dur. yakut ineklerinin ortalama sütünün yağ içeriği 5,03 % ve ortalama protein içeriği% 4,69'dur.

yakut sığırlarının etleri doğal ebrulu olarak ile bilinir.

geçmişi 
yakut sığırları yerli sibirya sığır ırklarından türemiştir. sakha (yani yakutlar) 13. yüzyılda kuzeye göç ettiklerinde bu sığırı güney baykal bölgesinden lena nehrinin, yana nehrinin, indigirka nehrinin ve kolyma nehrinin alt kollarına getirdi. yakut atı ile birlikte, bu sığır uzak kuzey rusya 'nın sert doğa koşullarında sakha kültürü et ve süt hayvancılığının temelini oluşturuyordu.yakut sığırları 1929'a kadar safkandı ancak daha üretken simmental sığırı ve kholmogory sığırı ile geniş bir melezleme başladı. bu dönemde birçok ırk kaybedilirken, yakut sığırları geleneksel sığır yetiştiricileri ve bireysel bilim insanlarınca kurtarıldı.

mevcut durum 
şu anda, hepsi rusya federasyonu'nun saha cumhuriyeti'nde (yakutya) yaklaşık 1200 safkan yakut sığırı vardır. üreme nüfusu sadece 525 damızlık inek ve 28 damızlık boğadan oluşur geri kalanı çoğunlukla süt ineğidir. sonuç olarak, yakut sığırları birleşmiş milletler gıda ve tarım örgütü (fao) tarafından nesli tükenmekte olan bir ırk olarak sınıflandırılmaktadır.

sığırların % 74'ü kutup dairesi'nin 150 km  kuzeyinde lena nehri' nin alt kısımlarında ve kuzeye yakın soğuk kutup eveno-bytantaysky ulusal bölgesi'nde bulunur gerisi bu yüzyılın ilk yıllarında saha cumhuriyeti'nin güney kısmına taşındı.

özel çiftçiler ve tarım kooperatifleri tarafından yetiştirilirler ve tarım dışı hane halklarının özel kullanımı için birkaç baş hayvan yetiştirmek yaygındır. en büyük sürü yakutya tarımsal araştırma enstitüsü'nün deney çiftliğinde yapılır. üreme kayıtları, yakutsk 'daki yakutian tarım araştırma enstitüsü sığır yetiştiriciliği laboratuvarı tarafından muhafaza edilmektedir.

kuzey sibirya'nın aşırı iklim koşullarına uyumları, genetik farklılıkları ve sığır çeşitliliği 'nin sürdürülmesi, yüksek genetik değerleri ve kültürel değerleri için rusya federasyonu onları korumaya yönelik bir yerli ırk için dünyanın ilk koruma yasasını çıkarmıştır.

ayrıca bakınız 

 yakut atı
 yakut laika köpeği
 yakut bıçağı

edebiyat 
 leo granberg, katriina soini, juha kantanen (eds.): sakha ynaga. cattle of the yakuts. annales academiae scientiarum fennicae. humaniora 355. helsinki: finnish academy of science and letters, 2009. . . introductory chapter as pdf.

kaynakça