Yuri Manin

yuri i̇vanoviç manin (rusça: ю́рий ива́нович ма́нин; d. 16 şubat 1937 - ö. 7 ocak 2023), cebirsel geometri ve diyofant geometri alanındaki çalışmaları ve matematiksel mantıktan teorik fiziğe kadar birçok açıklayıcı çalışmasıyla tanınmış bir rus matematikçidir. ayrıca manin, 1980 yılında computable and uncomputable adlı kitabıyla kuantum bilgisayar fikrini ilk önerenlerden birisidir.

hayat ve kariyer 
manin, 1960 yılında i̇gor şafareviç'in öğrencisi olarak steklov matematik enstitüsü'nde doktora derecesi aldı. kendisi şimdi bonn'daki max-planck-institut für mathematik'te profesör ve northwestern üniversitesi'nde fahri profesördür.

manin'in ilk çalışmaları, değişmeli çeşitlerin aritmetik ve biçimsel grupları, fonksiyon alanı durumundaki mordell varsayımı ve cebirsel diferansiyel denklemler üzerine makaleler içeriyordu. gauss-manin bağlantısı, cebirsel çeşitlerin ailelerinde kohomoloji çalışmasının temel bir bileşenidir. kübik yüzeyler ve kübik formlar üzerine, hem klasik hem de çağdaş cebirsel geometri yöntemlerinin yanı sıra ilişkisel olmayan cebirin nasıl uygulanacağını gösteren bir kitap yazdı. ayrıca, grothendieck'in küresel azumaya cebirleri teorisi aracılığıyla, brauer grubunun hasse ilkesinin önündeki engelleri açıklamadaki rolüne işaret ederek yeni bir çalışma kuşağı başlattı. aritmetik topoloji alanınajohn tate, david mumford, michael artin ve barry mazur ile birlikte öncülük etti. ayrıca, cebirsel çeşitlerde sınırlı yükseklikteki rasyonel noktaların sayısının asimptotik davranışını tahmin eden manin varsayımını formüle etti. ayrıca yang-mills teorisi, kuantum bilgisi ve ayna simetrisi üzerine yazmıştır.

manin'in aralarında vladimir berkovich, mariusz wodzicki, alexander beilinson, ivan cherednik, alexei skorobogatov, vladimir drinfeld, mikhail kapranov, vyacheslav shokurov, arend bayer ve victor kolyvagin'in yanı sıra hà huy khoái gibi yabancı öğrencilerin de bulunduğu 40'tan fazla doktora öğrencisi vardı.

ödüller 
1987'de brouwer madalyası, 1994'te matematikte nemmers ödülü, 1999'da i̇sveç kraliyet bilimler akademisi schock ödülü, 2002'de alman matematik derneği cantor madalyası, 2002'de kral faysal uluslararası ödülü ve 2010 yılında macar bilimler akademisi bolyai ödülü almıştır.

1990'da hollanda kraliyet sanat ve bilim akademisi'nin yabancı üyesi oldu.

çalışmaları 

 manin: selected works with commentary, world scientific 1996
 manin: mathematics as metaphor - selected essays , american mathematical society 2009
 manin: rational points of algebraic curves over function fields . ams translations 1966 (mordell conjecture for function fields)
 manin: algebraic topology of algebraic varieties . russian mathematical surveys 1965
 manin: modular forms and number theory. international congress of mathematicians, helsinki 1978
 manin: frobenius manifolds, quantum cohomology, and moduli spaces , american mathematical society 1999
 manin: quantum groups and non commutative geometry , montreal, centre de recherches mathématiques, 1988
 manin: topics in non-commutative geometry , princeton university press 1991
 manin: gauge field theory and complex geometry . springer 1988 (grundlehren der mathematischen wissenschaften)
 manin: cubic forms - algebra, geometry, arithmetics , north holland 1986
 manin: a course in mathematical logic , springer 1977, second expanded edition with new chapters by the author and boris zilber, springer 2010.
 manin: the provable and the unprovable (russ.), moscow 1979
 manin: computable and uncomputable (russ.), moscow 1980 
 manin: mathematics and physics , birkhäuser 1981
 manin: new dimensions in geometry . in arbeitstagung bonn 1984, lectures notes in mathematics vol. 1111, springer verlag
 manin, alexei ivanovich kostrikin: linear algebra and geometry, gordon and breach 1989
 manin, sergei gelfand: homological algebra , springer 1994 (encyclopedia of mathematical sciences).
 manin, sergei gelfand: methods of homological algebra , springer 1996
 manin, igor kobzarev: elementary particles: mathematics, physics and philosophy , dordrecht, kluwer, 1989 (this book is introductory.)
 manin, alexei a. panchishkin: introduction to number theory , springer verlag 1995, 2nd edn. 2005
 manin moduli, motives, mirrors , 3. european congress math. barcelona 2000, plenary talk
 manin classical computing, quantum computing and shor´s factoring algorithm , bourbaki seminar 1999
 manin von zahlen und figuren  2002
 manin, matilde marcolli holography principle and arithmetic of algebraic curves , 2002
 manin 3-dimensional hyperbolic geometry as infinite-adic arakelov geometry, inventiones mathematicae 1991 
 manin: mathematik, kunst und zivilisation , e-enterprise, 2014

kaynakça

i̇leri okumalar

dış bağlantılar 

 yuri manin at the mathematics genealogy project
 manin's page at max-planck-institut für mathematik website 
 good proofs are proofs that make us wiser , interview by martin aigner and vasco a. schmidt
 biography 

pour le mérite sahipleri (sivil sınıfı)
sovyet matematikçiler
rolf schock ödülü sahipleri
rusya bilimler akademisi muhabir üyeleri
kraliyet hollanda bilimler akademisi üyeleri
fransız bilimler akademisi üyeleri
northwestern üniversitesi öğretim üyeleri
moskova devlet üniversitesinde öğrenim görenler
2023 yılında ölenler
1937 doğumlular
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar