Minas Çeraz

minas çeraz efendi (, 25 temmuz 1852; hasköy, beyoğlu - 1929, marsilya), osmanlı ermeni yazar, çevirmen, aktivist ve siyasetçidir.

i̇lk yılları ve eğitimi 

minas çeraz efendi, 25 temmuz 1852'de i̇stanbul'un beyoğlu içesinde hasköy semtinde doğdu. ailesi, köklü amira sülaleleri çıkaran eğin bölgesinin, çeraz köyünden gelir.

yerel nercessyan okulunda ve ardından ermenice ve türkçenin yanı sıra fransızca ve i̇ngilizce öğrendiği nubar-şahnazaryan okulunda okudu..

profesör ve diplomat 
minas çeraz, kariyerine çeşitli okullarda edebiyat ve dil tarihi profesörü olarak başladı.

tercüman ve sekreter olarak, ermeni i̇stanbul patriği mıgırdiç hrimyan başkanlığındaki 1878 berlin kongresi'nde ermeni sorunu'nu özellikle tartışan heyetin bir parçasıydı.

ermeni heyeti, 1878 senesi 8 mart’ında i̇stanbul’dan ayrılmış ve 30 temmuz’da geri dönmüştür. kongre’nin ardından heyette kâtip ve tercüman olan minas çeraz, 5 aylık memuriyeti sırasında heyetin faaliyetlerini, yaşananları kaleme aldığı, değerlendirmelerde bulunduğu "berlin konferansı’ndan ne istifade eyledik?" başlıklı ve ermeni patriği nerses varjabedyan namına telif olunan bir broşür yayınlamıştır. bu broşürde:

1880'de arpiar arpiaryan ile birlikte yardım kuruluşu միացեալ ընկերութիունք հայոց (miatsial enguéroutioun hayots) kurdu..

aynı yıl, bir sonraki ermeni patriği nerses varjabedyan'ın kişisel elçisi olarak i̇ngiltere başbakanı william ewart gladstone ile görüşmek ve kendisinden berlin kongresi'nde söz verilen i̇mparatorluğun ermeni vilayetlerine yapılacak reformları uygulaması için osmanlı hükûmetine baskı yapmasını istemek üzere londra'ya gönderildi. 1883'te minas çeraz benzer bir hedefle tekrar avrupa'ya, bu kez fransa ve i̇talya'ya gitti.

1886 ile 1889 yılları arasında, getronagan ermeni lisesi'nin ilk müdürüydü.

londra sonra paris yaşamı (1889-1906) 

minas çeraz efendi, amacı avrupa kamuoyunu ermeni sorunundan haberdar etmek olan l'arménie (1889-1906) dergisini yayınladığı londra'ya taşındı. 1890'da king's college london'da ermeni kürsüsü'nü kurdu.

1898'de, 1906'ya kadar l'arménie'nin yayınına devam ettiği paris'e taşındı..

i̇stanbul'a dönüş (1908-1914) 
1908'de jön türk devrimi ve yeni bir anayasanın ilanı ile minas çeraz efendi osmanlı başkentine döndü. orada, 1908-1910'da milli meclis (muhtemelen ermeni millet meclisi) başkanı olmuştur. sankt-peterburg'daki diplomatik bir görev sırasında, yeni katolikos madteos i̇zmirliyan'a eşlik etti.

1912'de ermeni milli delegasyonu'nun bir parçası olarak paris'e gitti..

1914 seçimlerinde patrikhane tarafından meclis-i mebûsan'a aday gösterilmiş ve bitlis mebusu olarak seçilmiştir; osmanlı kaynaklarında “kiraz efendi” olarak anılan minas çeraz seçimlerden sonra, seferberlikten önce avrupa’ya gitmiş ve bir daha dönmemiştir.

fransa'da yaşamının sonu (1914-1929) 
minas çeraz efendi 1914'te paris'e, 1918'de marsilya'ya yerleşti. 1929'da marsiya'da öldü. 1935'te gomidas vartabed, paris'te onun yanına gömüldü ve ertesi yıl iki cenaze sovyet ermenistanı'na gönderildi. minas çeraz, erivan'ın ilçesi nubaraşen'de bir okulun avlusunda gömüldü, ancak orada yalnızca bir veya iki yıl kaldı, yeniden mezardan çıkarıldı; mezarının yeri günümüzde bilinmemektedir.

eserleri 
  : recueil de textes, de discours, de critiques littéraires, etc. dont certains avaient été publiés dans des périodiques
 
 
 
 
 
 
 
 
  : bedros turyan, raphael patkanyan, sayat nova ve khorène kalfayan'ın şiir çevirileri kitabı.

hatırası 
1927'de 60. doğum günü şerefine bir kitap yayınlandı :
 

1928'de 60 yıllık kamu eyleminin şerefine bir kitap yayınlandı :

kaynakça 
özel

genel
 

1852 doğumlular
beyoğlu doğumlular
i̇stanbul doğumlu şairler
1929 yılında ölenler
marsilya'da ölenler
ermeni asıllı osmanlı siyasetçileri
osmanlı yazarları
ermeni yazarlar
ermeni siyasetçiler
osmanlı çevirmenleri
ermeni çevirmenler
ermeni aktivistler
1914-1918 osmanlı meclis-i mebusanı bitlis üyeleri
i̇stanbul doğumlu siyasetçiler