Boeing EA-18G Growler

boeing ea-18g growler, iki kişilik boeing f/a-18f süper hornet'in özel bir versiyonu olan amerikan uçak gemisi tabanlı elektronik savaş uçağıdır. ea-18g, birleşik devletler donanması ile hizmet veren northrop grumman ea-6b prowler'ın yerini aldı. growler'ın elektronik savaş kabiliyeti öncelikle northrop grumman tarafından sağlanmaktadır. ea-18g, 2007'de üretime başladı ve 2009'un sonlarında abd donanması ile operasyonel hizmete girdi. ayrıca avustralya, 2017'de avustralya kraliyet hava kuvvetleri ile hizmete giren on iki ea-18g satın aldı.

geliştirme

gereksinim ve test 

15 kasım 2001'de boeing, ea-18 havadan elektronik saldırı (aea) konsept uçağı olarak hizmet vermek üzere alq-99 elektronik harp sistemi ile donatılmış f/a-18f "f-1"in ilk uçuş gösterimini başarıyla tamamladı. aralık 2003'te abd donanması, boeing'e ea-18g için bir geliştirme sözleşmesi verdi. ana yüklenici olarak boeing, ön gövdeyi, kanatları inşa edecek ve son montajı gerçekleştirecekti. northrop grumman, ana gövde alt yüklenicisiydi ve ana elektronik savaş sisteminin yanı sıra merkez ve arka gövdeyi de tedarik edeceklerdi. 2003 yılında, donanmanın 90 adet ea-18g alması bekleniyordu.

i̇lk ea-18g test uçağı 22 ekim 2004'te üretime girdi. ea-1 olarak bilinen ilk test uçağı, 15 ağustos 2006'da st. louis'de ilk uçuşunu gerçekleştirmeden önce 3 ağustos 2006'da piyasaya sürüldü; daha sonra 22 eylül 2006'da maryland'deki naval air station patuxent river'a feribotla gönderildi. ea-1, öncelikle hava muharebe ortamı test ve değerlendirme tesisi (acetef) yankısız odasında yer testinden geçirildi.

i̇kinci uçak (ea-2) ilk olarak 10 kasım 2006'da uçtu ve 29 kasım 2006'da nas patuxent river'a teslim edildi. ea-2, kaliforniya'daki çin gölü donanma hava silahları i̇stasyonunda elektronik muharebe menziline (ecr veya 'echo range') geçmeden önce aea sisteminin gelişimsel testi için başlangıçta pax river'ın atlantik test menzili (atr) üzerinde aea uçuş testini gerçekleştirdi. her iki uçak da vx-23 "salty dogs" a atanmıştır. ea-1 ve ea-2, st. louis üretim hattından alınan ve boeing tarafından ea-18g konfigürasyonuna değiştirilen f/a-18f, f-134 ve f-135'tir. ancak, başlangıçta growler olarak inşa edilmediklerinden, donanma bu iki test uçağını nea-18g olarak belirlemiştir. haziran 2008 itibarıyla uçuş test programında uçan beş growler vardı.

tedarik 
nisan 2006 tarihli bir raporda, abd hükûmeti hesap verebilirlik ofisi endişelerini dile getirdi. gao, ea-18g'deki elektronik savaş sistemlerinin tam olarak uyumlu olmadığını ve bu nedenle "gelecekte maliyet artışı ve program gecikmeleri" riski olduğunu hissetti. rapor, savunma bakanlığı'nın mevcut ve yakın vadeli yetenek boşluklarını doldurmak için ea-6b'ler için ek icap iii yükseltmeleri satın almayı düşünmesini ve ilk ea-18g üretim planlarını yeniden yapılandırmasını önerdi, böylece tedarik, uçak "tam işlevsellik gösterdikten" sonra gerçekleşecekti. 2008 gao raporunda, savunma bakanlığı'nın operasyonel test ve değerlendirme departmanının yöneticisi, ea-6b prowler'ın dört kişilik mürettebatının yerini alacak iki kişilik growler mürettebatının iş yükünü sorguladı.

abd donanması, çoğu nas whidbey adası'nda üslenecek olan hizmet içi ea-6b prowler'ın yerine toplam 57 adet ea-18g sipariş etti. abd savunma bakanlığı, ea-18g programının düşük oranlı ilk üretime 2007'de başlaması için onay verdi. ea-18g'nin uçuş testlerini 2008'de bitirmesi planlanıyordu. deniz kuvvetleri, 2008 yılında yaklaşık 85 adet ea-18g growler satın almayı planladı. tam oranlı üretim için onay 2009'un üçüncü çeyreğinde bekleniyordu ve 23 kasım 2009'da verildi. boeing, üretimi yılda 20 uçağa çıkarmayı planlıyordu. 9 temmuz 2009'da general james cartwright, amerika birleşik devletleri silahlı hizmetler senatosu komitesi'ne, seçimin f/a-18 üretim hattına devam etmek olduğunu çünkü savaş komutanlarının yalnızca ea-18g'nin sağlayabileceği daha fazla hava elektronik savaş yeteneğine ihtiyaç duyduğunu söyledi.

donanmanın, obama yönetimi tarafından ortaya konan 2011 savunma bütçesine ilişkin sunumu, filoya dört yeni ea-18g growler uçaklarının eklenilmesi çağrısında bulunuldu. 14 mayıs 2010'da boeing ve abd savunma bakanlığı, önlerindeki dört yıl içinde ilave 66 adet f/a-18e/f ve 58 adet ea-18g için çok yıllı bir sözleşme için anlaşmaya vardı. bu sipariş üzerine toplam uçak sayısı 114 adet ea-18g'ye çıkartıldı.

pentagon'un operasyonel test ve değerlendirme direktörü şubat 2011'de bir rapor yayınladı ve ea-18g'nin "hala operasyonel olarak uygun olmadığını" belirledi. ana yüklenici boeing, bu rapor üzerine yazılım güncellemeleriyle ilgili sorunları çözmek için çalıştı nitekim aralık 2011'de, operasyonel test ve değerlendirme, boeing'in bu güncellemesi sayesinde ea-18g yazılımının "operasyonel olarak etkili ve uygun" olduğu sonucuna vardı.

19 aralık 2014'te donanma, boeing ile üretim sözleşmesini, growler'ın üretimini ayda üç uçaktan iki  azaltmak istediğini açıkça bildirdi. ayrıca donanma, aralık 2014'ün sonlarında imzalanmak üzere başkan obama'nın finanse ettiği ek 15 adet growler daha satın alınacaktı. boeing, bu durumda st. louis üretim hattını 2017 yılına kadar işletmeye devam edebilecekti ancak boeing, üretim hattı ayda ikiden az uçakla, bunu sürdüremeyeceğini açıkladı.

tasarım 

growler'ın uçuş performansı, f/a-18e/f'ninkine benzerdir. bu özellik, growler'ın eskort engelleme özelliğinin yanı sıra geleneksel karışıklık karıştırma görevi (radar engelleme ve aldatma) gerçekleştirmesini sağlar. growler'lar, bir saldırı görevinin tüm aşamalarında f/a-18'lere eşlik edebilirler. growler'a elektronik harp görevi için daha istikrarlı bir uçuş sağlamak amacıyla boeing, hücum kenarı kaplamalarını ve kanat kıvrımlı menteşe kaplamalarını değiştirdi ve kanat çitleri ve kanatçık "açma şeritleri" ekledi.

growler'ın standart süper hornet ile %90'dan fazla ortak noktası vardır ve gövdeyi paylaşır. bu benzerlikler; raytheon an/apg-79 aesa radarı ve an/ayk-22 mağaza yönetim sistemi gibi silah sistemleridir. havadaki özel elektronik saldırı ekipmanlarının çoğu, 20 mm'lik dahili topun yer aldığı alandaki bir plakaya ve kanat uçlarına monte edilmiştir. dokuz silah istasyonu(pilonu), ek silahlar veya sinyal bozucu bölmeleri sağlamak için boş bırakılmıştır. eklenen elektronikler, kanat uçlarında an/alq-218 geniş bant alıcıları ve alq-99 yüksek ve düşük bantlı taktik sinyal bozucu bölmelerini içerir. alq-99 ile birleştirilen alq-218, bilinen tüm karadan havaya tehditlere karşı algılama ve engelleme sağlayabilen tam spektrumlu bir elektronik harp paketi oluşturur. ancak mevcut silahlar, ortaya çıkan tehditlere karşı yetersiz olabilir.

ea-18g, beş adede kadar alq-99 karıştırma bölmesi ile donatılabilir ve tipik olarak iki aim-120 amraam veya agm-88 harm füzesi eklenebilir. ea-18g ayrıca, ea-6b'de bulunmayan bir yetenek olan, düşman iletişimini bozarken sesli iletişime izin verecek olan incans parazit i̇ptal sistemini de kullanacak. growler'da radar uyarı ve karıştırma ekipmanına ek olarak, havadan iletişim tehditlerine karşı bastırma ve elektronik saldırı sağlayacak bir iletişim alıcısı ve karıştırma sistemi bulunmaktadır.

alq-99 engelleme podunun zayıf güvenilirliği ve yerleşik testin (bit) sık sık arızalanması, mürettebatın tespit edilemeyen hatalarla yapılan görev uçuşlarına neden oldu. alq-99 ayrıca uçağın aesa radarına müdahale etti ve growler'ın en yüksek hızını düşürmenin yanı sıra iki kişilik mürettebata yüksek bir iş yükü yükledi.

boeing, diğer potansiyel yükseltmeleri araştırıyor; alq-99 radar karıştırma podu gelecekte değiştirilebilir ve şirkete ait silah eklemeyi ve uydu iletişim alıcısını değiştirmeyi düşünüyor. growler, engelleme gücünü tam olarak gereken yere odaklamak için aktif faz dizinli radar (aesa) teknolojisini kullanan yeni nesil engelleyici (ngj) için ilk platformdur. ngj, f-35'te uygulanacaktı. ancak, mayıs 2012'de abd donanması, beklenen hizmet içi 2020 tarihi için ea-18g'ye ngj entegrasyonunu odaklamaya ve f-35 için çalışmayı ertelemeye karar verdi. boeing ayrıca elektronik saldırı yerine elektronik farkındalık için engelleme bölmeleri olmadan bir growler lite konfigürasyonu ihraç etmeyi düşünüyor.

abd donanması filolarıyla radyo frekansı için hedef izi oluşturmak zordur, ancak birbirine bağlı üç growler, eş zamanlı olarak düşman radyo frekansı kaynakları için hedef izleri oluşturabilir. bunun sebebi daha hızlı veri bağlantılarından yararlanan growler, sinyal kaynaklarını doğru bir şekilde bulmak için ew bölmelerini kullanır. üç uçaktan oluşan bir grupta, bir cep telefonu gibi bir kaynaktan bir sinyal algıladığında, diğer growlerlar da aynı sinyali dinleyebilir; ew bölmeleri sinyal kaynağından her bir uçağa yapılan iletimlerin geri dönütleri için geçen süreyi de ölçer. 2015'in başlarında, deniz kuvvetleri bu konsepti rockwell collins'in taktik hedefleme ağ teknolojisi (ttnt) ve alq-218 alıcıları ile donatılmış ea-18'leri kullanarak göstermişti. bir hedef gemiden gelen emisyonları ve kendi tespit edilebilir radar emisyonlarını kullanmadan uzak mesafeden hedef belirleyebilir. boeing, 1 aralık 2015'te donanma ea-18g'lerini ttnt veri bağlantısına yükselteceklerini duyurdu.

2011 libya devrimi sırasında şafak yolculuğu operasyonu'ndaki abd donanması misyonlarının ardından, avustralya kraliyet hava kuvvetleri (raaf), 12 growler uçağı siparişlerine raytheon atflir (ileriye dönük kızılötesi) podunu eklemeye karar verdi. donanma ea-18g'lerinin radar ve radar dedektörleri olası hedefleri tespit ettiğinde, bilgileri veri bağlantıları aracılığıyla savaş uçaklarına iletti. bununla birlikte, growler'ların kendileri, algıladıkları şeyi görsel olarak doğrulama yeteneğinden yoksundular, bu nedenle bir flir engelleyicisi eklemesi durumunda, growler'a hedefleri görme ve öldürme zincirini kısaltma konusunda görme keskinliği verir; abd donanması'nın da bir flir engelleyicisi ekleyip eklemeyeceği bilinmiyor. avustralya ea-18g'leri ayrıca aim-9x sidewinder füzesi ile donatılacak.

operasyonel geçmişi

amerika birleşik devletleri 

filo kullanımı için ilk growler, 3 haziran 2008'de nas whidbey adası'nda vaq-129 "vikings" tarafından resmen kabul edildi. donanma, 2008 itibarıyla 11 filoyu donatmak için yaklaşık 85 adet ea-18g satın almayı planladı. ea-18g, temmuz 2009'un sonlarında operasyonel değerlendirmeyi tamamladı. growler, operasyonel olarak etkili ve operasyonel kullanıma uygun olarak derecelendirildi. 5 ağustos 2009'da elektronik saldırı filosu 129 (vaq-129) ve elektronik saldırı filosu 132'den (vaq-132) ea-18g growler, uss harry s. truman'a (cvn-75) denizde ilk uçak gemisi tarafından yakalanan inişlerini tamamladı.

i̇lk konuşlandırılabilir ea-18g filosu, ekim 2009'da operasyonel duruma ulaşan vaq-132 "scorpions" idi. i̇lk growler operasyonel dağıtımı, 17 şubat 2011'de duyuruldu. hizmetteyken, ea-18g'in uçuş operasyonları sırasındaki radyo adı "grizzly" olacaktı. "growler" takma adı ea-6b'nin "prowler" ismine çok benziyordu, bu nedenle karışıklığı önlemek için "grizzly" kullanılacaktı. mayıs 2011'e kadar, abd donanması'na 48 adet growler teslim edildi.

eb-52h uzaktan kumanda engelleyicinin desteğinin sona ermesiyle growler, geriye kalan tek insanlı taktik engelleyici oldu. hava kuvvetleri ekipman gereksinimleri direktörü tümgeneral david scott, usaf'nin, ilave uçak satın almak için fon sağlamadan, abd donanması growler'larında uçmak için elektronik savaş görevlileri sağlamaya çalışacağını belirtti. nas whidbey adası'nda konuşlanmış 390. elektronik savaş filosu'nun abd hava kuvvetleri personeli aktif olarak growler'ı destekliyor ve uçuruyor.

ea-18g ilk olarak 2011'de libya üzerinde bm'ye ait uçuşa yasak bölgesini kullanmaya zorunlu kılan şafak yolculuğu operasyonu sırasında savaşta kullanıldı. 2011'de libya'daki operasyonları desteklemek için irak'tan beş ea-18g yeniden konuşlandırıldı.

avustralya 
2008'de avustralya hükûmeti, abd hükûmetinden altı adede kadar ea-18g satın almak için ihracat onayı istedi, bu da 24 adet f/a-18f süper hornet siparişinin parçası olacaktı.

27 şubat 2009'da savunma bakanı joel fitzgibbon, sipariş edilen 24 süper hornet'ten 12'sinin gelecekte ea-18g olarak donatılmak üzere üretim hattına bağlanacağını duyurdu. ek kablolama 35 milyon a$'na mal olacak. 23 ağustos 2012'de avustralya hükûmeti, 12 adet raaf'a ait süper hornet'in growler yeteneği ile donatılacağını ve 1,5 milyar $'a mal olacağını duyurdu, bu sayede avustralya kraliyet hava kuvvetleri(raaf), growler'ın elektronik engelleme ekipmanını işleten abd dışında tek ordu haline geldi.

3 mayıs 2013'te avustralya hükûmeti, mevcut süper hornet filosunu desteklemek için 12 adet yeni üretilmiş growler satın alacağını duyurdu. avustralya, 29 temmuz 2015'te 12 adet growler'ın ilkini teslim aldı. benzersiz bir şekilde, avustralya growler'ları an/asq-228 atflir hedefleme podu ile donatılacak ve ayrıca aim-9x füzesi şeklinde ek havadan havaya silahlara sahip olacak. uçak, 6 nolu filo raaf tarafından işletilecek. 7 temmuz 2017'de raaf, son growler'ın 6. filo raaf'ın evi olan 'raaf base amberley'e gelmesiyle birlikte 12 adet ea-18g growler'ın teslimatını tamamladı.

avustralya ea-18g'lerinden biri, ocak 2018'de meydana gelen bir motor yangınının ardından filodan çıkartıldı ve filoda bu türden 11 tane uçak kaldı.

29 ocak'ta, bir avustralya ea-18g, 2018 red flag tatbikatı'na katılırken nevada, nellis hava kuvvetleri üssü'nde iptal edilen bir kalkıştan sonra alev aldı. mürettebat, jetten zarar görmeden çıkabildi. bir araştırma, bir motorun yüksek basınçlı kompresörünün, alt gövdeye, sağ kuyruk kanadına ve diğer motora ciddi şekilde zarar veren üç ana parçaya ayrıldığını buldu. uçak 15 ağustos'ta filodan ayrıldı ve avustralya hükûmeti 125 milyon a$'lık uçağın kaybı için tazminat talep etmeye çalışıyor.

9 aralık 2020'de avustralya kraliyet hava kuvvetleri, bir f/a-18f süper hornet mürettebatının bir kaza geçirdikten sonra, 24 adet f/a-18f süper hornet ile birlikte 11 adet ea-18g growler'ın yere indirildiğini duyurdu. sebebi süper hornet kalkış esnasında yaşanan bir problem nedeniyle olduğu söyleniyor. raaf pilotların fırlatma koltuğu sayesinde hayatta kaldıkları ve güvende olduklarını belirtti.

kullanıcılar

avustralya 

 avustralya kraliyet hava kuvvetleri
 avustralya kraliyet hava kuvvetleri 6 nolu filo

amerika birleşik devletleri 

 abd hava kuvvetleri
 390. elektronik muharebe filosu, bazı usaf eğitmenleri ile vaq-129'u güçlendirerek donanma birimleri için elektronik harp subaylarına eğitim vermekte.
 abd donanması
 vaq-129
 vaq-130
 vaq-131
 vaq-132
 vaq-133
 vaq-134
 vaq-135
 vaq-136
 vaq-137
 vaq-138
 vaq-139
 vaq-140
 vaq-141
 vaq-142
 vaq-209
 vx-9
 vx-23
 vx-31
 deniz taarruz ve hava harp merkezi

özellikler (ea-18g growler) 
boeing broşürü ve abd donanması f/a-18e/f dosyasından alınan veriler.

genel özellikleri 

 mürettebat: 2
 uzunluk: 18.31 m (60 ft 1.25 inç)
 kanat açıklığı: 13,62 m (44 ft 8,5 inç) (kanat ucuna monte edilmiş bölmeler dahil)
 yükseklik: 4.88 m (16 ft 0 inç)
 kanat genişliği:  46.5m2 (500 sq ft)
 boş ağırlık: 15,011 kg (33,094 lb)
 brüt ağırlık: 21.772 kg (48.000 lb); 'kurtarma ağırlığı'
 maksimum kalkış ağırlığı: 29,964 kg (66,000 lb)
 dahili yakıt kapasitesi: 6,323 kg (13,940 lb)
 ek yakıt kapasitesi: (3 adet 480 gal tankı): 4,420 kg (9,774 lb)
 motor: 2 x general electric f414-ge-400 turbofan, 62 kn (14,000 lbf) iki motorun sağladığı tam güç, 98 kn (22,000 lbf) art yakıcı ile

performans 

 maksimum hız: 1,900 km/h (1,190 mph, 1,030 kn) 12,190 metrede (40,000 ft)
 maksimum hız: mach 1.8
 menzil: 2.346 km (1.458 mi, 1.275 nmi) ; sadece 2 adet aim-9s ile
 savaş menzili: 722 km (449 mi, 390 nmi) ; yasaklama görevi için
 gemi menzili: 3.330 km (2.070 mi, 1.800 nmi) (uçak gemisinden kalkış yapıldığında)
 servis tavanı: 15,000 m (150,000 ft) en az
 kanat yükü: 453 kg/m2 (92.8 lb/sq ft)
 i̇tiş/ağırlık: 0.93

silahlanma 

 silahlar: yok (n/a)
 i̇stasyonlar: toplamda 9 olmak üzere; harici yakıt ve mühimmat kapasiteli 6 kanat altı ve 3 gövde altı kanat pilonu maksimum 8.050 kg (17.750 lb)
 notlar: aim-9 sidewinder için e/f süper hornet'te bulunan iki kanat ucu füze fırlatma rayı, an/alq-218 algılama bölmeleri ile değiştirildi, kanat altına monte edilmiş altı sabit nokta (iç direkler 480 galon yakıt tankı taşıyacak orta pano direkleri, an/alq-99 yüksek bant engelleyici podlarını ve agm-88 harm füzeleri için ayrılmış dıştan takmalı direkleri, iki adet çok modlu uyumlu gövde istasyonunu (aim-120 amraam füzeleri), 1 adet merkez hat gövdesi çıkarılabilir donanım noktası an/alq-99 düşük bant karıştırma podu olarak değiştirdi.
 silah kullanımı: şu anda growler'ın i. aşaması, iki uyumlu gövde istasyonunda kendini korumak için, agm-88 harm füzelerini ve aim-120 amraam füzelerini taşıyacak. 20 mm m61a2 topuna sahip a/a-49a-2 top sistemi kaldırıldı ve yerini an/alq-218'i kontrol eden ve an/alq-99 engelleyici saldırılarını koordine etmeye yardımcı olan bir elektronik kutu bölmesi aldı.
 ortaya çıkan olası silah konfigürasyonlarına göre, ea-18g ayrıca "zamana duyarlı" saldırı görevlerini, sırasıyla merkez hattı ve sol konformal silah istasyonlarında; agm-154 jsow'u kanatlar altında taşıma veya sharp ve an/asq-228 atflir ile çok sensörlü keşif görevlerini yerine getirebilecek.

aviyonikler 

 raytheon an/apg-79 aktif elektronik olarak taranan dizi (aesa) radarı
 elektronik taarruz birimi (eau) aes görev bilgisayarı

ayrıca bakınız

i̇lgili geliştirme 

 mcdonnell douglas f/a-18 hornet
 boeing f/a-18e/f süper hornet

kaynakça 

saldırı uçakları
boeing
uçak gemisinde üslenen uçaklar
amerika birleşik devletleri savaş uçakları
çift motorlu jetler
havada yakıt ikmali