Kelkit Vadisi

kelkit vadisi, içinden kelkit çayı'nın aktığı 246 km uzunluğundaki vadidır. vadi, tokat, sivas, giresun, erzincan ve gümüşhane illeri topraklarından geçer. kuzey anadolu fayının doğu bölümünü oluşturan bölgede şiddetli deprem, heyelan, taşkın afetleri görülme ihtimali kuvvetlidir.

sınırları 
kelkit vadisi, spikör dağları'ndan (akdağ 2666 m) köse  dağları'na kadar uzanır. vadi toprakları i̇ç anadolu, orta karadeniz ve doğu karadeniz bölgeleri üzerindedir.

yerleşimler 
kelkit vadisi içresinde bulunan yerleşim birimleri şunlardır: suluova, taşova, erbaa, niksar, reşadiye, koyulhisar, mesudiye, şebinkârahisar, alucra çamoluk, suşehri, akıncılar, gölova, refahiye, şiran, kelkit.

depremler 
prof. dr. naci görür kelkit vadisinin adını deprem vadisi koysanız jeolojik olarak o kadar doğru olur demektedir. kelkit vadisi'ni boydan boya geçen kaf, özellikle koyulhisar-niksar arasında doğrusal bir çizgi takip eder. bu kısımda fay çok dar bir kuşak izler. 7,9 büyüklüğündeki 1939 depreminde 3,5 m ötelenmelerin olduğu 350 km  uzunluğunda yüzey faylanmaları görülmüştür.

1942 niksar-erbaa depremi 20 aralık gününde, 7.0 büyüklüğünde gerçekleşmiştir. erbaa-niksar arasında 50 km'lik yüzey kırığı oluşmuş, erbaa tamamen yıkılmıştır. erbaa 1939, 1940, 1942, 1943 depremlerinden etkilenmiş, taşınması gündeme gelmiştir. kent 1944 yılında faydan 2 km uzağa biraz daha sağlam yeni yerine taşınmıştır.

i̇klimi 
karadeniz iklimi hakimdir fakat yer yer i̇ç anadolu karasal ikliminin etkili olduğu görülür.

bitkiler 
vadi bitki çeşitliliği yönünden zengindir. 105 bitki ailesinden, 519 cins, 954 tür, 247 alttür belirlenmiştir. bu bitkilerden 132 tanesi endemiktir. alan karadeniz bölgesinde olmasına karşın akdeniz mikroklima özelliği gösteren kısımları bulunur. akdeniz iklimine ait bir tür olan  sedir ağacının dünyada  görüldüğü en kuzey nokta kelkit vadisi'dir. vadide meşe ormanları, karaçam, sarıçam, kızılçam, kayın ormanları, akdeniz maki toplulukları, kalıntı sedir toplulukları görülür. avrupa-sibirya ile akdeniz bitki türlerinin karışımı görülür. türkiye'ye endemik stachys inanis dünyada soyu tehlikede olan bir bitkidir.

kelkit vadisi, canik dağları'nın kuzey rüzgarlarından koruduğu, yeşilırmak vadisi ile deniz etkisine açık bir alandır. kızılçamların altındaki maki türleri ile akdeniz adacığını andırır. reşadiye, niksar ve erbaa çevresi, tortepe güneyi, iğdır dağı güneyinde maki görüntüsü hakimdir. 200–300 m'den yükseklikten başlayan makiler ortalama 400-500 metrelere kadar, yer yer 600–700 m'lere kadar ulaşabilirler.

hayvanlar 
küçük akbabalar başta olmak üzere çeşitli türlerin yuvalama alanıdır. su yakınlarında görülen pürtüklü semender önemli bir iki yaşamlıdır. anadolu gelinciği ve kara gözlü mavi kelebek vadinin önemli kelebek türlerindendir.

koruma 
vadinin tokat bölümü sahip olduğu kaynak değerleri, ekolojik, coğrafik ve klimatik özellikler açısından biyosfer rezervi olarak koruma altına alınması tavsiye edilmektedir. alan barındırdığı endemik kuşlardan dolayı önemli kuş alanı  olarak nitelendirilmektedir.

prof. dr. celal şengör'e göre kelkit havzası sahip olduğu kömürlü bataklık özelliği nedeniyle anadolu'da dinozor fosili çıkma ihtimalinin en yüksek olduğu bölgedir.

kaynakça 

türkiye'deki vadiler
gümüşhane ilindeki yeryüzü şekilleri
sivas ilindeki yeryüzü şekilleri
tokat ilindeki yeryüzü şekilleri
giresun ilindeki yeryüzü şekilleri
erzincan ilindeki yeryüzü şekilleri