Mancs

mancs ( hungarian: [mɒnt͡ʃ]; 1994–2006), erkek alman çoban köpeğidir. macaristan'ın, miskolc kentinde örümcek özel kurtarma ekibinin en ünlü kurtarma köpeğiydi. adı "pençe" anlamına geliyordu. mancs'ın özel yeteneği, enkazın derinliklerinde sıkışmış depremzedeleri bulabilmek ve kurtarıcıları uyarmaktı. deprem enkazı altında kalmış insanları bulabilmekte ve kişinin ölü mü diri mi olduğunu ayırt edebilmekteydi. aynı zamanda kurtarma ekibinin diğer üyelerine de bunu anlatabilmekteydi. ölü bir kişi sezerse yere yatmakta, enkaz altında canlı bir insan olduğunu hissettiğinde ayağa kalkıp, kuyruğunu sallayıp havlamaktaydı.

mancs ve sahibi lászló lehóczki, el salvador ve hindistan'daki 2001 depremleri de dahil olmak üzere birçok deprem kurtarma görevinde yer aldı. mancs, türkiye'de 1999 gölcük depreminde 82 saatini harabelerin altında geçiren 3 yaşındaki bir kızı (hatıra kaplan) kurtarmasında yaptığı görevle ünlendi.

aralık 2004'te, miskolc şehir merkezinde , szinva deresi ve yeni halk meydanı yakınında bir heykeli dikilmiştir. heykel, heykeltıraş borbála szanyi tarafından yapılmıştır.

mancs 22 ekim 2006'da zatürreden ölmüştür. kurtarma ekibi, hayat kurtarmak için 20 yıllık çalışmaları nedeniyle 2015 yılında avrupa vatandaşı ödülü'ne layık görmüştür. 1999 yılında türkiye'deki gölcük depreminde kurtardığı hatıra kaplan törene onur konuğu olarak katılmış ve miskolc'taki mancs heykelini ziyaret etmiştir.

medyada mancs 
dialectical anthropology dergisinde yayınlanan bir makalede melinda kovács,  başta türkiye olmak üzere diğer ülkelere yaptığı uluslararası yardımın dikkate değer bir örneği olarak mancs'ın  kurtarma çabalarının basında yer alan haberlerini değerlendirmiştir. kovács şöyle yazmaktadır:

"kısa bir süre önce türkiye, yardımın nedeni olan depremle harap oldu. medyada, tv talk show'larında defalarca görülen, yardım ve kurtarma çabalarıyla ilgili en göze çarpan kişilik, bir alman çoban kurtarma köpeği olan mancs'tı. en büyük başarısı enkaz altında bir bebek bulmaktı."

türkiye'den serdar değirmencioğlu da bir yazısında onu şöyle anlattı;

"mancs, marmara depremi ardından arama kurtarma çalışmalarına katılan nice köpek gibi müthişti. kendisi ve diğer köpeklere “pis”, “mundar”, “haram” diyenlerin gayet bol olduğu bir bölgede, hiçbir önyargı beslemeden çalıştı. henüz dört yaşında olan hatıra’nın enkazdan çıkarılmasını sağlaması, onun bu önyargısız ve koşulsuz çabasının sonucuydu. onun “kahramanlığı” görevini her yerde, her zaman ve önyargısız olarak yapabilmesiydi."

film 
mancs (uluslararası olarak paw adıyla piyasaya sürüldü) adlı uzun metrajlı film, birkaç yıllık bir gecikmenin ardından 2014 yılının sonlarında gösterime girmiştir. aksiyon ağırlıklı animasyon olan film mancs'ın hayat hikayesine zayıf bir şekilde dokunuyordu. film, róbert adrián pejó tarafından yönetilmişti ve macaristan'da olumlu karşılanmamıştır. eleştirmenler özellikle aile dostu olmayı amaçlayan bir köpek hikayesinin deprem gibi trajik olayları küçümsemesini dile getirdiler. ayrıca zaman periyodu olarak 1980'ler, 1990'lar ve 2000'lerin olaylarının  birbirine karıştırılmasını hoş karşılamamışlardır. film, 2015 yılında schlingel uluslararası film festivali'nde ana ödülü kazanmıştır. jüri, animasyonlara ve aile dostu yaklaşıma övgüde bulunmuştur. film almanya'da mika - dein bester freund ein grosser held! adıyla gösterime girmiştir ("mika - en i̇yi arkadaşın harika bir kahraman").

kaynakça

diğer 

 örümcek özel kurtarma ekibi 
 türkiye'de mancs
 budapeşte güneşindeki mancs'tan bahseden makale 
 yeni heykelindeki mancs (fotoğraflı macarca kısa bir makale)

zatürreden ölenler
miskolc
ünlü köpekler
2006 yılında ölen hayvanlar
1994 doğumlular (hayvanlar)
tür mikroformatı olan maddeler