mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Klara Zamenhof

klara zamenhof (6 ekim 18636 aralık 1924) polonyalı bir esperantisttir. esperanto dilinin mucidi l. l. zamenhof'un eşidir.

biyografi 
6 ekim 1863'te litvanya'nın kaunas kentinde doğdu. bu kent o dönem kovno adıyla rusya i̇mparatorluğu'nun bir parçasıydı. kovno'lu zengin yahudi tüccarlar alexander sender silbernik ve golda silbernik'in en büyük kızıydı.

kardeşi, konstantin (kadysh) aleksandrovich zilbernik (1853 veya 1855 - 1920) ise rus vatandaşı bir doktordu. kharkov üniversitesinden mezun (1878) olmuş ve dönemin önemli bir sağlık hizmetleri organizatörüydü. aynı zamanda harkiv, lebedinsky bölgesinin cerrahi servisi de onun tarafından kurulmuştu.

esperanto'ya katkıları 
uluslararası bir dil olan esperanto'nun oluşturulma arzusunda kocasına benzeyen bir insandı. i̇lk esperanto ders kitabı olan unua libro'nun yayınlaması için çeyizini satmıştır.

kocasının 14 nisan 1917'de erken ölümünden sonra esperanto'nun tanıtım ve yaygınlaştırılmasını devraldı. dile odaklanan topluluğun gelişimini sürdürdü. avrupa ve abd'de esperanto öğretmeni olarak görev yapan kızı lidia'yı destekledi.

1921'de varşova esperanto derneği concordo'nun kurulmasına öncülük yaptı. 1905'ten 1924'e kadar esperantistlerin tüm dünya kongrelerinde yer aldı, konuşmalar yaptı.

kişisel hayat 
1887'de ludwik lejzer zamenhof ile evlendi  ve üç çocuğu oldu; adam, lidia ve zofia. üçü de holokost'ta öldürüldü.

6 aralık 1924'te varşova'da öldü ve oradaki yahudi mezarlığı'na gömüldü.

kaynakça

dış bağlantılar 

 klara zamenhof'un ölüm ilanı  . esperanto dilinde.

rusya yahudileri
yahudi asıllı polonyalılar
litvanya yahudileri
1924 yılında ölenler
1863 doğumlular
esperantistler
Gambit

gambit bir satranç oyuncusunun daha iyi bir konuma ulaşmak için bir veya birkaç taşı feda ettiği açılıştır. beyaz taş sahibi oyuncular tarafından daha sık kullanılan gambitlerin en bilinenleri şah gambiti (1.e4 e5 2.f4) ve evans gambiti'dir (1.e4 e5 2.af3 ac6 3.fc4 fc5 4.b4).

satranç açılışları
satranç terimleri
Kore'nin Sesi

kore'nin sesi ( chosŏn-ŭi sori), kuzey kore'nin uluslararası yayın kuruluşudur. 14 ekim 1945 tarihinde kurulmuş olup 2002 yılına kadar pyongyang radyosu olarak bilinmekteydi. merkezi başkenti pyongyang'da yer almaktadır.

kore'nin sesi, çince, i̇spanyolca, almanca, i̇ngilizce, fransızca, rusça, japonca ve arapça olmak üzere sekiz dilde yayın yapmaktadır.

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar

dış bağlantılar 

 

1945'te kurulan kuruluşlar
kuzey kore medyası
radyo kanalları
propaganda kuruluşları
Girona Beatus

girona beatus, günümüzde i̇spanya'nın katalonya bölgesindeki girona katedrali'nde korunan, 10. yüzyıla tarihlenen bir tezhip. 400 x 260 mm ölçülerine sahip 284 sayfaya sahip olan el yazmasında 184 minyatür bulunmaktadır.

tezhipler
Yıllar listesi

bu sayfa yıl maddelerini listeler.

3. binyıl

21. yüzyıl

2. binyıl

20. yüzyıl

19. yüzyıl

18. yüzyıl

17. yüzyıl

16. yüzyıl

15. yüzyıl

14. yüzyıl

13. yüzyıl

12. yüzyıl

11. yüzyıl

1. binyıl

10. yüzyıl

9. yüzyıl

8. yüzyıl

7. yüzyıl

6. yüzyıl

5. yüzyıl

4. yüzyıl

3. yüzyıl

2. yüzyıl

1. yüzyıl

mö 1. binyıl

mö 1. yüzyıl

mö 2. yüzyıl

mö 3. yüzyıl

mö 4. yüzyıl

mö 5. yüzyıl

mö 6. yüzyıl

mö 7. yüzyıl

mö 8. yüzyıl

mö 9. yüzyıl

mö 10. yüzyıl 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 bu yıllar ve öncesi için bkz. onyıllar listesi.

ayrıca bakınız 
 onyıllar, yüzyıllar ve binyıllar listesi
 uzak geleceğin kronolojisi

tarihsel kronolojiler
Thomas Robert Bugeaud

thomas robert bugeaud, marquis de la piconnerie, duc d'isly (15 ekim 1784 - 10 haziran 1849), fransa mareşali ve cezayir genel valisi idi.

erken dönem 
on üç çocuğun en küçüğü olan périgord'un (occitania) soylu bir ailesinin üyesi olan limoges'te doğdu. evden kaçtı ve birkaç yıl ülkede tarım işçisi olarak yaşadı. yirmi yaşındayken, ertesi yıl austerlitz seferinde yer aldığı i̇mparatorluk muhafızları vélites'te özel bir asker oldu. 1806'nın başlarında kendisine bir komisyon verildi ve teğmen olarak jena ve eylau kampanyalarında görev yaptı ve pultusk savaşı'nda teğmen rütbesine terfi etti.

cezayir 
başlangıçta cezayir'in fethini onaylamamasına rağmen, louis philippe'e olan kararlı bağlılığı onu hükûmetle anlaşmaya getirdi. cezayir'in süratli, eksiksiz ve kalıcı boyunduruğunu kazanmak için bir kampanya başlattı. alt düzeyde bir sıfatla afrika'ya gönderildi ve uçan sütunlar savaşını başlatmak için ilerledi. i̇lk zaferini 7 temmuz 1836'da kazandı, altı haftalık parlak bir sefer yaptı ve korgeneral rütbesiyle evine döndü. ertesi yıl, abd-el-kader ile, askeri ve siyasi durum tarafından haklı gösterilmesine rağmen, mecliste kendisine yapılan saldırıların reddedilmesine yol açan bir eylem olan tafna antlaşması'nı (30 mayıs 1837) imzaladı. bugeaud kendisini 1839'da adadı.

kaynakça 

fransız askerler
fransız asker taslakları
1784 doğumlular
1849 yılında ölenler
1939 Belçika Grand Prix

1939 belçika grand prix, 25 haziran 1939'da spa-francorchamps'ta düzenlenen bir grand prix motor sporları yarışıydı.

richard seaman, yarış esnasında bir ağaça çarptı, bu kaza yakıt hattının kırılmasına sebep oldu. araç bu kazadan sonra alev aldı seaman, araçtan çıkamadı sağ eli kırılmıştı ve direksiyon simidinin olduğu bölgede sıkışmıştı. belçikalı bir asker alevlerin arasına dalıp seaman'ı kurtardı ama vücudunun %60'ı yanıklara maruz kalmıştı, britanya'nın en başarılı yarış pilotlarından biri olan seaman gece yarısından önce ölmüştür.

sınıflandırma

notlar
 supap, akışkanların geçişini ayarlayan, yay ile gergin tutulup dik olarak gelip giden parçadır. i̇çten yanmalı motorlarda bulunan supap, boru sistemlerinde gaz veya sıvı yakıtların geçişlerini ayarlar.

diğer adı “blower” olarak bilinen supercharger aslında bir hava pompasıdır. motordan daha fazla güç alabilmek için kullanılan bir cihazdır. supercharger mekanik olarak motorun ona vermiş olduğu etkiler sayesinde çalışır.

kaynakça

dış bağlantılar 

belçika grand prix
İatrokimya

i̇sviçreli doktor ve kimyager paracelsus'un kuramıdır.

paracelsus, varlıkların ortak bir temelinin olduğunu öne sürüyordu. i̇lk kez empedokles tarafından öne sürülen dört temel elementin yanı sıra paracelsus, materia prima(ilk maddeler) adını verdiği kükürt, cıva ve tuzdan oluşuyordu. paracelsus, kimyada kabul edilmiş yasa ve ilkelerin, canlılar için de geçerli olduklarını savundu.

paracelsus, vücut işlevlerinin kimyasal bir süreç ihtiva ettiğini öne sürmektedir.

ayrıca paracelsus'a göre insan da dünya gibi canlı maddenin bir araya gelmiş halidir. i̇atrokimya'nın kuralları da buradan teşekkül etmektedir.

kaynakça 

kimya tarihi
tıp tarihi
Merab Kostava

merab kostava (gürcüce: მერაბ კოსტავა) (26 mayıs 1939 - 13 ekim 1989) gürcü muhalif, müzisyen ve şairdir. gürcistan'daki ulusal kurtuluş hareketinin liderlerinden biriydi. zviad gamsahurdia ile birlikte gürcistan'daki sovyetler birliği karşıtı hareketi yönetti.

hayatı 
kostava, 1939'da sovyetler birliği'nin tiflis kentinde megrel  kökenli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. 1954'te zviad gamsahurdia ile birlikte orta çağ gürcü kralı vahtang gorgasali'nin ardından isimlendirilmiş gizli örgüt "gorgasliani"yi kurdu. 1956-58 yılları arasında, gamsahurdia ve örgütün birkaç üyesiyle birlikte kgb tarafından "anti-sovyet faaliyetler" yaptığı gerekçesiyle hapse atıldı. kostava ve gamsahurdia aleyhindeki suçlamalar, komünizm karşıtı yayınların ve bildirilerin yayılmasını da içeriyordu.

kostava, 1962'de tiflis devlet konservatuvarı'ndan mezun oldu. 1962-77 yılları arasında tiflis'teki bir müzik okulunda öğretmenlik yaptı.

1973'te kostava ve gamsahurdia, insan haklarını savunma amacı güden girişim grubu'nu kurdu. 1976'da başka bir insan haklarını savunma örgütü olan gürcistan helsinki grubu'nu kurdu (1989'da gürcistan helsinki birliği adını aldı). 1976-1977 ve 1987-1989 arasında bu örgütlerin yönetim kurulu üyesi olarak çalıştı. 1975'te uluslararası af örgütü'ne üye oldu.

1977'de kostava ve gamsahurdia, kilise eserlerinin yağmalanması ve ahıska türklerinin sınır dışı edilmesiyle ilgili yazılar dağıttıkları için sovyet karşıtı propaganda yapmakla suçlanıp tutuklandılar ve hapse atıldılar. kostava ceza olarak sibirya'ya gönderildi. gamsahurdia daha düşük bir ceza alacağına umarak görüşlerinden açıkça vazgeçerken, kostava bunu yapmayı reddetti. kostava ağustos 1987'de hapisten çıktı. 1978'de kostava ve gamsahurdia abd kongresi tarafından nobel barış ödülü'ne aday gösterildi. kostava, 1988'de kurulan bağımsızlık yanlısı aziz i̇lia derneği'nin kurucu ortakları arasında yer aldı. 1988-1989 yılları arasında gürcistan ssc'sindeki bağımsızlık yanlısı barışçıl siyasi eylemlerin çoğunun lideri veya aktif katılımcısı oldu. 9 nisan 1989'da tekrar hapse atıldı ancak 45 gün sonra serbest bırakıldı.

merab kostava, kaçak olarak yayımlanan "okros satsmisi" ("altın post") dergisinin yayımcılarından biriydi. pek çok edebi ve bilimsel eserin yazarıdır.

ölümü 
13 ekim 1989'da boriti yakınlarındaki bir trafik kazasında şüpheli şekilde öldü. 2013 yılında, gürcistan ulusal kahramanı nişanı ile ödüllendirildi.

mirası 
tiflis, batum ve şindisi kentlerinde merab kostava'nın ardından isimlendirilmiş sokaklar vardır.

kaynakça 

20. yüzyıl gürcü şairleri
sovyetler birliği tarafından tutuklanan kişiler
gürcistan sovyet sosyalist cumhuriyeti
sovyet muhalifleri
megreller
1989 yılında ölenler
1939 doğumlular
Sivatherium

sivatherium (shiva'nın canavarı), dağılımı afrika'dan hint yarımadası'na kadar uzanan, soyu tükenmiş bir zürafa cinsi.

açıklama 

sivatherium, sahra çölü'ndeki antik kaya resimlerinden çok benzeyen tasvirler bilindiği için, 8.000 yıl kadar yakın bir zamanda nesli tükenmiş olabilir. sivatherium, modern okapi'ye benziyordu, ancak çok daha büyük ve daha ağır yapılıydı, omuza kadar yaklaşık 2,8 metre yüksekliğe sahipti, 1500 kg ağırlığındaydı ve  toplam yüksekliği 5 metre ulaşabiliyordu. kafasında geniş, boynuz benzeri bir ossikon çifti ve gözlerinin üzerinde ikinci bir çift ossikon vardı. omuzları, ağır kafatasını kaldırmak için gereken boyun kaslarını desteklemek için yeteri kadar güçlüydü.

kaynakça 

tarih öncesi çift toynaklılar cinsleri
sivatheriinae
Nokia 5310

nokia 5310, nokia tarafından 29 ağustos 2007'de duyurulan  ve 2007'nin dördüncü çeyreğinde piyasaya sürülen bir xpressmusic cep telefonudur. bir santimetreden daha az kalınlıktadır ve mavi, kırmızı, mor, pembe, turuncu, gümüş veya siyah renk seçenekleri mevcuttur; ana gövde gri, siyah veya beyaz renklerde de mevcuttur.  2.0 megapiksel kameranın yanı sıra birçok müziğe özgü özelliğe sahiptir.  9.9 mm kalınlığıyla, o zamanlar kalınlığı 1 cm'den az olan birkaç cep telefonundan biridir. 71 gram ağırlık ile nokia'nın ürettiği en hafif telefonlardan biridir.

19 mart 2020'de hmd global nokia 5310'un yeniden tasarlanmasını piyasaya sürdü.

özellikler 
telefon, takvim, yapılacaklar listesi ve notlar gibi temel ajanda işlevlerine sahiptir. bunların tümü artı telefon defteri, bluetooth üzerinden ical gibi bir masaüstü takvimi ile senkronize edilebilir.  müzik odaklı bir telefon olarak, daha iyi ses kalitesi sağlayan özel bir ses yongası ve 3 müzik düğmesi ile birlikte gelir: çal, sonraki parça ve önceki parça. bu düğmeler, kısa mesaj gönderme ve ayarları değiştirme gibi hemen hemen tüm diğer etkinlikler sırasında telefondaki müzik çaları etkinleştirebilir. birlikte verilen kulaklıkla fm radyo çalabilir ve kulaklığın düğmesiyle arama alabilir. 5310 ayrıca wap 2.0/xhtml ve html özelliklerine sahiptir.

spesifikasyonlar

i̇lgili telefonlar 

 nokia 5130 xpressmusic
 nokia 5220 xpressmusic
 nokia 5610 xpressmusic
 nokia 5630 xpressmusic
 nokia 5300 xpressmusic
 nokia 5800 xpressmusic
 nokia 5310 (2020)

kaynakça

dış bağlantılar 

 resmi ürün sayfası
 resmi teknik özellikler
 pcworld.ca'nın en i̇yi kanada akıllı telefonları ve cep telefonları listesinde yer aldı[ <span title="dead link since february 2018">kalıcı ölü bağlantı</span> ]

2007'de tanıtılan cep telefonları
nokia cep telefonları
Tavan Fiyatlar Fermanı

tavan fiyatlar fermanı (latince: edictum (diocletiani) de pretiis rerum venalium), ms 301 yılında diocletianus tarafından çıkartılan bir nevi fiyat kontrol yasası. ferman birçok ürün için tavan fiyat belirlemiş ve bu fiyatların aşılması halinde ölüm cezasına varan yaptırımları yürürlüğe sokmuştur. ferman, üçüncü yüzyıl krizi dahilinde ortaya çıkan enflasyonu durdurma amacı gütmekteydi.

literatür 

 i̇znik, erkan . "i̇mparator diocletianus’un “tavan (en yüksek) fiyatlar fermanı” “edictum de pretiis rerum venalium”". tarih araştırmaları dergisi 30 (2011 ): 97-130
 frank frost abbott: the common people of ancient rome. studies of roman life and literarture. new york 1911, neudruck new york 1965, s. 145 ff.
 hugo blümner: edictum diocletiani. in: paulys realencyclopädie der classischen altertumswissenschaft (re). band v,2, stuttgart 1905, sp. 1948–1957.
 hugo blümner: der maximaltarif des diokletian vom jahre 301. in: preußische jahrbücher. band 72, 1893, s. 453 ff.
 wilhelm von christ: über den denar und follis der späteren römischen kaiserzeit. in: sitzungsberichte der königlich bayerischen akademie der wissenschaften, philosophisch-philologische und historische klasse. jahrgang 1865, nummer i,2, s. 121–161 (dijital erişim mümkün).
 burkhard meißner: über zweck und anlass von diokletians preisedikt. in: historia. band 49, 2000, s. 79–100.
 hartwin brandt: erneute überlegungen zum preisedikt diokletians. in: alexander demandt (hrsg.): diokletian und die tetrarchie (= millennium-studien. band 1). berlin u. a. 2004, s. 47–55.

diocletianus
enflasyon
4. yüzyıl
Square Enix mobil oyunlarının listesi

square enix, 1 nisan 2003'te video oyunu geliştirme şirketi square ve video oyunu yayımcısı enix'in birleşmesiyle oluşan japon video oyunu yapımcısı ve dağıtımcısı şirketidir. şirket en çok final fantasy serisi, dragon quest serisi ve aksiyon-rpg kingdom hearts serisi gibi rol yapma oyunu serileriyle biliniyor. finaly fantasy serisi dünya çapında 100 milyondan fazla satarak en çok satan oyunları olmuştur. kingdom hearts serisi toplam 12 milyondan fazla kopya satarken, dragon quest serisi 57 milyondan fazla satarak japonya'da en popüler video oyunu serilerinden biri hâline gelmiştir. şirket, kuruluşundan beri çok sayıda oyun sistemi için yüzlerce oyun ve seri geliştirmiş veya yayımlamıştır.

square enix, 2005 yılından bu yana kendi video oyunlarını yayınlayan taito corporation'ın sahibidir. buna ek olarak nisan 2009'da yine oyun yayıncısı eidos interactive'i satın aldı, adını square enix europe olarak değiştirip kendi avrupa yayımcılık koluyla birleştirdi. bu liste square enix tarafından şirketin kurulmasından itibaren şirket tarafından geliştirilen veya yayınlanan oyunları içerir. bu oyunlar tekli şekilde piyasaya sürülmeyip eski tür cep telefonları ile ios ve android gibi mobil işletim sistemleri veya gree hizmeti aracılığıyla kullanıma sunuldu. liste square enix europe tarafından yayımlanan oyunları içerirken, taito'nun yayımladığı oyunları içermez. tüm oyunlar square enix tarafından dünya çapında satılması veya indirilmesi üzerine çıkmadığından, bu liste bir oyunun japonya, kuzey amerika ve pal bölgesinde piyasaya sürülüp sürülmediğini gösterir.

oyunlar

kaynakça 

şirketlerine göre video oyunu listeleri
square oyunları
enix oyunları
square enix oyunları
Nokia 5310 (2020)

nokia 5310 (2020), hmd global tarafından geliştirilen nokia markalı bir tuşlu telefondur. nokia 1.3, nokia 5.3 ve nokia 8.3 5g ile birlikte 19 mart 2020'de 2000'lerin sonlarında üretilen orijinal nokia 5310'un yeniden canlandırılması olarak duyuruldu.

tasarım ve işlev 
5310, öncelikle fm radyolu bluetooth 3.9 desteği ve öne bakan stereo hoparlörlere sahip bir medya oynatıcı ve bir mp3 oynatıcı olarak işlev görür. ayrıca bir 3,5 mm ses jakı da mevcuttur ve yan tarafta özel müzik düğmeleri bulunur. telefonun 2,4 inç qvga çözünürlüklü ekranı vardır. arka tarafta, led flaşlı bir vga kamera vardır. dahili depolama 16mb ile sınırlıdır, ancak microsd kart yuvası aracılığıyla 32gb'a kadar genişletilebilir. pil 1200 mah olarak derecelendirilmiştir ve 7,5 saat konuşma süresi sağlayabilir; standby süresi, tek sim için 30 gün ve çift sim için 22 gün arasında değişir. cihaz yalnızca çift bantlı 2g'yi destekler.

tasarım, aynı renk şemaları olan siyah-kırmızı ve beyaz-kırmızı ile orijinal 5310'dan baz alınarak şekillendirilmiştir.

kaynakça 

2020'de tanıtılan cep telefonları
nokia telefonları serileri
nokia cep telefonları
Nokia 5320

nokia 5320 xpressmusic, nokia tarafından xpressmusic taşınabilir cihaz serisinin bir parçası olarak 2008 yılında piyasaya sürülen bir symbian os s60 akıllı telefonudur. telefon, ana hatları belirlenmiş tuş takımlarına sahip sağlam bir şeker çubuğu gövdesine sahiptir. müzik ve multimedya oynatımını vurgular. öne çıkan özellikler arasında daha iyi ses kalitesi için özel bir 3d ses yongası, 24 saat müzik çalma, 3.5 mm ses jakı, n-gage uyumluluğu ve müzik/oyun tuşları vardır. piyasaya sürüldüğü sırada telefon abd, avrupa ve asya pazarlarında 220 dolara mal oldu.

yetenekleri flaşlı 2 megapiksel dijital kamera, video kaydı ve video konferans; hspa ve bluetooth aracılığıyla kablosuz bağlantı; havadan podcast indirme yeteneğine sahip taşınabilir bir medya oynatıcı; bir fm radyo alıcısı; birden fazla uygulamanın aynı anda çalışmasına izin vermek için çoklu görev; html, javascript ve adobe flash destekli bir web tarayıcısı; sms, mms ve e-posta yoluyla mesajlaşma; ofis paketi ve düzenleyici işlevleri; ve üçüncü taraf java me veya symbian mobil uygulamalarını yükleme ve çalıştırmayı içerir.

kaynakça

dış bağlantılar 

 resmi nokia avrupa 5320 ürün sayfası
 gsmarena.com'da listelenmesi 
 allaboutsymbian.com'da eleştirisi 

symbian cihazları
taşınabilir medya oynatıcılar
akıllı telefonlar
nokia cep telefonları
Bruno Filippini

bruno filippini ,(d. 3 mart 1945, roma, i̇talya) i̇talyan pop müziği sanatçısıdır. bruno filippini meslek hayatına 1964 yılında yayımladığı ve aynı zamanda sanatçının en ünlü şarkısı olan sabato sera adlı teklisini yayımlayarak müzik hayatına resmen başladı ve o şarkı 1964 yılının san remo şarkı yarışması'nda da yer aldı. filippini, 1963 yılında da la ragazza nell'acqua adlı ilk teklisini yayımladı.

sabato sera, hip hip hurra, noi saremo insieme,  l'amore ha i tuoi occhi ve  ai giochi addio, bruno filippini'nin en bilinen şarkılarıdır. bruno filippini, ağırlıklı olarak 1960'lı yıllarda ün kazanmıştır.

5 ekim 2023 tarihinde 78 yaşında öldü.

diskografi 
1963 la ragazza nell'acqua/l'anno venturo (mrc a200)
1964 sabato sera/bimba ricordati (mrc a203)
1964 non ho il coraggio/ti voglio ancora bene (mrc a206)
1964 ho paura dell'amore/non ho bisogno di te (mrc a208)
1964 ammore siente/maria carmela ela...ela (mrc a209)
1965 l'amore ha i tuoi occhi/fortunatamente (mrc a212)
1965 quando il sole cadrà/è inutile piangere (mrc a222)
1965 lasciatemi qui/noi saremo insieme (mrc a226)
1965 dopodomani/cosa non si fa (mrc ap/227)
1968 la felicità/un piccolo aiuto dagli amici (rca italiana pm 3450)
1968 canzone d'amore/hip, hip, hip, hurrah! (rca italiana pm 3472)
1971 pace e bene/un collare d'argento (king nsp 56122)

kaynakça 

1945 doğumlular
i̇talyan erkek şarkıcılar
i̇talyan şarkıcılar
roma doğumlular
i̇talyan pop şarkıcıları
2023 yılında ölenler
Federico Stragà

federico stragà (d. 10 temmuz 1972, belluno), i̇talyan pop müziği sanatçısıdır.

straga, 1997 yılında yayımladığı la notte di san lorenzo adlı teklisiyle müzik hayatına başlamış ve en tanınan şarkılarından olan siamo noi adlı teklisini 1998'de yayımlamıştır. straga, 2003 yılının bahar aylarında i̇talyan model ve şarkıcı anna tatangelo ile yaptığı volere volare düetiyle de tanınmaktadır. frank sinatra'nın şarkılarına kendine has bir şekilde yorum yapan straga, 2015 yılında che cos'e l'arte ve 2018 yılında yayımladığı guardare fuori adlı albümüyle yeniden müzik hayatına dönmüştür. siamo noi, cigno macigno, maledetta benedetta, dimenticata, l'astronauta ve rita, federico stragà'nın en bilinen şarkılarıdır.

diskografi

stüdyo albümleri
1998 - federico stragà
2000 - click here
2002 - giorni
2008 - federico stragà canta frank sinatra
2018 - guardare fuori

tekliler
1997 - la notte di san lorenzo
1998 - siamo noi
2000 - l'astronauta
2000 - cigno macigno
2001 - eleonora non si innamora
2002 - il coccodrillo vegetariano
2003 - volere volare (anna tatangelo ile)
2008 - dentro il tempo
2015 - che cos'è l'arte?
2018 - ho esaurito la paura

kaynakça 

1972 doğumlular
veneto doğumlular
yaşayan insanlar
i̇talyan erkek şarkıcılar
i̇talyan şarkıcılar
i̇talyan pop şarkıcıları
Tatil Aşkları

tatil aşkları, 2004 yılında star tv'de yayınlanan komedi türündeki türk televizyon dizisidir. dizi, 13. bölümü ile sona erdi.

oyuncu kadrosu ve karakterler

yayın takvimi

dış bağlantılar 
 imdb'de tatil aşkları 

star tv dizileri
türk komedi televizyon dizileri
2004'te başlayan türk televizyon dizileri
2004'te sona eren türk televizyon dizileri
2000'lerde türkçe televizyon dizileri
Pyrausta fodinalis

pyrausta fodinalis, crambidae familyasına ait bir güve türüdür. julius lederer tarafından 1863 yılında tanımlanmıştır. britanya kolumbiyası'ndan québec'e ve kuzey-doğu amerika birleşik devletleri'ne kadar kaydedildiği kuzey amerika'da bulunur. kaliforniya, nevada, colorado ve wyoming'de de mevcuttur.  habitatları, bozulmamış çayır ve otlak alanlarından oluşur.

kanat açıklığı 22–25 mm'dir. yetişkinler, haziran-ağustos ayları arasında uçar.

larvalar monardella villosa ile beslenir.

alt türler 
pyrausta fodinalis fodinalis (kaliforniya)
pyrausta fodinalis monticola munroe, 1976 (kaliforniya, nevada, colorado, wyoming)
pyrausta fodinalis septenrionicola munroe, 1976 (britanya kolumbiyası, alberta, manitoba, ontario, québec)

kaynakça 

fodinalis
kuzey amerika güveleri
1863'te tanımlanan güveler
julius lederer (böcekbilimci) tarafından adlandırılmış taksonlar
Pyrausta fulvalis

pyrausta fulvalis, crambidae familyasına ait bir güve türüdür. paul dognin tarafından 1908 yılında tanımlanmıştır. arjantin'de bulunur.

kaynakça 

fulvalis
güney amerika güveleri
1908'de tanımlanan güveler
paul dognin tarafından adlandırılmış taksonlar
Pyrausta fulvilinealis

pyrausta fulvilinealis, crambidae familyasına ait bir güve türüdür. george hampson tarafından 1918 yılında tanımlanmıştır. uganda'da bulunur. ortalama olarak yaklaşık 6,9 mm kanat açıklığına sahiptir.

kaynakça 

fulvilinealis
afrika güveleri
1918'de tanımlanan güveler
george hampson tarafından adlandırılmış taksonlar
Pyrausta fulvitinctalis

pyrausta fulvitinctalis, crambidae familyasına ait bir güve türüdür. george hampson tarafından 1918 yılında tanımlanmıştır. ekvador'da bulunur.

kaynakça 

fulvitinctalis
güney amerika güveleri
1918'de tanımlanan güveler
george hampson tarafından adlandırılmış taksonlar
Pyrausta furvicoloralis

pyrausta furvicoloralis, crambidae familyasına ait bir güve türüdür. george hampson tarafından 1900 yılında tanımlanmıştır. rusya'nın amur oblastı'nda bulunur.

kaynakça 

furvicoloralis
rusya'daki güveler
1900'de tanımlanan güveler
george hampson tarafından adlandırılmış taksonlar
Wallenrodizm

wallenrodizm, adam mickiewicz'in 1828'de yazdığı şiirsel romanında konrad wallenrod adlı kahramandan türetilen kavramdır. mickiewicz'in oluşturduğu konrad wallenrod, doğası gereği onurlu olmasına rağmen, yüce ve asil bir hedefe ulaşmak için düşmanına yaklaşmak ve ondan intikam almak için hileye başvurdu. eserin yazıldığı dönemde savaşlarda centilmenliğe önem verilmesinden dolayı mickiewicz'in yaklaşımı oldukça farklıydı. bu etik olmayan davranışlar, ulusun kurtuluşuna duyulan yüksek ilgiden kaynaklanıyordu. konrad wallenrod'un asil idealleri ile kullandığı yöntemler arasında bir tutarsızlık bulunuyordu. aslında konrad wallenrod, düşmanın kuvvetli olmasından dolayı kendi ahlaki kurallarına aykırı araçlar kullanmak zorunda olduğu trajik bir durumdaydı. wallenrodizm kavramı eserin yazıldığı dönemde kullanılmaya başlandı. bu dönemde nikolai novosiltsov, konrad wallenrod'un toplum üzerindeki potansiyel tehlikesi konusunda uyarmıştı.

wallenrodik tutum 19. yüzyılda polonyalılar tarafından iki farklı şekilde değerlendirildi. bir yandan, kasım ayaklanması için yeraltında devrimci faaliyetlerde bulunan isyancılar için konrad wallenrod, etik problemin aşılması olarak görüldü. yani isyancılar için konrad wallenrod bir ilham kaynağıydı. diğer yandan, bazı on dokuzuncu yüzyıl eleştirmenleri eseri ihanetin ahlaki bir övgüsü olduğu için mickiewicz'i suçladı. ancak adam bełcikowski, józef tretiak, włodzimierz spasowicz gibi yazarlar, kahramanın eylemlerinin bir intikam arzusundan değil, koşulsuz vatanseverlikten kaynaklandığına ve tam bir fedakarlık gerektirdiğine inanıyordu.

mickiewicz'in yazdığı roman, polonya-töton savaşları dönemini anlatmaktadır. ancak eser, yazarın çağdaşları olan polonyalılar'ın durumuna tekabül ediyordu.

kaynakça

adam mickiewicz eserleri
Vareniki

vareniki (ukraynaca/rusça вареники; tekil varenik вареник), eski sovyetler birliği topraklarında yaygın olan slav mutfağının bir yemeğidir. geleneksel olarak ukrayna mutfağı ile ilişkilendirilir ve ukrayna'da ulusal bir yemek olarak kabul edilir. tuzlu suda veya (bazı bölgelerde) buharda pişirilen dolgulu, hilal şeklindeki köftelerden oluşur.

vareniki, bazı polonyalı pierogi türleriyle neredeyse aynıdır. bazı batı ukrayna bölgelerinde, iki isim, vareniki ve pirohi aynı yemek için kullanılır. polonya'daki en yaygın pierogi türlerinden biri olan pierogi ruskie  (rusça: piroggen), adında eski doğu polonya ve günümüzün batı ukrayna bölgelerine atıfta bulunmaktadır. ukrayna'nın geri kalanında, rusya'ya benzer şekilde, pirohi ve pirişki terimleri kekler ve pişmiş köfte için kullanılır, ancak makarna yemekleri için kullanılmaz.

doğu avrupa'da da yaygın olan pelmeni ile karşılaştırıldığında, vareniki genellikle daha büyüktür ve çok daha geniş geleneksel dolgu seçeneklerine sahiptir. pelmeninin aksine, et dolgusu için genellikle sadece önceden pişirilmiş et kullanılır, bu da varenikinin boyutu ve bu tür köftelerin genellikle kısa pişirme süresinden dolayıdır.

yapılışı
vareniki'nin hamuru buğday unu, su, tuz ve yumurtadan oluşur. bazen süt, peynir altı suyu veya kefir de kullanılır. çin köftelerine (jiaozi) benzer şekilde, hamur yuvarlak bir şekle yuvarlanır ve genellikle kareler halinde kesilir. i̇çine dolgu yerleştirilir ve ardından katlanırlar.

vareniki için patates püresi, pişmiş beyaz lahana veya lahana turşusu, krem ​​peynir (kuark), mantarlar, et gibi birçok farklı dolgu vardır. tatlı dolgu olarak meyve veya çilek kullanılır.

vareniki geleneksel olarak tereyağı ve ekşi krema (smetana) ile ama aynı zamanda bal veya reçel (varenye) ile yenir. soğanlı kızarmış domuz eti (schkwarki) doyurucu bir varyanttır.

kaynakça

dış bağlantılar

gastromanya.com - vareniki tarifi, nasıl yapılır? -  27 kasım 2016 

hamur işleri
ukrayna mutfağı
kıymalı yemekler
Zhou Guanyu

zhou guanyu (çince :周冠宇; pinyin: zhōu guànyǔ; d. 30 mayıs 1999, şangay, çin) şu anda alfa romeo f1 takımı için fia formula 1 şampiyonasında yarışan çinli bir yarış pilotudur. 2014'ten 2018'e kadar ferrari sürücü akademisi üyesiydi ve 2018'de formula e takımı techeetah için geliştirme sürücüsü olarak görev yaptı.

2022 formula 1 sezonunda valtteri bottas ile birlikte alfa romeo için yarışmaktadır.

karting kariyeri

yarış kariyeri

tamamlanmış formula 1 sonuçları

kaynakça 

yaşayan insanlar
1999 doğumlular
şanghay doğumlu sporcular
çinli otomobil yarışçıları
formula 2 pilotları
formula 1 pilotları
Gümüşkümbet, Mucur

gümüşkümbet, kırşehir ilinin mucur ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köy, 1927 yılından beri aynı adı taşımaktadır.

coğrafya 
köy, kırşehir il merkezine 35 km, mucur ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

mucur belde ve köyleri
Çatalarkaç, Mucur

çatalarkaç, kırşehir ilinin mucur ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1927 yılı kayıtlarında  çatalağaç olarak geçmektedir.

coğrafya 
köy, kırşehir il merkezine 35 km, mucur ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

mucur belde ve köyleri
Dağçiftliği, Mucur

dağçiftliği, kırşehir ilinin mucur ilçesine bağlı bir köydür.

tarihçe 
köyün adı, 1927 yılı kayıtlarında hacıhalil çiftliği olarak geçmektedir. daha önceleri mucur solaklı mahallesine bağlı hacıhaliluşağı çiftliği iken, 22 aralık 1952'de dağçiftliği adıyla köy statüsü kazandı.

coğrafya 
köy, kırşehir il merkezine 23 km, mucur ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.

nüfus

kaynakça

dış bağlantılar 
 

mucur belde ve köyleri
İvan Mazepa

ivan stepanoviç mazepa (mazeppa olarak da yazılmıştır; ukraynaca: іван степанович мазепа, lehçe: jan mazepa kołodyński;  - ) 1687 ile 1708 arasında kazak hetmanı olarak görev yapmıştır. kutsal lig çabalarından dolayı 1707'de kutsal roma i̇mparatorluğu prensi unvanına layık görüldü. mazepa'nın yaşamındaki tarihi olaylar pek çok edebi, sanatsal ve müzik eserine ilham kaynağı olmuştur ve sanatın koruyucusu olarak ünlüdür.

mazepa, 1709 yılında poltava muharebesi'nde önemli bir rol oynadı, burada çar petro'nun kazak hetmanlığı'nın (bir kazak devleti) hetman'ı (askeri lider) vekilliğinden azletmeyi ve onu alexander menshikov ile değiştirmeyi amaçladığını öğrendikten sonra, ordusu ile çarı terk etti ve i̇sveç kralı xii. karl'ın yanında yer aldı. bu firarın siyasi sonuçları ve yorumu hem rusya'nın hem de ukrayna'nın ulusal tarihlerinde yankılanmıştır.

rus ortodoks kilisesi 1708'de mazepa'yı aforoz etti ve hala onu geri almayı reddetmektedir. 18. yüzyıldan itibaren ukrayna'daki rus karşıtı unsurlar aşağılayıcı bir şekilde mazepintsy (mazepistler) olarak anılıyordu. mazepa'nın ukrayna tarih yazımına yabancılaşması sovyet döneminde de devam etti, ancak 1991 sonrası bağımsız ukrayna'da, tartışmalı bir figür olmaya devam etmesine rağmen mazepa'nın imajını iyileştirmek için güçlü adımlar atıldı.

mirası 
türkiye ve ukrayna arasında 16 ekim 2020 tarihinde imzalanan askerî i̇şbirliği anlaşması çerçevesinde türkiye'nin ukrayna donanması için inşa ettiği iki ada sınıfı korvetin ilkine ukrayna genelkurmay başkanlığı tarafından hetman i̇van mazepa adı verildi.

kaynakça

dış bağlantılar

ukrayna ansiklopedisi'nde oleksander ohloblyn tarafından mazepa  
ivan mazepa
ivan mazepa adı  (ukraynaca)
ivan mazepa'dan yatırım yapılan yapıdaki kiliselerin ve manastırların listesi 
 orest subtelny,"mazepa, peter i and the question of treason,"         {https://www.jstor.org/stable/pdfplus/41035779.pdf?accepttc=true}
re-fighting the northern war: the celebration of the battle of poltava in russia. tatiana tairova-yakovleva, professor, department of history, st. petersburg state university. author: joseph dresen (kennan institute) 
 velychenko, s. poltava muharebesi ve kazak-ukrayna'nın düşüşü, sınır bölgelerinde rus ve i̇ngiliz yönetim yöntemleri ışığında(1707–1914) . historians.in.ua. 5 temmuz 2012.
 

1644 doğumlular
1709 yılında ölenler
zaporojya hetmanları
rus i̇mparatorluğu'nun siyasetçileri
ukraynalı diplomatlar
poltova muharebesi
kutsal roma i̇mparatorluğu'nda kişiler
Sabit Damolla

sabit damolla abdülbeki (; ; haziran 1883-1934), birinci doğu türkistan cumhuriyeti'nin başbakanı ve doğu türkistan bağımsızlık hareketi lideri olan uygur siyasetçi. damolla, jin shuren'in sincan eyalet hükûmetine karşı kumul i̇syanı'na ve daha sonra cumhurbaşkanı hoca niyaz'a karşı isyana önderlik etti.

kaynakça 

1883 doğumlular
1934 yılında ölenler
türkçüler
doğu türkistan bağımsızlık hareketi
çin tarafından idam edilmiş kişiler
i̇dam edilmiş çinliler
asılarak idam edilmiş kişiler
Kemal Kaya Efendi

kemal kaya efendi (), osmanlı i̇mparatorluğu ve kuomintang ordusunda görev yapmış bir osmanlı subayıydı. almanya ve paris'te okudu, i. dünya savaşı sırasında kafkasya'da von epp komutasında savaştı.

mustafa kemal atatürk tarafından türkiye dışına sürgüne gönderildikten sonra başka yine kendisi gibi sürgüne gönderilen başka bir subay ile doğu türkistan'a girdi.

1930'da jin shuren tarafından sincan'dan sınır dışı edildikten sonra ma zhongying'in hizmetine girdi ve jin shuren'den intikamını almak için kendisini sincan'a saldırmaya teşvik etti. çin kuomintang hükümeti, bağımsız dış politikası nedeniyle jin shuren'in görevden alınmasını istedi. kemal, ma zhongying'in kuomintang 36. tümeninin (ulusal devrimci ordusu) kurmay başkanı olarak görev yaptı.

kemal, sincan'da iken sven hedin ile tanıştı. o zamana kadar, sincan ve kansu'dan bıkmıştı ve memleketi türkiye'ye geri dönmek istedi.

1934'te kumul'da sovyet yanlısı güçler tarafından yakalandı ve urumçi'ye gönderildi. hapsedilmek veya idam edilmek yerine, sincan'da yol i̇nşaatı komiseri ilan edildi. bu nedenle, diğerleri gibi hapsedilmediği ve idam edilmediği için sovyet ajanı olduğu iddia edildi.

birinci doğu türkistan cumhuriyeti'ne danışmanlık yapan, japonlarla işbirliği yapan ve turancılık hedefleri olan başka jön türkler'in aksine kemal kaya efendi turancılık ile ilgilenmedi.

kaynakça 

i̇stanbul doğumlular
i. dünya savaşı'nda osmanlı askerleri
osmanlı subayları
osmanlı türkleri
doğu türkistan tarihi
Polonyalı anneye

polonyalı anneye, 1830'da adam mickiewicz tarafından 1830'da yazılan bir şiirdir. i̇lk baskısı 1831'de goniec krakowski dergisinde yayınlandı

şiir, kasım ayaklanması'nın patlak vermesinden önce 1830'da yazılmıştı. yasadışı olarak, lviv'deki ossolineum yayınevi tarafından 1833'te yayınlandı. karamsar bir tona sahip olan şiir, 11 tane 4 satırlık kıtadan oluşmaktadır. şehit olan bir lirik kahraman üzerinden kurgulanan şiir, bir annenin savaşta hayatını kaybeden oğlunun cenazesine bakmanın verdiği acıyı anlatmaktadır. ancak şiir, yapılan fedakarlıkların gelecekteki bir zaferi müjdeliğini anlatmaktadır.

esere yapılan referanslar
konstanty gaszyński, eserine muhalefet muhalefet ederek şövalye dövüşünün daha az karamsar bir vizyonunu sundu. kıbrıslı kamil norwid, mickiewicz'in karamsar mesajını tartıştı. 1861'de henry merzbach, i̇srailli anneye adlı eserinde mickiewicz'e atıfta bulundu. mickiewicz'in metnine yapılan diğer atıflar: bir kötülük ilahisi (1943), stabat mater (1943), tanrı'nın annesinin duası (1944).

kaynakça

adam mickiewicz eserleri
Bibliotheca Hagiographica Orientalis

bibliotheca hagiographica orientalis (bho), arapça, kıptîce, süryanice, ermenice ve geez dillerinde yazılmış hagiografi metinlerinin alfabetik bir biçimde listelendiği bir katalogtur. i̇çerisinde listelenen metinler azizlerin hayatları, onların röliklerinin taşınması ve bunlardan dolayı yaşanan mucizeleri konu edinmektedirler.

 bibliotheca hagiographica orientalis, ed. paul peeters, subsidia hagiographica 10 (bruxelles: société des bollandistes, 1910 [reprinted 1954, 1970]).

ayrıca bakınız 

 bibliotheca hagiographica latina

web adresleri 

 société des bollandistes
 bibliotheca hagiographica orientalis 

kataloglar
Hovann Simonian

hovann simonian (d. beyrut, lübnan) ermeni tarihi, coğrafyası ve kültürü konusunda çalışmalar yapan ermeni kökenli i̇sviçreli akademisyendir. güney kaliforniya üniversitesi'nde ders vermektedir.

hayatı 
simonian beyrut'ta ermeni bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. 1975'te lübnan'daki i̇ç savaş'ın başlamasıyla beraber ailesiyle birlikte i̇sviçre'ye taşındı.

hemshin : history, society and identity in the highlands of northeast turkey kitabının editörü ve troubled waters: the geopolitics of the caspian region'ın ortak yazarıdır. ayrıca peter hrechdakian ve mark arslan ile birlikte armenian dna project'in yöneticisidir.

kaynakça 

yaşayan insanlar
hemşinliler (etnik grup)
ermeni asıllı lübnanlılar
amerika birleşik devletleri'ndeki i̇sviçreli gurbetçiler
güney kaliforniya üniversitesi öğretim üyeleri
Maria João Abreu

maria joão gonçalves de abreu (d. 14 nisan 1964, lizbon – ö. 13 mayıs 2021, pragal, almada), portekizli kadın tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu.

yaşamı
abreu, 14 nisan 1964 tarihinde lizbon, portekiz'de doğdu. 1983'te başladığı oyunculuk kariyerini 2021 yılında ölümüne kadar devam ettirdi. yer aldığı yapımlar arasında; mar salgado, conta-me como foi ve amor maior sayılabilir. aberto tiyatrosu'nda sahneye çıktı. 1985 ile 2008 arası evli kaldığı ilk eşi oyuncu josé raposo'dan iki erkek çocuk sahibiydi. eylül 2012'den 2021'deki ölümüne kadar şarkıcı  joão soares ile beraberdi.

ölümü
abreu, 13 mayıs 2021 tarihinde pragal, almada, portekiz'de 57 yaşında  geçirdiği beyin anevrizması sonrasında girdiği koma nedeniyle öldü.

televizyon

kaynakça

20. yüzyılda portekizli oyuncular
portekizli kadın tiyatro oyuncuları
portekizli kadın dizi oyuncuları
portekizli kadın sinema oyuncuları
1964 doğumlular
2021 yılında ölenler
lizbon doğumlu oyuncular
anevrizmadan ölenler
Rolf Pfeifer

rolf pfeifer (1947 doğumlu) bilişim bölümü'nde zürih üniversitesi bilgisayar bilimi profesörü ve 2014 yılında emekli olduğu yapay zeka laboratuvarının  yöneticisiydi. halen osaka üniversitesi 'nde özel atanmış profesör ve shanghai jiao tong üniversitesi ‘nde misafir profesördür.

i̇sviçre, zürih'deki i̇sviçre federal teknoloji enstitüsü'nden (eth) fizik ve matematik alanında yüksek lisans ve bilgisayar bilimi doktora derecesine sahiptir. abd'de carnegie mellon üniversitesi ve yale üniversitesi 'nde doktora sonrası araştırmacı olarak üç yıl geçirdi.

brüksel özgür üniversitesi, mit yapay zeka laboratuvarı, san diego'daki neurosciences institute (nsi)'da ve paris' teki sony computer science laboratory ‘da misafir profesör ve araştırma görevlisi olarak çalıştı ve  2003/2004 için ilk küresel, tam etkileşimli, video konferans tabanlı ders dizisi "tokyo'dan yapay zeka dersleri" (tokyo, pekin, cidde, varşova, münih ve zürih dahil) verdiği tokyo üniversitesi 'nde "21. yüzyıl coe profesörü, bilgi bilimi ve teknolojisi" seçildi. bu dersler shanghai dersleri  olarak yeniden adlandırıldı ve 2009'dan beri tüm dünyada yayınlanır.

zekayı anlamak (ortak yazar: c. scheier), vücut düşünme şeklimizi nasıl şekillendirir: yeni bir zeka görüşü mit press, 2006 ( josh bongard) ve "designing intelligence" (josh bongard ve don berry ile) ile 100'ün üzerinde bilimsel makale yayınladı.
                                  
araştırma ilgi alanları arasında somutlaşmış biliş, biyorobotik, otonom ajan lar /mobil robotlar, yapay yaşam, morfoloji/morfo-fonksiyonel makineler, yerleşik tasarım, duygu bulunmaktadır.

dış bağlantılar 

 rolf pfeifer's homepage at the artificial intelligence laboratory

kaynakça

kategoriler 

yapay zeka araştırmacıları
i̇sviçreli robotikçiler
1947 doğumlular
yaşayan insanlar
zürih üniversitesi ile bağlantılı kişiler
zürih üniversitesi öğretim üyeleri
yapay yaşam araştırmacıları
Konrad Wallenrod

konrad wallenrod, 14. yüzyılda hüküm süren litvanya büyük dükalığı'nda geçen, adam mickiewicz tarafından 1828'de lehçe yazılmış şiiridir.

mickiewicz şiiri, vilnius üniversitesi'ndeki filaret topluluğu katıldığı için  sürgün edildiği rusya'nın sankt-peterburg şehrinde yaşarken, polonya-litvanya birliği'nin 18. yüzyılın sonlarında rus i̇mparatorluğu, prusya krallığı ve avusturya i̇mparatorluğu tarafından bölünmesini protesto etmek için yazdı.

şiir, rus yönetimine karşı gerçekleşen kasım ayaklanmasına ilham verdi. yıkıcı teması çoğu okuyucu için açık olsa da, şiir sansürciler arasındaki anlaşmazlığa neden olmasından dolayı sansürden kaçtı. eserin ikinci baskısında çar i. nikolay'a saygısını belirten yazı yazan mickiewicz daha sonra eseri küçümsese de, polonya'daki kültürel etkisi günümüzde bile devam etmektedir.

i̇çeriği
eserin önsözde mickiewicz, litvanyalılar, prusyalılar, polonyalılar ve ruslar arasındaki etkileşimleri açıklayarak bölgenin tarihini kısaca özetlemektedir. eser, litvanyalıların nefret ettiği cermen şövalyeleri tarafından yakalanıp ve bir hristiyan olarak yetiştirilen kurgusal bir litvanyalı olan wallenrod'un hikâyesini anlatıyor. büyük üstat pozisyonuna kadar yükselen wallenrod, gizemli bir ozan tarafından pagan mirasını tekrar öğrenir. wallenrod, bundan sonra şövalyeleri kasıtlı olarak büyük bir askeri yenilgiye sürükleyerek intikam almak istiyor. bu sırada wallenrod, inzivaya çekilerek yaşayan aldona adında bir karısı olduğunu öğrenir. daha sonra şövalyeler wallenrod'un ihanetini anlar ve onu ölüme mahkum ederler. wallenrod, aldona ile birlikte kaçmak ister ancak aldona wallenrod ile kaçmayı reddeder. daha sonra wallenrod intihar eder.

kültürel etkiler
"wallenrodizm" kavramı, yüce ve asil bir hedefe ulaşmak için düşmanına yaklaşmak ve ondan intikam almak için hileye başvurmak anlamına geliyordu. wallenrodizm, polonya'da kalıcı bir parçası haline geldi ve 19. ve 20. yüzyıllarda gerçekleşen leh ayaklanmalarında yankı buldu. şiir, machiavelli'nin bir liderin hem aslan hem de tilki olması gerektiği şeklindeki sözüne bir gönderme içeriyordu. aldatma ve komplo unsurlarının hristiyan ve şövalye değerleriyle bağdaşmadığı düşünüldüğünden, daha sonra "vatansever ihanet" olarak adlandırılacak olan şeyin teşvik edilmesi tartışma yarattı.. mickiewicz, şiirine halkın tepkisinin gücü karşısında şaşırdı ve yayınlanmasından pişman oldu; ölümünden önce, sadece "siyasi broşür" olarak tanımladığı her nüshasını geri satın alıp yakmadaki mali yetersizliğinden duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi.konrad wallenrod; i̇talyan besteci amilcare ponchielli tarafından litvanyalılar ve polonyalı besteci władysław żeleński (1885) tarafından konrad wallenrod olarak operaya iki kez çevrildi. polonyalı besteci frédéric chopin, ballad, op. 23 eserinde bu eseri temel almış olması muhtemeldir. dünyaca ünlü polonyalı yazar joseph conrad'ın takma adının konrad olmasının şiirin kahramanına saygı gösterilmesinden dolayı olması muhtemeledir.

kaynakça

adam mickiewicz eserleri
1828'de eserler
Tamar Iveri

tamar iveri ( doğum; 8 eylül 1971) gürcü sopranodur. öğretmen tamar javakhishvili ve bariton avtandil javakhishvili'nin kızıdır.

kariyer 
iveri, 1998'de desdemona rolüyle verdi'nin otello'sunda opera sahnesine çıkmıştır. 1999'da salzburg'daki mozart yarışmasında birincilik ödülünü kazandı. 2000'lerin başında birkaç yıl boyunca graz operası ile beraber çalıştı. burada verdi'nin don carlo'sundaki elisabetta, francesco cilea'dan adriana lecouvreur,  giacomo puccini'den suor angelica ve verdi'nin amelia'sındaki simon boccanegra ve desdemona rollerinde oynadı.

önemli çıkışını milano'da la scala'da aralık 2011'de daniel barenboim yönetimindeki don giovanni'de donna anna rolüyle yaptı. o günden sonra viyana devlet operası, metropolitan operası, kraliyet opera binası, covent garden, opéra bastille ve salzburg festivali gibi önemli mekanlarda sahne aldı. così fan tutte'de fiordiligi, la clemenza di tito'da vitellia, idomeneo'da elettra, la bohème'de mimì ve eugene onegin'de tatyana rollerini canlandırdı.

tartışmalar 
iveri, 2013 tiflis'de homofobi karşıtı protesto gösterileriyle ilgili bazı açıklamalar yaptı. ancak sonrasında binlerce eşcinsel karşıtı protestocunun saldırıları sonucu 20'den fazla kişinin yaralanmasında azmettirmeyle ilişkilendirildi. bu olayın ardından, iveri'nin facebook sayfasında gürcistan cumhurbaşkanı giorgi margvelashvili'ye (gürcüce) göstericilere yapılan şiddeti öven bir mektup gönderdiği iddia edildi.

bu mektubun yayılmasının ardından, gürcü eşcinsel hakları örgütü identoba, iveri'nin yaklaşan konserinin iptal edilmesini talep etti. paris operası'na da konuyla ilgili bir mektup yazdılar. mektuplarında: "opera şarkıcılarınızdan olan bayan tamar iveri'nin homofobik ve nefret uyandıran faaliyetlerine dikkatinizi çekmek istiyoruz. bu birçok gürcünün ölüm tehditleri alması ve yaralanmalarıyla sonuçlanan bir durumdur." iveri daha sonra özür diledi, ancak  mektup ile ilgili beyanda bulunmadı.

iveri sidney'deki avustralya operasında gerçekleştirilecek olan otello oyunu için prova yaparken haziran 2014 yılında tartışmalar yeniden patlak verdi. daha sonra mektubun yazılmasında kocasını suçladı ve kendisinin yazdığını reddetti. birkaç gün süren yoğun tartışmaların ardından, avustralya operası 23 haziran'da iveri'nin sözleşmesini iptal ettiğini duyurdu. ayrıca brüksel'deki théâtre royal de la monnaie de onu 2015 yılında planlanan maschera'da un ballo kadrosundan çıkardı.

kaynakça 

20. yüzyıl opera şarkıcıları
yaşayan insanlar
1971 doğumlular
gürcü sanatçılar
sopranolar
Riitta Vainionpää

riitta vainionpää (d. 3 ekim 1952, muuruvesi, finlandiya –ö. 24 nisan 2021, stockholm), i̇sveçli tekstil sanatçısı.

yaşamı
vainionpää, 3 ekim 1952 tarihinde finlandiya'da doğdu. çeşitli burslar kazandı ve i̇sveç-finlandiya sanat derneği suomiart tarafından 2011'de "yılın sanatçısı" seçildi.

çalışmaları i̇sveç'teki galerilerde, 2011'de liljevalchs konsthall'da "då och nu" (türkçe: "o zaman ve şimdi") ve 2015/2016'da röhsska müzesi'nde "nu får det vara nog" (türkçe: "yeter artık") adlarıyla sergilendi.

ölümü
vainionpää, 24 nisan 2021 tarihinde stockholm, i̇sveç'te covid-19 ile enfekte olarak 68 yaşında öldü.

kaynakça

tekstil sanatçıları
20. yüzyılda i̇sveçli sanatçılar
1952 doğumlular
2021 yılında ölenler
i̇sveç'te covid-19 pandemisinden ölenler
21. yüzyılda i̇sveçli sanatçılar
Aşubcan Kadınefendi

aşubcan kadınefendi (;  1795 – 10 haziran 1870), sultan ii. mahmud'un altıncı karısıydı.

hayatı 
aşubcan kadınefendi, ii. mahmud ile 1810'da evlendi ve "beşinci eş" unvanını aldı. 16 haziran 1811'de topkapı sarayı'nda saliha sultan'ı doğurdu. ii. mahmud'un annesi, eşleri ve kız kardeşlerinin katıldığı, imparatorluk hareminde geleneksel doğum töreni düzenlendi. bu vesileyle valide sultan nakşidil sultan, aşubcan'a hediyeler sundu. bir yıl sonra, 22 mayıs 1812'da doğan ve eylül 1814'te iki yaşında vefat eden şah sultan'ı doğurdu.

daha sonraları "dördüncü eş" unvanına ve biraz zaman sonra ise "üçüncü eş" unvanına yükseldi. 1834 yılında kızı, damat gürcü halil rifat paşa ile evlendi ve fındıklı sarayı'na yerleşti.

1839'da ii. mahmud'un ölümünden sonra tahta sultan i. abdülmecid çıktı. aşubcan, beşiktaş sahil sarayına, daha sonra çamlıca ve maçka saraylarına yerleşerek burada yaşamaya başladı. 1843'te kızı saliha sultan öldü. 1861'de i. abdülmecid'in ölümünden sonra üvey kardeşi sultan abdülaziz tahta çıktı. aşubcan kadınefendi, her iki üvey oğluna da sık sık mektup yazıyor, hatta onlar tarafından sarayında ziyaret ediliyordu.

ölümü 
aşubcan kadınefendi, 10 haziran 1870'te öldü ve divanyolu caddesi'nde bulunan ii. mahmud türbesine defnedildi.

çocukları 
aşubcan kadınefendi'nin, ii. mahmud ile evliliğinden iki kızı olmuştur:

 saliha sultan (topkapı sarayı, 16 haziran 1811 - i̇stanbul, türkiye, 6 şubat 1843, sultan ii.mahmud türbesi, divanyolu, i̇stanbul) evli ve çocuk sahibi;
 şah sultan (22 mayıs 1812 – eylül 1814, fatih, i̇stanbul nuruosmaniye camii'nde toprağa verildi);

popüler kültürdeki yeri 
2018 yılında türk tarihi kurgu dizisi kalbimin sultanında, aşubcan kadınefendi'yi türk oyuncu açelya devrim yılhan canlandırmıştır.

kaynakça 
özel;

genel;

1795 doğumlular
1870 yılında ölenler
osmanlı padişah eşleri
19. yüzyılda osmanlılar
19. yüzyıl kadınları
i̇stanbul'da ölenler
ii. mahmud türbesi'ne defnedilenler
Vişne reçeli

vişne reçeli, türk mutfağında yer alan bir reçel türüdür. osmanlı döneminden beri yapılmaktadır.

vişne kullanılarak hazırlanır.

yörelere göre çeşitleri

kütahya vişnesi reçeli 
kütahya vişnesi ile yapılan vişne reçelidir.

kaynakça 

türk mutfağındaki reçeller
osmanlı mutfağındaki reçeller
kütahya mutfağı
Güney Şelalesi

güney şelalesi, denizli ilinin, güney ilçesinin, cindere köyü sınırlarında bulunmaktadır. güney merkezden 4 km uzaklıkta akan büyük menderes nehrinin yakınındadır. şelale, 13 mayıs 2013 tarihinde gerçekleşen kaya ve toprak kayması sonucu yıkılmıştır. denizli'ye 70 km uzaklıkta bulunan güney şelalesi, birinci derece sit  alanı olarak tescillenmiştir. güney merkezden 3 km uzakta bulunan cindere dağının yamaçlarından oluşan sulardan meydana gelir. menderes'e 20 metre yukarıdan dökülen şelalenin suyu kireçli olduğu bilinir. kireçli suyun oluşturduğu yataklar kalker basamaklar meydana getirmiştir. şelale'nin yıkılmadan önce sarkıt dikitleri gözlemlenen damlataş mağarası bulunuyordu. bu mağarada ayrıca, yüzülebilecek seviyede bir de göl yer alıyordu.

ayrıca bakınız 
 türkiye'deki şelaleler listesi

kaynakça

dış bağlantılar 

şelaleler