Falstaff (Salieri)

falstaff veya üç șaka (orijinal i̇talyanca ismi: falstaff ossia le tre burle) i̇talyan asıllı ama viyana'da çalışıp yaşayan antonio salieri tarafından bestelenmiş iki perdelik, bazen "dramma giocoso" janrında olarak nitelendirilen, bir opera eseridir. eserin librettosu i̇ngiliz oyun yazarı william shakespeare'in windsor'un şen kadınları tiyatro komedi oyunundan uyarlanarak i̇talyanca olarak carlo prospero de franceschi tarafından hazırlanmıştır. eserin prömiyer temsili 3 ocak 1799'de viyana'da theater am kärntnertor'da yapılmıştır.

hazırlanma ve temsiller 

eserin librettosu i̇talyanca olarak carlo prospero de franceschi tarafından hazırlanmıştır. libretto 16. yüzyıl i̇ngiliz oyun yazarı william shakespeare'in windsor’un şen kadınları tiyatro komedi oyunundan uyarlanmıştır. bu opera eseri shakespeare'in tiyatro oyunlarının operaya dönüştürülmesinin ilk örneklerinden biri olmuştur. eserin libretto yazarı uyarlama yaparken orijinalden değişmeler ve sapmalar yapmıştır. buna neden eserin 18. yüzyıl "opera buffa" geleneklerine uygun olmasını sağlamak olduğu iddia edilmektedir. bu değişmelere örnekler orijinal oyunda bulunan fenton ve anne adlı genç sevgililerin opera eserinde bulunmaması ve opera librettosunda  misteress ford'un falstaff'in dikkatini çekmek için bir alman kadın taklidi yapmasıdır.

eserin bestesi o zaman viyana'da popüler olarak tekrar yapımlanıp temsil edilmeye başlanan figaro'nun düğünü eserinin müziğinden etkilendiği iddia edilmektedir.

eserin prömiyer temsili 3 ocak 1799'de viyana'da "theater am kärntnertör"'da yapılmıştır. premiyer temsil hakkında verilen haberlere göre ve o temsili gözlemleyen bir viyana'lı yazara göre ilk temsilde eserdeki bir müziksel parçalar seyircilerin o kadar alaka ve alkışlarını çekmiştir ki seyirci istekleri üzerine ikinci defa çalınıp söylemişlerdir ve bunlar arasında bir düet üç defa tekrar edilmiştir. eser sona erdikten sonra eserin bestecisi salieri alkışlar arasında iki defa sahneye çağrılmış ve eserde rol alan şarkıcılarla birlikte seyircilerce uzun zaman alkışlanmıştır. bu eserin popülerliği dolayısıyla prömiyer yapımı ile viyana'da 1802'a kadar 26 temsil verilmiştir.

20. ve 21. yüzyıllarda falstaff operası tekrar popüler olarak dünya operaevlerinde ve opera festivallerinde yapımlanıp temsil edilmişlerdir. bunlar yapımlamalar  1961'de siena; 1975'te verona ve salieri'nin doğum yeri olan legnago; 1976'da salzburg, 1977'de trieste, 1981'de verona, 1985'te budapeşte, 1987'de parma ve bordeaux, 1988'de konstanz; 1991'de bad aibling, 1992'de drottningholm, i̇sveç; 1995'te schwetzingen festivali ve rheinsberg; 1996'da milano; 1998'de new york; 2000'de konstanz; 2002'de rennes ve i̇nnsbruck; 2003'te dankern şatosu, aşağı saksonya, almanya ve (i̇ngiltere'de prömiyer temsili olarak) bampton festivali; 2004'te i̇ngltere'de bath shakespeare festivali; 2005'te viyana ve i̇sviçre'de hausen am albis festivali; 2006'da yeni zelanda'da otago; 2007'de nijetrijne, hollanda; 2012'de biel/bienne, i̇sviçre ve  2016'da viyana olarak sayılabilir.

roller

konu özeti

perde i

perde ii

seçilmiş müziksel parçalar 

 uvertür

perde i 

 sahne 1: - "viva il comune amico" - giris
 sahne 2: - "or ci siamo, padron mio!" - aryaetta kavatina
 sahne 3: - "con molta degnazione" - duet, kavatina
 sahne 5: - "vicino a rivedere" - kavatina
 sahne 6: - "vendetta, sì, vendetta!" - arya
 sahne 6: - "la stessa, la stessissima" - duet
 sahne 8: - "oh quanto vogliam ridere" - dortlu kuartet
 sahne 9: - "venga pure il cavaliere" - arya
 sahne 11: - "o! die manner kenn' ich schön!" - arya
 sahne 12: - "nell'impero di cupido" - arya
 sahne 13: - "or gli affannosi palpiti" - arya
 sahne 15: i. perde finale : - "bricconcella! alfin t'ho colta" - arya

perde ii 
 sahne 1: - "nell'acqua il buzzone": uclu
 sahne 4: - "ah! signore! se sapesse" - duet, kavatino
 sahne 4: - "se mi vedeste il core" - uclu
 sahne 7: - "che sento? e quando ei venne" - duet, kavatina
 sahne 7: - "della stanza in un cantone" - duet
 sahne 7: - "io sotto titolo" - arya
 sahne 8: - "furie, che m'agitate" - aryaetta
 sahne 9: - "su, mio core, a gioir ti prepara!" - duet 
 sahne 11: - "per carità, celatevi!" - duet
 sahne 11: - "prima ancor che master venga" - uclu 
 sahne 13: - "che vedo? oh me infelice!" uclu ve koro
 sahne 13: - "benedetto quel bastone" - duet
 sahne 14: - "sorte pettegola!" - aryaette
 sahne 15: - "in seno alla calma" - arya 
 sahne 16: - "reca in amor la gelosia" - arya
 sahne 17: ii. perde finale - "siete già qui?"

seçilmiş ses ve video disk kayıtları

ayrıca bakınız 

 opera
 antonio salieri

kaynakça 

 bu madde kısmen i̇ngilizce wikipedia '"falstaff (salieri)"  maddesi kaynaklıdır.

dış kaynaklar 

 rice, john a. (1998), "falstaff", kaynak:stanley sadie  (ed.),  the new grove dictionary of opera, cilt. xxxx.  londra: macmillan publishers, inc. isbn 0-333-73432-7  isbn 1-56159-228-5

dış bağlantılar 

 "imslp.org" websitesinde falstaff (salieri, antonio) maddesinde sesler için ve tüm eser için partitür notaları ve genel enformasyon,  online:  
 librettidopera.it websitesinde "falstaff" maddesinde  bu operanın orijinal i̇talyanca librettosu. online:   
 "antonio salieri /// falstaff, ossia le tre burle (falstaff, or the three jokes)" maddesi  "youtube" websitesinde "falstaff" opera eserinin tümünün audi kaydı. online:   (erişim tarihi:27.6.2017).
 "falstaff di a. salieri, regia b. montresor" maddesi  "youtube" websitesinde "falstaff"  opera eserinin "dal teatro fraschini di pavia (1997)" yapiminin tümünün video kaydı online:   (erişim tarihi:27.6.2017).

i̇talyanca operalar
antonio salieri operaları
1799 operaları
falstaff