Arthur Laffer

arthur betz laffer ( ; d. 14 ağustos 1940), abd başkanı ronald reagan'ın başkanlığı sırasında reagan'ın ekonomi politikası danışma kurulu'nun (1981-1989) bir üyesi olarak ilk kez öne çıkan amerikalı bir ekonomist ve yazardır. laffer en fazla, hükûmet için maksimum vergi geliriyle sonuçlanacak %0 ile %100 arasında bir vergi oranının var olduğu teorisinin bir örneği olan laffer eğrisi ile tanınmaktadır. bu eğri, belirli durumlarda, hükûmetlerin vergileri düşürmesine ve aynı anda geliri ve ekonomik büyümeyi artırmasına olanak tanır.

laffer, donald trump'ın 2016 başkanlık kampanyasının ekonomi danışmanlığını yapmıştır. 19 haziran 2019'da başkan trump, ekonomi alanındaki katkılarından dolayı laffer'a başkanlık özgürlük madalyası vermiştir.

hayatının erken dönemi ve eğitimi 
laffer, ev hanımı ve politikacı marian amelia "molly" (kızlık soyadı betz) ile clevite corporation'ın başkanı william gillespie laffer'ın oğlu olarak youngstown, ohio'da doğmuştur. cleveland, ohio bölgesinde büyümüştür. bir presbiteryen olan laffer, 1958'de cleveland'da university school lisesinden mezun olmuştur. laffer, yale üniversitesi'nden ekonomi alanında lisans derecesi (1963), mba (1965) ve  stanford üniversitesi'nden ekonomide doktora (1972) derecesi almıştır.

akademi 
laffer, 1967'de öğretim üyesi olarak görevlendirildiği chicago üniversitesi'nde 1970'den 1976'ya kadar i̇şletme ekonomisi doçenti olarak görev yapmıştır. 1976'dan 1984'e kadar güney kaliforniya üniversitesi i̇şletme okulu'nda charles b. thornton i̇şletme ekonomisi profesörü statüsü ile görev yaptı. bu süre zarfında laffer, 1978'de eyaletteki emlak vergilerini büyük ölçüde azaltan kaliforniya girişimi önerme 13'ün geçmesinde etkin rol oynadı. 1980'lerin ortalarında laffer, malibu'daki pepperdine üniversitesi'nde asil üniversite profesörü ve pepperdine yönetim kurulu üyesiydi.

siyaset 
arthur laffer, ekim 1970'ten temmuz 1972'ye kadar george shultz'un ekibinde yönetim ve bütçe ofisi'nde (omb) baş ekonomist unvanını alan ilk kişiydi. 1972-1977 yılları arasında laffer, hazine bakanı william simon, savunma bakanı donald rumsfeld ve hazine bakanı george shultz'un danışmanlığını da yapmıştır.

laffer, her iki döneminde de (1981–1989 başkan reagan'ın ekonomi politikası danışma kurulu üyesiydi ve 1980 başkanlık yarışı için reagan i̇cra danışma komitesi'nin kurucu üyesi oldu. laffer, 1984 yılında reagan/bush finans komitesi i̇cra kurulu üyesi olarak da görev yaptı.

1986'da laffer, kaliforniya ön seçimlerinde, genel seçimlerde görevdeki demokrat alan cranston'a yenilen abd kongre üyesi ed zschau'ya karşı kaybettiği abd senatosu için cumhuriyetçi aday adayı olmuştur. laffer, kendisini sadık bir mali muhafazakâr olarak tanımlıyordu, ancak 1992 ve 1996'da başkan bill clinton'a oy verdiğini kamuoyuna açıklamıştır.  laffer, başkan clinton'ın muhafazakar mali ve düzenlenmemiş piyasa politikalarına desteğini ortaya koymuştur.

laffer, 2018'de muhafazakar ekonomi yorumcusu stephen moore ile birlikte trump yönetiminin ekonomi politikalarını övdükleri trumponomics kitabını yazdılar. kitapta moore ve laffer, trump yönetiminin 2017 vergi planının büyüme oranlarını yüzde 6'ya kadar çıkaracağını ve bütçe açıklarını artırmayacağını savunuyorlardı. harvard üniversitesi'nde muhafazakar bir ekonomi profesörü olan greg mankiw, kitabın 2019 tarihli bir incelemesinde, laffer ve moore'u "analizlerini profesyonel fikir birliği veya hakemli dergilerin incelemelerinden elde edilen güvenilir araştırmalar temelinde oluşturmayan" "rah-rah partizanlar" olarak nitelendirerek, "laffer eğrisi, bir ekonomik teori meselesi olarak inkar edilemez. kesinlikle, vergi oranlarının düşürülmesinin kazan-kazan (win-win) olacağı bir vergilendirme düzeyi mevcuttur. ancak çok az ekonomist, amerika birleşik devletleri'ndeki vergi oranlarının son yıllarda bu kadar yüksek seviyelere ulaştığına inanıyor; aksine, muhtemelen geliri maksimize eden seviyenin altındadırlar." şeklinde karakterize etmiştir.  moore ve laffer'ın trump ile aynı fikirde olmadığı tek konu, ikilinin desteklediği serbest ticaret meselesidir. daha önce, 2016'da laffer, o zamanki aday trump'ın "ticarette iyi olacağına" inandığını söylemiş ve trump'ın ticaret anlayışını övmüştü.

laffer, the wall street journal ve the washington times gazetelerinde düzenli olarak fikir makaleleri de yazmaktadır.

15 nisan 2019'da laffer, büyük durgunluktan barack obama'yı sorumlu tuttu, "büyük durgunluğa sahip olmamızın nedeninin o olduğuna inanıyorum. kazanmaya yaklaştıkça piyasalar çöktü." 

2020'de laffer, trump yönetimine covid-19 salgını sırasında ekonominin nasıl yeniden açılacağı konusunda tavsiyelerde bulundu. laffer, faiz oranlarının düşürülmesi ve niceliksel genişleme gibi para politikaları ile desteklenen teşvikin durdurulmasını savundu ve bunun yerine maaş bordrosu vergi indirimleri çağrısında bulundu. eğitim ve sanatta kâr amacı gütmeyen kuruluşlara vergi getirilmesinin yanı sıra profesörler ve hükûmet yetkilileri için de maaş indirimlerini savundu. i̇nsanları çalışmaktan caydırdığını savunarak işsizlik yardımının genişletilmesine karşı çıktı.

başkanlık özgürlük madalyası 

2019'da başkan trump, laffer'a ülkenin en yüksek sivil onuru olan başkanlık özgürlük madalyası'nı verdi. trump yönetimindeki beyaz saray, laffer'ın "ülkemiz için refahı artırmaya yardımcı olan kamu hizmeti ve ekonomi politikasına katkıları" için ödül aldığını ve laffer'ın "laffer eğrisi" ni popülerleştirmesi nedeniyle "amerikan tarihindeki en etkili ekonomistlerden biri" olduğunu söyledi." trump, laffer'ı "tüm amerikalılar için daha büyük bir fırsatlar" getirdiğini söylediği politikaları için övdü.

laffer eğrisi 
laffer eğrisi kavramını kendisinin icat ettiğini iddia etmese de (laffer, 2004), 1974'te nixon/ford i̇daresi yetkilileri dick cheney ve donald rumsfeld ile öğleden sonra yaptığı bir toplantıda argümanını göstermek için bir peçete üzerinde yaptığı tarif ile politika yapıcılar arasında popüler hale geldi. "laffer eğrisi" terimi, orada bulunan jude wanniski tarafından icat edildi. temel konsept yeni değildi; laffer, bunu i̇bn haldun ve john maynard keynes'ten öğrendiğini söylüyor.

laffer eğrisi, vergi oranları ile hükûmetler tarafından toplanan vergi geliri miktarı arasındaki ilişkiyi gösteren ekonomik bir teoridir. laffer eğrisi, vergi gelirlerinin maksimize edildiği %0 ile %100 arasında belirli bir nokta olduğunu göstermektedir. eğri, sıfırdan başlayarak vergi oranlarındaki bir artışın hükûmetin vergi gelirini artıracağını gösterir; ancak belli bir noktadan sonra vergi oranlarının artırılmasına devam edilmesi vergi gelirlerinde azalmaya neden olacaktır. vergi gelirlerindeki bu düşüş, çalışma, üretim vb. teşviklerin azalmasıyla açıklanabilir. laffer'ın varsayımı, geliri maksimize eden vergi oranının daha önce inanılandan çok daha düşük bir seviyede olduğuydu: o kadar düşük ki, mevcut vergi oranları gelirin maksimize edildiği seviyenin üzerindeydi. pek çok iktisatçı, hükûmetin ürünlere olan talebi canlandırmak için yaptığı harcamaların kötü performans gösteren bir ekonomi için çözüm olması gerektiğine inanırken, laffer ağır vergilerin ve düzenlemelerin üretimi ve dolayısıyla devlet gelirlerini engellediğini savunuyordu.

önde gelen çok sayıda ekonomist, mevcut federal abd gelir vergilerinin vergi oranındaki bir indirimin, vergi gelirlerinin artmasına yol açabileceği görüşünü reddetti. 2012 chicago üniversitesi işletme okulu anketinde "şu anda abd'de federal gelir vergisi oranlarında yapılacak bir indirimin, vergiye tabi geliri yeterince artırıp artırmayacağı ve böylece yıllık toplam vergi gelirinin beş yıl içinde vergi indirimi olmadan olduğundan daha yüksek olacağı" sorulduğunda, ankete katılan ekonomistlerin hiçbiri buna katılmadı. greg mankiw'e göre çoğu ekonomist, laffer'ın vergi oranlarındaki düşüşlerin en azından amerika birleşik devletleri'nde vergi gelirini artırabileceği yönündeki iddiasına çok şüpheyle yaklaşıyor. mankiw ders kitabında, "laffer'ın abd vergi oranlarının aslında bu kadar aşırı seviyelere ulaştığına dair görüşüne dair çok az kanıt olduğunu" belirtiyor. muhafazakar iktisatçı douglas holtz-eakin'in yönetiminde, kongre bütçe ofisi, federal gelir vergisi oranlarındaki %10'luk bir indirimin mali etkileri üzerine 2005 yılında bir çalışma yürüttü ve bunun önemli bir net gelir kaybına yol açtığını tespit etti. ekonomist john quiggin, laffer eğrisi ile laffer'ın vergi oranları analizi arasında ayrım yapıyor ve laffer eğrisinin "doğru ama orijinal olmadığını" ve laffer'ın amerika birleşik devletleri'nin laffer eğrisinin yanlış tarafında olduğuna dair analizinin "orijinal ama yanlış" olduğunu yazıyor.

laffer, "kansas deneyi" olarak adlandırılan ve 2012'de eyaletteki en yüksek ücretlilerin yaklaşık 330.000'i için eyalet vergi yükümlülüğünü sıfırlayan kansas valisi sam brownback'in ekonomi danışmanıydı. laffer'a brownback'in vergi indirimi planının oluşturulmasında danışmanlık yapması için 75.000 dolar ödendi ve brownback'in yaptığı şeyin "gerçekten devrimci" olduğunu ve kansas'a "muazzam bir refah" getireceğini belirterek brownback'e tam onay verdi. daha önce bütçe fazlası veren devlet, 2012'de yaklaşık 200 milyon dolar bütçe açığı verdi. bütçe açıklarını kapatmak için eğitim ve altyapı için devlet finansmanında ciddi kesintiler yapıldı ve kansas ekonomisi komşu eyaletlere göre daha düşük performans gösterdi. brownback'in vergi revizyonu, the atlantic'te haziran 2017'de yayınlanan bir makalede amerika birleşik devletleri'nin "muhafazakar ekonomi politikasındaki en agresif deneyi" olarak tanımlandı. sert vergi indirimleri, kansas'ta "okulların ve altyapının yaşayabilirliğini tehdit etmişti". kansas yasama meclisinde hem demokratlar hem de cumhuriyetçiler olmak üzere milletvekillerinin büyük çoğunluğu, brownback'in vetosunu geçersiz kılarak haziran 2017'de vergi indirimini kaldırdı.

ödüller ve tanınma 
laffer'ın ekonomik çalışmalarından dolayı aldığı ödüller:

 financial analysts journal 'da yayınlanan olağanüstü özellikli makaleler için financial analyst federation'dan 2 graham ve dodd ödülü
 national association of investment clubs tarafından üstün hizmet ödülü
 international platform association tarafından topluluk önünde konuşma için daniel webster ödülü
 2008'de mercer üniversitesi'nden seçkin üniversite ekonomi profesörü
 the end of prosperity: how yüksek taxes will doom the economy-if we let it happen adlı kitabı 2009'da fa hayek kitap ödülü'ne aday gösterildi
 2016'da hayek yaşam boyu başarı ödülü
 aralık 2017'de laffer, amerikan yasama değişim konseyi'nin laffer ekonomik mükemmellik ödülü'nün ilk sahibi oldu
 laffer, haziran 2019'da başkan donald trump tarafından başkanlık özgürlük madalyası ile ödüllendirildi.

laffer, aşağıdakiler de dahil olmak üzere ekonomik etkisi nedeniyle geniş çapta kabul görmüştür:

 23 haziran 1989'da the wall street journal'da "günlük i̇şimizi etkileyen en büyük i̇nsanların galerisi"nde listelenmiştir
 1 ocak 1990'da los angeles times'ta "a dozen who shaped the '80s,"e dahil edildi
 laffer eğrisini yaratması, kurumsal yatırımcı tarafından temmuz 1992 gümüş yıldönümü sayısında "kahramanlar, kötüler, zaferler, başarısızlıklar ve diğer unutulmaz olaylar" adlı mali tarihte "unutulmaz bir olay" olarak kabul edildi.
 time dergisinin 29 mart 1999 tarihli kapak hikâyesi "a century of science"ta "federal vergileri azaltmanın ekonomik büyümeyi teşvik ettiğini ve nihayetinde federal gelirleri artırdığını savunan arz yanlı ekonomik teorileri" nedeniyle not edildi 
 bloomberg businessweek, 2014'teki 85. yıl dönümü sayısı için laffer eğrisini "tarihimizin en yıkıcı 85 fikrinden" biri olarak seçti. bloomberg, laffer, dick cheney ve donald rumsfeld ile laffer eğrisi ve "ekonomiyi değiştiren yemek peçetesi" hakkında bir video  hazırladı

yayınları 
aşağıda, tarihe göre sırayla ortak yazarların belirtildiği, öncelikle laffer tarafından yazılan yayınların kısmi bir listesi bulunmaktadır:

 "international short-term capital movements: comments,", the american economic review 57 (3), s. 548–565 (1967)
 "the economics of cycles and growth", stanley bober tarafından yazılmış, arthur laffer tarafından gözden geçirilmiş, the american economic review 58 (4), s. 1006–1007 (1968)
 "abd ödemeler dengesi – bir finans merkezi görüşü," law and contemporary problems 34 (1), s. 33–46 (1969).
 "şirketler tarafından dikey entegrasyon, 1929–1965," review of economics and statistics 51 (1), s. 91–93 (1969).
 "ticari kredi ve para piyasası," j. politik ekonomi 78 (2), 239–267 (1970).
 "bilgi ve sermaye piyasaları", (eugene fama ile birlikte). j. business 44 (3), s. 289–298 (1971).
 "ekonominin resmi bir modeli" (r. david ranson ile birlikte). j. business 44 (3), s. 247–270 (1971).
 "firma sayısı ve rekabet", (eugene f. fama ile birlikte). american economic review 62 (4), s. 670–674 (1972).
 "para politikası ve ödemeler dengesi" j. para, kredi ve bankacılık bölüm i 4 (1), 13–22 (1972).
 "nominal getiri beklentilerinin oluşumu, verimliliği ve doğruluğuna i̇lişkin bazı kanıtlar" (richard zecher ile birlikte). j. parasal ekonomi 1 (3), s. 327–342 (1975).
 the phenomenon of worldwide inflation, david meiselman ile birlikte derlendi, american enterprise institute, washington, dc, 1975.
 the economics of the tax revolt: a reader, jan p. seymour ile birlikte yazılmıştır, harcourt brace jovanovich, inc., san diego, 1976.
 de fiscus onder het mes, uitgeverij acropolis, brussel/amstelveen, 1981.
 l'ellipse ou la loi des rendements fiscaux decroissants, institutum europaeum, brüksel, 1981
 future american energy policy, meredith s. crist ile birlikte yazılmıştır, lexington books, lexington, massachusetts, 1982.
 "doların eski haline getirilmesi: plan," ekonomik notlar 0 (2), s. 158–176 (1982).
 victor a. canto, douglas h. joines ve arthur b. laffer, foundations of supply-side economics – theory and evidence (new york: academic press, 1982).
 "amerikan otomobil endüstrisi i̇çin yüksek bir yol", dünya ekonomisi 8 (3), s. 267–286 (1985).
 "elips: i̇ki faktörlü bir modelde laffer eğrisinin açıklaması," the financial analyst's guide to fiscal policy, s. 1–35 (new york: greenwood press, 1986).
 the journal record (9 haziran 1987), "yükseltilmiş yabancı rekabet, amerikan refahı için tek yol."
 "amerika dünya ekonomisinde: 1990'lar i̇çin bir strateji: yorum" america's global interests: a new agenda, s. 122–125 (londra: norton, 1989).
 para politikası, vergilendirme ve uluslararası yatırım stratejisi, victor a. canto ile ortak editör, quorum books, connecticut. 1990.
 "ya california'nın konut fiyatları düşecek ya da california kişisel gelirde büyük bir artışa girecek," (christopher s. hammond ile birlikte). yatırım stratejisi ve devlet ve yerel ekonomi politikası, s. 49–64 (londra: quorum books, 1992).
 yatırım stratejisi ve eyalet ve yerel ekonomi politikası, victor a. canto ve robert i. webb ile ortak yazar, quorum books, connecticut. 1992.
 "ticaret politikası görünümü," sanayi politikası ve uluslararası ticaret, s. 175–186, cilt 62, ekonomik ve finansal analizde çağdaş çalışmalar (londra: jai press, 1992).
 "reagan-clinton başkanlığı," uluslararası ekonomi 12 (2), 22–24 (1998).
 "japonya'da boğa" (thomas j. martin ile birlikte). american spectator s. 28–30 (1 haziran 2001).
 " laffer eğrisi: geçmiş, bugün ve gelecek  ," heritage foundation backgrounder #1765 (1 haziran 2004).
 rich states, poor states: alec-laffer state economic competitiveness index, stephen moore ve jonathan williams ile ortak yazar, american legislative exchange council, 1. baskı 2008, 2. baskı 2009, 3. baskı 2010, 4. baskı 2011, 5. baskı 2012, 6. baskı 2013, 7. baskı 2014, 8. baskı 2015, 9. baskı 2016, 10. baskı 2017.
 "ulusal sağlık sigortası i̇çin prognoz: bir colorado perspektifi, bağımsızlık enstitüsü (ağustos 2009)
 978-1-4165-9239-6 
 the private equity edge: how private equity players and the world's top companies build value and wealth, william j. hass ve shepherd g. pryor iv ile birlikte yazılmıştır, mcgraw-hill, new york, 2009.
 refah'a dönüş: amerika ekonomik süper güç durumunu nasıl yeniden kazanabilir, stephen moore ile birlikte yazılmıştır, threshold editions, new york, 2010.
 eureka!: california nasıl düzeltilir, wayne winegarden, ph.d. pasifik araştırma enstitüsü, san francisco, 2012
 stephen moore, rex a. sinquefield ve travis brown, john wiley and sons, inc., new jersey, 2014 ile birlikte yazılan an inquiry into the nature and reasons of the wealth of the states .
 the pillars of reaganomics: a generation of wisdom from arthur laffer and the supply-side revolutionaries, düzenleyen brian domitrovic, the laffer center at the pacific research institute, san francisco, 2014.
 handbook of tobacco taxation, the laffer center at the pacific research institute, san francisco, 2014.
 devletlerin zenginliği: özgürlüğü, fırsatı ve büyümeyi geliştirmenin daha fazla yolu, stephen moore, rex a. sinquefield ve travis brown ile birlikte yazılmıştır, 2017.
 trumponomics: amerika'nın i̇çinde ekonomimizi canlandırmak i̇çin i̇lk plan . (stephen moore ile). tüm puan kitapları, ekim 2018,

laffer, michelle a. balconi ile birlikte iki çocuk kitabı yazmıştır: "let’s chat about economics" (2014) ve "let's chat about democracy" (2017).

ayrıca bakınız 

 arz yanlı ekonomi
 damlama ekonomisi

kaynakça

dış bağlantılar 

 
 jude wanniski, "sketching the laffer curve," the yorktown patriot (june 14, 2005)

başkanlık özgürlük madalyası sahipleri
21. yüzyıl amerikalı ekonomistler
yale üniversitesinde öğrenim görenler
güney kaliforniya üniversitesi öğretim üyeleri
stanford üniversitesinde öğrenim görenler
yaşayan insanlar
1940 doğumlular
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar