Düşperest

düşperest, taşra kabare tarafından sahnelenen, öyküsü cemal toktaş ve nergis öztürk’e ait olup ayça işıldar’ın kaleme aldığı, oğuz utku güneş'in yönettiği tek perdelik, 90 dakikalık bir kabaredir.

taşra kabare yapımı olan oyunda geçen şarkıların söz ve müzikleri başrol oyuncusu şevki çepa’ya aittir. oyunda dört oyuncu, sekiz karakter bulunur.

1970'lerden günümüze kadarki süreçte cemalettin adındaki eğitimli genç bir şarkıcının, hayallerinin peşinden gitmek isterken kendini meyhanelerde, gazinolarda buluşunu, değişen dönemlerdeki değişen tarzını ve kendisiyle yüzleşmesini anlatır. bu süreçte farkında olmadan kendi düşleri, onu sürekli değiştirip her devrin adamı yapmaya çalışanların düşüne dönüşür.

oyun, bu vesile ile 1970'lerden 2000'li yıllara dek türkiye'nin değişen kültürel yapısını da dönem dönem anlatır. kabare türünün özelliğiyle, komik ve eğlenceli olmasına rağmen, hikâyenin dramatik yanını da yansıtarak temelde ciddi toplumsal mesajlar içerir.

"az sonra izleyeceğiniz düş, gerçeklerden oluşmuştur." diyerek başlar.

taşra kabare'de uzun süre kapalı gişe sahnelenen oyun, kadıköy belediyesi tiyatro festivali kapsamında göztepe özgürlük parkı'nda sahnelenmiştir.

konusu

1970'ler varaklı meyhane

türk sanat müziği icra eden cemal 

cemallettin, i̇stanbul'a hayalleriyle gelen, türk sanat müziği'ni büyük bir aşkla icra eden, eğitimli genç bir şarkıcıdır. kendisinin seçilmiş biri olduğuna, efsunlu olduğuna inandığı sesiyle, şarkılarıyla dinleyenlerin kalplerini iyileştireceğine inanır. zaman geçmekte, şartlar değişmektedir. bir gün sahne aldığı mekânın sahibi de değişir. bir devir kapanmış, başka bir devir açılmıştır. artık eserlerini varaklı meyhane'de  icra etmektedir. meyhanenin eski sahibi, beyefendiliğiyle hatırlanan i̇zzettin bey'dir. yeni patron ise meyhaneyi kendisinden baba parasıyla devralmış, kültürsüz, eğitimsiz, kibarlık budalası biridir. geçmişinde şarkıcı olmak isteyip başarılı olamamıştır. cemalettin’in sesini dinler, çok güzel bulduğunu, seçilmiş biri olduğunu, fakat bunun yeterli olmadığını, bazı değişiklikler yapması gerektiğini söyler. i̇smini de cemal kükrer olarak değiştirir. meyhaneyi, dekorasyonu, seyircileri, her şeyi tamamen değiştireceğini söyler. cemalettin karşı çıkmaya çalışsa da sahip olduklarını da kaybetmekle tehdit edilince, kabul etmek zorunda kalır. 
bu sırada meyhanedeki çiçekçi kıza fena halde tutulmuştur. çiçekçi kız, cemalettin'in masum hayallerinin sömürüldüğünün farkına varıp kendisini uyarmaya çalışsa da o, vaatlere aldanıp yavaş yavaş başkalarının hayallerinin parçası olmaya başlamıştır.

1980'ler se7en gazinosu

arabeskçi cemo 
bu kez 1980’lere gelinmiştir. meyhaneye, se7en gazinolar zinciri'nin sahibi yılmaz sevmez gelir. eğlenmeye geldiği meyhanede cemal'in sesinin güzelliğini keşfeder. yılmaz, kaba saba, altın zincirli, maço tavırlı, tesbihli, bozuk aksanlı cıvık biridir. cemal’in sesini çok beğendiğini söyleyerek kartını verir. meyhaneyi kötüler, ona lâyık bir yer olmadığını söyler. kendisine seçilmiş kişi olduğunu, oralarda harcanmaması gerektiğini, ancak üzerinde ufak tefek değişiklikler yaparak onu star yapabileceğini söyleyip, yurt dışında en büyük konser salonlarında sahneye çıkartacağı vaadinde bulunur.

cemalettin, artık se7en gazinosu'''nda sahne almaya başlamıştır.

gazinonun patronu yılmaz bey cemalettin'e yeni imaj tüyoları verir. söylediği şarkıları beğenmez. arabeskin toplum üzerindeki güçlü etkisini anlatıp, arabesk okumasını ister. söyleyiş, duruş şeklini, telaffuzunu, konuşma şeklini değiştirir. adını da beğenmez, sadece cemo olsun der. ona acıklı bir hayat hikâyesi uydurur. söylemekte olduğu şarkısını da sözleriyle, yorumuyla, sahne duruşuyla, arabesk versiyona dönüştürerek okutur. bu sırada cemalettin'in yavuklusu olduğunu açıkladığı çiçekçi kız, cemalettin'in sesinin güzelliğinin yeterli olduğunu, hayallerini unutmaması gerektiğini söyleyerek bu değişimlere itiraz etse de engel olamaz.

aynı gazinoda, gazino patronu yılmaz'ın fena halde çekindiği kıskanç ve cadaloz karısı mukadder de assolist olarak sahne almaktadır. ortalıkta dişi sinek uçurtmayan biridir. öyle ki, yılmaz, korkusundan kadın müzisyene erkek peruğu bile taktırır. mukadder, kendisine rakip olarak gördüğü cemalettin'i gazinoya almasına fena halde sinirlenir, esip gürler, akıl verir, onunla çekişir.

 2000'ler, has hoşaf stüdyoları 

 pop star ceml 
2000'li yıllara gelindiğinde artık yeni bir döneme girilmiştir. cemalettin'in karşısına kıvrak konuşmasıyla prodüktör mengüç üçtunçtashashoşaf çıkar. cemalettin artık gerçek adını bile unutmuştur. genç prodüktör de diğer patronları gibi, esasen bulunmaz bir yetenek olduğunu, bu kadar az izleyiciyle harcanmaması gerektiğini, fakat bu maço tavırların artık demode olduğunu söyler ve ondan tavırları değişmiş, ukala bir popçu yaratır.

adı bu kez ceml olmuştur. cemalettin'in, bu yolculuğun başındaki naif karakterinden de, musiki aşkından da eser kalmamış, kaprisli, tembel, ukala bir pop stara dönüşmüştür. klip stüdyolarında sonunda kendisini karavanından çıkartmaya ikna edip, unfollow isimli şarkısına klip çekerler. 
çekim sırasında cemalettin'le prodüktör ve asistan kız arasında tartışma başlar. prodüktör, onu kendisinin yarattığını söyleyerek kovmakla tehdit eder. ceml de kendisi olmasa onun bir hiç olacağını, asıl kendisinin bırakıp gideceğini söyler. sahip olduğu her şeyin dandik ama pahalı olduğunu, elindekilerle de başka bir şey çıkmadığını söyleyerek bağırır ve "siz benim kim olduğumu biliyor musunuz?" diye sinir krizleriyle isyan eder. bu noktada cemalettin, hayallerinin peşine düştüğü günden o güne kadar büründüğü her karakterin sesiyle kim olduğunu sorgulamaya başlar. dış sesten "kimsin sen?" diyen, bu yolun en başındayken hayalleri henüz elinden alınmamış olan cemalettin'in artık kendisi de tanıyamadığı sesi geçmişten duyulur. kendisiyle yüzleşmeye başlar. dış ses ona kim olduğunu sorar, ne diyeceğini bilemeyip bocalasa da sonunda hatırlar, kendisini tanıtır. geçmişine dönmek istediğini söyler, dış sesteki kendisi dönemeyeceğini, tüm bunların kendisi için bir tecrübe olduğunu, huzur olmasa da umut olduğunu ve kaldığı yerden düşlerini gerçekleştirme yolunda devam etmesini söyler. cemalettine bu yolun başında aşık olduğu çiçekçi kızı da hatırlatır, kavuşurlar ve ona evlenme teklif eder. gökten üç elma düşer.

 sahnelenişi 

kabare türünde sahnelenen düşperest’te oyuncular ve onlara eşlik eden düş bandosu vardır. oyunun başında oyuncular, müzikal formda oynayacakları karakterler ve oyunun konusundan kısaca bahseder. oyun sonunda da aynı formatta oyunun kapanışını yapar, düş bandosu programını anons eder ve ekibi tanıtır.

oyun süresince, cemal toktaş ve nergis öztürk üç ayrı karakteri oynamaktadır. oyunun başından sonuna dek, değişen dönemlerde dış ses anlatıcı olarak bilgi verir. oyun, restoran konseptindeki kabare katında seyircilerle interaktif bir şekilde sahnelenir. seyirciler oyunu izlerken kendilerine rezerve edilmiş masalarda yiyip içerek oyunu izleyebilir. zaman zaman oyun karakterleri de oyunun akışı dahilinde seyircilerin yanına oturur, kadeh tokuşturur, diyaloğa girer, sorular sorar, birlikte dans eder, sahnede küçük roller için fırsat verir ve seyirciyi oyunun bir parçası haline dönüştürür.

oyundaki dönemlerde arabesk ve pop kültürünü temsil eden patron karakterler bir taraftan düzenin çarkını döndürmeye çalışsalar da, seyirciye seslendikleri tiradlarında bu işleyişlerin perde arkasının itirafını yaparak sosyal mesajlarını verirler.

sunulan yetenek avcısı patron karakterlerinin tümü eğitimsiz, ukala ve kültürsüz kişiler olup, her şeyi sadece para ile çözeceklerine inanırlar.

oyunda kullanılan şarkılar oyun için özel olarak başrol oyuncusu şevki çepa tarafından bestelenmiş ve seslendirilmiştir. oyunun bazı besteleri modern tarzdaki müzikal şarkıları iken, bazıları ise "1970-2000" dönemlerinin ruhuyla bestelenmiştir. şarkılar, dans koreografileri ile oyun sırasında şova dönüşürken, oyuncu kostümleri de hilal polat tarafından oyun için özel olarak hazırlanmıştır.

oyun sona erdiğinde düş bandosu, şevki çepa'''nın seslendirdiği şarkılarla, taşra kabare'de konser programına devam eder. cemal toktaş'ın da katılımıyla oyundaki karakterlerin şarkıları tekrar seslendirilir.

şarkılar 

 cemalettin – kalamam ben
 cemalettin & çiçekçi kız– mümkün mü
 yılmaz sevmez - kral
 cemalettin - kan kırmızı 
 mukadder &cemal- canın yanar
 cemo - kan kırmızı 
 ceml – unfollow
 cemalettin - bir adam
 düş bandosu - hayallerim olmadan

kadrosu

oyuncular 
 nergis öztürk
 şevki çepa
 cemal toktaş
 yiğit aytuğar

karakterler

teknik ekip 
 yönetmen: oğuz utku güneş
 öykü: nergis öztürk, cemal toktaş
 yazan: ayça işıldar
 beste ve güfteler: şevki çepa
 düş bandosu: ayşe evrim uluözyurt, vehbi can uyaroğlu, bahadır şentürk, i̇lker uçarer
 yardımcı yönetmen: cemal toktaş
 reji asistanı: yiğit aytuğar
 müzikal direktör: şevki çepa
 işık tasarımı: utku kara
 kostüm ve sahne tasarımı: hilal polat
 ses mühendisi: koray halat, batuhan oğuz, hakan atmaca
 makyaj: ayşe nur uyaroğlu
 sahne amiri: yiğit aytuğar

aday gösterildiği ve kazandığı ödüller 
18. direklerarası seyirci ödülleri, (kazandı)

kaynakça

dış bağlantılar 
 taşra kabare, düşperest

2017 tiyatro oyunları
türk tiyatro oyunları
taşra kabare oyunları