Sinir kanatlılar

sinir kanatlılar (neuroptera), karıncaslanlarını, mantispidleri ve akrabalarını içeren bir böcek takımıdır. bu grup yaklaşık 6.000 türden oluşmaktadır. sinir kanatlılar, sialidae, corydalidae gibi familyaları da içerir. neuropterida kladı içerisinde (planipennia olarak bilinir) megaloptera ve raphidioptera gruplarıyla kardeş taksondur.

yetişkin sinir kanatlılar, neredeyse aynı boyutta, birçoğu damarlı dört membranöz kanada sahiptir. çiğnemek için ağız kısımları vardır ve tam başkalaşım geçirirler.

sinir kanatlılar ilk olarak permiyen döneminde ortaya çıktı ve mezozoik dönemde çeşitlenmeye devam etti. bu süre içerisinde özellikle nesli tükenmiş bir familyası olan "jura döneminin kelebekleri" olarak da adlandırılan kalligrammatidae familyası içerisinde alışılmamış büyüklükte dev kanatlı türler ortaya çıktı.

anatomi ve biyoloji 
sinir kanatlılar, nispeten az özelliklere özelliklere sahip yumuşak gövdeli böceklerdir. geniş yanal bileşik gözleri vardır. basit gözler de olabilir. ağız parçaları çiğnemeye uygun güçlü çene kemiğine sahiptir ve diğer endopterygote böcek gruplarının çoğunda bulunan çeşitli adaptasyonlardan yoksundur.

genellikle boyut ve şekilleri aynıdört kanadı ve genel bir damar modeli vardır. bazı sinir kanatlıların özel duyu organları veya uçuş sırasında kanatlarını birbirine bağlayacak kılları vardır.

larvalar, delme ve emme işleri için farklılaşmış uzun alt çenelere sahip özel yırtıcılardır. larva vücut formu, farklı aileler arasında, avlarının doğasına bağlı olarak değişir. bununla birlikte, genel olarak, pençeyle biten üç çift torasik bacakları vardır. karnın genellikle son iki segmenti yapışkan disklere sahiptir.

yaşam döngüsü ve ekoloji 

çoğu ailenin larvaları yırtıcıdır. birçok chrysopid, hemerobid ve coniopterygid, yaprak bitlerini ve diğer haşereleri yerler. bazıları biyolojik kontrol için kullanılır. 

çeşitli familyalardaki larvalar kendilerini kamuflaj olarak çevresel artıklarla (bazen ölü av böcekleri de dahil olmak üzere) kaplarlar. özellikle karıncaaslanlarını avlamak için daha da saldırgan olarak kendilerini toprağın derinliklerinde tamamen gizleyebilirler. bazı ithonidae larvaları kök besleyicilerdir, sisyridae larvaları suculdur ve tatlı su süngerleri ile beslenir. birkaç mantispid, örümcek yumurta keselerinin parazitleridir.

diğer holometabolik gruplarda olduğu gibi, pupa aşaması ipek ve toprak veya diğer döküntülerden oluşan bir tür koza içine alınır. pupa, kozasını çeneleriyle keserek çıkar hatta yetişkin biçimine ulaşmadan kısa bir süre önce hareket etmeye başlayabilirler.

birçok grubun yetişkinleri de yırtıcı olsa da bazıları hiç beslenmez veya sadece nektar tüketir.

kın kanatlılar (coleoptera), yaban arıları ve bazı göksinekler sinir kanatlı larvalarının parazitleri olabilirler.

evrim ve sistematik

fosil tarihi 
sinir kanatlılar ilk olarak permiyen'in yenisey havzasında ve avustralya'da benzer bir faunada permithonidae fosilleri olarak bulunmuşlardır ve permiyen döneminin sonuna yakın ortaya çıkmışlardır.

osmylidler jura veya erken kretase kökenlidir ve sinir kanatlılar grubunun en eski üyesi olabilir. soyu tükenmiş osmylid protosmylus, orta eosen dönemine ait baltık kehribarında fosilleşmiştir. kalligrammatidae familyası jura döneminden alt kretase dönemlerine kadar yaşamıştır.

ithonidae, jura'dan günümüze kadar, soyu tükenmiş olan türler dahil, geniş dünya coğrafyasına dağılmışlardır.

filogeni 
2018 yılında mitokondriyal rrna ve mitogenomik veriler kullanılarak yapılan moleküler analiz, neuroptera'yı rapropioptera'nın kardeş grubu olarak neuropterida'nın içine yerleştirir ve megaloptera'yı (neuroptera'nın geri kalanının kardeş grubu) içerir. fosil kayıtları, grubun filogenisinin anlaşılmasına katkıda bulunmuştur. myrmeleontiformia içindeki ilişkiler hala devam etmektedir.

taksonomi 
temel biçimler

 mantispidiptera türü grimaldi, 2000 (geç kretase; new jersey; eski ismi mantispidae)
 mesohemerobius türü ping, 1928 (geç jura/erken kretase; çin)
 permithonidae ailesi (muhtemelen parafilektik)
 prohemerobiidae ailesi (muhtemelen parafilektik)
 nevrorthidae ailesi
 grammosmylidae ailesi
 osmylitidae ailesi (muhtemelen parafilektik)

üst aile  osmyloidea

 aile osmylidae : ozmiller

alt tür: hemerobiiformia

 üst aile ithonioidea 
 aile ithonidae : güve lakları (rapismatidae ve polystoechotidae dahil) 
 üst aile chrysopoidea 
 aile ascalochrysidae 
 aile mesochrysopidae 
 chrysopidae familyası: yeşil laklar, kokuşmuş böcekler (eskiden hemerobioidea olarak bilinirdi) 
 üst aile hemerobioidea 
 aile hemerobiidae : kahverengi laklar 
 üst aile coniopterygoidea 
 aile coniopterygidae  
 sisyridae ailesi: spongillaflies (eskiden osmyloidea'da olarak bilinirdi, geçici olarak bu sınıflamanın içindedir) 
 üst aile mantispoidea 
 dilaridae ailesi: hoş sinir kanatlılar (eskiden hemerobioidea olarak bilinirdi) 
 aile mantispidae : mantidflies 
 mesithonidae familyası (muhtemelen parafilektik) 
 aile rhachiberothidae : dikenli laklar 
 aile berothidae : boncuklu laklar

alt grup myrmeleontiformia

 üst aile nemopteroidea 
 aile kalligrammatidae 
 aile psychopsidae: (eski adıyla hemerobioidea) 
 aile nemopteridae: (eski adıyla myrmeleontoidea  
 üst aile myrmeleontoidea 
 aile osmylopsychopidae 
 aile nymphitidae 
 aile solenoptilidae (muhtemelen parafilektik) 
 aile brogniartiellidae 
 aile nymphidae: (myiodactylidae dahil) 
 aile babinskaiidae 
 aile myrmeleontidae ailesi (palaeoleontidae dahil) 
 aile ascalaphidae:

i̇nsan kültüründe 
neuroptera'nın böcek zararlılarının biyolojik kontrolünde kullanımı araştırılmıştır, bu da mahsul alanlarında nüfus oluşturmanın ve sürdürmenin zor olduğunu göstermektedir.

neuroptera'nın beş türü, dünya çapında insanlar tarafından yenen 1681 böcek türü arasındadır.

yeni gine yaylası halkı, sinir kanatlıların düşük protein içeriklerine rağmen onları tüketmenin kas yapısını ve dayanıklılığını koruyabildiğini iddia etmektedir.

kaynakça

dış bağlantılar 

 neuroptera resimli veritabanı (böcekler)  
 neuroptera ile ilgili bilimsel literatür veritabanı  
 florida  üniversitesi / gıda ve tarım bilimleri enstitüsü özellikli yaratıklar 
 http://apps.webofknowledge.com/full_record.do?product=ua&search_mode=generalsearch&qid=1&sid=2b1m2sz35fqpya2nv7c&page=1&doc=4 

böcek takımları
sinir kanatlılar
neuropterida