Afganistan Emirliği (1929)

afganistan emirliği, ocak 1929'dan ekim 1929'a kadar varlığını sürdüren ve sakkavistler tarafından yönetilen tanınmayan bir devletti. habibullāh kalakāni 18 ocak 1929'da devletin ilk ve tek emiri oldu. 13 ekim 1929'da kalakani'nin düşmesinden sonra emirlik sona erdi.

tarih

i̇dari bölümler

hükûmet 
i̇ktidara geldikten sonra, sakkavistler zorunlu askerliği ve vergileri kaldırdılar ve okulları kapattılar.

makam sahipleri 
kabil'i devraldıktan sonra kalakani, aralarında şunlar da bulunan bir dizi kişiyi göreve atadı:

 eski süvari komutanı şeyr can, mahkeme bakanı oldu.
 ata el-hak dışişleri bakanı oldu.
 safi kabilesinden muhammed şah tarabi'nin oğlu abdulgaffur han, içişleri bakanı oldu.
 malik muhsin, merkez vilayeti genel valisi oldu.
 seyyid hüseyin savunma bakanı oldu.
 purdil han, ordunun mareşali oldu.
 abdulvakil han, purdil han'ın yanında ordunun mareşali oldu.
 hamid allah "fahri serdar" oldu.
 seyyid muhammed arg komutanı oldu.
 mirza muştaba han maliye bakanı oldu.
 muhammed mahfuz savaş bakanı oldu.
 kaçarlu kabilesinden kaka muhsin hazaristan valisi (bihsud merkezli) oldu.
 muhammed kerim han gazne valisi oldu.
 havacah mir alam, mezar-ı şerif valisi oldu.
 gulam muhammed hantagab valisi oldu.
 cighil han çarikar valisi oldu.
 nadir ali, caguri ve malistan valisi oldu.

seyahat özgürlüğü 
9 mayıs'ta kalakani, kabil vatandaşlarının şehirden izinsiz olarak ayrılmalarını, hatta hükûmet kontrolündeki bandar-i arghandah, çarasya, bini hisar, butkhak, kutal-i pay manar, kutal-i hayr hanah, maydan, calriz, lovgar, kurd kabil, tangi garu veya dih sabız'a bile gitmelerini yasaklayan bir kararname çıkardı.

ekonomi 
kalakani bir süre için ordusuna vergi ödemeden kraliyet hazinesine güvendi. ancak, hazine tükenince vergiler geri geldi. vergiler, ordusunun masraflarını karşılamak için halkın malına el konarak toplanırdı. gelir, zengin tacik tüccarlarının hazineye katkıda bulunmasına zorlayarak da toplandı.

askeri 
sakkavistler, yönetim dönemlerinde askeriyeyi korudu. 14 nisan 1929'da fayiz muhammed, sakkavistlerin sayısının 20.000 olduğunu tahmin etti.

kültür 
sakkavist hükûmeti, 19 ağustos 1929'dan başlayarak afgan bağımsızlık günü'nü (her zamanki sekiz yerine) beş gün boyunca kutladı. kalakani, kutlamalara 60.000 afgan rupisi harcadı ve bu fırsatı afgan halkını kazanmak için kullanabileceğini umuyordu. kalakani 19 ağustos'ta bir konuşma yaptı. konuşmanın içeriği bilinmiyor ancak fayiz muhammed, kalakani'nin "orada durup, işlerin gerçekte nasıl olduğu hakkında yalan üstüne yalan söylediğini" belirtti.

uluslararası ilişkiler 
kabil'in kontrolünü ele geçirmesine rağmen, afganistan'ın sakkavist hükûmeti herhangi bir diplomatik tanınma elde edemedi. bununla birlikte, sakkavistler basmacı hareketi'yle ittifak kurdular ve kuzey afganistan'da faaliyet göstermelerine izin verdiler. afganistan'ın basmacı sınır baskınlarını kısıtlamasını zorunlu kılan urtatagai ihtilafının sona ermesinin ardından afganistan'ın sovyetler birliği ile imzaladığı "tarafsızlık ve saldırmazlık paktı"nı iptal ettiler.

kaynakça 

1929'da varlığı sona eren bölgeler ve ülkeler
1929'da kurulan bölgeler ve ülkeler
eski emirlikler
orta asya tarihindeki eski devletler
güney asya tarihindeki devletler
afganistan i̇ç savaşı (1928-1929)