Tequila, Jalisco

santiago de tequila (i̇spanyolca: [tekila] (nahuatl dilinde "haraç yeri"), jalisco eyaletinde bulunan guadalajara şehrine yaklaşık 60 km mesafedeki bir meksika kasabası ve belediyesidir. tequila, bu bölgeye özgü mavi agav bitkisinden yapılan “ tekila ” adını taşıyan içeceğin ana vatanı olarak bilinmektedir. bitkinin kalbi şeker içerir ve burada yerli halklar tarafından fermente bir içecek yapmak için kullanılmıştır. i̇spanyollar geldikten sonra bu fermente içeceği alıp damıtarak bugün bildiğimiz tekilayı üretmişlerdir. i̇çkinin dünya çapındaki popülaritesi ve arkasındaki çok eski olakan tarihi günümüzde şehri ve onu çevreleyen bölgeyi bir dünya mirası alanı haline getirmiştir. 2003 yılında meksika federal hükûmeti tarafından " pueblo mágico " (büyülü şehir) olarak adlandırılmıştır. tekila aynı zamanda angélica rivera ve eduardo yáñez'in başrollerini paylaştığı başarılı televisa telenovela destilando amor'un çekimlerinin yapıldığı yer olmasıyla da ünlüdür.

belediye arması, belediye meclisi tarafından 31 aralık 1983 tarihinde resmen kabul edilmiştir. "neşeli ve asil ruh" anlamına gelen latince alma laeta nobilis ifadesini içeren armada tequila kasabasındaki ana kilisenin kulesi, içki fabrikalarının bacaları, agav bitkisi ve tekila dağı'nı içeren semboller bulunmaktadır.

tarihçe 
bu bölgede yaşayan ilk halkların muhtemelen orta biçimlendirme dönemi'nde kuyu mezar kültüründen gelen insanlar olduğu düşünülmektedir. geç biçimlendirici ve klasik dönemle birlikte bölgeye teuchitlan geleneği girmiştir. batıda huitzilapa ve doğuda amatitan gibi yakınlarda birkaç guachimonton kompleksi inşa edilmiştir. epiklasike göre, birçok orta meksika özelliğini beraberinde getiren yoğun bir kuraklık döneminde bajio bölgesinden halkların istilasına tanık olmuştur. postklasik'e göre de bölge caxcan, cora ve huichol gibi çeşitli etnik kimliklerin yaşadığı bir alandı. büyük i̇spanyol öncesinde yerleşim tequila kasabasının bugün olduğu yerde değil, teochtinchán adlı bir yerde bulunmaktaydı. aztek i̇mparatorluğu'nun i̇spanyol fethi'nden sonra i̇spanyollar batıya taşınmış ve bu bölge sömürge döneminde nueva galicia olarak bilinen bölgenin bir parçası olmuştur. i̇spanyol egemenliğine karşı ilk direniş kısa sürmüştür. yerel halk büyük kasabalarını saldırılara karşı güçlendirmiş fakat sonunda barışçıl bir şekilde teslim olmaya karar vermiştir.

santiago de tequila köyü, 1530'da yerel halkın çoğunu chiquihuitillo dağı'ndan (şimdi tekila volkanı olarak bilinir) buraya taşıyan fransisken rahipleri tarafından kurulmuştur. yerel halk 1541'de nueva galiçya'nın çeşitli bölgelerindeki yerli halk i̇spanyol yönetimine karşı ayaklanmıştır ve daha sonrasında tlaltenango, xochipila, nochictlán ve teocaltech kasabalarındaki tecoxines ve caxcanes, tequila'dakiler de daha sonra bu ayaklanmalara katılmışlardır. bu isyancılar tekila dağı'nda direnişlerini sürdürrmeye devam ederkentequila yakınlarındaki manastırdan rahip juan calero durumu yatıştırmaya çalışsa da bir ok ve taş yağmuru tarafından öldürüldü.  etzatlan manastırından rahip antonio de cuellar da anlaşma sağlamaya ve ortalığı yatıştırmaya karışırken çalışırken ölen bir başka keşişdir. ekim 1541'de nueva galiçya'daki durum o kadar ciddiydi ki vali antonio de mendoza mexico city'den bölgeye iştirak etmiştir. asi şefi diego zacatecas, vali ile görüşmeye gittiğinde i̇spanyollar tarafından esir alınarak serbest bırakılması karşılığında isyanın sona ermesi ve şefin hıristiyanlığı kabul etmesi şart koşulmuştır.

1600 yılında, pedro sánchez de tagle yerel bir bitki olan agave bitkisi ile yapılan yerel fermente bir içeceğe dayalı büyük çpta damıtma işlem merkezi kurmaya karar vermiş ve bölgeye özgü bu bitkinin toplu ölçekte yetiştirilmesi fikrini de gündeme getirmiştir.

19. yüzyılın başında tekila bölgesinde "altın maske" olarak adlandırılan kişi tarafından başlatılan ve yönetilen bir başka ayaklanma daha meydana geldi. bu isyan nueva galiçya valisi josé fernando de abascal y sousa tarafından bastırılmış ve valinin peru valiliğine terfi etmesini sağlamıştır.

bundan kısa bir süre sonra meksika bağımsızlık savaşı başlamış, rafael pérez, josé maría mercado'nun emriyle şehri kralın askerlerinden almak için 200 adamla tekila'ya gelmiştir. bağımsızlıktan sonra, tekila kasabası, yeni jalisco eyaletinin bölümlerinden birinin yönetim merkezi haline getirilmiştir. bu bölümler daha sonra belediyelere dönüştürülerek, tekila kasabası aynı adı taşıyan belediyenin merkezi haline getirilmiştir. 1874 yılında, tekila kasabası resmi olarak şehir ilan edilmiştir.

şehir 

tekila kasabası 26.809 kişilik nüfusa sahiptir ve belediye sakinlerinin yaklaşık %73'ü bu kasabad yaşamaktadır. 18. yüzyılda martín casillas tarafından inşa edilen purísima concepción our lady of the bölgenin ana kilisesidir. kilise taş cepheden oluşmaktadır. çan kulesi ve ana kapısını çevreleyen ters çevrilmiş kesik piramit (estipite) pilastrları mevcuttur. kapı taclı ve iki katlıdır. birinci kat, silmeli ve mühürlü kapı kemerini içerir ve iki dor sütunu tarafından desteklenir. üst kısım, her iki yanında dor sütunlu silmeli, kıvrımlı ve bitkisel motifli bir pencereye sahiptir. tepedeki taçta dorik sütunlarla çevrili bir niş içinde başmelek mikail'in bir heykeli vardır. yan kapının, toskana sütunları ve korniş ile kemerli bir girişi ve orta noktada kabartma bir haç bulunur. i̇çeride bir nef ve neoklasik bir ana sunak vardır. ayrıca içeride, 1865 tarihli our lady of the conception heykeli bulunmaktadır.

dikkate değer yapılar arasında 1830'larda inşa edilmiş olan quinta sauza ve 1873'te inşa edilen la perserverancia içki imalathanesi sayılabilir. quinta sauza'nın ayrıntılı taş fıskiyelere sahip geniş bir dış bahçesi vardır. atriyumda, i̇sa'nın tutkusundan sahnelerin olduğu oymalar bulunur. evin cephesi, içinde birkaç giriş bulunan bitki kabartmalarına sahiptir. i̇çeride, ortasında süslü şadırvanlı bir avlu, arkada ise bitki ve yılan motifleriyle süslü şapelin girişi yer almaktadır. la perseverancisa'da 1969'da gabriel flores tarafından boyanmış tekila yapımını ve içilmesi devasa bir eserle betimlenmiştir. rehber ile içki fabrikası gezilebilmektedir. bu içki fabrikasında tablolar, fotoğraflar, heykeller ve la perservancia içki fabrikasının makinelerini içeren bir müze ve bölgesel el sanatlarını barındıran bir oda mevcuttur.

tequila kasabasında, 20. yüzyılın başında cipriano rosales tarafından satın alınan ve kültürel ve/veya eğitim faaliyetleri için ayrılan arazi üzerinde ulusal tekila müzesi (munat) bulunmaktadır. ayrıca şehirde 1933'te kurulan eduardo gonzález i̇lköğretim okulu 1979'da meslek lisesi olarak eğitime 1980'lerde kullanılam hale gelip kapatılana kadar devam etmiştir. kapsamlı bir tadilattan sonra, casa de cultura tequilense (tekila kültür merkezi) olarak yeniden açılmış ve 2000 yılında da ulusal tekila müzesi'ne dönüştürülmüştür. bu müze dünyadaki ilk tekila müzesidir.

tequila kasabasının 10 km dışında, agua caliente adlı bir bölgede balneario la toma'ya giden yol üzerindeki sanctuary veya bilinen adıyla aziz toribio'nun cristero savaşı sırasında yakalanarak vurulduğu yerde saint toribio romo gonzález tapınağı vardır. toribio romo yakın zamanda ii. john paul tarafından aziz ilan edilmiştir.
her yıl kasım ayının sonundan aralık ayının ortasına kadar ulusal tekila festivali düzenlenmektedir. bu festival sırasında bölgedeki ana damıtıcıların tümü tekila örnekleriyle birlikte festivalde yer alır ve bir tekila kraliçesi seçilerek taçlandırılır . ayrıca charreada etkinlikleri ve şamandıralar, horoz dövüşleri, mariachiler, havai fişekler ve gezintiler içeren bir geçit töreni vardır. bu festival, tekila'nın koruyucu azizi our lady of the purisima concepción'un bayramına denk gelmektedir.

tekila'dan olmayanları şaşırtan bir gelenek, kasabanın her gece kilise rahibi tarafından kutsanmasıdır. her gece saat 21.00'de rahip, bir zili üç kez çalar ve kutsal haçların kutsalını ayinlerle 4 ana noktaya yönlendirerek kutsama yapar. bu kutsama sırasında kasabadaki herkes televizyon veya radyo gibi şeyleri kapatmak da dahil olmak üzere yaptıkları her şeyi durdurarak kutsamaya katılır.

şehir ve tekila i̇çkisi 

tekila adı verilen içecek, tamamen veya çoğunlukla mavi agav bitkisinden yapılan bir çeşit mezcaldır. bu bitkinin tekila bölgesine özgü olması sebebiyle mezcalın bu çeşidi kasabanın adını almıştır. agave bitkisinin kullanımı, i̇spanyol öncesi döneme kadar uzanmaktadır. bitkinin "piña" (yanan ananas) veya kalbi, yerli halklar tarafından tatlı olarak pişirilerek  fermente bir alkollü içeceğin temeli olarak kullanılmıştır. bu içeceğe yerli halk tarafından meskal deniyordu ve bugünkü pulque denilen şeye çok benzemektedir. i̇spanyollar geldiğinde, yerliler bitkiyi yetiştirmeye başlamışlardı. i̇spanyollar önce tesisi i̇spanya'ya geri götürmeyi düşündüler fakat daha sonra vazgeçerek meksika'da ürünü geliştirmeye karar verdiler.

1600 yılında i̇lk büyük ölçekli damıtma tesisi kuruldu ve sömürge dönemi boyunca içkiye olan talep bu bölgedeki en eski ve hala faaliyet gösteren işletmelerin kurulmasını sağladı. 1795'te kurulan "la rojeña", 1823'te kurulan "el tigre" (şimdiki la constancia), 1840'ta kurulan destiladora de occidente (şimdi "tekila d'reyes"), 1873'te kurulan la perseverancia (şimdi tequila sauza), 1876'da kurulan el llano (şimdi tequila azteca), 1879'da kurulan la mexicana (şimdi tequila orendain)  hala faaliyet göstermektedir.

1873'te, jalisco bölgesinden gelen  ve oaxaca'da üretilen "mezcal şarabı" (eski bir isimdir ve tekila'dan bahsedilirken kullanılır), onu meksika'nın güneyinde üretilen mezcal'dan ayrıştırılması için resmi olarak "tekila" ismi verilmiştir.

"tekila" adı, 1974'ten beri meksika hükûmeti tarafından korunma altındadır ve meksika'nın belirli bölgelerinde yetiştirilen agavdan damıtılmış ürünlerde kullanılmaktadır. bu yetiştirme alanları ise jalisco, michoacán, nayarit ve guanajuato eyaletlerinde ve tamaulipas eyaletinin bazı bölümlerindedir. agav yetiştirme ihtiyacı arttıkça tamaulipas'da bu listeye eklendi ve bu topraklar ve üzerlerinde yetişen agav, meksika hükûmeti tarafından kalite sertifikası kazanmıştır. üretim ayrıca tequila sauza, tequila orendaín ve jorge salles cuervo gibi on beş üretim tesisiyle sınırlıdır.

buradaki eski  içki fabrikaları günde 500 ile 1000 litre arasında üretim yapmaktadır 1980'lerden bu yana hızla artan uluslararası ürün talebini karşılamaya yetmemektedir. kasaba ve çevresi, tarlaları, içki fabrikalarını, museo nacional de tequila'yı (ulusal tekila müzesi ), barraca de tequila'yı görmek ve guadalajara'dan kalkan bir tren olan tequila express'e binmek için her yıl binlerce ziyaretçiyi çekmektedir. 68 kişi kapasiteli 4 vagonlu trenin biletleri genellikle 4 ay önceden tükenmektedir.

dünya mirası alanı 

tequila kasabasının ve onu çevreleyen geniş agav tarlalarının dünya mirası alanı ilan edilmesini sağlayan unsur tekila üretiminin arkasındaki tarih ve kültürdür. bu alan tequila yanardağı'nın etekleri ve mavi agav tarlalarıyla kaplı rio grande de santiago vadisi arasında 35.019 hektarlık bir alanı kapsamaktadır. 2000 yılı aşkın bir süredir, bu bitki fermente içecekler ve kumaş yapmak için kullanılmış ve 16. yüzyıldan beri tekila adıyla damıtılmış likör yapmak için kullanılmaktadır. hem içki hem de içki yapımı ile ilişkili kültür bir meksika kimliği olmuştur. bu alanlar içinde, büyük tekila üretim tesislerine sahip tequila, arenal, amatitan ve teuchitlán kasabaları yer almaktadır. bu alan, tarlaların, içki fabrikalarının ve diğer fabrikaların (aktif ve aktif olmayan) yanı sıra "tabernalar" ismi verilen sömürge dönemindeki yasadışı tekila tesislerini, kasabalar ve teuchitlán arkeolojik alanının bir envanterini içermektedir. tekila yapım tesislerinin çoğu, 18. yüzyıla kadar uzanan büyük çiftliklerde yer almaktadır. çoğu içki fabrikasının yapımında tuğla ve kerpiç kullanılmasının haricinde koyu sarı kireç yıkamalı alçı duvarlar, taş kemerler, payetler ve pencere çerçeveleri bulunur. ayrıca çoğu neoklasik veya barok süslemelerle dekore edilmiştir. tekila üretimi, i̇spanyol öncesi agav ile alkol yapma geleneğinin avrupa damıtma teknikleriyle kaynaşmasını temsil eder. teuchitlán arkeolojik alanı da ayrıca burada bir tarım toplumu oluşturan ilk kültürlerden biridir.

tekila turizmi 
tekila rotası 2006 yılında turistik bir destinasyon olarak oluşturulmuştur  ve tekila ekspresi, tekila turizmini önemli tekila tesisleri içeren komşu el arenal, amatitán, magdalena ve teuchitlan belediyelerindeki kültürel ve arkeolojik çekiciliklerini tanıtmak amacıyla oluşturulmuştur. her ikisi de yakın zamanda bir dünya mirası alanı olarak adlandırılan geniş mavi agav tarlalarından geçmektedir. tekila rotası, burada üretilen likörün üretimini ve gerçekliğini düzenleyen consejo regulador del tequila tarafından oluşturulmuş ve denetleme mekanizması olarak görev yapmaktadır. güzergah üzerindeki başka ilgi çekici yerler arasında arkeolojik alanlar, eski konaklar ve opal ve obsidyen madenleri bulunmaktadır. arkeolojik alanlar teuchitlan ve magdalena'da bulunan guachimontones olarak bilinen bir kültüre aittir. bazı eski çiftliklerde/damıtma tesislerinde ziyaretçiler, agav bitkisinin dikenlerini kesmek gibi tekila yapımının bazı yönlerini deneyerek tecrübe edebilme imkanına sahiptirler. bu üretim çiftliklerinin çoğunda tadım odaları ve restoranlar da ayrıca yer almakta ve güzergah boyunca tekila volkanı bulunmaktadır.

tekila ekspresi, 1997'den beri faaliyette olan turistler için hizmet vermeyesi için hayata geçirilmiş bir tren hattı projesidir. cumartesi ve pazar günleri bu tren, canlı mariachi müziği ve hacienda san josé del refugio'ya iki dilli rehberler eşliğinde tekila ülkesinden yolcu almaktadır. bu tren hattı haricinde yine minibüslerle yapılan rehber içeren bir tur olan tequila adventure, insanları minibüslerde la cofradía ve mundo cuervo damıtım merkezlerine götürmektedir.

her sene 30 kasım ve 12 aralık tarihleri arasında meksika ulusal tekila fuarı düzenlenmektedir. geçit törenleri, charreadalar (meksika rodeoları), horoz dövüşleri, mariachili serenatlar ve havai fişek gösterilerinden oluşan geniş bir etkinlik yelpazesine sahiptir.

coğrafya 
tequila, eyalet merkezinin hemen batısında yer alan jalisco'nun 124 belediyesinden biridir. toprakları, deniz seviyesinden 700 ila 2.900 metre arasında değişen yüksekliklerde bulunur ve 1689.11 km2 yüz ölçümüne sahiptir. tequila'nın doğu tarafında guadalajara'nın ana metropol bölgesi (zapopan ) ve kuzey tarafında ise zacatecas eyaleti ile sınır komşusudur. tekila dağı'nı çevreleyen tüm komşu belediyeler, amatitlán, magdalena, san juanito de escobedo, san martín de bolaños, san cristóbal de la barranca, hostotipaquillo ve tequila volkanı'nın güneyinde: teuchtilán ve ahualulco de mercado vardır . bölgenin orijinal arazi alt bölümü, agave büyüyen üretim çiftlikleri tarafından belirlenmiştir.

bağımsızlıktan sonra, ilk olarak 26 bölüme ayrılan jalisco eyaletinde tekila bu bölümlerden birisi olmuştur ve modern belediyeler kurulduktan sonra da yerini korumuş, belediye olarak kalmıştır.
bu belediye, belediye koltuğunun yanı sıra el salvador, san martín de las cañas, santa teresa ve potrero de la rivera olmak üzere en kalabalık (tekila kasabası dışında) olan 207 kasabayı içermektedir. belediyenin toplam nüfusu 38.534'tür ve bunların %73'ü tekila belediyesinde ikamet etmektedirler.

belediye, bazı vadiler dışında çok az düz alana sahip engebeli arazide yer almaktadır. santiago y chico nehri 700 metrede belediyenin alçak noktalarını oluştururken, yüksek dorukları güneyde yakasında yer almaktadır. tekila volkanı veya tekila dağ 2900 metre rakımıyla bölgenn en yüksek noktasıdır. ayrıca tekila dağı aktif bir yanardağdır ve 220.000 yıldan fazla bir süredir patlamamıştır. tüm belediye arazisine hemen hemen hakimdir ve bu araziler tepeden görülebilir. yürüyüş ve diğer ekoturizm burada mümkündür ancak yollar, güvenlik ve işaretler gibi altyapı minimum düzeydedir. belediyenin doğu kesiminde sierra de los balcones hakimdir.

i̇klim 
tekila, tropikal bir savan iklimine sahip, yarı kurak bir iklimdedir. kış ve ilkbaharda kurak, yaz ve sonbaharda yağışlı olmaktadır. sıcaklıklar ortalama 22,5 derecede kalımaktadır. yaz ve kış arasında büyük fsıcaklık farklılıkları gözlemlenmemektedir. daha yüksek kotlarda çam ve meşe ormanı bulunurken, alt kotlarda mesquite, nopal ve diğer bitki örtüsü bulunur. belediye, yüksek dağlık alanlarda 28.430 hektarlık çoğunlukla çam ağaçlarından oluşan ormanlara sahiptir. belediyenin ana nehirleri santiago, el chico ve bolaños'dur ve çok sayıda küçük deresi vardır.

belediyenin ekonomisinin çoğu hala tarıma dayalıdır ve halkının yaklaşık %47'si tarım yapmaktadır. mavi agav bitkisinin gözle görülür büyümesine rağmen mısır burada hala tarımda etkin bir rol oynamaktadır. diğer ürünler arasında sorgum, fasulye, mango, portakal, avokado ve kabak bulunur. hayvancılık, sığır, süt sığırı, domuz, keçi, at, kümes hayvanları ve arıları vardır. belediye nüfusunun yaklaşık %25'i tekila yapımında çalışmaktadır, ancak en çok parayı da bu iş kolu kazandırmaktadır. neredeyse tüm belediyenin sanayi üssünü oluşturan tekila. ekoturizm alanları ile ilgili olanlar gibi turizm, ekonominin büyüyen bir parçasıdır. buradaki ekoturizmin bir örneği, uçurumların olduğu çok engebeli bir arazide bulunan ve rappelling, yamaç paraşütü ve diğer benzer sporları teşvik eden balneario la toma'dır. ayrıca çoğunlukla opal, altın ve gümüş olmak üzere bir miktar madencilik işletmeleri çalışmaya devam etmektedir.

kardeş şehirler 
tequila, güney kaliforniya'nın coachella vadisi'nde bulunan cathedral city'le kardeş şehirlerdir. tekila konseyi üyeleri, iş destekçileri ve rotary kulübü yetkilileri, 1998 yılında düzenlenen ve tekila, jalisco'nun sanat, kültür ve ürünlerini öne çıkaran tekila festivali de dahil olmak üzere, california şehrinin ev sahipliği yaptığı birçok kutlamaya iştirak etmişler ve desteklemişlerdir. jalisco'nun tadı festivali şehir merkezinde düzenlenmiştir.

bir diğer kardeş şehir ise polonya'dan, jelenia góra'dır.

dış bağlantılar 

 -tequilajalisco.gob.mx: tequila resmi websitesi

kaynakça

meksika'daki dünya mirasları
tekila
pueblos mágicos
jalisco'nun belediyeleri