Black Mirror: Bandersnatch

black mirror: bandersnatch (ayrıca kısaca bandersnatch  olarak da bilinir), bilimkurgu antolojisi dizisi black mirror'ın 2018 yapımı interaktif filmidir. dizinin yaratıcısı charlie brooker tarafından yazılan ve david slade tarafından yönetilen yapım, serideki ilk bağımsız film olarak 28 aralık 2018'de netflix'te yayımlandı..

bandersnatch'te izleyiciler, 1980'lerde, bir fantastik romanı bir video oyununa uyarlayan genç bir programcı olan stefan butler (fionn whitehead) adlı ana karakter için kararlar almaktadır. diğer karakterler arasında video oyun şirketinde çalışan mohan thakur (asim chaudhry) ve colin ritman (will poulter) ile butler'ın babası peter (craig parkinson) ve terapist dr. haynes (alice lowe) yer almaktadır. film, iflas için başvuru yaptıktan sonra yayımlanmayan bir imagine software video oyununa dayanmaktadır. bir korku ve bilimkurgu olan bandersnatch, özgür irade üzerine meta yorum ve ruminasyon içermektedir.

brooker ve üst düzey yapımcı annabel jones, mayıs 2017'de interaktif bir film çekmek için netflix ile görüştü ve bu süre zarfında netflix'in çocuklar için yapım aşamasında olan çeşitli interaktif projeleri vardı. doğrusal olmayan bir senaryo yazmanın zorluğu netflix için özel bir şube müdürü oluşturuldu ve içeriğin benzersiz doğasından ötürü platformun önbellek kullanımında uyarlamalar yapıldı. çekimler ve prodüksiyon, tipik black mirror bölümlerinden daha uzun sürdü. netflix hesabından yayımlandığı gibi hızla silinen bir tweet, aralık ayı boyunca bandersnatch hakkında spekülasyonların ortaya çıkmasına neden oldu ve netflix konu hakkında yorum yapmaktan kaçındı. bandersnatch'in fragmanı, 27 aralık 2018'de, filmin yayınlanmasından bir gün önce yayınlandı.

konu

sunum 
bandersnatch interaktif bir film olarak sunulmaktadır. akışı yapılan cihaza özel olan kısa bir öğretici, izleyiciye nasıl seçim yapılacağını açıklamaktadır. i̇zleyicinin seçim yapması için on saniyesi var veya bu süre geçtiğinde varsayılan bir karar verilmektedir. bir akış sona erdiğinde, izleyiciye geri dönme ve farklı bir seçim yapma seçeneği sunulmaktadır. ortalama görüntüleme süresi 90 dakikadır ancak en hızlı yolla film 40 dakika sonra sona ermektedir. 250 bölüme ayrılan 150 dakikalık benzersiz çekim var. ign, netflix'e göre her bir bitimde değişkenleri olan beş "ana" bitim olduğunu bildirmektedir. i̇zleyici böyle bir sona ulaştığında interaktif film, oyuncuya bu sonları keşfedebilecek son kritik seçimi yinelemesini sağlamaktadır. bazı durumlarda, izleyiciye aynı bölüme farklı şekillerde erişebilmekte ancak bölüme ulaşma biçimlerine göre farklı seçenekler sunulabilmektedir. diğer durumlarda, belirli döngüler, yaptıkları seçimlerden bağımsız olarak izleyicileri belirli bir anlatıma yönlendirmektedir.

olay örgüsü 
1984 yılının i̇ngiltere'sinde yaşayan 19 yaşındaki programcı stefan butler (fionn whitehead), trajik yazar jerome f. davies'in (jeff minter) bandersnatch adlı "kendi maceranı seç" kitabını devrimci bir macera video oyunu olarak uyarlamayı hayal eder. butler, mohan thakur (asim chaudhry) tarafından yönetilen ve ünlü oyun yaratıcısı colin ritman'ın (will poulter) çalıştığı video oyunu şirketi tuckersoft için oyunu oluşturur. butler'a oyunun konusunu yazarken şirketin yardımını kabul etme veya reddetme seçeneği sunulur. butler teklifi kabul ederse ritman "yanlış yolu" seçtiğini söyler ve butler, günü tekrar yaşar ve yine aynı seçenekler sunulur.

butler teklifi reddederse oyun üzerinde yalnız çalışmaya başlar ve thakur, ona son teslim tarihi söyleyerek oyun böylece tatil satışları için yayımlanabilecektir. butler, dr. r. haynes'a (alice lowe) terapiye gitmektedir ve beş yaşındayken kaybettiği annesi hakkında konuşup konuşmayacağı izleyiciye sunulur. babası peter (craig parkinson), oğlunun artık oyuncak bebeklerle oynamaması gerektiğini düşündüğü için oyuncağını saklar ve butler, oyuncağı olmadan evden çıkmayacağını belirtince annesi treni kaçırır ve bir sonraki trene biner fakat tren raydan çıkar. başka bir seçenekte ise butler, ritman'ı takip ederek karısı ve çocuğuyla yaşadığı dairesine gider ve halüsinasyon yapan ilaç alır. ritman daha sonra alternatif zaman çizgileri ve farklı yollar hakkında konuşur ve butler veya ritman balkondan atlar. i̇zleyici daha sonra ritman'ın gizemli bir şekilde ortadan kaybolduğu ve kız arkadaşının onu aradığı başka seçeneklere geri dönebilir.

oyunun thakur'a teslim edilme tarihi gelmesine rağmen oyunda hâlâ garip hatalarla karşılaşan butler, dış güçler tarafından kontrol edildiğini hissetmeye başlayarak babasına ve dr. haynes'a ne kadar güvendiğini sorgular. butler, hayatını davies'in aynasına yansıtarak bulur ve davies'in karısının kafasını keserek çizdiği "dallanma yolu" sembolünün tekrarlayan görüntülerini görür. zihinsel olarak yıkılmaya başladığında izleyici, 1984 bilgisayarı aracılığıyla butler'a, netflix'in kendisine 21. yüzyıldan gelen sinyalleri gönderdiğini açıklama seçeneğine sahiptir. bir seçenek, karakterlerin oyuncu olduğunu ve butler'ın babasının aslında yönetmen olduğunu ortaya çıkarır. bir diğeri ise butler'ın terapistine ve babasına saldırmasına neden olur. i̇zleyici, butler'in eski oyuncak ayısını içeren kilitli bir kasayı ya da bir deneyin parçası olarak izlendiğini açıklayan belgelerini keşfedebilir. diğer yollarda, izleyicinin butler'ı babasını öldürmesi, cesedi gömmesi ya da parçalaması ve ritman'ı veya thakur'u öldürüp öldürmeyeceğini seçmesi yer alır. netflix programcısı butler'ın bandersnatch'ini interaktif bir filme uyarlamaya çalıştığında ve hem davies hem de butler tarafından görülen aynı "dallanma yolu" görüntüsünü deneyimlemeye başladığında bu yollar günümüzde sona erebilir.

yapım 
bandersnatch, izleyiciye hikâyeyi etkileyen bir seçim yapması için çeşitli noktalarda seçeneklerin sunulduğu interaktif bir filmdir. netflix'te 28 aralık 2018'de yayımlandı ve 28 dilde kullanıma sunuldu. netflix daha önce 2017 yılında puss in book ile başlayan çocuklar için bazı interaktif programlar yayınlamıştı. netflix ayrıca kasım 2018'de web sitesinde 2015 telltale games interaktif dizisi minecraft: story mode'u yayımladı. bandersnatch, yetişkinleri hedef alan ilk programıdır.

film, dizinin yaratıcısı charlie brooker tarafından yazılmıştır. brooker ve üst düzey yapımcı annabel jones, mayıs 2017'de interaktif bir bölüm oluşturmak için netflix ile görüştü. i̇lk interaktif filmlerdeki muntazam geçişlerin olmayışından ötürü ilk tepkileri teklifi reddetmekti. bununla birlikte, birkaç hafta sonra bir senaryo toplantısı sırasında sadece interaktif bir film hakkında olan bir olay örgüsü üzerinde çalışmaya başladılar ve "kendi maceranı seç" türü bir kitaptan bir video oyunu yapmaya çalışan bir programcıyı ele aldılar. bu konsept, çalışmanın etkileşimli doğası yanında, sadece bir hile yapmaktan ziyade etkileşimin etkilerini güçlendirmeye hizmet etti. brooker daha önce üçüncü sezon bölümü "playtest" için çoklu sonlar tasarlamıştı; bölümün bir "kabus modu" sürümü -zleyici bölümü daha önce bir kez gördüğünde oynanan- daha karanlık bir çözümlemeyle bitecekti. brooker başlangıçta farklı birkaç sona sahip düz bir hikâyeye sahip bir film olarak düşündü ta ki filmin önceki seçenekleri hatırlaması ve bunları bir araya getirmesi fikri aklına gelene kadar. anlatıyı sayısız farklı sonlara odaklanmış kılmak için brooker hikâyenin temel konseptini seçme özgürlüğü ya da bu özgürlüğün yanılsaması etrafında kurdu.

netflix'in önerisiyle brooker; scrivener, final draft ve microsoft notepad'in birden fazla versiyonunu kullanan, etkileşimli kurgu yazma aracı olan twine'de 170 sayfalık senaryoyu yazdı. en çok zamanı filmin temel yapısı aldı ve senaryo yedi farklı versiyondan geçti. yetişkinler için ilk netflix etkileşimli içeriği olan bandersnatch, önceki etkileşimli çalışmalardan daha karmaşık seçimlere ihtiyaç duyuyordu, bu da netflix çalışanlarının şube yöneticisi adını verdiği ısmarlama bir araç oluşturmasına neden oldu. akışın önbelleğe alınması için iki seçenek gerekmektedir; bu durum, bandersnatch'in bazı eski cihazlarda veya chromecas'te veya apple tv'de kullanılamayacağı anlamına gelir. macera oyunlarının nasıl çalıştığını bilemeyen izleyicilere yardımcısı olması için filmin başlarında stefan'ın kahvaltıda yemesi için hangi gevreği seçeceği gibi önemsiz bir seçenek sunulmaktadır. bu, izleyiciye yalnızca seçimlerin film boyunca nasıl sunulduğunu göstermekle kalmaz ayrıca daha sonraki izlemelerinde bu tercihlerin netflix uygulamasında tekrar gözden geçirilmesini sağlar. bu durumda, gevrek seçimi film içi televizyon reklamı olarak sunulduğu açıklanır. kullanıcı verilen kısa pencerede cevap vermezse film önceden belirlenmiş bir varsayılan seçenekle ilerler. seçim yapılmazsa izleyici brooker tarafından belirlenen hikâyenin en temel halini izler.

i̇zleyicinin alabileceği bir trilyondan fazla olası yol vardır. tartışmalar, izleyicinin yapması gereken seçimler ve filmin nasıl hızlandırılması gerektiği üzerine yapıldı. olay örgüsü ve dalları yapım öncesi genişlemeye devam etti.

bandersnatch'te 2017 savaş filmi dunkirk'te yer alan fionn whitehead, 2014 gerilim filmi labirent: ölümcül kaçış ile 2017 suç drama filmi detroit oyuncusu will poulter ve mokümanter people just do nothing'in yıldızı asim chaudhry oynamaktadır. davies, aynı isimde bir şehir oyunu efsanesinden esinlenilen polybius dahil birçok psikedelik video oyunu geliştiren bağımsız oyun geliştiricisi jeff minter tarafından oynandı.

film, daha önce dizinin dördüncü sezonunun "metalhead" bölümünü yöneten david slade tarafından çekildi. filmin müzikleri brian reitzell tarafından bestelendi ve frankie goes to hollywood grubunun "relax"i gibi şarkılar filmin müzikleri arasında yer aldı. prodüksiyon sekiz ay sürdü ve bir black mirror bölümünün ortalamasından oldukça uzun olan çekimler yaklaşık 35 gün sürdü.

kaynakça 

kurguda 1984
2018 çıkışlı filmler
black mirror bölümleri
1984'te geçen filmler
etkileşimli kurgu
netflix orijinal filmleri
1985'te geçen filmler
konusu londra'da geçen filmler
video oyunları ile ilgili filmler