Felidae (Roman)

felidae, türkiye doğumlu alman yazar akif pirinçci'nin 1989 yılında yazdığı polisiye kurgu romanıdır. kitabın ana karakteri, almanya'nın büyük bir şehrinde birkaç kedinin öldürülmesini araştıran francis adında bir kedidir. yazar, felidae serisinde sekiz kitap yazmıştır: felidae, felidae ii  (1993), cave canem (1999), das duell  (2002), salve roma! (2004), schandtat (2007), felipolis (2010), göttergleich (2014).

öncelikle bir polisiye eseri olmasına rağmen, felidae serisi, insanlık ve hayvanlar arasındaki ilişki ve türler içinde üstün ırklar fikri gibi birçok çağdaş etik sorunu ve felsefi soruyu ele alır ve tartışır. bu nedenle, felidae serisi karmaşık ve çok katmanlı olarak kabul edilebilir.

olay örgüsü 
shorthair cinsi bir kedi olan francis, beceriksiz sahibi gustav ile birlikte almanyanın büyük bir şehrinde, kötü kokan ve çürüyen parke zeminli, bakımsız bir daireye taşınır. francis kısa süre sonra daha önce bu çevrede yaşayan bir kedinin sascha'nın cesedini bulur. bir başka kedi bluebeard, kedi cinayetlerinden insanların (kedi argosuyla "kutu açacakları") sorumlu olduğuna inanmaktadır. francis, bulduğu cesedin boynundaki yaraların dişlerden kaynaklandığını düşündüğü için bu değerlendirmeye katılmaz. cesedin bulunması, francis'in başına bela olan ve onu cinayetlerle iç içe geçiren korkunç kabuslara neden olur. bu arada bir başka erkek kedi, "deep purple" öldürülmüş olarak bulunur. deep purple'ın cinsel olarak uyarılmış durumunu fark eden francis ve ölümcül bir dişi kedinin olaylarda payı olabileceğini düşünür.

francis, yeni evinin kimsenin yaşamadığı üst katlarından gelen yüksek sesli ulumalar duyar. joker adlı bir kedinin, kendisini feda ettiği ve cennete yükseldiği iddia edilen i̇sa mesih benzeri bir figür olan claudandus olarak bilinen bir kedi hakkında vaaz verdiğii garip bir dini toplantıya şahit olur. francis'in ortaya çıkışı bu çılgın kedi tarikatının üyeleri tarafından kovalanmasına ve kaçarken çatı penceresinden düşmesine yol açar.

araştırmalarına devam eden francis, katili ve kurbanlarını ölümlerinden kısa bir süre önce duyan kör bir rus mavisi olan felicity ile tanışır. bluebeard, francis'i sahibinin bilgisayarını kullanmayı öğrenmiş zeki bir havana brown cinsi kedi olan pascal ile tanıştırır. bu arada felicity de öldürülür. arka arkaya yaşanan cinayetler ve korkunç kabuslar ile cesareti kırılan francis, dikkatini dağıtmak için apartmandaki farelerin peşine düşer ve bu sırada binayı yıllar önce laboratuvar olarak kullanan bir bilim adamı olan "profesör julius preterius"un günlüğünü bulur. francis, preterius'un asistanlar ziebold ve gray ile canlı kedileri test etmek için kullanarak açık yaraları iyileştirmek için bir yapıştırıcı yaratmaya çalıştığını öğrenir. deneyler başarısız olmuş ve çaresiz kalan preterius, yapıştırıcıyı bir sokak kedisi üzerinde kullanmıştır. genetik bir anormallik nedeniyle, yapıştırıcı kedinin üzerindeki yaraları anında kapatır. preterius, kediye claudandus ("mühürlenmesi gereken") adını verir. preterius delirir, ancak finansman kesildikten ve yardımcıları ayrıldıktan çok sonra bile projesine devam eder. günlüğün son sayfası, preterius'un claudandus'un onunla konuştuğunu duyduğunu ve kedileri serbest bırakmayı planladığını ortaya koyar.

francis daha sonra, preterius'un laboratuvarından kaçan ve ölülerin koruyucusu olduğunu ilan eden garip i̇ranlı kedi jesaja ile karşılaşır. yüzlerce kedi iskeletini barındıran bir mezarı koruyarak eski yer altı mezarlarında yaşayan jesaja, koruması için cesetleri kendisine teslim eden "peygamber"e (claudandus) hizmet ettiğini söyler. o gece francis, bu sefer adının felidae olduğunu söyleyen beyaz bir kediyi içeren başka bir rüya görür. yaşanan garip bir dizi olay ve görülen kabus gibi rüyaların ardından francis, pascal ve bluebeard cinayetleri araştırmaya devam ederler. joker kaybolmuştur. bölgedeki kediler, pascal'ın yönlendirmesi ile cinayetlerin sorumlusunun joker olduğunu düşünmeye başlamıştır. ancak araştırmalara devam eden francis joker'in cesedini bulur. katilin pascal kimliğini kullanan claudandus olduğu sonucuna ulaşan francis onunla yüzleşmeye gider. bilgisayarda, yeni türün genetiğini ve üremesini ve hatları kirletmemek için öldürülen kedileri kataloglayan bir program bulur. claudandus, preterius'un kendisine çektirdiği acılar nedeniyle insanlığa karşı derin bir nefret beslediğini açıklayarak suçunu itiraf eder. ziebold tarafından kurtarılmadan önce preterius'u öldürmüş ve diğer kedileri serbest bırakmıştı. claudandus, kedilerin sonunda insan ırkını ve aşağılık olarak gördüğü diğer tüm türleri devirebilecek bir şeye dönüşeceğini umarak, francis'in bu görevi devralmasını ister. francis ve claudandus, claudandus'un yanlışlıkla bilgisayarı yok etmesi ve bu süreçte evi ateşe vermesiyle savaşmaya balar. francis boğazını kestikten sonra claudandus ölür.

kitabın son bölümünde francis, katilin gerçek kimliğini başkalarına asla söylemediğini ve sonunda joker'in adının aklandığını belirtir. francis, tüm hayvanların masumiyetlerini kaybetme yeteneğine sahip olduğunu ve hayvanlardan türeyen insanların hala bir miktar masumiyet taşıdığını belirtir. roman, francis'in okuyucuyu, "ikincisinden daha yüce ve zeki olanlar - örneğin felidae" de dahil olmak üzere tüm hayvanların ve insanların bir arada var olduğu bir dünyaya inanmayı asla bırakmamaya çağırmasıyla sona erer.

satış rakamları 
felidae romanının almanya'daki ilk baskısı 7000 kopyaydı. ancak kitap beklenmedik bir başarı gösterip çok satanlar arasına girince, yayıncı, kitabın üst üste yeni baskılarını yaptı. felidae dünya çapında milyonlarca kopya sattı.

türkiye'de kitap güncel yayıncılık tarafından 1999 yılında basıldı. çevirisi selahattin dilidüzgün tarafından gerçekleştirilen kitap, 2001 yılına kadar 4 defa basılmış, 2013 yılında ise aylak kitap tarafından yeniden basılmıştır.

kitap i̇slam veya yabancı mülteciler hakkında hiçbir yorum içermiyor olmasına rağmen, akif pirinçci'nin holokost ve müslüman mültecilerin göçü, feminizm karşıtlığı gibi konularda sağcı yorumları, kaba mizah ve küfre varan kışkırtıcı sözler içerek tartışmalı siyasal görüşleri kitabın sansürlenmesine hatta yasaklanmasına yol açtı. kitabın dağıtımcısı olan yayıncı random house, pirinçci ile olan sözleşmelerini iptal ederek kitabın daha fazla baskı yapmasını engellerken, amazon, kullanılmış kopyalar dışında kitabın tüm basılı ve dijital satış sayfalarını kaldırdı.

film uyarlaması 
roman, 1994 yılında michael schaack tarafından yönetilen felidae isimli bir animasyon filmine uyarlandı., filmin senaryosunu pirinçci, martin kluger ile birlikte yazdı. film almanya'da üretilen en pahalı animasyon oldu ve yaklaşık 10 milyon mark'a mal oldu.

kaynaklar 

kitap tanıtımı
alman yazarların eserleri
türk yazarların eserleri
polisiye romanlar
hayvanlar ile ilgili romanlar
animasyona uyarlanan romanlar