Ermenistan sineması

ermenistan sineması, 16 nisan 1923'te, hükûmet kararnamesiyle ermeni devlet sinema komitesi'nin kurulmasıyla doğmuştur.

i̇lk yıllar 

i̇lk ermeni filmi vahan zartarian tarafından çekilip 13 mart 1913'te kahire'de yayınlandı.

1924'te erivan'da kurulan armenfilm (; ) ile ermeni filmler çekilmeye başladı. dönemin önde çıkan filmleri arasında ivan perestiani’nin sovyet devrimi sırasında bolşeviklerin zamallu köprüsü'nü ele geçirmelerini konu edinen zamallu (, 1929), hovannes tumanyan'ın şiirinden uyarlanan ve anuş ile saro'nun mutsuz aşkını konu edinen anuş (, 1931) ve patvakan barkhudaryan'ın yönettiği ve  komünistler’e katılmaya karar veren saf bir köylünün serüvenini konu edinen kikos (, 1931) bulunur.

namus, hamo beknazaryan'ın yönettiği ve alexander shirvanzade'nin çocukluktan beri aileleri tarafından birbirlerine nişanlanan iki sevgilinin kötü kaderini anlatan bir oyununa dayanan ilk ermeni sessiz siyah-beyaz filmidir (1925). i̇lk sesli film pepo 1935 yılında yönetmen hamo beknazaryan çekilmiştir.

sovyet dönemi 

1960'ların ortasında  bireyin iç dünyasına eğilerek, yeryüzünde varoluşun çelişkilerini sorgulayan henrik malyan ve frunze dovlatyan ermenistan sinemasına yeni bir soluk getirdiler.

henrik malyan'ın yönettiği yerankyuni (üçgen, 1967) savaş yıllarında leninakan'da yaşayan beş işçi arasındaki dostluğu, may i naşi gori (biz ve dağlarımız, , 1970) dağ çobanlarının doğal yasalarıyla yönetimin yasaları arasındaki çelişkileri ve nahapet (, 1977) ise ermeni soykırım iddiasını konu edindi.

frunze dovlatyan'ın barev yes em (merhaba ben geldim, , 1965) ermenistan'da kozmoloji laboratuvarı kuran bir bilim adamının yaşamını, yerkunk (teslim, 1976) sovyet ermenistanı'nın kuruluş yıllarını, karat (özlem, 1990) türkiye'ye kaçmaya çalışan bir işçinin sovyet gizli servisinin eline düşmesini, labirintos (labirent, 1995) zamansızlık labirentinde kaybolmuş bir kişinin sanaldan gerçeğe yolculuğunu ve urvankar (gölge, 1999) ise umutsuzluğun kiralık katil olmaya sürüklediği bir erkeğin öyküsünü konu edindi.

çağdaş dönem 

sovyetler birliği'nin parçalanması ermenistan sinemasını da etkiledi. ama bir süre sonra devlet sermayesinin yerini özel girişimin aldığı yeni düzene ayak uyduruldu. 1990'dan sonra yeni bir yönetmenler kuşağı ortaya çıktı. örneğin karen gevorkyan'ın cengiz aytmatov'dan uyarladığı pegy pes beguşi kraem mira (deniz kıyısında koşan köpek, , 1990) ahalin adası'nda yaşayan bir kabilenin çetin yaşam koşullarını belgeselci bir anlatımla perdeye getirdi. film moskova film festivali'nde en i̇yi film ve yönetmen ödüllerini kazandı.

yönetmenler 

 sergei parajanov (en çok nar rengi ile tanınır)
 henrik malyan (en çok nahapet ile tanınır)
 artavazd peleşyan (en çok yılın mevsimi ile tanınır)
 hamo beknazaryan
 edmond keosayan
 frunze dovlatyan
 mikhail vartanov (en çok parajanov: son bahar ile tanınır)
 levon mkrtchyan (hovhannes shiraz)
 atom egoyan ağrı
 j.michael hagopian, ermeni kırımı, modern ermeni tarihi ve tarihi ermenistan üzerine belgeselleri ile beğeni topladı.

günümüz ermeni sineması, her yıl iki veya üç film, sekiz kısa film ve on beş belgesel film çekiyor.

ayrıca bakınız 
 armenfilm

kaynakça

kullanılan kaynaklar

dış bağlantılar 

 ermeni sineması: ermeni filmleri ve ermeni film yapımcıları 
 ermeni sineması: biyografik eskiz
  jean radvanyi, le cinéma arménien, centre georges pompidou, paris 1993

ermenistan sineması