Amerika Birleşik Devletleri-Ukrayna ilişkileri

amerika birleşik devletleri, 25 aralık 1991'de ukrayna'nın bağımsızlığını resmen tanıdı. amerika birleşik devletleri, başkent kiev'deki konsolosluğunu 21 ocak 1992'de büyükelçilik statüsüne yükseltti. 2002'de, kaset skandalı sırasında yapılan kayıtlardan birinin, gelişmiş bir ukrayna savunma sisteminin ukrayna tarafından saddam hüseyin'in irak'ına transfer edildiği iddiasının ortaya çıkmasıyla abd ve ukrayna arasındaki ilişkiler bozuldu.

mevcut maslahatgüzar kristina kvien. abd'nin ukrayna'daki son büyükelçisi, ukrayna'nın bağımsızlığından bu yana abd'nin yedinci büyükelçisi olan marie l. yovanovitch'ti.

2009 itibarıyla abd, ukrayna'nın nato'ya katılma hedefini desteklemektedir.

abd'nin diplomatik yazışmaları sırasında ortaya çıkan belgelere göre, amerikalı diplomatlar diğer diplomatlarla yaptığı görüşmelerde ukrayna'nın egemenliğini savunuyor.

ukraynalılar genel olarak abd'ye olumlu baktılar, 2002'de %80, 2011'de %60 oranında olumlu görüş bildirdiler. 2012 abd küresel liderlik raporuna göre, ukraynalıların %33'ü abd liderliğini onaylıyor, %26'sı onaylamıyor ve %41'i belirsiz görüşe sahip.

i̇lişkilerin tarihi 

amerika birleşik devletleri, ukrayna ile samimi ve stratejik ilişkilere sahiptir ve ukrayna'nın gelişen bir piyasa ekonomisine sahip bir demokrasiye geçişinin başarısına büyük önem vermektedir. yüksek enflasyon ve devlet kontrollerine devam eden bir güven ile karakterize edilen bir ekonomik gerileme döneminin ardından, ukrayna hükümeti, reform eksikliği nedeniyle yıllardır durdurulan ekonomik reformu canlandırmak için 1999 sonbaharında adımlar atmaya başladı. ukrayna hükûmetinin kapsamlı ekonomik reform uygulama kararlılığı abd hükûmetinin gözünde memnuniyetle karşılanan bir gelişmedir ve abd, ukrayna'yı bu yolda devam etmesi için desteklemeye kararlıdır. eylül 2002'de abd federal hükûmetinin başkan leonid kuçma'nın temmuz 2000'de irak'a bir kolçuga erken uyarı sistemini devretme kararının bir kaydını doğruladığını duyurmasıyla ikili ilişkiler bir gerileme yaşadı. ukrayna hükûmeti transferin gerçekleştiğini yalanladı. ukrayna'nın demokratik turuncu devrimi, ukrayna ile abd arasında daha yakın işbirliğine ve daha açık diyaloğa yol açtı. bağımsızlıktan bu yana toplam abd yardımı 3 milyar dolardan fazla olmuştur. abd'nin ukrayna'ya yaptığı yardım, siyasi ve ekonomik reformu teşvik etmeyi ve acil insani ihtiyaçları karşılamayı hedefliyor. abd, ukrayna'nın müreffeh bir piyasa ekonomisine sahip demokratik bir topluma geçişini sürekli olarak teşvik etti.

abd, ukrayna'nın başkenti kiev'de bir büyükelçiliğe ve ukrayna, amerika'nın başkenti washington, dc'de bir büyükelçiliğe sahiptir.

abd, rusya ile olan ihtilafında diplomatik desteğe ek olarak, 2014'ten 2019'a kadar ukrayna'ya 1,5 milyar abd doları askeri yardım sağladı. 2021'de sunday times, verilen askeri yardım miktarının 2,5 milyar abd doları olduğunu bildirdi.

ocak 2022'de abd, 5.000-8.500 askeri yüksek alarma geçirdi.

amerika birleşik devletleri, 2022 rus istilası öncesinde ve sırasında ukrayna'yı savunmaya yardım etmeye istekli olduğunu ifade etti. abd, istilanın ilk haftasına kadar 2021 ve 2022'de ukrayna'ya yaklaşık 1 milyar dolarlık askeri yardım sağladı.

tartışmalar 
ukrayna bağımsızlık hareketi sırasında, 1 ağustos 1991'de, zamanın abd başkanı george h. w. bush, hareketi eleştiren bir konuşma yaptı ve james carafano daha sonra "amerikalı bir ceo'nun şimdiye kadar yaptığı en kötü konuşması olabilir" olarak nitelendirdi.

18 şubat 2009'da kırım yüksek konseyi, ukrayna bakanlar kurulu'na ve ukrayna devlet başkanı'na bir mektup göndererek, abd'nin kırım'da bir temsilcilik ofisi açmasının uygun olmadığını belirtti ve ukrayna liderliğini bu fikrinden vazgeçmeye çağırdı. mektup, bir çekimser oyla 9'a karşı 77 oyla kabul edildi.

2012 yılında amerika birleşik devletleri senatosu dış i̇lişkiler komitesi, siyasi tutuklu yuliya timoşenko'nun koşulsuz serbest bırakılması çağrısında bulunan 466 sayılı kararı kabul etti ve sorumlulara karşı vize yasağı uyguladı. karar, ukrayna devlet başkanı viktor yanukoviç'in yönetimini kınadı ve nato'dan ukrayna ile tüm işbirliği anlaşmalarını askıya almasını istedi. buna karşılık, ukrayna birinci başsavcı yardımcısı renat kuzmin, abd başkanı barack obama'ya vizesinin iptal edildiğini şikayet eden bir mektup yazdı.

2017'de başkan donald trump, 47 milyon dolarlık javelin tanksavar füzesi ve füze rampalarını onayladı; bunların konuşlandırılmasına izin verilmedi, ancak rus istilasına karşı stratejik bir caydırıcı olarak depoda tutuldu.

2018'de abd temsilciler meclisi, ukrayna ulusal muhafızları'na bağlı azak taburu'nun neo-nazi geçmişine atıfta bulunarak amerikan kuvvetleri tarafından eğitilmesini engelleyen bir hükmü kabul etti. önceki yıllarda, 2014 ve 2017 yılları arasında abd temsilciler meclisi, azak'a desteği yasaklayan değişiklikleri kabul etti, ancak pentagon'un baskısı nedeniyle değişiklikler sessizce kaldırıldı.

25 nisan 2018'de, ro khanna liderliğindeki temsilciler meclisi'nin 57 üyesi, ukrayna'daki holokost çarpıtmasını kınayan bir bildiri yayınladı. ukrayna i̇syan ordusu'nu (upa) ve roman shukhevych gibi liderlerini yücelten ukrayna'nın 2015 hafıza yasalarını eleştirdiler kınama, dışişleri bakan yardımcısı john sullivan'a iki taraflı açık bir mektupla geldi.

2019 yazında trump, kongre tarafından onaylanan ukrayna'ya sağlanan milyon dolarlık askeri yardımı dondurdu. 12 ağustos 2019'da kimliği belirsiz bir muhbir, abd baş müfettişi michael atkinson'a, trump'ın telefon görüşmesi sırasında zelenski'ye eski abd başkan yardımcısı joe biden ve oğlu hunter hakkında soruşturma başlatması için baskı yapmaya çalıştığını iddia eden bir şikayette bulundu. 24 eylül 2019'da amerika birleşik devletleri temsilciler meclisi, trump'a karşı görevden alma soruşturması başlattı. trump, 25 eylül'de new york'ta zelenski ile bir toplantı yaptı ve her iki cumhurbaşkanı da zelenski'nin temmuz ayındaki telefon görüşmesi sırasında baskı yapılmadığını ve olağandışı bir şey olmadığını belirtti. trump, meclis tarafından görevden alındı, ancak daha sonra senato davasında beraat etti ve görev süresinin sonuna kadar başkan olarak kaldı.

ocak 2022 itibarıyla başkan biden, ukrayna'ya büyükelçi atamadı. önceki büyükelçi marie yovanovitch, donald trump, washington müttefikleri ve ukrayna savcısı yuriy lutsenko tarafından bir karalama kampanyasına konu olmuştu. daha sonra mayıs 2019'da geri çağrıldı. trump asla bir yedek diplomat atamadı.

kaynakça 

amerika birleşik devletleri'nin ikili ilişkileri
ukrayna'nın ikili ilişkileri
amerika birleşik devletleri-ukrayna ilişkileri