Theranos

theranos inc., çığır açan bir sağlık teknolojisi şirketi olarak lanse edilen bir amerikan özel şirketiydi. 2003 yılında 19 yaşındaki elizabeth holmes tarafından kurulan theranos, risk sermayedarları ve özel yatırımcılardan 700 milyon abd dolarından fazla para topladı ve 2013 ve 2014 yıllarında zirvede 10 milyar dolarlık bir değerleme ile sonuçlandı. şirket, tümü kendi geliştirdiği kompakt otomatik cihazlar kullanılarak, çok az miktarda kan gerektiren ve hızlı ve doğru bir şekilde gerçekleştirilebilen kan testleri tasarladığını iddia etti. bu iddiaların daha sonra doğru olmadığı kanıtlandı.

2015 yılında, tıbbi araştırma profesörü john ioannidis ve daha sonra klinik biyokimya profesörü eleftherios diamandis ile the wall street journal'dan araştırmacı gazeteci john carreyrou'nun theranos teknolojisinin geçerliliğini sorgulaması bir dönüm noktası oldu. şirket, tıp yetkilileri, yatırımcılar, abd menkul kıymetler ve borsa komisyonu (sec), medicare ve medicaid hizmetleri merkezleri (cms), eyalet başsavcıları, eski iş ortakları, hastalar ve diğerlerinden bir dizi yasal ve ticari zorlukla karşı karşıya kaldı. haziran 2016'da forbes, holmes'un sahip olduğu servetinin 4,5 milyar dolardan "hiç" e düştüğü tahmininde bulundu cms'de birkaç yıl süren mücadele, dava ve yaptırımların ardından şirketten geriye kalanlar 4 eylül 2018'de feshedildi.

theranos, holmes ve eski şirket başkanı sunny balwani, 2018'de sec tarafından dolandırıcılıkla suçlandı. holmes ve balwani ayrıca elektronik dolandırıcılık ve komplo kurmakla suçlandı. holmes ocak 2022'de dört suçtan suçlu bulundu ve kasım ayında 11 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. balwani, temmuz 2022'de kendisine yöneltilen 12 suçlamanın tamamından hüküm giydi ve aralık 2022'de 12 yıl 11 ay hapis ve 3 yıl denetimli serbestlik cezasına çarptırıldı.

tarih 
elizabeth holmes, stanford üniversitesi'ndeyken, ilaç dağıtım dozunu ayarlayabilen ve doktorları hastaların kanındaki değişkenlerden haberdar edebilen giyilebilir bir yama geliştirme fikrine sahipti. kan testlerini tüketiciler için daha ucuz, daha kolay ve erişilebilir hale getirecek bir şirket kurma fikriyle, kan testleri için çip üzerinde laboratuvar teknolojisi geliştirmeye başladı. holmes, 2003 yılında stanford'dan ayrıldı ve ebeveynlerinin eğitim güvenini kullanarak daha sonra "terapi" ve "teşhis" kelimelerinin birleşiminden türetilen theranos olarak adlandırılacak olan şirketi kurdu. şirketin orijinal adı "gerçek zamanlı tedaviler" idi. holmes, çok fazla insanın "tedavi" kelimesine şüpheyle baktığına karar verdikten sonra bunu değiştirdi.

mayıs 2016'da theranos yönetim kurulu üyeleri şunlardı:

 elizabeth holmes, kurucu ve ceo
 riley bechtel, eski bechtel grubu ceo'su
 boies schiller flexner'ın kurucusu ve başkanı david boies
 cdc'nin eski yöneticisi william foege
 wells fargo'nun eski ceo'su ve başkanı richard kovacevich
 jim mattis, daha sonra abd savunma bakanı
 amgen'in eski başkan yardımcısı fabrizio bonanni

aralık 2016'da theranos, yönetim ekibinin riley bechtel'in ayrılmasıyla yeniden yapılandırılacağını duyurdu. ocak 2017'de abd savunma bakanı adayı james mattis, theranos yönetim kurulundan istifa etti. aralık 2016'da theranos yönetim kurulu şu kişilerden oluşuyordu:

 elizabeth holmes
 william foege
 fabrizio bonanni
 riley bechtel'in yerine eski netapp ceo'su daniel warmenhoven

ayrıca kasım 2016'da ünlülerle dolu "danışmanlar kurulunun" ocak 2017'de kaldırılacağı duyurulmuştu.

değerleme 
theranos ilk yıllarında milyonlarca dolar topladı. 2004 yılında theranos, stanford kampüsünün yakınındaki kiralık bir bodrum katında bulunuyordu. aralık 2004 itibarıyla şirket, yatırımcılardan 30 milyon $ değerinde 6 milyon $'dan fazla para topladı. şirket, 2006'daki b serisi ve c serisi finansmanından sonra toplamda yaklaşık 45 milyon dolarlık bağış topladı. theranos, 2010 yılında 1 milyar $ değerinde ek 45 milyon $ topladı. şirket , san francisco business times ve the wall street journal'daki profillerin ardından eylül 2013'ten itibaren önemli haberlere sahip oldu. 2014 yılına kadar theranos, tahmini değeri 9 milyar dolar olan 400 milyon dolardan fazla para topladı theranos, risk sermayedarlarından ve özel yatırımcılardan 700 milyon dolardan fazla para topladı, 2013 ve 2014'te zirvede 10 milyar dolarlık bir değerlemeyle sonuçlandı 2016 yılında forbes, toplanan 724 milyon dolarlık sermayeyi hesaba katarak şirketin tahmini net değerini 800 milyon dolar olarak revize etti. 2004 ile 2016 arasında, özel sermaye / risk sermayesi şirketlerinin şirketlere yatırım yapması için yatırımcılardan sağlanan nakit miktarı 400 milyar dolardan 1,5 trilyon dolara çıktı. bu, yatırımcılara sermayeyi konuşlandıracakları yatırım hedefleri bulmaları için baskı yapılan, bol miktarda sermayenin mevcut olduğu bir dönemdi. theranos davasında, yetersiz durum tespiti ve hileli iş uygulamaları, yatırımcıların zarar görmesine neden oldu.

mayıs 2017'de katılımcı hissedarlar, şirketin yeni imtiyazlı hisselerinin hisseleri karşılığında theranos'a karşı olası tüm iddiaların ibra edilmesini sağladı. hisselerin %99'dan fazlasının sahipleri katılmayı seçti. holmes, şirkete hisselerle katkıda bulundu ve katılmayan hissedarlara olası sulandırmayı dengelemek için öz sermayeden vazgeçti.

mayıs 2018'de john carreyrou, amerikan iş ve hükümet liderlerinin theranos'a özel yatırım yaparak 600 milyon dolardan fazla kaybettiğini bildirdi. walton ailesi (150 milyon dolar), rupert murdoch (121 milyon dolar), betsy devos (100 milyon dolar) ve cox ailesi (cox media group'tan) (100 milyon dolar) tarafından büyük yatırımlar yapıldı. şirketin eylül 2018'deki nihai tasfiyesi, bu yatırımları değersiz hale getirdi.

kaynakça 

şirket skandalları
san francisco körfez bölgesi merkezli teknoloji şirketleri
palo alto, kaliforniya merkezli şirketler
ticari suçlar
2003'te kaliforniya'da kurulan oluşumlar