Standart baz

matematikte, koordinat vektör uzayının (  veya olarak gösterilir) standart tabanı ya da standart bazı (aynı zamanda doğal baz veya ilkesel baz olarak da geçer), 1'e eşit olan dışında tüm bileşenleri sıfır olan vektörlerden oluşan tabanıdır. örneğin, gerçek sayı çiftleri  tarafından kurulan öklitçi  düzlemi durumunda, standart baz vektörler tarafından oluşturulur

 

benzer şekilde,   üç boyutlu uzayının standart bazı da vektörler tarafından oluşturulmuştur

 

burada ex vektörü x yönünü gösterir, ey vektörü y yönünü gösterir ve ez vektörü z yönünü gösterir. standart baz vektörleri için {ex, ey, ez}, {e1, e2, e3}, {i, j, k}, ve {x, y, z} dahil olmak üzere birkaç ortak notasyon vardır. bu vektörler  birim vektör (standart birim vektör) olan statülerini vurgulamak için bazen bir şapka ile gösterilirler.

bu vektörler, diğer herhangi bir vektörün, bunların lineer bir kombinasyonu olarak benzersiz bir şekilde ifade edilebilmesi anlamında bir bazdır.  örneğin, üç boyutlu uzaydaki her v vektörü benzersiz olarak aşağıdaki gibi yazılabilir:

 

, ,  skalerleri, v vektörünün skaler bileşenleridir.

-boyutlu öklitçi uzayında, n belirgin vektörlerinin standart bazı oluşur

 

ei , i'inci koordinatta 1 ve diğer yerlerde 0 olan vektörü belirtir.

standart bazlar tanımı polinomlar ve matrisler gibi katsayıları içeren diğer vektör uzayları için tanımlanabilir. her iki durumda da, standart baz biri hariç tüm katsayılar 0 ve sıfır olmayan 1 olacak şekilde uzayın öğelerinden oluşur.  polinomlar için, standart baz böylece tek terimlilerden (monomiallerden) oluşur ve genel olarak tek terimli (monomial) baz olarak adlandırılır.  matrisleri için, standart baz özellikle sıfır olmayan girişi 1 olan m×n-matrislerinden oluşur. örneğin, 2×2 matrislerinin standart bazı 4 matristen oluşur

özellikleri 
tanıma göre, standart baz ortogonal (dik) birim vektörlerinin dizisidir. diğer bir deyişle, sıralı ve ortonormal bazdır.

ancak, sıralanmış bir ortonormal baz her zaman bir standart baz değildir. örneğin iki boyutlu bir standart bazın 30 derecelik rotasyonunu temsil eden iki vektör, yani

 
 

vektörleri de ortogonal vektördür ancak kartezyen koordinat sisteminin eksenlerince hizalı değildir, yani bu vektörlerin bazı, standart bazın tanımına uymuyor.

genellemeler 
bir alan üzerinde n belirsizdeki polinomların halkası için de standart bir temel vardır, yani monomlar.

yukarıdakilerin tümü ailenin özel durumlarıdır.

 

 herhangi bir set ve  kroneckçi delta olduğu yerde,  her zaman sıfıra eşittir ve eğer  ise 1'e eşittir.
bu aile, r modülünün (özgür modül) kanonik bazdır

 

bütün ailelerinin

 

sonlu sayıda indeks dışında sıfır olan, eğer 1'i r'deki birim olan 1r, olarak yorumlarsak, i'dan halka r'ye kanonik bazdır.

diğer kullanımları 
diğer 'standart' bazların varlığı, hodge'un 1943'te grassmannianlar üzerine yaptığı çalışmalardan başlayarak lineer geometride bir ilgi konusuna dönüştü. bu artık standart tek terimli teori adlı temsil teorisinin bir parçasıdır. lie cebirinin evrensel saran cebirindeki standart baz fikri  poincaré–birkhoff–witt teoremi tarafından ileri sürülmüştür.

gröbner bazları da ayrıca bazen standart baz olarak adlandırılır.

fizikte, belirli bir öklit uzayı için standart baz vektörleri bazen kartezyen koordinat sisteminin eksenlerinin tersine karşılık gelen versörler olarak da atıfta bulunulur.

ayrıca bakınız 

 kanonik birimler

kaynakça 

  (page 198)
  (page 112)

lineer cebir