Jovan Divjak

jovan divjak (sırpça (kiril alfabesinde);јован дивјак (11 mart 1937 - 8 nisan 2021), bosna savaşı sırasında 1994 yılına kadar bosna ordusunun ana kurmay komutan yardımcısı olarak görev yapan bir bosnalı ordu generaliydi.

yaşamı 
divjak, aslen bosna'nın bosanska krajina bölgesinden gelen bir ebeveynin çocuğu olarak belgrad'da doğdu. babası , sırbistan'daki yugoslav halk ordusu'nda (jna) görev yapıyordu. ailesi,kendisi gibi, şu anda divjak'ın 1966'da taşındığı saraybosna'da yaşıyor. 1956'dan 1959'a kadar belgrad'daki harp akademisine katıldı. 1964 ve 1965'te paris'teki personel kolejine katıldı. divjak, sırbistan'da doğmuş etnik bir sırp  olmasına rağmen bosnalı olarak tanımlandı.

divjak, 1969'dan 1971'e kadar belgrad'daki harbiye akademisi'ndeydi ve 1979'dan 1981'e kadar orada savaş ve savunma planlama okulu'nda görev yaptı. jna'daki çeşitli görevlerinden sonra, 1984'ten 1989'a kadar mostar sektörünün ve 1989'dan 1991'e kadar saraybosna sektörünün komutanlığına bölgesel savunma şefi olarak atandı.

1991 ve 1993 yılları arasında divjak, kiseljak bölgesel savunması'na 120 parça hafif zırh ve 20.000 mermi verdiği için jna tarafından mahkemeye çıkarıldı ve dokuz ay hapis cezasına çarptırıldı. jna'dan ayrılıp bosna hersek cumhuriyeti bölgesel savunması'na katılarak cezadan kaçındı. savaşın ilk günlerinde sırp güçleriyle işbirliği yapmaktan tutuklandı ve 27 gün hapis cezasına çarptırıldı. cezaevinde divjak, dört gün boyunca açlık grevi yaptı. 

divjak daha sonra bosna ve hersek bölgesel savunma kuvvetleri komutan yardımcısı oldu ve bir ay sonra saraybosna'nın büyük bir jna saldırısına karşı savunmasını denetledi. 1993 ve 1997 yılları arasında divjak, sivil kurum ve kuruluşlarla (idare, ekonomi, sağlık ve eğitim) işbirliği yapmakla görevli bosna hersek ordusu karargahı komutan yardımcısı olarak görev yaptı. 

etnik bir sırp olan divjak, bosna hersek cumhuriyeti ordusu'nun çok ırklı bir karakterini sergilemek için general yapıldı. kendisini "çiçek aranjmanı" gibi hissettiğini söyleyerek konuyu yorumladı ve "tabii ki birisinin de çiçek aranjmanı olması gerekiyor" dedi. orduya hizmetinin sadece geçici olmasının utanç verici olduğunu ifade etti. nitekim, o ve stjepan šiber (hırvat olarak), genelkurmay başkanlığında boşnak olmayan tek kişilerdi. her ikisine de mart 1996'da bosna hersek cumhurbaşkanlığı başkanı alija izetbegović tarafından emeklilik teklif edildi. savaşın başında hırvatların yüzde 18'i ve sırpların yüzde 12'sinden her ikisinin de sadece yüzde biri bosna ordusunun saflarında kaldı. divjak, o sırada genelkurmay başkanı rasim delić'e ve i̇zetbegović'e şikayette bulundu, ancak bunun "boşnak askerlerin sırp komutanlara güvenmemesinden" kaynaklandığı açıklandı. divjak daha sonra delić tarafından ordudaki karar alma sürecinden çıkarıldı. oslobođenje'ye göre, ordu'daki boşnakların sırp komutanlara güvenmediği iddia ediliyor. 

divjak, 1994 yılında ortak kurduğu ogbh'nin ("obrazovanje gradi bh": "bosna-hersek'i eğitim i̇nşa eder") icra direktörüydü. derneğin amacı, para yardımı yaparak aileleri savaş mağduru çocuklara yardım etmek, aynı zamanda bosna'da, hatta ülkenin en yoksul bölgelerinde bile maddi ve maddi destek sağlayarak eğitime yardımcı olmaktır.

divjak, fransız şeref lejyonu, lafayette nişanı, saraybosna altıncı nisan ödülü, uluslararası hümanistler birliği plaketi ve saraybosna kantonu plaketi gibi birçok uluslararası ve ulusal ödül kazandı.

2004'ten ölümüne kadar saraybosna'daki stk referans grubu'nun yürütme kurulu üyesiydi. 1998'den ölümüne kadar divjak, saraybosna'daki bağımsız aydınlar derneği "krug 99" üyesiydi. 1998'den önce, saraybosna'da spor dernekleri ve beden eğitimi fakültesi dahil olmak üzere diğer derneklerin aktif bir üyesiydi ve bosna'daki çeşitli stk'ların bir üyesidir.

divjak, saraybosna halkı arasında popülerlik kazandı ve jovo divjak, general jovo ve jovo amca olarak adlandırıldı. i̇ki kitabın yazarıydı:

 fransızca "saraybosna, aşkım". entretiens avec florence la bruyere; buchet-chastel tarafından 2004'te bernard-henri lévy'nin önsözüyle yayınlandı.
 boşnakça / hırvatça / sırpça "ratovi u hrvatskoj i bosni i hercegovini 1991–1995", "dani" ve jesenski ve tura 1999'da.

bbc'nin yugoslavya'nın ölümü belgeselinde 1995 yılında yer aldı ve 2013 el cezire dünyası belgesel sarajevo my love (saraybosna aşkım)'a konu oldu.

2006 yılında cenevre'deki evrensel büyükelçi barış çevresi dünya konseyi tarafından evrensel barış elçisi unvanına layık görüldü.

3 mart 2011'de divjak, 1992-95 savaşının başlarında saraybosna'daki bir yugoslav ordusu koluna düzenlenen saldırı ile ilgili olarak kendisini suçlayan sırp tutuklama emrine yanıt olarak viyana'da tutuklandı. ancak avusturya onu belgrad'a iade etmedi. 8 mart 2011'de viyana'da gözaltına alındı ve 29 temmuz 2011'de sırbistan'ın iade talebinin delil yetersizliği ve sırbistan'da adil yargılamayı garanti edememesi nedeniyle bir avusturya mahkemesi tarafından reddedilmesinin ardından serbest bırakıldı.

kişisel hayatı 
divjak, 1960'tan 2017'deki ölümüne kadar karısı vera ile evliydi. i̇kisinden, biri bosna ordusunda görev yapan iki oğlu vardı.  ayrıca, bosna savaşı'nda kardeşleri öldürülen boşnak bir vaftiz oğlu vardı.

8 nisan 2021'de divjak, saraybosna'da 84 yaşında hayatını kaybetti.

tepkiler 
divjak'ın ölümünden sonra, bosna cumhurbaşkanlığı üyeleri željko komšić ve šefik džaferović, eski cumhurbaşkanlığı üyesi bakir izetbegović, yeni seçilen saraybosna belediye başkanı karić, şair ve senarist emir spahiç, eski futbolcu abdulah sidran'da dahil olmak üzere birçok tanınmış bosnalı politikacı ve ve faruk hadžibegić ve diğerler tanınmış kişiler ailesine başsağlığı diledi.

cenaze töreni 
divjak'ın ölümünün ertesi günü, 9 nisan'da mostar halkı divjak'a son veda etti. aynı gün, divjak'ın bir görüntüsü vijećnica'da (saraybosna belediye binası) yansıtıldı, böylece saraybosna ona sembolik olarak hürmet gösterdi.

ölümü üzerine, saraybosna kantonu hükûmeti, cenaze töreni olan 13 nisan 2021'de tüm kanton'da ulusal yas günü olacağını duyurdu.

kaynakça 

1937 doğumlular
belgrad doğumlular
légion d'honneur sahipleri
bosnalı generaller
bosnalı yazarlar
bosna-hersek sırpları
2021 yılında ölenler
saraybosna'da ölenler
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar