Makapansgat Taşı

makapansgat taşı veya makapansgat çakılı (günümüzden yaklaşık 2.500.000 ila 3.000.000 yıl önce), güney afrika’nın makapan vadisi’nde yer alan, içerisinde australopitesen kalıntılarını da barındıran, arka ve ön yüzü de olan ayrıca insan yüzünün kaba bir tasviriymiş gibi görünmesini sağlayan doğal çentik ve aşınma desenlerine sahip bir çakıl taşıdır. bazı bilim adamları bu nesnenin bilinen en eski manuport olduğunu savunuyor.

tanım 
makapansgat çakılı 260 gram ağırlığında, 8,3 cm uzunluğunda, 7 cm genişliğinde ve 3,8 cm kalınlığında kırmızı-kahverengi jasperit benzeri bir taştır.

çakıl, 1925 yılında güney afrika'nın mokopane kentinin kuzeyinde bulunan makapan vadisi'ndeki bir beyaz mermer mağarasında, yerel bir okul öğretmen olan wilfred eitzman tarafından bulunmuştur. daha da önemlisi, çakılın en yakın doğal kaynağından en az 4,8 km ötede bulunmasıdır. dart'a göre bu uzaklık 32 km'dir. bölge aynı zamanda australopithecus'a ait kemikler de içeriyordu bu bilgi daha sonra australopithecus ya da diğer erken homininler olarak genişletildi.

çentikleri ve aşınma izleri doğal bir şekilde jeolojik süreçlerle oluşmuştur ve üzerinde herhangi bir yapay değişiklik izine rastlanmamıştır.

yorumlama 
çakıl taşı kesinlikle yapay olarak müdahale edilmiş bir nesne olmasa da, bazı hominidlerin onu sembolik bir yüz ifadesi olarak kabul etmiş olabileceği, muhtemelen insan mirasındaki sembolik fikirlerin veya estetik anlayışın en eski örneği olarak mağaraya getirmiş olabileceği öne sürülmüştür. bu olgu ise onu bilinen en eski manuport adayı yapar.

çakıl taşı literatürde tanımlanmış ve kasım 1967'de the roots of art adlı televizyon programında yer almıştı. ancak 1974 yılında, taşın bulunduğu kısa süre içinde onu ilk görenlerden biri olan raymond dart tarafından yeniden yorumlanana kadar dikkatleri üzerine çekmemişti. eitzman, taşın yüz şekline benzemesi nedeniyle mağaraya getirilmiş olabileceğini öne sürmüştü. dart ise taşa farklı açılardan bakıldığında başka yüzlerin de ortaya çıkabileceğini fark etti.

makapansgat çakılı, sanat teriminin olağan tanımlaması kullanılırsa sanat olarak görülemez çünkü çakıl doğal ortamında bulunmuştur, yapılmamıştır. bununla birlikte, bir australopithecus'un bu yüzü fark etmiş olması, erken hominidlerin sanat ve dilin gelişimi için gerekli olan sembolik düşünme kapasitesine sahip olduklarını gösterir.

tartışma 
erken hominidlerin bu nesneyi gerçekten bir yüz olarak görüp görmedikleri, bu nesneyle büyülü/metafizik ayinler yapıp yapmadıkları veya bu çakıl taşından sanatsal bir keyif alıp almadıkları belirsizliğini korumaktadır. ayrıca nesneyle ilgili belirsizliği artıran faktörler; nesnenin mağaranın neresinde bulunduğu, kemiklerin hangi hominid türüne ait olduğu, bu kemiklerin hayvanlar tarafından mağaraya getirilip getirilmediği tam olarak bilinmemektedir.

ayrıca bakınız 

 erfoud manuport
 tan-tan venüsü
 berekhat ram venüsü

kaynakça

dış bağlantılar 

 robert g. bednarik (uluslararası kaya sanatı araştırmaları federasyonu): "manuportlar ve çok erken paleoart" 
 don hitchcock (don's maps): "makapansgat çakıl taşı" 
 james b. harrod (originsnet): "makapansgat" 

pliosen
güney afrika'daki arkeolojik keşifler
güney afrika cumhuriyeti arkeolojisi
arkeolojik eserler
kültürel antropoloji
tarih öncesi güney afrika