Viyana Beyannamesi ve Eylem Programı

viyana beyannamesi ve eylem programı ya da vdpa, avusturya'nın viyana kentinde 25 haziran 1993 tarihinde dünya i̇nsan hakları konferansı'nda oybirliği ile kabul edilen bir insan hakları bildirgesidir. birleşmiş milletler i̇nsan hakları yüksek komiserliği  pozisyonu bu beyanname ile tavsiye edilmiş ve ardından 48/121 sayılı birleşmiş milletler genel kurul kararı ile oluşturulmuştur.

viyana'da gerçekleştirilen dünya i̇nsan hakları konferansı, soğuk savaş sonrası i̇nsan hakları üzerine gerçekleştirilmiş olan ilk konferanstır.  daha önceki konferans tahran'da 1968 yılında gerçekleştirilmişti. bu konferansta viyana beyannamesi ve eylem programı  bildirgesi yayınlanmıştır. bu bildirgenin önsözünde, insan haklarının  geliştirilmesi ve korunmasının uluslararası toplumun öncelik verdiği bir konu olduğu tekrar vurgulanmıştır. bu alandaki mevcut uluslararası mekanizmalar tekrar gözden geçirilmiştir.

i̇çerik 
vdpa, insan haklarını evrensel bir standart olarak yeniden onaylamayı amaçlamaktadır. giriş bölümünde şu ifade yer almaktadır: "tüm halklar ve tüm uluslar için ortak bir başarı standardı oluşturan i̇nsan hakları evrensel beyannamesi ilham kaynağıdır."

"vdpa, hükümetleri, birleşmiş milletleri ve diğer uluslararası kuruluşları, öğretim ve eğitim, halkın katılımı ve sivil toplum yoluyla insan hakları bilincini güçlendirmek için insan hakları programına ayrılan kaynakları artırmaya davet etmektedir."

beş bölümden oluşan bu bildirge 100'den fazla madde içermektedir.  birçok i̇nsan hakları ve temel özgürlük konularını kapsayarak, devletlere  ve bu alanda çalışan kuruluşlara  tavsiyelerde bulunmaktadır.

beyannamenin ana başlıkları şunlardır:

 birleşmiş milletler sistemi içinde insan hakları konusunda artan koordinasyon
 kaynaklar
 i̇nsan hakları merkezi
 irkçılık, ırk ayrımcılığı, yabancı düşmanlığı ve diğer hoşgörüsüzlük biçimleri
 ulusal veya etnik, dini ve dilsel azınlıklara mensup kişiler
 yerli halk
 göçmen işçiler
 kadınların eşit statüsü ve insan hakları
 çocuk hakları
 i̇şkence görmeme özgürlüğü
 zorla kaybetmeler
 engellilerin hakları
 i̇nsan haklarının işbirliği, geliştirilmesi ve güçlendirilmesi
 uygulama ve izleme yöntemleri
 dünya i̇nsan hakları konferansı'nda alınan kararların takibi

sonuçları 

 birleşmiş milletler i̇nsan hakları yüksek komiserliği'nin pozisyonu kurulmuştur.
 25 haziran 1993'te 171 devletin mutabakatıyla kabul edilen viyana beyannamesi ve eylem programı, soğuk savaş sonrası 1990'ların başında insan hakları konusunda bir fikir birliğini temsil ediyordu. vdpa, soğuk savaş sona ererken insan hakları için bir dönüm noktası oluşturuyordu.
 bu beyanname uluslararası topluma insan haklarını teşvik etmek için bütünsel bir yaklaşımı mümkün kılacak  yeni bir "planlama, diyalog ve işbirliği çerçevesi" sağlamıştır. 
 viyana  beyannamesi ve eylem programı ayrıca, 1948'den  kabul edilen i̇nsan hakları evrensel beyannamesi temeli üzerine titizlikle inşa edilmiş olan insan hakları belgelerini güçlendirmek ve daha fazla uygulamak için yenilenmiş bir çabanın başlangıcı oldu. 1948'de kabul edilen i̇nsan hakları evrensel beyannamesi'nde insan hakları herhangi bir sınıflandırmaya tabi tutulmaksızın bir bütün olarak ele alınmıştır. bu bütüncül yaklaşım viyana beyannamesi ve eylem programı ile de pekiştirilmiştir.

kaynakça 

1990'larda avusturya
i̇nsan hakları tarihi
i̇nsan hakları belgeleri
avusturya'da insan hakları
1993'te uluslararası ilişkiler
kadın hakları belgeleri
kadına yönelik şiddet