Tabakât-ı Nâsırî

tabakât-ı nâsırî (), adını nâsırüddin i. mahmud şah'dan alan, minhâc-ı sirâc cûzcânî tarafından farsça olarak yazılan ve 1260 yılında tamamlanan ayrıntılı bir i̇slam tarihi eseridir. 23 bölümden oluşan ve açık sözlü bir üslupla kaleme alınan bu eserin yazımı için cûzcânî uzun yıllarını harcamış, hatta verdiği bilgiler için referanslar göstermiştir. kitabın birkaç bölümü gurlular'a ayrılmış olsa da, gazneli sebük tegin'in iktidarı ele geçirmesinden önce gazne'deki seleflerinin tarihini de içermektedir. cûzcânî tabakât-ı nâsırî'yi derlerken günümüze ulaşmayan başka eserlerden de faydalanmıştır. cûzcânî'nin "tabakât"ı kaleme alma şekli sonraki yüzyıllarda hanedan tarihi ile ilgili eserlere referans olmuştur.

i̇çerik
tabakât-ı nâsırînin yazılış amacı i̇ran ve orta asya'da kurulmuş olan müslüman hanedanlıklarını anlatmaktı. ancak ilk peygamber'den başlayarak kendi zamanına kadar geçen olayları anlatan bir i̇slam tarihi eseri oldu. üslubunun güzelliği ve zengin içeriği sebebiyle yazılan tarih eserleri arasında seçkin bir yere sahiptir. özellikle cûzcânî'nin yaşadığı dönemde hindistan ve afganistan’da meydana gelen olayları kendi gözlemlerine ve görgü şahitlerin ifadelerine dayanarak yazması tabakāt-ı nâṣırî'yi eşsiz bir kaynak yapmaktadır.

tabakât-ı nâsırî, 1229-1230 yılları arasında delhi sultanına karşı bengal'de gerçekleşen, halaciler'in isyan ettiğine dair tek kaynaktır.

bölümler
bu bölümler sırasıyla,bölüm i: peygamberler tarihibölüm ii: râşidîn halifeliği bölüm iii: emevîler bölüm iv: abbâsîler bölüm v: i̇ran’da hüküm süren hanedanlarbölüm vi: tubba‘ ve yemen hükümdarlarıbölüm vii: tâhirîler bölüm viii: saffârîler bölüm ix: sâmânîler bölüm x: deylemliler (büveyhîler) bölüm xi: gazneliler; sebük tegin'den hüsrev melik'e kadar olan dönemin tarihidir.bölüm xii: selçuklularbölüm xiii: atabeylikler; i̇ldenizliler, salgurlular ve sencer’den sonra nîşâbur’da hüküm süren emîrler bölüm xiv: nimrûz ve sîstan melikleri bölüm xv: eyyûbîler bölüm xvi: harezmşahlar bölüm xvii: gurlular; i̇ktidara gelişlerinden başlayıp 1215'te sultan alâeddin muhammed harezmşah ile son bulana kadar olan dönemi anlatır. bölüm xviii: gurlular’ın bâmiyân ve toharistan kolu bölüm xix: gazne’de hüküm süren gurlular; seyfeddin surî'den başlayıp kutbiddin aybek'e kadar uzanan dönemin tarihidir.bölüm xx: delhi sultanlığı (muizzîler/kutbîler); aybek'ten başlayıp laknauti'nin ilk dört hükümdarının 1236'da i̇ltutmuş tarafından öldürülmelerine kadar olan dönemin tarihidir.bölüm xxi: delhi sultanlığı (şemsîler)bölüm xxii: delhi sultanlığı’na tâbi melikler (şemsîler); 1227'den vezir balaban'ın erken dönemine kadar sultanlıktaki saray mensuplarının, generallerin ve eyalet valilerinin biyografik bir bölümüdür.bölüm xxiii': karahıtay ve moğol istilâsı; cengiz han'dan 1259'a kadar olan halefleri ve moğolların müslümanlara karşı işlediği zulümler hakkında derinlemesine bilgi verir.

notlar

kaynakça

dış bağlantılar
 tabaqat-i nasiri of juzjani, archive.org'da.
 minhaj-i-siraj, jowzjāni  iranica online 'da.
 tabaqat-i nasiri  iranica online 'da.
 tabaqat-i-nasiri  banglapedia 'da.

gazne devleti
memlûk hanedanı (delhi)
i̇ran ile ilgili tarih kitapları
farsça kitaplar
hindistan ile ilgili tarih kitapları
gurlular
delhi sultanlığı