mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Heather Young

heather young, (d. ?, halifax, yeni i̇skoçya), kanadalı kadın film yapımcısı ve yönetmeni. kariyerini ve yaşamını memleketi halifax, yeni i̇skoçya'da sürdürmektedir.

yaşamı
aslen saint john, new brunswick'li olan young, new brunswick üniversitesi ve yeni i̇skoçya sanat tasarım koleji'nden (nscad) mezun olmuştur.
i̇lk kısa film denemesi olan 2009 yapımı dog girl ile montreal uluslararası film festivali'nde norman mclaren en i̇yi öğrenci filmi ödülü'nü kazanmıştır. bu prodüksiyonu green (2013) ve howard and jean (2014) adlı kısa filmler takip etmiştir. 2016 yapımı yönettiği fish adlı diğer bir kısa film ile vancouver uluslararası film festivali'nde kanada yapımı "en i̇yi kısa film" dalında mansiyon ödülü'nü aldı. film ayrıca 2017'de tiff kanada en i̇yi 10 film listesi'nde yer almıştır.
i̇lk uzun metrajlı kendisine fipresci discovery ödülünü getiren 2017 yapımı murmur sinema filmi 2019'daki toronto uluslararası film festivali açılışında yayınlandı. film ayrıca aralık 2019'da tiff'in yıl sonu en i̇yi kanada filmleri listesine girmiştir.

filmografi
 dog girl (kısa film, 2009)
 a night out (kısa film, 2011)
 green (kısa film, 2013)
 howard and jean (kısa film, 2014)
 fish (kısa film, 2016), "en i̇yi kısa film" dalında; yeni i̇skoçya tv filmleri ödülü
 milk (kısa film, 2017) çiftlikte çalışan hamile kadın hakkında
murmur (sinema filmi, 2019)

başarıları
 montreal uluslararası film festivali: norman mclaren en i̇yi öğrenci filmi ödülü (dog girl, 2009)
 "en i̇yi kanada yapımı kısa film" dalında silverwave ödülü (a night out, 2011)
 kanada'da 2016'nın en i̇yi 10 kısa filmi listesi (fish)

kaynakça

kanadalı film yönetmenleri
yeni i̇skoçya doğumlular
i̇ngiliz asıllı kanadalılar
doğum tarihi bilinmeyenler
kadın film yönetmenleri
kanadalı film yapımcıları
Lea Vergine

lea vergine (d. 5 mart 1936, napoli - ö. 20 ekim 2020, milano), i̇talyan sanat tarihçisi.

yaşamı
vergine 5 mart 1936'da napoli, i̇talya'da doğdu. corriere della sera dahil olmak üzere birçok i̇talyan gazetesi için köşe yazıları yazdı. 1974'te body art e storie simili: il corpo come linguaggio adlı ilk kitabını yayınladı performans sanatını dünya'ya tanıtan ilk entelektüellerden birisiydi.

1980'de milano'da ayrıca roma, venedik, amsterdam ve stockholm'de düzenlenen sergi çalışmalarından sonra vergine, yüzyıllarca sanata yön veren kadınları incelediği l'altra metà dell'avanguardia, 1910-1940 adlı kitabını piyasaya sürmüştür. ayrıca ressam carol rama'nın eserlerinin tanıtılmasına ön ayak olmuştur. son olarak 2016'da sanat yaşamından kesitlere yer verdiği l'arte non è faccenda di persona perbene, adlı anı tarzında kitabını yazıp yayınlamıştır.

ölümü
lea vergine 20 ekim 2020'de milano, i̇talya'da covid-19 nedeniyle 84 yaşında vefat etti. kendisi gibi covid-19 tedavisi gören sanatçı eşi enzo mari'de bir gün önce vefat etmişti.

çalışmaları
body art e storie simili: il corpo come linguaggio (1974)
l'altra metà dell'avanguardia, 1910-1940: pittrici e scultrici nei movimenti delle avanguardie storiche (1980)
la vita, forse l'arte (2014)
l'arte non è faccenda di persone perbene (2016)

kaynakça

1936 doğumlular
2020 yılında ölenler
napoli doğumlular
i̇talyan sanat tarihçileri
i̇talya'da covid-19 pandemisinden ölenler
Hans Urs van Balthasar

hans urs von balthasar (d. 12 ağustos 1905, luzern, i̇sviçre - ö. 26 haziran 1988, basel, i̇sviçre) i̇sviçreli katolik filozof ve ilahiyatçı din adamı. hayatının 21 senesi boyunca cizvit bir peder olarak yaşamını sürdürmüştür. yaşamının sonuna geldiğinde, papa ii. ioannes pavlus tarafından kardinal ilan edilmiştir.

karl rahner, henri de lubac ve yves congar ile birlikte 20. yüzyılın en önemli roma katolik düşünür ve ilahiyatçılarından sayılmaktadırlar.

hayatı 
i̇sviçre’de cizvit tarikatı o dönemde (1973’e kadar) yasaklı olduğundan, hans cizvitler’e 1928 yılında almanya’da katılabilmiştir. lyon’da sürdürdüğü teoloji çalışmaları sırasında jean daniélou ile tanışan hans, henri de lubac gibi kendisini, kilise babaları'nı konu edinen patrolojik ilahiyat ile tanıştırmış olan ilahiyatçılardan olduğu kadar; hegel, max scheler, ve heidegger gibi filozoflarla da tanıştırmış olan erich przywara isimli filozoftan da etkilenmiştir.

1936 yılında roma’da bulunan papalık gregoryen cizvit üniversitesi tarafından kendisine sunulan profesörlük makamını reddetmiştir. basel’de kalacağı süre boyunca öğrencilere manevi danışmanlık yapacağı papazlık görevini üstlenecekti. bu sırada, ileride kendisi ile uzun bir teolojik diyaloğa girecek olan, dönemin en kayda değer protestan ilahiyatçılardan karl barth ile arkadaş olmuşlardır.

1950 senesinde hans, bir mistik olan adrienne van speyr ile, hem kadınlar hem de erkekler için hizmet edebilecek yeni bir dini topluluk kurabilmek amacıyla bağlı bulunduğu cizvit tarikatından ayrılma kararı aldı. bu tarihten itibaren, ölümüne kadar, hans tarikata ait olmayan bir peder olarak, verdiği dersler ve yayımladığı kitaplar ile yaşamına devam etmiştir.

eserleri 
yaşamış olduğu 20. yüzyıla göre hans urs von balthasar’ın eserleri muazzam ve neredeyse rakipsiz olarak görülmektedir. 17 ciltten oluşan üçlemesi: wahrheit, schönheit, güte  (güzellik, i̇yilik ve hakikat) en çok bilinen eseridir. teolojik bir sentez olan bu üçleme bir tarafta antik ve modern avrupa edebiyatı ve felsefesini bir araya getirirken, diğer tarafta ise kilise babaları, skolastik ve modern teoloji dahil olmak üzere hristiyan geleneğini tefsir ve mistisizm ile bir araya getirmiştir.</ref>

kaynakça 

1905 doğumlular
1988 yılında ölenler
basel'de ölenler
i̇sviçreli hristiyanlar
i̇sviçreli katolikler
i̇sviçreli roma katolikleri
20. yüzyılda hristiyan ilahiyatçılar
hristiyan ilahiyatçılar
i̇sviçreli ilahiyatçılar
i̇sviçreli katolik ilahiyatçılar
katolik ilahiyatçılar
kardinaller
cizvitler
cizvit ilahiyatçı
i̇sviçreli cizvitler
20. yüzyılda cizvitler
eski cizvit
hristiyan yazarlar
Malvales

malvales, rosanae üsttakımına bağlı bir bitki takımıdır.

taksonomi
malvales takımına bağlı familyalar (2022):

 bixaceae  	 
 cistaceae
 cochlospermaceae  	 
 cytinaceae  	 
 dipterocarpaceae  	 
 malvaceae
 muntingiaceae  	 
 neuradaceae  	 
 sarcolaenaceae  	 
 sphaerosepalaceae  	 
 thymelaeaceae

konuyla ilgili yayınlar 

 alverson, w. s., k. g. karol, d. a. baum, m. w. chase, s. m. swensen, r. mccourt, and k. j. sytsma (1998). circumscription of the malvales and relationships to other rosidae: evidence from rbcl sequence data. american journal of botany 85, 876–887. (available online: abstract )
 edlin, h. l. 1935. a critical revision of certain taxonomic groups of the malvales. new phytologist 34: 1-20, 122–143.
 judd, w.s., c. s. campbell, e. a. kellogg, p. f. stevens, m. j. donoghue (2002). plant systematics: a phylogenetic approach, 2nd edition. pp. 405–410 (malvales). sinauer associates, sunderland, massachusetts. .
 kubitzki, k. and m. w. chase. 2003. introduction to malvales, pp. 12– 16. in k. kubitzki (ed.), the families and genera of vascular plants, vol. 5, malvales, capparales and non-betalain caryophyllales.
 du mortier, b. c. j. (1829). analyse des familles de plantes, avec l'indication des principaux genres qui s'y rattachent, p. 43. imprimerie de j. casterman, tournay.
 watson, l., and dallwitz, m. j. (1992 onwards). the families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval. http://delta-intkey.com
 whitlock, b. a. (october 2001). malvales (mallow). in: nature encyclopedia of life sciences. nature publishing group, london. (available online: doi | els site )

dış bağlantılar 
 tree of life malvales 
 johansson, j.t. 2013 (and onwards). the phylogeny of angiosperms. published online. http://angio.bergianska.se  malvales

kaynakça 

rosanae
Huerteales

huerteales, rosanae üsttakımına bağlı bir bitki takımıdır.

taksonomi
huerteales takımına bağlı familyalar (2022):

 dipentodontaceae
 gerrardinaceae
 petenaeaceae
 tapisciaceae

dış bağlantılar 
 huerteales at: angiosperm phylogeny website  at: missouri botanical garden website 
 family and suprafamilial names  at: james l. reveal

kaynakça 

rosanae
Tokai Challenger solar araba

tokai challenger, japon tokai üniversitesi'nden solar  (güneş enerjili) arabasıdır. tokai challenger avustralya'da güneş arabaları yarışı olan 2009 ve 2011 world solar challenge'ın galibi oldu. araba tokai üniversitesi öğrencileri ve otomotiv endüstrisindeki birkaç japon şirketi ile işbirliği içinde tasarlandı ve test edildi.

tokai challenger 2,998 km (1,858 mil) yolu 29 saat 49 dakikada gitti ve ortalama 100,54 (km/saat) 62 (mil/saat) hız yaptı.

tokai challenger ayrıca uluslararası solarcar federasyonu (isf) ve güney afrika'daki güneş arabalarının yarışı olan fédération internationale de l'automobile (fia) tarafından tanınan 2010 güney afrika solar challenge'ın galibi oldu. 4061.8 km yolu 45 saat 5 dakikada ve 90.1 (km/saat) (55 mil/saat) ortalama hızla gitti.

kaynakça

dış bağlantılar 

 takımın resmi web sitesi  
 teknik ayrıntılar  
 rapor  

güneş arabası yarışı
Brassicales

brassicales, rosanae üsttakımına bağlı bir bitki takımıdır.

taksonomi
brassicales takımına bağlı familyalar (2022):

 akaniaceae  	 
 bataceae  	 
 borthwickiaceae  	 
 brassicaceae
 capparaceae
 caricaceae
 cleomaceae  	 
 emblingiaceae  	 
 gyrostemonaceae  	 
 koeberliniaceae  	 
 limnanthaceae
 moringaceae
 pentadiplandraceae
 resedaceae
 salvadoraceae
 setchellanthaceae
 tovariaceae
 tropaeolaceae

dış bağlantılar

kaynakça 

rosanae
1964 Kış Olimpiyatları'nda İsveç

i̇sveç, avusturya'nın innsbruck kentinde düzenlenen 1964 kış olimpiyatlarına katıldı ve sekiz farklı etkinlikte yarışmak için 57 temsilci gönderdi. takım, üçü altın olmak üzere yedi madalya kazanarak genel yedinci oldu. takımın madalyalarının beşi kayaklı koşudan, bir tanesi de sürat pateni ve erkekler buz hokeyinden geldi.

madalya kazananlar

kaynakça 
 olympic winter games 1964, full results by sports-reference.com

i̇sveç
olimpiyat oyunları'nda i̇sveç
kış olimpiyatları
SK Gagra

sk gagra (), erovnuli liga 2'de oynayan gürcü futbol takımı.

tarihçe 
kulüp abhazya'nın gagra kentinde kurulmuştur. şu anki kulüp ise eski futbolcu ve teknik direktör goridze çihradze ile kuzeni tarafından 2004 yılında tiflis'te kuruldu. başta kulübü gagra şehrine taşımayı planlasalar da süregelen abhaz-gürcü çatışması nedeniyle iç saha maçları tiflis'te gerçekleşmektedir.

yeni kulüp sk gagra olarak 2004 yılında kulübün pirveli liga'ya giriş hakkı kazandığı regionuli liga'da kuruldu. i̇kinci kademe ligini kazandıktan sonra gagra, 2005-06 ve 2006-07'de yükselme play-off'unu kaybetti ve umaglesi liga'ya yükselemedi. 2007-08'de tekrar yükselme play-off'unu kaybettiler, ancak umaglesi liga'daki bazı takımların çekilmelerinin ardından takım nihayet bir üst lige yükselmeyi başardı. 2008-09 sezonunda takım en üst ligde oynadı. daha sonra küme düşseler de üst sıralarda yer alan bazı takımlar ligden çekildikten sonra gagra, küme düşmedi. 2010-2011 sezonunun ilk liginin şampiyonu oldular. üç kez kazanan torpedo kutaisi'yi uzatmaların ardından 1-0 yenerek sakartvelos tasi'nin galibi oldular.

lig ve kupa tarihçesi

şu anki takım 
ağustos 2019 itibarıyla

teknik direktörler 
  vladimer haçidze
  anatoli piskovets (şubat 2010 – oct 11)
  varlam kilasonia (nisan 2010–??)
  zviad celadze (ekim 2011–)

kaynakça

dış bağlantılar 
 resmî internet sitesi 
 uefa.com'daki profili 

sk gagra
gürcistan'daki futbol kulüpleri
2004'te kurulan futbol kulüpleri
Chris Rea

christopher anton rea (4 mart 1951  middlesbrough, i̇ngiltere doğumlu) i̇ngiliz rock ve blues şarkıcısı, şarkı yazarı, besteci ve gitaristidir.

slayt gitar çalmasıyla tanınan "çakıl sesli gitar yiğidi" rea, ikisi i̇ngiltere albüm listesi'nde zirveye çıkan olmak üzere toplam yirmi beş solo albüm yaptı. 

birkaç ciddi hastalık nöbetinden kurtulduğu göz önüne alınarak "rock'ın nihai hayatta kalan kişisi" denilen rea, single'ı "the road to hell (part 2)" ile "sonunda uk top 10'u kırdığında avrupalı ​büyük bir ​yıldız olmuştu".

the road to hell (1989) albümü, halefi auberge (1991) albümü gibi albüm listesinin zirvesine çıktı. "i can hear your heartbeat", "stainsby girls", "josephine", "on the beach", "let's dance", "driving home for christmas", "working on it", "tell me there's a heaven", "auberge" ve "julia" 'gibi birçok hit şarkısı vardır. ayrıca elton john ile "if you were me" düetini kaydetti. rea, en i̇yi i̇ngiliz erkek sanatçı için brit ödülü'ne 1988, 1989 ve 1990 olmak üzere üç kez aday gösterildi.

the road to hell (1989) ve auberge (1991) sanatçının en başarılı iki albümü olmuş ve uk albums chart listesinde tepeye çıkmıştır. 

1978'de billboard hot 100 listesinde 12. numaraya çıkan ve adult contemporary listesinde 1 numarada üç hafta kalan ve kendisine en i̇yi yeni sanatçı dalında grammy adaylığını kazandıran 1978 single'ı "fool (if you think it's over)" ile tanınan rea, hiç amerika birleşik devletleri turu yapmadı. 

on yıl sonra, "working on it" mainstream rock listesinin zirvesine çıktı. dünya çapında 40 milyondan fazla albüm sattı.

biyografi
middlesbrough'da doğan ve burada büyüyen rea'nın ataları i̇talyan ve i̇rlandalıdır. benzerlerinden farklı olan ve biraz da boğuk denilebilecek sesi ve slide gitar tekniği ile guinness rockopedia tarafından "çakıl sesli gözüpek gitarist" olarak tanımlanmıştır.

akranlarına nazaran daha geç gitarla tanışan rea, yirmili yaşlarının başında gitar çalmaya başlamış ve yerel gruplarla yaptığı kısa dönem çalışmalardan sonra 1978 yılında solo kariyerine başlamıştır. 

toplam 25 albüm yapan rea'nın bazı albümleri (örneğin 2005 yılında yayınladığı blue gitars) birden fazla medyadan oluşmaktadır. british hit singles & albums tarafından rea "80li yılların sonundaki en meşhur i̇ngiliz yorumcu-şarkı sözü yazarı olarak" nitelendirilmiş ve the road to hell (part 2) parçasının uk top 10 listesine girmesiyle avrupa çapında üne kavuştuğunu söylemiştir. bu şarkı rea'nın listeye giren 18. şarkısıdır.

kaynakça

1951 doğumlular
middlesbrough doğumlular
i̇ngiliz müzisyenler
yaşayan insanlar
Clifford çember teoremi

geometride, adını i̇ngiliz geometrici william kingdon clifford'dan alan clifford teoremleri, çemberlerin kesişimleri ile ilgili teoremler dizisidir.

açıklama 
i̇lk teorem, herhangi dört çemberin ortak bir m noktasından geçtiği ve aksi takdirde genel olarak, çemberlerin tam olarak ikisinin kesiştiği altı ilave nokta olduğu ve bu kesişme noktalarının hiçbirinin eşdoğrusal olmadığı anlamına gelir. bu dört çemberin her üç kümesinin aralarında üç kesişme noktası vardır ve (doğrusal olmama varsayımıyla) bu üç kesişme noktasından geçen bir çember vardır. sonuç, ilk dört çember kümesi gibi, bu şekilde tanımlanan dört çemberden oluşan ikinci kümenin hepsinin tek bir p (genel olarak m ile aynı nokta değildir) noktasından geçmesidir.

bir p noktasından geçen dört çemberi düşünün, her bir çember ikinci noktada başka bir çember ile kesişiyor, bunlar p12, p13, p14, p23, p24, p34 olarak adlandırdığımız altı noktadır. teorem, p noktasının bu altı noktadan ikisini birleştiren herhangi bir noktada olmaması varsayımıdır. pij, pik, pjk noktalarından geçen çembere cijk diyoruz, böylece yukarıdaki altı pij noktasının 3'ünden geçen dört çember oluşturuyoruz. i̇lk clifford çember teoremi, yukarıda bahsedilen dört çemberin p1234 olarak adlandırdığımız bir noktadan geçtiğini belirtir.

i̇kinci teorem, genel konumda tek bir m noktasından geçen beş çemberi kabul eder. dört çemberin her bir alt kümesi, ilk teoreme göre yeni bir p noktası tanımlar. sonra bu beş noktanın hepsi tek bir c çemberinin üzerindedir.

i̇lk teoreme göre belirlenen bir p noktasından geçen 5 çemberi düşünün, p1234, p1235, p2345, p2451 ve p4512 şeklinde 5 nokta elde ederiz. i̇kinci clifford teoremi, c çemberi üzerinde olan p1234, p1235, p2345, p2451 ve p4512 şeklinde 5 nokta belirtir.

üçüncü teorem, tek bir m noktasından geçen genel konumda altı çemberi dikkate alır. beş çemberin her bir alt kümesi, ikinci teorem ile yeni bir çemberi tanımlar. sonra bu altı yeni c çemberinin tümü tek bir noktadan geçer.

teoremlerin silsilesi sonsuza kadar devam ettirilebilir.

ayrıca bakınız 

 cox zinciri
 beş çember teoremi
 miquel altı çember teoremi

kaynakça 

 wk clifford (1882). matematiksel kağıtlar, s. 51-52, i̇nternet arşivi aracılığıyla
 hsm coxeter (1965). geometriye giriş, s. 262, john wiley & sons

konuyla ilgili yayınlar 

 h. martini & m. spirova (2008) "clifford’s chain of theorems in strictly convex minkowski planes", publicationes mathematicae debrecen 72: ss. 371–83
 morley, f. (1929). extensions of clifford's chain-theorem. american journal of mathematics, 51(3), ss. 465-472. doi:10.2307/2370734

dış bağlantılar 

 weisstein, eric w. "clifford's circle theorem ". mathworld.
 clifford's circle theorems (java applet)
 clifford chain theorem @geogebra 

öklid geometrisi teoremleri
çemberler
Good-Feel

logosu
good-feel co., ltd. (株式会社 グ ッ ド ・ フ ィ ー ル, kabushiki-gaisha guddo fīru) japon video oyunu geliştirme şirketidir. good-feel 2005 yılında japonya, hyogo'da kuruldu ve tokyo'da bir üretim tesisi açtı. ana odak noktaları, yalnızca japonya'da piyasaya sürülen nintendo ds için eğitici oyunlardı. i̇lki 2007 yılında piyasaya sürülen oyunları, küçük çocuklar (anaokulu ve altı) için primerler ile çocuklar ve yetişkinler için i̇ngilizce dil eğitiminden oluşmaktaydı.

kaynakça 

2005'te kurulan şirketler
video oyunu yapım şirketleri
Playdead

playdead aps, kopenhag merkezli danimarkalı bağımsız bir video oyun geliştiricisidir. oyun tasarımcıları arnt jensen ve dino patti limbo adlı oyunu geliştirmek için 2006 yılında şirketi oluşturdular. limbo 2010 yılında piyasaya sürüldü. bir yıllık xbox 360 ayrıcalığının ardından playdead, oyunu playstation 3, microsoft windows, macos, ios ve android'de yayınladı.

şirket daha sonra iki boyutlu bir bulmaca-platform oyunu olan inside isimli oyunu piyasaya sürdü. yayınlandığı 2016 yılı içerisinde birçok ödüle aday gösterilmiş ve game critics awards "yılın en iyi bağımsız oyunu" ödülünü kazanmıştır.

2018 yılında henüz ismi konmayan bir sonraki projesi "evrenin uzak bir köşesinde geçen 3. şahıs bilimkurgu macerası" için çalışmalara başladığını duyurdu.

kaynakça 

2006'da kurulan video oyunu şirketleri
video oyunu yapım şirketleri
danimarka merkezli şirketler
Simogo

simogo (resmi olarak simogo ab olarak bilinir), malmö merkezli i̇sveçli bir video oyun geliştiricisidir. şirket 2010 yılında kuruldu ve en çok year walk ve device 6 dahil olmak üzere mobil cihazlar için oyunlar yaratmasıyla tanınıyor. i̇smi, kurucuları simon (sim) ve gordon (go) adından gelmektedir; "o" harfi ise i̇sveççe "och" anlamına gelen "ve" kelimesinden geliyor.

kaynakça 

i̇sveç merkezli video oyunu şirketleri
video oyunu şirketleri
2010'da kurulan şirketler
video oyunu yapım şirketleri
Insomniac Games

insomniac games, inc., burbank, kaliforniya merkezli bir amerikan video oyunu geliştiricisidir. 1994 yılında ted price tarafından xtreme software olarak kuruldu ve bir yıl sonra insomniac games adını aldı. stüdyo 2019'da sony interactive entertainment tarafından satın alındı ve sie worldwide studios'un bir parçası oldu.

kaynakça 

 
video oyunu yapım şirketleri
amerika birleşik devletleri merkezli video oyunu şirketleri
André-Louis Debierne

andré-louis debierne (fransızca telaffuz: [ɑdʁe lwi dəbjɛʁn] ; d. 14 temmuz 1874 - ö. 31 ağustos 1949) fransız bir kimyagerdi ve aktinyum elementinin kâşifi olarak kabul edilir.

debierne seçkin ecole supérieure de physique et de chimie industrielles de la ville de paris'te (espci paristech) okudu. charles friedel'in öğrencisiydi, pierre ve marie curie'nin yakın arkadaşıydı ve çalışmalarıyla ilişkilendirildi. 1899 yılında curie'lerin başlattığı katranlı blend ile çalışmaların sürdürülmesinin bir sonucu olarak radyoaktif element aktiniyumu keşfetti.

1906'da pierre curie'nin ölümünden sonra debierne, marie curie'ye öğretim ve araştırma alanlarında yardım etti.

1910'da debierne ve marie curie, görünür miktarlarda metalik formda radyum hazırladılar (ancak metalik olarak tutmadılar). metalin varlığını bilimsel bir merak konusu olarak gösterdikten sonra, araştırmalarına devam edebilecekleri bileşiklere dönüştürdüler.

kaynakça

dış bağlantılar 

  biographical information

20. yüzyıl fransız bilim insanları
19. yüzyıl fransız bilim insanları
20. yüzyıl kimyagerleri
19. yüzyıl kimyagerleri
aktinyum
element kâşifleri
1949 yılında ölenler
1874 doğumlular
fransız kimyagerler
Gudauri

gudauri () kafkas dağları'nın gürcistan'da kalan kısmındaki platoda yer alan bir kayak merkezi. stepantsminda kasabasında kurulmuştur. rakımı 2.200 metre (7.200 ft.) olmakla birlikte gürcü askerî yolu buraya yakın bir yerde konumlandırılmıştır. gudauri, başkent tiflis'in 120 km (75 mil) kuzeyinde ve tiflis uluslararası havalimanı'na iki saatlik sürüş mesafesindedir. kayak sezonu aralık'tan nisan'a kadar sürer.

tarih 
bazı edebiyat tarihi kaynaklarına göre gudauri, lermontov'un "şeytan" adlı eserindeki bulunan prens gudal'ın adının olası çıkış kaynaklarından biri burasıdır.

16 mart 2018'de operatör hatası nedeniyle, telesiyejlerden biri normal hızın iki katı hızla geriye doğru hareket etmeye başladı ve 11 kişi yaralandı.

özellikler 
kayak merkezinde kayak ve snowboard, speed riding kursları bulunmakta, yamaç paraşütü ve helikopter turu yapılabilmektedir. toplamda 15 adet kayak teleferiği bulunmaktadır.

kaynakça

dış bağlantılar 

gürcistan'daki kayak merkezleri
JoJo Offerman

joseann alexie offerman (10 mart 1994 doğumlu)  amerikalı bir ring spikeri, vale, eski profesyonel güreşçi ve şarkıcıdır.

i̇lk yılları 
offerman, 10 mart 1994'te kuzey hollywood, los angeles, kaliforniya'da doğdu.

kişisel hayat 
bray wyatt ile ilişkisi vardır ve 27 mart 2019'da offerman, instagram üzerinden 18 mayıs 2019 doğumlu bir çocuk beklediklerini açıkladı. güreşçi braun strowman, çocuğun vaftiz babasıdır. 28 mayıs 2020'de çiftin, ikinci çocukları hyrie von rotunda doğmuştur.

ödüller ve başarılar 

 ,wrestling observer newsletter
 yılın ring spikeri (2015)
 yılın en kötü çalışılan maçı (2013) - brie bella, cameron, eva marie, naomi, natalya ve nikki bella vs. survivor series'de aj lee, aksana, alicia fox, kaitlyn, rosa mendes, summer rae ve tamina snuka

kaynakça 

21. yüzyılda amerikalı kadın şarkıcılar
profesyonel güreş yöneticileri ve menajerleri
profesyonel güreş anonsörleri
yaşayan insanlar
amerikalı kadın profesyonel güreşçiler
dominik cumhuriyeti asıllı amerikalılar
21. yüzyılda amerikalı şarkıcılar
1994 doğumlular
Akut Toksisite

toksisite, bir maddenin organizmaya zarar verme derecesidir. toksikolojinin ilgi konusudur. akut toksisite bir maddenin tek bir maruziyetten ya da kısa sürede (genellikle 24 saatten az) birçok maruziyetten dolayı sebep olduğu kötü etkilerini açıklar. akut toksisite olarak bilinmesi için, kötü etkiler, maddenin maruziyetten sonraki 14 gün içinde gerçekleşmelidir.

akut toksisite, kronik toksisiteden farklıdır. kronik toksisite, daha uzun bir süre boyunca (aylar veya yıllar) bir maddeye genellikle daha düşük seviyelerde maruz kalmanın kötü sağlık etkilerinden bahseder.

i̇nsanları akut (veya kronik) toksisite araştırmaları için test etmenin yanlış olduğu düşünülmektedir. bununla birlikte, insanların madde ile kazara temas ettiği vakaların araştırılmasından bazı bilgiler elde edilebilir (örn. fabrika kazaları). aksi takdirde, akut toksisite verilerinin çoğu hayvanlar üzerinde yapılan testlerden veya son zamanlarda in vitro test yöntemlerinden ve benzer maddelerle ilgili verilerden elde edilen çıkarımlardan gelmektedir.

kaynakça 

toksikoloji
Dieldrin

dieldrin, ilk olarak 1948'de j. hyman & co, denver tarafından bir böcek ilacı olarak üretilen klorlu bir hidrokarbondur. dieldrin, aldrin ile yakından ilgilidir. dieldrin, aldrinin rekasiyona sokulması ile elde edilir. aldrin böcekler için toksik değildir; aktif bileşik olan dieldrin oluşturmak için böcekte oksitlenir.

dieldrin ddt'ye alternatif olarak geliştirilmiştir ve çok etkili bir böcek ilacı olduğunu kanıtlamıştır. 1950'lerden 1970'lerin başına kadar çok yaygın olarak kullanıldı. endrin, bir dieldrin stereoizomeridir.

ancak, bu kimyasal son derece kalıcı bir organik pollutanttır; kolay bozulmaz. uzun süreli maruz kalmanın, insanlar dahil çok çeşitli hayvanlar için toksik  olduğu kanıtlanmıştır. bu nedenle artık dünyanın çoğu yerinde yasaklanmıştır.

parkinson hastalığı, meme kanseri ve bağışıklık, üreme ve sinir sistemi hasarı gibi sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilmiştir. hamile bir kadın dieldrin'e maruz kalırsa fetüste testis inişini de olumsuz yönde etkileyebilir.

dieldrin, kalıcı organik kirleticiler hakkındaki stockholm sözleşmesi'nde listelenmiştir.

sentez 
dieldiren bir diels-alder reaksiyonunda heksakloro-1,3-siklopentadienin norbornadien ile sentezlenmesi ve ardından norbornen halkasının epoksidasyonu ile oluşturulabilir.

dieldrin, adını diels-alder reaksiyonunun ortak mucidi otto paul hermann diels'den almıştır.

kaynakça 

bileşikler
Enzo Mari

enzo mari (d. 27 nisan 1932, novara - ö. 19 ekim 2020, milano), modern tarzda çalışan i̇talyan sanatçı ve mobilya tasarımcısı.

yaşamı ve kariyeri
mari 27 nisan 1932'de novara, i̇talya'da doğdu. sanatsal olarak ürettiği el sanatları çalışmalarında komünist siyasi görüşleri ön plana çıktı.

1970'lerde milano'da i̇nsani yardım vakfı (società umanitaria)'da yetkili isimlerden birisi olarak nuova tendenza sanat hareketi adlı oluşumu kurdu. burada geçirdiği sürede sof sof sandalye ve "box" chair (kutu sandalye) modellerini geliştirdi.

ölümü
mari 19 ekim 2020'de milano, i̇talya'da 88 yaşında covid-19 nedeniyle öldü. eşi sanat tarihçisi lea vergine'de kendisinden bir gün sonra covid-19 nedeniyle ölmüştür. eşi ile birlikte cenazeleri campo verano'da defnedilmiştir.

kaynakça

1932 doğumlular
2020 yılında ölenler
i̇talya'da covid-19 pandemisinden ölenler
i̇talyan sanatçılar
tasarımcılar
i̇talyan eğitimciler
novara doğumlular
Sabit kiriş teoremi

sabit kiriş teoremi, temel geometride kesişen iki çemberdeki belirli kirişlerin uzunlukları hakkındaki bir özelliği göstermektedir.

açıklama 
 ve  çemberleri,  ve  noktalarında kesişmektedir. ,  üzerinde  ve 'dan farklı keyfi bir noktadır.  ve  doğruları,  çemberini  ve  noktalarında kesmektedir. sabit kiriş teoremi daha sonra  içindeki  kiriş uzunluğunun  üzerindeki 'in konumuna bağlı olmadığını, başka bir deyişle uzunluğun sabit olduğunu belirtir.

teorem, ,  veya  ile çakıştığında, bir tanesinin 'deki  üzerindeki teğetin tanımlanmamış olan  veya  doğrusunun yerini alması koşuluyla, geçerli kalır.

benzer bir teorem, iki kürenin kesişimi için üç boyutta mevcuttur. küreler  ve , dairesi içinde kesişir. ,  ile kesişme dairesinde olmayan ilk  küresinin yüzeyinde rastgele bir noktadır. tarafından oluşturulan genişletilmiş koni ve  ikinci küre  ile bir daire içinde kesişir. bu dairenin çapının uzunluğu sabittir, yani 'in üzerinde bulunan 'in bulunduğu yere bağlı değildir.

nathan altshiller court, belçikalı matematik dergisi mathesis için yayınlanan sur deux cercles secants makalesinde 1925 sabit kiriş teoremini tanımladı. sekiz yıl sonra, 3 boyutlu versiyonu içeren on two intersecting spheres, american mathematical monthly dergisinde yayınladı. daha sonra ross honsberger'in mathematical morsels ve bir problem olarak roger b. nelsen'in proof without words ii gibi çeşitli ders kitaplarında veya halbeisen, hungerbühler ve läuchli tarafından yazılan mit harmonischen verhältnissen zu kegelschnitten adlı alman geometri ders kitabında bir teorem olarak verildi.

kaynakça 

 lorenz halbeisen, norbert hungerbühler, juan läuchli: mit harmonischen verhältnissen zu kegelschnitten: perlen der klassischen geometrie. springer 2016,, s. 16 (almanca)
 roger b. nelsen: sözsüz kanıt ii . maa, 2000, s. 29
 ross honsberger : matematiksel morsels . maa, 1979,, ss. 126–127
 nathan altshiller court: i̇ki kesişen küre üzerine. the american mathematical monthly, band 40, nr. 5, 1933, ss. 265–269 (jstor )
 nathan altshiller-court: sur deux cercles sekants . mathesis, band 39, 1925, s. 453 (fransızca)

dış bağlantılar 

 cut-the-knot.org'da problem olarak sabit kiriş teoremi 

öklid geometrisi
öklid geometrisi teoremleri
Spontanelik (kimya)

bir sürecin spontaneliği, bir reaksiyonun gibbs serbest enerjisi değeri nedeniyle, bir enerji girişi olmadan meydana gelip gelmeyeceğini ifade eder.

gibbs serbest enerjisi şu şekilde verilir:

 

 = gibbs serbest enerjisi

 = entalpi değişimi

 = sıcaklık (kelvin cinsinden)

 = entropi değişimi

gibbs serbest enerji değişimi 0 veya negatif ise, reaksiyonun kendiliğinden olduğu ve sisteme bir enerji girişi olmadan gerçekleşebileceği ifade edilir. gibbs serbest enerjisi 0'ın üzerinde ise, reaksiyon kendiliğinden olmaz ve ilerlemesi için bir enerji girişi gerekir.

denge reaksiyonlarında, bir reaksiyonun bir yönü kendiliğinden olurken, ters reaksiyon kendiliğinden olmayacaktır. bu nedenle, denge için genel bir formül kullanarak:

a <=> b + c

eğer 'dan  ve  oluşumu spontane ise,  ve 'den  oluşumu spontane olmayacaktır.

spontane bir sürece örnek, elmasın grafite dönüştürülmesidir, çünkü grafit daha termodinamik olarak kararlı bir yapıya sahiptir. spontane olmayan bir sürecin bir örneği ise bir enerji girişi gerektirdiğinden, karbondioksit ve su oluşturmak için metanın oksijende yanması olabilir.

kaynakça 

fiziksel kimya
kimyasal reaksiyonlar
Streptokinaz

streptokinaz (stk), insan vücudundaki kan pıhtılarını (tromboliz) çözmek için kullanılan bir ilaçtır. streptokinaz, esas olarak kalp krizlerini (miyokard enfarktüsü) tedavi etmek için kullanılır. 2 ana tip kalp krizi vardır; stemi ve stemi olmayan. streptokinase, yalnızca bir ekg ile onaylandıktan sonra stemi tipi kalp krizlerinde kullanılır. damar içine enjeksiyon olarak verilir.

kullanımlar 

 kalp krizi (stemi tipi)
 pulmoner emboli - akciğer atardamarlarında kan pıhtılaşması
 arteriyel tromboembolizm - arterlerde oluşan kan pıhtılaşması

yan etkiler 
streptokinaz'ın yaygın yan etkileri;

 mide bulantısı
 kanama eğilimi
 düşük tansiyon
 alerjik reaksiyonlar

alerjik reaksiyon gelişme riski nedeniyle, bir kişinin yaşamı boyunca bir defadan fazla streptokinaz kullanılması önerilmez.

keşif 
streptokinaz, beta-hemolitik streptokok olarak bilinen bir bakteride amerikalı mikrobiyolog william s. tillett tarafından 1933'te keşfedildi. bu ilaçlar dünya sağlık örgütü'nün temel i̇laçlar listesinde yer almaktadır. streptokinaz artık amerika birleşik devletleri dahil birçok ülkede hastanelerde kalp krizlerini tedavi etmek için kullanılmıyor ve yerini daha az yan etkisi olan tenekteplaz adlı bir ilaç aldı.

kaynakça 

i̇laçlar
farmakolojik ajanlar
Mamison Geçidi

mamison geçidi (, , ) büyük kafkas dağları'nın batısında 2911 m (bazı kaynaklara göre 2819 m) rakımlı bir geçit. gürcistan, güney osetya ve rusya sınırlarının kesişim noktasında bulunan geçit, mamihdon nehri vadisinden çançahi nehri vadisine kadar uzanıyor. gürcistan'ı (kutaisi) ve rusya'yı (karcin) birbirine bağlayan tarihî osetya askerî karayolu bu geçitten geçmektedir. sınır kapısı şu anda kapalı durumdadır ve yol kullanımda değildir.

tarihçe 

gürcistan-güney osetya çatışması sırasında geçit önemli bir rol oynamıştır. 10 haziran 2009'a kadar, gürcistan sınırındaki askerî birlikler güney osetya'dan geçişi kontrol etmekteydi. gürcü birliklerinin güney osetya'dan çekilmesinden sonra geçidin kontrolü fiilen rusların eline geçmiştir. günümüzde geçit, tanınmayan güney osetya devletinin topraklarında yer almaktadır. 2009 yılının haziran ayı başlarında havaya uçurulan nikolayev köprüsünün restorasyonundan sonra, gürcistan'ın osetya askerî karayolunun çançahi nehri boyunca olan bölümünü tekrar kontrol altına aldığı bilgisi ortaya çıktı. gürcü sınır muhafızlarının gürcü topraklarının birkaç kilometre daha derinine çekildiği iddia edildi. kafkasya işleri uzmanı mamuka areşidze, geri çekilmenin "gürcü makamlarının ruslarla çatışmaları önleme istekliliğiyle şartlandırılmış olabileceğini" söyledi.

kaynakça 

gürcistan'daki karayolları
kafkasya coğrafyası
rusya'da geçitler
gürcistan'da geçitler
Solanum quitoense

ekvador ve panama'da naranjilla olarak da bilinen solanum quitoense kolombiya'da lulo adıyla anılır. güney amerika'da bulunan çok yıllık bir bitkidir (meyve).

i̇lk bakışta portakala benziyor gibi gözükse de -bir grup turuncu çekirdeği çevreleyen mavi tohum halkalarıyla- iç meyve oldukça farklıdır.

lulo bitkisi, 45 cm uzunluğa kadar büyük, uzun kalp veya oval şekilli yaprakları ile çekicidir. bitkinin yaprakları ve gövdeleri kısa mor tüylerle kaplıdır. naranjilla hassas bitkilerdir ve kuvvetli rüzgarlardan ve doğrudan güneş ışığından korunmalıdır. en iyi kısmi gölgede büyürler.

meyvenin, bazen ravent ve misket limonu kombinasyonu olarak tanımlanan narenciye aroması vardır. naranjilla'nın suyu yeşildir ve genellikle meyve suyu olarak veya lulada adı verilen bir içecek için kullanılır.

besin 

meyvenin içeriği bölgeden bölgeye değişir. bu istatistikler kosta rika meyvesine dayanmaktadır:

bu istatistikler kolombiya ve ekvador'da bulunan meyvelere dayanmaktadır:

dış bağlantılar

kaynakça 

solanum
Anne Elizabeth Baker

anne elizabeth baker (16 haziran 1786 - 22 nisan 1861) northampton, i̇ngiltere'de yaşamış olan filolog, tarihçi ve illüstratördü.

biyografisi 
baker, 16 haziran 1786'da doğdu. northamptonshire tarihçisi george baker'ın kız kardeşiydi ve büyük eserlerini jeoloji ve botaniğe borçludur. bayan baker, bir edebiyat ve sanat asistanı olarak ve özellikle doğa tarihinde bir emekçi olarak erkek kardeşinin yolculuklarının yol arkadaşıydı ve harika çalışması için çizimler yaptı ve hatta bazı plakaları oydu. kardeşinin yanında ilçe boyunca ilerlediğinde ona sağladığı fırsatlara, yerel sözlüklerimizin en iyilerinden biri olan northamptonshire kelimeler ve i̇fadeler sözlüğü'ne minnettarız. bayan baker, 22 nisan 1861 northampton'daki gold street'teki evinde öldü.

kaynakça 

 cooper, thompson (1885). "baker, anne elizabeth". in stephen, leslie (ed.). dictionary of national biography. 03. london: smith, elder & co.
 bu makale artık kamu malı olan bir yayından metin içermektedir.: "baker, anne elizabeth". dictionary of national biography. london: smith, elder & co. 1885–1900.

1786 doğumlular
18. yüzyıl tarihçileri
19. yüzyıl i̇ngiliz yazarları
18. yüzyıl i̇ngiliz yazarları
19. yüzyıl kadınları
northampton doğumlular
Anneliese Maier

anneliese maier (17 kasım 1905; tübingen, almanya - 2 aralık 1971; roma, i̇talya), özellikle orta çağlarda doğa felsefesini araştıran çalışmalarıyla tanınan alman bilim tarihçisiydi.

biyografisi 
anneliese maier, filozof heinrich maier'in (1876–1933) kızıydı. 1923-1926 yılları arasında berlin ve zürih üniversitelerinde doğa bilimleri ve felsefe okudu. 1930'da immanuel kant (kants qualitätskategorien) üzerine tezini tamamladı. daha sonra prusya bilimler akademisi'nde çalıştı. 1936'da roma'ya taşındı. orada 1945'e kadar vatikan kütüphanesi'nde doğa felsefesi üzerine çalıştı.

maier, 1951'de köln üniversitesi'nde onursal profesörü oldu ve 1954'te max planck derneği'ne üye oldu. mainz bilimler akademisi'nin (1949), göttingen bilimler akademisi'nin (1962) ve münih bilimler akademisi'nin (1966) üyesiydi. 1966'da orta çağ'da doğa felsefesi tarihi üzerine yaptığı derin araştırmalar nedeniyle bilim tarihi derneği'nden george sarton madalyası aldı. alexander von humboldt vakfı bir araştırma bursunu, "almanya'da beşeri ve sosyal bilimlerin uluslararasılaşmasını teşvik etmek için bir işbirliği ödülü" olan anneliese maier araştırma ödülü olarak adlandırdı.

protestan bir ailenin kızı olarak 1943'te katolik inancına geçti ve 8 aralık 1956'dan beri roma campo santo kardeşliği'nin bir üyesiydi. 2 aralık 1971'deki ani ölümünden dört gün sonra vatikan'daki germen mezarlığı olarak bilinen campo santo teutonico'ya gömüldü. cenaze konuşmasını bernhard hanssler yaptı.

çalışmaları 
i̇ngilizce

 on the threshold of exact science: selected writings of anneliese maier on late medieval natural philosophy, steven d. sargent, düzenleme ve çeviri (philadelphia: pennsylvania üniversitesi yayınları, 1982).

almanca

 kants qualitätskategorien, 1930.
 die mechanisierung des weltbildes im 17. jahrhundert, 1938.
 studien zur naturphilosophie der spätscholastik, 5 bölüm, 1949–1958.
 ausgehendes mittelalter: gesammelte aufsätze zur geistesgeschichte des 14. jahrhunderts, 3 bölüm, 1964–1977.

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar 

 annette vogt, "von berlin nach rom - anneliese maier (1905-1971)", in mpi für wissenschaftsgeschichte (ed.), steiner vlg., stuttgart 2004, ss. 391–414.

dış bağlantılar 

 
 
 

1905 doğumlular
tübingen doğumlular
1971 yılında ölenler
roma'da ölenler
alman bilim tarihçileri
20. yüzyıl alman yazarları
20. yüzyıl alman tarihçileri
alman kadın yazarlar
zürih üniversitesinde öğrenim görenler
berlin humboldt üniversitesinde öğrenim görenler
amerika orta çağ akademisi üyeleri
kadın bilim yazarları
Anaga sıradağları

anaga sıradağları () kanarya adaları 'nın bir parçası olan tenerife adasının kuzey kesiminde yer alan sıradağlardır. en yüksek noktası 1.024 m (cruz de taborno) 'dir.

sıradağlar yaklaşık 7 ila 9 milyon yıl önce volkanik patlama ile meydana gelerek adanın en eski parçasını oluşturur. 1987 yılından sonra "doğal park" olarak muhafaza edilirken bu 1994 yılında "kırsal park" olarak sınıflandırılmıştır. 2015'ten beri  biyoküre rezervi olup, avrupa'da en fazla endemik tür barındıran yerdir. nem ile karakterize edilen ıssız ve vahşi defne ormanına ev sahipliği yapmaktadır.

anaga sıradağları, antik guançe'ye ait mumyalarınında aralarında olduğu arkeolojik buluntular açısından zengindir.

sıradağlar san andrés, taganana ve igueste de san andrés köylerine ev sahipliği yapar.

resimler

ayrıca bakınız 
 tenerife
 teide ulusal parkı

dış bağlantılar

kaynakça 

tenerife
biyosfer rezervleri
Calutron Girls

calutron kızları, 1945'te oak ridge, tennessee'deki ii.dünya savaşı çabalarına katılan, çoğu lise mezunu olan bir grup genç kadındı.

o sırada bilmelerine izin verilmese de, uranyum izotoplarını ayıran bir kütle spektrometrisi olan kalutron için kadranları ve sayaçları izliyorlardı. zenginleştirilmiş uranyum ilk atom bombasını yapmak için kullanıldı.

calutron girls, y-12 ulusal güvenlik kompleksi'nde eğitildi ve çalıştırıldı. savaş zamanı işçi kıtlığı, tennessee eastman corporation'ı y-12 fabrikasında çalışmak üzere kadınları işe almaya zorladı.

birkaç calutron kızından biri olan gladys owens'a göre, tesisteki bir yönetici onlara şöyle demişti: "size gerekli olanı nasıl yapacağınızı öğretebiliriz, ancak ne yaptığınızı söyleyemeyiz. size sadece şunu söyleyebilirim ki düşmanlarımız bizi yenerse, tanrı bize merhamet etsin!"

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar

dış bağlantılar 

 the calutron girls
 http://exploreoakridge.com/who-were-the-calutron-girls-of-oak-ridge/

ii. dünya savaşı'nda kadınlar
manhattan projesi kişileri
oak ridge, tennessee
Conway çember teoremi

düzlem geometride, conway çember teoremi, bir üçgenin her bir köşesinde kesişen kenarlar, karşı kenarın uzunluğu kadar uzatıldığında, ortaya çıkan üç çizgi parçasının altı uç noktasının merkezinin, üçgenin iç teğet çemberinin merkezi olduğunu ifade eder. bu altı noktanın bulunduğu çembere, üçgenin conway çemberi denir. teorem ve çember, i̇ngiliz matematikçi john horton conway'in adını almıştır.

ayrıca bakınız 

 john horton conway adını taşıyan şeylerin listesi

kaynakça

dış bağlantılar 

 
 conway circle @wolfram mathworld 
 conway circle & reuleaux-triangle @geogebra 
 conway’s circle theorem: a proof with words (video, 9:12 dk)
 conway circle: a tribute to john conway  (video, 2:05 dk)

öklid geometrisi teoremleri
Taner Artvinli

taner artvinli (d. 8 kasım 1973, kınalıçam, yusufeli, artvin), artvin bölgesinin tarihi, halk edebiyatı ve yer adları üzerine çalışmalarıyla tanınan araştırmacıdır. artvin yer adları sözlüğü ve artvin etimoloji sözlüğü, artvin bölgesi üzerine alanında yapılmış ilk çalışmalar olarak bilinir.

taner artvinli ilkokulu ve ortaokulu doğum yeri olan yusufeli'nde okudu. i̇stanbul'da lise öğrenimi gördükten sonra gevaş meslek yüksekokulu’nu bitirdi (1998). devlet memuru statüsünde veteriner sağlık teknisyeni olarak çeşitli yerlerde çalıştı.

i̇lk eseri 2000 yılında yayımlanan yusufeli’dir. ertesi yıl yusufelili âşık pervanî adlı kitabı yayına hazırladı. bu kitabı 2002 yılında orhan şaik gökyay ödülü’ne değer bulundu. coğrafya, tarih, kültür ve tabiat varlıkları, halk edebiyatı, sosyal hayat, yerleşme ve nüfus gibi geniş bir bağlamda yusufeli ilçesini ele alan iki ciltlik yusufeli külliyâtı, 2013 yılında yayımlandı. ertesi yıl, uzun süre üzerinde çalıştığı artvin yer adları sözlüğü adlı kitabı basıldı. bu çalışmada artvin ilinin köy, mahalle ve mezraların eski ve yeni adlarını verdi. gürcüce, lazca, ermenice ve türkçe olan bu yer adlarının etimolojisini ele alan bu kitap alanındaki ilk çalışma olarak bilinir. yusufeli ilçesinin siyah-beyaz fotoğraflarını açıklamalı metinlerle siyah beyaz yusufeli adıyla yayımladı (2020). 2022 yılında yayımlanan artvin etimoloji sözlüğü adlı eserinde artvinli, artvin ilinde konuşulan türkçe, lazca, gürcüce, hemşince gibi dillere ait kelimelerin yanı sıra, bu bölgenin halk dilinin söz varlığını ortaya koymuştur.

kaynakça

1973 doğumlular
yusufeli doğumlular
artvin doğumlu yazarlar
Katharine Park

katharine park, harvard üniversitesi'nde bilim tarihi alanında radcliffe profesörüdür. orta çağ ve rönesans avrupası'nda cinsiyet, cinsellik ve kadın bedeni tarihi ile orta çağ'daki deneyim ve gözlem kategorileri ve uygulamaları konusunda uzmanlaşmıştır. 1981'de harvard'da bilim tarihi alanında doktora yapmadan önce, 1974'te marshall bursu ile ödüllendirildikten sonra londra üniversitesi, warburg enstitüsü'nde rönesans'ın birleşik tarihi çalışmalarında bir felsefe ustalığı bitirdi.

ödüller 
lorraine daston ile birlikte yazdığı wonders of nature, 1999'da bilim tarihinin en iyi kitabı için bilim tarihi derneği'nin pfizer ödülü'nü kazandı; kitap i̇talyanca ve almanca'ya çevrildi.

en son kitabı secrets of women, 2007'de margaret w. rossiter bilimde kadın tarihi ödülü'nü kazandı.

çalışmalar 

 doctors and medicine in early renaissance florence, princeton university press, 1985
 wonders and the order of nature, 1150-1750 with lorraine daston, zone books, 1998, 
 secrets of women: gender, generation, and the origins of human dissection, zone books, 2006,

kaynakça

dış bağlantılar 
 park's history of science page 

doğum tarihi bilinmeyenler
yaşayan insanlar
amerikalı kadın tarihçiler
amerikalı bilim tarihçileri
harvard üniversitesi öğretim üyeleri
Kira Andronikaşvili

kira georgiyeva andronikaşvili (, ) sovyet aktris ve film yönetmeni. 1959 yılında gürcistan ssc'nin onurlu sanatçısı unvanını almıştır.

biyografi 
andronikaşvili ailesinin bir üyesi olan kira andronikaşvili, film sektörüne yanlışlıkla giren kız kardeşi nato'nun izinden giderek sinemada sektörüne girdi.

1923 ile 1928 yılları arasında kartuli pilmi'de aktrislik yaptı. 1929 ile 1931 yılları arasında vostokfilm film stüdyosunda oyuncu ve yönetmen yardımcısı oldu.

1936 yılında gerasimov sinematografi enstitüsünden yönetmen olarak mezun oldu.

soiuzdetfilm'de yönetmen yardımcılığı, kartuli pilmi'de dublaj yönetmenliği yaptı

1937'de kocası boris pilnyak'ın ardından tutuklandı tutuklanmasından kısa bir süre önce üç yaşındaki oğlu boris'i yedi yıl yaşadığı gürcistan'a, teyzesi nata vaçnadze'nin yanına götürmeyi başarmıştı.

16 mayıs 1938'de, hain bir ailenin üyesi olarak bir toplama kampında sekiz yıl hapis cezasına çarptırıldı. 12 haziran 1938'de moskova'daki butyıka hapishanesinden akmola kadın hainler kampına (aljir) nakledildi ve burada 1 mayıs 1940'a kadar kaldı. ardından "nkvd'nin komutası altında moskova'ya gönderildi." 1956'da beraat etti.

ailesi 

 ebeveynleri:
 babası: georgi alexandroviç andronikov (1875-1911); prens ve albay.
 annesi: yekaterina semyonovna slivitskaya (1877-1947).
 kız kardeşi: nato vaçnadze (evlilik öncesi soyadı andronikaşvili) (1904-1953); sovyet gürcü aktris.
 kocası: boris pilnyak (boris andreyeviç vogau'nun takma adı; 1894-1938); sovyet yazar.
 oğlu: boris borisoviç andronikaşvili (1934-1996), sovyet yazar, oyuncu, senarist.
 yeğenleri:
 eldar nikolayeviç şengelaya (d. 1933), sovyet gürcü film yönetmeni. nato vaçnadze'nin oğlu.
 georgi nikolayeviç şengelaya (d. 1937), sovyet gürcü film yönetmeni. nato vaçnadze'nin oğlu.
 kira andronikaşvili (d. 1945), sovyet aktris.
 torunlar:
 mariya borisovna koryoleva (evlilik öncesi soyadı andronikaşvili; 1959-2017); lüdmila gurçenko'nun kızı.
 kira borisovna andronikaşvili (d. 1970); rusudan hantadze'nin kızı.
 alexander borisoviç andronikaşvili (d. 1973), rusudan khantadze'nin oğlu.
 torunlarının çocukları:
 rati alexandroviç andronikaşvili (d. 2001), anano çarkviani'nin oğlu.
 boris alexandroviç andronikaşvili (d. 2005) yelena çobanzade'nin oğludur.
 mariam vladimirovna darçiaşvili (d. 1997), kira andronikaşvili'nin kızı.
 elena vladimirovna darçiaşvili (d. 2001), kira andronikaşvili'nin kızı.
 mark aleksandroviç koryolev (1982-1998), mariya borisovna koryoleva'nın oğlu, aşırı dozda uyuşturucu kullanımından öldü.
 yelena aleksandrovna korolyova (d. 1983), mariya borisovna koryoleva'nın kızı.
 torunlarının torunları:
 taysiya pavlovna (d. 2008).

filmografi

kaynakça 

1908 doğumlular
1960 yılında ölenler
tiflis doğumlular
tiflis'te ölenler
sovyet kadın oyuncular
gürcü kadın oyuncular
20. yüzyılda kadın oyuncular
andronikaşvili ailesi
gerasimov sinema ve televizyon enstitüsünde öğrenim görenler
Nancy Siraisi

nancy gillian siraisi (1932 doğumlu), hunter college ve new york şehir üniversitesi'nde amerikan tıp tarihçisi ve seçkin profesör emeritadır.

hayatı 
siraisi, oxford üniversitesi'nden lisans (1953) ve yüksek lisans (1958) ve new york şehir üniversitesi'nden doktora (1970) aldı. new york şehir üniversitesi'nde hunter college (1970–2003) ve graduate center'da (1976–2003) tarih profesörüydü.

siraisi, orta çağ ve rönesans tıp ve bilim tarihinde önde gelen bir bilim insanıdır. araştırmaları, orta çağ padova'sındaki üniversite müfredatı üzerine yazdığı ilk kitabından rönesans'ta tarih yazımında doktorların rolü üzerine yaptığı güncel çalışmalara kadar, bu iki farklı alanda geniş bir yelpazeye yayılmıştır.

sayısız yayını ve mesleki faaliyetleriyle siraisi, bilim ve tıp tarihinin büyümesine katkıda bulunurken, özellikle genel orta çağ ve rönesans tarihinin sadık öğretisi ve dikkatli olma konusundaki ısrarı sayesinde bu alanların ana akım tarihle sürekli yakın etkileşimini teşvik etti.

ödüller 

 2003 george sarton madalyası
 2008 macarthur fellows program
 2010 charles homer haskins ödülü öğretim görevlisi, amerikan öğrenilmiş toplumlar konseyi tarafından.

çalışmalar 

 taddeo alderotti and his pupils: two generations of italian medical learning, books on demand, 1981, 
 the clock and the mirror: girolamo cardano and renaissance medicine, princeton university press, 1997, 
 medicine and the italian universities, 1250-1600, brill, 2001, 
 history, medicine, and the traditions of renaissance learning, university of michigan press, 2007, 
 communities of learned experience: epistolary medicine in the renaissance. johns hopkins university press, 2013, 
 natural particulars: nature and the disciplines in renaissance europe, editors anthony grafton, nancy g. siraisi, mit press, 1999, 
 historia: empiricism and erudition in early modern europe, editors	gianna pomata, nancy g. siraisi, mit press, 2005,

kaynakça 

1932 doğumlular
yaşayan insanlar
amerikalı tıp yazarları
oxford üniversitesinde öğrenim görenler
amerikalı kadın tarihçiler
bilim tarihçileri