Türkiye'de kömür

türkiye'deki kömür en düşük kaliteli linyittir. dünya sera gazlarının %1'i türkiye’den sera gazı emisyonları, bunun üçte biri kömürden ortaya çıkıyor fakat türkiye'nin enerji politikası kömür santrallerini mali olarak destekliyor. türkiye'nin birincil enerjisinin dörtte biri ve elektrikliğinin üçte biri kömürde. her şehirde doğalgaz mevcut ancak eski binalarda yakılan kömür şehrin havası kirletmektedir. tki̇ ve türkiye taşkömürü kurumu her yıl muhtaç ailelere asgari 500 kg bedelsiz kömür verir. çelik, çimento ve şeker fabrikalar kömür kullanır. türkiye'de taş kömürü ve doğalgaz ithalatını minimize etmek aynı zamanda artan nüfus ve ekonomi ihtiyacını karşılamak için hükûmet tüm linyit rezervlerini termik santrallerde kullanmak istiyor. türkiye neredeyse hiç doğalgaz rezervine sahip değil ve en çok gazı rusya'dan ithal eder. ama gaz temin farklılıklar gösteriyor. türkiye gaz temini için farklı ticaret merkezleri kuruyor. ancak termik santral projeleri halk tarafından güçlü bir şekilde protesto ediliyor.

tarihçe 

türkiye'de ilk taş kömürü madenciliği uzun mehmet’in 1829 yılında karadeniz ereğli’de kömürü bulmasıyla başlamıştır. i̇lk fiilî üretim ise 1848 yılında "hazine-i hassa" tarafından havzanın galata sarraflarına kiralanmasıyla gerçekleşmiş ve bu idare altında çok ilkel bir çalışma ile 40–50 bin ton civarında kömür üretilmiştir. kırım harbi’nin başlaması ile idare i̇ngilizlere geçmiş, 1864 yılında ise devrin kaptan-ı deryası’na devredilmiş ve bir maden nazırlığı kurulmuştur. bu devrede havzada büyük gelişmeler olmuş, tren ve dekovil hatları döşenmiş havzanın sınırları tespit edilmiş, kok, briket, ateş tuğlası ve çimento fabrikaları gibi tüketici tesisler kurulmuş ve üretim muntazam artışlarla 1907 yılında 735.000 tona erişmiştir. 1. dünya savaşı sırasında faaliyet tekrar gerilemiş savaşın sonunda ise havza fransızlar tarafından işgal edilmiştir. bu idare altında istihsal 1920 yılında 570.000 tona erişmiştir.

sağlık zararları

termik santraller 

türkiye'de halen çalışan kömür termik santrallerin sağlık maliyeti 3000 erken ölüm ve 600.000 yitirilen iş günü olarak hesaplanmıştır.

madencilik 

türkiye'de en fazla kömür ocaklarında maden kazası yaşandı. madencilik silikozis sebep oluyor.

çevresel zararları 

kömürlü termik santraller çevre sağlığına zarar vermektedir.
küresel ısınmanın başlıca aktörlerinden olan kömürün, türkiye'de kış aylarında yoğun tüketimine bağlı artan hava kirliliği uzmanları endişelendirmiştir. türkiye'de 2015'te 133mt co2 kömürden geldi hem de kömür madenlerinden metan geliyor. o şekilde türkiye'de sera gazı emisyonunda kömürün payı yaklaşık üçte biri.

kömür sahalar 

türkiye'de antrasit içeren kömür yatağına rastlanmamıştır. en çok rastlanan kömür çeşidi ise linyittir. türkiye linyit bakımından toplam 15 milyar ton linyit rezervine sahiptir. fakat bu rezervin %68’inin ısıl değeri az olduğundan, üretilen linyitler genellikle termik santrallerde kullanılır.

çeşitli derinliklerdeki taşkömürü yatakları ile karadeniz ereğli havzası türkiye'nin en önemli taş kömürü havzasıdır. taşkömürü rezervi ise toplam 0,5 milyar tondur.

ayrıca her ne kadar kalori değeri düşük olsa da, elektrik enerjisi alanında türkiye'nin en büyük linyit rezervi afşin-elbistan bölgesinde bulunmaktadır.

türkiye'deki başlıca linyit yatakları
 afşin elbistan ael (afşin elbistan linyitleri)
 beypazarı,nallıhan,ankara
 aşkale,erzurum
 çan,çanakkale
 yatağan,muğla
 alpu,eskişehir
 kangal,sivas
 malkara,tekirdağ
 beyşehir,konya
 karaisalı, adana
 merzifon ve suluova
 mengen, bolu
 kükürtlü
 eynez, soma ve işıklar, soma (manisa)
 uluçayır, divriği (sivas)
 gülşehir
 zonguldak
 tunçbilek, tavşanlı, seyitömer (kütahya) gli̇ (garp linyitleri i̇şletmesi)

i̇thalat 

termik santrallerin elektrik kapasitelerin %10’u  ithalat kömür ve %12’si yerli kömürdür. en çok ithalat rusya ve kolombiya'dan gelir.

emisyon limitler 
2019 sonunda (ya da 2021 sonunda) sanayi kaynaklı hava kirliliğinin kontrolü yönetmeliği (skhkky) başlıyor ve o yüzden büyük kullanıcıllar biraz daha temiz olmalı: ama    ab'deki           endüstriyel emisyonlar direktifi gelişmiyor.

karbon kilitlenmesi 
karbon kilitlenmesinden kaçmak için türkiye'nin enerji politikası’nin değişmesi gerekir. tl’nin değeri düştüğü için elli milyar dolar borçlanan elektrik şirketler çok büyük türk bank risktir.

kömüre karşı 
kömüre karşı büyük bir muhalefet vardır. mesela hükûmetin daha fazla kömürlü termik santraller yapmak istemesine rağmen, sağlık uzmanları ve ekonomistler bu duruma karşı çıkmaktadır.

gelecekte 
türkiye güneş, rüzgar ve hidroelektrikten elde edeceği enerjiyi arttırarak kömüre hücum dalgasıyla aynı maliyette ve miktarda enerji üretebilecek, karbon salınım düzeylerini de sabit tutabilecektir.

türkiye ab'deki :en:european union emission trading scheme (avrupa birliği emisyon ticareti programı) gibi kendini karbon fiyatının yapmayacaksa  karbon italat vergisi türkiye'deki kömüre kullanan üretimi etkisi olabilir.

ayrıca bakınız 
 kömür üretimine göre ülkelerin listesi

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar

dış bağlantılar 
 kronik kömürü iyileştirmek 
 https://endcoal.org/global-coal-plant-tracker/ 
 greenpeace 
 ekosfer 
 türkiye - country climate and development report - world bank 

ülkelerine göre kömür
çevre kirliliği
türkiye'de kömür