Çin-Macaristan ilişkileri

çin-macaristan ilişkileri, çin ile macaristan arasında farklı alanlarda sürdürülen ikili ilişkileri içerir. çin'in budapeşte'de bir büyükelçiliği, macaristan'ın ise pekin'de bir büyükelçiliği ve çongçing, hong kong ve şanghay şehirlerinde başkonsoloslukları var.

tarihçe

avusturya-macaristan 

çin ile macaristan arasındaki diplomatik ilişkilerin başlangıcı 19. yüzyıla, yani macaristan'ın avusturya-macaristan i̇mparatorluğu'nun bir parçası olduğu zamana dayanır. avusturya-macaristan ile çing hanedanı arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasına ilişkin bir anlaşma 1869 yılında akdedildi ve 1871'de resmen yürürlüğe girdi. 1881'de çing hanedanı avusturya-macaristan'a özel temsilciler göndermeye başladı; bunların ilki, bu görevi 5 nisan 1881 tarihinde üstleyen 'dur. i̇lk başta yarı zamanlı olarak başlatılmış bu görev 1902'de resmî ve tam zamanlı bir büyükelçilik görevi olarak değiştirildi. avusturya-macaristan ise 1896 yılında pekin'de bir elçilik kurdu. elçiliğin konumu, günümüz 'nün bulunduğu yerdir. 1900 yılı  sırasında avusturya-macaristan, çatışmaya katılan ülkelerden biriydi.

6 ekim 1913 tarihinde avusturya-macaristan, çin cumhuriyeti'ni tanıdı. bunun ardından , çin cumhuriyeti'nin avusturya-macaristan'a atadığı ilk ve tek büyükelçi oldu. 1917 yılında çin, birinci dünya savaşı'nda savaşan i̇tilaf devletleri taraftarı oldu ve i̇ttifak devleti olan avusturya-macaristan'a savaş ilân etti; dolayısıyla, iki ülke arasındaki ilişkiler bu dönem boyunca askıya alındı.

i̇kinci dünya savaşı 

1941 yılında macaristan krallığı, mihver devletleri'ne üye oldu. çin cumhuriyeti milliyetçi hükûmeti o sene 11 aralık'ta mihver devletleri'ne karşı savaş ilân etti ve çin ile macaristan arasındaki ilişkiler düşman ilişkileri hâline geldi. 13 şubat 1945'te macaristan teslim oldu ve sovyetler birliği işgâline girdi. 1 şubat 1946 tarihinde macaristan'daki kraliyet sisteminin kaldırılacağı duyuruldu ve bunun yerine macaristan cumhuriyeti kuruldu. 1949 yılında yapılmış bir anayasa değişikliğiyle bu devletin yerine de macaristan halk cumhuriyeti olarak değiştirildi. 20 ağustos 1949'da macaristan halk cumhuriyeti'nin kuruluşu resmen ilân edildi; bundan yarı ay sonraysa çin halk cumhuriyeti (çhc) de kuruldu.

1949'dan günümüze çhc-macaristan ilişkileri 

6 ekim 1949 tarihinde çhc ile macaristan arasında diplomatik ilişkiler kuruldu. macaristan, çhc'yle diplomatik ilişkiler kuran ilk ülkelerden biriydi.

1994'te eski macaristan cumhurbaşkanı árpád göncz çin'e ziyarette bulundu. o dönemki çin komünist partisi genel sekreteri ve çin devlet başkanı jiang zemin de 1995'te macaristan'a resmî bir ziyaret gerçekleştirdi.

viktor orbán'ın macaristan başbakanı olmasından beri, çin ile macaristan birbiriyle yakınlaşmıştır. çin, 2020 yılından beri macaristan'ın en büyük yabancı yatırımcısı konumundadır.  kapsamındaki birçok konu üzerinde macaristan, diğer ab ülkeleriyle kıyaslandığında çin'e daha fazla destek göstermektedir; örneğin, 2021'de macaristan, çin hükûmeti'nin hong kong'da siyasî özgürlüklere uyguladığı kısıtlamalarını kınayan bir ab bildirisinin yayınlanmasını bloke etti.

27 nisan 2021 tarihli bir stratejik işbirliği anlaşmasının macaristan hükûmeti ile şanghay merkezli fudan üniversitesi tarafından imzalanmasıyla, fudan üniversitesi'nin budapeşte'de kurulacak olan ve tamamlanması 2024 yılı için öngörülmüş bir kampüsünün inşa hazırlıklarının yolu açılmış oldu. i̇nşa maliyetlerinin %20'si macaristan devletinin merkez bütçesiyle karşılanırken, geri kalanı ise bir çin bankasının vereceği 1,5 milyar abd doları değerinde bir kredi ile finanse edilecektir. fudan üniversitesi ayrıca çin merkezli  şirketinin inşa kontratı için ihale teklifi vermesini onaylamıştır. kazandığı finansmanlığı macaristan hükûmeti'nin 2019 yılında ulusal yükseköğretim sistemine verdiği tüm paraların değerini aşan bu kampüs, macaristan iç politikasında ihtilaf yaratmıştır. macaristan merkezli republikon enstitüsü'nün () mayıs 2021'de yürüttüğü bir ankete göre, anket katılımcılarının %66'sı, budapeşte'de böyle bir kampüsün inşasına karşıdır. projeye ilişkin şeffaflık yoksunluğu, kredinin büyüklüğü ve maliyetin tümünün macaristan vergi mükellefleri tarafından karşılanması, projeye yöneltilmiş eleştirilerin arasında. 1 haziran 2021 tarihinde budapeşte belediye başkanı gergely karácsony, bu planlara tepki olarak inşa alanının yakınlarındaki bazı sokakların isimlerini  ("özgür hong kong sokağı"),  ("dalay lama sokağı"),  ("uygur şehitler yolu") ve hszie si-kuang püspök út ("piskopos  sokağı") isimleriyle değiştirdi. 5 haziran 2021 tarihinde ise binlerce macaristan vatandaşı, budapeşte sokaklarında yürüyerek kampüs planına karşı protesto etti.

ayrıca bakınız 

 çin'in dış ilişkileri
 
 
 avusturya-çin ilişkileri
 şanghay uluslararası i̇mtiyaz bölgesi

dipnot

kaynakça

dış bağlantılar 

  (çince, i̇ngilizce ve macarca)
  (çince ve i̇ngilizce)
  (çince, i̇ngilizce ve macarca)
  (çince, i̇ngilizce ve macarca)
  (i̇ngilizce ve macarca)
  (çince, i̇ngilizce ve macarca)

macaristan
macaristan'ın ikili ilişkileri