Türkiye'de sera gazı emisyonu

türkiye'de sera gazı emisyonu ya da salınımı kişi başına yaklaşık 6 tondur. türkiye her yıl 500 milyon ton sera gazı salmaktadır. bu oranla türkiye, dünyanın yıllık salınımının yaklaşık olarak %1'ini meydana getirmektedir. sera gazı salınımının yaklaşık üçte biri kömür kaynaklıdır. türkiye, hidroflorokarbon sera gazı salınımının azaltılması hakkındaki montreal protokolü'nün kigali düzeltmesini imzaladı ve 2021 yılında onayladı. 

en geç 2038’de pik noktaya ulaşıp  2053’te net sıfır emisyona ulaşılacak.

kaynaklar

türkiye i̇statistik kurumu (tüi̇k)’in yayımladığı son sera gazı emisyonu envanterine göre 2019 yılında toplam emisyonlar 506,1 milyon ton (mt) sera gazı co2eq olarak gerçekleşti, fakat 86,5 mt türkiye'deki ormanlar vb. emdi. 2020 yılında toplam emisyonlar 523,9 milyon (mt) ton sera gazı co2eq olarak gerçekleşti, fakat 56,9 mt türkiye'deki ormanlar vb. emdi.

türkiye'nin en büyük sera gazı kaynağı kömürdür: 2019 yılında kömür yakımından 154 megaton karbondioksit salındı. 2020 yılında kömür yakımından 148 megaton karbondioksit sağlandı.

enerji

2019 emisyonlarından %72’u enerji sektöründen sağlandı, yani 364 mt, ondan en büyük parçası elektriği jenerasyon ve ikinci büyük ulaşım. 2020 emisyonlarından %70’u enerji sektöründen sağlandı, yani 368 mt, ondan en büyük parçası elektriği jenerasyon ve ikinci büyük ulaşım.

termik santralin yakıtı
2019 yılında türkiye'deki kömür ve gaz yakan termik santraller 138 mt co2eq saldı. 2020 yılında türkiye'nin termik santraller 131 mt co2eq saldı. doğal gazın emisyon yoğunluğu kömürden daha düşük olduğu için doğalgaz az emisyonları ama fazla elektrik yaptı. diğer tarafta doğalgazı neredeyse hepsi ithalat edildiğinden dolayı cari hesap açığı yükseldi.

kömür yakan termik santraller

2019 yılında türkiye termik santraller kömürden 114 mt co2eq saldı. 2020 yılında türkiye termik santraller kömürden 102 mt co2eq saldı.

doğalgaz yakan termik santraller

2019 yılında türkiye termik santraller doğalgazından 24 mt co2eq saldı. 2020 yılında türkiye termik santraller doğalgazından 28 mt co2eq saldı.

ulaşım

2019 yılında ulaşım 82 mt co2eq saldı, bu  verinin %93'ü karayolu ulaşımı, %4,5'i yurtiçi havayolu ulaşımından ve yaklaşık olarak %1'i de demiryolu taşımacılığı kaynaklıdır.

2020 yılında ulaşım 81 mt co2eq saldı, bu  verinin %95'i karayolu ulaşımı ve yaklaşık olarak %3'ü yurtiçi havayolu taşımacılığı kaynaklıdır.

hava kirliliği hem iklim hem de sağlık sorunudur.

ev enerjisi

2019 yılında ev yakıtı 44 mt co2eq saldı. 2020 yılında ev yakıtı 50 mt co2eq saldı.

endüstriyel işlemler ve ürün kullanıma
enerji hariç 2019 emisyonlarından %11’ini türk sanayisi sağladı. enerji hariç 2020 emisyonlarından %13’ünü türk sanayisi sağladı. demir, çelik ve çimento endüstri birincil enerjisinden %40 kullanır ve o endüstriler daha çevre dostu olmaya çalışır. çimentonun karbonu çıkarmak için biyokütle gerekir ve türkiye’de çok var hem de karbon yakalama ve depolama gerekir ama türkiye'de neredeyse yok. 2019 yılında demir ve çelik üretimi 11 mt co2eq saldı. 2020 yılında demir ve çelik üretimi 10 mt co2eq saldı.

tarım

enerji (mesela traktörün yakıtı) hariç 2019 emisyonlarından %13’unu tarımdan salındı. enerji (mesela traktörün yakıtı) hariç 2020 emisyonlarından %14’unu tarımdan salındı. en çok enterik fermantasyon ve tarım toprağından. tarımının yakıtı sübvansiyon var ve bazı şeker fabrikaları kömür yakan küçük termik santraller var.

şirketler
eren enerji çatalağzı termik santrali türkiye'nin sera gazı emisyonlarının %2'sinden sorumludur.

koordinasyon
birleşmiş milletler nezdinde çşb i̇klim değişikliği ulusal odak noktası olarak tanınmıştır. bakanlığın i̇klim değişikliği ve hava yönetimi koordinasyon kurulu (i̇dhykk) ulusal seragazı emisyon envanter sistemi yapar. enerji bakanlığı i̇dhykk içinde.

paris anlaşması
türkiye, paris anlaşması'nı imzaladı  ve ekim 2021 tarihinde, paris i̇klim anlaşması tbmm tarafından resmen kabul edildi. anlaşmayı onaylamayan ülkeler, dünya'daki sera gazı emisyonunun %3'ünü üretmektedir ve bunlar arasındaki en yüksek oran; %1,3 ile i̇ran'a aittir.

türkiye'nin ulusal katkı beyanı (ndc) 

türkiye’nin bm sekreteryası’na sunulan niyet edilen ulusal katkı beyanı’nda, 2012 yılında 430 milyon ton olan toplam sera gazı emisyonlarının, azaltım önlemleri ile 2030 yılında 693 milyon tona kadar çıkarabileceği belirtildi. başka bir deyişle türkiye sera gazı emisyonlarını azaltma taahhüdü vermedi, artırabileceğini söyledi.

türkiye bunu yaparken, eğer hiç önlem alınmazsa (referans senaryo, business as usual) emisyonlarının 2030’da 1 milyar 175 tona çıkacağını, verilen beyanla bu miktarın 693 milyon tonda tutulacağını söylüyor. bu beyanını da “artıştan %41 oranında azaltım” olarak tanıttı.

tüi̇k verileri türkiye’nin emisyon azaltımı için hiçbir önlem almadan bile hesapladığı miktarın çok altında sera gazı emisyonu ürettiğini gösteriyor. tüi̇k’in yayımladığı son sera gazı emisyonu envanterine göre 2020 yılında toplam emisyonlar 524 milyon ton co2e olarak gerçekleşti. dolayısıyla mevcut büyüme/ekonomi eğilimi dahilinde, hiçbir emisyon azaltım önlemi almadan dahi hedeflediği/beyan ettiği rakamın altında kalacağı görüldü.

kaynakça

birleşmiş milletler i̇klim değişikliği çerçeve sözleşmesi

diğer

özel

ayrıca bakınız 
 enerji kimlik belgesi

dış bağlantılar 
 unfccc türkiye belgeleri 
 ulusal olarak belirlenmiş katkılar 
 türkiye emisyonlar  climate trace
 elektrik üretiminden kaynaklanan canlı karbon emisyonları 
 metan haritası 
 avrupa çevre ajansı 
 bbc:i̇klim değişikliği
 arazi kullanımı, arazi kullanım değişikliği ve ormancılık (akakdo) sektöründe gelişmiş analitik temelin oluşturulmasına yönelik teknik destek
 sera gazı emisyonlarının i̇zlenmesi, raporlanması ve doğrulanması (mrv) konusunda kapasite geliştirme projesi
 türkiye'de iklim eylemini arttırmak 
 entegre çevre bilgi sistemi
 sera gazı emisyon envanteri 
 i̇klim için kampanyacılık rehberi 
 rapordan öne çıkanlar: türkiye ülke i̇klim ve kalkınma raporuna 
 i̇klim şurası 

sera gazı
sera gazı emisyonları