Twice Upon a Time

"twice upon a time", birleşik krallık bilimkurgu dizisi doctor whonun noel özel bölümü. bölüm ilk kez 25 aralık 2017 tarihinde bbc one kanalında yayınlanmıştır. steven moffat'ın yazdığı bölümün yönetmenliğini, onuncu sezonun son iki bölümünü yöneten rachel talalay üstlenmiştir.

bölüm; peter capaldi'nin on i̇kinci doktor rolünü oynadığı son bölüm, jodie whittaker'ın on üçüncü doktor rolünü oynadığı ilk bölümdür. 2005 yılından beri yayınlanan modern serinin on üçüncü noel özel bölümüdür. capaldi'nin oynadığı dördüncü ve son noel bölümüdür. capaldi, ocak 2017'de onuncu sezon ve 2017 noel özel bölümünden sonra diziden ayrılacağını açıklamıştır. ayrıca bu bölüm, moffat'ın yürütücü yapımcı olduğu son bölümdür. bölümün kapanış sahnesini yazan chris chibnall, moffat'ın yerine baş yazarlığı devralmıştır.

konuk oyunculardan david bradley, birinci doktor rolüyle görünmüştür. bradley, daha önce doktor rolünü ilk oynayan oyuncu william hartnell'ın 2013 yılındaki belgeseli an adventure in space and timeda hartnell'ı oynamıştır.

konu 
güney kutbu'nda siberlerle karşılaştıktan sonra birinci doktor, rejenerasyon geçirmeyi reddeder. tardis'e doğru yürürken, kendisi gibi siberlerle uraştıktan sonra rejenerasyon geçirmek istemeyen on i̇kinci doktor'la karşılaşır. daha sonra birinci dünya savaşından yaralanmış britanyalı bir yüzbaşı onlara yaklaşır. üçü de büyük bir uzay gemisi tarafından kaçırılır ve bill ile karşılaşırlar. on i̇kinci doktor, onun gerçek bill olup olmadığından emin değildir. geminin pilotununun camdan yapılmış bir şekil olduğunu görürler. pilot, aralık 1914'te alman askeriyle girdiği bir silahlı çatışmada ölmesi gereken yaralanmış yüzbaşının canına karşılık bill'in serbest kalmasını teklif eder. bunu reddeden doktor, ikisini de kurtaracağını söyler ve dört kişi beraber birinci doktor'un tardis'iyle evrenin merkezindeki villengard gezegenine doğru kaçarlar.

villengard gezegenine vardıktan sonra on i̇kinci doktor, orada tüm dalekleri düşman edinen ve bozuk bir dalek olan paslı ile karşılaşır. onu kendisinin veri bankasını kullanmaya ikna ederek pilotu ve testimony olarak bilinen new earth'te yapılmış gemiyi öğrenir. bu gemide ölümlerine çok az süre kalan insanların anılarını alıp cam avatarlara koymaktadırlar. i̇ki doktor da bill'in anılardan oluşmuş bir testimony avatarı olduğunu öğrenir. bu olanlarda hiçbir kötülük görmeyen ikili, yüzbaşının kendi zaman çizelgesine dönmesini kabul eder. bunu yaparken yüzbaşı, doktor'dan ailesine göz kulak olmasını söyler ve kendisini archibald hamish lethbridge-stewart olarak tanıtır. yüzbaşı, doktor'un yakın arkadaşı tuğgeneral'in soyundan gelmektedir. yüzbaşı yerini aldıktan sonra zaman tekrar ilerlemeye başalr ve birden iki cephenin askerleri de "sessiz gece, kutsal gece" adlı noel ilahisini söylemeye başlar. on i̇kinci doktor, birinci doktor'a kasıtlı olarak yüzbaşının noel ateşkesinin olduğu zamana kaydırdığını ve bu yüzden kurtulacağını umduğunu söyler.

yüzbaşının kurtulmasıyla birinci doktor, on i̇kinci'ye rejenerasyona hazır olduğunu söyler ve karşılıklı vedalaşırlar. bill'in avatarıyla yalnız kalan doktor, ona karşı gerçek olmadığını düşünerek sert bir tavır takınır. bill, sadece anıların kendisinin gerçek olduğuna yettiğini söyler. daha sonra, doktor'un clara oswald'ı tamamen hatırlamasını sağlar ve onlara nardole'un avatarı katılır. doktor, daha sonra ikisiyle vedalaşır. tardis'e döndükten sonra rejenerasyon geçirmeye karar verir ama önce, sonraki yüzü için birkaç tavsiye söyler.

rejenerasyondan sonra on üçüncü doktor'un yansımasından kadın olduğu anlaşılır. rejenerasyon sırasında zarar gören tardis kaza yapar. yeni görünümünden memnun görünen doktor, tardis'in kontrolünü kaybeder ve dünya'ya doğru düşmeye başlarken tardis patlar.

önceki bölümlerle bağı 
"twice upon a time", birinci doktor'un zaman çizgisine göre hartnell'ın son hikâyesi olan the tenth planette (ilk kez ekim 1966'da yayınlandı) olanların sonrasına denk gelmektedir. son bölümün son anlarında doktor, yol arkadaşları ben ve polly'den ayrılıp tardis'e döndükten sonra ikisi onu konsol odasında yatarken bulmuş ve doktor rejenerasyon geçirmiştir. bölümün yönetmeni derek martinus, ilk senaryoda doktor'un rejenerasyon geçirmeyi reddettiği sahnenin kesildiğini söylemiştir. steven moffat'ın 2017 yılındaki bu bölümünde birinci doktor, rejenerasyonunu geciktirip tardis'ten çıkmış ve karlı boş bir arazide gelecekteki hâli -on i̇kinci doktor- ile karşılaşmıştır.

testimony, birinci doktor'a gelecekteki rejenerasyonlarından resimler gösterirken klasik seriden ve modern seriden resimler kullanmıştır. resimlerde invasion of the dinosaurs hikâyesinden üçüncü doktor, arc of infinity hikâyesinden beşinci doktor; the happiness patrol hikâyesinden yedinci doktor, "the night of the doctor" bölümünden sekizinci doktor, "the parting of the ways" bölümünden dokuzuncu doktor ve "the waters of mars" bölümünden onuncu doktor'u göstermiştir.

testimony, ayrıca doktor'un gelecekte alacağı unvanları söylemiştir: "valeyard'ın gölgesi" (the trial of a time lord hikâyesindeki doktor'un karanlık yüzü), "yaklaşan fırtına" ("the parting of the ways"), "pandorica'nın i̇blisi" ("the pandorica opens" bölümündeki on birinci doktor'a gönderme), "trenzalore canavarı" ("the time of the doctor"), "skull moon kasabı" ve "savaş doktoru" ("hell bent"). ayrıca "remembrance of the daleks" bölümünde daleklerin gezegeni skaro'nun yıkılmasına göndermede bulunarak "skaro muhribi" demişlerdir. buna rağmen skaro tekrar inşa edilmiş ve bu "asylum of the daleks" bölümünde açıklanıp "the magician's apprentice" bölümünde gösterilmiştir.

bölümde geçen villengard'ın silah dökümhaneleri'nden ilk kez "the doctor dances" (steven moffat'ın ilk doctor who hikâyesi) bölümünde bahsedilmiş ve o bölümde dokuzuncu doktor, orasının yıkımından sorumlu olduğunu imha etmiştir. implied that he was responsible for their destruction.

bölümün sonlarına yakın, iki doktor kendi tardis'lerine dönmüştür. birinci doktor'un rejenerasyonu the tenth planet hikâyesinin kaybolan son bölümünden gösterilmiştir. rejenerasyon sahnesi bulunduktan sonra ilk kez 1973 yılında bir çocuk programı olan blue peterda gösterilmiştir.

bill, doktor'a gözünün içine baktığı hâlde kendisini fark etmediğini söylemiştir. bu replik, daha önce "deep breath" bölümünde geçmiş ve yeni rejenerasyon geçiren doktor, clara'ya bunu söylemiştir.

dış göndermeler 
doktor, ilk yüzünü "mary berry", "onbaşı jones" ve "mr. pastry"ye benzetmiştir. mr. pastry, oyuncu richard hearne tarafından oynanmış bir çocuk programı karakteridir. bir zamanlar bu rol dördüncü doktor için düşünülmüştür.

doktor, bir sonraki yüzü için felsefeci bertrand russell'ın "nefret daima aptallıktır ve sevgi daima bilgeliktir" sözünü söylemiştir.

yapım

ekip 
on i̇kinci doktor rolünü oynayan peter capaldi, 30 ocak 2017 tarihinde onuncu sezonun kendisinin son sezonu olduğunu ve 2017 noel özel bölümünden sonra diziden ayrılacağını açıklamıştı. bölümde ayrıca, 16 temmuz 2017 tarihindeki wimbledon tenis turnuvasında açıklanan jodie whittaker, ilk kez on üçüncü doktor rolüyle göründü.

birinci doktor rolünü oynayan david bradley, daha önce an adventure in space and time adlı belgeselde william hartnell'ı oynadı. böylelikle, 1963 yılındaki doctor who dizisinin ilk bölümünden itibaren william hartnell ve richard hurndall'dan (1983 yılındaki "the five doctors" bölümünde) sonra ilk doktor'u oynayan üçüncü oyuncu oldu. bradley, ayrıca 2012 yılında yayınlanan "dinosaurs on a spaceship" bölümünde solomon rolünü oynadı.

2017 san diego comic-con'da gösterilen ilk treylerde william hartnell'ın birinci doktor rolünden ayrıldığı bölümde görünen yol arkadaşları polly'nin döndüğü ve bu rolü lily travers'ın oynadığı; pearl mackie'nin bill potts rolüyle geri döndüğü açıklandı. mark gatiss, "yüzbaşı" adıyla tanıtılarak bölüm için açıklanan dördüncü oyuncu oldu. ayrıca 2006 ve 2017 yılları arasında yedi bölüm yazan toby whithouse'un bu bölümde oynayacağı açıklandı.

daha sonra polly ile beraber birinci ve i̇kinci doktor'la yolculuk yapan ben jackson'ın görüneceği ve bu rolü hollyoaks'un eski oyuncusu jared garfield'ın oynayacağı açıklandı. ayrıca arşiv görüntülerinde birinci doktor rolüyle hartnell, polly rolüyle anneke wills ve ben rolüyle michael craze gösterildi. rejenerasyon sırasında i̇kinci doktor'a geçiş yapılırken patrick troughton da gösterildi. "cam kadın"ı seslendiren nikki amuka-bird, daha önce doctor whonun yan dizisi olan torchwoodun "sleeper" adlı bölümünde görünmüştü.

yürütücü yapımcıların değişmesi üzerine chibnall, bölümün son sahnelerini whittaker'ın yazmasına izin verdi. daha önce buna benzer bir durum, 2010 özel hikâyesi the end of timeda gerçekleştirmişti. russell t. davies'den görevi alan moffat, bölümün son sahnelerinde matt smith'in on birinci doktor olarak ilk kelimelerini yazmıştı.

jenna coleman, clara oswald rolüyle cameo olarak göründü. "hell bent" bölümünde doktor'un anılarından silinen clara, tekrar doktor'un anılarına geri döndü. coleman, tekrar dizide görünmek için istekliyken bu sahne, victoria dizisinde çalıştığı zamanlarda çekildi. moffat, coleman için "kaç kere o kızı öldürdüm ve o son çekimlerde oradaydı! kesinlikle olağanüstü bir şey. öldürülemez coleman!" dedi.

çekimler 
onuncu sezonun son iki bölümü "world enough and time"/"the doctor falls"ta olduğu gibi; bölüm, steven moffat tarafından yazıldı ve bölümün yönetmenliğini rachel talalay üstlendi. ocak 2016'da moffat, onuncu sezonda görevini bıraktığını ve 2018 yılında yayınlanacak olan on birinci sezonda baş yazarlığa chris chibnall'ın geleceğini açıklamıştı, ancak 2017 noel özel bölümüyle ilgili henüz planının olmadığını söylemişti. ancak chibnall, noel özel bölümünde yer almak istemedi. chibnall'ın planlarını öğrendiğinde moffat, bir yıl kaçırırsa dizinin 25 aralık'taki yerini kaybedeceğinden endişelendiği için son bir bölüm üretmeye yetecek kadar kalmayı kabul etti. sonuç olarak moffat tarafından capaldi'ye bir bölüm daha yazıldı.

"the doctor falls" bölümünün son sahnesinde görünen david bradley, haziran 2017'de "twice upon a time" bölümünün çekimlerinde yer aldı. bölümün yapımı 12 haziran 2017 tarihinde başladı ve 10 temmuz 2017 tarihinde sona erdi. ancak, whittaker'ın doktor rolüyle göründüğü ilk sahne 19 temmuz'a kadar çekilmemişti. bölüm, ilk olarak "the doctors" adıyla tanıtıldıktan sonra, bölümün treyleri 2017 san diego comic-con'da resmî olarak değişmiş adıyla, yani "twice upon a time" olarak gösterildi.

yayınlanma ve tepkiler 
bölüm, yayınlandığı gece birleşik krallık'ta 5,70 milyon seyirci tarafından izlendi ve o gün ülkede en çok izlenen beşinci program oldu.

sinemalar 
"twice upon a time"; 25 aralık'ta brezilya, 26 aralık'ta avustralya ve danimarka, 27-28 aralık'ta kanada'da olduğu gibi birçok ülkede sinemalarda gösterime girmiştir. sinemada ayrıca bölümle ilgili sahne arkası görüntüleri gösterilmiş ve diziden ayrılan peter capaldi ile steven moffat için özel bir kutlama yapılmıştır.

dvd ve blu-ray sürümü 
bölümün yer aldığı dvd ve blu-ray setinin; 22 ocak 2018 tarihinde 2. bölgede, 7 şubat 2018 tarihinde 4. bölgede ve 20 şubat 2018 tarihinde 1. bölgede çıkması planlanlanmaktadır.

roman 
bölümün paul cornell tarafından yazılmış roman versiyonunun hem karton kapaklı kitap hem de dijital olarak 2 nisan 2018 tarihinde target collectionın bir parçası olarak çıkması planlanmaktadır.

eleştiriler 
bölüm genel olarak olumlu eleştiriler altı. buna rağmen the telegraph, yeni doktor'u rahatına düşkün olarak tanımlayarak bölüm için olumsuz eleştiride bulundu. the guardian, bölüm için olumlu yorumlarda bulunurken on i̇kinci doktor'un gidişinin duygusal etkileri üzerine yorum yaptı.

kaynakça

dış bağlantılar 

2017 televizyon bölümleri
birinci doktor bölümleri
on i̇kinci doktor bölümleri
on üçüncü doktor bölümleri