Faruriyyah'ın ele geçirilmesi

faruriyyah'ın ele geçirilmesi, 862'de abbasi halifeliği tarafından bizans i̇mparatorluğu'na karşı yürütülen bir askerî harekâttı. el-muntasir'in kısa halifeliği sırasında planlanan (861-862), türk general wasif tarafından komuta edildi ve güney anadolu'daki bizans savunma mevzilerine saldırmak niyetindeydi. başlangıçta çok yıllı büyük bir operasyon olarak tasarlanan operasyon, el-muntasir'in ölümünün ardından kısa kesildi ve faruriyyah kalesinin ele geçirilmesiyle yalnızca küçük bir başarı elde etti.

arka plan 
el-muntasir, babası el-mütevakkil'in türk muhafızları tarafından öldürülmesinin ardından 11 aralık 861'de halife oldu. el-mutawakkil'i öldürme planına karıştığından şüphelenilmesine rağmen, başkent samarra'daki işlerin kontrolünü hızla ele geçirdi ve devletin önde gelenlerinden bağlılık yemini aldı. el-muntasir'in aniden halifeliğe yükselmesi, yükselişinden sonra hükûmette üst düzey pozisyonlar kazanan birkaç yakın arkadaşının yararına oldu. bunların arasında, vezir olan sekreteri ahmed ibn el-hasib ve el-mutawakkil cinayetine büyük olasılıkla ağır bir şekilde karışmış olan üst düzey bir türk general olan wasif de vardı.

el muntasir, halife konumunu güvence altına aldıktan kısa bir süre sonra, bizanslılara karşı bir ordu göndermeye karar verdi. tarihçi taberî'ye göre, bu karar ahmed ibn el-hasib tarafından istenmiştir; vezir, son zamanlarda wasif'le anlaşmazlığa düşmüştü ve onu başkentten çıkarmak için bir bahane bulmaya çalıştı. ahmed, nihayetinde bunu başarmanın en iyi yolunun onu askeri bir harekâtın başına koymak olduğuna karar verdi. sonunda halifeyi plana uyması için ikna edebildi ve el-muntasir, wasif'e bizans sınırına gitmesini emretti.

planlama ve hazırlıklar 
seferin nedenlerinden bağımsız olarak, wasif'in görevine bir itirazı yok gibi görünüyor ve kısa süre sonra operasyon için hazırlıklar başladı. bizans i̇mparatorluğu'na karşı geleneksel yıllık yaz baskınları (sawaʾif), el-mutawakkil döneminde 'ali ibn yahya al-armani ve' umar ibn 'abdallah al-aqta gibi yerel sınır komutanları tarafından sürdürülmüş olsa da, bu, merkezi hükûmetin bizanslılara karşı göndermeyi planladığı birkaç yıl içinde ilk büyük ölçekli sefer ve halife bu girişime büyük miktarda kaynak koymaya hazırlandı.

kampanya büyük bir mesele olarak planlandı. wasif, düzenli ordu, mevls ve shākiriyyah'dan oluşan on binden fazla birliğe komuta edecekti. ayrıca el-muntasir, kampanyaya gönüllüler kazandırmak için bir işe alma kampanyası düzenledi. 13 mart 862'de kampanyayı duyuran bir bildiri yayınlandı; yaklaşan seferi kutsal bir savaş olarak nitelendirdi ve wasif'i iyi bir lider ve halifenin sadık bir hizmetkarı olarak yüceltti.

subaylar orduda belirli rollere atandı; muzahim ibn khaqan, öncü, sağ kanattan muhammed ibn raja ', sağ kanattan el-sindi ibn buhtashah ve kuşatma makinelerinin nasr ibn sa'id al-maghribi'den sorumlu oldu. ebu el-velid el-ceriri el-bajali, ordunun harcamalarını yönetmek ve ganimetlerin dağıtımını denetlemek üzere atandı. sefer için bir zaman çizelgesi hazırlandı; wasif ve ordunun 15 haziran 862'de malatya'nın sınır karakoluna (yunan melitene) varması ve 1 temmuz'da bizans topraklarını işgal etmesi planlanıyordu. yaz boyunca bizans mevzilerine saldırdıktan sonra, wasif sınırda kalacaktı. ve halifeden başka talimatlar alana kadar sonraki dört yıl boyunca ek seferler başlattı.

operasyon 
harekât hazırlıklarını tamamlayan wasif ve ordu, 862 başlarında bizans sınırına doğru yola çıktı. sınır bölgesinin suriye tarafına vardıklarında, bizans topraklarına yapılacak saldırılara hazırlık için orada kamp kurdular.

wasif, bizanslılara karşı ciddi bir ilerleme kaydetmeden önce, sefer başkentte yaşanan olayların gölgesinde kaldı. sadece altı aylık bir saltanat süresinin ardından, el-muntasir, haziran başında, hastalık veya zehirden öldü. ölümünün ardından vezir ahmed ibn al-khasib ve küçük bir grup üst düzey türk komutan bir araya gelerek onun yerine halife olarak el-müsteha'yı atamaya karar verdiler. kararlarını samarran askeri alaylarına sundular ve sonunda askerleri adaylarına bağlılık yemini etmeye zorlayabildiler.

el-muntasir'in ölümü, askerî harekâtın derhal sona ermesiyle sonuçlanmadı. halifenin öldüğünü öğrenen wasif, harekâtı sürdürmesi gerektiğine karar verdi ve kuvvetlerini bizans topraklarına götürdü. ordu, tarsus bölgesinde faruriyyah adlı bir bizans kalesine karşı ilerledi. kalenin savunucuları yenildi ve kale müslümanlar tarafından fethedildi.

nihayetinde, samarra'daki hükûmet değişikliği, keşif gezisini erken bir sonuca getirdi. es-müstehrin yükselişi, wasif tarafından sonsuza kadar göz ardı edilemezdi; yeni halifenin seçiminde rol oynama fırsatını çoktan kaçırdığı için, başkentteki çıkarlarının tekrar korunduğundan emin olması gerekiyordu. sonuç olarak, bizans cephesini terk etmeye karar verdi ve 863'te samarra'ya geri döndü.

sonrası 
harekâtı takip eden yıl, bizans ordusu sınırda büyük başarılar elde etti, kesin lalakaon savaşı'nda müslümanları mağlup etti ve kıdemli komutanlar ömer ibn abdallah ve ali ibn yahya'yı öldürdü.

kaynakça 

9. yüzyılda abbâsîler
860'larda bizans
arap-bizans savaşlarındaki kuşatmalar
860'larda çatışmalar
862
abbâsîler'in muharebeleri
bizans i̇mparatorluğu muharebeleri