9. yüzyıl Müslüman tarihinin zaman çizelgesi



9. yüzyıl (m.801–900/h. 184–288) 

 801: ünlü kadın evliya ve sufi rabia'nın ölümü.
 803: bermekilerin çöküşü. ca'fer bin yahya el-bermeki'nın idamı.
 805: horasan'da rafi bin el-leys'in isyanı patlak verdi.
 806: harun reşid bizanslılara karşı büyük bir sefer düzenledi.
 809: harun el-reşid'in ölümü. emin halife oldu.
 810: 9. şii i̇mam muhammed el-taki doğdu.
 811: abbasi i̇ç savaşı: i̇ran'da rey muharebesi.
 812 ağustos: abbasi i̇ç savaşı: bağdat kuşatması başladı
 813 eylül: abbasi i̇ç savaşı: bağdat kuşatması memun'un askerleri tarafından şehrin ele geçirilmesi ve emin'in ölümüyle sona erer.
 815: irak'ta ebu 'l-saraya el-sirri döneminde şii isyanı. herseme bin a'yan isyanı bastırır.
 816: mekke'de şii isyanı; i̇spanya'da emeviler korsika adasını ele geçirdiler. herseme bin a'yan idam edildi.
 818: ali er-rıza meşhed'de öldü. muhammed el-taki i̇mam olur. i̇spanya emevileri i̇biza, mayorka ve sardunya adalarını ele geçirdiler.
 820: tahir bin hüseyin horasan'da tahiroğlularını kurdu.
 822: i. hakim'in i̇spanya'da ölümü; ii. abdurrahman halife oldu.
 823: tahir'in horasan'da ölümü. talha'nın ve abdullah bin tahir el-horasani'nin halife olması.
 825: girit emirliği'nin kurulması.
 827: memun, mu'tazili mezhebini resmi mezhep olarak ilan etti.10. imam ali el-hadi doğdu. müslümanlar sicilya'nın fethine başladı.
 833: 9 ağustos— memun 'un ölümü. mu'tasim halife oldu.
 835: muhammed el-taki zehirlendi. ali el-hadi i̇mam olur.
 836: mu'tasim başkenti samarra'ya taşıdı.
 837: catlar isyan etti.
 838: azerbaycan'da babek hürremi isyanı bastırıldı. mu'tasim tarafından amorion'un yağmalanması.
 839: taberistan'da babekiyye i̇syanı. müslümanlar güney i̇talya'yı akın ettiler. sicilya'daki messina şehrinin ele geçirdiler.
 842: 5 ocak- mu'tasim'in öldü, vasık halife oldu.
 843: arap isyanları. girit emirliği'ni yeniden ele geçirmek için başarısız bizans girişimi.
 846: anadolu'da bizanslılar ve abbasiler arasında mauropotamos muharebesi.
 846: 11.i̇mam hasan el-askeri doğdu.
 847: vasık'ın ölümü, mütevekkil halife oldu
 850: mütevekkil inanç sağlamlığını yeniden canlandırdı.
 849: tahirî hükümdarı abdullah ibn tahir horasani'nin öldü; ii. tahir'in halife oldu.
 852: ii. abdurrahman'ın öldü;. i. muhammed'in halife oldu.
 858: mütevekkil, caferiye kasabasını buldu.
 860: maveraünnehir'de samani hakimiyetini kuruldu.
 861: abbasi halifesi el-mutawakkil'in öldürülmesi; el-muntasir'in katılımı ve "samarra'daki anarşi"nin başlaması.
 862: muntasir zehirlenerek öldürüldü; el-musta'in halife oldu.
 863: lalakaon muharebesi, malatya emirliği'nin gücünü kırdı. bizans'a karşı taarruzu başladı.
 864: hasan bin zeyd (alaviler) tarafından taberistan'da kurulan zeydi devleti.
 866: abbasi i̇ç savaşı: mustai'nın samarra'dan kaçması ve mu'tazz'ın halife olması; ali'nin soyundan gelen muhammed bin yusuf, yemâme'de bağımsız bir krallık kurdu.
 867: yakub bin el-saffar, sistan'da seferiler hakimiyetini kurdu.
 868: ali el-hadi zehirlendi. hasan el-askeri i̇mam oldu. şiiliğin son i̇mamı muhammed el-mehdi doğdu. ahmed bin tolun mısır'da tolunoğulları hakimiyetini kurdu.
 869: abbasi halifesi mu'tazz tahttan feragat etmek zorunda kaldı ve mühtedinin halife oldu. basra'da zenc i̇syanı'nın başlangıcı.
 870: türkler mühtedi 'ye karşı isyan etti onun ölümü ve mu'tamid'in halife olması.
 871: bari emirliği'ni sona erdiren i̇talya kralı ii. louis tarafından ele geçirilir.
 873: tahiriler yıkıldı.
 874: hasan el-askeri zehirlendi. muhammed el-mehdi i̇mam oldu. güney irak'taki zenc i̇syanı sırasında muktara'da zenc devleti kuruldu. samani hükümdarı ahmed'in ölümü, i. nasr'ın hükümdar oldu.
 877: yakub bin el-saffar'ın sistan'da ölümü, amr bin leys'in hükümdar olması.
 878: siraküza'nın düşmesi.
 883: zenc i̇syanının sonu
 885: mısır'da ahmed bin tulun'un ölümü, humareveyh'in hükümdarlığı.
 886: i. muhammed'in ölümü i̇spanya'nın emevi hükümdarı, mundir'in hükümdarlığı. sind'in habbari hükümdarı abdullah bin ömer'in ölümü.
 888: i̇spanya'nın emevi hükümdarı mundir'in ölümü, abdullah bin muhammed'in hükümdarlığı.
 891: bahreyn'de karmatiler devleti kuruldu.
 892: abbasi halifesi mu'tamid öldü. mu'tadid halife oldu. samani hükümdarı nasr'ın ölümü, i. i̇smail'in hükümdarlığı.
 893: zeydi i̇mameti yemen'de hadi yahya ibn el-hüseyin ibn el-kasım tarafından kuruldu.
 894: rüstemiler i̇spanya'da vasal olur.
 896: humaraveyh ibn ahmed ibn tulun'un ölümü; ebu 'l-asakir ceyş'in hükümdarlığı.
 897: ebu 'l-asakir ceyş'in öldürülmesi; ebu musa harun'un hükümdarlığı.
 898: karmatiler basra'yı yağmaladı. bu yüzyılın sonunda, toplam müslüman nüfusu dünya nüfusunun % 3'üne çıkmıştı.

ayrıca bakınız 

 i̇slam tarihinin zaman çizelgesi
 i̇slam tarihi

9. yüzyılda i̇slam