Anarşizm ve sanat

anarşizm ve sanat, birbirleriyle iş birliği içerisinde bulunmuş ve bulunmaktadır. anarşizm özellikle 19.yüzyılda fransız sembolizmi üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.
 pierre-joseph proudhon
 peter kropotkin
 herbert read
 alex comfort
 george woodcock
 david goodway
 allan antliff
 cindy milstein
gibi yazarlar anarşizm ve sanat arasındaki ilişki üzerine yazılar yazmışlardır.

resimde etkileri 

bir anarşist dünya...bir sürrealist dünya:ikisi aynı şey.-andré bretonanarşizm, 19.yüzyıl realizmi, empresyonizm, neo-empresyonizm, sürrealizm, kübizm, fütürizm, modernizm ve dadaizm gibi pek çok akımda etkisini gösterdi.

 christopher d'arcangelo
 enrico baj (anarşist pinelli'nin cenazesi)
 beehive collective
 carlo carrà (anarşist galli'nin cenazesi)
 carlos cortez
 flavio costantini
 henry cross
 eric drooker
 marcel duchamp
 eric troy frantz
 mike flugennock
 clifford harper
 stewart home
 ismo jokiaho
 donald judd
 wassily kandinsky
 james koehnline
 carlos latuff
 josh macphee

 louis moreau
 arthur moyse
 paul signac
 georges seurat
 gustave courbet
 juan gris
 barnett newman
 laura norder
 richard olmsted
 stass paraskos
 francis picabia
 camille pissarro
 josé guadalupe posada
 mark rothko
 seth tobocman
 vladimir tatlin
 gee vaucher
 lee wells

grafiti 

modern şehirlerde otobüslerin içlerine sivri bir aletle kazınan yazılardan sokak duvarlarına sprey boyayla çizilen resimlere kadar pek çok uygulama grafitinin kapsamına girmektedir. kimi çevrelerce bir sanat dalı olarak kabul edilirken, bir başka bakış açısı da, grafitiyi vandalizm olarak değerlendirmekte ve suçla ilişkilendirmektedir.

ii. dünya savaşı'nda propaganda aracı olarak kullanılan grafiti, günümüzdeki anlamıyla 1960'lı yıllarda amerika’da, özellikle new york'ta politik eylemciler ve sokak çeteler seslerini duyurmak ve kendi çetelerinin sınırlarını belirlemek için benimsenen bir yöntem olarak ortaya çıktı. 1970'li yıllarda ortaya çıkan rap ve hip-hop kültürü, grafitinin dünyada yaygınlaşmasını sağladı.

dünya üzerindeki mevcut neoliberal politikalar ve devletlerin doğaya karşı yok edici tutumu birçok insanı olduğu gibi sanatçıları da gitgide doğaya karşı duyarlı bir hale getirmiş, “eko graffiti” ya da “yeşil graffiti” olarak da isimlendirilen yeni akım ilk olarak anna garforth isimli i̇ngiliz graffiti sanatçısının çalışmalarında yeni bir malzeme arayışına girmesiyle ortaya çıkmıştır. malzeme olarak yosunu seçen garforth, zaten kısmen anarşist bir sanat olan graffitiye doğanın direnişini de eklemiştir.

sinema

viva zapata (1952)

behold a pale horse (i̇ntikam ateşi) (1964)

muri shinju: nihon no natsu (1967)

erosu purasu gyakusatsu (1969)

la patagonia rebelde (1974)

sacco e vanzetti (1971) 
adil yargılanmadıkları kanıtlarla ortada iken, ibret olsun diye idam edilen italyan anarşistleri sacco ve vanzetti'nin, pek çok esere konu olarak destanlaşan, trajik hikâyesini anlatan giuliano montaldo'nun yönetmenliğini yaptığı 1971, i̇talyan yapımı film. bu dava, abd hukuk sisteminin utanç verici bir sayfası olarak da hatırlanır.

filmin müziklerinde joan baez ve ennio morricone'nin imzası vardır.

ο μεγαλέξανδρος (büyük iskender)(1980) 
bir yunan soyguncunun bir grup britanyalı aristokratı, köylülerin toprak sahiplerini alaşağı ettiği ve toprak ağalığı sistemi yerine komün kurdukları bir dağ köyüne götürmek üzere rehberlik edişini anlatan 1980 yunan yapımı bir theo angelopoulos filmi.

ay carmela! (1990)

land and freedom (ülke ve özgürlük) (1995)

libertarias (1996)

fight club(dövüş kulübü) (1999) 
chuck palahniuk tarafından yazılmış olan aynı isimli roman üzerinden çekilen 1999 yapımı kült filmdir.
 her şeyi kontrol etmeye çalışmaktan vazgeç. bırak ne olacaksa olsun. bırak olsun. 
 yuva yapma içgüdülerine tutsak düşen tek ben değildim… hepimizde johanneshov markalı koltuktan var, yeşil çizgili strinne deseniyle kaplı… hepimizde rislampa/har markalı aynı kâğıt lambadan var… benimki artık bir konfeti… çelik üstüne çinko kaplama vild marka ayaklı saaatim. tanrım ona sahip olmasam ölürüm… mobilya satın alırsınız. kendinize dersiniz ki, bu hayatım boyunca ihtiyaç duyacağım son kanepe…sonra hayalinizdeki yatak. sonra aradığınız tabak takımı. sonra o güzel yuvanıza kısılıp kalırsınız. bir zaman sahip olduğunuz şeyler artık sizin sahibiniz olur.

v for vendetta (2005) 
alan moore'un yazıp david lloyd'un çizdiği dc in yayınladığı aynı isimli çizgi romandan wachowski kardeşlerin sinemaya uyarlayıp yapımcılığını üstlendiği film.
 bu maskenin altında etten daha fazlası var. bu maskenin altında bir fikir var! ve fikirler kurşun geçirmez. ” (v)
 toplumlar, kendi devletlerinden korkmamalı. devletler, kendi toplumlarından korkmalı. bina nasıl bir sembolse, onu yıkma eylemi de bir semboldür. sembollere anlam kazandıran insanlardır. tek başlarına semboller anlamsızdır ama yeteri kadar insanla bir binayı havaya uçurmak dünyayı değiştirebilir. (v)

batman başlıyor (2005), kara şövalye (2008) ve kara şövalye yükseliyor (2012) 

anarşist stratejiler içerisinde pasif direniş, sivil itaatsizlik olduğu gibi ‘eylem ile propaganda’nın da yer aldığını ifade etmek gerekir. filmde joker’in mevcut toplumsal düzenle açıkça bir derdi vardır. batman’in düzen arzusu karşısında, joker kaosu yüceltmektedir. çalmak için onca zahmete girdiği bir depo dolusu parayı yakması da bu sebepten kaynaklanmaktadır. kendi ifadesiyle “mesele para değil, bir mesaj vermektir”. joker, "ya tam ahlaklı olun, ya da yok olun" demektedir.

the dark knight rises (kara şövalye yükseliyor) filminin temmuz 2012’de abd’deki galasında, james holmes adında bir doktora öğrencisinin sinema salonundaki seyircilerin üzerine ateş açması sonucu 14 kişinin öldüğü trajedi, kimilerince ikinci filmin fazlaca şiddet içerdiği ve joker karakteri üzerinden özendirildiği biçiminde yorumlanarak, yapımcı şirkete yönelik eleştirilere yol açtı.

edebiyat

nesir 
"vermediğiniz şeyi alamazsınız, kendinizi vermeniz gerekir. devrimi satın alamazsınız. devrimi yapamazsınız. devrim olabilirsiniz ancak..." -mülksüzler, ursula k. le guin"öğrencilerin anarşist olmamalarını mı bekliyorlar?" dedi. "gençler başka ne olabilirler ki? en alttaysan, aşağıdan yukarıya örgütlenmelisin." -mülksüzler, ursula k. le guin

 edward abbey
 iain m. banks
 don bannister
 alexander berkman
 horst bienek
 andré breton
 albert camus
 joseph conrad
 stig dagerman
 samuel r. delany
 philip k. dick
 e l doctorow
 martin b. duberman
 greg egan
 dario fo
 william godwin
 pietro gori
 frank harris
 m. john harrison
 jaroslav hašek
 max hertzberg
 henry james
 ba jin
 maurice leblanc
 arsène lupin, marius jacob'tan esinlenerek
 ursula k. le guin
 mülksüzler
 emanuel litvinoff
 j. william lloyd
 john henry mackay

 ken macleod
 leo malet
 ethel mannin
 henry miller
 michael moorcock
 george orwell
 katalonya'ya selam (1938)
 michael paraskos
 émile pataud
 pedro de paz
 marge piercy
 emeric pressburger
 thomas pynchon
 ramon j. sender
 victor serge
 upton sinclair
 leo tolstoy
 j. r. r. tolkien
 b. traven
 richard whiting
 oscar wilde
 robert anton wilson
 émile zola

şiir 

 tony blackplait
 raegan butcher
 voltairine de cleyre
 lawrence ferlinghetti
 pietro gori
 sadakichi hartmann
 joe hill
 philip lamantia
 john henry mackay
 renzo novatore
 kenneth patchen

 benjamin péret
 diane di prima
 herbert read
 seyhan kurt
 lola ridge
 karl shapiro
 gary snyder
 ernst toller
 george woodcock
 fernando pessoa

müzik 
müzikte anarşizm kendini özellikle anarko punk ile göstermiştir. birçok anarko punk grubu hayvan haklarını destekler, globalleşme, savaş karşıtıdır ve bu tür faaliyetlere destek verirler. i̇ngiliz crass grubu bu türün en bilinen temsilcisidir. terence mckenna, nikolas asimos,tom morello, ian "lemmy" kilmister, angela gossow, georges brassens gibi müzisyenler de diğer anarşist müzisyenler arasında sayılabilir.

kaynakça 

anarşizm kültürü
anarşizmde sorunlar