Epistemolojinin ana hatları

aşağıdaki taslak, epistemolojiye genel bir bakış ve konuya ilişkin bir kılavuz olarak sunulmuştur:

epistemoloji bilgisi ya da teorisi – bilginin doğası ve kapsamı ile ilgili felsefe dalıdır. terim, i̇skoç filozof james frederick ferrier (1808-1864) tarafından i̇ngilizceye aktarılmıştır. epistemoloji şu soruları sorar: "bilgi nedir?" , "bilgi nasıl edinilir?" ve "i̇nsanlar neyi bilir?"

epistemolojinin temel konuları 

 bilgi
 bilgi ne ("tanımlayıcı bilgi")
 bilgi nasıl ("prosedürel bilgi")
 tanıdıktan gelen bilgi
 hakikat
 meşrulaştırma
 felsefi şüphecilik
 bilimsel yöntem

epistemolojinin dalları 

 biçimsel epistemoloji – geleneksel epistemik problemleri aydınlatmak için mantık, olasılık kuramı ve hesaplanabilirlik kuramından biçimsel yöntemler kullanan epistemolojinin alt disiplini.
 meta-epistemoloji – epistemolojinin konusu, alanı, yöntemleri ve amaçlarının ve bilgimizin kendisi hakkındaki bilgimizi anlama ve yapılandırma yaklaşımlarının metafilofik çalışması.
 sosyal epistemoloji – kolektif bilginin incelenmesi ve bilginin sosyal boyutları

epistemolojik teoriler

meşrulaştırma 

 gerekçe teorileri
 temelcilik – kendine özgü temel inançlar, diğer temel olmayan inançları haklı çıkarır.
 tutarlılık – i̇nançlar, bir kişinin sahip olduğu diğer inançlarla uyumluysa haklı çıkar, her inanç, genel inanç sistemiyle uyumluysa haklı çıkar.
 i̇çselcilik – i̇nanan, bir inancı içsel bilgi yoluyla gerekçelendirebilmelidir.
 dışsalcılık – bir inancı haklı çıkarmak için dış bilgi kaynakları kullanılabilir.
 şüphecilik – bilgi olasılığını sorgulayan çeşitli bakış açıları.
 akademik şüphecilik – gerçeğin varlığını reddeden ve bilginin imkansız olduğunu savunan bir şüphecilik okulu.
 pyrrhonian şüphecilik – ataraksiye (zihnin huzuru) ulaşmak için inancın askıya alınmasını vurgulayan bir şüphecilik okulu.
 azınlık bakış açıları şunları içerir:
 temelcilik – susan haack tarafından önerilen temelcilik ve tutarlılığın bir kombinasyonu.
 sonsuzluk – i̇nançlar, peter d. klein'ın önerdiği gibi, sonsuz neden zincirleriyle doğrulanır.
 yaygın gerekçeler
 bilimsel yöntem – fenomenleri araştırmak, yeni bilgi edinmek veya önceki bilgileri düzeltmek ve entegre etmek için kullanılan teknikler bütünü. bilimsel bir yöntem, gözlem ve deney yoluyla verilerin toplanması ve hipotezlerin formüle edilmesi ve test edilmesinden oluşur.
 occam's razor – "varlıkların gerekliliğin ötesinde çoğaltılmaması" ilkesi (entia non sunt multiplicanda praeter requireditatem). bu ilkenin popüler yorumu, en basit açıklamanın genellikle doğru olanı olduğudur. ancak, 'basit', gerçekten en az yeni varsayımla teoriye atıfta bulunduğundan, bu genellikle karıştırılır.
 deneycilik – bilginin duyu deneyimi yoluyla toplanan kanıtlardan ortaya çıktığını iddia eden bilgi teorisi. deneycilik, deneyimin ve kanıtın, özellikle duyusal algının, fikirlerin oluşumunda, doğuştan gelen fikirler veya gelenek nosyonu üzerindeki rolünü vurgular.
 tümevarım – tüm öncüllerin doğru olduğu durumlarda bile sonucun yanlış olma olasılığına izin veren bir tür akıl yürütme. tümevarımlı mantıksal bir argümanın öncülleri, sonuç için bir dereceye kadar destek (tümevarım olasılığı) gösterir, ancak onu gerektirmez; yani gerçeğini garanti etmezler.
 pragmatizm – bir ideolojinin ya da önermenin tatmin edici bir şekilde çalışıyorsa doğru olduğunu, bir önermenin anlamının onu kabul etmenin pratik sonuçlarında bulunacağını ve pratik olmayan fikirlerin reddedileceğini iddia edenleri içeren felsefi hareket.
 olasılık teorisi – rastgele olayların analizi ile ilgili matematik dalı. olasılık teorisinin temel nesneleri rastgele değişkenler, stokastik süreçler ve olaylardır: deterministik olmayan olayların matematiksel soyutlamaları veya tek olaylar olabilen veya zamanla görünüşte rastgele bir şekilde evrimleşen ölçülen büyüklükler. pek çok kez tekrarlanırsa, rastgele olaylar dizisi, üzerinde çalışılabilen ve tahmin edilebilen belirli istatistiksel modeller sergileyecektir.
 kaçırıcı akıl yürütme veya en i̇yi açıklamaya çıkarım – charles sanders peirce tarafından açıklayıcı bir hipoteze ulaşma süreci olarak tanımlanan bir tür mantıksal çıkarım. böylece, varsayımsal bir açıklama yapmak  fark edilen ilginç bir durumdan bir sonuç olarak  bir öncül olarak, 'nın doğru olabileceğini tahmin etmektir, çünkü o zaman  bir sorun haline gelebilir.

alfabetik sıra 

 akılcılık
 aşkın idealizm
 bağlamcılık
 determinizm
 deneycilik
 doğallaştırılmış epistemoloji
 doğuştanlık
 epistemolojik idealizm
 fallibilizm
 fenomelizm
 formlar teorisi
 güvenilirlik
 holizm
 i̇çselcilik ve dışsalçılık
 i̇ndirgeme
 naif gerçekçilik
 nesnelci epistemoloji
 pozitivizm
 sonsuzluk
 şüphecilik
 temelcilik
 temsili gerçekçilik
 tutarlılık
 tekdüzelik
 yapılandırmacı epistemoloji

epistemoloji tarihi 

 bilimsel yöntemin tarihi
 bilimsel yöntemin tarihinin zaman çizelgesi

epistemolojik kavramlar 

 açıklama
 algı
 analiz
 analitik-sentetik ayrım
 anlama
 basitlik
 bilgi
 diğer zihinler
 doğruluk kriterleri
 etkinleştirme (psikoloji)
 gerileme argümanı
 gettier problem
 hakikat
 i̇nanç
 i̇ndüksiyon
 meşrulaştırma
 nedensellik
 nesnellik
 önerme
 önsel bilgi
 sağduyu
 spekülatif sebep
 tanımlayıcı bilgi

epistemoloji alanında etkili kişiler 

 a. j. ayer
 alvin goldman
 alvin plantinga
 barry stroud
 bertrand russell
 catherine elgin
 david hume
 edgar morin
 edmund gettier
 ernst von glasersfeld
 fred dretske
 george berkeley
 george edward moore
 george pappas
 gerhard vollmer
 giambattista vico
 gilbert harman
 gottfried leibniz
 harry binswanger
 heinz von foerster
 hilary kornblith
 immanuel kant
 john greco
 jean-louis le moigne
 jean piaget
 john locke
 john searle
 jonathan dancy
 jules vuillemin
 karl popper
 karla jessen williamson
 keith lehrer
 laurence bonjour
 linda trinkaus zagzebski
 louis pojman
 ludwig wittgenstein
 margaret elizabeth egan
 mario bunge
 mioara mugur-schächter
 nassim nicholas taleb
 nelson goodman
 niklas luhmann
 norman malcolm
 p. f. strawson
 paul grice
 peter strawson
 peter unger
 phillip h. wiebe
 platon
 rené descartes
 robert audi
 peter d. klein
 ernest sosa
 robert nozick
 sherrilyn roush
 sokrates
 søren kierkegaard
 st. thomas aquinas
 trenton merricks
 w. v. o. quine
 walter terence stace
 william alston
 ksenofanlar

ayrıca bakınız 

 felsefenin ana hatları

kaynakça

dış bağlantılar 

 epistemoloji nedir?  – konuya keith derose tarafından kısa bir giriş.
 certain doubts  – jonathan kvanvig tarafından yönetilen ve birçok önde gelen epistemologun katkıda bulunduğu bir grup blogu.
 epistemological lifeboat, birger hjørland & jeppe nicolaisen (eds. )
 the epistemology page , keith derose.
 epistemology papers – michael huemer'in makalelerinden oluşan bir koleksiyon.
 epistemolojiye giriş, bölüm 1  ve bölüm 2 , paul newall, galilean kütüphanesi'nde.
 teaching theory of knowledge (1986)  – marjorie clay (ed.), the council for philosophical studies'den elektronik bir yayın.
 epistemoloji: bilgi felsefesi – groovyweb'de bir giriş.
 bilgi teorisine giriş  – philosophyonline'dan.
 the peripatetic – bilgi teorisine pratik bir giriş
 bilgi teorisi  – çeşitli bilgi, gerekçelendirme ve inanç teorilerini keşfederek epistemolojiye giriş.
 bir bilgi teorisi, clóvis juarez kemmerich, sosyal bilimler araştırma ağı, 2006.
 yeni başlayanları hedefleyen paul newall tarafından epistemolojiye giriş  .
 david canlı konuşuyor - ontolojik epistemoloji üzerine bir ders 
 eleştirel bir epistemoloji üzerine 
 dil algısı ve eylemi: felsefi sorunlar

 meşrulaştırma

 stanford encyclopedia of philosophy'nin temelci epistemik gerekçe kuramlarına giriş 
 stanford encyclopedia of philosophy girişi epistemology, 2.  gerekçe nedir? 
 stanford encyclopedia of philosophy girişi kamusal gerekçelendirme 
 stanford encyclopedia of philosophy girişi, internalist vs.  epistemik gerekçelendirmenin dışsalcı kavramları 
 stanford encyclopedia of philosophy'nin coherentist theories of epistemic justification girişi 

epistemoloji
vikipedi ana hatları