Köpekgiller listesi

köpekgiller (canidae), etçiller takımında bulunan bir memeli familyasıdır. evcil köpekleri, kurtları, kır kurtlarını, tilkileri, çakalları, dingoları ve diğer birçok mevcut ya da nesli tükenmiş köpek benzeri memelileri içerir. bu familyanın üyesi tüm nesli tükenmemiş türler caninae adındaki tek bir alt familyanın parçasıdır. bağımsız olarak ya da insanlara uzun süre eşlik etmeleri nedeniyle antarktika hariç tüm kıtalarda bulunurlar. köpekgiller boyut olarak değişkenlik gösterir. bozkurtun uzunluğu kuyruğuluyla beraber 2 metre iken çöl tilkisinin 46 cm'dir. popülasyon büyüklükleri de değişkendir. falkland tilkisinin 1876'dan beri soyu tükenmiştir. kurdun ise evcil köpek alt türü dünya çapında 1 milyardan fazla popülasyona sahiptir. köpekgillerin vücut biçimleri benzerdir, tipik olarak uzun buruna, dik kulaklara, kemik kırmak ve eti dilimlemek için uyarlanmış dişlere, uzun bacaklara ve gür kuyruklara sahiptir. türlerin çoğu, aile birimlerinde veya küçük gruplarda birlikte yaşayan ve işbirliği içinde hareket eden sosyal hayvanlardır. tipik olarak, bir grupta sadece baskın çift ürer ve bu çiftten olan yavrular bir yeraltı ininde büyütülür. köpekgiller koku sinyalleri ve seslenme ile iletişim kurarlar. bir köpekgil olan evcil köpek, en az 14.000 yıl önce insanlarla bir ortaklık içine girdi ve bugün en yaygın olarak tutulan evcil hayvanlardan biri olmaya devam etmektedir.

13 cins ve 37 tür caninae öncelikle iki oymağa ayrılmıştır. canini oymağı 9 cins ve 20 tür içeren kurt benzeri canina alt oymağından ve güney amerika cerdocyonina alt oymağından oluşur. tilki benzeri köpekgillerden oluşan vulpini oymağı ise 3 cins ve 14 tür içerir. 2 türden oluşan, boz tilkinin içinde bulunduğu ve familyaya bazal olan urocyon cinsi iki oymağa da dahil değildir. neslini devam ettiren caninae'ye ek olarak köpekgiller hesperocyoninae ve borophaginae olarak belirlenmiş iki nesli tükenmiş alt familyayı da içerir. soyu tükenmiş türler caninae'de de bulunur. hem mevcut hem de soyu tükenmiş cinslerde en az 80 soyu tükenmiş caninae türü bulundu. bunun yanı sıra borophaginae'de 70'in üzerinde ve hesperocyoninae'de yaklaşık 30 nesli tükenmiş tür bulundu. devam eden araştırma ve keşifler nedeniyle kesin sayı ve sınıflandırma sabit değildir. bulunan en eski köpekgil hesperocyoninae'ye aittir. köpeğimsiler alt takımından yaklaşık 37 milyon yıl önce farklılaştığına inanılır.

koruma durumu

listelenen koruma durumu kodları dünya doğa ve doğal kaynakları koruma birliği (iucn) kırmızı listesinin kodlarıdır. mümkün olan yerlerde dağılım haritaları bulunur; bir dağılım haritası yoksa dağılım ile ilgili bir açıklama bulunur. dağılımlar, aksi belirtilmedikçe iucn kırmızı listesine dayanmaktadır. soyu devam eden türlerin yanında listelenen tüm nesli tükenmiş türler veya alttürlerin soyu ms 1500'den sonra tükenmiştir ve bir hançer sembolü "" ile belirtilir.

sınıflandırma
köpekgiller familyası, 12 cinse ait 35 nesli tükenmemiş türden ve 194 nesli tükenmemiş alt türden ve soyu tükenmiş 13 kurt alttürünü de içeren soyu tükenmiş iki türden oluşan soyu tükenmiş cins dusicyon den oluşur. melez türleri (kurt-köpek kırması gibi) ve soyu tükenmiş tarih öncesi türleri (korkunç kurt ya da epikyon) içermez. modern moleküler çalışmalar, 13 cinsin 3 oymak veya aynı atadan gelen canlı halinde gruplanabileceğini göstermektedir.

altfamilya caninae
oymak canini
alt oymak canina
cins canis: yedi tür
cins cuon: bir tür
cins lycaon: bir tür
alt oymak cerdocyonina
cins atelocynus: bir tür
cins cerdocyon: bir tür
cins chrysocyon: bir tür
cins dusicyon: iki tür
cins lycalopex: altı tür
cins speothos: bir tür
oymak vulpini
cins nyctereutes: bir tür
cins otocyon: bir tür
cins vulpes: on iki tür
cins urocyon: iki tür

köpekgiller

caninae altfamilyası

asıl köpekler (canini) oymağı

asıl tilkiler (vulpini) oymağı

urocyon

tarihöncesi köpekgiller
mevcut köpekgillere ek olarak, köpekgiller türlerinin bir parçası olarak tarih öncesinde bulunan türler keşfedilmiş ve sınıflandırılmıştır. morfogenez ve moleküler filogenetik araştırmalar bu türleri mevcut caninae altfamilyasının yanı sıra nesli tükenmiş alt familyalar hesperocyoninae ve borophaginae içine de yerleştirmiştir. caninae içinde, tarih öncesi türler hem var olan cinslere hem de ayrı nesli tükenmiş cinslere yerleştirilmiştir.

soyu tükenmiş köpekgil türlerinin genel kabul görmüş sınıflandırması hesperocyoninae için los angeles county doğa tarihi müzesi'nde kara memelileri küratörü xiaoming wang, borophaginae ve caninae için wang, zoolog richard h. tedford ve beryl e. taylor'ya dayanır. aşağıda sıralanan tür ve sınıflandırmaların tamamı bu çalışmalardandır; daha yakın zamanda tanımlanan türlerden kaynaklanan istisnalar da alıntılarla listelenmiştir. bu sınıflandırmaların tümü evrensel olarak kabul edilmemiştir ve türler için alternatif sınıflandırmalar aşağıda belirtilmiştir. mümkün olduğunda, türün günümüze ulaştığı yaklaşık zaman periyodu, paleobiyoloji veritabanı baz alınarak günümüzden milyonlarca yıl öncesi olarak verilmiştir. listelenen tüm türlerin nesli tükenmiştir; caninae içindeki bir cins, alt oymak veya oymağın yalnızca nesli tükenmiş türleri içerdiği durumlarda, hançer  sembolü ile gösterilir.

caninae altfamilyası 

 oymak canini
 alt oymak canina
 cins canis
 c. antonii
 c. apolloniensis (2.6-0.78 milyon yıl önce)
 c. armbrusteri (armbruster's wolf) (1.8-0.012 milyon yıl önce)
 c. arnensis (arno river dog) (2.6-0.78 milyon yıl önce)
 c. brevicephalus
 c. cedazoensis (1.8-0.3 milyon yıl önce)
 c. chihliensis
 c. cipio
 c. dirus (dire wolf) (1.8-0.012 milyon yıl önce)
 c. edwardii (23-0.78 milyon yıl önce)
 c. etruscus (etrüsk kurdu) (2.6-0.13 milyon yıl önce)
 c. ferox  (4.9-2.6 milyon yıl önce)
 c. gezi
 c. leilhardi
 c. lepophagus (4.9-0.012 milyon yıl önce)
 c. longdanensis
 c. mosbachensis (mosbach kurdu) (2.6-0.13 milyon yıl önce)
 c. nehringi
 c. othmani
 c. palmidens
 c. variabilis
 cins cynotherium (0.13-0.012 milyon yıl önce)
 c. sardous (sardinian dhole) (0.13-0.012 milyon yıl önce)
 cins eucyon
 e. adoxus
 e. davisi (5.3-3.6 milyon yıl önce)
 e. intrepidus
 e. monticinensis
 e. odessanus
 e. skinneri (13.6-10.3 milyon yıl önce)
 e. zhoui
 cins lycaon
 l. magnus
 l. sekowei
 cins mececyon
 m. trinilensis
 cins megacyon (3.6-2.6 milyon yıl önce)
 m. merriami (3.6-2.6 milyon yıl önce)
 cins nurocyon
 n. chonokhariensis
 cins xenocyon
 x. africanus
 x. antonii
 x. falconeri
 x. lycaonoides (0.78-0.3 milyon yıl önce)
 alt oymak cerdocyonina
 cins cerdocyon
 c. ensenadensis
 c. texanus (4.9-1.8 milyon yıl önce)
 cins nyctereutes
 n. abdeslami (3.6-2.6 milyon yıl önce)
 n. donnezani
 n. megamastoides (2.6-0.13 milyon yıl önce)
 n. sinensis
 n. terblanchei
 n. tingi
 cins protocyon
 p. orcesi (0.78-0.012 milyon yıl önce)
 p. scagliarum
 p. troglodytes (0.13-0.012 milyon yıl önce)
 cins speothos
 s. pacivorus (pleistocene bush dog)
 cins theriodictis (1.8 milyon yıl önce)
 t. floridanus (1.8 milyon yıl önce)

 oymak vulpini
 cins ferrucyon
 f. avius (4.9-2.6 milyon yıl önce)
 cins metalopex (10-4.9 milyon yıl önce)
 m. bakeri (10-4.9 milyon yıl önce)
 m. macconnelli (10-5.3 milyon yıl önce)
 m. merriami (10-5.3 milyon yıl önce)
 cins prototocyon
 p. curvipalatus
 p. recki
 cins vulpes
 v. alopecoides (2.5-0.13 milyon yıl önce)
 v. angustidens
 v. beihaiensis
 v. chikushanensis
 v. galaticus
 v. praecorsac (3.2-0.78 milyon yıl önce)
 v. praeglacialis
 v. riffautae
 v. skinneri
 v. stenognathus (14-0.3 milyon yıl önce)
 v. qiuzhudingi
 urocyon
 cins urocyon
 u. minicephalus (1.8-0.3 milyon yıl önce)
 u. progressus (4.9-1.8 milyon yıl önce)
 basal caninae
 cins leptocyon (31-10 milyon yıl önce)
 l. delicatus (31-20 milyon yıl önce)
 l. douglassi (31-26 milyon yıl önce)
 l. gregorii (25-20 milyon yıl önce)
 l. leidyi (20-14 milyon yıl önce)
 l. matthewi (14-10 milyon yıl önce)
 l. mollis (31-20 milyon yıl önce)
 l. tejonensis (14-10 milyon yıl önce)
 l. vafer (14-10 milyon yıl önce)
 l. vulpinus (20-16 milyon yıl önce)
 sınıflandırılmamış
 cins protemnocyon (34-33 milyon yıl önce)
 p. inflatus (34-33 milyon yıl önce)

borophaginae altfamilyası 

 oymak borophagini (26-1.8 milyon yıl önce)
 cins cormocyon (26-20 milyon yıl önce)
 c. copei (26-20 milyon yıl önce)
 c. haydeni (25-20 milyon yıl önce)
 cins desmocyon (20-16 milyon yıl önce)
 d. matthewi (20-16 milyon yıl önce)
 d. thomsoni (20-16 milyon yıl önce)
 cins euoplocyon (20-14 milyon yıl önce)
 e. brachygnathus (16-14 milyon yıl önce)
 e. spissidens (20-16 milyon yıl önce)
 cins metatomarctus (20-16 milyon yıl önce)
 m. canavus (20-16 milyon yıl önce)
 cins microtomarctus (16-14 milyon yıl önce)
 m. conferta (16-14 milyon yıl önce)
 cins protomarctus (16-14 milyon yıl önce)
 p. optatus (16-14 milyon yıl önce)
 cins psalidocyon (16-14 milyon yıl önce)
 p. marianae (16-14 milyon yıl önce)
 cins tephrocyon (16-14 milyon yıl önce)
 t. rurestris (16-14 milyon yıl önce)
 alt oymak aelurodontina (16-5.3 milyon yıl önce)
 cins aelurodon (16-5.3 milyon yıl önce)
 a. asthenostylus (16-14 milyon yıl önce)
 a. ferox (14-10 milyon yıl önce)
 a. mcgrewi (16-14 milyon yıl önce)
 a. montanensis (16-14 milyon yıl önce)
 a. stirtoni (14-10 milyon yıl önce)
 a. taxoides (10-5.3 milyon yıl önce)
 cins tomarctus (16-14 milyon yıl önce)
 t. brevirostris (16-14 milyon yıl önce)
 t. hippophaga (16-14 milyon yıl önce)
 alt oymak borophagina (16-1.8 milyon yıl önce)
 cins borophagus (14-1.8 milyon yıl önce)
 b. diversidens (4.9-1.8 milyon yıl önce)
 b. dudleyi (5.3-3.6 milyon yıl önce)
 b. hilli (5.3-3.6 milyon yıl önce)
 b. littoralis (14-10 milyon yıl önce)
 b. orc (5.3-4.9 milyon yıl önce)
 b. parvus (10-4.9 milyon yıl önce)
 b. pugnator (10-5.3 milyon yıl önce)
 b. secundus (10-4.9 milyon yıl önce)
 cins carpocyon (16-5.3 milyon yıl önce)
 c. compressus (16-14 milyon yıl önce)
 c. limosus (10-5.3 milyon yıl önce)
 c. robustus (14-10 milyon yıl önce)
 c. webbi (14-5.3 milyon yıl önce)
 cins epicyon (16-4.9 milyon yıl önce)
 e. aelurodontoides (10-4.9 milyon yıl önce)
 e. haydeni (10-4.9 milyon yıl önce)
 e. saevus (16-4.9 milyon yıl önce)
 cins paratomarctus (16-5.3 milyon yıl önce)
 p. euthos (14-10 milyon yıl önce)
 p. temerarius (16-5.3 milyon yıl önce)
 cins protepicyon (16-14 milyon yıl önce)
 p. raki (16-14 milyon yıl önce)
 alt oymak cynarctina (16-10 milyon yıl önce)
 cins cynarctus (16-10 milyon yıl önce)
 c. crucidens (12-10 milyon yıl önce)
 c. galushai (16-14 milyon yıl önce)
 c. marylandica (16-14 milyon yıl önce)
 c. saxatilis (16-14 milyon yıl önce)
 c. voorhiesi (14-10 milyon yıl önce)
 c. wangi (16-14 milyon yıl önce)
 cins paracynarctus (16-14 milyon yıl önce)
 p. kelloggi (16-14 milyon yıl önce)
 p. sinclairi (16-14 milyon yıl önce)
 oymak phlaocyonini (30.8-13.6 milyon yıl önce)
 cins cynarctoides (31-14 milyon yıl önce)
 c. acridens (20-14 milyon yıl önce)
 c. emryi (20-16 milyon yıl önce)
 c. gawnae (20-16 milyon yıl önce)
 c. harlowi (25-20 milyon yıl önce)
 c. lemur (31-20 milyon yıl önce)
 c. luskensis (25-20 milyon yıl önce)
 c. roii (31-26 milyon yıl önce)
 cins phlaocyon (31-16 milyon yıl önce)
 p. achoros (25—20 milyon yıl önce)
 p. annectens (25-20 milyon yıl önce)
 p. latidens (31-20 milyon yıl önce)
 p. leucosteus (20-16 milyon yıl önce)
 p. mariae(20-16 milyon yıl önce)
 p. marslandensis (20-16 milyon yıl önce)
 p. minor (25-16 milyon yıl önce)
 p. multicuspus (25-20 milyon yıl önce)
 p. taylori (31-25 milyon yıl önce)
 p. yatkolai (20-16 milyon yıl önce)
 basal borophaginae
 cins archaeocyon (31-20 milyon yıl önce)
 a. falkenbachi (31-20 milyon yıl önce)
 a. leptodus (31-26 milyon yıl önce)
 a. pavidus (31-26 milyon yıl önce)
 cins otarocyon (34-26 milyon yıl önce)
 o. cooki (31-26 milyon yıl önce)
 o. macdonaldi (34-33 milyon yıl önce)
 cins oxetocyon (33-31 milyon yıl önce)
 o. cuspidatus (33-31 milyon yıl önce)
 cins rhizocyon (31-20 milyon yıl önce)
 r. oregonensis (31-20 milyon yıl önce)

hesperocyoninae altfamilyası 

 cins cynodesmus (31-20 milyon yıl önce)
 c. martini (31-20 milyon yıl önce)
 c. thooides (31-26 milyon yıl önce)
 cins caedocyon (31-20 milyon yıl önce)
 c. tedfordi (31-20 milyon yıl önce)
 cins ectopocynus (31-16 milyon yıl önce)
 e. antiquus (31-20 milyon yıl önce)
 e. intermedius (31-20 milyon yıl önce)
 e. siplicidens (20-16 milyon yıl önce)
 cins enhydrocyon (31-20 milyon yıl önce)
 e. basilatus (25-20 milyon yıl önce)
 e. crassidens (26-20 milyon yıl önce)
 e. pahinsintewkpa (26-20 milyon yıl önce)
 e. stenocephalus (31-20 milyon yıl önce)
 e. sectorius
 cins hesperocyon (37-31 milyon yıl önce)
 h. coloradensis (34-33 milyon yıl önce)
 h. gregarius (37-31 milyon yıl önce)
 cins mesocyon (33-20 milyon yıl önce)
 m. brachyops (31-20 milyon yıl önce)
 m. coryphaeus (31-20 milyon yıl önce)
 m. temnodon (33-20 milyon yıl önce)
 cins osbornodon (33-14 milyon yıl önce)
 o. brachypus (20-16 milyon yıl önce)
 o. fricki (16-14 milyon yıl önce)
 o. iamonensis (20-16 milyon yıl önce)
 o. renjiei (33-31 milyon yıl önce)
 o. scitulus (21-16 milyon yıl önce)
 o. sesnoni (31-20 milyon yıl önce)
 o. wangi (31-20 milyon yıl önce)
 cins paraenhydrocyon (25-20 milyon yıl önce)
 p. josephi (25-20 milyon yıl önce)
 p. robustus (25-20 milyon yıl önce)
 p. wallovianus (25-20 milyon yıl önce)
 cins philotrox (31-26 milyon yıl önce)
 p. condoni (31-26 milyon yıl önce)
 cins prohesperocyon (37-34 milyon yıl önce)
 p. wilsoni (37-34 milyon yıl önce)
 cins sunkahetanka (31-26 milyon yıl önce)
 s. geringensis (31-26 milyon yıl önce)

notlar

kaynakça

hayvan listeleri