Saadanius

saadanius, topluca catarrhine olarak bilinen köpeksi maymunlar ve insansı maymunlarının son ortak atasıyla yakından ilişkili olan, fosilleri erken oligosen'e tarihlenen bir primat cinsi. cins, sadece 29 ila 28 milyon yıl öncesine tarihlenen tek bir kısmi kafatasından bilinen tek tür saadanius hijazensis ile temsil edilir. 2009 yılında batı suudi arabistan'da mekke yakınlarında keşfedildi ve ilk olarak 2010 yılında hem yaşayan hem de fosil catarrhinler ile karşılaştırıldıktan sonra tanımlandı.

saadanius'un yaşayan catarrhinlerden daha uzun bir yüzü vardı ve canlı catarrhinlerde bulunan gelişmiş frontal sinüsten yoksundu. bununla birlikte, yaşayan catarrhinler ile karşılaştırılabilir bir kemik ektotimpanik ve dişleri vardı. saadanius'un keşfi, köpeksi maymunlar ve insansı maymunların son ortak atalarının evrimi ve görünümü hakkındaki soruları yanıtlamaya yardımcı olabilir.

keşif 

saadanius, suudi arabistan'ın cidde kentinde suudi jeolojik araştırmalar kurumu'nun (sgs) paleontoloji birimi'nde saklanan "sgs-um 2009-002" adlı holotip adlı tek bir örnekten bilinmektedir. tip lokalitesi, suudi arabistan'ın batısında, mekke'ye yakın harrat al ujayfa'nın güneybatı köşesinde yer alan orta şumaysi formasyonu'nun oolitik demirtaşı fosil yatağının tepesindeydi. örnek şubat 2009'dabölgeye eski balina ve dinozor fosilleri aramak için seyahat eden paleontolog iyad zalmout tarafından keşfedildi. zalmout, çalıştığı haritalara göre kretase'ye tarihlenen kaya katmanları içeren bir alanda dinozor fosilleri ararken, eosen veya oligosen'e tarihlenen bir anthracotheriid'in çene kemiğini buldu. bu, kaya katmanlarının haritalarda belirtilenden çok daha genç olduğunu gösteriyordu. ertesi gün, bir primata ait olduğunu hemen anladığı fosil dişleri fark etti. zalmout, doktora sonrası araştırmacı olarak birlikte çalıştığı paleontolog philip d. gingerich'e dişlerin bir fotoğrafını e-posta ile gönderdi. antik primatlar ve balinalar konusunda uzman olan gingerich, bunun gerçekten bir primat olduğunu doğruladı. sıkı bir program nedeniyle, zalmout fosili önümüzdeki birkaç gün boyunca kayaya gömülü olarak bırakmak zorunda kaldı çünkü onu toplamak günlerce sürecek bir çalışma gerektiriyordu. fosil, kısa süre sonra sgs ve michigan üniversitesi'nin katıldığı ortak bir keşif gezisiyle bulundu.

fosil, keşfinin nature dergisinde açıklandığı 2010 yılına kadar resmi olarak tanımlanmamıştı. fosil, yakınlarda bulunan anthracotheriid ve paenungulate fosillerinin benzer şekilde yaşlı afrika yataklarından gelen fosillerle karşılaştırılması temel alınarak yaklaşık 28 veya 29 milyon yıl öncesine tarihlendirildi. bununla birlikte, tarih henüz diğer tarihleme teknikleriyle teyit edilmemiştir. cinsi adı saadanius, arapça kelime, saadan'''dan gelir. saadan, maymunlar ve insansı maymunlar için kullanılan ortak bir terimdir. tür adı hijazensis, keşfedildiği hicaz bölgesine bir göndermedir.

 tip örneği saadanius'un yaşayan catarrhinlerden daha uzun bir yüzü vardı, daha büyük olmasına rağmen görünüşte yeni dünya maymunlarına daha çok benziyordu ve muhtemelen bir gibon büyüklüğündeydi. genişlemiş, derin köklü köpek dişleri, köpek dişleri ile ikinci kesici dişleri arasındaki diastema ve sagital tepesi, örneğin bir erkek olduğunu düşündürmektedir. bu özellikler erkek eski dünya maymunları arasında ortaktır. saadanius, yaşayan catarrhinlerde bulunan gelişmiş frontal sinüsten yoksundur, ancak canlı catarrhinlerde bbulunan bir ektotimpanik vardır. cararrhinlerin en eski kök grubu olan ve 35 ila 30 milyon yıl öncesine dayanan propliopithecoidler, tam gelişmiş bir ektotimpanikten yoksundu.

numunenin kafatasının önünde ciddi bir delinme yarası vardı, bu da büyük bir etobur tarafından avlandığını gösteriyordu. bir delinme yarası, beyin kabuğunun sağ tarafındaydı ve ölümcül darbe olmuş olabilir. ön trigonda da bir ısırık izi vardı.diğer çoğu catarrhine primatı gibi, saadanius da muhtemelen bir ağaç sakiniydi. yaşayacağı süre boyunca kızıldeniz henüz oluşmamıştı ve afro-arap kara kütlesiyle birleştiği için yakındaki avrasya'dan yeni bitki ve hayvan türleri geliyor olacaktı.

 filogeni ve önemi 

karşılaştırmalı anatomi ve kladistik analiz, saadanius'un taç grup catarrhinlerin son ortak atasıyla bilinen diğer tüm catarrhine fosillerinden daha yakından ilişkili olduğunu ve katar ve afrika'daki catarrhini'nin ortak atasını yerleştirdiğini göstermektedir. diğer kök catarrhineler arasında aegyptopithecus gibi propliopithecoidler ve pliopithecus gibi pliopithecoidler bulunur. saadanius ve taç catarrhine arasındaki yakın benzerlikler, özellikle ektotimpanik olması, bilinen tüm primat fosilleri içinde saadanius'un yaşayan catarrhinlerin son ortak atasına en çok benzediğini düşündürür. keşfi, insanın evrimi hakkında, özellikle de eski dünya maymunları ve sonunda insanlara yol açan maymun soyu arasındaki bölünme hakkında yeni ayrıntılar sağladı. saadanius'un keşfi, taç catarrhinelerin atalarının yüz görünümü hakkında birbiriyle çelişen hipotezler için yeni kanıtlar sağlıyor. bir rekonstrüksiyon, canlı catarrhine özelliklerine dayanır ve bir gibona benzer şekilde kısa bir yüz ve yuvarlak bir beyin kabuğu öngörür. erken miyosen maymunlarının ve bazal sercopithecoid victoriapithecus'un morfolojisine dayanan bir başka rekonstrüksiyon, catarrhinlerin son ortak atalasının, yaşayan babunlar ve en eski fosil maymunlar ve eski dünya maymunları gibi çıkıntılı bir burnu ve uzun bir yüzü olduğunu tahmin ediyor. zalmout ve arkadaşlarına göre, saadanius'un daha eski kök catarrhinlere benzer muhafazakar özellikleri, ikinci hipotezi desteklemektedir. ancak paleontolog eric delson, jeolojik basıncın kafatasının şeklini bozmuş olabileceği konusunda uyardı.

zalmut vd.'ne göre, saadanius ayrıca hominoid-cercepithecoid ayrımının yaşını çözmeye yardımcı olabilir. paleoantropolojik çalışma tipik olarak farklılığı 25 ile 23 myö arasına yerleştirmiştir; ancak genetik temelli tahminler eski dünya maymunların çeşitlenmesini erken oligosen'e yaklaşık (33-30 myö) yerleştirdi. genetik testlerden elde edilen tahminlere rağmen, 30 ile 23 myö arasındada son bir ortak ata için çok az fosil kanıtı bulundu. bu da, daha sonraki bir bölünmeyi destekliyor. sadece izole diş kamoyapithecus ile, potansiyel bazal varlığına  hominoidlerin 24 ila 27.5  myö öncesinde (geç oligosen ) rastlanırken, köpeksi maymun olan en eski fosil olan victoriapithecus macinnesi ise, 19 milyon yıl öncesine tarihleniyor. saadanius'un keşfi ile zalmout ve ark. 29-28 ve 24 myö arasında uzanan genetik verilerden daha geç bir bölünme önerdi. bununla birlikte, pozzi ve ark. daha sonra, saadanius'un önemli bir keşif olmasına rağmen, bir kök catarrhine olduğu için taç grubunun ayrışmasını tarihlemek için kullanılamayacağını savundu. fosil kayıtlarında gövde taksonlarının varlığı taç gruplarının evrimleştiğini göstermez ve gövde taksonları taç taksonlarının ortaya çıkmasından sonra milyonlarca yıl hayatta kalabilir. bu nedenle, fosil kayıtları, yalnızca bir taç taksonunun ilk görünümüne karşılık gelen, sapma tarihleri için kesin bir minimum sınır önerebilir. ayrıca, pozzi ve ark. zalmout ve diğerleri tarafından yayınlanan ek materyale dikkat çekti. pliopithecoidea'nın canlı nezle ile saadanius'tan daha yakından ilişkili olduğunu gösterdi.

fosil bulgusu, bölge için fosil kayıtlarını zenginleştirdiği için sgs tarafından suudi arabistan için de önemli bir bulgu olarak görülmüştür. bulgu sonucunda, hem sgs hem de michigan üniversitesi, ülkede daha fazla işbirlikçi saha araştırmaları yapmayı düşünüyor.

 kaynakça 

 dış bağlantılar 

 maymun yapbozunun bir parçası  – nature'dan saadanius'' keşfini ve önemini açıklayan kısa bir video.

2010'da tanımlanan fosil taksonları
oligosen devri primatları
geçiş fosilleri
i̇nsan evrimi
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar
eski dünya maymunları