Eynulla Fetullayev

eynulla fetullayev (azerice: eynulla fətullayev; d. 25 eylül 1976, bakü) azeri gazeteci ve haftalık bağımsız rusça yayın yapan realny azerbaijan ve azerice günlük yayın yapan gündəlik azərbaycan gazetelerinin genel yayın yönetmeni. azerbaycan'da hükûmetin politikalarını eleştirdiği ve hocalı katliamı hakkındaki yorumları nedeniyle dört yıl hapis yattı. cezası sınır tanımayan gazeteciler, uluslararası pen kulübü ve gazetecileri koruma komitesi tarafından kınandı ve uluslararası af örgütü onu bir vicdan mahkumu ve 2011'de davasını "öncelikli dava" olarak nitelendirdi.

kariyeri 
eynulla fetullayev, realny azerbaijan ve gündəlik azərbaycan'ın editörlüğünü yaptı. editörlüğü, azerbaycan hükûmetine ve politikalarına yönelik eleştirileriyle dikkate değerdi. her iki yayında da hükûmeti basın özgürlüğü ve insan haklarını ihlal ettiği için eleştirdi. hileli olmakla suçlanan 2003 azerbaycan seçimleriyle ilgili yazısıyla da eleştirildi.

hükümet baskısı

eziyet ve tehditler 
eynulla fetullayev'e karşı gazeteciliğini etkilemek için tehdit, gözdağı ve şiddet uygulandı; ölüm tehditleri, dayaklar, adli kovuşturma ve azerbaycan'daki aile üyelerinin kaçırılması da bunlara dahildir. 26 temmuz 2004 tarihinde, bakü'de bir sokakta, hükûmeti eleştiren yazıları nedeniyle ağır şekilde kafasına darbe aldı. eynulla fetullayev de 25.000 euro para cezasına çarptırıldı ve iktidar partisi milletvekili siyavuş nevruzov'un "adına ve haysiyetine hakaret" suçundan hapse atıldı.

ağustos 2006'nın başlarında, bakan usubov, temmuz ve ağustos aylarında yayınlanan "antibiyotiğin intikamı", "antibiyotiğin başarısızlığı" ve "antibiyotik ve gazeteciler" başlıklı makalelere cevaben fatullayev'e karşı üç adli karalama davası açtı. i̇çişleri bakanlığı yetkilisi ramil usubov ile cinayet ve adam kaçırma suçlarından yargılanan eski i̇çişleri bakanlığı yetkilisi hacı memmedov arasında bağ olduğu iddia edildi. 26 eylül 2006 tarihinde, bakü'deki yasamal bölge mahkemesinden yargıç melahat abdulmenafova, fetullayev'i hakaret suçundan mahkum etti, onu şartlı iki yıl hapis cezasına çarptırdı, ona tekzip yayınlamasını emretti ve usubov'a manevi tazminat olarak 11.300 abd doları para cezası verdi. fetullayev, bunun i̇çişleri bakanlığı'na yönelik eleştirel yayınlarına misilleme olarak yapıldığından şüpheleniyor.

hocalı katliamı iddiaları 
6 mart 2007'de karabağ azerbaycan toplumu başkanı nizami behmenov, eynulla fetullayev'in bir internet sitesinde yayınlanan röportajında hocalı katliamı'nın ermeniler tarafından değil azerbaycan ordusu tarafından yapıldığına dair "yanlış bilgi" verdiğinden şikayet etti. fetullayev, web sitesiyle röportaj yapmadığını ve bunun kendisine propaganda olarak kullanıldığını söyledi. 1 mart 2007'de 70-80 kişi, fetullayev'in yazı işleri bürosunun önünde bir protesto düzenledi ve kendisini taşnak (ermeni) ajanı olmakla suçlayan ve fatullayev'in vatandaşlıktan çıkarılması çağrısında bulunan posterler kaldırıldı. protesto metnini okuduktan sonra katılımcılar yazı işleri ofisine yumurta atarak iki camı kırdılar. polis protestoyu bastırdı. 31 mayıs'ta azerbaycan savaş gazileri birliği, fetullayev'in hocalı katliamı ile ilgili yazısına karşı çıktığını açıkladı.

fetullayev orduya iftira atmakla suçlandı ve bakü'de görev yaptığı iki buçuk yıl hapis cezasına çarptırıldı. uluslararası af örgütü, davayı "hükümeti eleştirdikten sonra uydurulmuş suçlamalar" olarak nitelendirdi. ancak, avrupa i̇nsan hakları mahkemesi'ne yaptığı açıklamada fetullayev, "karabağ günlüğü" makalesinde, görüşme sırasında fetullayev'e olayların akışını söyleyen yerel bir ermeni'nin ifadelerini aktardığını belirtti. fetullayev, yazısında herhangi bir azerbaycan vatandaşını herhangi bir suç işlemekle doğrudan suçlamadığını ve yazısında hocalı mağdurlarından herhangi birinin azerbaycanlı savaşçılar tarafından öldürüldüğüne veya sakat bırakıldığına dair herhangi bir açıklama bulunmadığını iddia etti.

avrupa i̇nsan hakları mahkemesi, ""karabağ günlüğü" bazı abartılı veya kışkırtıcı iddialar içermesine rağmen, yazarın gazetecilik özgürlüğünün sınırlarını aşmadığına" karar verdi.

şubat 2014'te ans tv'ye verdiği bir röportajda fetullayev, ermenilerin hocalı'da bir soykırım işlediğini ve bunu "karabağ günlüğü"nde bile hiç sorgulamadığını söyledi. ayrıca kişisel olarak strazburg'daki bir "hocalı için adalet" mitingine katıldığından bahsetti.

hapis cezası 
i̇ftira nedeniyle cezaevinde iken, fetullayev aleyhine ek suçlamalar getirildi. abd'nin i̇ran'a yönelik olası bir askeri saldırısıyla ilgili bir raporda fetullayev, azerbaycan içindeki hedeflerin bir listesi bulunuyordu ve bu da terörizmi teşvik etmek için ek bir ceza için gerekçe oluşturdu. 2007 yılında mahkum edilmesi üzerine sekiz buçuk yıl hapis cezasına çarptırıldı.

30 aralık 2009'da hapishane yetkilileri fetullayev'in hücresinde 0.22 gram eroin bulduklarını iddia ettiler ve bu suç için daha sonra iki buçuk yıl hapis cezasına çarptırıldı. uluslararası af örgütü suçlamaları bir kez daha "uydurma" olarak nitelendirdi.

avrupa i̇nsan hakları mahkemesi, azerbaycan'a fetullayev'i serbest bırakma ve ona "manevi tazminat" olarak 25.000 euro ödeme kararı verdi. fetullayev, 26 mayıs 2011'de affedildi.

uluslararası ilgi 
fetullayev, 2009 yılında "saldırılar, tehditler veya hapislere karşı basın özgürlüğünü savunduğu" için cpj uluslararası basın özgürlüğü ödülü'ne layık görüldü.

24 mayıs 2011'de, channel 4 news'ten jon snow ve the observer'ın editörü john mulholland'ın da aralarında bulunduğu i̇ngiliz gazeteciler fatullayev adına bir "toplu tweet" yayınlamak üzere uluslararası af örgütü'ne katıldı; gazeteciler azerbaycan dilinde "eynulla fatullayevi azad et!" - "özgür eynulla fatullayev!" tweetleri ve fotoğrafları cumhurbaşkanı i̇lham aliyev'e tweetledi. fetullayev iki gün sonra tam bir af aldı ve sekiz yıllık cezasının dört yılını çektikten sonra serbest bırakıldı. serbest bırakılmasını uluslararası af örgütü aktivistlerinin çalışmalarına bağladı ve "bence beni kurtardınız. tweet atan herkese teşekkürler."

serbest bırakılmasından neredeyse bir yıl sonra unesco, fetullayev'e 2012 unesco dünya basın özgürlüğü ödülü'nü verdi ve fetullayev bunu tunus'taki dünya basın özgürlüğü günü'nde kabul etti.

uluslararası af örgütü ile ilişkisinin sona ermesi 
uluslararası af örgütü, 23 ocak 2013 tarihinde yaptığı açıklamada fetullayev ile işbirliğini sona erdirdiğini ve fatullayev'in "örgütü, uluslararası af örgütü'nün katılımını talep ettiği bir projenin finansman kaynağı konusunda yanlış yönlendirdiğini" söyledi. uluslararası af örgütü, fetullayev'in ve haqqin.az sitesinin azerbaycan hükûmeti tarafından avrupa'nın azerbaycan'daki insan hakları ihlallerine yönelik eleştirilerini gözden düşürmek için kullanıldığına dair inancını ve endişesini de ifade etti.

kaynakça 

1976 doğumlular
yaşayan insanlar
azeri tutuklular ve hükümlüler
azeri gazeteciler