Sagan standardı

sagan standardı,  "olağanüstü iddialar olağanüstü kanıtlar gerektirir" (ecree) özdeyişini kısaltan bir ihtiradır. adını cosmos adlı televizyon programında tam olarak bu ifadeyi kullanan bilim iletişimcisi carl sagan'dan almıştır.

benzer açıklamalar daha önce 1899 yılında théodore flournoy, 1814 yılında pierre-simon laplace ve 1808 yılında thomas jefferson tarafından yapılmıştır.

uygulama 
tressoldi'ye (2011) göre sagan standardı, "bilimsel yöntemin kalbindedir ve her yerde eleştirel düşünme, rasyonel düşünce ve kuşkuculuk modelidir".

ecree, böyle bir sezgisel analize göre daha basit açıklamaların daha karmaşık olanlara tercih edilmesi anlamında ockham'ın usturasıyla ilgilidir. sadece olağanüstü kanıtların olduğu durumlarda olağanüstü bir iddia en basit açıklama olabilir. bunun rutinleştirilmiş bir biçimi, "sıfır hipotez" olarak bilinen önerilmiş fenomen için hiçbir kanıtın bulunmadığı hipotezin tercih edildiği hipotez testinde ortaya çıkmaktadır. resmî argüman, sıfır hipotezinin reddedilmesine karşı kabul edilmeden önce daha güçlü bir önsel olasılık belirlemiştir.

standardın öznel olup olmadığı sorununu gündeme getiren "olağanüstü iddiaları" neyin oluşturduğuna dair somut parametreler bulunmamaktadır. tressoldi'ye göre bu sorun, istatistiksel sonuçların kanıtın gücünü belirleyebildiği klinik tıp ve psikolojide daha az belirgindir.

tarihi 
bu özdeyiş, 1980 yılında yayımlanan cosmos adlı televizyon programında dünya'yı ziyaret eden uzaylılarla ilgili iddialara atıfta bulunan carl sagan tarafından söylendi ve ün kazandı. sagan, benzer açıklamaları 1977 yılında the washington post gazetesindeki bir röportajda ve 1979 yılında yazdığı broca'nın beyni kitabında yaparken; marcello truzzi aynı açıklamaları 1975 yılında parapsychology review, 1978 yılında zetetic scholar dergilerinde gerçekleştirdi. biri u.s. news & world report, diğeri koneru ramakrishna rao'nun journal of parapsychology dergisinde yer alan 1978 makalelerinde, o zamanlar science editörü olan fizikçi philip abelson'dan aynı cümleler alıntı yapıldı.

diğerleri daha önce çok benzer fikirler ileri sürmüştü. quote investigator sitesi, hristiyan ilahiyatının olağanüstü iddiaları ve kitâb-ı mukaddes'in sunduğu varsayılan olağanüstü kanıtlar bağlamında bu ifadeleri kullanan benjamin bayly (1708), arthur ashley sykes (1740), beilby porteus (1800), elihu palmer (1804) ve william craig brownlee'den (1824) alıntılar yaptı. ayrıca sitede güneş sistemi'nin kararlılığı üzerinde pierre-simon laplace'in demeneleri (1810 ve 1814) ve paranormal olaylara kuşkuyla bakan joseph rinn'de (1906) bahsetti. thomas jefferson, 1808 yılında yazdığı bir mektubunda, göktaşlarına ilişkin çağdaş kuşkuculuğu bu şekilde ifade etti: "her gün açıklayamadığımız binlerce fenomen ortaya çıkıyor, ancak gerçeklerin önerildiği yerlerde, henüz bizim bildiğimiz doğa yasalarıyla hiçbir benzerlikleri bulunmuyorsa, onların doğruluğu, zorluklarıyla orantılı kanıtlara ihtiyaç duyar."

popüler kültürde sagan standardı 
2004 yılında bisikletçi lance armstrong, gazeteci david walsh tarafından kendisine yöneltilen doping iddialarını itibarsızlaştırmak için "olağanüstü iddialar olağanüstü kanıtlar gerektirir," ifadesini kullandı. armstrong'a daha sonra şu soru soruldu: sizi alaşağı etmek için sıradan kanıtları yetersiz kılan neyiniz var? katiller için bile olağanüstü kanıt aramıyoruz, kanıt arıyoruz. ama bunun olağanüstü olması gerektiğini söylüyorsunuz. neden?". armstrong 2013 yılında doping yaptığını itiraf etti.

ayrıca bakınız 
kanıt yükümlülüğü
epistemoloji
mantıksal pozitivizm
felsefi ustura

kaynakça 

carl sagan
epistemoloji