Balakişi Bey Arablinski

balakişi bey arablinski (; 30 ağustos 1828 - 1 ocak 1902), rus i̇mparatorluk ordusu'nda görev yapmış korgeneral.

ali bey oğlu balakişi bey arablinski, 1828 yılında zagatala bölgesinin tala köyünde doğdu. yerel bir asilzade olan arabinski ailesi araplar mahallesinde yaşadığı için bu adı aldı. büyükbabasının adı dibir ve babasının adı alibey'dir. bu nedenle bazı resmi belgelerde, arablinski ailesinin  temsilcilerinden "dibirov" adı altında bahsedilmektedir

arablinski, çocukken, olağanüstü yetenekler gösterdiği için bölge yetkililerinin dikkatini çekti. ona st. petersburg'daki i̇mparatorluk majestelerinin 1. öğrenci kolordusu'nda okumasını tavsiye edildi. 12 yaşında  askeri eğitim almak üzere st.petersburg'a gönderildi. askerî okulda öğrenciler rusça, almanca, fransızca, dilbilgisi, retorik, matematik, tarih, hukuk, ahlak, hanedanlık armaları, resim dersleri okuyorlardı.   arabinski, 1848'de sankt-peterburg harb okulundan bir subay olarak mezun oldu. 
çok genç yaşta, çeşitli birimlerde başarıyla hizmet veren arablinski,  elli yıllık hizmeti dönemde rusya'daki tüm  savaşlara katıldı.

avusturya hükûmetinin askeri yardım isteği üzerine çar 1. nikola tarafından avusturya'ya gönderildi. burada fieldmarshal ivan paskevich komutasında macaristan'daki ayaklanmanın bastırılmasında yer aldı. 1877-1878 osmanlı-rus savaşında 3 kafkas hattı tabur komutanı olarak görev yaptı. kendisine eylül 1877'de ordudaki 25 yıllık başarılı hizmetinden dolayı 4. derece aziz vladimir nişanı verildi  korgeneral  rütbesine kadar yükselen b. arabinski, rus imparatorluğu içerisinde kafkasya'dan yüksek askeri eğitim alan ilk müslüman oldu. 1898'de  korgeneral olarak ordudan ayrılan balakişi bey arablinski, derbent'e döndü. 70. doğum gününde st.petersburg'dan bir tebrik ve ii. nikola'dan bir hediye aldı.  rus imparatorunun kararnamesiyle, kendisine derbent'e 6 km uzaklıkta büyük bir arazi tahsis edildi. burada kendisi için bir mülk inşa etti ve daha sonra etrafında küçük bir yerleşim arablinskoye kuruldu. burada hayatının son dört yılını yaşadı. derbent yakınlarındaki köy ve istasyon, güzel insani nitelikleri nedeniyle yerel halk tarafından çok saygı gören korgeneral balakişi bey arablinski'nin  adını taşıyor.  1 ocak 1902'de ölen arablinski 3 ocak 1902'de, derbent şehrindeki  müslüman mezarlığına gömüldü .

balakişi bey arablinski'nin mezarı derbent kırklar mezarlığında bulunmaktadır. kabri mezarlığa adını veren 40 şehidin mezarlarından çok uzak olmayan bir yerdedir. mezarında tamamı oryantal yazı ile süslenmiş neredeyse üç metrelik bir mezar taşı vardır. bu mezarlıkta arapça kitabe yanı sıra rusça olarak da kitabesi bulunan tek mezardır: “general-leith. balakishi arablinsky. r. 1828, u. 1902 ". bu kitabenin biraz yukarısında, aynı mezar taşı üzerinde  arapça oyulmuş: “yerde duran herkes çürüyecek. 1319 hicri. burası,  yüce allah'ın bağışlamasına ve merhametine ihtiyaç duyan ali bey'in oğlu balakişi bey arablinski  merhumun mezarıdır. yazıları bulunmaktadır.

arablinski'nin ölümünden sonra 20 ocak 1902 tarihli  kaspiy gazetesi kendisinden şu satırlarla bahsetti. “merhumun cenazesinde eşi benzeri görülmemiş bir kalabalık vardı. i̇nsanlar balakişi bey arabinski'ye olan son borcunu ödemek için, evden mezarlığa kadar olan yolu doldurmuştu. bunların arasında, görev yaptığı birliklerden, abhaz, şirvan ve samurya alaylarından gelenler ve milletvekilleri de vardı. derbent'te bulunan piyade yedek taburu da cenaze töreninde görev aldı. küllerinize selam olsun, nazik ve dürüst savaşçı ... adını yöre halkından herkesin bildiği korgeneral rütbesine yükselen az sayıdaki  subaydan biri olarak balakişi bey arabinski'nin ölümü, onu tanıyan herkeste, tüm yerel halkta derin üzüntü uyandırdı ... balakişi bey arablinski doğası gereği bir hümanistti ... zor zamanlarında, rütbesi ve milliyeti ne olursa olsun, herkese yardım eli uzattı. hayatta basit ve alçak gönüllüydü. adaletli bir  bir komutan olarak görev yaptı. astlarına değer veriyordu ve bu nedenle, en genç rütbeliler bile onu kendi babası gibi seviyor ve saygı duyuyordu. karakterinin özelliklerinden biri misafirperverlikti ”

aldığı ödüller
 aziz stanislav nişanı 3. sınıf kılıç ve yay ile (1860)
 aziz anna nişanı 3. sınıf kılıç ve yay ile (1862)
 kılıçlı aziz stanislaus nişanı 2. sınıf (1874)
 aziz vladimir nişanı, 4. derece (1877)
 aziz anna nişanı 2. sınıf kılıçlarla (1878)
 "for bravery" yazısıyla altın kılıç (1878)
 aziz vladimir nişanı, 3. derece (1882)
 aziz stanislaus nişanı 1. derece (1891)
 aziz anna nişanı 1. derece (6 aralık 1895)

torunları 
derbent’in saygın türk ailelerinden gelen alpana bey’in kızı ana hanım ile evlenen general arablinski'nin üç kızı ve bir oğlu oldu. en büyük kızı nurjahan, bakü kralı hacı zeynalabdin tağıyev'in oğluyla evlendi. ortanca kızı  khuriyat  ünlü dağıstan prensi abdul jamil utsumiev ile evlendi. en küçüğü kızı sonna, tagiyev ile evlendi.

nurjahan'ın dört çocuğu (i̇brahim, fatıma, abdurahman ve meryem), sonna'nın beş (leyla, sara, muhammed, i̇lyas, suraya), khuriyat'ın da beş çocuğu (sayad, sarifa, suvat, gatam, khadizhat) oldu. arablinski'nin oğlu cihangir'in  i̇skender, ali-bek, muhtar, naila ve tamara adlarında da beş çocuğu oldu.

kaynakça 

rus i̇mparatorluğu generalleri
1820 doğumlular
1902 yılında ölenler