Polonya-Ukrayna Savaşı

polonya-ukrayna savaşı 1918 ve 1919 yıllarında, avusturya-macaristan'ın dağılmasından sonra i̇kinci polonya cumhuriyeti ve batı ukrayna halk cumhuriyeti'nin doğu galiçya üzerindeki kontrolü için çıkan bir çatışmaydı. doğu galiçya, avrupa'da en büyük petrol rezervine sahipti.

arka planı

çatışmanın kaynağı, 20. yüzyılın başlarında galiçya'daki karmaşık çok uyrukluluktu . avusturya-macaristan'ın ulusal azınlıklara olan yaklaşım biçimi, polonya ve ukrayna ulusal hareketlerinin gelişimi için mükemmel bir zemin oluşturdu.

1848 devrimi sırasında, avusturyalılar, polonya'nın daha iyi şartlarda bir özerklik talebiyle ilgilendi, amaçları farklı bir millet olarak tanınmak olan  rutenlerden oluşan daha küçük bir gruba da destek verdiler(sonradan gelecek olan doğu slav halkının adı).
.
bu gelişmelerden bir süre sonra, ruthenyan dili okulları kuruldu, ruten siyasi partileri kuruldu ve rutenler kendi ulusal kültürlerini geliştirme girişimleri başlattı.
polonyalılara göre devrim yanlısı olan aydın rutenlerin çoğu kendilerini polonya'ya bağlı bir millet olarak görüyordu, bundan dolayı polonyalılar için bu gelişmeler şaşırtıcı etkiler yarattı.. 1890'ların sonlarında ve yüzyılın ilk on yıllarında popülist ruten entellektülleri, milliyetlerini tanımlamak için ukraynalılar terimini kabul etti. 20. yüzyıldan başlayarak, bu ulusal bilinç çok sayıda ruten köylüsüne de ulaştı.

i̇ki ülke arasındaki olaylar, 19. yüzyıl sonlarından 20. yüzyılın başlarına kadar sürdü. polonya yönetimi 1897'de parlamento seçimlerinde ukraynalılara karşı çıktı. 1901-1908 yılları arasında, ukraynalı öğrencilerin ayrı bir ukrayna üniversitesini talep etmesi başka bir çatışmaya yol açtı. 1903'te hem polonyalılar hem de ukraynalılar lviv'de ayrı konferanslar düzenlediler(mayıs ayında polonyalılar ve ağustos ayında ukraynalılar). ardından, iki ulusal hareketin karşıt görüşleri giderek büyüdü ve daha sonra çatışmaya yol açtı.

galiçya avusturya vilâyeti, 1772'de polonya'dan ele geçirilen topraklardan oluşuyordu. polonya için tarihi önemi olan bu bölgenin çoğunluğu polonya nüfusuna sahipti. galiçya'nın doğu kısmı ise ukrayna çoğunluğuna sahipti.. doğu galiçya'da ki ukrayna'lı nüfusu toplam nüfusun %65'ini oluştururken, polonya'lı nüfusu %22 oranındaydı.
avusturya doğu galiçyası'nın 44 idari bölümümün en büyük şehri başkenti olan lviv, polonyalıların nüfusun çoğunluğunu oluşturduğu tek bölge idi. 1910 yılında lviv'deki polonyalı popülasyonu %60 civarındaydı. ve nüfusun %17'si ukraynalı idi.

dini ve etnik bölünmeler, toplumsal tabakalaşmaya sebep oldu. galiçya'nın önde gelen sosyal sınıfı, polonyalı soylulardan oluşurken, eyaletin doğu kesiminde rutenler (ukraynalılar) köylü nüfusunun çoğunluğunu oluşturuyordu. 19. yüzyılın sonlarında galiçya'daki ticari ve endüstriyel gelişimlerin çoğundan polonyalılar ve yahudiler sorumluydu.

başlangıcı 

ukrayna kimliğini benimseyen ve kendini bir ukraynalı vatansever olarak kabul eden avusturya arşidükü wilhelm'in müdahalesi nedeniyle ekim 1918'de ukrayna birliklerinin iki alayı lemberg'de (lviv) garnizon haline getirildi.avusturya-macaristan'ın  çökmesinin bir sonucu olarak, avusturya parlamentosu, bölgesel galiçya ve bukovina rejimlerinin ukraynalı üyelerinden oluşan  ukrayna merkez konseyi (rada) kuruldu. konsey batı ukrayna topraklarını tek bir devlet haline getirmeyi amaçladığını açıkladı. bu sırada polonyalılar, lviv ve doğu galiçyayı ele geçirmek için kendi adımlarını atıyorlardı. 31 ekim'i  1 kasım'a bağlayan gece ukrayna askerî  birlikleri lviv üzerinde kontrolü ele geçirdi. batı ukrayna halk cumhuriyeti 1 kasım 1918'de lviv'i  başkent olarak ilan etti.

savaşın sonuçları 

çoğu asker, yaklaşık 10.000 polonyalı ve 15.000 ukraynalı bu savaş sırasında öldü.

17 temmuz 1919'da ateşkes anlaşması imzalandı. ukraynalı savaş tutsakları dąbie (krakov), łańcut, pikulice, strzałków ve wadowice'deki eski avusturya esir kamplarında tutuluyorlardı. savaşın ardından, polonya'yı diplomatik ve askerî açıdan destekleyen fransızlar, savaşın polonya için çok olumsuz devam ettiği koşullar altında doğu galiçya petrol sahalarını kontrol ederek yardımcı oldular.

dış bağlantılar 

 pygmy wars. eastern europe's bloody struggles 1918-1923
 andrzej chojnowski, ukrainian-polish war in galicia, 1918–19  in the internet encyclopedia of ukraine, vol. 5 (1993)

kaynakça

edebiyat 
(ukr.) західно-українська народна республіка 1918–1923. енциклопедія. т. 1  : а–ж. івано-франківськ : манускрипт-львів, 2018. 688 с. isbn 978-966-2067-44-6

(ukr.) західно-українська народна республіка 1918–1923. енциклопедія. т. 2  : з–о. івано-франківськ : манускрипт-львів, 2019. 832 с. isbn 978-966-2067-61-3

(ukr.) західно-українська народна республіка 1918-1923. енциклопедія. т. 3  : п - с. івано-франківськ: манускрипт-львів, 2020.576 с. isbn 978-966-2067-65-1

(ukr.) західно-українська народна республіка 1918-1923. енциклопедія. т. 4  : т - я. івано-франківськ: манускрипт-львів, 2021.688 с. isbn 978-966-2067-72-9

polonya-ukrayna ilişkileri
çekoslovakya'nın savaşları
romanya'nın savaşları
macaristan'ın savaşları
polonya'nın savaşları
ukrayna'nın savaşları
büyük romanya