mismayil/tr_wikipedia huggingface dataset:
Nanyue Kralının Mozole Müzesi

nanyue kralı mozole müzesi ( kantonca: sai hon nam yuet wong mou bok mat gun) guangzhou'da nanyue kralı zhao mo'nun 2.000 yıllık mezarı bulunmaktadır. zhao mo, mö 137'den mö 122'ye kadar hüküm sürdü ve mezarı, 1983'te guangzhou şehir merkezinde keşfedilmiştir.

1988'de açılan müze, kralın mezarını ve içindeki eserleri sergilemektedir.

1996 yılında büyük ulusal tarihi sit alanı oldu ve han hanedanı dönemi lingnan bölgesinindeki kültürlerin yayılmasını temsil eden nadir defin eserleriyle ünlüdür.

düzen 
anıt mezar ve müze kompleksi  alandadır. yerin 20 metre (65,6 fit) altına gizlenmiş olan mezar, renkli duvar resimleri olan 750 devasa taşlardan oluşur. özellikle 1.000'den fazla kültürel eski eser, bronz eşya ve pişmiş toprak eşya lingnan'ın yue kültürüne (nanyue kültürü) hastır. ayrıca merkezi çin, güney çin'in chu, güneybatı çin'in bashu ve kuzey otlakları kültürünün ve hatta yabancı kültürlerin izleri de temsil eder.

anıt mezar 1983 yılında keşfedilip arkeolog mai yinghao ve huang zhanyue tarafından kazıldı. müze 1988'de açıldı.

mezar yeri, guangzhou'daki şianggang şan'ın (fil tepesi) 20 metre altındaki bir otel şantiyesinde bulundu ve kazıldı. mezar yaklaşık 11 metre uzunluğunda ve 12 metre genişliğindedir. ön oda, doğu ve batı kanat odaları, ana tabut odası, doğu ve batı yan odalar ve arka depo odası olmak üzere yedi bölüme ayrılmıştır.

eserler 

mezardan 1.000'den fazla defin eseri çıktı; bir savaş arabası, aralarında altın, gümüş ve bronz kaplar, nihaleler, 10 metal kılıç, sekiz bronz çan seti, çanlar, taş çanlar ve bileşenleri ile kanun gibi müzik aletleri bulunan 50'den fazla pişirme aleti, bir zırhlı 709 metal plaka, kalkan ve mızrak içeren göğüs zırhı ve kurban insanlar bulundu (öldüğünde ona hizmet etmesi için 15 saray mensubu canlı canlı gömülmüştü). aynı zamanda ilk batı han hanedanlığının duvarlarında duvar resimleri olan yegane mezarlardandır.

mezarda ayrıca "i̇mparator wen"e (văn đế) ait eşsiz imparatorluk mührü de çıkarıldı. bu, onun kendisini dışarıdan bir kral yerine içeride imparator olarak tasarladığını gösteriyordu. ölen kişinin ve eşlerinin taktığı büyük ölçekli yeşim pandantifler de imparatorluk rütbesine karşılık gelir.

çin eserlerinin yanı sıra bozkırlardan, i̇ranlı ve helenistik orta asya bölgelerinden parçalar bulundu: mezarda bulunan pers gümüş kutusu, çin'de bugüne kadar bulunan en eski ithal üründür. kuzey vietnam'ın đông sơn kültürüne ait eserler de bulundu.

erişim
müze, guangzhou'nun merkezindeki yuexiu bölgesi'nde 867 jiefang yolu adresindedir.

buraya 7, 29, 33, 203, 211, 273, 543 ve 552 numaralı otobüs güzergahları ve yuexiu parkı'na (çıkış e) giden 2 numaralı metro hattı ile erişilebilir.

ayrıca bakınız 
 nanyue

kaynakça

çin'deki arkeoloji müzeleri
guangdong'daki görülecek yerler
commons kategori bağlantısı vikiveri'de tanımlı olan sayfalar
Ispakaya

işpakya(işbara?), mö 600'lerde hüküm süren bir i̇skit kralıydı  .

adı 
-ishpaka () asur kaynaklarında spakaya diye de kaydedilmiştir"

mö 8. ve 7. yüzyıllarda,göçebe i̇skitler güneybatı asya'ya geldi. bu hareket, i̇skitlerle yakından ilişkili başka bir kabile olan, ya massagetler  ya da issedoneslerin  batıya doğru göç etmesiyle başladı ve proto iskitleri batıya, aras nehrini geçmeye zorladı,  ardından i̇skitler, kimmerleri yerlerinden ettikleri yerden hazar bozkırına taşındılar.

saltanat 
batı asya'daki varlıklarının ilk aşamasında, išpakaia'nın i̇skitleri, kimmerler ile ittifak halindeydi ve iki devlet, medler ile ittifak halindeydi. ii.rusa, kimmerler, mannalılar, medler ve i̇skitler'in saldırılarını izlemek ve püskürtmek için urartu'nun doğusunda teişebaini'ninki de dahil olmak üzere birkaç kale inşa etti. 

batı asya'nın o zamanki süper gücü olan yeni asur i̇mparatorluğu'nun kayıtlarında i̇skitlerden ilk söz, mö 680 ile 678 yılları arasında , išpakaia'nın mannalarla bir ittifaka katıldığı  ve yeni assur i̇mparatorluğu'na kimmerler ile birlikte saldırdığıdır. bu süre zarfında, urartu kralı ii. rusa ile müttefik olan išpakaia komutasındaki i̇skitler, güneyde asur eyaleti zamua'ya kadar akınlar düzenliyorlardı. bu müttefik kuvvetler asur kralı esarhaddon tarafından yenildi.  

mannalılar, i̇ran platosuna göç etmiş doğudaki bir kimmer grubu ve i̇skitlerle ittifak halinde, topraklarını genişletmeyi başardılar. šarru-iqbi ve dūr-ellil kalelerini ele geçirdiler. .  mö 676'da esarhaddon, manna'ya karşı išpakya'yı öldürdüğü bir sefer düzenleyerek karşılık verdi.

sonrası 
išpakaia'nın yerine oğlu  ve asur ile ittifak kuran bartatua geçti.  bartatua'nın oğlu ve dolayısıyla išpakaia'nın torunu madyes, i̇skit gücünü zirveye taşıyacaktı.

kaynakça 

kısa açıklamalı maddeler
mö 7. yüzyılda i̇ranlılar
savaşta ölen hükümdarlar
kb1 almanca kaynakları (de)
kb1 fransızca kaynakları (fr)
Mano makinesi

mano makinesi teorik olarak m. morris mano tarafından tanımlanan bir bilgisayardır. bir merkezi işlem birimi, rasgele erişimli bellek ve bir giriş-çıkış veri yolu içerir. sınırlı buyruk kümesi ve küçük adres alanı, mikrodenetleyici olarak kullanılmasını sınırlar. ancak verilog veya vhdl gibi bir hdl dili kullanılarak 32 bitlik bir akümülatör yazmacına ve 28 bitlik adreslemeye sahip olacak ve yeni talimatlar için yer açacak şekilde kolayca genişletilebilir.

özellikler 
mano makinesi, aynı adres alanı, yalnızca bir akümülatör kaydı ve benzer buyruklar gibi birçok açıdan pdp-8'e benzer. mano makinesi, 12 bitlik bir adres yolu gerektiren 4096x16 paylaşılan bir veri/program belleği bölümüne sahiptir. veri yolu 16 bittir. harici iletişim için 8 bitlik giriş/çıkış veri yolları ve ilgili kesme bayrakları vardır.

bir adet 16 bitlik akümülatör yazmacı ve ek taşıma ve sistem durdurma için tek bitlik yazmaçlar (mandallar) vardır.

buyruk kümesi 
3 kategoriye ayrılan 25 buyruk vardır: doğrudan/dolaylı bellek referans işlemleri, yazmaç referans işlemleri ve giriş/çıkış/kesme işlemleri.

her buyruk 16 bit uzunluğundadır [4 nybble veya 1 word]. bu, bellek referanslama talimatlarının 4 bit işlem kodu verisi ve adrese ayrılmış 12 bit içerdiği anlamına gelir.

bilgisayar optimizasyon teorisine uygulamalar 
makine spesifikasyonları, işlemcinin mikro işlemlerini belirleyen bir sonlu durum makinesi içerir. durum makinesinin kanonik uygulaması, indirgeme için mükemmel bir adaydır ve aynı zamanda boru hattı işlemci olarak yeniden uygulanabilir.

dış bağlantılar 

 mark roth'un mano makine assembler'ı/simülatörü 
 manosim ve manoasm ikili dosyaları ve kılavuz sayfası 
 n. narasimhamurthi tarafından mano machine'in bir vhdl uygulaması 
 mano machine'in greg toombs tarafından bir verilog uygulaması 
 tarayıcıda çalışan bir mano machine simülatörü (java applet)

kaynakça
Tataleti Kilisesi

tataleti kilisesi (gürcüce: ტატალეთის ეკლესია), ardahan ilinin çıldır ilçesine bağlı ve eski adı tataleti olan baltalı köyünde orta çağdan kalma gürcü kilisesidir. yapı, büyük ölçüde zarar görmüş halede günümüze ulaşmıştır.

tarihçe
tataleti kilisesi'nin bulunduğu tataleti köyü, tarihsel gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan cavaheti'de yer alır. nitekim osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında gürcülerden ele geçirmiştir. 1595 tarihli osmanlı mufassal defterine göre tataleti köyümde 7 hristiyan hane yaşıyordu ve tataleti kilisesi bu köyün kilisesiydi. nitekim tataleti kilisesi'nin 14-15. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilmektedir. gürcü tarihçii ve arkeolog ekvtime takaişvili 1902 yılında köyü ziyaret ettiğinde, köyün merkezinde bulunan bu kilisenin dışında, eskiden bir köyün bulunduğu yerde, kesme taşlardan yapılmış büyük bir kilise daha bulunuyordu. tataleti kilisesi, kaplama taşları sökülmüş olmakla birlikte büyük ölçüde sağlam duruyordu.

mimari
gürcü tarihçi ve arkeolog ekvtime takaişvili'nin 1902 yılında verdiği bilgiye göre, kesme taşlardan inşa edilmiş olan tataleti kilise'nin kaplama taşları sökülmüş, geriye  
sadece büyük bir taş ve iç kısmı kalmıştı. kilise küçük ve tipik bir yapıdan ibaretti. 2014 yılında bir gürcü araştırma grubun tespitlerine göre tataleti kilisesi (4,9×4,0 m), köyün merkezinde kayalık bir sırtta inşa edilmiş tek nefli bir yapıdır. kilisenin kuzey duvarının alt yarısı, yontulup duvar formu verilmiş doğal bir kayadan oluşmaktadır. batı duvarı tamamen yıkılmıştır. güney duvarında apsis çıkıntısı ile bu duvarı ayıran pilasterin bir kısmı günümüze ulaşmıştır. apsiste bir adet pencere bulunmaktadır. kilisenin çatısı neredeyse tamamen çökmüştür; buna rağmen yer yer çatıyı kapatan taş plakalar yerinde durmaktadır. takaişvili'nin de belirttiği kilisenin kaplama taşları tamamen sökülmüş, güney duvarında sadece bir taş kalmıştır.

kaynakça

ardahan'daki gürcü ortodoks kiliseleri
Ahmet Ersagun Yücel

ahmet ersagun yücel (d. 1972, osmaniye), türk siyasetçi.

2017 yılında kurulan i̇yi parti'nin kurucu üyelerindendir. 2023 türkiye genel seçimlerinde i̇stanbul milletvekili seçilmiştir.

yaşamı 
1972 yılında osmaniye'de doğdu. üniversite eğitimini yıldız teknik üniversitesi güzel sanatlar fakültesi serigrafi bölümünde tamamladıktan sonra abd'ye gitti. new york üniversitesi'nde reklam ve pazarlama eğitimi aldı; kaliforniya newport üniversitesi'nde  işletme ve pazarlama üzerine yüksek lisans yaptı.

1995 -1998 rifle jeans ve calvin klein jeans tekstil firmalarında yönetici olarak görev yaptı. 1999'da tav havalimanları'nda genel müdür oldu. 2002 yılında tav holding genel sekreteri ve 2009 yılında tav havalimanları yönetim kurulu üyesi olarak atandı. 2017'de i̇yi parti'nin kuruluşunda yer alarak tav holding'den istifa etti.

2019 yerel seçimlerinden sonra bir süre i̇zmir büyükşehir belediyesi şirketlerinden i̇zbelcom'da (i̇zmir belediyesi çevre korunması i̇yileştirilmesi müşavirlik ve proje hizmetleri şirketi) genel müdürlük yaptı; ardından i̇zmir büyükşehir belediyesi şirketlerinden i̇zdoğa a.ş.'nin genel müdürü oldu.  bu şirkette dört yıl genel müdürlük görevinde bulunduktan sonra  2023 türkiye genel seçimlerinde milletvekili adayı olmak için bu görevinden istifa etti.

siyasi yaşamı 
2017 yılında kurulan i̇yi parti'nin kurucu üyeleri arasında yer adı. partinin genel i̇stişare kurulunda üyelik ve genel başkan yardımcılığı gibi görevlerde bulundu.

2023 türkiye genel seçimlerinde i̇stanbul 1. seçim bölgesinde millet i̇ttifakı kontenjanından cumhuriyet halk partisi listesinden 6. sıra milletvekili adayı oldu.  28. dönem tbmm'de milletvekili olarak girdi. mecliste  avrupa birliği uyum komisyonu üyesi olarak görev aldı.

ayrıca bakınız 

 i̇stanbul milletvekilleri listesi
 i̇stanbul'da 2023 türkiye cumhurbaşkanlığı ve genel seçimleri

kaynakça

dış bağlantılar 

 tbmm internet sitesinde ahmet ersagun yücel 

1972 doğumlular
osmaniye doğumlu siyasetçiler
yıldız teknik üniversitesinde öğrenim görenler
new york üniversitesinde öğrenim görenler
i̇yi̇ parti başkanlık divanı üyeleri
i̇zmir büyükşehir belediyesi yöneticileri
tbmm 28. dönem i̇stanbul milletvekilleri
tbmm avrupa birliği uyum komisyonu
Süleyman Gasimov

süleyman mehrali oğlu gasimov (26 aralık 1961, fakhrali, bolnisi ilçesi) - azerbaycan i̇ktisadi bilimler doktoru, profesör, petkim yönetim kurulu başkanı, azerbaycan cumhuriyeti devlet petrol şirketi ekonomik sorunlar için başkan yardımcısı(2006-2023), azerbaycan cumhuriyeti devlet petrol şirketi başkanına ekonomik konularda danışman.

hayatı 
gasimov süleyman mehralı oğlu, 26 aralık 1961'de gürcistan cumhuriyeti'nin bolnisi ilçesine bağlı fakhrali köyünde doğdu. 1982 yılında azerbaycan devlet ekonomi üniversitesi, 2003 yılında azerbaycan cumhuriyeti cumhurbaşkanlığı'na bağlı kamu yönetimi akademisi'nden mezun oldu.

etkinliği 
1982-1991 yılları arasında petrol ve gaz sektöründe çeşitli pozisyonlarda (muhasebeci, iktisatçı, baş muhasebeci yardımcısı, baş muhasebeci) çalıştı. 1991-2003 yıllarında "azerineft" petrol ve gaz çıkarma genel müdürlüğü "khazardenizneftgaz" ve "denizida petrol ve gaz çıkarma" üretim birliklerinde baş muhasebeci olarak çalıştı. 2004-2006 yıllarında azerbaycan cumhuriyeti devlet petrol şirketi genel müdürlüğü'nde daire başkanı, daire başkan yardımcısı, ekonomi ve muhasebe dairesi başkanı olarak görev yaptı.

2006 yılından bu yana azerbaycan cumhuriyeti devlet petrol şirketi'nin ekonomik işlerden sorumlu başkan yardımcısıdır.

2022 yılından bu yana azerbaycan devlet petrol şirketi'nin türkiye'deki iştiraki olan "petkim petrokimya holding aş" ("petkim")'nin yönetim kurulu başkanı'dır.

i̇ktisat bilimleri doktoru, 1 bilimsel eser, 15'ten fazla bilimsel makale yazarıdır.

ödülleri 
 2006 yılında "tərəqqi" madalyası ile ödüllendirildi.

 2011 yılında "şöhrət" nişanı ile ödüllendirildi.

 ti̇m genel kurulu ve i̇hracat şampiyonları ödülü (haliç kongre merkezi)

kaynakça 

1961 doğumlular
yeni azerbaycan partisi mensubu siyasetçiler
yaşayan insanlar
Satanist paniği

satanist paniği, 1980'lerde amerika birleşik devletleri'nde başlayan ve birçok bölgeye yayılan 12.000'den fazla doğrulanmamış satanist ritüel istismarı vakasından oluşan ahlaki bir paniktir. 1990'ların sonlarında dünyaya yayılmıştır ve bugün de devam etmektedir. panik, 1980'de kanadalı psikiyatr lawrence pazder ve hastası (ve müstakbel eşi) michelle smith'in ortaklaşa yazdığı bir kitap olan michelle remembers'ın yayımlanmasıyla ortaya çıktı. daha sonra amerika birleşik devletleri'nin çoğunda ortaya çıkan iddialar, insanların okült veya satanik ayinler bağlamında fiziksel ve cinsel tacize uğradığına dair raporları söylüyordu. i̇ddialar, en aşırı biçimiyle, içinde çocukların insan kurbanı, pornografi ve fuhuş için kaçırıldığı veya yetiştirildiği komplosunu içeriyordu.

ritüel istismarının tanımı, iddiaların kaynağı ve kanıtları, iddia edilen kurbanların ifadeleri ve iddiaları ve cezai soruşturmaları içeren davalar dahil olmak üzere neredeyse her yönü tartışmalıdır. panik, çocukların cinsel istismarı iddialarıyla ilgilenen avukatları, terapistleri ve sosyal hizmet uzmanlarını etkilemiştir. i̇ddialar başlangıçta köktendinciler, polis müfettişleri, çocuk savunucuları, terapistler ve psikoterapi hastaları dahil olmak üzere çok farklı grupları bir araya getirmiştir.

amerika birleşik devletleri'nde sağcı popülizm
toplu histeri
amerika birleşik devletleri'nde komplo teorileri
komplo teorileri
1980'de amerika birleşik devletleri'nde kurulan oluşumlar
Aktif rasyosu

aktif rasyosu, bankacılık düzenleme ve denetleme kurumu (bddk) tarafından özellikle özel bankaları daha çok kredi vermeye teşvik etmek adına uygulanır. ancak bu denklem, tüm bankalara uygulanır ve bankalar, elinde bulundurdukları mevduatla bu kaynağı değerlendirdikleri menkul kıymetler, krediler ve swap işlemleri arasında bu formüle göre bir denge kurmak zorundadırlar. aktif rasyosunun amacı, özellikle özel bankaları daha çok kredi vermeye teşvik etmektir.

aktif rasyosu, bddk aktif rasyosu formülü ile hesaplanır: aktif rasyo = (menkul kıymetler * 0,75) + (tcmb swap * 0,5) + krediler / tl mevduat + (yp mevduat * 1,75). (not: yp mevduat toplamının yp kredilere kadar olan kısmı için bu katsayı 1 olarak uygulanır.)

aktif rasyosu, koronavirüs salgını döneminde ekonomideki olumsuzlukları en aza indirmek için işleme koyulan bir tür formüldür. bankacılık düzenleme ve denetleme kurumu (bddk), 2020 yılında aktif rasyosu kaldırılmasına karar vermiştir.
Kaldıraç (finans)

kaldıraç terimi, finans sektöründe hem finansal piyasalarda margin olarak bilinen kaldıraç, hem de şirketlerin finansal kaldıraç seviyeleriyle ilgili muhasebesel terimlerle ifade edilen önemli bir kavramdır.

finansal piyasalardaki kaldıraç (margin) 

finansal piyasalarda kaldıraç, yatırımcıların kendi sermayelerinin üzerinde daha büyük miktarlarda işlem yapabilmelerini sağlayan bir mekanizmadır. bu mekanizma, yatırımcıların borç alarak veya marj hesapları üzerinden kredibilite kullanarak daha fazla varlık satın alabilmelerine imkan tanır. marj (margin), yatırımcının işlem yapabilmek için hesabında tutması gereken asgari teminattır.

marj kaldıraç, yatırımcının sermayesine oranla sahip olduğu pozisyon miktarını artırır ve potansiyel kar veya zararı büyütür. örneğin, 1'e 10 kaldıraç oranıyla işlem yapılıyorsa, yatırımcının kendi sermayesinin 10 katına kadar pozisyon açabilmesi mümkün olur. bu durumda, elde edilen kar veya zarar da 10 katına çıkabilir. kaldıraçlı işlemler, yatırımcılara büyük kazanç fırsatları sunabilirken aynı zamanda büyük riskler de taşıdığından dikkatli bir şekilde kullanılması gerekmektedir.

şirketlerde finansal kaldıraç 

şirketlerin finansal kaldıraç seviyeleri, şirketin finansal yapısını ve borç kullanımını ifade eden bir kavramdır. bu muhasebesel terim, şirketin borçlarına oranla sahip olduğu öz sermaye miktarını değerlendirir. finansal kaldıraç oranı, şirketin borçlarının öz sermayesine oranı olarak hesaplanır. öz sermaye, şirketin sahiplerine ait olan kısmı temsil ederken borçlar ise şirketin kredi veya borç verenlere olan taahhütlerini ifade eder.

bir şirketin finansal kaldıraç seviyesi yüksek ise, borçlarının öz sermayesine oranı yüksektir ve şirketin risk profili artar. yüksek finansal kaldıraç, şirketin borç geri ödeme kabiliyetini etkileyebilir ve faaliyetlerini sürdürme gücünü zorlaştırabilir. diğer yandan, düşük finansal kaldıraç seviyesine sahip şirketler daha az borç yükü taşıdıkları için genellikle daha az riskli olarak kabul edilirler.

operasyonel kaldıraç 

operasyonel kaldıraç, şirketin işletme faaliyetlerindeki maliyet yapısı ve sabit giderlerin etkisi üzerine odaklanır. şirketin operasyonel kaldıraçı, sabit maliyetlerin değişken maliyetlere oranı olarak tanımlanabilir. yüksek sabit maliyetlere sahip olan şirketler, satış hacmi arttığında daha fazla kâr elde ederken, satış hacmi düştüğünde daha fazla zarar edebilirler.

operasyonel kaldıraç, şirketin faaliyetlerindeki gelir-gider dengesini etkiler ve operasyonel riski artırabilir. şirketler, operasyonel kaldıraçlarını yönetmek için maliyet yapılarını optimize etmeye, verimliliği artırmaya ve iş süreçlerini iyileştirmeye çalışırlar.

kaynakça 

finansal oranlar
borç
Arz yönlü ekonomi

arz yönlü ekonomi, bir ekonomik sistemin arzın belirleyici bir faktör olduğu bir perspektifi ifade eder. bu yaklaşım, bir ürün/hizmetin üretim maliyeti, üretim teknolojisi ve kaynakların kullanımı gibi arz faktörlerinin, fiyatlar ve üretim miktarları üzerinde önemli bir etkisi olduğunu savunur.

arz yönlü ekonomi, üretim faktörlerinin sağlanmasına odaklanır ve talebin, arzın belirleyici olduğu bir ekonomik denge noktasında karşılandığına inanır. bu perspektif, arz ve talep arasındaki etkileşimleri analiz ederek fiyatların ve miktarların belirlendiği pazar mekanizmasının temelini oluşturur.

bu ekonomik yaklaşım, bir ürünün veya hizmetin arzının artması durumunda, fiyatların düşebileceğini ve üretim miktarının artabileceğini öngörür. benzer şekilde, arzın azalması durumunda fiyatların yükselme eğilimi göstereceği ve üretim miktarının azalabileceği düşünülür.

arz yönlü ekonomi, üretim faktörlerinin etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını teşvik etmek için piyasaların rekabetçi olmasının önemini vurgular. rekabet, üreticilerin maliyetleri düşürmek, kaliteyi artırmak ve verimliliği artırmak için çaba sarf etmelerine teşvik eder.

bu ekonomik yaklaşımın bir diğer önemli yönü, arzın esnekliğidir. arzın esnek olması, talep koşullarına hızlı bir şekilde uyum sağlayabilme yeteneği anlamına gelir. üreticiler, talep değişikliklerine uyum sağlayarak fiyatları ve üretim miktarlarını hızla ayarlayabilirler.

arz yönlü ekonomi, üretim faktörlerinin etkin bir şekilde tahsis edilmesi ve ekonomik büyümenin teşvik edilmesi için ekonomik politikaların arz tarafına odaklanmasını önerir. bu politikalar, üretim faktörlerine yatırım yapmayı, girişimciliği teşvik etmeyi ve işletme ortamını iyileştirmeyi içerebilir.

kaynakça 

ekonomik büyüme
ekonomi düşüncesi ve metodolojisi okulları
vergiler
Murat Erkan

murat erkan (d. 1969), türk iş insanı. 2019 - 2023 yılları arasında turkcell'in icra kurulu başkanlığı (ceo) görevini yapmıştır.

1969'da i̇stanbul'da doğan erkan, 1992 yılında yıldız teknik üniversitesi elektronik ve telekomünikasyon mühendisliği bölümü'nden mezun oldu. kariyerine mezun olduğu yıl toshiba'da başlayan murat erkan, akabinde biltam mühendislik şirketinde uygulama mühendisi olarak görev aldı. 1997 ve 2007 yılları arasında cisco türkiye’de çalıştı. burada göreve ilk olarak sistem mühendisi olarak başlayan erkan, ilerleyen yıllarda teknoloji, satış, iş geliştirme ve kanal yönetiminden sorumlu genel müdür yardımcısı olarak görev yaptı.

murat erkan, haziran 2008'de turkcell’e tellcom genel müdürü olarak katıldı. tellcom bir yıl sonra superonline ile birleşince bu görevine superonline'da da devam etti. 2015'e kadar bu görevi yürüttükten sonra, ekim 2015'te turkcell'de "perakende ve aktif grup başkanı" pozisyonuna getirildi. erkan, turkcell ceo'su kaan terzioğlu'nun 15 mart 2019'da istifa etmesiyle vekaleten bu göreve atandı. 30 mayıs 2019'da turkcell'in kamuyu aydınlatma platformu'na yaptığı açıklamayla resmen bu göreve atandı ve şirketin 5. genel müdürü oldu. yaklaşık 4,5 yıllık görevinin ardından 11 eylül 2023'te turkcell'deki görevinden istifa etti.

kaynakça

dış bağlantılar 
 

1969 doğumlular
20. yüzyıl türk iş insanları
21. yüzyıl türk iş insanları
yıldız teknik üniversitesinde öğrenim görenler
yaşayan insanlar
genel müdürler
Michael Burry

michael burry, amerikalı bir yatırımcı ve hedge fon yöneticisidir. 1971 doğumlu olan burry, vanderbilt üniversitesi'nden tıp derecesiyle mezun olmasına rağmen, finansal dünyaya olan ilgisinden dolayı bir süre sonra tıp kariyerinden ayrılmıştır.

burry, 2000'li yılların başında, tahvil piyasasında bir balonun oluştuğunu ve bu balonun yakın bir gelecekte patlayacağını öngörmüştür. bu öngörüsünü kullanarak, 2005 yılında scion capital adlı hedge fonunu kurmuştur. fonunun stratejisi, karmaşık finansal araçlar kullanarak mortgage tahvilleri gibi riskli varlıklardan yararlanmak ve bu varlıkların değer kaybedeceği bir dönemde kar elde etmektir.

burry, tahvil piyasasının çökmesine yönelik tahminleriyle ün kazanmıştır. 2007 yılında, abd mortgage piyasasındaki balonun patlayacağına dair kapsamlı bir araştırma yaparak, bu konuda büyük bir risk olduğunu göstermiştir. özellikle "subprime" olarak adlandırılan yüksek riskli ipoteklere dayalı menkul kıymetlerin değer kaybedeceğini öngörmüştür.

burry'nin bu öngörüleri, finansal sektörde başlangıçta pek fazla dikkate alınmamış olsa da sonradan doğruluk kazanmıştır. 2008'de mortgage krizi patlak verdiğinde, burry'nin tahminleri büyük ölçüde doğru çıkmış ve scion capital önemli miktarda kar elde etmiştir. bu başarısı, burry'ye yatırım dünyasında büyük bir itibar kazandırmış ve wall street'in en tanınmış isimlerinden biri haline gelmiştir.

michael burry'nin başarı dolu hikayesi 2015 yılında adam mckay'in "the big short" adlı filmiyle daha da geniş kitleye erişmiştir. bu filmde burry'yi christian bale canlandırmıştır. burry, filmdeki karakteriyle aynı şekilde, finansal krizi öngörmesi ve bunu fırsata dönüştürmesiyle dikkatleri üzerine çekmiştir.

burry, yatırım kararlarını verirken temel analiz yöntemlerini kullanır ve piyasadaki potansiyel riskleri belirlemeye odaklanır. kendine özgü bir düşünce tarzıyla bilinen burry, konvansiyonel düşüncelerin dışına çıkabilen ve fırsatları önceden görebilen bir yatırımcı olarak tanınır.

kaynakça 

1971 doğumlular
yaşayan insanlar
amerikalı finansörler
amerikalı yatırımcılar
kaliforniya doğumlu iş insanları
bilgi kutusu bulunmayan kişiler
Garam masala

garam masala (hint baharatı) başka hint mutfağı olmak üzere pakistan nepal, bangladeş, sri lanka ve karayip mutfaklarında yaygın bir şekilde kullanılan bir çeşit baharat karışımıdır. genellikle kişniş tohumu, kimyon, tane karabiber, kakule, kişniş, karanfil ve tarçın gibi baharat tohumlarının bir tavada ısıtılarak karıştırılması ardından toz haline getirilmesiyle elde edilir. garam masala özellikle hint mutfağında et yemeklerinden, köri ve mercimek yerlerine ve çorbalara kadar çeşitli alanlarda yaygın bir şekilde kullanılır.

hint mutfağında kullanımı bölgeye göre değişiklik göstermektedir. kuzey hindistan'da garam masa aromatik ve hafif bir kullanıma sahipken, güneyde daha yoğun bir kullanıma sahiptir. hint mutfağı'nda sıkça kullanılan köri sosu gibi yemeğe aroma vermek için kullanılır. garam masala'nın hint mutfağı'nda kullanılan köriden büyük farkı, köri tozunun ana bileşenlerinden birisi olan zerdaçalı içermemesidir. garam masala genellikle pişirme işleminin sonuna doğru yemeğe katılırken, köri pişirme işleminin başlangıcında yemeğe katılır.

garam masala'nın adı hintçe sıcak anlamına gelen "garam" ve baharat anlamına gelen "masala" kelimelerinin birleşmesinden oluşmuştur.

kaynakça 

hint mutfağı
yemek malzemeleri taslakları
pakistan mutfağı
2023 Giro d'Italia

2023 giro d'italia, üç haftalık bir grand tour bisiklet etap yarışı olan giro d'italia'nın 106.'sıydı. yarış 6 mayıs'ta fossacesia'da başladı ve 28 mayıs'ta roma'da sona erdi. 3 bireysel zamana karşı etap ve 200 km'den uzun 6 etap vardı. yarışı  bisikletçisi primož roglič kazandı, dördüncü büyük tur zaferini aldı ve giro'yu kazanan ilk sloven oldu.

takımlar 
uci worldteams

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

uci proteams*

 
 
 
 

*hem  hem de  garantili joker kartlara sahipti ancak katılmayısı reddettiler.

yarış öncesi favoriler 
remco evenepoel, geraint thomas ve primož roglič'in 2023 yarışı için favori oldukları belirtiliyordu.

rota ve etaplar

klasman liderliği 

 2. etapta puan klasmanında ikinci olan filippo ganna siklamen mayoyu giydi çünkü birinci olan remco evenepoel genel klasman lideri olarak pembe mayoyu giydi. ek olarak, genç bisikletçi klasmanında üçüncü olan brandon mcnulty beyaz mayoyu giydi çünkü ikinci olan joão almeida portekiz şampiyonunun mayosunu giydi.
 5. etapta genç bisikletçi klasmanında dördüncü olan thymen arensman beyaz mayoyu giydi çünkü birinci olan andreas leknessund genel klasman lideri olarak pembe mayoyu giydi, ikinci sıradaki remco evenepoel dünya şampiyonu mayosunu giydi ve üçüncü sıradaki joão almeida portekiz şampiyonunun mayosunu giydi.
 10. etapta genel klasmanda ikinci olan geraint thomas pembe mayoyu giydi çünkü birinci olan remco evenepoel, covid-19 testi pozitif çıktıktan sonra etaba başlamadı.

klasman sıralaması

genel klasman

puan klasmanı

dağlar klasmanı

genç bisikletçi klasmanı

takım klasmanı

ara sprint klasmanı

kaçış klasmanı

fair play klasmanı

notlar

kaynakça

dış bağlantılar 

* 

2023 uci dünya turu
2023'te i̇talya'da spor
yıllara göre i̇talya bisiklet turu
Dublin Camii

dublin camii (), i̇rlanda'nın başkenti dublin'de bulunan bir camidir. cami, i̇rlanda i̇slam vakfı'nın merkezidir.

donore presbiteryen kilisesi, 1860'larda 13. yüzyıldan kalma bir i̇ngiliz kilisesi tarzında inşa edilmiştir. 1983 yılında south circular road üzerindeki bina i̇rlanda i̇slam vakfı tarafından satın alınarak camiye çevrilmiştir.

kaynakça

dış bağlantılar 

 islamic foundation of ireland official website
 information about the mosque

1884'te tamamlanan dinî yapılar
1983'te tamamlanan camiler
dublin'deki yapılar
i̇rlanda'daki camiler
camiye çevrilen kiliseler
romanesk mimari
2023 Paris-Roubaix

2023 paris-roubaix, 9 nisan 2023'te fransa'da gerçekleşen tek günlük yol bisikleti yarışıdır. paris-roubaix'nin 120. ve 2023 uci dünya turu'nun 16. etkinliğiydi. yarışı , 'ten hollandalı bisikletçi mathieu van der poel kazandı.

yarış  ile, 2022 edisyonundaki rekoru geçerek, en hızlı edisyon oldu.

takımlar 
yarışa on sekiz uci worldteams ve yedi uci proteams katıldı.

uci worldteams

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

uci proteams

sonuç

kaynakça 

paris-roubaix
2023 uci dünya turu
2023'te fransa'da spor
Karadaç

karadach veya kuridach ( yunanca κουριδαχος, kouridachos) attila döneminde hun devletinin akasir kabilesinin önemli bir reisi idi. priskos'a göre, ms 448'de romalı diplomatlar tarafından hunlar'a karşı potansiyel bir müttefik olarak kur yapıldığında öne çıktı, ancak bu bilgiyi, efendisinin akasiri'nin daha küçük şefleri arasında bir isyanı engellemesine yardımcı olmak için kullandı; böylece attila, geri kalanlar alınırken topraklarına dokunulmadı.

etimoloji 
otto j. maenchen-helfen, ismin türkçe olduğunu düşünüyor.  *qurtaq'ın bir etimolojisini önerir: qurt (kurt) ve aç eki.

referans 

 

hunlar
Azerbaycan Devlet Korosu Capella

the azerbaijan state choir capella, 1966 yılında kurulmuş ve azerbaycan devlet filarmoni salonu'na bağlı bir azerbaycan koro topluluğudur. akapella repertuarında azerbaycanlı ve yabancı bestecilerin (johann sebastian bach, wolfgang amadeus mozart, giuseppe verdi, carl orff, igor stravinsky, vasif adigozalov, mammad guliyev ve diğerleri) binden fazla bestesi ve içinde türküler ve çeşitli koro müziği kalıpları da vardır. capella üyeleri hem azerbaycan'da hem de diğer ülkelerde düzenlenen sovyet ve uluslararası festival ve törenlere katıldılar.

capella şefleri 
onurlu sanat emekçisi e.novruzov, capella'nın ilk yönetmeni ve baş şefiydi.
azerbaycan cumhuriyeti halk sanatçısı ve profesörü gulbaji imanova, 1996 yılından bu yana azerbaycan devlet korosu capella'nın ilk sanat yönetmeni ve baş şefidir.

kaynakça 

1966'da kurulan müzik grupları
azeri müzik grupları
Jumyr-Kylysh

jumyr-kylysh, kazakistan'ın ulytau bölgesi'nden gelen tamamı enstrümantal türk/kazak folk grubu ulytau'nun ilk (ve şimdiye kadarki tek) stüdyo yayınıdır. albüm, vivaldi, bach ve mozart gibi bestecilerin eserlerinin modern, metal temelli yorumlarını ve aranjmanlarını içeriyor, ancak kazak halk geleneğine vurgu yapıyor; bu amaçla makhambet utemisov ve qurmangazy sagyrbaiuly gibi bestecilerin eserlerinden aranjmanlar da yapılıyor.

parça listesi
"adai" (qurmangazy sagyrbaiuly) 3:12
"winter (four seasons)"  (vivaldi) 3:56
"kurishiler" (i. iskakov) 3:29
"jumyr-kylysh" (makhambet utemisov) 5:04
"toccata and fugue" (bach) 4:15
"ata tolaguy" (nurgisa tilendiev) 4:11
"turkish march" (mozart) 4:11
"yapyr-ai" (kazakh traditional folk song) 3:49
"teriskapai" (shalmyrza) 4:03
"kokil" (kazangap tlepbergenovich) 3:36
not: astar notları bir "proje yazarı" içerir; bu kişinin adı kydyrali bolmanod'dur.

personel 
maxim kilchigin: elektro gitar
erjan alimbetov: dombra
roman adonin: klavyeler
evgeny sizov: bas
nurgaisha sadvakasova: keman
igor djavad-zade: davul

prodüksiyon
düzenleyen ve yöneten tebriz shakhidi
yapımcı tim palmer ve maxim kilchigin
vladimir osinsky stüdyolarında slava motliev tarafından kaydedilmiştir.
miks, tim palmer tarafından paramount kayıt stüdyolarında
vladimir osinsky stüdyolarında leonid vorobiev tarafından yönetildi

kaynakça 

2006 tarihli çıkış albümleri
Hüseyn Hasanov

hüseyn hasanov (azerbaycanca: hüseyn heydər oğlu həsənov; d. 19 ekim 1932, erivan - 18 temmuz 1995, bakü, azerbaycan) — sovyet azerbaycanı nörofizyoloji uzmanı, biyoloji bilimler doktoru (1967), profesör (1970), azerbaycan millî i̇limler akademisi'nin tam üyesi (1976) ve azerbaycan ssc devlet ödülü sahibi (1974).

hayatı 
hüseyn hasanov 19 ekim 1932 yılında i̇revan şehrinde dünyaya gelmiştir. 1949 yılında bakü devlet üniversitesi'ne kabul olmuş ve 1954 yılında bitirmiştir. 1957 yılından azerbaycan millî i̇limler akademisi'nin fizyoloji enstitüsü'nde çalışmaya başlamış ve 1969 yılında buranın direktörü olmuştur. 1976 yılından başlayarak ise bu enstitünün "beyin ve davranış" bölümüne başkanlık yapmıştır. 1958 yılında ilk, 1967 yılında ikinci doktora tezini savunmuştur. 1972 yılında o, azerbaycan millî i̇limler akademisi üyeliğine aday, 1976 yılındaysa tam aday olmuştur. hasanov, hayatı boyunca 300'den fazla bilimsel makale, 5 kitap ve 1 ders kitapı yazmıştır. onun danışmanlığı altında 49 doktora öğrencisi tez çalışması yapmıştır.

hasanovun ana bilimsel çalışmaları mss'nin otonomik işlevlerinin düzenleme mekanizmalarının ve bu düzenleyici süreçlerin homeostazın sağlanmasındaki rolünün araştırılmasına ayrılmıştır. ayrıca selenyumun biyolojik süreçlerdeki rolünü de incelemiştir.

o, 18 temmuz 1995 yılında baküde vefat etmiş, doğduğu şehir olan i̇revandan azerbaycanlılar kovulduğu için bakü'de ii. fahri hiyabanı mezarlığı'nda defnedilmiştir.

ödülleri 
liste:

 onur rozeti nişanı
 azerbaycan'ın onursal bilim adamı
 bilim ve teknoloji dalında azerbaycan ssc devlet ödülü

üyesi olduğu dernekler 
liste:

 azerbaycan fizyologlar derneği başkanı
 sovyetler birliği fizyologlar derneği başkanlığı üyesi
 unesco'da uluslararası beyin çalışmaları örgütü üyesi (1978-95)

kaynakça

kaynak 
 
 

erivan doğumlular
azeri bilim insanları
nörofizyoloji
biyologlar
Vladimir Lučić

vladimir lučić (sırpça: владимир лучић; d. 17 haziran 1989), sırp profesyonel basketbolcu. kısa forvet pozisyonunda görev almaktadır. basketball-bundesliga ekibi bayern münih forması giymektedir. aynı zamanda sırbistan millî basketbol takımını da temsil etmektedir.

1989 doğumlular
yaşayan insanlar
2019 fiba basketbol dünya kupası basketbolcuları
liga aba basketbolcuları
sırbistan basketbol ligi basketbolcuları
fc bayern münchen basketbolcuları
kk partizan basketbolcuları
liga acb basketbolcuları
2011 dünya üniversite yaz oyunları'nda madalya kazananlar
uzun forvet basketbolcular
sırbistan millî basketbol takımı basketbolcuları
sırp erkek basketbolcular
kısa forvet basketbolcular
dünya üniversite oyunları madalyalı basketbolcular
valencia bc basketbolcuları
Yngve Hågensen

yngve hågensen (d. 13 temmuz 1938 – ö. 17 haziran 2023), norveçli işçi sendikası lideri ve yazar.

hayatı
hågensen, 13 temmuz 1938'de vardø, norveç'te doğdu. balıkçı johan rasmussen vinje ve helene leonore nilsen'in oğluydu. 1969'da sekreter astrid lauritzen ile evlendi.

hågensen genç yaşlardan itibaren norveç'te işçi örgütleri'nde ve siyasette aktif olarak yer almaya başladı. en çok norveç i̇şçi sendikaları konfederasyonu'nun lideri olarak 12 yıl boyunca (1989-2001) başarıyla görevini yürütmesiyle dikkatleri üzerine çekti.

2001'de sendika lideri olarak son dönemini tamamladıktan sonra örgütten ayrılsada siyasi danışman olarak norveç siyasetinde aktif olmaya devam etti. aynı zamanda norveç i̇şçi partisi'nin seçim kampanyasında yer aldı. ayrıca yaşlılarla ilgili politika ve yetişkin eğitimi konularında da yoğun çalışmalarda bulundu. ayrıca 1972'den itibaren norveç'in avrupa birliği üyeliğinin güçlü bir destekçisi olmuştur.

otobiyografisini gjør din plikt, krev din rett (82-03-22969-7) (tam anlamıyla; "görevini yap, hakkını iste") başlığıyla yayınladı.

hågensen, 17 haziran 2023 tarihinde 84 yaşında öldü.

kaynakça

dış bağlantılar

information about his autobiography from aschehoug publishing house  (in norwegian)
interview with yngve hågensen at norgesdokumentasjon (in norwegian)

norveçli sendikacılar
1938 doğumlular
2023 yılında ölenler
i̇şçi partisi (norveç) üyeleri
norveçli yazarlar
Christopher Masterson

christopher kennedy masterson (22 ocak 1980)  çoğunlukla malcolm in the middle'daki malcolm'un en büyük erkek kardeşi francis rolüyle tanınır. amerikalı bir aktör ve dj'dir. eski aktör danny masterson'ın küçük erkek kardeşi ve aynı zamanda oyuncu olan alanna masterson ve jordan masterson'ın üvey ağabeyidir.

kaynakça
Burhanettin Binzet

burhanettin binzet (1884, kızıltoprak, i̇stanbul - 5 ekim 1953) türk siyasetçi ve askeri doktor.

hayatı 
burhanettin binzet, 1884 yılında i̇stanbul, kızıltoprak semtinde doğdu. babası adliye mübaşiri hacı i̇brahim efendi idi. sultanahmet ve soğukçeşme askerî rüştiyesi'nde ilk ve orta öğrenimini tamamladı. aralık 1897'de mekteb-i tıbbiye-i şahane'den yüzbaşı rütbesiyle tabip olarak mezun oldu.

aralık 1897'de askerî tıbbiye'ye seririyatı dahiliye memuru olarak atanan binzet, daha sonra ağustos 1902'de seririyatı dahiliye muavini olarak görev yaptı. kısa sürede terfi ederek kasım 1905'te sol kolağası ve ardından ağustos 1909'da da sağ kolağalığı görevine yükseldi. ekim 1910'da askerî tıbbiye ders nazırlığı ve müdür muavinliği görevine getirildi.

binzet, kasım 1913'te binbaşılığa terfi ederek balkan savaşı'na katıldı ve yozgat tümeni sıhhiye bölüğü baştabibi ve 8. kolordu baştabibine vekâleten hizmet etti. daha sonra tekrar müdür muavinliği görevine döndü. ocak 1913'te harbiye nezareti'nin 1. şubesine atandı. ağustos 1915'te yarbay rütbesine terfi etti. mart 1916'da sağlık genel müdürlüğü sicil şubesi'nde vekâleten görevlendirildi ve daha sonra bu göreve asaleten atandı. kasım 1919'da zorunlu hizmetini tamamladığı için kendi isteğiyle askerlikten emekliye ayrıldı.

askerî görevlerinin ardından binzet, sivil sağlık kurumlarında çalışmaya başladı. mart 1923'te i̇stanbul darülaceze müdürlüğü'ne, mart 1924'te ise i̇stanbul sıhhat ve i̇çtimai muavenet müdürlüğü'ne atandı. ancak ocak 1925'te bu görevden istifa etti. aralık 1926'da i̇spirto ve meşrubatı külliye i̇nhisarı i̇daresi hükümet komiserliği fen müşavirliği görevine getirildi, haziran 1927'de ise önceki görevinden istifa ederek sağlık bakanlığı 1. bölge müfettişliği görevine atandı.

siyasete de adım atan binzet, bu görevdeyken türkiye büyük millet meclisi'nin iii. dönem seçimlerine katıldı ve 296 oyla kayseri'den milletvekili seçildi. 1927 yılında milletvekili olarak meclise katıldı ve meclis'te sağlık komisyonu'nda görev aldı. aynı zamanda geçici memurin komisyonuna da seçildi.

binzet, dönem sonunda milletvekilliği görevinin sona ermesinin ardından sağlık sektöründe çalışmalarına devam etti. mayıs 1931'de birinci sınıf sıhhat ve i̇çtimai muavenet müfettişliği görevine döndü, ağustos 1936'da ise sağlık bakanlığı teftiş heyeti baş müfettişliği görevine yükseldi. 13 eylül 1938'de 65 yaş sınırını doldurduğu için emekliye ayrıldı.

dr. burhanettin binzet, hem askerî hem de sivil alanda gösterdiği başarılı çalışmaları nedeniyle beşinci mecid, dördüncü osmani nişanları, gümüş liyakat ve harp madalyaları ile ödüllendirildi.

5 ekim 1953 tarihinde i̇stanbul'da öldü ve karacaahmet mezarlığı'nda defnedilmiştir. nimet hanımla evli olan binzet'in; mustafa sadullah, emine hamdiye, tiraje, nurullah, jale behice ve ayşe duşize adlarında altı çocuğu vardı.

kaynakça 

1884 doğumlular
kadıköy doğumlular
i̇stanbul doğumlu siyasetçiler
1953 yılında ölenler
türk askerî hekimler
türk siyasetçiler
20. yüzyıl siyasetçileri
karacaahmet mezarlığı'na defnedilenler
mecidiye nişanı sahipleri
osmaniye nişanı sahipleri
tbmm 3. dönem kayseri milletvekilleri
Petrozavodsk fenomeni

petrozavodsk fenomeni, 20 eylül 1977'de meydana gelen, doğası tartışmalı bir dizi gök olayıydı. görülmeler, batıda kopenhag ve helsinki'den doğuda vladivostok'a kadar geniş bir bölgede bildirildi. olay adını, şehre çok sayıda ışın yağdıran parlayan bir nesnenin geniş çapta rapor edildiği rusya'daki petrozavodsk şehrinden almıştır.

kuzey avrupa ülkelerinden hükümet yetkilileri, sscb bilimler akademisi başkanı anatoly aleksandrov'a, gözlemlenen olgunun sovyet silah testlerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve bölgenin çevresine bir tehdit oluşturup oluşturmadığı konusundaki endişelerini dile getiren mektuplar gönderdiler. 1977'den beri fenomen, evrensel olarak olmasa da genellikle sovyet uydusu kosmos-955'in fırlatılmasına atfedildi. aynı yıl, sscb bilimler akademisi için çok sayıda görsel gözlem, radyolokasyon raporu, fiziksel ölçümler ve beraberindeki meteorolojik verileri içeren bir ön rapor hazırlandı. "mevcut verilere dayanarak, gözlemlenen fenomeni tatmin edici bir şekilde anlamanın mümkün olmadığı" sonucuna vardı. petrozavodsk fenomeni, anormal atmosferik fenomenler için bir sovyet araştırma programı olan setka an'nin yaratılmasına katkıda bulundu.

kaynakça 

ufo görülmeleri
1977'de sovyetler birliği
Viktor Pavičić

viktor pavičić (15 ekim 1898 - 20 ocak 1943), hırvat asker. ii. dünya savaşı doğu cephesi'nde meydana gelen stalingrad muharebesi'nde hırvat leyjonunun komutanlığını yapmıştır.

1898 doğumlular
1943 yılında ölenler
ii. dünya savaşı'nda çatışmada ölenler
hırvat askerî personel
Gusztáv Jány

gusztáv jány (21 ekim 1883 - 26 kasım 1947), macar asker. ii. dünya savaşı doğu cephesi'nde meydana gelen stalingrad muharebesi'nde macar i̇kinci ordusuna komuta etmiştir. savaştan sonra savaş suçlarından suçlu bulundu ve kurşuna dizilerek idam edildi.

1883 doğumlular
1947 yılında ölenler
macar generaller
i. dünya savaşı'nda avusturya-macaristan askerleri
ii. dünya savaşı'nda macar askerler
i̇dam edilmiş macarlar
şövalye haçı sahipleri
Grup temsili

temsil teorisinin matematiksel alanında grup temsilleri, soyut grupları bir vektör uzayının kendisine göre doğrusal dönüşümleri (yani vektör uzayı otomorfizmleri) cinsinden tanımlar. özellikle grup elemanlarını tersinir matrisler olarak temsil etmek için kullanılabilirler, böylece grup işlemi matris çarpımı ile temsil edilebilir.

kimyada grup temsili, matematiksel grup öğelerini simetrik dönüşler ve moleküllerin yansımaları ile ilişkilendirir.

grupların gösterimleri birçok grup-teorik problemin lineer cebirdeki problemlere indirgenmesine izin vermesi nedeniyle önemlidir. fizikte de örneğin bir fiziksel sistemin simetri grubunun o sistemi tanımlayan denklemlerin çözümlerini nasıl etkilediğini açıklaması nedeniyle önemlidir.

kaynakça

kaynakça 

 introduction to representation theory with emphasis on lie groups.
 yurii i. lyubich. introduction to the theory of banach representations of groups . translated from the 1985 russian-language edition (kharkov, ukraine). birkhäuser verlag. 1988.

temsil teorisi
grup teorisi
Seçim aksiyomu

matematikte seçim aksiyomu, küme teorisinde kullanılan bir aksiyomdur.

seçim aksiyomu, eğer bir nesne kümeniz varsa ve bu kümeyi her biri en az bir nesne içeren daha küçük kümelere ayırırsanız, bu küçük kümelerin her birinden bir nesne alıp yeni bir küme oluşturmanın mümkün olduğunu açıklar. bunu yapmak için her zaman seçim aksiyomunu kullanmaya gerek yoktur. başlangıç kümesi sonluysa veya başlangıç kümesi sonsuzsa ve nasıl bölünebileceğine ilişkin yerleşik bir kuralı varsa seçim aksiyomunu kullanmaya gerek yoktur. örneğin, herhangi bir (sonsuz veya sonlu) ayakkabı çifti seti için her bir çiftten sol (veya sağ) ayakkabı seçilebilir ancak sonsuz bir çift çorap koleksiyonunda seçim aksiyomuna ihtiyaç vardır. burada seçim aksiyomu herhangi bir kümenin boş olmayan alt kümelerinin toplanması için yolların her zaman var olduğunu ileri sürer.

dış bağlantılar
axiom of choice  entry in the springer encyclopedia of mathematics. 
axiom of choice and its equivalents 
consequences of the axiom of choice , based on the book by paul howard  and jean rubin.

kümeler teorisi
Ragıp Ertuğrul

ragıp ertuğrul (1970-2022), türk tiyatrocu.

türkiye'de tiyatro sanatına oyuncu, yönetmen, eleştirmen, oyun yazarı olarak emek verdi. 2015-2022 arasında tiyatro eleştirmenleri birliği türkiye merkezi'nin başkanlığını yürüttü.

yaşamı 
1970 yılında doğdu. yüksek öğrenimini mimar sinan güzel sanatlar üniversitesi i̇statistik bölümünde tamamladı. oyunculuğa 1988 yılında tevfik gelenbe tiyatrosu’nda başladı.

1999'da "türkiye’de kabare tiyatrosu" başlıklı tezi ile  i̇stanbul üniversitesi tiyatro eleştirmenliği ve dramaturji bölümünde yüksek lisans derecesi aldı.

1999'da itibaren tiyatro eleştirileri yayımladı.  eleştirileri sanat çevresi, tiyatro... tiyatro, tempo dergisi, t24 haber sitesinde yayımlandı.  2010 yılında yazıları  vatan gazetesinde "kahvede şenlik" adlı köşede yayımlanmaya başladı. 2005-2007 yılları arasında haftalık tempo dergisinin sanat sayfalarını hazırladı.

dramaturji, eleştirel düşünme, tiyatro eleştirisi, medyada eleştiri,  tiyatro işletmeciliği, sanat sponsorluğu, sanat yönetimi, ve etkinlik iletişimi alanlarında uzmanlaşarak konferans ve seminerler verdi.

hacettepe üniversitesi tarafından düzenlenen 75. yıl cüneyt gökçer ödülleri’nde 2011'de "yılın en i̇yi eleştirmeni" ödülüne layık görüldü.

2015'te tiyatro eleştirmenleri birliği türkiye'nin başkanı oldu. 2017 yılında uluslararası tiyatro eleştirmenleri birliği'nin yönetim kuruluna girdi.

dilek türker'in kurucusu olduğu tiyatro ayna için, 2015-2016 sezonunda sergilenmek üzere, nezihe araz’ın kuvay-i milliye kadınları başlıklı metnini, türker'in 50 yıllık sanat yaşamını ile birleştiren  "abide-i aşk" oyununu yazdı; ve   dilek türker’in yaşamından hareketle yazdığı "soytariçe" (2016)  adlı biyografik romanı yayımladı.

türkiye'de ilk defa gösterilecek oyunları sergilemek üzere 2018 yılında i̇stanbul'da rest tiyatro adlı tiyatro topluluğunu kurdu ve sanat yönetmenliğini üstlendi.  tiyatronun ilk yapımı milan kundera'nın "jacques ile efendisi" eseri oldu. bu oyun, direklerarası tiyatro ödülleri’nde “yılın dikkat çeken oyunu” ödülüne layık görüldü; ragıp ertuğrul ise ekin yazın dostları tiyatro ödülleri’nde  "yılın yönetmeni" seçildi.  tiyatro rest için sonraki yıllarda tebeşir i̇zi, mor , böbrek, i̇nsan müsveddesi, bir tutam kaos biraz da aşk oyunlarını sahneye koydu.

covid-19 pandemisi sırasında türkiye'de tiyatro sektöründe çalışanların haklarını savunmak için çalışan tiyatromuz yaşasın adlı sivil insiyatifin yürütücü kurulunda yer aldı.

lenf kanseri tedavisi gördüğü  marmara üniversitesi pendik araştırma hastanesi'nde 7 temmuz 2022'de öldü.

gökay genç ile birlikte yazdığı tangopera adlı müzikal oyunu i̇stanbul devlet tiyatrosu tarafından 2022-2023 sezonunda sahnelenmiştir.

kaynakça 

1970 doğumlular
2022 yılında ölenler
mimar sinan güzel sanatlar üniversitesinde öğrenim görenler
türk tiyatro eleştirmenleri
türk tiyatro yönetmenleri
karacaahmet mezarlığı'na defnedilenler
Naif küme teorisi

naif küme teorisi, 19. yüzyılın sonlarında geliştirilen orjinal küme teorisidir. bu teori, bir kümenin bazı ortak özelliklerle birleştirilen farklı şeylerin bir koleksiyonu olarak düşünülmesini sağlar. ayrık matematikten zaten bilinen örneğin, bir kümede hangi öğelerin bulunduğunu gösteren venn diyagramları veya boole cebiri gibi kavramların çoğu kullanılır. saf küme teorisindeki ciddi kusurların (russel paradoksu gibi) keşfine yanıt olarak geliştirilen aksiyomatik küme teorisi ile karıştırılmamalıdır. çağdaş matematik ve mühendisliğin birçok alanı için yeterince güçlüdür.

naif küme teorisi bir dizi soruna yol açar:

 1897'de keşfedilen burali-forti paradoksu nedeniyle tüm sıra sayıları kümesini oluşturmak mümkün değildir.
 cantor paradoksu'nda gösterildiği gibi (birinci cantor paradoksu) tüm kardinal sayıların kümesini oluşturmak mümkün değildir.
 her şeyin veya kümelerin kümesini oluşturmak mümkün değildir. cantor paradoksunun ikincisinde gösterildiği gibi (1899'da keşfedildi).
 kendilerini içermeyen tüm kümelerin kümesi, 1902'de keşfedilen russell paradoksu'nu oluşturur.

yukarıdaki tüm problemler ancak aksiyomlar, kümeleri ve özelliklerini tanımlamak için kullanılabildiğinde problem olarak gösterilebilir.

richard dedekind (1831-1916) bu durumu keşfetti ve 1888'de yeni bir küme teorisi başlattı. keşfettiği küme teorisinde kümeler hakkında aksiyomlar vardır. ancak onun aksiyomatik küme teorisi de yine de yeterince iyi değildir çünkü:

 tüm sonlu ondalık sayılar kümesi, 1905'te keşfedilen richard paradoksuna yol açar.
 tüm sonlu doğal sayılar kümesi, 1908'de keşfedilen berry paradoksunu gösterir.
 sahip olmadıkları bir özelliği tanımlayan tüm kelimelerin kümesine, 1908'de keşfedilen grelling-nelson paradoksu denir.

kaynakça

kaynaklar
 bourbaki, n.

 
 
 
 
 
 kelley, j.l., general topology, van nostrand reinhold, new york, ny, 1955.
 van heijenoort, j. .

dış bağlantılar
 beginnings of set theory  
 earliest known uses of some of the words of mathematics (s) 

kümeler teorisi
Hesaplanabilir fonksiyon

hesaplanabilir fonksiyonlar, hesaplanabilirlik teorisinde kullanılan temel nesnelerdir. hesaplanabilir fonksiyonlar, algoritmaların sezgisel kavramının resmileştirilmiş analoğudur. bir fonksiyonun, fonksiyonun işini yapabilen bir algoritma varsa hesaplanabilir olması, yani fonksiyon alanının bir girdisi verildiğinde karşılık gelen çıktıyı vermesidir. hesaplanabilir fonksiyonlar, turing makineleri veya kayıt makineleri gibi herhangi bir somut hesaplama modeline atıfta bulunmadan hesaplanabilirliği tartışmak için kullanılır. hesaplanabilir işlevler kümesine yol açan belirli hesaplanabilirlik modelleri, turing-hesaplanabilir işlevler ve genel özyinelemeli işlevlerdir.

ayrıca bakınız 

 hesaplanabilir sayı
 etkili yöntem
 hesaplama teorisi
 özyineleme teorisi
 turing derecesi
 aritmetik hiyerarşi
 hiper hesaplama
 süper özyinelemeli algoritma
 yarı hesaplanabilir fonksiyon

kaynakça 

 cutland, nigel. hesaplanabilirlik cambridge university press, 1980.
 enderton, hb özyineleme kuramının öğeleri. handbook of mathematical logic (kuzey-hollanda 1977) s. 527–566.
 rogers, h. özyinelemeli fonksiyonlar teorisi ve etkin hesaplama (mcgraw–hill 1967).
 turing, a. (1937), entscheidungsproblem'e bir uygulama i̇le hesaplanabilir sayılar üzerine  . londra matematik derneği bildirileri, seri 2, cilt 42 (1937), s.230–265. m. davis'te yeniden basılmıştır (ed. ), karar verilemez, raven press, hewlett, ny, 1965.

algoritmalar teorisi
hesaplanabilirlik teorisi