Flandreli Matilda

flandreli matilda (fransızca: mathilde; felemenkçe: machteld ( 1031 - ö. 2 kasım 1083), fatih william ile evliliği yoluyla i̇ngiltere kraliçesi ve normandiya düşesidir. eşi dükalıktan ayrıldığı zamanlarda normandiya naibi olarak görev yapmıştır. i̇ki kral, ii. william ve i. henry de dahil olmak üzere yetişkinliğe erişmiş on çocuğu oldu.

1031'de matilda, flandre kontu v. baldwin ve fransa'dan adela'nın ikinci kızı olarak flandre hanedanı'nda doğdu. flandre, hem ticari olarak hem de "i̇ngiltere ile kıta avrupası arasında bir basamak taşı" olarak i̇ngiltere ve avrupa'nın çoğu için stratejik öneme sahipti.  ayrıca annesi fransa kralı ii. robert'ın kızıdır. bu nedenlerden dolayı matilda, gayri meşru olan william'dan daha önemli bir konumda doğmuştu ve aralarındaki evlilik hikayesinin bazı romantik anlatımlarına göre, başlangıçta bu nedenle william’ın teklifini reddetti. 1051/2'de evlendiklerinde yaklaşık 20 yaşındaydı; william dört yaş daha büyüktü ve sekiz yaşından beri (1035'te) normandiya düküydü.

evliliğin başarılı olduğu görülüyor ve william'ın herhangi bir başka ilişkisinden çocuğu kaydedilmedi. william, i̇ngiltere'nin normanlar tarafından fethine başladığında, matilda yaklaşık 35 yaşındaydı ve  matilda'nın kendisine verdiği amiral gemisi mora'da yelken açtığında, çocuklarının çoğunu çoktan doğurmuştu. yokluğunda normandiya dükalığı'nı mathilda yönetti, ancak bir yıldan uzun bir süre sonra i̇ngiltere'de ona katıldı ve daha sonra hayatının geri kalanını geçirdiği normandiya'ya döndü, william ise çoğunlukla yeni krallığındaydı. matilda, william'ın yokluğunda normandiya'da altı kez naip olarak görev yaptı: 1066-1067'de, 1067-1068'de, 1069'da, 1069-1072'de, 1074'te ve son olarak 1075-1076'da. 1083'te normandiya'da öldüğünde yaklaşık 52 yaşındaydı.

normandiya'yı yönetmenin ve erkek kardeşinin flandre'deki çıkarlarını desteklemenin yanı sıra, matilda, çağdaş kraliyet için alışılmadık derecede iyi eğitimli olan çocuklarının eğitimiyle yakından ilgilendi. erkekler, 1070 yılında canterbury başpiskoposu olan i̇talyan lanfranc tarafından eğitilirken, kızlar, evlenmelerine izin veren papalık döneminin bir parçası olarak william ve matilda tarafından kurulan caen'deki sainte-trinité manastırı'nda latince öğrendi.

aşk dedikoduları 
matilda'nın flandre'deki i̇ngiliz elçisine ve (wace ve diğerlerine göre) gençliğinde onu reddeden algar'ın oğlu büyük anglo-sakson thegni brictric'e aşık olduğuna dair söylentiler vardı. i̇şin gerçeği ne olursa olsun, yıllar sonra yetkisini kullanarak brictric'in topraklarına el koyduğu ve onu hapse attırdığı brictric'in orada öldüğü söylenir.

evlilik 
matilda veya maud, flandre kontu v. baldwin ile fransa kralı ii. robert'ın kızı olan adela'nın kızıydı.

efsaneye göre, norman dükü piç william (daha sonra fatih olarak anılacaktır), matilda'yı istemek için elçisini gönderdiğinde, elçiye bir piçle evlenmeyi düşünemeyecek kadar soylu olduğunu söyledi. william bu yanıtı duyduktan sonra normandiya'dan bruges'e gitti, matilda'yı kiliseye giderken buldu, onu uzun örgülerinden tutarak atından sürükledi, şaşkın görevlilerinin önünde sokağa attı ve atını alıp gitti. bu olayın bazı anlatımları, william'ın matilda'yı çamurda yuvarladığını ve dörtnala uzaklaşmadan önce onu fena halde dövdüğünü belirtir.  

hikayenin başka bir versiyonu, william'ın matilda'nın babasının lille'deki evine gittiğini, onu odasında (yine örgülerinden) yere fırlattığını ve ayrılmadan önce ona vurduğunu (veya şiddetle dövdüğünü) belirtir. doğal olarak, baldwin buna gücendi; ama onlar düello yapmadan matilda, william dışında kimseyle evlenmeyeceğini söyleyerek meseleyi çözdü; papa ix.leo tarafından reims konseyinde akrabalık nedeniyle verilen papalık yasağı bile onu caydırmadı. william ve matilda yaklaşık 1051–2'de bir gecikmeden sonra evlendiler. 1059'da papa ii. nicholas tarafından papalık onayı verildi. lanfranc, bec abbey'den önce roma'da anlaşmayı müzakere etti. bu ancak william ve matilda'nın kefaret olarak iki kilise kurmayı kabul etmesinden sonra geldi.

normandiya düşesi 
william i̇ngiltere'yi işgal etmeye hazırlanırken, matilda kendi parasıyla bir gemi olan mora'yı donattı ve ona verdi. ayrıca william, yokluğunda normandiya'yı karısının naipliğine bıraktı. matilda, on dört yaşındaki oğlu adına bu dönemde dükalığa başarılı bir şekilde rehberlik etti; büyük bir ayaklanma veya huzursuzluk yaşanmadı.

william i̇ngiltere'yi fethedip kralı olduktan sonra bile, matilda'nın i̇ngiltere'yi ziyaret etmesi bir yıldan fazla sürdü. william'ın fethine rağmen, zamanının çoğunu normandiya'da düklüğü yöneterek, erkek kardeşinin flandre'deki çıkarlarını destekleyerek ve oradaki dini yapılara sponsor olarak geçirdi. çocuklarından sadece biri i̇ngiltere'de doğdu; henry, matilda kocasına kuzey seferinde eşlik ettiğinde yorkshire'da doğdu. nisan 1068'de i̇ngiltere'ye geldi ve aynı zamanda sarayın saygısını talep etmek için yeniden taç giyen william ile birlikte taç giydi.

i̇ngiltere kraliçesi 
matilda, 11 mayıs 1068'de westminster'da hamsin yortusu bayramı sırasında york başpiskoposunun başkanlık ettiği bir törenle kraliçe olarak taç giydi. bir kraliçenin önemini pekiştirmek için, onun tanrı tarafından ilahi bir şekilde yerleştirildiğini, kraliyet gücünü paylaştığını, gücü ve erdemiyle halkını kutsadığını belirten üç yeni tabir eklendi. 

uzun yıllar boyunca, matilda'nın bayeux i̇şlemesinin oluşturulmasında bir miktar parmağı olduğu düşünülüyordu, ancak tarihçiler artık buna inanmıyor; william'ın üvey kardeşi bayeux piskoposu odo tarafından kent'teki i̇ngiliz sanatçılara yaptırılmış gibi görünüyor.

matilda ve william'ın dokuz veya on çocuğu oldu. ona sadık olduğuna ve evlilikleri dışında asla çocuk sahibi olmadığına inanılıyor; william'ın gayri meşru çocuklarının olduğuna dair hiçbir kanıt yok. kraliyet görevlerine rağmen matilda, çocuklarının iyiliğine derinden bağlıydı. hepsi iyi eğitimli olmakla biliniyordu. kızları, evliliklerinin tanınmasına yanıt olarak matilda ve william tarafından kurulan caen'deki sainte-trinité'de eğitildi ve latince öğretildi. oğulları için, ateşli bir destekçisi olduğu canterbury başpiskoposu lanfranc'ı güvence altına aldı.

william, sürgündeki oğulları robert'a büyük meblağlar gönderdiğini öğrenince çok kızdı. 1080 paskalyasında aralarında bir ateşkes gerçekleştirdi.

matilda oğlu i.henry ile evlendikten sonra i̇ngiltere kraliçesi olacak olan i̇skoçyalı matilda'nın vaftiz annesi oldu. vaftiz töreni sırasında bebek, kraliçe matilda'nın başlığını kendi üzerine çekti, bu da genç matilda'nın bir gün kraliçe olacağına dair bir alâmet olarak görüldü.

ölümü ve cenazesi 
matilda 1083 yazında hastalandı ve 2 kasım 1083'te öldü. kocası, son anlarında yanındaydı. william, karısının ölümünden sonra duyduğu üzüntüyü ifade etmek için en sevdiği spor olan avlanmayı bırakacağına yemin etti. kendisi dört yıl sonra 1087'de öldü. 

william'ında gömüldüğü caen, normandiya'da ki l'abbaye-aux-hommes olarak da adlandırılan st. sainte-trinité'de manastırına gömüldü. özellikle ilgi çekici olan, kilisenin arkasındaki mezarını işaretleyen, kitabesi ile süslenmiş şık siyah bir mezar taşı olan 11. yüzyıldan kalma levhadır. buna karşılık, william'ın mezarının mezar taşı, 19. yüzyılın başlarında değiştirildi.

zamanla matilda'nın mezarına saygısızlık edildi ve orijinal tabutu yok edildi. kalıntıları mühürlü bir kutuya yerleştirildi ve orijinal siyah levhanın altına yeniden gömüldü. 1959'da matilda'nın eksik iskeleti incelendi ve boyunu belirlemek için uyluk kemiği ve kaval kemiği ölçüldü. boyu 5 fit (152 cm) idi, o zaman için normal bir kadın boyudur. bununla birlikte, bu muayenenin bir sonucu olarak, 4 fit 2 inç (127 cm) olarak yanlış bildirilmesi, onun son derece kısa olduğu efsanesine yol açtı.

çocukları 
matilda ve william'ın en az dokuz çocukları olmuştur. oğulların doğum sırası bilinmektedir, ancak hiçbir kaynak kızlarının doğum sırasını belirtmemiştir.

 robert 1051 ile 1054 arası doğmuş, 10 şubat 1134 günü ölmüştür. normandiya dükü, conversano dükü brindisili geoffrey'nin kızı (ve robert guiscard'ın büyük yeğeni) conversanolı sybilla ile evlenmiştir.
 richard 1056'dan önce doğmuş, yaklaşık 1075 yılında ölmüştür.
 william 1056 ile 1060 arası doğmuş, 2 ağustos 1100 günü ölmüştür. i̇ngiltere kralı, new forest'ta öldürüldü.
 henry 1068 sonlarında doğmuş, 1 aralık 1135 günü ölmüştür. i̇ngiltere kralı, i̇skoçya kralı iii. malcolm'un kızı matilda ile evlenmiştir. i̇kinci karısı louvain'li adeliza'dır.
 adeliza (ya da adelida, adelaide) 1113'den önce ölmüştür, harold godwinson ile nişanlandığı yazılmıştır, muhtemelen préaux'da saint léger rahibesi.
 cecilia (ya da cecily) 1066'dan önce doğdu, 1127'de öldü, caen'de sainte-trinité manastırı'nda baş rahibe.
 matilda yaklaşık 1061'de doğdu, muhtemelen yaklaşık 1086'da öldü. kıyamet günü kitabı'nda (domesday book) adı william'ın kızı olarak zikredilmiştir.
 konstans 1090 yılında öldü, brittany dükü iv. alan ile evlendi.
 adela 1137 yılında öldü, blois kontu stephen ile evlendi.
 (varlığı şüphelidir) agatha, león ve castile kralı vi. alfonso'nun nişanlısı.

notlar

kaynakça 

i. william
flandre hanedanı
fransız roma katolikleri
i̇ngiliz roma katolikleri
11. yüzyılda fransızlar
11. yüzyılda i̇ngilizler
1083 yılında ölenler
1030'larda doğanlar
odnb'den bir alıntı içeren vikipedi maddeleri
kb1 almanca kaynakları (de)