Evrensel Windows Platformu uygulamaları

evrensel windows platformu uygulamaları (ingilizce:universal windows platform apps) kişisel bilgisayarlar (pc'ler), tablet bilgisayarlar, akıllı telefonlar, xbox one, microsoft hololens ve nesnelerin interneti de dahil olmak üzere tüm uyumlu microsoft windows aygıtlarında kullanılabilen uygulamalar.  evrensel windows platformu ile, her biri için yeniden yazılmaya gerek kalmadan windows 10 ve windows 10 mobile'da çalışan evrensel windows platformu uygulamaları geliştirilir. uwp uygulamaları öncelikle microsoft store aracılığıyla satın alınır ve indirilir.

windows 10'dan başlamak üzere bir uwp uygulaması bir "windows uygulaması" olarak adlandırılır; windows mağaza'dan yüklenen microsoft'un teknik özelliklerini karşılayan bir uwp "güvenilir bir windows mağazası uygulaması" ve bir masaüstü bilgisayarda çalışan diğer bilgisayar programları "masaüstü uygulamaları" dır..

windows 8

görünüm 
windows uygulamaları, 2012'de başlatılan ve windows 8 ve windows 8.1 ile pazarlanan "metro tarzı uygulamalar" adı altında ilk kez piyasaya çıktı.

windows 8.x'te, metro tarzı uygulamalar bir pencerede çalışmaz. bunun yerine, ya ekranın tamamını kaplar ya da bir tarafa kenetlenirler; bu durumda ekranın tüm yüksekliği genişliğin bir bölümünü işgal eder. başlık çubukları, sistem menüsü, pencere kenarlıkları veya kontrol düğmeleri yoktur. kaydırma çubukları gibi komut arabirimleri genellikle ilk önce gizlenir. menüler "ayar cazibesi" içinde (windows shell) bulunmaktadır. metro tarzı uygulamalar, windows 8.x'in kullanıcı arayüzü denetimlerini kullanır ve genellikle yatay kaydırma ve uygulama çubuğu gibi kenar-ui'ların eklenmesi gibi windows 8.x kullanıcı arayüzü yönergelerini takip eder.

müşterilerin eleştirilerine yanıt olarak, windows 8.1'de, kullanıcılar fare imlecini ekranın üst kısmına getirmediği sürece bir başlık çubuğu var ancak gizlidir. başlık çubuğundaki "hamburger" menü düğmesi çekiciliklere erişim sağlar.

dağıtım ve lisanslama 

çoğu kullanıcı için metro tarzı uygulamaların tek girişi windows store'dur. bir windows alan adı altyapısı işleten şirketler, microsoft'la bir sözleşme yapabilir; bu da, işyerinde metro tarzı uygulamalarını windows mağazasını atlatarak yan yüklemelerine olanak tanır. ayrıca, google ve mozilla vakfı gibi büyük web tarayıcı sağlayıcıları bu kurala göre seçici olarak muaf tutuluyor; kullanıcıların ürünlerini varsayılan web tarayıcısı haline getirmeye karar verdikleri takdirde, microsoft yönergelerini ve windows mağazasını atlatıp metro tarzı bir sürümünü çalıştırmalarına izin verilir.

metro tarzı uygulamalar, windows rt'de çalışan tek üçüncü taraf uygulamasıdır. geleneksel üçüncü parti uygulamalar bu işletim sisteminde çalışmazlar.

birden çok kopya 
windows 8'den önce, bilgisayar programları statik bilgisayar simgeleriyle tanımlandı. windows görev çubuğu, çalıştırıldıklarında bir penceresi olan her uygulamayı temsil etmekle yükümlü idi. metro tarzı uygulamalar ise, simgelerini ve diğer dinamik içeriği gösterebilen "döşeme" leriyle tanımlanır. buna ek olarak, windows 8 ve windows 8.1 rtm'de, çalıştırıldıklarında windows görev çubuğunda görünmezler, ancak ekranın sol tarafında bulunan özel bir uygulama değiştirici üzerinde görüntülenirler. windows 8.1 güncellemesi metro tarzı uygulamalar için geri yüklenen görev çubuğu simgelerini görüntüler.

eşzamanlı olarak kaç kopya masaüstü uygulaması çalıştırabileceğini belirlenmiş bir sınır yoktur. örneğin, bir kullanıcı sistem kaynağı desteği olarak microsoft notepad, microsoft paint veya firefox gibi birçok kopya program çalıştırabilir. windows media player gibi bazı masaüstü uygulamaları, yalnızca tek bir örneğe izin verecek şekilde tasarlanmıştır, ancak bu işletim sistemi tarafından zorunlu değildir.

windows 10

görünüm 

windows 10, uwp uygulamalarının nasıl görünüp çalışacağı konusunda önemli değişiklikler getiriyor.

uwp uygulamalarının görünüşü, uygulamanın kendisine bağlıdır. windows 10 için özel olarak üretilen uwp uygulamaları, windows'un önceki sürümlerinden farklı yeni ui denetimleri kullandıklarından, genellikle farklı bir görünüm ve his bulurlar. bunun istisnası, özellikle video oyunları için olan özel ui'yı kullanan uygulamalar. windows 8.x için tasarlanmış uygulamalar, windows 10 için tasarlanmış uygulamalar ile önemli ölçüde farklı görünüyorlar.

uwp uygulamaları, windows 95'ten kalma windows sürümlerinden gelen eski eski ui denetimleri kullanılarak geleneksel masaüstü uygulamalarıyla hemen hemen aynı görünebilir. bunlar, uwp uygulamalarına dönüştürülen ve appx dosya biçimini kullanarak dağıtılan eski masaüstü uygulamalardır.

çoklugörev 
windows 10'da, windows 8.x için tasarlanmış olan çoğu uwp uygulaması kayan pencerelerde çalıştırılır ve kullanıcılar hem uwp uygulamaları hem de masaüstü uygulamaları arasında geçiş yapmak için windows görev çubuğunu ve görev görünümü'nü kullanır. windows 10, "sürekli" veya "tablet modu" da tanıttı. bu mod varsayılan olarak masaüstü bilgisayarlarda devre dışıdır ve tablet bilgisayarlarda etkinleştirilmiştir, ancak masaüstü kullanıcıları bunu manuel olarak açabilir veya kapatabilir. tablet modu kapalı olduğunda, uygulamalar büyükçe pencere ve görünür başlık çubukları gibi olabilir. tablet modu etkinleştirildiğinde, yeniden boyutlandırılabilir uygulamalar, windows 8.x'teki metro tarzı uygulamalara benzer bir pencere oluşturma sistemini kullanır; bu nedenle, ekranın tamamını kaplar veya bir tarafa kenetlenirler.

windows 10'daki uwp uygulamaları birden çok pencerede açılabilir. microsoft edge, windows hesap makinesi, windows takvim ve microsoft fotoğraflar, buna izin veren uygulamalara örnektir.

lisanslama ve dağıtım 
uwp uygulamaları windows mağazasından indirilebilir veya başka bir cihazdan iki yönlü olarak yüklenebilir. yan yüklemenin gereksinimleri önemli ölçüde windows 8.x'ten 10'a düşürüldü, ancak uygulama, kök sertifikaya zincirleyen güvenilir bir dijital sertifikayla hala imzalanmış olmalıdır.

yaşam döngüsü 
metro tarzı uygulamalar kapandıklarında askıya alınır; askıya alınan uygulamalar, bir windows uygulama yöneticisi tarafından gerektiğinde otomatik olarak sonlandırılır. dinamik fayanslar, arka plan bileşenleri ve sözleşmeler (diğer uygulamalarla etkileşimde bulunmak için arabirimler) kullanıcının başlatmadan önce bir uygulamanın etkinleştirilmesi gerekebilir.

altı yıl boyunca, komut satırından bir metro stili uygulama veya uwp uygulaması çağrılmak desteklenmiyor; bu özellik ilk olarak 21 haziran 2017'de piyasaya sürülen windows 10'un insider build 16226 sürümünde tanıtıldı.

geliştirme

windows runtime
geleneksel olarak, windows yazılımı, windows api kullanılarak geliştirildi. yazılım, herhangi bir kısıtlama olmaksızın api'ya erişmiştir. geliştiriciler kendi programlama dili ve programlama aracını seçmek konusunda özgürdürler. metro tarzı uygulamalar ise, windows runtime (winrt) kullanılarak geliştirilmiştir. yasak bir api çağırmak, uygulamanın windows mağazasında görünmesini diskalifiye eder.

winrt kullanan her uygulama metro tarzı bir uygulamadır; winrt'nin sınırlı bir alt kümesi masaüstü uygulamaları için kullanılabilir.

metro tarzı uygulamalar yalnızca microsoft'un kendi geliştirme araçlarını kullanarak geliştirilebilir. embarcadero technologies baş bilim adamı allen bauer'e göre, microsoft'un kendi microsoft visual c ++ çalışma zamanından geldiği sürece, her bilgisayar programının araması gereken api'ler var, ancak microsoft bunları yasaklamışdır.

evrensel uygulamalar 

akıllı telefonlar, kişisel bilgisayarlar, video oyun konsolları ve hololens'de özünde çalışmak üzere geliştirilen uygulamalara evrensel uygulamalar adı verilir. bu, ilk olarak windows 8.1 ve windows phone 8.1'de tanıtılan evrensel uygulama api'sini kullanarak gerçekleştirilir. bu uygulamaları geliştirmek için güncelleme 2'ye sahip visual studio 2013 kullanılabilir. windows 10, evrensel uygulamaları geliştirmek için evrensel windows platformu (universal windows platform (uwp)) 10'u piyasaya sürdü. bu platformdan yararlanan uygulamalar microsoft visual studio 2015 ile geliştirilmiştir. windows 8.1, windows phone 8.1 veya her ikisi (evrensel 8.1) için eski metro tarzı uygulamalar bu platforma geçmek için değişikliğe ihtiyaç duyarlar.

uwp, windows runtime modülünden farklı değildir; bunun yerine, bir uzantısıdır. evrensel uygulamalar artık kendi tezahürlerinde belirli işletim sistemi için yazılmış olduğunu göstermez; bunun yerine, bir veya daha fazla cihaz ailesi, ör. masaüstü, mobil, xbox veya eşyaların i̇nternet'i (iot) vardır. bunlar cihaza sunulan özelliklere tepki verirler. evrensel bir uygulama hem küçük bir cep telefonunda hem de tablette çalışabilir ve uygun bir deneyim sağlayabilir. cep telefonunda çalışan evrensel uygulama, telefon bir monitöre veya uygun bir dock i̇stasyonuna bağlıyken bir tablette olacak şekilde davranmaya başlayabilir.

appx 
appx, windows 8.x ve 10, windows phone 8.1, windows 10 mobile, xbox one, hololens ve windows 10 iot core'da uygulamaları dağıtmak ve yüklemek için kullanılan dosya biçimidir. eski masaüstü uygulamalarının aksine appx, uwp uygulamaları için izin verilen tek yükleme sistemidir. windows phone 8.1'de xap dosya biçiminin yerini alır ve windows phone ve windows 8 için uygulamaların dağıtımını birleştirmeye çalışır. appx dosyaları yalnızca windows phone 8.1 ve sonraki sürümleri ve windows 8 ve sonraki sürümleri ile uyumludur.

windows phone 8.x marketplace, kullanıcıların appx dosyalarını bir sd karta indirmesini ve elle yüklemelerini sağlar. buna karşılık, kullanıcının bir geliştirici lisansı veya bir ticari alan adı olmadığı sürece, windows 8.x'te yan yol açma yasaktır.

güvenlik 
geleneksel olarak, windows yazılımı, istedikleri halde ekosistemini kullanma ve değiştirme gücüne sahiptir. windows kullanıcı hesabı hakları, kullanıcı hesabı denetimi ve virüsten koruma yazılımı, bu yeteneği kontrol altında tutmaya ve uygulama kötü niyetli amaçlarla kullanmaya çalıştığında bunu kullanıcıya bildirmeye çalışır. bununla birlikte, metro tarzı uygulamalar korumalı ve bir windows ekosistemini kalıcı olarak değiştiremez. webcam ve mikrofon gibi donanım aygıtlarına erişmek için izin almak zorundalar ve dosya sistemi erişimi "belgelerim" gibi kullanıcı klasörleri ile sınırlandırılmıştır. microsoft, bu uygulamaları daha da yönetir ve güvenlik veya gizlilik sorunlarına sahip oldukları keşfedilirse, windows mağazasından kaldırır.

kaynakça

dış bağlantılar 
 universal windows platform visual studio

ayrıca bakınız 
 windows uygulama stüdyosu
 winjs

.net framework
2012 yazılımları
yürütülebilir dosya biçimleri
evrensel windows platform uygulamaları
windows api-leri
windows mimarisi
windows teknolojisi