Nal yengeci

limulidae, nal yengeci veya at nalı yengeci, deniz ve acı suda yaşayan limulina alttakımına bağlı bir hayvan familyasıdır. gerçek yengeçler gibi kabuklular şubesinden olmadıkları için yaygın olarak kullanılan isimleri hatalıdır ve yengeç değillerdir.

yumuşak kumlu veya çamur tabanlı sığ sularda ve çevresinde yaşayan at nalı yengeçleri, ilkbahar gelgitlerinde gelgit bölgesinde ortaya çıkarlar. genellikle asya'da yemek olarak tüketilen at nalı yengeçleri, balık yemi, gübre ve bilim için (özellikle limulus amebosit lizatı için) kullanılırlar. 2000'li yıllardaki kıyı habitat tahribatı ve aşırı avlanma nedeniyle nüfusları azalmaya başlamıştır. at nalı yengeci türlerinden carcinoscorpius rotundicauda'da tetrodotoksin bulunabilir.

450 milyon yıl ortaya çıktıkları göz önüne alındığında, at nalı yengeçlerinin yaşayan fosil kabul edilmektedir. 2019'da yapılan moleküler analizlere göre, at nalı yengeçleri örümceğimsiler sınıfındaki ricinulei familyasıyla kardeş gruptur.

taksonomi
limulidae familyasına bağlı cinsler (2022):

 carcinoscorpius - pocock, 1902 
 limulus - müller, 1785 
 tachypleus - leach, 1819

kullanımı 
at nalı yengeçleri, kanlarında oksijen taşımak için hemosiyanin kullanırlar. hemosiyaninde bulunan bakır nedeniyle kanları mavidir. kanlarında, organizmayı patojenlere karşı savunmak için kullandıkları amebositler bulunur. amebositler omurgalıların beyaz kan hücrelerine benzeyen bir yapıdır. l. polyphemus'un kanından elde edilen amebositler, tıbbi uygulamalarda bakteriyel endotoksinlerin tespiti için kullanılan limulus amebosit lizat'ın (lal) üretilmesinde kullanılır. hayvanın kanına olan yüksek talep, nal yengeçlerin toplanıp kanlarının alındıktan sonra tekrar denize bırakılmasına sebep olmaktadır. hayvanların çoğu bu süreçte hayatta kalsa da; ölüm oranı, hayvandan alınan kan miktarı ve taşınma sırasında hayvanın yaşadığı stresle ilişkilidir. kan alındıktan sonraki ölüm oranı tahminleri %3 - 15  ile % 10 - 30 arasında değişmektedir. bu amaçla yılda yaklaşık 500.000 limulus yakalanmaktadır.

kan alınması ayrıca dişi at nalı yengeçlerinin yumurtlayacakları yumurta sayısına azaltabilir veya yumurtlamalarını engelleyebilir. biyomedikal endüstrisine göre, kanı %30 oranında alınan at nalı yengeçleri, geri gönderilmeden önce okyanustan bir ila üç gün uzakta kalırlar. solungaçlar nemli kaldığı sürece dört gün karada yaşayabilirler. bazı şirketlerin at nalı yengeçlerini okyanusa geri göndermediklerinden şüphelenen bazı bilim insanları, bu şirketlerin at nalı yengeçlerini balık yemi olarak sattığından şüphelenmektedir.

at nalı yengeçlerinin ilaç endüstrisi için avlanma oranları azalmaktadır. 1986'da kyushu üniversitesi'nden araştırmacılar, lal'ın kendi içinde bulunan izole edilmiş limulus pıhtılaşma faktörünün (rfc) kullanılmasıyla lal geliştirilebileğini keşfetmiştir. singapur ulusal üniversitesi araştırmacılarında jeak ling ding, lal yerine kullanılabilecek rfc'nin üretimi için kullanılan sürecin patentini almış; 8 mayıs 2003'te patentli süreç ile yapılan sentetik izole edilmiş rfc'yi ilk kez kullanıma sunmuştur. i̇lk başta endüstri yeni ürüne pek ilgi göstermemiş olsa da, ürün patentli olduğundan, lonza group adlı üretici firma tarafından satılmıştır. ayrıca 2013'te hyglos gmbh kendi rfc ürününü üretmeye başlamıştır. avrupalı düzenleyicilerin rfc'nin kullanmayı kabul etmesi, rfc'nin lal'a kıyasla daha uygun maliyetli olması ve eli lilly and company'nin rfc'yi kullanmayı desteklemesi nedeniyle, at nalı yengeçlerinin kanları için avlanmasının sona ereceği öngörülmektedir.

haziran 2020'de, abd farmakopesi, rfc'ye at nalı yengeci kanıyla eşit statü vermeyi reddettiği bildirmiştir.

dış bağlantılar 
 lal update 
 science friday video: horseshoe crab season
 horseshoe crab at the smithsonian ocean portal 
 the horseshoe crab – medical uses; the ecological research & development group (erdg) 
 redknot.org  links to shorebird recovery sites, movies, events & other info on red knot rufa & horseshoe crabs.
 crab bleeders  article about the men who bleed horseshoe crabs for science.
 day time mating of horseshoe crabs in maine 
 sarah zhang, the last days of the blue-blood harvest, the atlantic, may 9, 2018

kaynakça 

tür mikroformatı olan maddeler
tarih öncesi keliserliler
paleozoik zaman eklem bacaklıları
limulina