John Macadam

john macadam (29 mayıs 1827, glasgow, i̇skoçya - 2 eylül 1865), i̇skoç - avustralyalı bir kimyager, tıp öğretmeni, avustralyalı politikacı ve kabine bakanı ile burke ve wills seferinin fahri sekreteriydi. macadamia (macadamia fıstığı) cinsine 1857'de onun adı verilmiştir. avustralya'dan yeni zelanda'ya yaptığı bir yolculukta 38 yaşında denizde ölmüştür.

i̇lk yılları 
john macadam, 29 mayıs 1827'de northbank, glasgow, i̇skoçya'da william macadam (1783-1853) ve helen'in, (kızlık soyadı stevenson) (1803-1857) oğlu olarak dünyaya gelmiştir. glasgow'lu bir iş adamı olan babası, kilmarnock'ta iplik ve tekstil baskı işleriyle ilgileniyordu. aynı zamanda glasgow'da bir şehirli burjuva ve kefil (sulh hakimi) idi. sanayici arkadaşları ve zanaatkar olan kendisi, kimyayı kullanarak, bölgedeki bu fabrikaların tanınmasını sağlayan kumaşların büyük ölçekli endüstriyel baskı işlemlerini geliştirmişti.

john macadam, glasgow'da özel eğitim gördü; andersonian üniversitesi'nde (günümüzde strathclyde üniversitesi) kimya okudu ve edinburgh üniversitesi'ne, i̇skoç hekim ve kimyager olan profesör william gregory altında ileri eğitim almak için başvurdu. 1846'da, edinburgh üniversitesi'nden profesör george wilson'ın asistanı olarak brown square'deki laboratuvarında  hizmet vermeye başladı. 1847'de royal scottish society of arts üyeliğine ve 1848'de glasgow philosophical society üyeliğine seçildi. daha sonra glasgow üniversitesi'nde (lfps, md,1854; ffpsg,1855) tıp okudu.

macadam ailesi, kendisiyle birlikte, en büyük üvey kardeşi william macadam, küçük erkek kardeşi stevenson macadam (küçük erkek kardeş charles thomas macadam, bir bilim adamı olarak yer almamasına rağmen, dolaylı olarak bir kimyasal gübre şirketinde kıdemli ortak olarak kimya ile ilgilenmiştir) ve yeğenleri william ivison macadam ve stevenson j. c. g. macadam, ve eski yeğeninin kızı, büyük yeğeni elison a. macadam,  gibi analitik kimya alanında isim yapmış i̇skoç bilim adamları ve öğretim görevlilerinden oluşan küçük bir hanedan haline gelmiş bir aileydi.

28 yaşındaki macadam, 8 haziran 1855'te admiral yelkenli gemisiyle avustralya'nın victoria kolonisi'ndeki melbourne'a doğru yola çıktı. 8 eylül 1855'te melbourne'a ulaştı.

avustralya akademik kariyeri 
1855'te, i̇skoçya'dan ayrılmadan önce başvurduğu pozisyon olan scotch college'da kimya ve doğa bilimleri üzerine öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladı.

1857'de glasgow üniversitesi'nden aldığı doktoranın kabulüyle melbourne üniversitesi'nden yaptığı işbirliği dolayısıyla bir md ad eundem ile ödüllendirildi.

1857-1858'de geelong church of england grammar school'da (şimdi geelong grammar school) öğretmenlik yaptı. 1858'de  avustralya'nın eyalet düzeyindeki otoritelerinden victoria hükûmeti tarafından analitik kimyageri olarak atandı. 1860'da melbourne şehri'nde sağlık memuru olarak görev yaptı halk sağlığı üzerine çeşitli raporlar yazdı.

3 mart 1862'de melbourne üniversitesi tıp fakültesi'ne tıp (kimya ve pratik kimya) alanında birinci öğretim görevlisi olarak atandı. sonraki birkaç yıl halk kütüphanesi'nin arkasındaki analitik laboratuvarı'nda az sayıda tıp öğrencisine dersler verdi. aynı zamanda ziraat odası üyesi de olmuştur.

siyasi hayatı 
victoria yasama meclisi'nin (avustralya) bir seçim bölgesi olan castlemaine'i temsilen kara konvansiyonu'nun radikal bir destekçisi ve yasama meclisinin bir üyesi olmuştur.

1861'de postmaster-general of victoria olarak nisan-kasım ayları arasında görev yaptı.  1864'te yasama meclisinden istifa etti. 1862 ve 1863'te yasalaşan tıp doktorları ve gıda tağşişleriyle ilgili yasa tasarılarına önayak oldu.

victoria kraliyet cemiyeti 
1857 ve 1862 yılları arasında macadam, victoria felsefe enstitüsü'nün fahri sekreteri olarak görev yaptı. bu kurum daha sonra 1860'ta victoria kraliyet cemiyeti ` adını aldı ve macadam, 1863'te başkan yardımcılığına atandı. cemiyetin yayınlarının ilk beş cildinin editörlüğünü yaptı. cemiyetin toplantı salonunun (mevcut binalarının)  inşasında aktif olarak yer aldı ve enstitünün bir kraliyet tüzüğü oluşturma çalışmalarında yer aldı. ocak 1860'ta felsefe enstitüsü, victoria kraliyet cemiyeti haline geldiğinde ve yeni binalarına yerleştiğinde, kilit görevlerde bulunan macadam, tüm gelişmelerde pay sahibi oldu.

burke ve wills seferi 

1857 ile 1865 yılları arasında macadam, burke ve wills keşif gezisini düzenleyen victoria kraliyet cemiyeti keşif komitesi'nin fahri sekreteri olarak görev yaptı.

keşif gezisi, dernek tarafından avustralya kıtasını güneyden kuzey kıyılarına geçmek, haritasını çıkarmak, bilimsel veri ve örnekler toplamak amacıyla düzenlendi. 1850lerin ortalarında, avustralya'nın iç kesimleri henüz avrupalı yerleşimciler tarafından keşfedilmemişti ve onlar tarafından bilinmiyordu.

1860-61'de robert o'hara burke ve william john wills, bu amaçla yola çıkan 19 kişilik bir keşif grubuna liderlik ederek, güneyde melbourne'den hareket ettiler ve avustralya'yı kuzeye doğru carpentaria körfezi'ne ulaşacak şekilde, yaklaşık 2.000 millik bir mesafeyi geçmeyi hedeflediler.

üç adam sonunda melbourne'den carpentaria körfezi kıyılarına ulaşıp, tekrar cooper creek'teki depo kampına geri döndüklerinde  3.000 milden fazla yol kat etmişlerdi. girişim sırasında keşif grubu  liderleri burke ve wills de dahil olmak üzere yedi kişi öldü. kuzey kıyısına ulaşan dört kişiden yalnızca biri, john king, yerli halkın yardımıyla kurtuldu ve melbourne'a döndü.

bu sefer, avustralya kıtasını geçen ilk sefer oldu. avustralya'nın daha sonraki gelişimi için büyük önem taşıyordu. önemi, amerika birleşik devletleri'nin gelişimi için kuzey amerika pasifik kıyısına karadan lewis ve clark seferi ile yapılan geçişle karşılaştırılabilir.

seferin uğradığı ağır ölü sayısının ardından, ilk eleştiri victoria kraliyet cemiyeti'ne yapıldı, ancak öngörülerinin ölümleri engelleyemeyeceği anlaşıldı. keşif komitesi sekreteri olarak  burke ve wills keşif gezisi için dr. macadam'ın, güvenlikleri için yeterli erzak konusunda ısrar ettiği ortaya çıkınca eleştirilerin odağından çıktı.

macadamia 

macadamia (macadamia cinsi) cevizi avrupalı yerleşimciler tarafından keşfedildi, ve daha sonra bu ağaca adı, arkadaşı ve meslektaşı melbourne kraliyet botanik bahçeleri müdürü ferdinand von mueller (1825-1896), tarafından verildi. macadamia cevizine adını veren ağacıdır. macadamia cinsi bilimsel olarak ilk kez 1857'de dr. mueller tarafından tanımlanmış ve yeni cinsi arkadaşı dr john macadam'ın onuruna adlandırmıştır. mueller, sayısız cins adlandırarak floranın büyük bir taksonomisini yaptı, ancak bunu "... enstitümüzün yetenekli ve hak eden sekreteri m. d. john macadam'a adanmış güzel bir cins" ibaresiyle seçti.

avustralya futbolu 

7 ağustos 1858'de john macadam, scotch college ile melbourne grammar arasında oynanan ünlü bir futbol maçında iki hakemden biri olarak görev yaptı. diğer hakem tom wills'di. i̇ki okul o zamandan beri her yılın son aylarında cordner-eggleston kupası için mücadele eder. bu oyun, modern avustralya futbolu oyununun ilk örneğiydi ve günümüzde melbourne kriket sahası'nın dışında oyunu tasvir eden bir heykelle anılmaktadır.

akademik birlik 

 1847 royal scottish society of arts üyesi 
 1848 glasgow felsefe derneği'nin bir üyesi (günümüzdeglasgow kraliyet felsefe derneği) 
 1855 glasgow üniversitesi hekimler ve cerrahlar fakültesi'ne üye seçildi 
 1855 seçilmiş üye (1857–59 hon. sec), victoria felsefe enstitüsü, daha sonra victoria kraliyet cemiyeti olacak 
 1860 victoria kraliyet cemiyeti başkan yardımcısı

ailesi 
18 eylül 1856'da, i̇skoçya'dan geldikten bir yıl sonra, avustralya'nın melbourne kentinde elizabeth clark ile evlendi. elizabeth, düğünden üç gün önce hizmetçisiyle birlikte, bir yıl önce macadam'ın seyahat ettiği aynı gemi olan ve 7 haziran 1856'da londra'dan yola çıkarak 15 eylül 1856'da hobson körfezi'ne (melbourne limanı) ulaşan admiral ile gelmişti. elizabeth clark muhtemelen 7 ekim 1832'de glasgow yakınlarındaki i̇skoçya'nın barony bölgesinde doğdu (annesi mary mcgregor'dur).  west dunbartonshire'da, glasgow'un biraz kuzeyinde, alexandria'daki levenfield evi'nden  john clark'ın ikinci kızıydı. levenfield i̇şleri, kilmarnock'ta dr. john macadam'ın babası william macadam'a benzer işlerde, yerel ve avrupa pazarları için o zamanlar kazançlı olan tekstil baskısı işinde yer aldı. clarks ve macadams, babalarının iş bağlantıları nedeniyle i̇skoçya'da birbirleriyle tanışmış olmalılar. elizabeth 1915'te brighton, victoria'da öldü.

john ve elizabeth'in iki oğlu oldu:

john melnotte macadam 29 ağustos 1858'de fitzroy, melbourne, avustralya'da doğdu ve 30 ocak 1859'da  5 aylıkken öldü (anıtında şu ek yazı bulunan babasıyla birlikte yeniden gömüldü: tek çocukları john'un anısına melnotte macadam 29 ağustos 1858'de doğdu, 30 ocak 1859'da öldü ve altında ikinci oğluna ait bir yazıt var).

william castlemaine macadam 2 temmuz 1860'ta doğdu ve 17 aralık 1865'te babasının tek çocukları altındaki mezar anıtındaki yazıt, onu bebekken ölen ağabeyinin (yukarıda) altında listeliyor, ancak nedense william'ın ölüm tarihini yazmaz.

ölümü 
mart 1865'te macadam, karısını ölümcül bir şekilde zehirlemekle suçlanan yüzbaşı w. a. jarvey'in duruşmasında kanıt sunmak için yeni zelanda'ya gitti, ancak jüri bir karara varamadı. dönüş yolculuğu esnasında, yakalandıkları bir fırtına sırasında macadam kaburgalarını kırdı. tıbbi gerekçelerle ertelenen duruşma için geri dönmemesi tavsiye edilmesine rağmen dönerken, 2 eylül 1865'te gemide öldü. tıp öğrencisi asistanı john drummond kirkland, macadam'ın yerine duruşmada kanıt sundu ve yüzbaşı w. a. jarvey mahkum edildi.

avustralya haberleri, "öldüğü sırada dr macadam 38 yaşındaydı; halk için yerine getirdiği çeşitli ve külfetli görevlerin büyük ölçüde günlerinin kısalmasına atfedilmesi gerektiğine dair çok az şüphe olabilir." şeklinde yazdılar. australian medical journal, "bir süredir arkadaşları genel sağlığının bozulmakta olduğunu görüyordu: doğal olarak sağlam ve güçlü bir yapı, üstlendiği çok çeşitli görevlerin bitmeyen sıkıntıları nedeniyle yavaş yavaş zayıflıyordu." soruşturma sonucunda "ölümünün aşırı halsizlik ve genel yorgunluktan kaynaklandığı" ve denizde öldüğü belirtildi.

cenazesi 
cenazesi kalabalıktı. gazeteler saygı duruşunda bulundu ve daha sonra, australian medical journal  ve başka gazetelerde de diğer akademik birliklerden gelen ölüm ilanları yayınlandı. the melbourne leader gazetesi cenazeyi şöyle anlattı: "tabutu dört at çekti. dört yas arabası, başlıca yas tutanları ve merhum beyefendinin daha yakın arkadaşlarını taşıyordu. bunu, birkaç parlamento üyesinin, kraliyet cemiyeti üyelerinin, baş yargıç'ın ve melbourne şehrinin belediye başkanı ve yetkililerinin bulunduğu büyük bir geçit töreni izledi. bir dizi özel araba yanısıra halk da alaya katıldı. üniversitede rektör, rektör yardımcısı ve birkaç öğrenci akademik cübbeleri içinde cenaze kortejini karşıladılar ve mesafenin geri kalanına eşlik ettiler". baş yas tutan kişi, en küçük erkek kardeşi george robert macadam'dı (1837-1918). john macadam'ın üzerinde mermer bir dikilitaş bulunan mezarı melbourne genel mezarlığı'ndadır.

dul eşin yeniden evlenmesi 
john macadam ve çocuklarının ölümünden sonra dul eşi elizabeth clark bir kaç yıl sonra yeniden evlendi. 32 yıldır colac'ta papazlık yapan rahip john dalziel dickie ile 26 şubat 1868'de evlendiler. dört kızları oldu. elizabeth dickie 82 yaşında 1915'te brighton, victoria'da rahip'in dul eşi olarak öldü. rahip dickie 25 aralık 1909'da ölmüştü.

notlar

kaynakça 
 özel

 genel

dış bağlantılar 
 macadam, john (1827-1865)  - avustralya ulusal kütüphanesi'nin trove veri tabanındaki giriş
 macadam, john (1827–1865)  - avustralya biyografi sözlüğü'ne giriş
 burke & wills web  - burke & wills seferiyle ilgili tarihi belgelerin çoğunu içeren kapsamlı web sitesi
 burke & wills tarih derneği 

hcards'lı maddeler
glasgow üniversitesinde öğrenim görenler
edinburgh üniversitesinde öğrenim görenler
avustralya'daki i̇skoç göçmenler
melbourne üniversitesi öğretim üyeleri
19. yüzyıl kimyagerleri
1865 yılında ölenler
1827 doğumlular
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar