László Lovász

lászló lovász (; 9 mart 1948 doğumlu) macar matematikçi ve eötvös loránd üniversitesi'nde emeritus profesördür ve en çok avi wigderson ile birlikte 2021 abel ödülü'ne layık görüldüğü kombinatorik alanındaki çalışmalarıyla tanınmaktadır. 2007-2010 yılları arasında uluslararası matematik birliği başkanlığı ve 2014-2020 yılları arasında macar bilimler akademisi başkanlığı yapmıştır.

lovász'ın çizge kuramı alanındaki önemli katkıları arasında kneser varsayımı ve lovász yerel lemması ispatlarının yanı sıra erdős-faber-lovász varsayımı formülasyonu yer almaktadır. ayrıca lll kafes indirgeme algoritması'in isimsiz yazarlarından biridir.

i̇lk yılları ve eğitimi 
lovász, 9 mart 1948'de budapeşte, macaristan'da doğdu.

lovász, budapeşte'deki fazekas mihály gymnasium'a devam etti. uluslararası matematik olimpiyatı'nda üç altın madalya (1964-1966) ve bir gümüş madalya (1963) kazanmıştır. ayrıca matematik dâhileri hakkında bir macar yarışma programına katıldı. paul erdős, lovász'ın genç yaşta çizge kuramı ile tanışmasına yardımcı oldu.

lovász, 1970 yılında macar bilimler akademisi'nde bilim adayı (c.sc.) derecesini aldı. danışmanı, tibor gallai idi. i̇lk doktorasını (dr.rer.nat.) 1971 yılında eötvös loránd üniversitesi'nden ve ikinci doktorasını (dr.math.sci.) 1977 yılında macar bilimler akademisi'nden aldı.

kariyeri 
lovász, 1971'den 1975'e kadar eötvös loránd üniversitesi'nde araştırma görevlisi olarak çalıştı. 1975'ten 1978'e kadar szeged üniversitesi'nde doçent olarak görev yaptı ve daha sonra 1982'ye kadar burada profesör ve geometri kürsüsü başkanı olarak görev yaptı. daha sonra eötvös loránd üniversitesi'ne profesör ve 1993 yılına kadar bilgisayar bilimleri kürsüsü başkanı olarak geri döndü.

lovász, 1993'ten 1999'a kadar yale üniversitesi'nde profesör olarak çalıştıktan sonra microsoft araştırma merkezi'ne geçmiş ve 2006 yılına kadar burada kıdemli araştırmacı olarak görev yapmıştır. daha sonra eötvös loránd üniversitesi'ne dönerek matematik enstitüsü'nün direktörlüğünü (2006-2011) ve bilgisayar bilimleri bölümü'nde profesörlük (2006-2018) yapmıştır. 2018 yılında emekli olmuştur.

lovász, 1 ocak 2007 ve 31 aralık 2010 tarihleri arasında uluslararası matematik birliği'nin başkanlığını yapmıştır. 2014 yılında macar bilimler akademisi (mta) başkanlığına seçilmiş ve 2020 yılına kadar bu görevi sürdürmüştür.

araştırmaları 
lovász, 1970'lerde erdős ile işbirliği yaparak erdős'ün mevcut olasılıksal çizge kuramı tekniklerini tamamlayıcı yöntemler geliştirdi. bu, nadir çizgelerin varoluşun kanıtlanması için standart bir teknik haline gelen lovász yerel lemması'nı içeriyordu. lovász ayrıca çizge kuramında kneser varsayımını kanıtlamış ve erdős-faber-lovász varsayımının formüle edilmesine yardımcı olmuştur.

lovász, 1982 yılında arjen lenstra ve hendrik lenstra ile birlikte kafesler ve üslerini azaltarak içindeki noktalara yaklaşmak için lll algoritmasını geliştirdi. lll algoritması gil kalai tarafından "temel algoritmalardan biri" olarak tanımlanmıştır ve polinom çarpanlarına ayırma algoritmaları ve kriptografi dahil olmak üzere birçok pratik uygulamada kullanılmıştır.

donald knuth, 2023 yılında verdiği bir röportajda lovász'ı kombinatoryal kahramanlarından biri olarak adlandırmıştır.

ödüller 
lovász, 1979 yılında pólya ödülü, 1982 ve 2012 yıllarında fulkerson ödülü, 1993 yılında brouwer madalyası, 1999 yılında wolf ödülü ve knuth ödülü, 2001 yılında gödel ödülü, 2006'da john von neumann teori ödülü, 2007'de , 2008'de széchenyi ödülü ve 2010'da kyoto temel bilimler ödülü ile ödüllendirilmiştir. mart 2021'de abel ödülü'nü "teorik bilgisayar bilimi ve ayrık matematik alanlarına yaptıkları temel katkılar ve bu alanların modern matematiğin merkezi alanları haline gelmesindeki öncü rolleri için" institute for advanced study'den avi wigderson ile paylaştı. 2017 yılında budapeşte teknoloji ve ekonomi üniversitesi (bme) ve john von neumann bilgisayar topluluğu tarafından john von neumann profesörü unvanını almıştır. 2021 yılında macaristan'ın en yüksek nişanı olan macar aziz stephen nişanı'nı almıştır.

2006'da hollanda kraliyet sanat ve bilimler akademisi, 2007'de i̇sveç kraliyet bilimler akademisi'nin yabancı üyesi ve 2009'da londra matematik topluluğu'nun onursal üyesi seçildi. lovász, 2012 yılında abd ulusal bilimler akademisi üyeliğine seçilmiştir. 2012 yılında american mathematical society üyesi olmuştur. lovász, bir isi yüksek atıf alan araştırmacı olarak listelenmiştir.

kişisel hayatı 
lovász, matematik alanında yetenekli lise öğrencilerine yönelik bir programa birlikte katıldığı matematikçi katalin vesztergombi ile evlidir ve dört çocuğu vardır. macaristan ve amerika birleşik devletleri çifte vatandaşıdır.

kitapları

ayrıca bakınız
topolojik kombinatorik
lovász varsayımı
sayıların geometrisi
mükemmel çizge teoremi
greedoid
bell sayısı
lovász sayısı
çizge sınırı
lovász yerel lemması

kaynakça

dış bağlantılar

website of lászló lovász 

hcards'lı maddeler
yale üniversitesi öğretim üyeleri
ulusal bilimler akademisi üyeleri
i̇sveç kraliyet bilimler akademisi üyeleri
kraliyet hollanda bilimler akademisi üyeleri
macar bilimler akademisi üyeleri
knuth ödülü sahipleri
amerika birleşik devletleri'ndeki macar göçmenler
macar bilgisayar bilimcileri
gödel ödülü sahipleri
rusya bilimler akademisi'nin yabancı üyeleri
amerikalı bilgisayar bilimcileri
abel ödülü sahipleri
21. yüzyıl amerikalı matematikçileri
20. yüzyıl amerikalı matematikçileri
yaşayan insanlar
1948 doğumlular
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar
amerikan matematik topluluğu üyeleri
wolf matematik ödülü sahipleri
wolf ödülü sahipleri