2020 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri

2020 amerika birleşik devletleri başkanlık seçimleri, 3 kasım 2020 salı günü gerçekleştirilmiş olan abd'nin 59. başkanlık seçimleridir. demokratik parti adayları eski başkan yardımcısı ve başkan adayı joe biden ve görevdeki kaliforniya senatörü ve başkan yardımcısı adayı kamala harris, cumhuriyetçi parti adayları olan görevdeki başkan donald trump ve başkan yardımcısı mike pence'i yendi ve trump, 1992'den bu yana ülke tarihinde ikinci dönem için yeniden seçilemeyen on birinci abd başkanı oldu.

başkan adayı olmak için gerçekleştirilen ön seçim ve caucuslar, şubat ile ağustos 2020 tarihleri arasında gerçekleştirildi. bu, doğrudan olmayan bir seçim olup, seçmenlerin delegeleri seçmeleri, bu delegelerin ise ön seçimde yer alan adaylar için seçim kongresinde oy kullanmaları yoluyla gerçekleşmektedir.

şu anda görevde olan 45. abd başkanı donald trump, ön seçimlere girerek yeniden seçim kampanyasına başlamış, 17 mart 2020 tarihinde ise yeterli delege sayısına ulaşarak cumhuriyetçi parti'nin olası adayı (presumptive nominee) olmuştur. ardından adaylığı resmen kabul etmiştir.

demokrat parti'de ise ön seçimlere 29 önemli aday katılmış ve modern amerikan tarihinin en fazla adaya sahip ön seçimi gerçekleştirilmiştir. eski amerika birleşik devletleri başkan yardımcısı olan joe biden, ikinci en fazla delegeye sahip bernie sanders'ın seçim kampanyasını durdurması üzerine 8 nisan 2020'de partinin olası adayı olmuştur. i̇lerleyen zamanlarda biden, 1.991 delege sınırını geçmiş ve demokrat parti kongresinde adaylığı kabul etmiştir. biden, yardımcı başkan adayını senatör ve eski başkan adayı kamala harris olacağını açıkladı.

23 mayıs 2020'de liberteryen parti, profesör jo jorgensen'ı delegelerin katıldığı online kongrede aday seçerek, parti tarihinin ilk kadın adayını göstermiştir. yardımcısı spike cohen olarak açıklanmıştır. yeşil parti online kongresinde aday howie hawkins, yardımcı adayı angela nicole walker seçilmiştir.

biden ve harris 20 ocak 2021'de görevlerine başladılar.

seçim prosedürü 

amerika birleşik devletleri anayasası'nın i̇kinci maddesi () başkan adaylığının şartlarını ortaya koyar. i̇kinci madde'ye göre başkan adayının (1) doğuştan amerika birleşik devletleri vatandaşı olması, (2) en az 35 yaşında olması ve (3) en az 14 yıldır amerika birleşik devletleri'nde ikamet etmesi gerekir. başkan adaylar tipik olarak amerika birleşik devletleri'nin çeşitli siyasi partilerinden birinden aday gösterilmek isterler. bu adaylar da ön seçim gibi bir süreçte halkın oylarına dikkat ederek verilir. ön seçimlerde halk başkan adayları yerine önceden nasıl oy vereceğini beyan eden parti delegesine oy verir; bu nedenle ön seçimler dolaylı seçimlerdir. ön seçimlere dahil olmayan "süper delegeler" ise istediği adaya oy verebilir. seçilmiş ve "süper" delegeler daha sonra yapılan bir kongrede resmî olarak oylarını kullanırlar. bu oylara göre de siyasi partiler adaylarını seçerler. başkan adayları tipik olarak, o partinin biletini oluşturmak için bir başkan yardımcısı adayı seçer ve parti kongresindeki delegelerin oyuna sunar.

kasım ayındaki genel seçimler de dolaylı seçimlerdir. burada seçmenler, seçiciler kurulu'nun () aday listesi için oy kullanırlar. seçiciler kurulu'nu oluşturan bu kimseler  () daha sonra doğrudan başkan ve başkan yardımcısını seçerler. seçimi kazanmak için gereken asgari 270 seçim oyunu hiçbir aday alamazsa, temsilciler meclisi seçiciler kurulu'ndaki oylamadan en çok oy alan üç aday arasından başkanı seçmesi ve senato'nun başkan yardımcısını seçmesi koşuluyla bir seçim yapar. başkanlık seçimi, temsilciler meclisi seçimleri, senato seçimleri ve çeşitli eyalet ve yerel düzeydeki seçimlerle eşzamanlı olarak gerçekleştirilir.

adaylar

cumhuriyetçi parti 
donald trump'ın, yeniden seçilmek için seçime girme niyeti bulunmaktaydı. eski massachusetts valisi bill weld, 15 nisan 2019'da yapılan bir duyuruda trump'ın cumhuriyetçi parti ön seçimlerimde ilk resmi rakibi olacağını bildirdi.

ön seçimler 
17 mart 2020 tarihinde partinin adayı olabilmek için yeterli delege sayısına ulaşan trump, cumhuriyetçi parti'nin muhtemel adayı (presumptive nominee) statüsüne sahip oldu. sonraki gün weld seçim kampanyasını durdurduğunu açıkladı. trump, 24 ağustos 2020 tarihinde partisinin resmi adayı oldu.

aday

çekilmiş adaylar

demokrat parti 
hillary clinton'ın önceki seçimdeki yenilgisinden sonra demokrat parti büyük ölçüde lidersiz olarak görülmekteydi ve merkezci clinton kanadı ile ilerlemeci sanders kanadı parti içinde ayrılmıştı.

ön seçimler 
17 büyük adayın yer aldığı 2016 ön seçimlerine kıyasla 2020 ön seçimlerinde 29 büyük aday yer aldı ve sayı artış gösterdi. bu, modern abd tarihinde en çok adayın katıldığı ön seçimi olma rekorunun kırılmasına neden oldu. adaylar arasında pek çok kadın da yer almaktaydı.

şubat başında gerçekleştirilen ve pete buttigieg'in kazandığı iowa caucusları sonucunda aday sayısı 11'e geriledi. i̇lerleyen zamanlarda sanders ve biden çeşitli eyalet ön seçimlerinde başarılar elde etti. michael bennet, deval patrick ve andrew yang bu süre zarfında seçim kampanyalarını durdurduklarını açıkladılar. biden'ın nevada ön seçimlerini kazanması sonucunda buttigieg, amy klobuchar ve tom steyer da çekildi. 3 mart'da gerçekleştirilen super tuesday'den sonra michael bloomberg ve elizabeth warren çekildiklerini açıkladı. bu dönemde ön seçimlerde biden, sanders ve az delege almış ve seçilmesi muhtemel olmasa da hala kampanyasını bitirmemiş tulsi gabbard bulunuyordu. gabbard, 17 mart'da seçim kampanyasını durdurduğunu ve biden'ı desteklediğini açıkladı. 8 nisan'da da bernie sanders ön seçimlerden çekileceğini ve biden'ı desteklediğini açıklayarak, biden'ı ön seçimlerde kalan tek önemli aday ve dp'nin muhtemel başkan adayı haline getirdi.

aday

çekilmiş adaylar 
aşağıdaki tablo, delege kazanmış ve ön seçimlerden çekilmiş demokrat parti başkanlık adaylarını göstermektedir. adaylar çekildiklerini açıklama tarihlerine göre sıralanmıştır.

liberteryen parti

aday

çekilmiş adaylar

yeşil parti 
24 temmuz 2019'da, yeşil parti, howie hawkins'in başkanlık kampanyasını resmen tanıdı.

açıklanan adaylar

diğer adaylar

seçim konuları 
seçimleri ilişkilendiren temel konuları covid-19 pandemisi, george floyd'un öldürülmesi ve bunu takip eden protestolar, amerika birleşik devletleri yüksek mahkemesi hâkimi ruth bader ginsburg'un ölümü üzerine yerine amy coney barrett'ın atanması, trump'ın çekilmeyi planladığı paris anlaşması ve iklim değişikliği düzenlemeleri ile hasta koruma ve ekonomik bakım yasası'nın (affordable care act) geleceği oluşturmuştur.

seçim tahminleri ve anketler 
aşağıdaki harita, eylül 2019'dan günümüze kadar iki adayın anket toplayıcılığı verilerine göre kazandığı eyaletleri göstermektedir. anket toplayıcılığı verilerine göre dp adayı joe biden'ın, cp adayı başkan donald trump'a karşı 7.9 puanlık üstünlüğü bulunmaktadır.

sonuçlar

kaynakça 

 
amerika birleşik devletleri tarihi (1991-bugün)
2020'de siyaset