Akkad krallarının listesi

akad i̇mparatorluğu, mezopotamya'da "akad kralı" olarak bilinen bir kral tarafından yönetilen eski bir uygarlıktı. akadlı sargon'un hükümdarlığından şar-kali-şarri'ye kadar akad i̇mparatorluğu mezopotamya'daki baskın güç ve bilinen ilk büyük imparatorluktu. ancak imparatorluk, ilk beş kralının yönetiminden sonra iç istikrarsızlık ve yabancı istilalar nedeniyle çökmüş ve mezopotamya'nın bağımsız şehir devletlerine bölünmesine yol açmıştır. buna rağmen akkad'ın mirası ve prestiji, yeni sümer i̇mparatorluğu'nu kuran ve mezopotamya'nın büyük bölümünü yeniden birleştiren urlu ur-nammu gibi daha sonraki hükümdarlar tarafından sahiplenilmeye devam etmiştir. "sümer ve akad kralı" unvanı ahameniş i̇mparatorluğu zamanına kadar kullanılmıştır.

tarih 

akkadlı sargon genellikle akkad i̇mparatorluğu'nun kurucusu olarak kabul edilir, ancak kanıtlar akkad şehrinin onun yönetiminden önce de var olduğunu göstermektedir. aslında, sargon öncesi döneme ait bir yazıtta kentin adı geçmektedir ve "akkad" adı aslında sargon ve halefleri tarafından konuşulan akkad diline ait değildir. ancak sargon'un hükümdarlığı, akkad'ın bir şehir devletinden bilinen ilk büyük imparatorluğa dönüşmesine ve sargon'un tüm mezopotamya'ya hükmetmesine işaret etmiştir. sümer kralı lugal-zage-si'yi yenerek ve imparatorluğunu fethederek askeri seferler yoluyla iktidara yükseldi. sargon'un imparatorluğu akdeniz'in batısına ve asur'un kuzeyine kadar uzanıyordu.

sargon'un halefleri onun topraklarını pekiştirdiler ve akad i̇mparatorluğu'nun sınırlarını genişletmeye devam ettiler. sargon'un torunu naram-sin, akkad'ın dördüncü kralı oldu ve imparatorluğu en geniş sınırlarına ulaştırdı. hatta büyük gücünü göstermek için tüm dünyayı ifade eden "dört çeyreğin kralı" unvanını aldı. naram-sin aynı zamanda yaşamı boyunca tanrılaştırılan ilk mezopotamya kralıydı ve "akad'ın tanrısı" olarak anılıyordu. ancak akad i̇mparatorluğu naram-sin'in hükümdarlığından kısa bir süre sonra çökmüş ve yeni sümer i̇mparatorluğu'nun yükselişine kadar mezopotamya'da tek bir kralın yönetiminde tek bir merkezi otorite yeniden tesis edilememiştir. i̇ki imparatorluk arasındaki ara dönemde bölgenin şehir devletlerinin kralları altında yerel yönetime döndüğüne inanılmaktadır. bu çöküş büyük olasılıkla, yeni sümer i̇mparatorluğu'nun kurucusu ur-nammu tarafından yenilgiye uğratılan ve sürülen gutilerin mezopotamya'yı istila etmesinden kaynaklanmıştır.

akad kralları

sargon hanedanı (yaklaşık mö 2334 - 2193)

akad fetret dönemi (yaklaşık mö 2193 - 2189)

akkad'ın son kralları (yaklaşık mö 2189 - 2154) 
akkad, dudu ve shu-turul'u yöneten son kralların, asıl yönetici hanedanla akraba oldukları varsayılır ve bu nedenle genellikle sargon hanedanının üyeleri olarak kabul edilirler.

sümer ve akkad kralı 

akad'ın ve imparatorluğunun yıkılmasından sonra mezopotamya'daki sonraki hükümdarlar onun prestijini ve mirasını sahiplenmeye çalıştılar. mezopotamya'daki guti egemenliğinin ardından yeni sümer i̇mparatorluğu'nu kuran ur-nammu, "sümer ve akkad kralı" unvanını benimsemiştir. bu unvan hem güney hem de kuzey mezopotamya'daki egemenliğini meşrulaştırmayı amaçlıyordu, ama aynı zamanda sümer ve akad'ın birleşmesini desteklememiş olsalar bile onu önceki akad krallarına bağlıyordu. "sümer ve akad kralı" unvanı eski babil i̇mparatorluğu'nun kurucusu hammurabi ve mö 8. yüzyıla kadar babil kralları tarafından kullanılmıştır. ayrıca orta ve yeni asur i̇mparatorlukları ile yeni babil i̇mparatorluğu tarafından da kullanılmıştır. asur kralları için bu unvan, babil'i (güneyde ya da sümer'de bulunan) kontrol ettiklerini ifade ediyordu ve sadece yazıtlarında babil'i gerçekten kontrol edenler tarafından kullanılıyordu. "sümer ve akad kralı" unvanını kullanan son kral, mö 559'dan 530'a kadar hüküm süren ahameniş i̇mparatorluğu'nun büyük kiros'udur. kiros'un babil'i fethinden sonra akad çivi yazısıyla yazılan kiros silindiri'nde, birçok geleneksel mezopotamya kraliyet unvanını üstlenmiş, ancak bunlar halefleri tarafından kullanılmamıştır.

kaynakça

web siteleri 

 

akad kralları
akad i̇mparatorluğu
hükümdar listeleri
i̇ncelenmemiş çeviri içeren sayfalar