Arap alfabesinin tarihi

arap alfabesinin, fenike alfabesinden türeyen arami-nabatî varyasyonunun bir türevi olduğu ve diğerlerinin yanı sıra i̇brani alfabesi ve yunan alfabesinin de ortaya çıkmasına neden olduğu düşünülmektedir.

kökenleraarap alfabesi nabatî ya da (daha az yaygın inanışa göre) süryani alfabesinden evrimleşir. 
nabatî alfabesinin arap alfabesi haline gelişinin şu şekilde gerçekleştiği düşünülür:

 mö 6. ve 5. yüzyıllarda, kuzey arap kabileleri göç ettiler ve ürdün'ün petra kentinde merkezli bir krallık kurdular. bu insanlar (şimdi kabilelerden biri olan nabatu'nun adından nebatiler olarak adlandırılıyorlar), kuzeybatı sami dili olan nabataean arapça konuşuyorlardı.
 mö 2 veya 1. yüzyıllarda, nabatî alfabesinin bilinen ilk kayıtları (iletişim ve ticaret dili olan) aramice yazılmıştı, ancak bazı arapça dil özelliklerini içeriyordu: nabatîler konuştukları dili yazmayıp, gelişmekte olan arami alfabesiyle yazdılar; iki forma ayrıldı: biri yazıtlar için ("anıtsal nabataean" olarak bilinir) ve diğeri, papirüs üzerine yazmak için daha el yazısı ve aceleyle yazılmış ve birleştirilmiş harflerle. bu el yazısı şekli, anıtsal formu giderek daha fazla etkiledi ve yavaş yavaş arap alfabesine dönüştü.
 laïla nehmé, yazıların nabatî aramice'den ms üçüncü ve beşinci yüzyıllar arasında yerli arap alfabesinin yerini alarak belirgin bir şekilde arapça forma geçişini göstermiştir.

i̇slam öncesi arapça yazıtlar 

arap alfabesiyle kaydedilen ilk metin 512'de yazılmıştır. suriye'de zabad'da bulunan yunanca, süryanice ve arapça üç dilli bir ithaftır. kullanılan arap alfabesinin versiyonu, 28 ses birimini not etmek için kullanılan, yalnızca 15'i farklı olan yalnızca 21 harf içerir:

epigrafik güney arap alfabelerinden ödünç alınan alfabelerde binlerce klasik öncesi arapça yazıt tasdik edilmiştir (ancak, safaitik ve hismaik tam olarak arapça değil, eski kuzey arap lehçeleridir ve yazılı nabataî bir aramice lehçesidir):

 safaitik (13.000'den fazla; neredeyse tüm grafitiler) 
 orta arabistan'ın güney kesimlerinde hismaic
 qaryat al-faw'dan mö 1. yüzyıla tarihlenen klasik öncesi arapça yazıtlar
 nebati alfabesiyle yazılmış aramice nebati yazıtları
 arap alfabesindeki i̇slam öncesi arapça yazıtlar çok azdır ve yalnızca 5 tanesi kesin olarak bilinmektedir. çoğu harf diğer harflerle aynı şekle sahip olduğundan (yalnızca rasm ile yazılırlar) çoğunlukla nokta kullanmazlar, bu da bazen yorumlanmalarını zorlaştırır.

aşağıda arap alfabesinde bulunan yazıtların açıklamaları ve arap benzeri özelliklerin başlangıcını gösteren nabatî alfabesinde bulunan yazıtlar bulunmaktadır.

nebati yazısı, büyük olasılıkla an-namāra ve jabal ramm yazıtının tarihleri arasında arapça yazıya dönüştü. yazıların çoğu, papirüs gibi çabuk bozulan malzemeler üzerine yazılmıştı. el yazısı olduğu için değişme olasılığı vardı. epigrafik kayıt son derece seyrek, hayatta kalan sadece beş kesinlikle i̇slam öncesi arapça yazıt var, ancak bazıları i̇slam öncesi olabilir.

fonemler / harfler envanteri 
nebati alfabesinin 22 fonem'ine karşılık arapça'da 28 ünsüz fonem vardır. bu nedenle, arap dilini yazmak için kullanıldığında, harflerinin 6'sının her biri iki ses birimini temsil etmelidir:

 d aynı zamanda ð,
 ħ ayrıca % kh'yi temsil ediyordu,
 ṭ ayrıca ẓ'yi temsil eder,
 ayin ayrıca gh %' yi temsil ediyordu,
 ṣ ayrıca ḍ %' yi temsil eder,
 t aynı zamanda þ'i de temsil ediyordu.

nebati yazısı arapça yazıya dönüştükçe, yazı büyük ölçüde birleşik hale geldi. harflerden bazıları, tablodaki gibi daha fazla belirsizlik üreterek diğer harflerle aynı şekle büründü:

aynı şekle sahip harflerin arka planı renklidir. birden fazla sesi temsil eden harflerin ikinci değeri virgülden sonradır. bu tablolarda ǧ, i̇ngilizce "haziran"daki gibi j'dir . arap dilinde g sesinin i̇slam öncesi oldukça geç bir tarihte j'ye dönüştüğü görülürken, mısır'ı işgal edip oraya yerleşen kavimlerde bu durum pek görülmemektedir.

 b ve n ve t aynı oldu.
 y, kelimelerin sonları dışında b, n ve t ile aynı hale geldi.
 j ve ħ aynı oldu.
 z ve r aynı oldu.
 s ve sh aynı oldu.

şekil olarak farklı sadece 17 harf vardı. bir harf şekli 5 ses birimini (bt th n ve bazen y), biri 3 ses birimini (j ħ kh) ve 5 tanesi 2 ses birimini temsil ediyordu. i̇brani alfabesi ile karşılaştırma:

 .

erken i̇slami değişiklikler 

arap alfabesi ilk olarak 7. yüzyılda klasik biçiminde tasdik edilmiştir.

i̇bnü'n-nedim'in al-fihrist''' ine göre kur'an başta kufi alfabesiyle yazılmış daha sonra mekke ve  el yazıları ile birlikte geliştirildi.

7. yüzyılda, nabati ve süryanice alfabelerindeki yazılarda, örneğin sağdaki tabloda olduğu gibi, aynı hale gelen harfleri ayırt etmek için kullanılan noktaların örnekleri zaten vardı. buna benzeterek, klasik arapça'nın 28 fonemine yetecek kadar farklı harf yapmak için arap alfabesine bir nokta sistemi eklendi. ortaya çıkan yeni harfler bazen noktasız asıllarından sonra, bazen de sonunda alfabetik sıraya konuldu.

bu noktaların kullanıldığı günümüze ulaşan ilk belge, nisan 643 tarihli papirüs ( perf 558 )'dir.

alfabe daha sonra 28 harfe sahip oldu ve artık 1'den 10'a, sonra 20'den 100'e, sonra 200'den 900'e ve sonra 1000'e kadar sayıları yazmak için kullanılabilirdi (bkz . ebced rakamları ). bu sayısal sıralamada yeni harfler alfabenin sonuna konulmuştur.

arapça yazıda sesli harflerin olmaması çok fazla belirsizlik yarattı:

örneğin, klasik arapça'da ktb kataba = "o yazdı", kutiba = "yazıldı" veya kutub = kitaplar" olabilir.

6. yüzyılın son yarısından başlayarak sesli işaretler ve hemzalar eklendi. geleneksel kaynaklara göre buirak emevi valisi haccac bin yusuf tarafından yaptırılmıştı. bir kırmızı noktalar sistemi kullanılarak  : üstte bir nokta = a, altta bir nokta = i, çizgide bir nokta = u ve çift noktalar tanwin'' verir.

bununla birlikte, bu hantaldı ve harfleri ayırt eden noktalarla kolayca karıştırılabilirdi, bu nedenle yaklaşık 100 yıl sonra modern sistem benimsendi. sistem 786 civarında el-farahidi tarafından kesinleştirildi.

tüm idari metinler daha önce farsça yazıcılar tarafından pehlevi alfabesi kullanılarak orta farsça olarak kaydedilmişti, ancak arap alfabesindeki ilk ortografik değişikliklerin çoğu aynı yazıcılar tarafından önerilmiş ve uygulanmış olabilir.

arap alfabesinin bazı özellikleri, daha sonra fonemik ve imla açısından standartlaştırılan kur'an imlası ile klasik arapça biçimi arasındaki farklılıklar nedeniyle ortaya çıktı.

arap olmayan devletler tarafından kullanımda düşüş 
osmanlı i̇mparatorluğu çöküşü ve avrupa etkisinin artmasıyla birçok bölge kiril veya latin alfabesini kullanmaya başladı ve arap alfabesi terk edildi. birçok durumda, bir dilin arap harfleriyle yazılması klasik metinler ve geleneksel amaçlarla sınırlandırılmıştır (orta asya türki devletlerinde veya batı afrika'daki hausa ve diğerlerinde olduğu gibi), diğerlerinde ise arap alfabesi yan yana kullanılmaktadır. latin olan (brunei'deki jawi'de olduğu gibi).

ayrıca bakınız 

 ebced
 levanten düzeni
 yazı

kaynakça 

yazı tarihi
paleografi
i̇branice metin içeren maddeler