VUI – 202012/01

vui – 202012/01, covid-19'a sebep olan  sars-cov-2'nin, 2020'nin aralık ayında birleşik krallık'ta rapor edilen varyantıdır. bu varyant, birleşik krallık'taki covid-19 vakalarındaki artışla yakından ilgilidir. bazıları, virüsün diken proteinini kodlayan genomundaki bir mutasyonun, virüsün insanlar arasındaki yayılımını kolaylaştıracağını varsayılmaktadır.

kimliği 

varyant, aralık 2020'de ilk kez "variant under investigation" yani "i̇ncelenmekte olan varyant" anlamına gelen vui-202012/01 adını aldı ve en önemlisi, virüsün insanın ace2 reseptörüne bağlanmak için kullandığı diken proteinindeki bir n501y mutasyonudur. spike proteininin bu bölümündeki değişiklikler, teoride virüsün daha bulaşıcı hale gelmesine ve dolayısıyla hızlı yayılmasına neden olabilir.

genetiği 
cog-uk'a göre, koronavirüsteki mutasyonlar yaygındır, yalnızca başak proteininde 4.000'den fazla mutasyon tespit edilmiştir virüsün yayılmasını izlemek için mutasyonlar kullanılır. örneğin sars-cov-2'nin birleşik krallık'a binden fazla ayrı olaydan geldiğini göstermenin yanı sıra, g614 mutasyonlu bir varyantın önceki d614'ün yerini tamamen aldığını da gösteriyor.

yeni varyanttaki 17-23 mutasyondan, n501y mutasyonunun; virüsün artan bulaşmasından ve dolayısıyla hastalıktan sorumlu olduğu düşünülmektedir. bu mutasyon başka yerlerde de, (avustralya'da haziran-temmuz aylarında, abd'de temmuz'da ve brezilya'da nisan'da) mevcuttur ve birleşik krallık'ta kendiliğinden ortaya çıkıp çıkmadığı veya dışarıdan alınıp alınmadığı henüz belli değil.

keşfedilişi 
vui-202012/01, birleşik krallık'ta pozitif covid-19 örneklerinin rastgele genetik dizilimini üstlenen covid-19 genomik birleşik krallık (cog-uk) kurulu tarafından eylül 2020'de keşfedildi. kurul, birleşik krallık'ın dört halk sağlığı kurumu ile wellcome sanger enstitüsü ve diğer 12 akademik kurumun bir ortaklığıdır.

kurul, 2020'nin nisan ayında kuruldu ve covid-19 ile enfekte olmuş insanlardan 140.000 virüs genomunu sıraladı. verileri; salgınları izlemek, değişken virüsleri tanımlamak ve haftalık bir rapor yayınlamak için kullandılar.

özellikleri

bulaşıcılık 
i̇ngiltere başbakanı boris johnson, 19 aralık 2020'de yeni varyantın önceki türlere göre %70'e kadar daha fazla bulaşıcı olabileceğini, ancak "büyük ölçüde belirsizlik" olduğunu söyledi.

öldürücülüğü 
johnson'ın 19 aralık bilgilendirme toplantısında yetkililer, o zamana kadar yeni varyantın daha yüksek ölüm oranlarına neden olduğuna veya aşılar ve tedavilerden farklı şekilde etkilendiğine dair "hiçbir kanıt" olmadığını söylediler.

i̇ngiltere'nin halk sağlığı ve "nhs test and trace" ortak tıbbi danışmanı susan hopkins, aralık 2020 ortalarında, "bu suşun, özellikle geniş bir coğrafyada tespit edilmesine rağmen, vaka artışının tespit edildiği yerlerde, daha ağır hastalığa neden olduğuna dair şu anda hiçbir kanıt yoktur." 

19 aralık 2020 itibarıyla i̇ngiltere halk sağlığı'nın porton down'daki laboratuvarı; yeni varyantın, hastalığın ciddiyetini etkileyip etkilemediğine dair kanıt bulmak için testler yapıyor.

aşının etkililiği 
2020'nin sonlarından itibaren birkaç covid-19 aşısı uygulanmakta veyahut geliştirilmektedir. yeni varyant, önde gelen üç aşı tarafından hedeflenen spike proteininde mutasyonlara sahipken, bağışıklık sistemi, aşıya yanıt olarak proteinin çeşitli bölgelerine karşı antikorlar üretir, bu nedenle, tek bir mutasyonun aşıları daha az etkili yapacağı ihtimalinin düşük olduğu düşünülmektedir.

bununla birlikte, daha fazla mutasyon meydana geldikçe, aşıların değiştirilmesi gerekebilir. sars-cov-2 virüsü, grip virüsü kadar hızlı mutasyona uğramaz ve şimdiye kadar etkili olduğu kanıtlanmış yeni aşılar, gerektiğinde ayarlanabilen tiplerdir.

yayılışı 
13 aralık 2020 itibarıyla, birleşik krallık'ta yaklaşık 60 farklı yerel makamda bu varyantla 1.108 vaka tespit edilmiştir. bu vakalar ağırlıklı olarak i̇ngiltere'nin güneydoğusundaydı. bu suş, aynı zamanda galler ve i̇skoçya'da da tespit edilmiştir. 20 aralık 2020'de bbc, dünya sağlık örgütü'nün (who) yeni türün hollanda, danimarka ve avustralya'da da tespit edildiğini söylediğini bildirdi. türkiye'de 1 ocak 2021 tarihinde i̇ngilterden gelen 15 kişide koronavirüs mutasyonu tespit edildi.

kontrol altına alınması için yapılan uygulamalar 
i̇ngiltere, galler ve i̇skoçya'nın tümünde, 20 aralık 2020'den itibaren geçerli olmak üzere, covid-19'un vui – 202012/01'in sebep olduğu artışına bağlı olarak seyahat kısıtlamaları getirildi.

avusturya, belçika, bulgaristan, fransa, almanya, i̇talya ve hollanda; 20 aralık 2020'nin sonuna doğru birleşik krallık için seyahat yasağı ilan etti. i̇rlanda ve kuveyt ise seyahat yasağı ilan etmeyi düşünüyor.

ayrıca bakınız 

 cluster 5
covid-19
koronavirüs
birleşik krallık

kaynakça

dış bağlantılar 

sars-cov-2
birleşik krallık'ta covid-19 pandemisi
sars-cov-2'nin çeşitleri