Udug

udug ya da daha sonra akadca bilinen adıyla utukku, antik mezopotamya mitolojisinde bazen iyi ve bazen kötü olarak düşünülen belirsiz bir demon sınıfıdır. egzorsizm metinlerinde "iyi udug", bazen "kötü udug"a karşı çağrılır. kelimenin anlamı genellikle belirsizdir ve bazen belirli bir demon türünden ziyade demonları bir bütün olarak ifade etmek için kullanılır. udugun neye benzediği tespit edilememiş olsa da betimlemelerinde diğer antik mezopotamya demonlarında da olduğu gibi karanlık bir gölge, etrafını saran ışığın yokluğu, zehir ve sağır edici bir ses gibi özelliklere sahip olduğu aktarılır. günümüze kadar gelmiş antik mezopotamya metinleri, kötü udugu çıkarmak için talimatlar veren udug hul metinleri olarak bilinir. bu metinler, kötü udugun hastalığa neden olma rolüyle hastalıkları iyileştirmede duayla egzorsizmi gerçekleştiren kimsenin rolünü vurgulamaktadır.

kimliği 
udug, diğer tüm mezopotamya demonları arasında hakkında en az bilgi verilen demondur. kelime, esasen demonun iyi mi yoksa kötü mü olduğunu belirtmemektedir. i̇ki gudea silindirinden birinde, lagaş kralı gudea, onu koruması için tanrıçadan bir "iyi udug" ve ona yol göstermesi için bir lama göndermesini ister. günümüze ulaşan ve egzorsizm eylemleri için talimatlar veren antik mezopotamya metinleri, egzorsizm gerçekleştirilirken koruma ya da başka yardımlar sağlamak için sık sık "iyi udug"u çağırırlar. ancak, aynı zamanda kötülük olarak da adlandırılan belirli bir "kötü udug" ve "udug"lardan da bahseder. "kötü udug" için sümercedeki udug hul, akadcada utukkū lemnutū ifadesi kullanılır. kötü udug genellikle fiziksel ve zihinsel hastalık taşıyıcısıdır.

udug kelimesi, niteliği özellikle belirtilmediği takdirde genellikle kötü udugu ifade eder. egzorsizm metinleri bazen "kötü udug"a karşı "iyi udug"u çağırır. eski babil döneminden ( mö 1830- mö 1531) kalma bir metin "kötü udug ile kötü galla kenara çekilsin. i̇yi udug ile iyi galla mevcut olsun." der. bazen udug kelimesi bile belirli bir demondan bahsetmez; fakat mezopotamya demonolojisindeki tüm farklı demonlar için bir şemsiye terim olarak işlev görür. udugun hem iyi hem de kötü kapasitesinden dolayı graham cunningham, daimon teriminin normalde onu tanımlamak için kullanılan "iblis/demon" terimi yerine tercih edilir göründüğünü savunmaktadır.

kötü udugun egzorsizmine dair literatür, akadlarca genişletilmiş versiyonu (akadcada utukkū lemnūtu) on altı tabletten oluşan udul hul olarak bilinmektedir. udug hul büyü metni geleneği, antik mezopotamya tarihinin tamamını kapsar. mö 3. binyılda sümerce yazılmış bilinen ilk metinlerin yanı sıra geç antik dönemdeki son mezopotamya metinleri arasındadırlar ve yunan harfleri kullanılarak çivi yazısıyla yazılmışlardır. udug hul büyü metni aslen tek dilli ve sümerce olsa da bu ilk versiyonlar daha sonra sümerce ve akadca yazılmış iki dilli metinlere dönüştürülmüştü. ayrıca sümerce öncülleri olmayan sadece akadca yazılmış eklemelerle genişletilmişti. udug hul büyü metni, hastalık sebebi olarak kötü udugun rolünü vurgular ve öncelikle hastalığı tedavi etmek için kötü udugdan kurtulmaya çalışmaya odaklanmaktadır. sık sık, i̇nanna'nın ölüler dünyası'na i̇nişi efsanesi gibi mezopotamya mitolojisine referanslar içerir.

görünümü 
udugun birkaç betimlemesi mevcut olsa da, gina konstantopoulos'un belirttiğine göre hiçbir resimsel veya görsel temsil bulunamamıştır. bununla birlikte tally ornan, bazı mezopotamya silindir mühürlerinde udug olarak tanımlanabilecek yardımsever bekçi dişi demon lamanın yanında bir asa taşıyan bir figür gösterdiğini belirtmiştir. f. a. m. wiggerman, lama ve udug resimlerinin kapıları korumak için sıklıkla kullanıldığını savunmuştur.

sümerce ve akadca yazılmış iki dilli bir büyü metninde tanrı asalluḫi, babası enki'ye "kötü udug" demiştir:
ey babam, kötü udug [udug hul], görünümü kötücül ve endamı yücedir,
bir tanrı olmasa da yaygarası büyük ve görkemi [melam] muazzamdır,
karanlıktır, gölgesi zift karasıdır ve vücudunda ışık yoktur,
her zaman gizlenir, sığınır, gururla doğrulmaz,
pençeleri safra ile damlar, uyanışında zehir bırakır,
kuşağı salıverilmemiştir, kolları çevrelemektedir,
öfkesinin hedefini gözyaşlarıyla doldurur, tüm topraklarda, savaş çığlığı bastırılamaz.
bu betimlemede udugun korkunç doğaüstü yeteneklerine odaklanmak yerine gerçekte neye benzediği hakkında yorumda bulunulur. buradaki "kötü udug"a atfedilen özellikler olan karanlık bir gölge, etrafını saran ışığın yokluğu, zehir ve sağır edici bir ses; her çeşit antik mezopotamya demonlarına sıklıkla atfedilen ortak özelliklerdir. udugun diğer betimlemeleri bununla tutarlı değil ve çoğu zaman bununla çelişmektedirler. konstantopoulos, "udugun ne olmadığının tanımlandığını ve demonun, ilk görünüşünde bile isimsiz ve biçimsiz olduğunu" belirtir. eski babil döneminden bir büyü metni udugu "başından beri adıyla çağrılmayan birisi... asla bir biçimle ortaya çıkmamış olan birisi" olarak tanımlamıştır.

kaynakça 
özel

genel

dış bağlantılar 
 eski mezopotamya toplumlarında korku ve güç i̇lişkisi üzerine bir değerlendirme (türkçe)
 mezopotamya edebiyatına genel bir bakış  (i̇ngilizce)
 mezopotamya mitolojisi kaynakları  (i̇ngilizce)

mezopotamya demonları
doğaüstü efsaneler