Kantonlular

{{etnik grup bilgi kutusu
| grup           = kanton  廣東人/广东人
| resim          = cantonese han noble lady with her servants in 1900s.png
| resim_başlığı  = kantonlu soylu kadın ve hizmetçileri (1900'ler)
| nüfus          = 120 milyon
önemli nüfusa sahip bölgeler:çin  (hainan · guangdong · guangksi · hong kong · makao)
| diller         = kantonca · taishanca · güneybatı mandarin · vietnamca · malayca · endonezyaca · hong kong i̇ngilizcesi · makao portekizcesi
| dinler         = çin geleneksel dinleri (konfüçyüsçülük, taoizm ve çinli atalara tapınma dahil) · mahayana azınlık dinleri: hristiyanlık · ateizm · özgür düşünce ve diğer dinler
| ilgili_gruplar = tayvanlılar, , ,  ve diğer han çinlisi alt grupları
}}kantonlular''' (;) veya yue halkı (;), yue çincesi dilinde konuşan han çinlilerinin bir alt grubudur. büyük çoğunlukla çin'in güneyinde, (birlikte liangguang olarak bilinen) guangdong ve guangxi eyaletlerinde yaşamaktadırlar. aslında sıklıkla "kantonlular" terimi, liangguang bölgesindeki insanlara atıfta bulunmak yerine, yalnızca guangzhou şehri ve çevre şehir ve kasabaları veya anadili standart kantonca olan kişilerden bahsedilirken kullanılır.

tarihsel olarak guangdong ve guangxi arasında paylaşılan i̇nci nehri havzası'nda yoğunlaşan ve baskın olan kanton halkı, i̇ngiliz ve portekiz sömürge dönemlerindeki göçleri sırasında hong kong ve makao'da ana dilleri olan kantonca kullanımını sürdürmüşlerdir. bugün, hong kong ve makao, kantonca'nın resmî konuşma dili olduğu, dünyadaki yegâne bölgelerdir. ancak bu bölgelerde kantonca üzerinde öncelikle i̇ngilizce ve ardından portekizce dillerinin etkileri bulunmaktadır. kantonca, mandarinlerin artan etkisine rağmen bugün guangdong eyaletinde ve guangşi bölgesinde çoğunluğun kullanmakta olduğu dil olmaya devam etmektedir.  da kanton olarak kabul edilebilir, ancak farklı bir yue çince'si olan taishanca konuşurlar.

 etimolojik kökeni 
"kanton" kelimesinin kökeni portekizce cantão veya cidade de cantão kaynaklandığı gibi, "guangdong" kelimesinin çin dillerinin diyalektlerindeki telaffuzlarının bir karışımıyla şekillenmiştir. örneğin, hakka çincesi'nde kóng-tûng kelimesine dönüşmüştür.

 genetik
araştırmalara göre, kantoluların baba soyu çoğunlukla han iken, anne soyu çoğunlukla nanyue baiyueleridir. pinghua ve tanka dilini konuşanlar ise han soyundan yoksundur ve "gerçekten, çoğunlukla safkan baiyue" kökenlidirler. belirli hastalıklara yatkınlık açısından ve fiziksel görünüm açısından diğer han çinli gruplarından farklı olmalarına katkıda bulunmuştur. kanton halkının genetik karışımı, zhuang halkı (tay) ile kuzey ovası han çinlileri arasında bir yerde kümelenmektedir.

 kayda değer kantonlular 
tarih boyunca sun yat-sen, , bruce lee, ,  ve ho çing gibi çok sayıda etkili kanton figürü olmuştur.

bir viroloji uzmanı ve moleküler biyolog olan flossie wong-staal, 1985 yılında hiv virüsü klonlayan ve genlerinin işlevini belirleyen ilk bilim insanı oldu ve 2007 yılında the daily telegraph gazetesi, dr. wong-staal'ı "yaşayan en i̇yi 100 dahi" arasında 32. sırada ilan etti.

 sun yat-sen: guangdong, zhongshan'da doğdu. çin devrimcisi ve çin cumhuriyeti'nin kurucusu.
 bruce lee: tüm zamanların en etkili dövüş sanatçılarından ve asya kökenli ünlü oyunculardan biri.
 yip man: bruce lee'nin öğretmeni ve dövüş sanatçısı.
 wong fei-hung: çing hanedanı dönemdeki bir dövüş sanatçısı.
 donnie yen: dövüş sanatçısı ve aktör, asya'nın en yüksek ücretli aksiyon yıldızlarından biri.
 jackie chan: hong kong'lu dövüş sanatçısı, aktör, dublör, film yönetmeni, aksiyon koreografı, senarist, yapımcı ve şarkıcı.
 john woo: film yönetmeni.
 chow yun-fat, en i̇yi erkek oyuncu dalında hong kong film ödüllerini üç kez kazandı. john woo ile birlikte çalıştığı yapımlarla tanınır.
 anita mui: "doğu'nun madonna'sı" lakaplı şarkıcı ve oyuncu.
 stephen chow: büyükbabası ningbo'lu, annesi kantonlu. gişe başarıları kazanan komedi filmleri şaolin futbolu ve kung fu sokağı ile tanınan oyuncu ve film yönetmeni.
 andy lau: 1980'lerin ortalarından beri hong kong'un ticari olarak en başarılı şarkıcı ve oyuncularından biri.
 aaron kwok: 1990'ların başından itibaren aktif olan dansçı ve şarkıcı.
 kris wu: çinli-kanadalı oyuncu ve şarkıcı, k-pop erkek grubu exo'nun eski üyesi.
 jackson wang: şarkıcı ve k-pop erkek grubu got7'nin üyesi.
 louis koo: hong kong'lu oyuncu.
 awkwafina: annesi güney koreli. amerikalı rapçi, komedyen, televizyon karakteri, televizyon sunucusu.
 michael paul chan, amerikalı televizyon ve sinema oyuncusu.
 donald tsang: hong kong yönetim kurulu kurulu başkanı.
 kan ting chiu: yüksek mahkeme kıdemli yargıcı.
 shanshan feng: lpga major şampiyonluğunu ve major şampiyonluğunu kazanan ilk çinli golfçü, 2012 kadınlar dünya golf sıralamasında beşinci sırada yer aldı.
 chen aisen: çinli dalgıç. 2016 yaz olimpiyatları'nda çift altın madalya kazanan dünya şampiyonu.
 patrick chan: dünya şampiyonu çinli-kanadalı erkek patenci.
 michelle kwan: çinli-amerikalı kadın artistik patinajcı ve beş kez dünya şampiyonu.
 chen xiexia: 2007 dünya halter şampiyonası'nda üç altın kazandı. 2008 yaz olimpiyatları'ndaki çin'in ilk altın madalyasını kazandı.
 ho çing: singapur'un first lady'si.
 harland ah you: 1998'de kanada futbol ligi'nin calgary stampeders takımıyla 10 maç oynayan eski bir futbol yan savunma oyuncusu.
 junior ah you: kanadalı spor kanalı the sports network (tsn) tarafından kanada futbol ligi'nde "hall of fame" ve "ligin modern çağının en i̇yi 50 oyuncusu"'' seçilen futbolcu.
 keanu asing: dünya sörf ligi'nde yarışan ve 2015 dünya sörf ligi dünya şampiyonası'nda çıkış yapan sörf sporcusu.
 dennis fong: guinness rekorlar kitabı tarafından ilk profesyonel oyuncu olarak kabul edildi.

kaynakça

ayrıca bakınız 
 kantonca
 çinliler

konu hakkındaki eserler

dış bağlantılar 

 
guangdong
han ulusu