Saša Janković

saša janković (; 27 nisan 1970, lozniçe, sırbistan), sırp avukat, gazeteci, insan hakları savucusu ve 2007-2017 yılları arasında sırbistan cumhuriyeti'nin ulusal ombudsmanı görevini yapan politikacı. 2017 sırbistan cumhurbaşkanlığı seçiminde yer almak için şubat 2017'de görevinden istifa etti ve oyların %16,36'sını alarak ikinci oldu. ocak 2019'da ayrılmadan önce sırbistan'da merkezi bir sol siyasi örgüt olan özgür vatandaşların hareketi'nin kurucularından ve liderlerinden biriydi.

çocukluğu ve kariyeri 
janković 27 nisan 1970'te sırbistan'ın lozniçe kentinde (yugoslavya sosyalist federal cumhuriyeti'nin bir parçası) doğdu. okul yıllarında yetenekli bir hentbol oyuncusuydu, aynı zamanda karate ve okçuluk ile ilgilendi.

olağanüstü koşulların bir senaryosunda, janković babasının bosna-hersek'te doğması nedeniyle yugoslav topraklarında savaş patlak verdiğinde yeni kurulan yugoslavya federal cumhuriyeti'nde vatandaşlığını kaybetti. yeni yugoslav hükûmeti, bosna hersek cumhuriyeti resmi olarak yugoslavya'dan bağımsızlığını ilan ettiğinde janković'i bir mülteci olarak kabul etti. janković lozniçe'de doğduğundan, "mülteci" statüsünü düzeltmek için dilekçeler ve temyiz komitesi'ne şikayette bulundu ancak şikayeti göz ardı edildi.mülteci statüsü nedeniyle, janković sınır dışı edilme ve bosna-hersek'te savaşa gönderilme olasılığı nedeniyle birkaç ay saklandı. bundan önce, janković yugoslav ordusu'nda askere alındı ve hırvatistan'daki savaş sırasında birkaç ay savaştı.

1 nisan 1993'te janković'in okul arkadaşı predrag gojković, janković'in evinde ateşli silah yaralanması sonucu ölü halde bulundu. janković gojković'in ölümü sırasında dairede değildi ancak ortak bir arkadaşları vardı ve polisi aradı. yugoslavya i̇çişleri bakanlığı tarafından soruşturma açıldı. gojković'in intihar ettiği tespit edildi. soruşturma janković'in bir yalan makinesi ile sorgulanması ve test edilmesini de içeren biçimde birkaç kez yeniden açıldı. peščanik janković ile yapılan bir röportajda 1990'larda yugoslavya'daki hayatı hakkında kısaca konuştu. yugoslavya'ya karşı yaptırımlar nedeniyle (bir benzin istasyonunda değil) sokaklarda benzin sattı.

1996 yılında belgrad üniversitesi hukuk fakültesi'nden mezun oldu. 2006 yılında belgrad üniversitesi, siyasal bilimler fakültesi'den uzmanlık derecesi aldı. 1994-1997 arasında janković beta haber ajansı'nda gazeteciydi. bundan sonra sırbistan hükümeti gençlik ve spor bakanlığında yardımcı uzman olarak çalıştı. 2000 yılında yugoslavya federal cumhuriyeti hükûmeti spor bakanlığı sekreteri oldu. 2001 yılında janković spor bakanı yardımcısı oldu. 2003 yılında sırbistan ve karadağ'daki agi̇t misyonu'nda hukuk müşaviri oldu.

ombudsman 
29 haziran 2007'de, sırbistan ulusal meclisi, janković'i yeni kurulan ulusal ombudsman'lık görevine, 143 oyla beş yıllığına atadı. 4 ağustos 2012 tarihinde, 167 oy, bir çekimser oy ve karşı oy yok olmak üzere yeni beş yıllık döneme yeniden atandı. yeniden seçilmesi meclis'teki tüm partiler tarafından desteklendi.

janković, sırbistan hükümeti ve sırbistan başbakanı aleksandar vučić ile 2014 yılında belgrad'ın merkezindeki bir onur yürüyüşü sırasında vučić'in kardeşi andrej'in jandarmalar tarafından dövüldüğü bir olayı soruştururken çatıştı. ulusal meclis'teki bir oturumda janković olay sırasında askeri güvenlik ajansı'nın yasayı çiğnediğini iddia etti. ardından, iktidardaki sırp i̇lerleme partisi (si̇p) milletvekilleri ve savunma bakanı bratislav gašić tarafından saldırıya uğradı. bundan sonra, si̇p'in birkaç milletvekili ombudsman'ı ağır bir şekilde eleştirdi ve janković'in eylemlerinin siyasal olduğunu iddia ederek istifa etmesini istedi. bazı milletvekilleri ve hükûmet yanlısı medya kuruluşları janković'in 1993 yılında janković'in bir arkadaşının tabancasını kullanarak janković'in evindeki intiharından sorumlu olduğunu iddia ettiler. agi̇t ve [avrupa komisyonu] janković'e yönelik bu saldırılarla ilgili endişelerini dile getirdi. gazeteci dragan janjić janković'in vučić tarafından yönetilen bir "karalama kampanyası"nın hedefi olduğunu yazdı.

janković, nisan 2015'te, hükümet ile tekrar savunma bakanı bratislav gašić'in 7 kişinin öldüğü askeri bir helikopter kazasından sorumlu olduğunu iddia etmesi nedeniyle çatıştı. janković, vučić'i janković'in kazadan sorumlu tuttuğu gašić'i koruduğu için eleştirdi.

janković ve hükümet arasındaki bir sonraki çatışma mayıs 2016'da janković'in hükümetin belgrad'in savamala mahallesindeki binaları birkaç düzine maskeli kişi tarafından yıkılmasından sorumlu olduğunu iddia ettiği zaman meydana geldi. janković'in raporu, polise yıkım sırasında müdahale etmemesinin emredildiğini iddia etti. bundan sonra janković, sırp i̇lerleme partisi ve sırp radikal partisi milletvekilleri tarafından janković'in vatandaşları korumadığını ancak kendisini tanıttığını iddia eden ağır saldırılara maruz kaldı.

2016'nın sonlarında, medya kuruluşları janković'in 2017 sırbistan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde muhalefetin uygun bir adayı olabileceğini düşünmeye başladı. kasım 2016'da, önde gelen yüz tanınmış insan janković'e 2017'de cumhurbaşkanı için aday olması çağrısında bulunan bir dilekçe imzaladı. o zamanlar böyle bir karar için doğru olmadığını söyleyerek kesin bir cevap vermedi. bu, janković'i sadece siyasi tanınırlığını artırmak için çalışan bir "politikacı" olarak nitelendiren ve istifa etmesi çağrısında bulunan sırp i̇lerleme partisi'nin liderliği ve ortakları tarafından büyük ölçüde eleştirildi. uluslararası af örgütü 2017 yılında sırbistan'daki hükûmet yanlısı medyanın bağımsız gazetecileri ve insan hakları savunucularını sindirmeye devam ettiğini bildirdi.

janković, cumhurbaşkanlığı için aday olmak üzere 7 şubat 2017 tarihinde ombudsmanlık görevinden istifa etti.

kaynakça 

1970 doğumlular
yaşayan insanlar
ombudsmanlar
belgrad üniversitesi hukuk fakültesinde öğrenim görenler
sırp demokrasi aktivistleri
ulusal liyakat nişanı (fransa) şövalyeleri