Tepotzotlán

tepotzotlán meksika'nın  meksika eyaletinde bir şehir ve belediyedir. bölge i̇spanyol yönetimi altında  "kızılderili cumhuriyeti" nin parçası olmuştur. kasaba, cizvitlerin san francisco javier koleji'ni kurdukları sömürge döneminde önemli bir eğitim merkezi haline geldi. 1580'deki başlangıcından itibaren büyüyen kolej kompleksi, 1914'e kadar bir eğitim merkezi olarak kalacaktı. bugün bu kompleks, bu döneme ait en büyük sanat koleksiyonlarından ve diğer nesnelerden biri ile museo del virreinato'ya ev sahipliği yapmaktadır.

tepotzotlán adı nahuatl kökenlidir ve bu bölgeyi çevreleyen tepelerin şekline atıfta bulunarak " kamburlar arasında" anlamına gelir.  bölgedeki  en eski aztek glifi, bir tepenin üzerinde oturan kambur bir insanı gösteren codex osuna'da bulunur. bu artık belediyenin simgesidir. glifin başka bir versiyonu, kutsal bölgeyi savunan kambur bir kişiyi gösterir. belediyenin ayrıca daha az bilinen avrupa tarzı bir arması vardır. bu, üst kısımdaki glifin resmi olarak kabul edilen versiyonunu, arcos del sitio'nun bir temsilini, san francisco javier kilisesi'nin bacalarını ve burada bulunan hem tarımı hem de endüstriyi temsil eden bir traktörü içerir. bunların altında "libertad, cultura y trabajo" (özgürlük, kültür ve çalışma) kelimeleri yazılıdır.

şehir ve belediye tarihi 
i̇lk etnik grup büyük olasılıkla mö 2500 arasında buraya yerleşen otomi'ydi. yaklaşık 100 ce'de, teotihuacan yükselişe geçti, otomiler burada yaklaşık 700 ce'ye kadar teotihuacan'a tabi oldu. teotihuacan'ın düşüşte olduğu dönemde bir nahua - chichimeca kabilesi, maxuexhuacan, chapa de mota ve huehuetoca ile birlikte bu bölgenin kontrolünü ele geçirdi. chichontonatuih'in ölümünden sonra, diğer dokuz şef 1174'e kadar aynı bölgeyi yönetti. bölge daha sonra vadinin göllerini keşfeden ve meksika vadisi'nde yaşayan  xotlotl adlı bir kabile reisi tarafından yönetilmeye başlandı. bu bölge üzerindeki yönetim, 14. yüzyılın başlarına kadar birkaç nesil boyunca barışçıl bir şekilde babadan oğula geçti. komşuları  xaltocan ve texcoco ile olan çatışma, 1372'de meksika vadisi'ndeki birkaç kadın lorddan biri olan ehuatlicuetzin'in öldürülmesi de dahil olmak üzere bir dizi siyasi entrikaya yol açtı. 15. yüzyılın başlarında, aztek i̇mparatorluğu kuzeye doğru genişlemeye başladı. o tarihte bölge ayactlacatzin tarafından yönetiliyordu ve xaquintehcutli olarak adlandırılıyordu. 1460 yılında,  ayactlacatzin i.moctezuma  ile bir ittifak kurdu ve bölgenin ismini tepotzotlán olarak değiştirdi.

macuilxochitzin, i̇spanyollar 1520'de buraya geldiğinde tepotzotlán'ın valisiydi.  i̇spanyollar ana şehri fethettiğinde  önlerine çıkan her şeyi yok ettiler.

yeniden inşa  çalışmaları 1525 yılında, aynı yıl tepotzotlán'daki eski şehrin kalıntıları üzerine bir inziva yeri inşa eden rahipler alonso de guadalupe ve alonso de herrero tarafından başlatıldı. san pedro apostol kilisesi, bugün inziva yerinde oturuyor. 1547'de tepotzotlan, yeni inancın yayılmasının merkezi haline geldi.

macuilxochitzin'in oğlu diego nequametzin, babasının yerine geçti ve 1534'ten 1549'a kadar i̇spanyollar altında hüküm sürdü, ancak ciddi ekonomik sorunların yanı sıra tifo ve çiçek hastalığı salgınları buradaki nüfusu büyük ölçüde azalttı. sonunda, bölge tamamen juan de ortega yönetimindeki bir encomienda'nın kontrolü altına girdi. ortega öldüğünde, arazi, yakındaki cuautitlán şehrinin egemenliği altında bir "corregimiento" yaratan i̇spanyol kraliyetinin mülkü oldu. buradaki kızılderililere, pedro de san agustín'in ilk vali olduğu bir "kızılderili cumhuriyeti" şeklinde özerklik verildi.

1580'de ilk cizvitler geldi ve sonunda üç okul kurdu; biri yerli dillerde cizvit rahiplerini eğitmek için, san martín adlı hint çocuklar için i̇spanyolca, okuma, yazma, din, müzik ve ticaret becerileri öğretmek için bir okul ve son olarak cizvit acemileri yetiştirmek için bir kolej.  i̇lk ikisi tamamen tepotzotlán'da kuruldu, ancak üçüncü ve en büyüğü, rahip eğitiminin mexico city'deki san pedro y san pablo koleji'nden 1585'te buraya taşınmasından kaynaklanıyordu. san francisco javier koleji olarak adlandırıldı ve üçü de aynı komplekste yer alacak şekilde tepozotlán'a yeni i̇spanya'nın en önemli eğitim merkezlerinden biri olarak ün kazandıracaktı. bu kolej, carlos de sigüenza y góngora, francisco javier clavijero, francisco javier alegre ve eusebio francisco kino gibi bir dizi ünlü cizvit yetiştirecekti.

bu cizvit okulları, bu bölgede cizvitlerin sahip olduğu çok sayıda hacienda ve çiftlikle birlikte, bu bölgenin hem kültürel hem de ekonomik gelişimini mexico city'nin kuzeyine itti ve cizvitler 1767'de meksika'dan kovulana kadar bunu yapmaya devam edecekti. sınır dışı edildikten sonra, okul kompleksi, 20. yüzyılın başlarında kalıcı olarak terk edilinceye kadar real colegio de instrucción retiro voluntario y corrección para el clero secular adı altında rahiplerin eğitimi için din adamlarına devredildi. tepozotlán, 1814'te, cadiz anayasası, bağımsızlık bildirgesi ve apatzingan anayasası'nda yer alan ilkelere göre şekillenen bir belediye oldu. belediye, mexico city-querétaro otoyolu 1954'te inşa edilene kadar kırsal ve sessiz kaldı. bu otoyol, tepotzotlán'ın ekonomik gelişimi üzerinde derin bir etkiye sahip olacak ve onu 20. yüzyılın ortalarından itibaren hızla büyüyen mexico city metropolitan bölgesi'nin bir parçası haline getirecektir.

şehir 
tepotzotlán şehri, belediyeyi kesen mexico city-querétaro otoyoluna çok yakın bir konumdadır. san martín, tlacateco, texcacoa, capula, las animas, el trébol, ricardo flores magón ve puente grande mahallelerinden oluşur. otoyol ve mexico city metropol bölgesinin büyümesi nedeniyle, şehir hızlı bir büyüme yaşıyor. nüfus yılda ortalama %3,5 büyüyor. otoyol, 1950'lerde inşa edildiğinden beri, insanları şehirden buraya taşınmaya ikna ederek, taşıtlar için bir rota sağladı. tepotzotlán bölgesi şiddetli sarsıntıya mexico city'den çok daha az eğilimli olduğundan, 1985 mexico city depreminden bu yana insanların bu hareketi hızlandı.

şehrin karayoluna en yakın kısımları, endüstri parkları ve konut geliştirmelerine ev sahipliği yapan en gelişmiş kısımlardır. bununla birlikte, şehir merkezi, arnavut kaldırımlı sokaklar, pasajlar ve plazalarla sömürge dönemi görünümünü korumuştur. ana kilisenin önünde birçok kültürel etkinliğin gerçekleştiği bir büfe içeren küçük bir plaza var. belediye pazarı, quesadillas, sopes, pambazos ve tacos gibi geleneksel yemeklerin yanı sıra barbacoa ve carnitas satan yiyecek tezgahlarıyla tanınır. hafta sonları, şehrin her yerinde tianguises açılır ve yiyecek, el sanatları, sanat eserleri, el yapımı mobilyalar, fayanslar, sepetler ve deri eşyalar satılır.

2005 yılı itibarıyla 39.374 nüfusa sahip olan şehrin deniz seviyesinden yüksekliği 2300 metredir. tepotzotlán, çoğunlukla kasabanın merkezi nedeniyle meksika'nın pueblos mágicos'larından biri olarak adlandırılmıştır. pueblo magico olarak adlandırıldığından beri, kasabanın geçmişindeki binaların çoğunu kurtarmak ve restore etmek için çok çaba sarf edildi.

yeni i̇spanya vali yardımcılığı müzesi 
museo nacional del virreinato veya yeni i̇spanya (sömürge) dönemi vali yardımcılığı müzesi, 1580'lerde cizvitler tarafından inşa edilen bir komplekste yer almaktadır. burada üç okul kurdular. birincisi, cizvit misyonerlerini meksika'nın yerli dillerini eğitmeye adanmıştı, ikincisi ise hint çocuklara eğitim vermekti. üçüncüsü, cizvit rahiplerinin eğitiminin mexico city'deki san pedro y san pablo koleji'nden san francisco javier koleji adlı yeni bir tesise taşınmasıydı. bu okullar tepotzotlán'ı yeni i̇spanya'daki en prestijli eğitim merkezlerinden biri haline getirecekti.

kompleksin çoğu, eskiden san francisco javier koleji olarak kullanılan yerde bulunan museo del virreinato tarafından ele geçirilmiştir. museo, hem koleksiyonu hem de onu barındıran binanın estetiği nedeniyle ülkenin en etkileyicilerinden biri olarak kabul edilir. kompleks, aljibes ve naranjo gibi bir dizi iç avlunun yanı sıra bir ev şapeli, kütüphane, yatakhaneler, yemekhane ve mutfak içermektedir. kompleksin arkasındaki geniş kemerli bir geçit, bahçeler, heykeller ve eski chapultepec su kemerinin sonunu işaret eden orijinal salta de agua çeşmesi ile dolu 3 hektardan fazla geniş bahçeler alanına açılmaktadır.

koleksiyonunun çoğu, mexico city katedrali'nin bir parçası olan eski dini sanatlar müzesi'nden litürjik parçalardan yapılmıştır. koleksiyon, meksika sömürge döneminin en büyüklerinden biridir. gümüş eşyalar ve değerli metallerin, tekstillerin ve aletlerin diğer nesneleri gibi sömürge döneminden kalma dini olmayan günlük eşyaların sergileri vardır.  san francisco javier kilisesi artık dini hizmetler için kullanılmamaktadır ve şimdi müzenin bir parçasıdır. bu kilise, meksika'daki churrigueresque sunaklarının en önemli koleksiyonlarından birini içerir.

belediye

coğrafya 
belediye  olarak tepotzotlán şehri aşağıdaki topluluklar üzerinde yargı yetkisine sahiptir: cañada de cisneros, colonia los dolores (ex-hacienda los dolores), san mateo xoloc, san miguel cañadas, santa cruz, santiago cuautlalpan, las cabañas, barrio de texcacoa, arcos del sitio, la concepción, el jagüey, lanzarote, la pedrera (la mina), ex-hacienda san josé la teja, peña colorada, casas hogar fidel velázquez, lumbrera número diez, la luz, la pedrera, eji santiago el alto, fraccionamiento club virreyes, ampliación los potros (tres piedras), colonia guadalupe, barrio de la luz, rancho el arroyo, el puerto de los huizaches, las lechuguillas, barranca de la pila, la estancia ii, rancho la joya ve el gavillero. toplam belediye nüfusu 2005 yılı itibarıyla 67.724'tür. sayıca çok az olmakla birlikte, burada hala yaşayan yerli gruplar nahualar ve otomis'tir. ayrıca justrahuacan, putla, oaxaca'dan buraya gelen ve hala trique dilini konuşan bir triques topluluğu var.

belediyenin rakımı  ) arasında değişmektedir. belediye, çoğunlukla ılıman bir iklime sahiptir ve çoğu yağmur yaz aylarında düşer ve donma sıcaklıkları kış aylarında görülür. belediyenin %91'i kırsal olup, yaklaşık %9'u gelişmiştir. kırsal alanın çoğu, komşu huehuetoca'ya uzanan sierra de tepotzotlán sıradağlarıdır. burada iki nehir vardır, hondo de tepotzotlán ve lanzarote. la concepción adında büyük bir barajın yanı sıra öncelikle balık yetiştirmek için kullanılan birkaç küçük baraj var.

kırsal arazilerin çoğu ormanlardan (%47) oluşur ve bunu her biri yaklaşık %20'lik tarım ve balık üretimi izler. tarım ve balık yetiştiriciliği, bu belediyenin ekonomik faaliyetinin %40'ından fazlasını oluşturmaktadır. sanayi, metal, işlenmiş et, araba parçaları, tekstil ve boya üretimine ayrılmış doksandan fazla fabrika ile ekonomik tabanın büyüyen bir parçasıdır. üçüncü sırada, çoğunlukla şehir merkezi, arcos de sitio ve ekolojik park  yer almaktadır. buradaki vadinin çoğu hala tarıma ayrılmış durumda ancak bunun yerini kentleşme alıyor.  bu kentleşmenin çoğu, parque industrial el convento i ve yakın zamanda inşa edilen parque industrial frisa san jose gibi endüstriyel parklardır. her ikisi de mexico city-querétaro otoyoluna çok yakındır. kentleşmenin bir diğer itici gücü, mexico city'den buraya taşınan insan akışını idare etmek için konut geliştirmelerinin inşa edilmesidir.

i̇lgi noktaları 
arcos del sitio olarak bilinen xalpa su kemeri, oro nehri'nden tepozotlán'a su taşıyan anıtsal bir su kemeridir. su kemeri 18. ve 19. yüzyıllar arasında inşa edilmiştir. cizvitler tarafından manastırlarına ve kolejlerine su getirmek için başlandı, ancak cizvitler 1767'de meksika'dan kovulduğu için bitmedi. 19. yüzyıla kadar manuel romero de terreros tarafından bitirilmeyecekti. su kemerine "arcos del sitio" adını veren alan, içinden geçtiği derin geçittir. burada su kemeri  yüksekliğindedir. su kemerinin toplam uzunluğu  . latin amerika'daki en yüksek su kemeridir. bu geçit, 1780'de pedro romero de terreros tarafından satın alındı ve 1980'e kadar ailede kaldı. 1993 yılında restorasyon çalışmalarına başlanmış ve 1997 yılında sona ermiştir.

sierra de tepotzotlán eyalet parkı, tepotzotlán ve huehuetoca belediyeleri üzerinde  içerir. 1977'de devlet parkı ve ekolojik koruma bölgesi ilan edildi. ancak, o zamandan beri sierra'nın çoğu, 37c askeri üssü'nü oluşturmak için   hizmet dışı bırakıldı. sierra, fundalık ve çayırlık alanlarla birlikte holm meşesi, çilek ağaçları ve kermes meşesi ormanlarını içerir. alçak alanlarda kaktüs ve agav bulunabilir. buradan geçen nehir boyunca dişbudak ağaçları, cennet ağaçları, söğütler var. yaban hayatı, çakallar ve sincaplar gibi küçük memelilerin yanı sıra çok sayıda kuş ve sürüngenden oluşur.  burada yapılabilecek sporlar arasında yürüyüş, kampçılık, yüzme, kaya tırmanışı ve rappelling sayılabilir.

ayrıca bakınız 
 tepotzotlan fotoğraf galerisi

kaynakça 

 
pueblos mágicos