Bertalan Szemere

bertalan szemere (27 ağustos 1812 - 18 ocak 1869), macar şair ve macaristan'ın üçüncü başbakanı.

i̇lk yılları 
szemere, vatta fakir bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. babası major lászló szemere, annesi erzsébet karove idi. öğrenimini miskolc, késmárk ve sárospatak şehirlerinde geçirdi. şiire ilgi duyan szemere,  ("yukarı macaristan minerva") adlı eserini yayınladı. ferenc kölcsey ve mihály vörösmarty'den etkilendi.

reform dönemi 
1832 yılında hukuktan mezun oldu ve pressburg'da (günümüzde bratislava, slovakya) çırak olarak işe başladı. meclis genç üyeler grubu'nun bir parçası oldu ve liberal ilkeleri savundu. stajını bitirdikten sonra fahri noter olarak seçildiği borsod'a döndü.

1835 yılında dünyayı dolaşmaya başladı. aralarında berlin, amsterdam, dublin, lozan, paris ve londra'nın da olduğu şehirlere gitti. szemere, seyahati sırasında macaristan'ın diğer ülkelere oranla daha az geliştiğini fark etti. ayrıca macaristan'a önyargıyla bakan ülkeleri de gördü. deneyimlerini ve yabancı kurumların nasıl çalışıp geliştiğini not etti. 1840 yılında  adlı günlüğünü yayınladı. günlüğü 1839 yılında bitirmiş olsa da sansür dolayısıyla yayınlayamamıştı. yazdığı bu günlükle ün kazandı ve macar bilimler akademisi'nin bir üyesi oldu. sonrasında çalışması tekrar basıldı.

1841-1847 yılları arasında borsod'da yargıçlık yaptı. pressburg'da lászló palóczy ile beraber kongre üyesi oldu. 1843-1866'da muhalefetin ve 1847-1848'de diyet meclisinin en önemli liderlerinden biri oldu. ayrıca 1847-1848 diyetinin yargıcı oldu.

bakan ve başbakan 
szemere, 1848'de lajos batthyány hükûmetinin iç işleri bakanıydı. szemere'nin görevi yeni meclisi ayarlamak oldu. hükûmetin resmî  ("bülten") adlı gazetesine başladı. macaristan askeri kuruluşu'nda adaletten sorumlu oldu. franz schlik'in saldırısından sonra çekilmek zorunda kalan yukarı tisa lejyonu'nu yeniden düzenlemek için miskolc'da bulundu ve 1848 yılından itibaren bir siyasetçi olarak yukarı macaristan'ın sorumluluğunu aldı. 2 mayıs 1849'da i̇ç i̇şleri bakanı olarak görevine devam ederken naip lajos kossuth'un yanında başbakan oldu ve istifa edene kadar bu göreve devam etti.

hükûmet, sıkıyönetimi sonlandırdı ve serfliğin kurtuluşu için çalıştı. 29 temmuz 1849 tarihinde, yerel yönetim ve eğitimde etnik grupların istediği dili kullanmasını sağlayan ulusal hareketi kabul ettiler. hükûmetin amacı 1848 macar devrimi için etnik grupların desteğini kazanmaktı.

göçü 
világos'un teslim olmasından sonra, 23 ağustos 1849 tarihinde adakale'ye gizlendi. oradan türkiye'ye kaçtıktan sonra paris'e göç etti. 1851 yılında avusturya i̇mparatorluğu tarafından in absentia yoluyla ölüm cezasına çarptırıldı.

1867 avusturya-macaristan antlaşması'nı desteklemesi dolayısıyla kossuth ile arası bozuldu. yazdığı ( ("macar göçü" )) adlı kitapçığı ve () adlı çalışmasını yazarak macar devrimi'nin liderlerine ve kossuth'a saldırdı. szemere, göçü sırasında  ("doğuda yolculuklar") adlı eserini yazdı.

1865 yılında af talebi başarılı oldu. ama o dönemde akıl hastasıydı. 1869 yılında öldü ve külleri budin'de defnedildi. ancak 1 mayıs 1871 tarihinde mezarından çıkarıldı ve miskolc'un avas ilçesindeki bir kiliseye taşındı.

kaynakça

bibliyografya

dış bağlantılar 
 
 
 
 

1812 doğumlular
1869 yılında ölenler
macaristan başbakanları
1848 devrimleri'nde kişiler
macar bilimler akademisi üyeleri
macar şairler
macar yazarlar