Rubrucklu William

rubrucklu william (flemenkçe: willem van rubroeck, latince: gulielmus de rubruquis ), flaman bir fransisken misyoner ve kaşifti.

en çok 13. yüzyılda moğol i̇mparatorluğu da dahil olmak üzere orta doğu ve orta asya'nın çeşitli bölgelerine yaptığı yolculuklarla tanınır. onun yolculuklarının anlatısı, marco polo ve i̇bn battuta'nınkilerle karşılaştırılabilecek kadar, orta çağ gezi edebiyatının başyapıtlarından biridir.

görev 

william, flanders, rubrouck'ta doğdu. 1248'de, yedinci haçlı seferi'nde fransa kralı ix. louis'e eşlik etti. 7 mayıs 1253'te louis'in emriyle tatarları hristiyanlığa dönüştürmek için bir misyonerlik yolculuğuna çıktı. william, önce konstantinopolis'te durarak latin i̇mparatoru ii. baudouin adına moğol i̇mparatorluğu'nun başkenti karakurum'dan yakın zamanda dönen hainautlu baldwin ile görüştü, orada imparatordan bazı tatar atamanlarına gitmesi için mektuplar aldı.

william daha sonra macar keşiş julian'ın ilk yolculuğunun ve i̇talyan keşiş giovanni da pian del carpine'nin asya'daki yolculuğunun rotasını izledi. william'ın ekibinde gosset adında bir görevli olan bartolomeo da cremona ve william'ın raporunda "tanrı'nın adamı" anlamına gelen homo dei olarak adlandırılan ve belki de "tanrı'nın hizmetkarı" olan arapça abdullah'ı temsil eden bir tercüman vardı. william'ınki moğollara yönelik dördüncü avrupa misyonuydu: öncekiler 1245'te giovanni da pian del carpine ve lombardialı ascelin ve 1249'da andré de longjumeau tarafından yönetilmişti. kral, moğol sarayında nasturi hristiyanların varlığına dair raporlarla başka bir misyon göndermeye teşvik edilmişti, ancak daha önceki bir ters tepki nedeniyle resmi bir misyon göndermeyi reddetti.

yolculuklar 
william, kırım'ın sudak kasabasına vardıktan sonra öküzler ve arabalarla yolculuğuna devam etti. don'u geçtikten dokuz gün sonra kıpçak hanlığı hükümdarı sartak han ile karşılaştı. han, william'ı volga nehri yakınlarındaki saray'da babası batu han'a gönderdi. beş hafta sonra, sudak'tan ayrıldıktan sonra, volga nehri bölgesinin moğol hükümdarı batu han'ın karargahına ulaştı. batu din değiştirmeyi reddetti, ancak büyükelçileri moğolların büyük hanı möngke han'a gönderdi.

william ve yol arkadaşları, at sırtında 16 eylül 1253'te büyük han'ın karakurum'daki sarayına 9000 km'lik yolculuğa başladılar. aralık ayı sonlarında geldiklerinde kibarca karşılandılar ve 4 ocak 1254'te o huzura kabul edildi. william'ın anlatımı, kentin surları, pazarları ve tapınakları ile şaşırtıcı şekilde kozmopolit nüfus içindeki müslüman ve çinli zanaatkarlar için ayrı mahalleler hakkında kapsamlı bir açıklama sağladı. ayrıca felicitas'ın bayram gününde vastacius (i̇znik i̇mparatorluğu) sarayını ziyaret etmiş ve seyahatleri sırasında i̇znik elçileriyle görüşmüştür. karşılaştığı avrupalılar arasında bir i̇ngiliz piskoposunun yeğeni, william'ın paskalya yemeğini pişiren lorraineli bir kadın ve han'ın kadınları için süs eşyaları ve nasturi hristiyanlar için sunaklar yapan bir fransız gümüşçü vardı. guillaume boucher fransız'dı.

william'ın grubu, eve dönüş uzun yolculuklarına başladıkları 10 temmuz 1254'e kadar han'ın kampında kaldı. eylül sonunda batu han ile iki hafta geçirdikten sonra ve noel'de günümüz azerbaycan'ında nahçıvan'daydılar, o ve arkadaşları 15 ağustos 1255'te trablus'a ulaştılar.

anlatı 

william dönüşünde kral ix. louis'ye  başlıklı çok açık ve kesin bir rapor sundu. william'ın raporu 40 bölüme ayrılmıştır. 1-10. bölümler moğollar ve gelenekleri hakkında genel gözlemleri anlatırken, 11-40. bölümler william'ın yolculuğunun gidişatını ve olaylarını anlatıyor.

raporda moğol i̇mparatorluğu'nun özelliklerini ve birçok coğrafi gözlemi betimledi. i̇ç asya'da i̇slam'ın varlığına şaşırması gibi antropolojik gözlemler de vardı. william, eski bizans i̇mparatorluğu'nun hristiyanları arasında karşılaştığı helen geleneklerini eleştiriyordu; buna,

john iii doukas vatatzes tarafından ovidius'in tamamlanmamış günler kitabı'nın ikinci yarısına sahip olduğu iddiasıyla bilindiğini bildirdiği felicitas için bir bayram gününün i̇znik kutlaması dahildir.

william ayrıca hazar denizi'nin kuzeyinden geçip bunun bir iç deniz olduğunu ve arktik okyanusu'na akmadığını göstererek uzun süredir devam eden bir soruyu yanıtladı; gezgin i̇ngvar gibi daha önceki i̇skandinav kaşifler bölge hakkında kapsamlı bilgiye sahip olsalar da, soruyu yazılı olarak ilk yanıtlayan william oldu.

william'ın raporu, çok farklı olmalarına rağmen, marco polo'nunkiyle karşılaştırılabilecek kadar, orta çağ coğrafya yazınının en büyük başyapıtlarından biridir. william iyi bir gözlemci ve dört dörtlük bir yazardı. yol boyunca pek çok soru sordu ve halk hikayelerini ve masalları gerçek gerçek olarak kabul etmedi. karşılaştığı dillerle zaten bildiği avrupa dilleri arasındaki benzerliklere dikkat çekerek dil konusunda büyük bir beceri gösterdi.

mayıs 1254'te, moğollar arasında kaldığı sırada, han, her inançtan birer tane olmak üzere üç yargıç tarafından belirlenen hangi inancın doğru olduğunu saptamak için hristiyanlar, budistler ve müslümanlar arasında resmi bir teolojik tartışmayı teşvik ettiğinden, moğol sarayında ünlü bir yarışmaya girdi. çinli bir kişi yarışmaya william ile birlikte katıldı.

william'ın çağdaşı ve aynı zamanda fransisken olan roger bacon, opus majus'unda gezginden bolca alıntı yaptı ve onu "fransa kralı'nın ms 1253'te tatarlara bir mesaj gönderdiği kardeş william" olarak tanımladı.... doğu ve kuzeydeki bölgelere seyahat eden ve bu yerlerin ortasına bağlanan ve şanlı krala yukarıdakileri yazan; hangi kitabı dikkatlice okudum ve onun izniyle açıkladım".  ancak bacon'dan sonra william'ın anlatısı, richard hakluyt'un 1599 yayınına kadar gözden kaybolmuş görünüyor.

rus şair nikolay zabolotskiy 1958'de "rubruck moğolistan'da" ("рубрук в монголии") adlı uzun bir şiir yazdı.

sürümler 
richard hakluyt'un i̇ngilizce çevirisiyle birlikte yalnızca ilk 26 bölümü içeren tamamlanmamış bir el yazmasının latince metni 1599'da yayımlandı. tam latince metnin fransız tarihçi francisque michel ve i̇ngiliz antikacı thomas wright tarafından hazırlanan eleştirel bir baskısı 1839'da yayımlandı.  william woodville rockhill'in i̇ngilizce çevirisi, the journey of william of rubruk to the eastern parts, hakluyt society tarafından 1900'de yayımlandı, ve peter jackson tarafından güncellenmiş bir çeviri 1990'da yayımlandı.

el yazmaları listesi

ayrıca bakınız 

 avrupa'nın asya keşfinin kronolojisi
 michał boym
 polonyalı benedict

not listesi

kaynakça

ek kaynaklar 

 based on british library ms royal 14.c.xiii fol. 225r-236r and thus ends prematurely.

 a critical edition of the latin text on pp. 213–396.

i̇leri fazla okuma

dış bağlantılar 

 rubrouck müzesi  .
 rubruck rotası haritası , silk road seattle, washington üniversitesi.
 rubruck'lu william'ın moğolların hesabı , silk road seattle, washington üniversitesi . 1900 rockhill çevirisinden.

1290'larda ölenler
1220'lerde doğanlar
asya kâşifleri
vatikanlı diplomatlar
13. yüzyılda latince eser veren yazarlar
13. yüzyıl kâşifleri
fransiskenler
flaman fransiskenler
kb1 latince kaynakları (la)
kb1 almanca kaynakları (de)
kb1 fransızca kaynakları (fr)
kb1 i̇talyanca kaynakları (it)
encyclopædia britannica'nın on birinci baskısından metin içeren vikipedi makaleleri