Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi

suna kıraç kütüphanesi, koç üniversitesi'nin öğrencileri ile akademik ve idari çalışanlarının araştırma ve eğitim gereksinimlerine cevap vermek üzere 1993 yılında üniversite ile birlikte kurulmuş kütüphanedir.

üniversitenin rumelifeneri'ndeki kampüsünde yer alan kütüphane, kurumun bünyesindeki diğer kütüphanelerin ve kütüphane hizmetlerinin yönetim ve koordinasyon merkezidir. dört kattan oluşan 8.300 metrekarelik bir yapıda hizmet veren kütüphanenin 915 kişilik oturma kapasitesi bulunur. adını, iş insanı suna kıraç'tan alır.

tarihçe 

koç üniversitesi'nin i̇stinye’de bulunan eski kibrit fabrikası alanına inşa edilen kampüsünde, 12 ekim 1993 tarihinde hizmete girdi. 1590 cilt kitaptan oluşan bir derme ile kurulan kütüphane için 1994-1995 yıllarında, smithsonian enstitüsü’nde i̇slam sanatı tarihçisi esin atıl’ın kitap, slayt, makale ve fotoğraflarından oluşan özel koleksiyonu satın alındı. suna kıraç kütüphanesi 2000 yılında, rumelifeneri’ne inşa edilen yeni kampüse taşındı.

1995-2003  yıllarında eski amerikan kongre kütüphanesi kütüphanecisi jane ann lindley, suna kıraç kütüphanesi'nin yöneticisi olarak görev yaptı.  o dönemde direktör yardımcısı olan didar bayır, lindlay'dan sonra bu görevi üstlendi.

1999 yılında nişantaşı’nda bulunan hemşirelik okulu’nda sağlık bilimleri kütüphanesi (topkapı semtinde bulunan koç üniversitesi sağlık bilimleri kampüsü’ne taşınmıştır), 2005 yılında ise türkiye tarihi, sanat tarihi ve arkeoloji konularında araştırmacılara hizmet vermek üzere i̇stiklal caddesi üzerindeki merkez han’da anadolu medeniyetleri araştırma merkezi (anamed) kütüphanesi,  suna kıraç kütüphanesi'ne bağlı bir  kütüphanesi olarak açıldı.  vehbi koç ankara araştırmaları uygulama ve araştırma merkezi (vekam) kütüphane ve arşivi  2014 yılında ankara'da, akdeniz dünyasına odaklanan araştırmacıların istek ve ihtiyaçları doğrultusunda oluşturulmuş bir uzmanlık kütüphanesi olan suna & i̇nan kıraç akdeniz medeniyetleri araştırma merkezi  (akmed) kütüphanesi 2016 yılında antalya'da hizmete girerek suna kıraç kütüphanesi’nin koleksiyonlarına dahil oldu.

türkiye ve çevresindeki bölgelerin çağlar içinde incelenmesiyle ilgili çalışmalara adanmış bir araştırma merkezi olan ve merkez han'da bulunan hollanda araştırma enstitüsü (nit) kütüphanesi’nin idaresi 2016 yılında koç üniversitesi suna kıraç kütüphanesi’ne geçti. anamed kütüphanesi'nin 2017 yılında geçirdiği kapsamlı restorasyonun ardından türk eskiçağ bilimleri enstitüsü (tebe) ile bizans, osmanlı i̇mparatorluğu ve modern türkiye konularını kapsayan 12,500 monograf içeren amerikan i̇lmî araştırmalar enstitüsü (arit)  koleksiyonları  anamed kütüphanesi'ne eklendi.

suna kıraç kütüphanesi, kısa adı ankos olan anadolu üniversite kütüphaneleri konsorsiyumu derneği'nin 2000 yılı toplantısına ev sahipliği yaptı.

türkiye üzerine tarih, arkeoloji ve sosyal bilim alanlarındaki araştırmaları teşvik etmek ve beyoğlu’na yeni bir araştırma kimliği kazandırmak amacıyla  2016 yılında kurulan,  beyoğlu'ndaki 13 uluslararası araştırma merkezinin veri tabanlarına tek bir platformdan erişim sağlayan bibliopera: beyoğlu araştırma merkezleri ağı adlı işbirliği projesinin yürütücülüğümü koç üniversitesi suna kıraç kütüphanesi üstlendi.

uluslararası etkinlikler 

suna kıraç kütüphanesi,  uluslararası kütüphane dernekleri ve kurumları federasyonu (ifla), uluslararası bilimsel ve teknolojik üniversite kütüphaneleri derneği (iatul), amerikan kütüphaneler derneği (ala), avrupa araştırma kütüphaneleri birliği (liber) üyesidir.

yerli ve yabancı kütüphanecilik örgütlerinin yıllık toplantılarına ev sahipliği yapmıştır. 2018 bahar döneminde gerçekleşen i̇stanbul uluslararası kütüphane personeli haftası etkinlikleri, 2019 yılında amerikan beyrut üniversitesi kütüphanelerinden sekiz kütüphanecinin ağırlanması, yunan ve türk kütüphane personeli haftası ev sahipliği, ve 2. uluslararası kütüphane personeli haftası kutlamaları suna kıraç kütüphanesi'nin ev sahipliği yaptığı uluslararası etkinliklerdendir.

rakamlar 
2022 itibarıyla koç üniversitesi suna kıraç kütüphanesi'ne ilişkin bazı rakamsal bilgiler şunlardır:

 toplam koleksiyon sayısı: 270.000
 nadir eser sayısı: 7814
 abone olunan e-dergi sayısı: 56.000
 abone olunan veritabanı sayısı: 119
 elektronik kitap sayısı: 235.000
 merkez ve şube kütüphanesi sayısı: 4
 kütüphanelerdeki toplam çalışan sayısı: 30

teknik altyapı 
kütüphanecilik işlemleri için innovative firmasının sierra otomasyon sistemi kullanılmaktadır. çeşitli türlerde birçok elektronik kaynağa kampüs içinde ve dışından erişim sağlamaktadır.

koleksiyonlar

basılı koleksiyon 

suna kıraç kütüphanesi'ne  bağış ve satın alma yoluyla kazandırılmış eserler, ağırlıklı olarak i̇ngilizce ve türkçe kaynaklardan oluşur. bu iki dildeki eserlerin yanı sıra,  almanca, fransızca, rusça, i̇talyanca,  i̇spanyolca ve çince yayınlar da bulunmaktadır. 2022 yılı itibarıyla basılı kitap sayısı, 270 binin üzerinde, toplam kaynak sayısı ise 370 binden fazladır.

dijital koleksiyonlar 

suna kıraç kütüphanesi dijital koleksiyonları, koç üniversitesi araştırma, bilim ve tarihini gösteren materyallere erişim kılmayı amaçlar. bütün materyaller telif haklarıyla korunmaktadır ve sadece ticari olmayan, eğitim amaçlı kullanıma yöneliktir. koç üniversitesi koleksiyonları baskılar, fotoğraflar, slaytlar, haritalar, gazeteler, posterler, kartpostallar, el yazmaları, video akışı ve daha fazlasını içeren yaklaşık 300.000 dijital görüntüye sahiptir. koç üniversitesi dijital koleksiyonları web sitesinde farklı içerikte dijital sergiler bulunmaktadır.

koç üniversitesi suna kıraç kütüphanesi dijital koleksiyonlarına aşağıdaki özel koleksiyonlar dahildir:

 koç üniversitesi yazma eserler koleksiyonu; 
 josephine powell slayt koleksiyonu; 
 koç üniversitesi yüksek lisans ve doktora tezler; 
 koç üniversitesi kurumsal arşiv; koç university kaleidoscope/ yıllık koleksiyonu; 
 hatice gonnet-bağana, hitit koleksiyonu; 
 vekam locloud koleksiyonu; i̇stanbul'un sesleri - the soundscape of istanbul; 
 ankara harita ve plan arşivi; 
 ankara bağ evi koleksiyonu; 
 ankara fotoğraf ve kartpostal arşivi; 
 rahmi m. koç müzesi'nin sesleri - sanayi mirasının yankıları; 
 ankara taşınmaz kültür varlıkları; 
 vehbi koç gazete kupürleri koleksiyonu; 
 ulla johansen anadolu entoloji koleksiyonu, 
 cahide tamer tarihî yapılar restorasyon projeleri koleksiyonu; 
 hüseyin hilmi paşa belgeleri koleksiyonu; 
 gabam bizans müzik aletleri koleksiyonu; 
 türk karikatür basımları koleksiyonu; 
 hadi tamer belgeleri koleksiyonu; 
 arha gezileri koleksiyonu; 
 amiral bristol hemşirelik okulu koleksiyonu, 1920-1999; 
 mava sergileri koleksiyonu; 
 askeri tarih koleksiyonu

nadir kitap koleksiyonu 

suna kıraç kütüphanesi'nin nadir kitap koleksiyonu,  osmanlı ve avrupa tarihi, edebiyat ve din konularında yaklaşık 8000 nadir eser içerir.  sözkonusu  eserlerin çoğunluğu nesteren ve fuat bayramoğlu ile st. andrews bağışlarından oluşur. kütüphane tarafından satın alınan şinasi tekin’e ait nadir eserler de bu koleksiyonda yer alır.

nadir eserler koleksiyonunda yer alan kitaplar modern türkçenin dışında osmanlı türkçesi, i̇ngilizce, fransızca, latince, arapça ve farsça dillerindedir. 19. ve 20. yüzyıl türk edebiyatı, i̇stanbul hakkında gezginler tarafından yazılan seyahatnameler, roma, bizans ve osmanlı i̇mparatorluklarının diğer ülkelerle ilişkileri, türk devrimi ve mustafa kemal atatürk ile ilgili eserler ağırlıktadır.

"nadir eser" olarak tanımlanmış kitaplar kütüphanenin birinci katında nesteren ve fuat bayramoğlu koleksiyonu odası’ndadır ve dışarıya ödünç verilmez.

koç üniversitesi el yazmaları koleksiyonu 

koç üniversitesi el yazmaları koleksiyonu, türk şiiri, hukuk, coğrafya, astronomi, tıp, felsefe, mantık, müzik, matematik, kimya ve özellikle dil, kültür tarihi alanlarındaki çalışmalara kaynak oluşturur. anadolu/osmanlı sufizmi (bayrami, melami ve mevlevi yolları), türk edebiyatı, i̇slam ahlâkı ve etiği, i̇slam kanununa ilişkin eserler, kur’an çalışmaları, fetvalar, hadis kayıtları koleksiyon içinde önemli yer tutar.

koleksiyonda bulunan el yazmaları başta türkçe ve arapça eserlerden oluşur. bu iki dilin yanı sıra farsça, karamanca, kırım tatarcası, kırım türkçesi ve çift dilli (farsça-arapça veya arapça-türkçe) olmak üzere farklı dillerde kaleme alınmış yazmalar mevcuttur. anadolu’daki türk dili ve edebiyatıyla ilgili eserler, koleksiyondaki  karakteristik bir eser grubunu oluşturur.

tarihli el yazmaları arasında en eski kopya, “nazmü’l-hilāfiyyāt [manzumetü’n-nesefiyye]” adlı 1100 tarihli eserdir. i̇smail hakkı bursalı’nın 1969 tarihli “şerhü’l-usūli’l-aşere” adlı eseri ise en geç tarihli kopyadır.

koleksiyonu bağış yoluyla katkıda bulunan kişiler arasında diplomat ve şair fuat bayramoğlu,  türkolog ve dilbilimci şinasi tekin, fotoğrafçı, gezgin ve  türkiye göçebe kültürü ve tekstili uzman josephine powell, devlet arşivleri genel müdürlüğü danışmanlarından  midhat sertoğlu, konyalı bürokrat ve siyasetçi salim erel bulunur.

bağış ve satın alma yoluyla suna kıraç kütüphanesi nadir eserler koleksiyonu’na dahil edilen 686  yazma eserlerden 425 adetinin ayrıntılı tasviri, 2018 yılında yayımlanan koç üniversitesi suna kıraç kütüphanesi yazmalar kataloğu 1’de yer alır. katalogda fuat bayramoğlu, midhat sert, josephine powell ve şinasi tekin’in kişisel kütüphanelerinden 1995 – 2005 yılları arasında suna kıraç kütüphanesine intikal eden yazmalar yer alır.

koç üniversitesi suna kıraç kütüphanesi yazmalar kataloğu’nun ikinci cildi ise salim erel’in bağışladığı eserlerin kataloğudur. erel yazmaları da medreselerde okutulan eserlerdendir. katalog kısmında eserlerin her birinin paleografi bilgileri, eser metinlerinin başlangıç ve sonunu gösteren görselleri, eser içeriği ve okuyucu yorumlarıyla ilgili notlar hakkındaki değerlendirmeleri ve bibliyografya bilgileri sunulmuştur.

birim kütüphaneleri 

 akmed kütüphanesi,  antalya kaleiçi’nde hizmet verir. koleksiyonu, özellikle coğrafya konusunda eskiçağ bilimlerine yönelik araştırmacıların  istekleri doğrultusunda oluşturulmuştur.
 anamed kütüphanesi, i̇stanbul'un beyoğlu semtinde, i̇stiklal caddesi üzerinde bulunan merkez han adlı yapıda hizmet verir. kütüphane kullanımı bireysel araştırmacılar, anamed bursiyerleri, türkiye’nin kültürel mirasını araştırıp muhafaza etmek isteyen öğrenciler ve öğretim üyeleriyle sınırlıdır. bu kütüphaneyi koç üniversitesi'nde öğrenim gören öğrenciler, mezunlar, kurumun akademik ve idari personeli, çalışanlar; öğretim üyeleri ve çalışanların aileleri de kullanmaktadır.
 sağlık bilimleri kütüphanesi, koç üniversitesi kütüphaneleri’nin topkapı, koç üniversitesi sağlık bilimleri kampüsü’nde bulunan birimidir. koleksiyonu hemşirelik ve sağlık bilimlerine yöneliktir. hizmetler temelde sağlık bilimleri kampüsü'nün öğretim üyeleri ve öğrencileri için tasarlanmıştır.
 vekam kütüphane ve arşivi, ankara'nın keçiören ilçesinde bulunmaktadır. ankara’nın kent belleği işlevini üstlenen bir kurumdur. 1994  yılında kurulmuş ve 2014 yılında koç üniversitesi suna kıraç kütüphanesi'ne bağlanmıştır. kuruluşundan itibaren ankara ile ilgili her türlü yayını dermesine katan kütüphanenin koleksiyonunda seyahatnameler, türkçe  ve diğer dillerde yazılmış özgün romanlar,  ankara'da görev yapan yabancı diplomatların kaleme aldığı anılar, kent tarihi, kültürü, mimarisi, ekonomisi,  coğrafi yapısı ile ilgili yayınlar; ankara hakkındaki tarihî ve kültürel araştırmaları içeren yayınlar; mesleki birlikleri ve odaların,  yerel yönetimlerin raporları mevcuttur. kütüphane, 2006 yılında bağışlanan ali esat bozyiğit koleksiyonu ile halk edebiyatı, anadolu folkloru, halk kültürü, mizah ve tasavvuf konuları açısından genişlemiştir.

kültürel etkinlikler   
podcast serileri

kütüphane, 2020 yılından itibaren kültürel miras çalışmaları kapsamında çeşitli podcast serileri hazırlamıştır.  kütüphane ve arşivcilik alanında güncel gelişme ve mevcut hizmetler konuşulduğu “anamed library podcast: burada konuşmak serbest” podcast serisi (haziran 2020),  i̇stanbul’la ilgili uzmanların konuk olduğu ve her ay i̇stanbul tarihi üzerine farklı bir konunun konuşulduğu “koç üniversitesi suna kıraç kütüphanesi i̇stanbul'u dinliyorum..” podcast serisi (nisan 2021) ve suna kıraç kütüphanesi tema çalışmaları üzerine yapılan podcastlerin yayınlandığı “suna kıraç libraries podcast” (kasım 2021) serisi bu çalışmalardandır.  
tema çalışmaları
2021 yılından itibaren   koç üniversitesi kütüphanelerindeki koleksiyonların görünürlüğünü artırmak üzere  koç üniversitesi kütüphaneleri hazine serisi başlıklı bir dizi tema çalışması gerçekleştirildi. çalıştay, konferans, dijital sergi, blog yazısı, podcast gibi etkinliklerle koleksiyonların ilgililere ulaştırılmasını içeren tema çalışmalarının ilki, "koç üniversitesi kütüphanelerinde seyyahların i̇zinden projesi" adlı proje idi. bu ilk projenin ardından "anadolu’nun göçerleri: yörükler", "bizans i̇stanbul’unda günlük yaşam", "sivil mimari" temalı çalışmalar gerçekleştirilmiştir.      
uluslararası arşiv günü konferans serisi
kütüphane, 9 haziran uluslararası arşivler günü kapsamında etkinliklere ev sahipliği yapar. 2021 yılındaki uluslararası arşiv günü konferans serisi  “arşivlerin vaatleri: dijital çağda farklılığı keşfetmek” başlığı ile gerçekleşmiştir.

kaynakça 

koç üniversitesi
türkiye'deki üniversite kütüphaneleri