Orta Asya Demografisi

orta asya, birçok etnik grup, dil, din ve kabilenin yaşadığı çeşitlilik içeren bir ülkedir. orta asya'yı oluşturan milletler, eski sovyet cumhuriyetlerinden beşidir: kazakistan, kırgızistan, türkmenistan, tacikistan ve özbekistan, toplam nüfusu yaklaşık 76 milyondur.   afganistan her zaman bölgenin bir parçası olarak kabul edilmez, ancak dahil ediğildiğinde orta asya'nın toplam nüfusu yaklaşık 122 milyon olmaktadır (2016); moğolistan ve sincan (çin'in bir parçası), coğrafi olarak doğu asya olmasına rağmen, orta asya kültürel bağları ve gelenekleri nedeniyle bazen orta asya'nın bir parçası olarak kabul edilir.   çoğu orta asyalı, sünni i̇slam, şii i̇slam, i̇smaili i̇slam, tengricilik ve süryani hristiyanlığı gibi bölgeye son 1500 yıl içinde tanıtılan dinlere mensuptur. ancak budizm, orta asya'ya 2.200 yıldan daha uzun bir süre önce, zerdüştlük ise 2.500 yıldan daha uzun bir süre önce tanıtıldı.

etnik gruplar 
aşağıdakiler orta asya'daki etnik gruplara ilişkin demografik verilerdir

genetik tarih 
modern orta asya popülasyonlarının atası, önemli ölçüde hint-i̇ran ve türk yayılmalarından kaynaklanmaktadır. modern popülasyonların çoğu, etnik sınırlarla iyi bir şekilde örtüşen atalarla, hint-i̇ran veya türk kökenli olabilir. modern orta asyalıların çoğunluğu, "baykal avcı-toplayıcıları" (ortalama ortalama ~%60) ile örneklenen, baskın doğu asya ile ilgili soy ile karakterize edilir, tek istisna taciklerdir (ortalama ortalama ~%18). onların ataları, daha sonra türk genişlemesi ile değiştirilen i̇ranî gruplardan oluşmaktadır.
demir çağı pazırık mezarlarından kalıntılar üzerinde yapılan arkeogenetik çalışmalar, hint-i̇ran (i̇skit ) genişlemesinin sona ermesinden sonra, yaklaşık olarak mö 7. yüzyılda, doğu avrasya karışımının batı bozkırlarına kademeli bir doğudan batıya akını vardı, buna paleosibirya halkları ve daha yeni kuzeydoğu asya grupları da dahil oldu.

orta asya'da çiftçiler ve göçebe pastoralistler bakır çağı'ndan (mö 4. binyıl) beri bir arada yaşıyorlardı. çiftçiler, endogami (kuzen evliliği) uygulayan geniş ailelerde örgütlenirken, pastoralistler dış eşli babasoylu klan yapılarında örgütlendiğinden, iki grup soy yapısında belirgin bir şekilde farklılık gösterir. sonuç olarak, pastoralistler, çiftçilere kıyasla babasoylu soyda (y-kromozomu) önemli ölçüde azaltılmış bir çeşitliliğe sahiptir.

tunç çağı orta asya'sı, büyük ölçüde batı-avrasya'da i̇ranî dilleri konuşan halkların yanı sıra, doğu asya ile ilişkili paleosibirya halklarının daha doğu'dan bir azınlığı tarafından dolduruldu. demir çağı'ndan bu yana, doğu asya ve doğu sibirya'dan önemli göçler meydana geldi ve çoğunlukla türk halklarının günümüz moğolistan'ına karşılık gelen bir bölgeden yayılmasıyla ilişkili olarak orta asya'yı büyük ölçüde batı-avrasya kökenli bir bölgeden bir bölgeye dönüştürdü. öncelikle doğu asya kökenli.

din

ayrıca bakınız 

 türk göçü

bibliyografya 

 guarino-vignon, p., marchi, n., bendezu-sarmiento, j. et al. güney orta asya'da demir çağı'ndan bu yana hint-i̇ran konuşmacılarının genetik sürekliliği. bilim temsilcisi 12, 733 (2022). https://doi.org/10.1038/s41598-021-04144-4

kaynakça 

orta asya tarihi
orta asya'da kültür
orta asyalılar