Concordia Tapınağı

concordia tapınağı (latince: aedes concordie)  roma antik kentinde,roma şehrinin tanrıçası concordia'ya adanmış ve roma forumu'nun batı ucuna dikilmiş bir dizi mabet veya tapınak anlamına gelir. en eski tapınağın mö 367'de marcus furius camillus tarafından tanrıçaya adandığına inanılıyor, ancak mö 218'de l. manlius tarafından da inşa edilmiş olabilir. tapınak mö 121'de ve ayrıca mö 7 ile ms 10 arasında da i̇mparator tiberius tarafından yeniden inşa edildi.

tarih 
rivayetler, ilk concordia tapınağı'nın mö 367'de camillus tarafından tanrıçaya adanarak inşa edildiğinden bahseder. tribünler gaius licinius stolo ve lucius sextius lateranus anlaşmazlıklarının bir parçası olarak, birkaç yıl boyunca herhangi bir magistranın seçilmesini engellemişlerdi. ardından ikisi lex licinia sextia kanunlarını çıkartarak pleblerin konsül olmasının önünü açtılar. bunun ardından galyalı istilasıyla olan mücadeleye önderlik yapmak üzere diktatörlüğe aday gösterilen ve ardından seçilen diktatör camillus, stolo'nun kayınpederi olan aristokrat arkadaşı marcus fabius ambustus tarafından cesaretlendirildi, ardından bu iki konsül arasındaki sorunu çözmeye karar verdi. plebler ve patriciler arasındaki uzlaşmayı sağladı ve uzlaşmayı simgeleyen concordia'ya bir tapınak adayarak iki grup arasındaki barışı sağlamlaştırmaya çalıştı.

camillius'un bu adağı livius tarafından anlatılmamıştı. ancak livius,mö 304'te aedilis gnaeus flavius tarafından vulcanal alan içinde (forumun batı ucunda vulcan için adanmış kutsal alan) adanmış olan bir concordia tapınağı'ndan bahseder . flavius'un bu eylemleri, kısmen konuyu onlara danışmadan üstlendiği ve kısmen de düşük sosyal konumu nedeniyle senatoya karşı bir hakaret olarak kabul edildi. flavius sadece bir pleb değildi, aynı zamanda bir azatlı kölenin oğluydu ve daha önce appius claudius caecus'a katip olarak hizmet etmişti. roma'nın baş rahibi olan pontifex maximus, flavius'a bir tapınağın adanmasının usulü konusunda talimat vermek zorunda kaldı. cicero ve plinius, tapınağın adanması sırasında flavius'un aedil değil, bir katip olduğunu bildirdi  ve pleb tribünleri bu olayın hemen ardından bir kimsenin senatonun veya çoğunluğun izni olmadan bir tapınak adamasını yasaklayan bir yasa çıkardı..

yine de concordia tapınağı'nın üçüncü kez yenilenmesi ve yeniden inşaatı, mö 217'de, i̇kinci pön savaşı'nın başlarında, duumviri marcus pupius ve caeso quinctius flamininus tarafından, mö 218'de praetor lucius manlius vulso'nun galyalılar'ın elinden kurtulması vesilesiyle concodia'ya ettiği yemini yerine getirmek için başlatıldı. manlius'un neden tanrılar ve tanrıçalar arasından concordia'ya bir tapınak adadığı belli değil, ancak livius, praetor'un adamları arasında meydana gelen bir isyana atıfta bulunuyor. tapınak ertesi yıl duumviri marcus ve gaius atilius tarafından tamamlandı ve tanrıçaya adandı.

gaius gracchus'un mö 121'de öldürülmesi, yükselen roma aristokrasisi ile halk arasındaki ilişkinin bozulmasına sebebiyet verdi ve  bu olayın hemen ardından senatonun emriyle concordia tapınağı lucius opimius tarafından yeniden inşa edilip restore edildi. bu, senatonun eylemlerini halk ile sembolik bir uzlaşma çabasıyla örtmeye çalıştığı, tamamen samimiyetsiz bir girişim olarak kabul edilir.

bu dönemden itibaren tapınak, hem senatörler hem de arval kardeşler için sık sık bir buluşma yeri olarak kullanıldı. cicero'nun dördüncü catilinarian konuşmasını yaptığı ve bir diğeri de sejanus'un ölüme mahkum edildiği dahil olmak üzere iki önemli senato toplantısı concordia tapınağı'nda gerçekleşti.

mö 211'de tapınağın çatısına yerleştirilen victoria heykeline yıldırım düşmüş ve mö 183 ve 181'de tapınağın komşusu concordiae'de mucizeler rapor edilmiştir. bunun ardından mö 7'ye kadar tapınaktan çok az söz edildi. i̇mparator tiberius tarafından mö 7 yılından ms 10'a kadar süren bir restorasyon gerçekleştirilmesinin ardından yapı 10 yılı 16 ocak'ta aedes concordiae augustae, (augustus concordia tapınağı) tapınak olarak roma tanrıçasına yeniden adandı.

bu yeni tapınak, birçoğu pliny tarafından tarif edilen bir dizi sanat eseri için bir müze görevi de gördü. bu güzel koleksiyon, öncelikle birkaç grup bronz hestia heykeli ve zeuxis, nikias, theoros gibi ünlü yunan ressamların panel resimlerini içeren yunan sanat eserlerinden oluşuyordu.

tapınak, imparatorluk döneminde zaman zaman anılır ve ms 284'te bir yangından sonra yeniden restore edilmiş olabilir. eğer hâlâ kullanılıyorsa, tapınak dördüncü yüzyılın sonlarında hristiyan imparatorların yönetimindeki putperest halka uyguladığı zulüm sırasında kapatılmış olurdu. ancak bina buna rağmen ayakta kaldı. sekizinci yüzyılda, tapınağın kötü durumda olduğu ve çökme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu bildirildi.

tapınak 1450 dolaylarında yerle bir edildi ve yapının taş ve mermerleri inşaat için geri kazanmak için bir kireç fırınına dönüştürüldü.

cumhuriyet döneminde lucius opimus tarafından yeniden inşa edilip restore edilen concordia tapınağı, tipik bir dikdörtgen podyuma (40,8mx 30m) sahipti. temel ve destek duvarlarında kullanılan yapım yöntemlerine göre sundurma, alçı kaplı traverten tamburlardan yapılmış sekiz korint sütununa sahipti.

concordia augusta tapınağı'ndaki daha sonraki inşaatlar, önceki tapınağı genişletti ve değiştirdi. capitol tepesi'nin eteğindeki tabularium'a karşı desteklenen tapınağın tasarımı, alanın sınırlarına uygun olmak zorundaydı. örneğin tapınağın cellası, pronaosununderinliğinin (24m) neredeyse iki katı (45m) genişliğindedir. güvenliği ve refahı simgeleyen herkül ve merkür heykelleri ile çevrili olan tapınağın girişine dik bir merdivenle çıkılırdı. cella'nın mermer eşiğinin bir parçası korunmuştur ve barış ve uzlaşmayı temsil eden, mermerden oyulmuş bir caduceus veya merkür değneğine sahiptir. alınlığın tepesine, concordia'yı ve onunla birlikte diğer iki tanrıça pax ve salus'u (veya securitas ve fortuna) temsil eden üç heykel yerleştirildi.  tiberius ve kardeşi drusus'u temsil eden iki asker şeklindeki heykel tanrıçaların yanlarında duruyordu.  cella bölümünde, cellayı her biri bir niş içeren bölmelere ayıran duvardan çıkıntı yapan sürekli bir kaideden yükselen bir sıra korinth sütunu bulunmaktaydı. bu sütunların başlıklarında köşe volütlerinin yerinde birer çift sıçrayan koç vardı.

diğer tapınaklar 
roma'daki roma forumu'ndaki ana tapınak, imparatorluğun başka yerlerindeki tanrıça tapınakları için bir model olmuş gibi görünüyor - bu tapınağın bir kopyası, 2002 yılında kasabanın forumunun kazıları sırasında i̇spanya'daki mérida'da bulundu.

ayrıca bakınız 

 antik roma tapınaklarının listesi

kaynakça

bibliyografya 

 marcus tullius cicero, de domo sua, epistulae ad atticum, catilinam'da, philippicae, pro murena, pro sestio .
 gaius sallustius crispus (sallust ), bellum catilinae (catiline'nin komplosu).
 titus livius (livy ), roma tarihi .
 publius ovidius naso (ovid ), fasti .
 gaius plinius secundus (yaşlı pliny ), historia naturalis (doğa tarihi).
 plutarchus, asil yunanlar ve romalıların yaşamları .
 gaius suetonius tranquillus, de vita caesarum (sezarların yaşamları veya on i̇ki sezar).
 appianus alexandrinus (appian ), bellum civile (i̇ç savaş).
 lucius cassius dio cocceianus (cassius dio ), roma tarihi .
 julius obsequens, liber de prodigiis (dehaların kitabı).
 hippo augustine, de civitate dei (tanrı'nın şehri).
 theodor mommsen ve diğerleri, corpus inscriptionum latinarum (latin yazıtlarının gövdesi, kısaltılmış cil), berlin-brandenburgische akademie der wissenschaften (1853'ten günümüze).
 rodolfo lanciani, pagan ve hristiyan roma, houghton, mifflin and company, boston ve new york (1892).
 harper'ın klasik edebiyat ve eski eserler sözlüğü, harry thurston peck, ed. (i̇kinci baskı, 1897).
 samuel ball platner & thomas ashby, antik roma'nın topografik sözlüğü, oxford university press (1929).
 claridge, amanda. 2010. roma: bir oxford arkeoloji rehberi. 2. baskı, gözden geçirilmiş ve genişletilmiş. oxford: oxford university press.
 gorski, gilbert ve james e. packer. 2015. roma forumu: yeniden yapılanma ve mimari rehber. new york : cambridge university press.
 coarelli, filippo. 2007. roma ve çevresi: bir arkeolojik rehber. berkeley: california üniversitesi yayınları.

konuyla ilgili yayınlar 

 clark, anna j. 2007. divine qualities. cult and community in republican rome. oxford: oxford university press.
 hillard, tom. 2013. “graffiti’s engagement: the political graffiti of the late roman republic.” in written space in the latin west, 200 bc to ad 300 edited by gareth sears, peter keegan and ray laurence, 105-122. london: bloomsbury academic.
 packer, james e. 2010. "pompey's theater and tiberius' temple of concord: a late republican primer for an early imperial patron." yale classical studies 35: 135-167.
 rebert, homer f. and henri marceau.  1925. "the temple of concord in the roman forum." memoirs of the american academy in rome 5: 53-77.
 stamper, john w. 2005. the architecture of roman temples: the republic to the middle empire.   cambridge:  cambridge university press.

dış bağlantılar 

 berlin humboldt üniversitesi tarafından digitales forum romanum'da concord tapınağı 
 ansiklopedi roman 
 gazeteci
 merida kazıları  (i̇spanyolca)
 roma canlı 

mö 2. yüzyılda tamamlanan dinî yapılar
mö 3. yüzyılda tamamlanan dinî yapılar