Çift Asteroit Yönlendirme Testi

çift asteroit yönlendirme testi (i̇ngilizce: double asteroid redirection test (dart)), nasa'nın dünya'ya yakın cisimlere karşı gezegen savunması yöntemini test etmeyi amaçladığı bir uzay göreviydi. bu görev, bir uzay aracının bir asteroitle kafa kafaya çarpıştığında momentum aktarımı etkisinin asteroiti ne kadar saptırdığını değerlendirmek için tasarlandı. seçilen hedef asteroit olan dimorphos, didymos asteroitinin uydusudur ve her iki asteroit de dünya'ya bir çarpma tehdidi oluşturmamaktadır. 24 kasım 2021'de dünya'dan fırlatılan dart uzay aracı, 26 eylül 2022 23:14 utc'de dimorphos'a başarılı bir şekilde çarptı ve yörüngesini 32 dakika kısalttı. bu, önceden belirlenen başarı eşiği olan 73 saniyeden çok daha fazlaydı. dart'ın dimorphos'u yönlendirmedeki başarısı çarpışmanın kendisinden çok, dışarı fırlatılan enkazın geri tepmesiyle ilişkili olan momentum aktarımı sayesinde oldu.

dart, nasa ve johns hopkins uygulamalı fizik laboratuvarı arasındaki bir ortak proje olarak gerçekleştirilmiştir. proje, marshall uzay uçuş merkezi'ndeki gezegen görevleri program ofisi tarafından yönetilen nasa'nın gezegensel savunma koordinasyon ofisi tarafından finanse edildi ve birkaç nasa laboratuvarı ve ofisi teknik destek sağladı. i̇talya uzay ajansı, çarpışma olayını fotoğraflayan liciacube adlı bir cubesat ile katkıda bulunmuş, avrupa uzay ajansı (esa) ve japonya uzay araştırma ajansı (jaxa) gibi diğer uluslararası ortaklar ilgili veya sonraki projelere katkıda bulunmaktadır.

görev geçmişi 
nasa ve avrupa uzay ajansı (esa), asteroit saptırma stratejilerini test etmek için başlangıçta ayrı planlarla başladılar, fakat 2015 yılında iki ayrı uzay aracının sinerji içinde çalışacağı aida (asteroid impact and deflection assessment) adlı bir işbirliği projesini başlattılar. bu öneriye göre, avrupa uzay aracı aim aralık 2020'de, dart ise temmuz 2021'de fırlatılacaktı. aim, daha büyük olan asteroitin yörüngesinde onun ve uydusunun bileşimini incelemek için kullanılacaktı. dart daha sonra 26 eylül 2022'de dünya'ya yakın bir yaklaşım sırasında asteroitin uydusuna kinetik biçimde çarpacaktı.

aim yörünge aracı iptal edildi, yerini dart çarpışmasından dört yıl sonra asteroiti gözlemlemeye başlaması planlanan hera aldı. bu nedenle dart çarpışmasının canlı olarak izlenmesi, yer tabanlı teleskoplar ve radarlarla gerçekleştirilmek zorunda kaldı.

haziran 2017'de nasa, konsept geliştirme aşamasından ön tasarım aşamasına geçişi onayladı ve ağustos 2018'de görevin nihai tasarım ve montaj aşamasına başlandı. 11 nisan 2019 tarihinde, dart'ın fırlatılmasında spacex falcon 9 roketinin kullanılacağı nasa tarafından duyuruldu.

küçük güneş sistemi cismine uydu çarptırılması daha önce zaten gerçekleştirilmişti. nasa'nın  ağırlığındaki deep impact uzay sondasının çarpma aygıtı, bir kuyruklu yıldızın yapısı ve bileşimini analiz etmek için farklı bir amaçla kullanılmıştı. deep impact çarpma anında 4,8 ton tnt'ye eşdeğer 19 gigajoule enerji yaymış ve  genişliğinde bir krater oluşturmuştu.

görseller

ayrıca bakınız
deep impact (uzay aracı)
don quijote (uzay aracı)

dış bağlantılar
 double asteroid redirection test (dart) mission  – nasa gezegen savunma görevi tasarısı dart
 dart’s mission to bump an asteroid  – nasa ağ günlüğü
 nasa's dart mission launch, 2021-11-24  – resmi yayın

kaynakça 

gezegensel korunma
asteroit görevleri
nasa uzay sondaları
2021'de kaliforniya
2022'de uzay çalışmaları