Abdurrahman Kasımlı

abdurrahman kasımlı (;), kürt siyasetçi ve kürt lider. kasımlo, 1973-1989'a kadar i̇ran kürdistan demokrat partisi'nin (kdp-i̇) genel sekreterliğini yapmıştır.

hayatın erken dönemi ve eğitim 
i̇ran, batı azerbaycan, urmiye'de 1875 yılında varlıklı bir feodal ailede dünyaya gelen babası, mohammad kasımlo toprak sahibi bir kürt milliyetçisi bir ağa idi. annesi asurlu bir hristiyan olan nana jan timsar'dı. babası, ona "wussuq-e divan" unvanını veren i̇ran şahı'nın danışmanıydı. i̇lk öğrenimini urmiye'de ve ardından tahran'da tamamladı. mahabad cumhuriyeti dönemine tanık oldu ve 15 yaşında kdp-i̇ gençlik kanadının kurucularından oldu. kasımlo, sorbonne'da eğitimine devam etmek için fransa'ya taşındı. karısı helen kreulich ile çekoslovakya'da tanıştı. mina (1953) ve hewa (1955) adlarında iki kızı oldu.

kasımlo 8 dilde akıcı konuşabiliyordu; kürtçe, asurca, farsça, arapça, azerice, fransızca, i̇ngilizce, çekçe ve rusça . ayrıca almanca, slovakça ve lehçeye de aşinaydı.

kariyer 
kasımlo, öğrenimini tamamladıktan sonra 1952'de kürdistan'a döndü. daha sonra kürt askeri alanlarında aktif bir militan olarak birkaç yıl geçirdi. 1973'te kdp-i̇'nin üçüncü kongresi sırasında partinin genel sekreterliği görevine seçildi ve bu göreve suikasta kadar birkaç kez daha yeniden seçildi.

1979'da partisi, muhammed rıza şah pehlevi'nin düşüşüyle sonuçlanan devrimi destekledi. humeyni, devrime son bir saatte katılmalarını "fırsatçılık" olarak değerlendirdi. partiye mensup kürtler, kürt bölgelerindeki askeri birleşimleri geride bırakmıştı. humeyni tüm silahlı grupların tek bir devrimci örgütün parçası olmasını talep etti ve kürt askerlerinin silahlarını "geri vermelerini" istedi. kasımlo, kürtler için özerklik talep etti ve silah bırakmayı reddetti. parti, yeni anayasa için yapılan referandumu boykot etti . kürt halkı ile humeyni'ye bağlı güçler arasındaki iki kanlı çatışmanın ardından kürt mücadelesi savaşa dönüştü. silahlı kürt isyanının başlamasından kısa bir süre sonra ayetullah humeyni, kdp-i̇ ve kürtlere karşı "kutsal savaş" ilan etti. bu, kürt isyancıların askeri yenilgisiyle sonuçlanan parti ve yeni devlet arasındaki çatışmanın başlangıcıydı. 1982'de kasımlo, i̇ran'ın eski ve görevden alınan cumhurbaşkanı ebu'l-hasan beni sadr ile ittifak içinde şii din adamlarını devirmeye çalıştı, ancak beni sadr, kürtler arasındaki bağımsızlık hırsı nedeniyle kürt yanlısı ittifakına katılmayı reddetti. silahlı çatışma, her iki ülkenin de birbirlerinin topraklarında silahlı isyancıları desteklediği i̇ran-irak savaşı'nın (1980-1988) ortasında 1984'e kadar devam etti.

silahlı isyanın yenilgiye uğratılmasından sonra, kasımlo paris'e yerleşti ve kdp-i̇ ve diğer muhalif güçler tarafından kurulan i̇ran ulusal direniş konseyi'ne katıldı.

suikast ve cenazeler 
1988'de savaş bittikten sonra i̇ran hükûmeti onunla görüşmeye karar verdi. bunu 28 aralık, 30 aralık ve 20 ocak 1989'da viyana'da  birkaç toplantı izledi. 13 temmuz'da yine viyana'da bir toplantı daha düzenlendi.

tahran heyeti daha önce olduğu gibi, yani muhammed cafer sahraroudi ve hacı mustafavi idi, ancak bu sefer üçüncü bir üye daha vardı: koruma olan amir mansur bozorgian. kürtlerin ayrıca üç kişilik bir heyeti vardı: abdurrahman kasımlo, yardımcısı abdullah ghaderi azar (kdp-i̇ merkez komitesi üyesi) ve arabulucu olarak görev yapan iraklı bir kürt üniversite profesörü fadhil rassoul .

ertesi gün, 13 temmuz 1989, görüşmenin yapıldığı odada, kasımlo çok yakın mesafeden atılan üç kurşunla öldürüldü. asistanı ghaderi azar on bir kurşunla, rassoul ise beş kurşunla vuruldu. hacı mustafavi kaçmayı başardı. mohammad jafar sahraroudi hafif yaralandı ve hastaneye götürüldü, sorgulandı ve gitmesine izin verildi. amir mansur bozorgian, 24 saat gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakıldı ve i̇ran büyükelçiliğine sığındı.

yardımcısı sadık sharafkandi, 17 eylül 1992'de almanya'nın berlin kentindeki mikonos restoranında öldürülmesine kadar kasımlo'nun yerine genel sekreter olarak geçti. abdullah ghaderi azar ve abdurrahman kasımlo 20 temmuz'da paris'te père lachaise mezarlığı'nda toprağa verildi.

soruşturma 
kdp-i̇'a görekasım 1989'un sonlarında avusturya mahkemeleri, üç i̇ranlı temsilcinin tutuklanması için bir emir çıkardı ve avusturya hükümeti, i̇ran hükümetini, abdurrahman kasımlo'ya yönelik saldırıyı kışkırtmakla açıkça suçladı.kürt liderlerle yapılan görüşmelerde i̇ran hükûmetinin üç temsilcisi i̇ran'a serbestçe döndü. i̇çlerinden biri hiç gözaltına alınmamıştı, birine suikasttan dokuz gün sonra avusturya polisi tarafından viyana havaalanına götürüldü ve üçüncüsü, tutuklamanın bir gecesinden sonra ortadan kaybolmadan önce viyana'daki i̇ran büyükelçiliğinde birkaç ay geçirdi. şüphelilerden biri, viyana'daki kürt protestocuların tutuklanmasını ve seyahat yasağına tabi tutulmasını talep ettiği mohamed magaby idi. tutuklamaları için tutuklama emri kasım 1989'a kadar verilmedi. emirler hiç uygulanmadı. kasımlo'nun halefi sadık sharafkandi'nin berlin'de öldürülmesine ilişkin alman mikonos davasının aksine, viyana'daki suikast hiçbir mahkeme tarafından netleştirilmedi. 1 nisan 1997 tarihli mikonos kararı, berlin ve viyana'daki cinayetlerin sorumluluğunu dönemin i̇ran hükûmetine yükledi.

kitaplar 
"kürdistan ve kürt", kasımlo tarafından yazılan ve 1964'te slovakça, 1965'te i̇ngilizce, 1967'de arapça, 1969'da lehçe ve 1973'te kürtçe yayınlanan kürtlerin ve topraklarının tarihi üzerine bir kitaptır.

kaynakça

dış bağlantılar 

 

fransa'daki i̇ranlı göçmenler
avusturya'da ateşli silahtan ölenler
avusturya'da cinayet sonucu ölenler
i̇ran kürtleri
1989 yılında ölenler
1930 doğumlular
kürt milliyetçileri