Çifte Şah çekmek

çifte şah, satrançta aynı anda 2 taşla birlikte şah çekmeye verilen isimdir. satranç notasyonunda tek taşla çekilen şah ile  aynı sembolle  gösterilir. ("+") . bazı durumlarda "++" şeklinde gösterilse de "++" aslında  şah mat  durumunun sembolüdür.  bu makalede "++" sembolü mat durumunu göstermektedir.

çifte şah 

çifte şahın en bilinen örneği şu şekildedir: taşlardan biri ile şah  çekerken, aynı anda  bir başka taş  önündeki taşın başka yere çekilmesi sayesinde   açarak şah çeker. (böyle bir şah  çekme  philidor' un boğmaca matının bir parçasıdır.). şah çeken taşlar aynı anda  alınamayacağı veya engellenemeyeceği için çifte şahtan kaçmanın tek yolu şah ile hamle yapmaktır.  bazı durumlarda şah, şah çeken taşlardan birini alıp tek hamleyle diğerinin saldırısından kaçabilir.

açarak çifte şah  çekme terimi kullanılmasa da,  bazı  özel durumlarda, hamle   yapan taşın çifte şah çekme hamlesi içinde  olmadığı durumlarda mevcuttur. bu durum sadece klasik satrançta geçerken alma yoluyla gerçekleşebilir.  diyagramdaki pozisyonda siyah 1. .. g7-g5 oynamıştır. beyaz'ın cevabı  2.hxg6 e.p. (geçerken almadır.). beyaz piyon doğrudan şah çekmese de bu durum çifte şah çekme durumudur.  şah çekmelerden biri  beyaz piyonun siyah piyonu geçerken alıp kale'nin önünü açması sonrasında kale ile, diğeri  ise siyah piyon oyun dışı kaldıktan sonra fil ile gerçekleşmiştir. bu tip durumlar gerçek oyunlarda çok enderdir,  daha çok problemlerde  görülmektedir.

örnek maçlar 

aron  nimzowitsch'in  kitabında yazdığı gibi: "en tembel şah bile  çifte şah görünce çılgınca kaçar". çünkü bu durumdan kurtulmanın tek yolu  şah ile hamle yapmaktır.  çifte şah çekmek sık  karşılaşılan önemli bir taktiktir.  en bilinen örnek réti - tartakower   (viyana 1910 ) karşılaşmasıdır.  1.e4 c6   2.d4 d5   3.ac3 dxe4  4.axe4 af6   5.vd3 e5 ?!  6. dxe5  va5+  7.fd2 vxe5  8.0-0-0!  axe4??  9. vd8+!  (çifte şah çekmek için vezir fedası )  şxd8 10. fg5++  ve beyaz mat eder: 10. ... şe8  11. kd8# veya 10. ... şc7 11.fd8#

çifte şah çekmeyi  her dem yeşil maçı olarak anılan , anderssen -  dufresne 1852  maçında görebiliriz.  anderssen maçı şu şekilde kazanmıştır.  20.kxe7+! axe7 21.vxd7+!! (ölümcül çifte şah çekme hamlesi için vezir fedası ) şxd7   22.ff5++ şe8   (or 22...şc6   23.fd7#)   23.fd7+  şf8   24.fxe7#.

satranç türevi oyunlar 

satrancın türevi  olarak adlandırılan  klasik satranç  dışındaki çeşitli oyunlarda  çifte şah  çekmenin farklı yolları da  mümkündür. hatta üçlü, dörtlü, beşli şah çekmeler mümkündür. örnekte siyah 1. ...d5  beyaz 2. exd6 (geçerken alma ) oynamıştır.  geçerken alma hamlesinden sonra  5 taş şah çekmektedir. kale, fil,  türev oyuna özel bir taş  olan devekuşları ve çekirge.   ( devekuşu  taş üstünden atlamadan, at  gibi hareket eden taştır.  çekirge ise taşın üstünden atlayarak onu alan oyuna özel bir başka taştır.

kaynakça 
1. hooper, david; whyld, kenneth (1992), the oxford companion to chess (second ed.), oxford university press, p. 113, isbn 0-19-866164-9

2.  golombek, harry (1977), golombek's encyclopedia of chess, crown publishing, p. 88, isbn 0-517-53146-1

3.  tim just and daniel burg, 2003, u.s. chess federation's official rules of chess, 5th ed., isbn 0-8129-3559-4, p. 218

4.  nimzowitsch, aron (1947), my system (second ed.), david mckay, p. 130, isbn 0-679-14025-5

5. chernev, irving (1955), 1000 best short games of chess, simon and schuster, p. 18

satranç terimleri