Tilimsan Seferi (1557)

tilimsan seferi, 1557'de muhammed eş-şeyh'in saadileri tarafından tilimsan'a karşı yürütülen ve o zamanlar osmanlı i̇mparatorluğu'nun bir vasal devleti olan cezayir naipliği'nin egemenliğindeki askeri bir seferdir. cezayir'i fethetmek isteyen muhammed eş-şeyh, şehri işgal eder ancak caid saffa komutasındaki 500 kişilik bir garnizon tarafından savunulan mechouar sarayı'nı ele geçiremez.

arka plan 
1550'de muhammed eş-şeyh, kuzeybatı cezayir'deki cezayir varlığına karşı büyük bir saldırı başlattı. faslılar 9 haziran 1550'de  tilimsan'ı ele geçirirler, ancak mosteganim önlerinde başarısız olurlar ve ardından i̇spanyolların vahran'daki müttefikleri olan banu amir kabilesine yenilirler. osmanlılar 1551'de misilleme yaparak ait abbas krallığı'ndan berberi müttefikleri ve osmanlı yanlısı zeyyaniler ile bir karşı saldırı başlatır. gazi hasan paşa'nın birlikleri tarafından mağlup edilen fas ordusu tilimsan'ı terk eder.

salih reis, tilimsan'da kuku krallığı'ndan türk arkebüzcüler ve berberi askerlerden oluşan bir ordu toplar. sürgündeki vattâsî taliplerinden ali abu hassun'u tahta çıkarmak amacıyla fes'e karşı bir sefer başlatır. fes yakınlarındaki şiddetli çatışmalardan sonra muhammed eş-şeyh yenilir ve şehri terk etmek zorunda kalır. cezayir naipliğine bağlı birlikler 9 ocak 1554'te şehre girer. ali abu hassun, halka karşı çeşitli şiddet eylemlerinden suçlu bulunan bazı türkleri, kendilerine vaat ettiği büyük miktarda para ve peñón de vélez de la gomera üssü karşılığında uzaklaştırmak için acele eder.

muhammed eş-şeyh, birliklerini güneyde yeniden toparlar ve tadla savaşı'nda ali ebu hassun'u mağlup eder. bu zafer, muhammed eş-şeyh'in 13 eylül 1554'te fes şehrini yeniden ele geçirmesine ve tahta çıkarak fas'ta kesin olarak saadi hanedanını kurmasını sağlar.

savaş 
saadi sultanı, hasan corso'nun dönüşünden beri cezayir hükümetinde hüküm süren kargaşadan yararlanmak ister. saadi sultanının oğlu moulay mohammed el mehdi, 400 kişilik bir garnizonun başında tilimsan'a yürür. kasaba, caïd çafa komutasındaki cezayir ordusunun küçük bir garnizonu tarafından savunulmaktadır. saldırı sırasında cezayir garnizonu şehrin kalesine yerleşir ve cezayir'den takviye beklerken tüm saldırılara karşı direnir.

cezayir sultanı hasan paşa cezayir'e döner dönmez güçlü bir ordu toplar. yirmi iki bin adamıyla tilimsan'a yardıma gider. onun geldiğini duyan endişe içindeki faslılar tekrar sınırı geçerler ve cezayir ordusu tarafından kovalanarak fes surlarında onlara ulaşırlar.

fes surlarının altında bir karşı savaş gerçekleşir. şehir dört bin tüfekli, otuz bin atlı ve on bin piyade tarafından savunulmaktadır. i̇natçı olarak nitelendirilen bu cezayir karşı saldırısı, hem fas hem de cezayir tarafında birçok kayıp verilmesine neden olur. hasan paşa, olası bir i̇spanyol saldırısı konusunda uyarılınca ordusuyla birlikte tilimsan'a dönmeye karar verir. cezayir beyi için saadiler, o dönemde cezayir ile fas arasında sınır görevi gören moulouya nehrini geçmedikleri sürece sorun teşkil etmemektedir.

sonrası 
fas ordusu, fas atlas dağları'nda bir berberi isyanının patlak verdiğini öğrenince seferini sonlandırır. mohamed el mehdi, caïd mansour'u birlikleriyle birlikte yerinde bırakarak geri çekilir. cezayir naipliğinin başına dönen barbaros hayreddin paşa'nın oğlu hasan, faslıları mağlup eder ve sultan muhammed eş-şeyh'ten ve onun i̇spanyollarla ittifak girişiminden intikam almak için bir suikastçıyı görevlendirir. tilimsan'a karşı bir başka başarısız saadi seferi 1560 yılında da gerçekleşir.

kaynakça 

1557'de çatışmalar
osmanlı i̇mparatorluğu'nun muharebeleri
16. yüzyılda fas
16. yüzyılda cezayir
1557'de afrika
fas'ın muharebeleri