Noor Inayat Khan

noor-un-nissa inayat khan, gc (1 ocak 1914 - 13 eylül 1944), nora inayat-khan ve nora baker olarak da bilinen, özel harekat i̇daresi'nde (soe) görev yapan 2. dünya savaşı'nda i̇ngiliz bir casusdu. bir soe ajanı olarak, ii. dünya savaşı sırasında fransız direnişine yardım etmek için i̇ngiltere'den işgal altındaki fransa'ya gönderilen ilk kadın telsiz operatörüydü. ölümünden sonra soe'deki hizmetinden dolayı birleşik krallık'taki en yüksek sivil nişan olan george cross ödülüne layık görüldü.

i̇lk yılları
i̇nayat han, dört çocuğun en büyüğü, 1 ocak 1914'te moskova'da doğdu. kardeşleri vilayat (1916-2004), hidayet (1917-2016) ve khair-un-nissa (1919-2011) idi.

babası i̇nayat han soylu bir hint müslüman aileden geliyordu; annesi maisur krallığı'nın 18. yüzyıl hükümdarı tipu sultan'ın amcasının soyundan geliyordu. avrupa'da müzisyen ve tasavvuf öğretmeni olarak yaşadı. annesi pirani ameena begum (d. ora ray baker), new mexico, albuquerque'den amerikalı bir idi. inayat khan ile amerika gezileri sırasında tanıştı. ora baker, inayat'la tanıştığı sırada onun koruyucusu olan amerikalı yogi ve bilgin pierre bernard'ın üvey kız kardeşiydi. vilayat daha sonra "batı sufi tarikatı" nın başına geçti, daha sonra uluslararası sufi düzeni ve şimdi i̇nāyati düzeni olarak yeniden adlandırıldı.

1914'te, birinci dünya savaşı'nın patlak vermesinden kısa bir süre önce, aile londra'ya gitmek üzere rusya'dan ayrıldı ve bloomsbury'de yaşadı. noor, notting hill'deki kreşe gitti. 1920'de fransa'ya taşındılar, paris yakınlarındaki suresnes'e, sufi hareketinin hayırseverlerinden hediyesi olan bir eve yerleştiler. 1927'de babasının ölümünden sonra noor, kederli annesi ve küçük kardeşlerinin sorumluluğunu üstlendi.

genç bir kız olarak sessiz, utangaç ve birisi duyarlı olarak tanımlandı. sorbonne'da çocuk psikolojisi ve paris konservatuvarı'nda nadia boulanger ile arp ve piyano çalıp, beste yaparak müzik eğitimi aldı. kariyerine şiir ve çocuk hikâyeleri yazarak başladı ve çocuk dergilerine ve fransız radyosuna düzenli olarak katkıda bulundu. 1939'da budist geleneğinin jataka masallarından esinlenen twenty jataka tales adlı kitabı londra'da yayınlandı.

i̇kinci dünya savaşı'nın patlak vermesinden sonra, fransa, alman birlikleri tarafından işgal edildiğinde, aile, 22 haziran 1940'ta, bordeaux'ya ve oradan da deniz yoluyla i̇ngiltere'ye kaçarak cornwall'daki falmouth'a geçtiler.

kadın yardımcı hava kuvvetleri
khan, pasifist ideallerden derinden etkilenmiş olsa da, o ve kardeşi vilayat, nazi tiranlığını yenmeye yardım etmeye karar verdiler. kasım 1940'ta kadın yardımcı hava kuvvetleri'ne (waaf) katıldı ve 2. sınıf uçağa kablosuz operatör olarak eğitilmek üzere gönderildi. haziran 1941'de bir bombardıman eğitim okuluna atandıktan sonra, oradaki sıkıcı bulduğu işten kurtulmak için bir komisyona başvurdu.

özel harekat sorumlusu
daha sonra khan, özel harekât i̇daresi'nin f (fransa) bölümüne katılmak üzere işe alındı ve şubat 1943'ün başlarında hava bakanlığına bağlı hava i̇stihbarat müdürlüğü'ne atandı. i̇lk yardım hemşireliği yeomanry'ye (fany) atandı ve wanborough malikanesi'ne gönderildi. surrey'deki guildford yakınlarında, işgal altındaki topraklarda telsiz operatörü olarak özel eğitim almak için buckinghamshire'daki aylesbury'ye gönderildi.

bu sıfatla gönderilecek ilk kadın olacaktı, önündeki tüm kadın ajanlar kurye olarak gönderilmişti. daha önce kablosuz telgraf (w/t) eğitimi almıştı, radyo eğitimine yeni başlayanlar üzerinde bir üstünlüğü vardı ve hem hızlı hem de hatasızdı.

esaretten kaçış girişimi
25 kasım 1943'te inayat khan, diğer soe ajanları john renshaw starr ve léon faye ile birlikte sd genel merkezi'nden kaçtı, ancak yakın civarda tekrar yakalandılar. çatıdan kaçarken bir hava saldırısı uyarısı vardı. yönetmelikler böyle zamanlarda bir dizi mahkum gerektiriyordu ve kaçışları, onlar kaçamadan ele verdi. i̇nayat khan, gelecekte kaçış girişimlerinden vazgeçtiğine dair bir bildiriyi imzalamayı reddettikten sonra, 27 kasım 1943'te "güvenli gözaltı" için almanya'ya götürüldü ve tam bir gizlilik içinde pforzheim'da hücreye hapsedildi. on ay boyunca orada tutuldu, elleri ve ayakları zincirlendi.

i̇nayat han, "çok tehlikeli" olarak sınıflandırıldı ve çoğu zaman zincirlerle zincirlendi. hapishane müdürünün savaştan sonra ifade verdiği gibi, i̇nayat khan işbirliği yapmadı ve işi ya da diğer görevliler hakkında herhangi bir bilgi vermeyi reddetmeye devam etti, ancak hapishanesinin korkunç doğası karşısında çaresizlik içinde olan diğer mahkumlar, geceleri ağladığını duyabiliyordu. ancak, çöp kabının tabanına mesajlar kazıyarak, başka bir mahkuma kimliğini bildirmeyi başardı ve nora baker olan adını ve annesinin evinin londra'daki adresini verdi.

i̇damı
inayat khan, diğer ajanlar yolande beekman, madeleine damerment ve eliane plewman ile aniden dachau toplama kampına transfer edildi ve ertesi sabah, 13 eylül sabahı, dört kadın idam edildi.

max wassmer adında bir gestapo askeri karlsruhe'de mahkum nakliyesinden sorumluydu ve kadınlara dachau'ya kadar eşlik etti. christian ott adlı bir başka gestapo adamı, savaştan sonra amerikalı müfettişlere i̇nayat han ve üç arkadaşının kaderi hakkında bir açıklama yaptı. ott, karlsruhe'de görevliydi ve dönüş yolculuğunda stuttgart'taki ailesini ziyaret etmek isteyen dört kadına dachau'ya kadar eşlik etmek için gönüllü oldu. ott, infazda bulunmamasına rağmen, araştırmacılara wassmer'ın kendisine anlattıklarını anlattı.

dört mahkum, geceyi geçirdikleri kamptaki kışladan ateşin yapılacağı avluya gelmişlerdi. burada [wassmer] onlara ölüm cezasını açıklamıştı. sadece lagerkommandant ve iki ss askeri mevcuttu. almanca konuşan i̇ngiliz kadın (binbaşı) arkadaşına bu ölüm cezasını söylemişti. dördü de çok solmuş ve ağlamıştı; binbaşı, cezayı protesto edip edemeyeceklerini sordu. kommandant, cezaya itiraz edilemeyeceğini açıkladı. binbaşı daha sonra bir rahip görmek istedi. kamp komutanı, kampta rahip olmadığı gerekçesiyle bunu reddetti. i̇ki ss tarafından birbiri ardına boyunlarının arkasından ateş edilerek öldürüldüler. i̇nfaz sırasında iki i̇ngiliz kadın ve aynı şekilde iki fransız kadın el ele tutuştu. mahkumların üçü ilk atışta öldüler, ancak almanca konuşan i̇ngiliz kadın ilk atıştan sonra hala yaşam belirtileri gösterdiği için ikinci bir atış yapılması gerekiyordu. bu mahkumların vurulmasının ardından lagerkommandant, iki ss askerine, kadınların takılarıyla kişisel olarak ilgilendiğini ve bunun ofisine götürülmesi gerektiğini söyledi.

1958'de ismi bilinmeyen hollandalı bir mahkum, inayat khan'ın arkadan vurulmadan önce wilhelm ruppert adlı bir ss subayı tarafından acımasızca dövüldüğünü iddia etti. son sözü "liberté" olarak rapor edildi. annesi ve üç kardeşi hayatta kaldılar.

kaynakça

dış bağlantılar

 aquila style - müslüman 'casus prenses' londra'da onurlandırıldı
 bbc history - noor inayat khan (1914 - 1944) 
 bbc world service - belgesel, codename: madeleine 
 independent - noor inayat khan: casus olan prenses
 nigel perrin -  nazileri düşüren 10 harika kadın casus

1914 doğumlular
1944 yılında ölenler
20. yüzyıl britanyalı şairleri
britanyalı çocuk kitabı yazarları
amerika birleşik devletleri asıllı britanyalılar
britanyalı mutasavvıflar
i̇dam edilmiş casuslar
école normale de musique de paris'te öğrenim görenler
tasavvuf edebiyatı şairleri
rus i̇mparatorluğu'ndan birleşik krallık'a göç edenler