John Theophilus Desaguliers

john theophilus desaguliers frs (12 mart 1683 - 29 şubat 1744), 1714'te royal society'de isaac newton'un deney asistanı olarak seçilen bir i̇ngiliz doğa filozofu, din adamı, mühendis ve masondu. oxford'da eğitim görmüş ve daha sonra newton teorilerini ve bunların pratik uygulamalarını halka açık derslerde popüler hale getirmişti. desaguliers'ın en önemli koruyucusu, chandos 1. dükü james brydges idi. bir mason olarak desaguliers, 1720'lerin başında londra'daki ilk büyük loca'nın başarısında etkili oldu ve üçüncü büyük üstadı olarak görev yaptı.

hayatı

hayatının erken dönemi ve eğitimi 
desaguliers, protestan bir papaz olan babası jean desaguliers'in fransız hükûmeti tarafından huguenot olarak sürgüne gönderilmesinden birkaç ay sonra la rochelle'de doğdu. jean desaguliers, londra piskoposu henry compton tarafından anglikan olarak atandı ve guernsey'e gönderildi. bu arada, bebek jean théophile desaguliers tarafından la rochelle'deki protestan mabed'inde vaftiz edildi ve daha sonra guernsey'deki babasının yanına gitmek için  annesi ile kaçtı.

1692'de aile londra'ya taşındı ve burada jean desaguliers daha sonra islington'da bir fransız okulu kurdu. 1699'da öldü. artık i̇ngilizleştirilmiş adı john theophilus'u kullanan oğlu, oxford'daki christ church'e girdiği ve olağan klasik müfredatı takip edip 1709'da ba'dan mezun olduğu 1705 yılına kadar sutton coldfield'deki bishop vesey's grammar school'a devam etti. ayrıca, newtoncu doğa felsefesinin zor kavramlarını göstermek için yenilikçi gösteriler kullanan john keill'in derslerine katıldı. keill, 1709'da oxford'dan ayrıldığında desaguliers, oxford'daki hertford college'ın öncüsü olan hart hall'da dersler vermeye devam etti. 1712'de orada yüksek lisans derecesi aldı. 1719'da oxford ona medeni kanunlar alanında fahri doktor derecesi verdi ve ardından sık sık dr desaguliers olarak anıldı. doktorası 1726'da cambridge üniversitesi tarafından birleştirildi.

desaguliers, 1710'da fulham sarayı'nda diyakoz ve 1717'de londra'daki ely sarayı'nda rahip olarak atandı.

öğretim görevlisi ve newton deneysel felsefesinin destekçisi 
1712'de desaguliers londra'ya geri döndü ve deneysel felsefe alanında halka açık konferanslar verdi. bunu ilk yapan o değildi, ancak en başarılısı oldu ve i̇ngilizce, fransızca veya latince konuşmayı teklif etti. öldüğünde, mekanik, hidrostatik, pnömatik, optik ve astronomi üzerine her biri yaklaşık 20 ders olmak üzere 140'tan fazla ders vermişti. derslerini güncel tuttu, dinleyicileri için notlar yayınladı ve güneş sistemini göstermek için ünlü bir planetaryum ve gelgit hareketini açıklamak için bir makine de dahil olmak üzere kendi aparatını tasarladı. 1717'de desaguliers, hampton court'ta yaşadı ve kral i. george ve ailesine fransızca dersler verdi.

royal society 
1714'te royal society başkanı isaac newton, desaguliers'ı derneğin haftalık toplantılarında gösterici olarak francis hauksbee'nin (1660 - 1713) yerini alması için davet etti; kısa süre sonra kraliyet cemiyeti üyesi oldu. desaguliers, newton'un fikirlerini destekledi ve 1727'de newton'un ölümünden sonra hans sloane başkanlığı devraldığında toplantıların bilimsel doğasını sürdürdü. desaguliers philosophical transactions of the royal society'ye 60'tan fazla makaleyle katkıda bulundu. topluluğun prestijli copley madalyası'nı 1734, 1736 ve 1741'de aldı. son ödül, elektrik fenomeni hakkında bugüne kadarki bilgilerinin özeti içindi. bu konuda, bir zamanlar desaguliers'ın evinde kalan stephen gray ile çalışmıştı. desaguliers'in iletken ve yalıtkan terimlerini icat ettiği "elektrikle i̇lgili tez" (1742), bordeaux bilimler akademisi tarafından altın madalya ile ödüllendirildi.

chandos dükü'nün himayesi 
chandos 1. dükü james brydges, desaguliers'ı 1716'da papazı olarak atadı, ancak atama muhtemelen dini görevleri kadar bilimsel uzmanlığı için de yapılmıştı. ayrıca dük'ün cannons adlı malikanesine yakın olan ve o zamanlar yakındaki edgware'de yapım aşamasında olan st lawrence kilisesi'nin lojmanı little stanmore da ona hediye edildi. kilise 1715 yılında barok üslupta yeniden inşa edilmiştir. cannons'daki şapel 1720'ye kadar tamamlanmadığından, kilise, 1717/18'de desaguliers gibi dük'ün ailesinin bir üyesi olan george frideric handel'in rivayete göre chandos marşları ilk performanslarının yapıldığı yerdi.

cannons malikanesi, desaguliers'ın buradaki ayrıntılı su bahçesine uygulanan bilimsel uzmanlığından yararlandı. aynı zamanda, chandos'un yatırım yaptığı ve thames nehri'nden su çıkarmak için buhar gücü kullanan york buildings company'nin teknik danışmanıydı. 1718'de desaguliers, edme mariotte'nin suyun hareketi üzerine incelemesinin çevirisini dük'e adadı. handel'in 1718 yazında acis ve galatea operasını cannons'taki performans için bestelemesi belki de tesadüf değildir. bu çalışmada kahraman acis bir çeşmeye dönüştürülmüştür ve gelenek gereği çalışma ilk önce bahçeye bakan teraslarda yapıldığından, desaguliers'nin yeni su tesisatıyla bir bağlantısı olması muhtemel görünmektedir.

desaguliers, chandos dükü'ne birçok projede tavsiyelerde bulundu ve görünüşe göre diğer ilgi alanları onu dar görüşlü görevlerinden uzaklaştırdı. dük bir keresinde ölülerin gömülmesinde makul olmayan gecikmeler olduğundan şikayet etti, ancak bu, kiliseden sorumlu olan papazın sorumluluğuna atfedildi.

mühendislik ilgi alanları 
desaguliers, bilgisini pratik uygulamalarda kullandı. buhar motorlarına ve hidrolik mühendisliğine olan ilgisinin yanı sıra (1721'de edinburgh şehir su kaynağındaki bir sorunu iyileştirdi) havalandırma konusunda uzmanlık geliştirdi. lordlar kamarası'nda kullanılan daha verimli bir şömine tasarladı ve ayrıca uzun yıllar avam kamarası'ndaki bayat havayı uzaklaştıran üfleme çarkını icat etti. desaguliers, bir makine olarak çalışırken insan vücudunun yaptığı hareketleri inceledi. güçlü adam thomas topham ile arkadaş oldu ve topham'ı koruma olarak kullandığına dair kesin bir kanıt olmamasına rağmen, desaguliers gerçekleştirdiği birkaç başarıyı kaydetti.

desaguliers, ilk westminster köprüsü ile ilgili kurulun parlamento danışmanıydı. thames'in bu çok ihtiyaç duyulan ikinci geçişi, ölümünden sonra 1750'ye kadar tamamlanmadı, ancak inşaat çalışmaları, desaguliers'ın channel row'daki evinin yıkılmasıyla sonuçlandı.

desaguliers ayrıca triboloji alanına da önemli katkılarda bulunmuştur. sürtünme sürecinde adezyon'un olası rolünü fark eden ilk kişi oydu. bu katkı için duncan dowson tarafından 23 "triboloji adamından" biri olarak seçildi.

masonluğu 
desaguliers, goose and gridiron tavernasında toplanan locanın bir üyesiydi. daha sonra "antik çağ locası" olarak bilinen bu loca, 24 haziran 1717'de i̇ngiltere premier büyük locası olacak şeyi oluşturmak için diğer üç locayla birleşti. yeni büyük loca, daha fazla loca katıldıkça hızla büyüdü ve başlangıçtaki bu gelişmede desaguliers'in etkili olduğu bilinmektedir. 1719'da üçüncü büyük üstat oldu ve daha sonra üç kez büyük üstat yardımcısı oldu. 1723'te yayınlanan "masonların anayasaları" çalışmalarında james anderson'a kurallar oluşturmasında yardımcı oldu ve masonik hayır kurumunun kurulmasında aktif rol aldı. 1731'de hollanda'ya yaptığı bir konferans gezisi sırasında desaguliers, daha sonra kutsal roma i̇mparatoru olan lorraine dükü francis'i (1708 – 65) masonluğa aldı. desaguliers ayrıca galler prensi frederick 1731'de mason olduğu töreni yönetti  ve ayrıca prens'in papazı oldu.

ailesi 
14 ekim 1712'de john theophilus desaguliers, oxford yakınlarındaki kidlington'dan william ve anne pudsey'in kızı joanna pudsey ile evlendi. çift, evli hayatlarının çoğunu desaguliers'ın derslerinin çoğunu verdiği westminster, channel row'da yaşadı. westminster bridge'deki çalışmaları nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıklarında ayrıldılar ve john theophilus, covent garden'daki bedford coffee house'da pansiyon tuttu ve orada derslerine devam etti. desaguliers'ın dört oğlu ve üç kızı vardı, çoğu için aristokrat vaftiz ebeveynleri edindiler, ancak yalnızca iki çocuk bebekliğin ötesinde hayatta kaldı: john theophilus jnr (1718-1751) oxford'dan mezun oldu, din adamı oldu ve çocuksuz öldü, thomas (1721–1780), kraliyet topçularında general rütbesine yükselen seçkin bir askeri kariyere sahipti. arsenal, woolwich'te baş ateşleyici oldu ve görünüşe göre i̇ngiliz ordusu tarafından top üretimine ve topçuluk güçlerine bilimsel ilkeleri uygulamak için istihdam edilen ilk kişi oldu ve bunun için kraliyet cemiyeti üyesi seçildi. handel's music for the royal fireworks'ün green park'taki ilk performansı için havai fişekleri kısmen tasarlayan ve denetleyen thomas desaguliers'dı. daha sonra kral george iii'ün yaveri oldu.

son yılları 
john theophilus desaguliers uzun süredir gut hastasıydı. 29 şubat 1744'te bedford coffee house'daki evinde öldü ve 6 mart 1744'te londra'daki savoy şapeli içindeki prestijli bir yere gömüldü. şapel muhtemelen huguenot dernekleri için ve desaguliers'ın kökenlerinin anısına seçildi. ölümünün basın duyurularında ondan 'evrensel olarak tanınan ve saygı duyulan bir beyefendi' olarak bahsediliyordu. vasiyetinde desaguliers, mülkünü "course of experimental philosophy" adlı kitabının ikinci baskısının yayınlanmasını organize eden büyük oğluna bıraktı. hiçbir zaman zengin bir adam olmamasına rağmen, şair james cawthorn'un sık sık alıntılanan ama yanlış dizelerinin önerdiği gibi yoksulluk içinde ölmedi:

zavallı ihmal edilmiş desaguiliers nasıl düştü!
i̇ki zarif krala nasıl bakmayı öğreten
tüm boyle soylu ve tüm bacon biliyordu,
kurtaracak bir arkadaşı olmadan bir hücrede öldü,
ginesiz ve mezarsız.

bunlar, şairin özellikle desaguliers için değil, bilim adamları için genel fon eksikliğine dikkat çekmeye çalıştığı "the vanity of human enjoyment" (1749) başlıklı uzun bir şiirden alınmıştır.

portreleri 
peter pelham ve james tookey tarafından, yaklaşık 1725'te hans hysing tarafından boyanmış desaguliers'ın kayıp bir portresinden alınan bilinen iki gravür ve yine görünüşe göre kayıp olan 1743'te yaşlı bir adam olarak göründüğü bir thomas frye tablosunun r. scaddon tarafından yapılmış bir gravürü vardır. etienne-jehandier desrochers tarafından yapılmış bir gravür, neredeyse kesinlikle 1735'te, desaguliers'ın paris'e yaptığı tek ziyaretteyken yapılmıştır. jonathan richardson'a atfedilen bir yağlı boya da vardır.

yayınları 
desaguliers , philosophical transactions of the royal society için pek çok konuda yazdı, derslerini dinleyenler için çeşitli notlar yayınladı ve ara sıra şiirler yazdı. teknik eserleri fransızca ve latince'den i̇ngilizceye çevirdi, çoğu zaman kendi yorumlarını ekledi. kendi deneysel felsefe kursu, hollandaca ve fransızcaya çevrildi.

bazı orijinal eserler 
 a sermon preach’d before the king at hampton court (londra, 1717)
 the newtonian system of the world, the best model of government: an allegorical poem (westminster, 1728)
 a course of experimental philosophy, 1st edition, vol i (londra, 1734) and vol ii (londra 1744)
 a dissertation concerning electricity (londra, 1742)

bazı çevirileri 
 ozanam, jacques, a treatise of fortification, (oxford, 1711)
 ozanam, jacques, a treatise of gnomonicks, or dialling, (oxford, 1712)
 gauger, nicolas, fires improv’d: being a new method of building chimneys, (londra, 1st ed., 1715; 2nd ed., 1736)
 mariotte, edmé, the motion of water and other fluids, being a treatise on hydrostaticks, (londra, 1718)
 'sgravesande, willem, mathematical elements of natural philosophy confirmed by experiment, or an introduction to sir isaac newton’s philosophy (londra, 1720)
 pitcairn, archibald, the whole works of dr archibald pitcairn (treatise on physic translated from latin in collaboration with george sewell) (2nd ed., londra, 1727).
 vaucanson, jacques, an account of the mechanism of an automaton, (londra, 1742)

kaynakça

konuyla ilgili yayınlar 
 baker, c. h. collins, and baker, muriel (1949) james brydges first duke of chandos oxford: clarendon press
 berman, ric (2012) foundations of modern freemasonry: the grand architects: political change & the scientific enlightenment, 1714–1740 (sussex academic press), chapter 2.
 campbell, james w.p. (2020), "the significance of john theophilus desaguliers's course of experimental philosophy to the history of hydraulics and what it reveals about the first pump-driven fountains", pp.331-347 in james w.p. campbell, nina baker, karey draper, michale driver, michael heaton, yiting pan, natcha ruamsanitwong and david yeomans (eds.), iron, steel and buildings: studies in the history of construction: the proceedings of the seventh conference of the construction history society, cambridge: construction history society.  
 carpenter, a. t., (2011), john theophilus desaguliers: a natural philosopher, engineer and freemason in newtonian england, (londra: continuum/bloomsbury), ; 
 mackey, albert g. (1966), an encyclopedia of freemasonry, reprint edition, (chicago:, the masonic history company).
 priestley, joseph (1769), the history and present state of electricity: with original experiments (google ebook), pp 61–67; accessed 12 may 2014
 stephens, h. m. (2004) desaguliers, thomas (1721–1780), rev. jonathan spain, oxford dictionary of national biography, oxford university press; online edn, jan 2014 accessed 12 may 2014

dış bağlantılar 

  masonic biography 
 british journal of psychology
 
 

royal society üyeleri
i̇ngiliz bilim insanları
i̇ngiliz fizikçiler
christ church, oxford'da öğrenim görenler
1744 yılında ölenler
1683 doğumlular
i̇ngiliz masonlar
tribologlar