Kılburun Muharebesi (1787)

kılburun muharebesi ya da kılburun kuşatması , 1787-1792 osmanlı-rus savaşı'nın bir parçası olarak 12 ekim (ns)/1 ekim (os) 1787'de yapıldı.

zayıf bir kale olan kılburun kalesi, özi'nin karşısında,  dinyeper nehri deltasının bir bölümünü oluşturan bir sığlık alanda bulunuyordu. herson'daki osmanlı filo üssüne de yakın ve bunların hepsini kale tehdit eder bir konumdaydı. osmanlı'nın kılburun'a saldırmasının nedeni, düşmanın özi ve herson filo üssünü kuşatmasını engellemek için bir üssünden mahrum etmekti.

kuvvetler 
rus garnizonunun komutanı alexander suvorov, kalede 19 bronz ve 300 demir topçu, güç ve menzil açısından zayıf, kılburun'da 1.500 piyade ve kaleden uzakta 2.500 piyade, 28 alay ve 10 sahra topu ve 30 verst (kabaca 50 kilometre) içinde kazak süvarisine sahipti.

osmanlıların üç adet 60 topluk gemisi, dört adet 34 top fırkateyni, dört bomba gemisi (yüzer piller) ve her birinde 4 top bulunan 14 hücumbotu vardı. toplamda, osmanlı'nın yaklaşık 400 topu vardı. osmanlı birlikleri 23 nakliye gemisiyle taşındı.

i̇lk saldırı 
eylül ayı boyunca, osmanlı donanması, rus top mevzilerinin yerini tespit etmeye çalışarak, iki kez donanmadan kıyıya uzun menzilli top ateşi açtı. bir bombardıman sırasında, iki fırkateyn ve dört kadırgadan oluşan (kendileri amiral mordvinov'un filosunun bir parçası olan) bir rus kadırgası "desna", maltalı kaptanının inisiyatifiyle müdahale etti ve osmanlı savaş gemilerini sürdü. 10 ve 11 ekim'de yine osmanlı gemilerinden kılburun bombardımanı yapıldı. bir sabah filonun destek ateşiyle 12 ekim 1787 günü saat 9 sıralarında  6.000 asker ile iki ayrı yere(kıyı alanına 5300 asker ve kalanı bienka bir köyünde 10-15 verst uzaklıktaki alana) amfibi çıkarma yaptı. özi paşası, amfibi çıkarma kuvvetinin geri çekilmeyi düşünmemesi için çıkarmadan sonra gemilerin ayrılmasını emretti. çıkarma kuvveti, kılburun'a yaklaşmak için toplam 15 siper kazmaya başladı.

suvorov takviye çağrısında bulundu (2500 piyade ve kazak) ve kilisede halka açık dua ile meşgul olurken (örme kutlaması), kilisede dua ve vaazlar alarak bekledi.

karşı saldırı 

öğle vakti türkler kaleye 200 adım yaklaştılar. suvorov, orlov piyade ve schlisselburg grenadier alaylarından 1.500 askerle ilk karşı saldırıya başladı. saldıran birlikler 15 siperden 10'unu aldı, ancak osmanlı donanmasının kanat ateşi altında kaleye çekilmek zorunda kaldılar. suvorov'un kendisi yandan ve sol elden yaralandı ve  ancak schlisselburg bombacı alayının bir bombacısı olan stepan novikov'un cesaretiyle kurtarıldı.

saat 16.00'da rus takviye kuvvetleri yaklaştı ve suvorov, kazakları düşmanın sol kanadının çevresindeki sığlık üzerinden ve arkalarına saldırmak üzere emir verdikten sonra saldırısını tekrarladı. bu saldırı başarılı oldu ve türkler siperlerden çıkmaya ve kıyıya karşı durmaya zorlandılar, osmanlı filosunu kendi birliklerini vurmamak için ateşkese zorladı. suvorov'un bindiği iki at çatışmalarda vuruldu. suvorov sahilde sıkıştırdığı osmanlı askerlerinin üzerine  alay topları ile yakın mesafeden şarapnel atışları emri verdi. kendi askerlerinin önünde olması nedeniyle donanmadan yardım alamayan kara kuvvetleri toplu imhaya dönük bu harekete hiçbir şey yapamadılar ve şarapneller türkler arasında korkunç bir katliama neden oldu.

gece çıkarmadan kurtulan 600-700 türk, kayıklarla gemilere binerek geri döndü. birkaç yüz kişi sazlıklarda saklandı ve ertesi sabah kazaklar tarafından saldırıya uğradı. rus kayıpları 2 'si subay 136 kişi ölü ve 17'si subay ve 300 yaralı iken ve osmanlı kayıpları ise - sibirya'ya gönderilen türk kılığında iki fransız askeri danışman da dahil olmak üzere yaklaşık 4000 askerdi.

osmanlı ordusunda kurtulan 600-700 asker arasındaki 11 subay ise başarısızlık, kaçmaları gerekçe gösterilerek idam edildi.

rus tarafında suvorov'un raporunda, schlisselburg alayı özellikle cesaretiyle dikkat çekiyordu. kılburun zaferi için çariçe ii. katerina, suvorov'u aziz andrew nişanı ve en yüksek övgüyle ödüllendirdi, bu nişana şöyle yazdı: “i̇nanarak ve sadakatle hak ettiniz”.

kaynakça 

 широкорад a. б. русско-турецкие войны (под общ. ред тараса а. е.) minsk: hasat, 2000.

aleksandr suvorov
ukrayna askerî tarihi
1787'de osmanlı i̇mparatorluğu
1787'de avrupa
1787'de çatışmalar
osmanlı i̇mparatorluğu'nun muharebeleri
rusya'nın muharebeleri
osmanlı donanması