Şadli Bencedid

şadli bencedid  (; arapçanın romanizasyonu: ash-shādhilī bin jadīd; 14 nisan 1929 – 6 ekim 2012) cezayir'in üçüncü cumhurbaşkanıdır; 9 şubat 1979 ile 11 ocak 1992 arasında görev yapmıştır.

hayatı

erken dönem 
bencedid, 14 nisan 1929'da bouteldja'da doğdu. fransız ordusunda astsubay olarak görev yaptı ve birinci çinhindi savaşı'na katıldı. 1954'te cezayir bağımsızlık savaşının başlangıcında ulusal kurtuluş cephesi'ne (ukc) geçti. huari bumedyen'nin himayesinde olan bencedid, 1964'te vahran'de konstantin askeri bölgesi komutanlığına terfi etti. bağımsızlıktan sonra ordu kademelerinde  yükseldi, 1964'te 2. askeri bölge komutanı ve 1969'da albay oldu. 1964'ten 1978'e kadar 2. askeri bölge'ye komuta etti ve orada mers el kebir'de konuşlu fransız askeri kuvvetlerinin évian anlaşmalarına uygun olarak tahliyesini ve önemli gerilim bölgesi olan cezayir ile fas arasındaki sınırın izlenmesini denetledi.

cumhurbaşkanlığına yükselmesi 
bencedid, kasım 1978'den şubat 1979'a kadar savunma bakanıydı ve bumedyen'in ölümünün ardından cumhurbaşkanı oldu. bencedid, 27 - 31 ocak 1979'da yapılan dördüncü ulusal kurtuluş cephesi kongresinde parti liderliği ve cumhurbaşkanlığının tartışılmasının ardından iktidara gelen uzlaşmacı bir adaydı. boumediene'nin yerine geçme olasılığı en yüksek olanlar mohammad salah yahiaoui ve abdülaziz buteflika idi. i̇kincisi, on altı yıl boyunca birleşmiş milletler'de dışişleri sekreteri olarak görev yapmıştı. oujda klanının önde gelen bir üyesiydi ve batı yanlısı bir liberal olarak kabul edilirdi. yahiaoui, komünistlerle yakından bağlantılıydı ve parti de l'avant-garde socialiste'nin (pags) kitle sendikaları ve gençlik örgütleri üzerinde yargı yetkisini ele geçirmesine izin verdi.

bencedid görevdeyken devletin ekonomideki rolünü azalttı ve devletin vatandaşlar üzerindeki denetimini kolaylaştırdı. 1980'lerin sonlarında, hızla düşen petrol fiyatları nedeniyle ekonominin batmasıyla birlikte, bencedid'in ekonomik liberalleşme politikalarını destekleyen rejim unsurları ile devletçi modele geri dönmek isteyenler arasında gerilim yükseldi. ekim 1988'de, rejimin kemer sıkma politikalarını protesto eden ve bencedid'e karşı sloganlar atan gençlik yürüyüşleri, günümüzde 1988 ekim ayaklanmaları olarak bilinen ve vahran, annâbe ve diğer şehirlere yayılan kitlesel ayaklanmalara dönüştü; ordunun isyancıları acımasızca bastırması geride birkaç yüz ölü bıraktı. belki bir siyasi hayatta kalma stratejisi olarak, bencedid daha sonra çok partili demokrasiye geçiş çağrısında bulundu ve uygulamaya başladı. bununla birlikte, 1991'de ordu, i̇slami selamet cephesi'ni (i̇sc) iktidara getirmesini engellemek seçimlere için müdahale etti, bencedid'i görevden aldı ve uzun ve kanlı bir cezayir i̇ç savaşı'nı ateşledi.

cumhurbaşkanlığı sonrası hayatı 
sonrasında vahran'da ev hapsine alındı ve 1999'da abdülaziz buteflika'nın cumhurbaşkanı olmasından sonra serbest bırakıldı. 2002 yılındaki bir röportajda, 1991 seçim sonuçlarını kabul etmeye ve tüm devlet kurumlarını ele geçirmelerinden kaçınırken i̇sc ile birlikte çalışmaya istekli olduğunu ortaya koydu. anayasanın kendisine bunu yapma yetkisi verdiğine inanıyordu, ancak ordunun desteğini kazanamadı.

2008'in sonlarında memleketi el tarif'te bir konferansta tartışmalı bir konuşma sonrası kamuoyu gündemine geri döndü. anılarının yayımlandığı 1 kasım 2012 günü ulusal kurtuluş savaşı'nın patlak vermesinin 58. yıldönümüne denk geldi.

hastalığı ve ölümü 
bencedid, ocak 2012'de kanser tedavisi için paris'te hastaneye kaldırıldı; ardından mayıs ve ekim 2012'de tekrar hastaneye yatırıldı. 3 ekim 2012'de bencedid, cezayir'deki ain-naadja'daki bir askeri hastanenin yoğun bakım ünitesine kaldırıldı. devlet medyası tarafından 6 ekim 2012'de kanserden öldüğü duyuruldu. el alia mezarlığı'na defnedildi.

kaynakça

dış bağlantılar 

biography from rulers.org 

1929 doğumlular
2012 yılında ölenler
cezayir doğumlular
cezayir cumhurbaşkanları

cezayir savunma bakanları
cezayir'de kanserden ölenler
askerî darbe ile devrilen liderler
20. yüzyılda cezayirliler