Aksungurlular

aksungurlular (azerice:ağsunqurilər, farsça:احمدیلی ) i̇ran'ın meraga şehrinde kurulmuş türk atabegliğidir. 1122 - 1225 yılları arasında hüküm sürmüşdür.

tarihi 

1108 'de, revvadiler hanedanının soyundan gelen ahmedili ibn i̇brahim, selçuklu hükümdarı muhammed'e düşmanlarıyla savaşmasına yardım ettiği için meraga valiliğine atandı. onun hükümdarlığı da ahmedili hanedanlığı olarak tarihe geçti. 1117'de  ahmedili ibn i̇brahim, i̇smailî mezhebinin radikal kollarından biri olan nizarit ajanları tarafından bağdat'ta öldürüldü. türk kökenli i aksunqur, meraga 'da iktidarı ele geçirmek ve aksungurlular hanedanını kurmak için bu fırsattan yararlandı.

1122 'de i aksunqur meraga 'ya ek olarak ravanduz kalesini ele geçirdi. i aksunqur irak selçuklu melikliği şahı ii.mahmud'un sarayında büyük yetkiye sahip olan, oğulları davut ve mesud'un dedesiydi. ii.mahmud'un 1131 yılında ölümünden sonra, meraga atabeği i aksunqur'u, torunları davut ve mesut'un yardımıyla sultan ilan edildi.  torunu mesud ve birçok türk emiri ile atası i aksunqur'un yanına  güney azerbaycan'a geldi.

1134 'de i aksunqur, nizariler tarafından hamedan'da öldürüldü. babasının yerine geçen tahta nusratddin arslan aba geçti. bir süre, i̇ldenizliler'in yanında düşmalarıyla ile eşit düzeyde atabeg olarak savaştı. 1161 - 1162'de, şemseddin i̇ldeniz'in bir tebası olarak gürcistan'a askeri ziyaretine katıldı. şemseddin i̇ldeniz 'den kurtulmak için nusratddin arslan aba, merkezi hükûmete karşı çıkan feodal hükümdarları savundu ve selçuklu hükümdarı muhammed'in oğlu mahmud'u padişah ilan etmeye çalıştı. 1161'de hamedan yakınlarında şemseddin i̇ldeniz ile savaştı ancak savaşı kaybetti. şemseddin i̇ldeniz; nusratddin arslan aba'ya bir elçi göndererek şehzade mahmud'un kendisine teslim edilmesini ve kendisinin padişahın hizmetine gelmesini talep etti, ancak bunu reddetti.

1205 'de aladdin körpe aslan, beyteginliler atabeği muzafaraddin kokburi ile ittifak kurdu. i̇ldenizliler atabeyi özbek'in oğlu kamuş'un aladdin körpe aslan'ın torunu sulafa hatun ile evlenmesdir. aladdin körpe aslan 1208'de öldü. dedesi ve amcası ahmed'in ölümünden sonra, aksungurlular'nın erkek varisi olmadığı için başsız olduğu bahanesini kullanan i̇ldenizliler atabeyi  ebu bekir, atabeğliği i̇ldenizliler atabeğliğine kattı. ravanduz'un idaresi sulafa hatun'a verilmiştir.

1221'de, meraga aksungurlular tarafından yeniden ele geçirildi, ancak aynı yılın 30 mart'ında şehir jaba ve subutay liderliğindeki moğollar tarafından ele geçirildi ve yakıldı. 1225 'de, meraga harezmşah celaleddin'e savaşmadan teslim oldu ve sulafa hatun'un kocası kamuş, harezmşahların hizmetine girdi.

1227'de sulafa hatun ile evlenen harazmşah, emirini meraga'nın hükümdarı olarak atadı ve böylece aksungurlular hanedanını sona erdi.

atabegler

 1122 - 1134 i aksunqur
 1134 - 1175 nusratddin arslan aba
 1175 - 1189 ii aksungur
 1189 - 1208 aladdin körpe aslan
 1208 - 1209 ii arslan aba
 1209 - 1225 sulafa hatun

ayrıca bakınız

 i̇ldenizliler
 kumaclar
 beyteginliler
 salgurlular

kaynakça 
 буниятов зия, seçilən əsərlər: 3 cilddə, xarəzmşahlar- ağsunqurilər dövləti  : 1097-1231, 1999, 376 səh. 
 ənvər çingizoğlu. marağa xanlığı. bakı: mütərcim, 2013, səh.280.
   rəşid nurməmmədov. ağsunqurların marağa hakimliyi.

atabeylikler