Çaçuna İdari Koruma Alanı

çaçuna i̇dari koruma alanı (), gürcistan'ın kaheti bölgesindeki dedoplistskaro belediyesinde, iori nehri taşkın alanlarında, ülkenin güneydoğu kesiminde,azerbaycan sınırına yakın bir konumda yer alan korunan bir alandır. çaçuna i̇dari koruma alanı, iori nehri ve dalis-mta baraj gölü çevresindeki ormanları ve bu ormanların karakteristik kurak ve yarı kurak flora ve fauna türlerini korumak için kuruldu. koruma alanı bölgesinde kuş gözlemciliği için birkaç gözlem kulesi bulunmaktadır. çaçuna i̇dari koruma alanı, 1996 yılında çoğunlukla 1965'ten beri var olan eski çaçuna devlet ormanlığı topraklarını kapsayacak şekilde kurulmuştur. çaçuna i̇dari koruma alanı idaresi dedoplistskaro'da vaşlovani koruma alanları yönetimi ile ortak bir tesiste yer almaktadır.

tarih 
çaçuna stepleri kambechovani olarak da bilinen tarihi kiziki bölgesi sınırları içinde yer almaktadır. bu alan doğu gürcistan'da, kura nehri havzasının kuzey kesimindeki iori ve alazani nehirlerinin havzalarında yer almaktadır ve sighnaghi belediyesi ile dedoplistskaro belediyesi sınırları içerisinde yer almaktadır. bölgede birçok tarihi eseri vardır: ilk kez vakhtang gorgasali i tarafından kurulan orta çağ khornabuji kalesi'nin kalıntıları, elias dağı'nda 5-6. yüzyıl st. elias kilisesi, on üç süryani babadan biri olan khirsa stephen'ın mezar alanı olan 8. yüzyıl khirsa manastır kompleksi, 10. - 11. yüzyıl kaya oyma tapınağı - dedoplistskaro mağara kompleksi, 11. yüzyıl kubbeli ascention kilisesi, ozaani köyü, 18. yüzyılda gürcistan'ın herakleios'u tarafından inşa edilen kiziki kasabası ve 23 kulesi ve 5 kapısı olan savunma duvarları iyi korunmuştur. ayrıca samreklo köyü'nde 18. yüzyıl kubbeli sarov seraphoim kilisesi yer alır. mirzaani köyü'nde niko pirosmanashvili devlet müzesi ve tüm bölgede birçok tarihi mezarlık bulunmaktadır.

coğrafya 
çaçuna i̇dari koruma alanı ile birlikte iori i̇dari koruma alanı ve korugi i̇dari koruma alanı, gürcistan'daki iori nehir vadisini azerbaycan sınırına kadar takip eder. iori vadisi taşkın yatakları ve sulak alanları, flora ve fauna çeşitliliğine zemin hazırlayan kurak ve yarı kurak manzaralarla benzersiz bir şekilde birleşir. arazi, dik yamaçlara sahip kil tepeleri, verimli tepeler, teraslar ve pitoresk manzaralara sahip kıraç vadiler ve kanyonlar tarafından oluşturulur. koyu kahverengi, alüvyonlu ve siyah topraklar ile alkali topraklar çaçuna i̇dari koruma alanı'nın karakteristik özelliğidir.

jeoloji 
jeolojik olarak çaçuna i̇dari koruma alanı, transkafkasya dağlık bölgesi içindeki molasse havzasında, tamamen kura nehri'nin dağlar arası çöküntüsü içinde yer almaktadır ve molasse sedimentleri ile doldurulmuştur. çaçuna bozkırında volkanik kül karakteristik tabakaları olan kum, kum taşı, kil ve kireç taşı konglomeraları bulunabilir. koruma alanının çevresinde, kireç taşı seramik akı ve kireç kaynakları ile asfalt bileşiminin kireç taşı çıkıntıları ve küçük göller oluşturan petrol kumları bulunmaktadır.

i̇klim 
çaçuna koruma alanı, iori nehri kıyısındaki büyük bataklık nedeniyle büyük ölçüde ılık bir karasal iklime sahiptir, bataklık koruma alanının 24 hektarını kaplar. ocak ayında ortalama sıcaklık -2.5 °c, temmuz ayında ise gölgede +22 °c'dir.

flora 
çaçuna i̇dari koruma alanı, bölgenin mütevazı büyüklüğüne rağmen oldukça farklı bir floraya sahiptir. iori nehri üzerinde, <i>tugay</i> taşkın yatakları yaygındır ve çevredeki tepelerde çeşitli kurak seyrek ormanlar, yarı çöl ve bozkır bitki örtüsü bulunur. en yaygın bitki bir kavaktır (populus tremula). taşkın alanlarında da birkaç uzun saplı meşe (quercus longipes), yabani fıstık ağacı (pistacia mutica) ve beyaz söğüt (salix alba) yetişir. endemik seyrek kurak ormanlar, yabani fıstık ağacı (pistacia mutica), ardıç ağaçları (juniperus oxycedrus, juniperus foetidissima ve juniperus polycarpos), alıç, meşe, armut ve kafkas hackberrysi (celtis glabrata) örnekleri tarafından oluşturulur. nehir kıyısında ve bataklık alanlarda sazlar (phragmites communis), dev sazlar (arundo donax) ve nadir ve tehdit altındaki türler vardır: gürcü irisi (iris iberica) ve eichlerian lalesi (tulipa eichleri).

fauna 
çaçuna bozkır faunası çok çeşitlidir. çok sayıda bulunan böcekler arasında çekirge gösterilebilir. örümceğimsiler güneş örümcekleri (solifugae) ve akrepler tarafından temsil edilir ve bölgede yaygındır.

sürüngenler yunan kaplumbağası (testudo graeca ve çok zehirli levanten engereği halk arasında gurza olarak bilinen veya kafkas engereği (koca engerek) de koruma alanında bulunmaktadır.

koruma alanında gürcistan'ın kırmızı listesi'ndeki 10 kuş türü de dahil olmak üzere 82 kuş türü bulunur. i̇yi temsil edilen türler arasında yaygın ahşap güvercini (columba palumbus), avrupa kaplumbağa güvercini (streptopelia turtur), avrasya atmacası (accipiter nisus), kuzey çakır kuşu (accipiter gentilis), saksağan, kukar kekliği (alectoris chukar) ve doğu imparatorluk kartalı (aquila heliaca) bulunur. egzotik kızıl akbaba ve mısır akbabası kireç taşı kayalıklarda, cinereous akbabası ardıç ağaçları üzerinde yuva yapar. kara francolin de koruma alanında yaygındır.

bölgedeki memeli türleri arasında kemirgen türleri, çakal, kızıl tilki (vulpes vulpes), tavşan (lepus europaeus), orman kedisi (felis chaus), vaşak (lynx lynx), porsuk (meles meles) ve yaban domuzu (sus scrofa) bulunur. bu alanda nadiren çizgili sırtlanlar (hyaena hyaena) de görülebilmektedir muhtemelen çaçuna tabiatı koruma alanı'nda yaşamaktadır.

2011'de iri'nin paleontoloji seferi, vaşlovani ve çaçuna tabiatı koruma alanı'nda fosil fauna örnekleri buldu.

ayrıca bakınız 

 iori nehri 
 iori i̇dari koruma alanı 
 korugi i̇dari koruma alanı 
 vaşlovani tabiatı koruma alanı

kaynakça 

gürcistan'daki ulusal parklar
iucn kategori iv